Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1479–1480page 651 of 750
PG 78:1479φησὶ περὶ τῆς ἁγνείας, ὅτι μεγίστων ἀγαθῶν πρό ξενος γίνεται·: Εἰρήνην διώκετε καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον.» ΣΜΒ. ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Μάλιστα μὲν ἃ μὴ δεῖ ποιεῖν, μηδὲ ὑπονοοῦ ποιεῖν. Εἰ δ' οὕτω διακειμένῳ καὶ φεύγοντι μὴ μόνον τὸ κατ' ἀλήθειαν αἰσχρὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τῆς δόξης ἄτοπον, ἐπιλυττῶσί τινες, καὶ τὸν φθόνον ἑαυτῶν κακηγορίαις θεραπεύουσι, τοῦτό σε μὴ λυπείτω. Ειώθασι γὰρ οἱ πολλοὶ, οἷς οὔτε λόγος αἰσχρὸς ἄρ ῥητος, οὔτε ἔργον ἀπρεπὲς ἄπρακτον, διὰ τούτων τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς περιστέλλειν. ΣΜΓ. ΤΟ ΑΥΤΩ. Οἱ λίαν ράθυμοι καὶ πρὸς τὰ ῥᾴδια δυσκόλως ἔχουσιν· οἱ δὲ γενναῖοι καὶ ἀνδρεῖοι, οὐδὲ τὰ σφόδρα δυσχερή φρίττουσιν, ἀλλὰ πρὸς ταῦτα μάλιστα ἀπο δύονται. Επιφανεστέραν γὰρ καὶ λαμπροτέραν τὴν νίκην ἔσεσθαι προσδοκῶσι, καὶ τὸ κλέος ἐνδοξότερον. ΣΜΔ'. ΠΑΥΛΟ. Πρεσβύτατος καὶ νεώτατος, Σκηνῆς οὐδὲν, ὦ βέλτιστε, ὁ παρών διενήνοχε βίος, οὐδὲν βέβαιον, ἢ μόνιμον, ἢ σταθερόν, ἢ πά γιον ἔχων. Σκιὰ γὰρ τὰ θνητῶν, λέγει ἡ κωμο ῳδία Οἷς οὐκ οἶδ' ὅπως ἐάλως, καίτοι τὸν κωμικὸν θαυμάζων. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ χαλεπά πέρας ἔχει, καὶ τοῦτο τάχιστον· ἐκεῖ δὲ ἀθανάτοις ἀμφότερα παρεκτείνεται αἰῶσιν. ΣΜΕ. ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Ψυχρὸν μὲν ἐστι, εἰ καὶ μὴ τοῖς λεξ:θήσεις δοκεῖ, τὸ σμικρολογεῖν, καὶ περὶ τοιούτων ποιεῖσθαι την ἅμιλλαν. Αλλ' ἐπειδὴ μέγα φρονεῖς ἐπὶ τῷ τὰ τοιαῦτα ἀκριβῶς εἰδέναι, οὐκ ἄτοπον εἶναί μοι φαίνεται σεέ σαι σου τὸ ἐπὶ τούτοις φρόνημα. Ο γὰρ πρεσβύτατος καὶ ὁ νεώτατος, οὐκ ἐπὶ δυοῖν ἀδελφοῖν, ὡ; φής, ἀλλ' ἐπὶ πολλῶν λέγεται. Ἐπὶ δυοῖν γὰρ, ὁ πρεσβύτερος καὶ ὁ νεώτερος, ὡς ἄλλων οὐκ ὄντων μέσων εἰ δὲ εἶεν, τοῖς ἐπιτατικοῖς ὀνόμασι τοὺς ἄκρους κλητέον, ΣΜΟ. – ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πάντες κομιδή θαυμάζουσι καὶ ἐκπλήττονται, πῶς Ἡ κωμωδία. "Αν θρωπός ἐστι πνεῦμα καὶ σκιὰ μόνον. Δειπνοσ. Το μηδέν ἐστι καὶ σκιὰ κατὰ χθονός. σχεᾶς αρ άνθρωπος
cel sanctos w, ldemque de castitate ait, quod! φησὶ περὶ τῆς ἁγνείας, ὅτι μεγίστων ἀγαθῶν πρό
maximum conciliet donum: • Pacem, iuquit, sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua
nemo videbit Deum 4.
CCXLII. - EUTONIO DIACONO.
ξενος γίνεται·: Εἰρήνην διώκετε καὶ τὸν ἁγιασμόν,
οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον.»
ΣΜΒ.
Cogitare mala, nedum facere, nefas.
Maxime quæ non oportet facere, ne cogita facere.
Si vero te ita affectum et fugientem non modo
: quod revera turpe est, sed etiam ex opinione absurdum, nonnulli quadam veluti rabie impetant,
suæque invidiæ per accusationes velificentur, ne te
illud torqueat. Solent enim plerique quibus nullus
sermo turpis indictus, nullum factu indecens infectum, ejusmodi artificio, quæ ipsi faciunt, obiegere atque exornare.
CCXLIII. EIDEM.
ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Μάλιστα μὲν ἃ μὴ δεῖ ποιεῖν, μηδὲ ὑπονοοῦ ποιεῖν.
Εἰ δ' οὕτω διακειμένῳ καὶ φεύγοντι μὴ μόνον τὸ
κατ' ἀλήθειαν αἰσχρὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τῆς δόξης
ἄτοπον, ἐπιλυττῶσί τινες, καὶ τὸν φθόνον ἑαυτῶν
κακηγορίαις θεραπεύουσι, τοῦτό σε μὴ λυπείτω.
Ειώθασι γὰρ οἱ πολλοὶ, οἷς οὔτε λόγος αἰσχρὸς ἄρ
ῥητος, οὔτε ἔργον ἀπρεπὲς ἄπρακτον, διὰ τούτων τὰ
καθ᾿ ἑαυτοὺς περιστέλλειν.
ΣΜΓ.
ΤΟ ΑΥΤΩ.
Socordia eliam facillima difficilia sunt. Virtuti contra nihil arduum. (Confer. epist. 223.)
Ignavi ac socordes etiam ad levia ac facilia diffi •
ciles sese præbent; generosi contra ac fortes viri
ne a valde quidem difficilibus abhorrent, imo eo
magis inclinant, rati clariorem atque illustriorem
fore victoriam, laudemque ac decus longe majora.
CCXLIV. PAULO
Οἱ λίαν ράθυμοι καὶ πρὸς τὰ ῥᾴδια δυσκόλως
ἔχουσιν· οἱ δὲ γενναῖοι καὶ ἀνδρεῖοι, οὐδὲ τὰ σφόδρα
δυσχερή φρίττουσιν, ἀλλὰ πρὸς ταῦτα μάλιστα ἀποδύονται. Επιφανεστέραν γὰρ καὶ λαμπροτέραν τὴν
νίκην ἔσεσθαι προσδοκῶσι, καὶ τὸ κλέος ἐνδοξότερον.
ΣΜΔ'. ΠΑΥΛΟ.
De vita humana brevitate. Fabula et umbra est: futura aulem aterna est. (Confer sup. epist. 162, 107.)
Nihil hæc vita differt a scena: nibil enim tirmum, nihil stabile, constans nihil aut solidum
fixumque continet: Umbra sunt etenim res mortalium, ait comœdia. Quibus verbis nescio quomodo
captus comici dictum illud admiror: nam in hac
vita bona malaque juxta suum sortiuntur finem,
idque citissime. In cœlis vero utraque in æternam
producuntur vitam.
CCXLV. — OPHELIO GRAMMATICO.
Ridet nugas rixasque
Frigidum quid, etsi vocabulorum sectatoribus
aliter videatur, vocibus ineptire, ac de his contendere. Et quoniam ingentes spiritus gestas quasi
accurate instructus, operæ pretium facturus videar,
si redundam banc tui persuasionem. Πρεσβύτατος
καὶ νεώτατος, de duobus dici recte fratribus negal,
sed et de pluribus. De duobus vero seniorem,
junioremque, nisi accedat tertius. Quod si accedat,
tunc intensivis utendum superlationis vocibus.
Σκηνῆς οὐδὲν, ὦ βέλτιστε, ὁ παρών διενήνοχε
βίος, οὐδὲν βέβαιον, ἢ μόνιμον, ἢ σταθερόν, ἢ πά
γιον ἔχων. Σκιὰ γὰρ τὰ θνητῶν, λέγει ἡ κωμο
ῳδία Οἷς οὐκ οἶδ' ὅπως ἐάλως, καίτοι τὸν κωμι
κὸν θαυμάζων. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ
τὰ χαλεπά πέρας ἔχει, καὶ τοῦτο τάχιστον· ἐκεῖ δὲ
ἀθανάτοις ἀμφότερα παρεκτείνεται αἰῶσιν.
ΣΜΕ.
Grammaticorum.
ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
Ψυχρὸν μὲν ἐστι, εἰ καὶ μὴ τοῖς λεξ:θήσεις δοκεῖ,
τὸ σμικρολογεῖν, καὶ περὶ τοιούτων ποιεῖσθαι την
ἅμιλλαν. Αλλ' ἐπειδὴ μέγα φρονεῖς ἐπὶ τῷ τὰ τοιαῦτα
ἀκριβῶς εἰδέναι, οὐκ ἄτοπον εἶναί μοι φαίνεται σεέ
σαι σου τὸ ἐπὶ τούτοις φρόνημα. Ο γὰρ πρεσβύτα
τος καὶ ὁ νεώτατος, οὐκ ἐπὶ δυοῖν ἀδελφοῖν, ὡ; φής,
ἀλλ' ἐπὶ πολλῶν λέγεται. Ἐπὶ δυοῖν γὰρ, ὁ πρεσβύτερος καὶ ὁ νεώτερος, ὡς ἄλλων οὐκ ὄντων μέσων·
εἰ δὲ εἶεν, τοῖς ἐπιτατικοῖς ὀνόμασι τοὺς ἄκρους
κλητέον,
ΣΜΟ. – ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Calumniari mortuos, nefas.
Valde omnes mirantur ac stupescunt, cur non Πάντες κομιδή θαυμάζουσι καὶ ἐκπλήττονται, πῶς
» Ephes. v, 3.
«Hebr. xi, 14.
Ἡ κωμωδία. In tragudia idem dixit in
Ajace Lorario Sophocles: et apud Stobaum Æschylus, atque in Protesilao Eurip. apud eumdem: "Αν
θρωπός ἐστι πνεῦμα καὶ σκιὰ μόνον. Comicus forte
(neque enim poetæ nomen attulit) apud Athenæum
lib. vi Δειπνοσ.
Το μηδέν ἐστι καὶ σκιὰ κατὰ χθονός.
Vide Chiliasten adagio: Homo bulla, et lloratium
lib. 1, od: 7: Pultis et umbra sumus: ut Pindarus in
Pythionicis: Umbra somnium, od: 8 exirenia; σχεᾶς
5 αρ άνθρωπος et in Nemonicis. In sacris vero Litteris honio, cinis, fenum, flos, atque divus Jacobus
ait Vapor ad modicum durans vita mortalium.
SCHOTT.
col. 1481–1482page 652 of 750
PG 78:1481οὐκ ἐρυθριᾷς, οὓς ζῶντας ἐκολάκευες, τούτους τε λευτώντας κακηγορῶν. ΣΜΖ'. Εἰ ἀκριβῶς ἐπίστασαι, ὅπερ καὶ ἀληθές ἐστι, κἂν οι ράθυμοι παραγράψωνται, ὅτι ἡ μὲν ἀκολασία κόσ λασιν ὠδίνει, ἡ δὲ ἀγνεία ἁγιωσύνης στέφανον· δι' ἣν αἰτίαν διώκεις μὲν ἦν φεύγειν χρή, φεύγεις δὲ ἦν διώκειν θέμις; ΣΜΗ. ΠΑΥΛΟ. Πολλάκις κατ' ἐμαυτὸν ἐννοῶν, πῶς ὁ τῶν ἀνθρώ των φόβος τοῦ θείου ἐστὶν ἰσχυρότερος, καὶ μηδὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀτοπίας χωρῶν, κατεγίγνωσκον τῆς ἀλέκτου ῥαθυμίας. Τοὺς μὲν γὰρ δυνατωτέρους καὶ ὑβρίζοντας φέρομεν μετὰ ἐπιεικείας πολλῆς, τοῦ φόβου ἀντὶ χαλινοῦ γινομένου, καὶ περαιτέρω προ βῆναι μὴ ἐπιτρέποντος· πρὸς δὲ τοὺς ἀσθενεστέρους μηδὲ λελυπηκότας ἀπεχθανόμεθα, καίτοι τοῦ Χριστοῦ παρακελευσαμένου • • Μὴ ὀργίζου τῷ ἀδελφῷ σου εἰκῇ. ο ύπερ πολλῷ ἐστιν εὐκολώτερον τοῦ φέρειν ἕτερον ὑβριζόμενον εἰκῆ. Ἐκεῖ μὲν γὰρ πολλὴ τοῦ πυρὸς ἡ ὕλη, ἐνταῦθα δὲ ὕλης μὴ ὑποκειμένης τὴν φλόγα ἀνάπτομεν· οὐκ ἔστι δὲ ἑτέρου πῦρ φέροντος μὴ κατακαίεσθαι, ἴσον, καὶ μηδενὸς παρενοχλούντος ἡσυχάζειν καὶ ἠρεμεῖν. Ὁ μὲν γὰρ ἐκείνου κρατήσας, ἀκροτάτης φιλοσοφίας δοκίμια δέδωκεν· ὁ δὲ τοῦτο ποιών, θαύματός ἐστιν ἄμοιρος. Οταν οὖν τὸ μεῖζον διὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων φόβον ἀνύοντες, διὰ τὸν θεῖον μηδὲ τὸ ἔλαττον βουλώμεθα ἀνύσαι, ποία ἡμῖν λελείψεται ἀπολογία; ΣΜΘ'. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Οταν ἡ κεφαλὴ, ἡ καθάπερ ἀκρόπολις τοῦ σώμα τος οὖσα, καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων καὶ τιμιωτάτων ἀνθρώποις αἰσθήσεων οικητήριον, ὀφείλουσα τοὺς ἐκ τοῦ σώματος ἀναπεμπομένους ἀθμούς πονηρούς διοικήσαι, καὶ εἰς τὸ δέον καθιστάν, μή μόνον τοῦτο μὴ διαπράττηται, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ καθ' ἑαυτὴν ἀσθε νὴς οὖσα τύχῃ, τὰς νοσώδεις αἰτίας ἀποκρούσασθαι μὴ δυναμένη· ποία ἐλπὶς τῷ σώματι ἡ σωτηρίας, η βώσεως; Οὐδεμία. Διὸ καὶ κατὰ τὸ Πηλούσιον, ὡς γέγραφας, Εκκλησία ἡ ὑπὸ Εὐσεβίου οἰκονομουμένη, μυρίαις νοσημάτων καὶ παθῶν ἐμπέπλησται κακίαις, τοῦ δοκοῦντος ἡγεῖσθαι ταύτης, εἰς αὐτὴν ἐγκατασκήψαντος. ΣΝ. ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Εἰ οἱ νομοθέται, ὦ σοφέ, οι μυρίας τοῖς ἁμαρτάνουσι τιμωρίας ἐπανατεινόμενοι, οὐ πάντα; πεπεί άθμούς ατμούς. ταύτης ταύτας ἡγεῖσθαι, κακίαις,
EPISTOLARUM LIB. V. - EPIST. CCL.
οὐκ ἐρυθριᾷς, οὓς ζῶντας ἐκολάκευες, τούτους τε- erubescas, quibus viventibus adulari solebas, eosλευτώντας κακηγορῶν.
dem vita functos calumniari.
ΣΜΖ'. IEPAKI SIAKONQ.
Fugienda libido est.
Εἰ ἀκριβῶς ἐπίστασαι, ὅπερ καὶ ἀληθές ἐστι, κἂν
οι ράθυμοι παραγράψωνται, ὅτι ἡ μὲν ἀκολασία κόσ
λασιν ὠδίνει, ἡ δὲ ἀγνεία ἁγιωσύνης στέφανον· δι'
ἣν αἰτίαν διώκεις μὲν ἦν φεύγειν χρή, φεύγεις δὲ ἦν
διώκειν θέμις;
ΣΜΗ.
CCXLVII.· HIERACI DIACONO.
Si recte æstimnes, quod et verum est, etsi ignavi.
exceptione submoveant, libido pœnam gignit; cașţilas contra sanctimoniæ parit coronam: cur itaque
fugienda consectaris, fugis contra quæ consectari
Equum est?
CCXLVIII. PAULO.
(Confer. epist. 3 lib. 1v.)
Sæpenumero mecum ipse cogitavi, quomodo
metuere soleamus homines valentius quam Deum:
De metu Dei et hominum.
Πολλάκις κατ' ἐμαυτὸν ἐννοῶν, πῶς ὁ τῶν ἀνθρώ
των φόβος τοῦ θείου ἐστὶν ἰσχυρότερος, καὶ μηδὲ
τὴν ἔννοιαν τῆς ἀτοπίας χωρῶν, κατεγίγνωσκον τῆς et rationem absurdam non comprehendens, damnavi
ἀλέκτου ῥαθυμίας. Τοὺς μὲν γὰρ δυνατωτέρους καὶ
ὑβρίζοντας φέρομεν μετὰ ἐπιεικείας πολλῆς, τοῦ
φόβου ἀντὶ χαλινοῦ γινομένου, καὶ περαιτέρω προβῆναι μὴ ἐπιτρέποντος· πρὸς δὲ τοὺς ἀσθενεστέρους
μηδὲ λελυπηκότας ἀπεχθανόμεθα, καίτοι τοῦ Χριστοῦ
παρακελευσαμένου • • Μὴ ὀργίζου τῷ ἀδελφῷ σου
εἰκῇ. ο ύπερ πολλῷ ἐστιν εὐκολώτερον τοῦ φέρειν
ἕτερον ὑβριζόμενον εἰκῆ. Ἐκεῖ μὲν γὰρ πολλὴ τοῦ
πυρὸς ἡ ὕλη, ἐνταῦθα δὲ ὕλης μὴ ὑποκειμένης τὴν
φλόγα ἀνάπτομεν· οὐκ ἔστι δὲ ἑτέρου πῦρ φέροντος
μὴ κατακαίεσθαι, ἴσον, καὶ μηδενὸς παρενοχλούντος
ἡσυχάζειν καὶ ἠρεμεῖν. Ὁ μὲν γὰρ ἐκείνου κρατήσας, ἀκροτάτης φιλοσοφίας δοκίμια δέδωκεν· ὁ δὲ
τοῦτο ποιών, θαύματός ἐστιν ἄμοιρος. Οταν οὖν τὸ
μεῖζον διὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων φόβον ἀνύοντες, διὰ
τὸν θεῖον μηδὲ τὸ ἔλαττον βουλώμεθα ἀνύσαι, ποία
ἡμῖν λελείψεται ἀπολογία;
ΣΜΘ'. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
Ut capile agrolante, totum corpus male habet, sic sub
Οταν ἡ κεφαλὴ, ἡ καθάπερ ἀκρόπολις τοῦ σώμα
τος οὖσα, καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων καὶ τιμιωτάτων
ἀνθρώποις αἰσθήσεων οικητήριον, ὀφείλουσα τοὺς ἐκ
τοῦ σώματος ἀναπεμπομένους ἀθμούς πονηρούς
διοικήσαι, καὶ εἰς τὸ δέον καθιστάν, μή μόνον τοῦτο
μὴ διαπράττηται, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ καθ' ἑαυτὴν ἀσθε
νὴς οὖσα τύχῃ, τὰς νοσώδεις αἰτίας ἀποκρούσασθαι
μὴ δυναμένη· ποία ἐλπὶς τῷ σώματι ἡ σωτηρίας, η
βώσεως; Οὐδεμία. Διὸ καὶ κατὰ τὸ Πηλούσιον, ὡς
γέγραφας, Εκκλησία ἡ ὑπὸ Εὐσεβίου οἰκονομουμένη,
μυρίαις νοσημάτων καὶ παθῶν ἐμπέπλησται κακίαις,
τοῦ δοκοῦντος ἡγεῖσθαι ταύτης, εἰς αὐτὴν ἐγκατασκήψαντος.
ΣΝ.
ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
incredibilem hominum socordiam. Potentiores enim
toleramus multa patientia, etiam injurios, metu nos
veluti freno retinente, et ulterius progredi vetante;
tenuiores vero eliam non afficientes injuria fastidinus et aversamur. Atqui jubet Christus: c Ne
irascaris fratri tuo temere • Quod multo est
facilius, quam ferre alterum injuriam temere inſerentem. Ibi enim multa ignis materia est, hic vero
materia non subjecta flammiam accendimus. Nam
non potes, altero ignem inferente, non aduri; forte
etiam, nemine turbante, quiescere atque apparere.
Qui ergo in illo se superat, is præstantissimæ philosophiæ speciem dedit. Qui vero hoc posterius tantum præstat, admiratione dignus non est. Quare
cum quidpiam boninum metu expedimus, Dei vero
metu ne minimum quidem properamus, ecquæ
ergo relicta nobis est excusationis occasio?
CCXLIX.· HERMINO COMITI.
malo episcopo tota Ecclesia. (Vide sup. epist. 230.)
Cum caput, quod veluti arx est corporis, ac
maxime necessariorum pretiosorumque hominibus sensuun domicilium, quod debet emissos e córpore improbos vapores dispensare, et, quo oportet,
amandare, illud non modo non faciet, sed et per
seipsum esse imbecillum contingit, nec morbosas
propellere causas valeat, quæ corporis spes reliqua
salutis aut roboris? nulla. Sane Pelusiensis Ecclesia, ut scribis, ab Eusebio administrata morborum
mille passionumque malis referta est, cum qui regere eam existimetur, is in ipsam potius grassetur.
635 CCL. - DOROTIIEO CLARISSIMO.
Si legislatores legibus et pœnis homines a peccatis coercere non possint; multo minus alii nudis admonitionibus id poterunt. (Conf. epist. 131. Rursum de Eusebio episc., item de Zosimo, Martiniano et Marone.)
Εἰ οἱ νομοθέται, ὦ σοφέ, οι μυρίας τοῖς ἁμαρτά Si legislatores, vir sapientissime, mille poenarum
νουσι τιμωρίας ἐπανατεινόμενοι, οὐ πάντα; πεπεί- genera delictis imponentes non omnibus persua -
* Matth. v, 22.
Pro άθμούς rescribe ατμούς. Vers. post 5,
inter xal el xat insere ex codd. iisdem. Vers.
ult. ep. pro ταύτης ambo codd. oplini legunt ταύτας
PATROL. GR. LXXVIII.
ut referatur non_ad ἡγεῖσθαι, sed ad κακίαις, su
perlus positum. Possit.
col. 1483–1484page 653 of 750
PG 78:1483κακίας ἀπέχεσθαι, πάντως πείσουσιν; ἢ μὴ πείσαντες ἐγκληθήσονται; καὶ πῶς οὐκ εἴηθες; Εἰ δὲ χρὴ καὶ αὐτῶν τῶν νομοθετῶν ὑπεραπολογήσασθαι. φαίην ἂν, ὅτι τὰ μεγέθη τῶν τιμωριών τετυπώκασιν οὐχ ὡς μισάνθρωποι, ἀλλ' ὡς κηδεμόνες του γένους. Αὕτη γὰρ αὐτοῖς ἡ σπουδή, πεῖσαι μὴ πονηρεύεσθαι· τὸ δὲ τῆς τιμωρίας, δεύτερόν τι καὶ τοῖς οὐ πειθομένοις οριζόμενον· οὐ γὰρ τοῦτ' ἐσπούδασαν, εἶναί τε πολλούς πονηρούς, καὶ κολάζεσθαι· τὸ ἐναν τίον δὲ, πάντας εἶναι χρηστοὺς καὶ μηδεμιᾶς χρείαν είναι ζημίας. Αλλ' οἱ μὲν φοβοῦσιν, οἱ δὲ πονηροῖ κακουργοῦσι. Χρόνος δὲ οὐδεὶς καθαρὸς κακίας, ἀλλὰ πολλὰ καὶ παντοδαπὰ ἐπιπολάζει νοσήματα, δι' ὧν δεικνύουσι μὴ πείθεσθαι τοῖς νόμοις. Ὅταν γάρ 1 κασιν· οἱ λόγῳ καὶ παραινέσει πειρώμενοι πείθειν τις δίκην δῷ, ὁμοῦ τε κεκόλασται, καὶ τὸ μὴ πε πεῖσθαι τοῖς νομοθέταις δείκνυσι. Μᾶλλον δὲ αὐτοὶ οἱ νομοθέται ὡς οὐ πείσουσι πάντας εἶναι ἀγαθοὺς, ἴσασιν· οἱ γὰρ ὁρίζοντες τας τιμωρίας, ὡς οὐ καθ έξουσι τοὺς πονηροὺς, δῆλοί εἰσιν εἰδότες. "Αρ' ούν ἐναντίοι εἰσίν; Οὐ δήπου. Αλλ' οὐδ᾽ ἀπόλλυται αυ τοῖς τὸ νομοθέτας εἶναι. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ᾄδονται, οἱ δὲ κακουργοῦντες κακίζονται. Ὁ αὐτὸς τοίνυν λόγος ἔστω καὶ περὶ τῶν παραινούντων, μὴ ἀνυόντων δέ· οὐ γὰρ εἰ Εὐσέβιός τε καὶ Μαρτινιανός, Ζώσιμες τε καὶ Μάρων κρείττονα θεραπείας νοσούσι νόσον, ἤδη τοῖς παραινέσασι μὲν, μὴ ἀνύσασι δὲ ἐγκλητέον ἀλλὰ τούτους μὲν ἀποδεκτέον, ἐκείνους δὲ εἰς τὸ ο μηδὲ θεραπείαν προϊεμένους ὠστέον. ΣΝΑ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Πρὸς μὲν χρηστοὺς ταπεινὸν εἶναι χρή, πρὸς δὲ θρασεῖς ὑψηλόν. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ μὲν ἀρετὴν εἶναι ἡγοῦνται τὴν ἐπιείκειαν, οἱ δὲ ἀνδρίαν τὴν θρασύτητα, ἐκείνοις μὲν τὴν ταπεινοφροσύνην χρή προσ φέρειν, τούτοις δὲ τὴν ἀνδρίαν, σβεννύουσαν αὐτῶν τὴν ἀπὸ τῆς θρασύτητος δόξαν· ἵνα τοὺς μὲν ὠφε λήσῃ, τοὺς δὲ ταπεινώσῃ τὸ φρόνημα. Οὐ γὰρ πάντες τοῖς αὐτοῖς χαίρουσιν, οὐδὲ πάντες τοῖς αὐτοῖς θερα πεύονται βοηθήμασιν· ἀλλ' ὅσος τῶν παθῶν ὁ ἐσμός, τοσοῦτος καὶ ὁ τῶν θεραπειῶν. ΣΝΒ'. - ΔΩΡΟΘΕΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ καὶ ἔοικε τῷ τεθνεῶτι φίλῳ παρὰ σοὶ ἡ μνήμη συντεθνηκέναι, παρ' ἐμοί ἐστιν ἀθάνατος· ἐνταῦθα μὲν μὴ ἀποθνήσκουσα, ἐκεῖσε καὶ μᾶλλον ζωοποιη θησομένη. ΣΝΓ'. - ΑΛΥΠΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Ἡ μὲν παρθενία θειοτάτη ἐστὶ καὶ ὑπερφυής, ὁ δὲ νόμιμος γάμος τίμιος, ἡ δὲ πορνεία παράνομος. Διὸ καὶ ἡ μὲν τῶν οὐρανῶν ἐστιν ἀξία, ὁ δὲ τῆς γῆς, πῶς ποῦ. πεπεῖσθαι.
κακίας ἀπέχεσθαι, πάντως πείσουσιν; ἢ μὴ πείσαν
τες ἐγκληθήσονται; καὶ πῶς οὐκ εἴηθες; Εἰ δὲ
χρὴ καὶ αὐτῶν τῶν νομοθετῶν ὑπεραπολογήσασθαι.
φαίην ἂν, ὅτι τὰ μεγέθη τῶν τιμωριών τετυπώκασιν
οὐχ ὡς μισάνθρωποι, ἀλλ' ὡς κηδεμόνες του γένους.
Αὕτη γὰρ αὐτοῖς ἡ σπουδή, πεῖσαι μὴ πονηρεύεσθαι· τὸ δὲ τῆς τιμωρίας, δεύτερόν τι καὶ τοῖς οὐ
πειθομένοις οριζόμενον· οὐ γὰρ τοῦτ' ἐσπούδασαν,
εἶναί τε πολλούς πονηρούς, καὶ κολάζεσθαι· τὸ ἐναν
τίον δὲ, πάντας εἶναι χρηστοὺς καὶ μηδεμιᾶς χρείαν
είναι ζημίας. Αλλ' οἱ μὲν φοβοῦσιν, οἱ δὲ πονηροῖ
κακουργοῦσι. Χρόνος δὲ οὐδεὶς καθαρὸς κακίας, ἀλλὰ
πολλὰ καὶ παντοδαπὰ ἐπιπολάζει νοσήματα, δι' ὧν
δεικνύουσι μὴ πείθεσθαι τοῖς νόμοις. Ὅταν γάρ
dcnt: qui verbo et admonitione suadent, ut a 1 κασιν· οἱ λόγῳ καὶ παραινέσει πειρώμενοι πείθειν
vitiis quis abstineat, idne persuadeant? Vel non
persuadentes in crimen vocentur? et quomodo? Si
vero patrocinandum legislatoribus est, equidem
censeam suppliciorum gravitatem eos proponere,
-non quasi humanum genus invisum ducentes, sed
tanquam ejus curam habentes. id enim illis polissimum studio est, persuadere, ne improbe quid
agatur. Pœna vero secundarium quid est, et non
obedientibus praestituta. Neque enim illis propositum, ut multi sint nequam et improbi, qui puniri
debeant: imno contra frugi omnes esse bouosque
volunt, nullaque opus esse multa. Sic illi legislatores quidem terrent: improbi vero peccando eam
lædunt, neque tempus ullum a flagitiis vacuum,
sed multa variaque in dies emergunt mala, quæ res τις δίκην δῷ, ὁμοῦ τε κεκόλασται, καὶ τὸ μὴ πε
arguit legibus non obediri. Cum quis itaque pœnas
dal, simul castigatur, et se legislatori non paruisse
ostendit. Quinimo ipsi legislatores non ignorant,
non persuadere se omnibus, ut sint boni. Supplicia
etenim præscribentes norunt probe non omnes babituros dicto audientes ac justos. Suntne itaque illorum hostes? Minime vero, sed meminerunt legislatores se esse et prædicari: improbi vero male
multantur ac plectuntur. Eadem est ratio admomentium, quando illis non paretur. Non enim eo
quod Eusebius et Martinianus, Zosimus et Maron
norbo immedicabili laborant, dicto tamen audientes non sunt, neque faciunt quod jubentur,
accusandi videntur illi, qui admonitione non persuaserint; quinimo laudandi sunt isti: illi vero
qui medicinam non admiserint, feriendi.
CCLI. EIDEM.
πεῖσθαι τοῖς νομοθέταις δείκνυσι. Μᾶλλον δὲ αὐτοὶ οἱ
νομοθέται ὡς οὐ πείσουσι πάντας εἶναι ἀγαθοὺς,
ἴσασιν· οἱ γὰρ ὁρίζοντες τας τιμωρίας, ὡς οὐ καθ -
έξουσι τοὺς πονηροὺς, δῆλοί εἰσιν εἰδότες. "Αρ' ούν
ἐναντίοι εἰσίν; Οὐ δήπου. Αλλ' οὐδ᾽ ἀπόλλυται αυ
τοῖς τὸ νομοθέτας εἶναι. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ᾄδονται,
οἱ δὲ κακουργοῦντες κακίζονται. Ὁ αὐτὸς τοίνυν
λόγος ἔστω καὶ περὶ τῶν παραινούντων, μὴ ἀνυόντων
δέ· οὐ γὰρ εἰ Εὐσέβιός τε καὶ Μαρτινιανός, Ζώσιμες
τε καὶ Μάρων κρείττονα θεραπείας νοσούσι νόσον,
ἤδη τοῖς παραινέσασι μὲν, μὴ ἀνύσασι δὲ ἐγκλητέον
ἀλλὰ τούτους μὲν ἀποδεκτέον, ἐκείνους δὲ εἰς τὸ ο
μηδὲ θεραπείαν προϊεμένους ὠστέον.
ΣΝΑ.
Cum humilibus et superbis non eodem agendum modo. (Conf. epist. 127.)
Cum bonis quidem remisse est agendum, cum
audacibus severius. Nam benignitatem illi-virtutem
reputant, mitemque esse; contra hi audaciam fortitudinem æstimant. Apud illos itaque modestia
adhibenda; in his præfidentia exstinguenda est,
et opinio ex audacia orta: ut illis quidem prosit,
hos vero deprimat prudentia. Neque enim iisdem
omnes capiuntur, neque iisdem cuncti remediis curantur, sed prout est affectionum multitudo, sic est
et medelarum.
DOROTHEO PRESBYTERO.
Fama memoriaque bonorum
Etsi amici nuper vita functi memoria apud te
una intercidisse videatur, apud me tamen intermori
illa non potest: ita ut hic quidem non exstingua.
tur, in altera vero vita magis elucescat.
CCLIII. — AL YPIO SCHOLASTICO.
De bono virginitatis conjugio
Divina res virginitas est, naturamque excedens.
Honorandum vero legitimum est conjugium. Scortatio vero contra leges est. Quamobrem illa cœlo est
Πρὸς μὲν χρηστοὺς ταπεινὸν εἶναι χρή, πρὸς δὲ
θρασεῖς ὑψηλόν. Ἐπειδὴ γὰρ οἱ μὲν ἀρετὴν εἶναι
ἡγοῦνται τὴν ἐπιείκειαν, οἱ δὲ ἀνδρίαν τὴν θρασύ
τητα, ἐκείνοις μὲν τὴν ταπεινοφροσύνην χρή προσ
φέρειν, τούτοις δὲ τὴν ἀνδρίαν, σβεννύουσαν αὐτῶν
τὴν ἀπὸ τῆς θρασύτητος δόξαν· ἵνα τοὺς μὲν ὠφε
λήσῃ, τοὺς δὲ ταπεινώσῃ τὸ φρόνημα. Οὐ γὰρ πάντες
τοῖς αὐτοῖς χαίρουσιν, οὐδὲ πάντες τοῖς αὐτοῖς θερα
πεύονται βοηθήμασιν· ἀλλ' ὅσος τῶν παθῶν ὁ ἐσμός,
τοσοῦτος καὶ ὁ τῶν θεραπειῶν.
ΣΝΒ'. - ΔΩΡΟΘΕΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
perennis. (Inf. epist. 518.)
Εἰ καὶ ἔοικε τῷ τεθνεῶτι φίλῳ παρὰ σοὶ ἡ μνήμη
συντεθνηκέναι, παρ' ἐμοί ἐστιν ἀθάνατος· ἐνταῦθα
μὲν μὴ ἀποθνήσκουσα, ἐκεῖσε καὶ μᾶλλον ζωοποιηθησομένη.
ΣΝΓ'. - ΑΛΥΠΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
præslantis. (Conf. epist. 218.)
Ἡ μὲν παρθενία θειοτάτη ἐστὶ καὶ ὑπερφυής,
ὁ δὲ νόμιμος γάμος τίμιος, ἡ δὲ πορνεία παράνομος.
Διὸ καὶ ἡ μὲν τῶν οὐρανῶν ἐστιν ἀξία, ὁ δὲ τῆς γῆς,
468) Ambe codd. πῶς mutant in ποῦ. Possis.
lidem, πεπεῖσθαι. Ip.
col. 1485–1486page 654 of 750
PG 78:1485ἡ δὲ τοῦ ᾅδου" τῇ μὲν γὰρ στέφανος χρεωστείται, τῷ δὲ σύμμετρον ἐγκώμιον, τῇ δὲ τιμωρία. Μοιχεία γὰρ, καὶ φόνος καὶ τὰ ἄλλα πταίσματα, ὧν οὐδὲ μνησθῆναι θέμις, τοσούτῳ ἐστὶ καὶ τῆς πορ νείας βαρύτερα, ὅσῳ τῶν κατὰ φύσιν πταισμάτων τὰ παρὰ φύσιν μιαρώτερα. ᾿Αλλὰ ταῦτα πάντα τὰ κακὰ μετάνοια εἰλικρινής θεραπεύειν ἐπίσταται, παρὰ τοῦ κριτοῦ τὴν ἐπιστήμην ταύτην ἐγκεχειρισμένη. ΣΝΔ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Ἐπειδὴ τὸ μηδὲν παθεῖν ἐν τῷ παρόντι βίῳ κρεῖτε τον ἢ κατὰ ἄνθρωπον, ἄμεινον τὸ ἀδίκως τι παθεῖν ἢ δικαίως Τὸ μὲν γὰρ φιλοσόφων ἐστὶ, τὸ δὲ κακούργων· τὸ μὲν εὐδοκίμων, τὸ δὲ ἐργολάβων· καὶ τὸ μέν ἐστι στεφάνων ὑπόθεσις, τὸ δὲ ἁμαρτημάτων ἀντίδοσις· τὸ μὲν ὀφειλέτην καθίστησι τὸν Θεὸν, τὸ δὲ ὀφλημάτων ἐστὶ διάλυσις. ΣΝΕ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Λίαν θαυμάζω, πῶς τινὲς μὲν τῶν ἀρχαίων τὰς τυραννίδας εἰς πατρικὴν κηδεμονίαν ἔτρεψαν· τινὲς δὲ τῶν νυνὶ νεωτεριζόντων, καὶ τὴν ποιμενικὴν φιλοστοργίαν εἰς τυραννικὴν αὐτονομίαν μετέβαλον οὐχ ὑπεύθυνον ἀρχὴν ἐμπεπιστεῦθαι, ἀλλ' αὐτοκρατορικὴν ἐξουσίαν κεκληρῶσθαι νομίσαντες. ΣΝΕ. ΚΥΡΩ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Οἱ νοῦ καὶ φρονήσεως ἀμοιροῦντες, ἐκείνους δια τελοῦσι μισοῦντες, οὓς ἂν ὑποπτεύσωσι βελτίους ἑαυτῶν ὄντας· καὶ τὸ μίσος τρέφουσιν οὐκ ἀφ᾽ ὧν Αδικήθησαν (ἧττον γὰρ ἂν ἦν ίσως κακόν), ἀλλ' ἀφ' ὧν τῆς κατ' ἀρετὴν εὐκλείας ἀπολιμπάνονται. ΣΝΖ΄. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Μὴ τὴν ἐκ τῆς οἰκείας ῥαθυμίας ψῆφον, τὴν ὑπὸ τῶν τὰ αὐτά σοι δρώντων κυρουμένην, τῆς ἀληθείας εἶναι νομίσῃς ἀξιοπιστοτέραν (εἰ γὰρ καὶ ἡ χειρωσαμένη σε τῆς κακίας νότος ταῦτά σοι νομοθετεί, καὶ τοὺς τὰ αὐτὰ σοι νοσοῦντας ἐπαινέτας ἔχει)· ἀλλ' εἴ γε μὴ εἰς ἀνήκεστον ἦλθες ῥαθυμίαν, οὐκ ἀπὸ τῶν νοσούντων δίκαιος ἂν εἴης λαβεῖν τὰς περὶ τῶν πραγμάτων ψήφους (εἰ γὰρ τούτοις ἔψοιο, καὶ Ιατρικῆς καὶ φιλοσοφίας καταψηφίσῃ), ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων. Εἰ δ᾽ οὐδείς σοι υγιαίνειν δοκεῖ, μάλιστα μὲν νοσεῖς εἰ δὲ ἀπιστεῖς, ταῖς θείαις Γραφαῖς ἐντυχών, εἴσῃ καὶ τοῦ νοσήματος τὴν κακίαν, καὶ τῆς κακίας τὴν ἀπαλλαγήν. φθόνος ἄμεινον τὸ ἀδίκως· τὸ μὲν γὰρ φιλοσόφων ἐστί. εἰσί. νοσείς ὅσῳ οὖν χείρων ὁ μὴ αἰσθόμενος τέως τῆς νεό σου,
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CCLVII.
ἡ δὲ τοῦ ᾅδου" τῇ μὲν γὰρ στέφανος χρεωστείται, τῷ digna, alterum terra: at fornicatio inferis. Illa coδὲ σύμμετρον ἐγκώμιον, τῇ δὲ τιμωρία. Μοιχεία
γὰρ, καὶ φόνος καὶ τὰ ἄλλα πταίσματα, ὧν
οὐδὲ μνησθῆναι θέμις, τοσούτῳ ἐστὶ καὶ τῆς πορ
νείας βαρύτερα, ὅσῳ τῶν κατὰ φύσιν πταισμάτων
τὰ παρὰ φύσιν μιαρώτερα. ᾿Αλλὰ ταῦτα πάντα τὰ
κακὰ μετάνοια εἰλικρινής θεραπεύειν ἐπίσταται,
παρὰ τοῦ κριτοῦ τὴν ἐπιστήμην ταύτην ἐγκεχειρισμένη.
ΣΝΔ'. — ΤΙΜΟΘΕΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Adversa pati injuste
Ἐπειδὴ τὸ μηδὲν παθεῖν ἐν τῷ παρόντι βίῳ κρεῖτε
τον ἢ κατὰ ἄνθρωπον, ἄμεινον τὸ ἀδίκως τι παθεῖν
ἢ δικαίως Τὸ μὲν γὰρ φιλοσόφων ἐστὶ, τὸ δὲ
κακούργων· τὸ μὲν εὐδοκίμων, τὸ δὲ ἐργολάβων· καὶ
τὸ μέν ἐστι στεφάνων ὑπόθεσις, τὸ δὲ ἁμαρτημάτων
ἀντίδοσις· τὸ μὲν ὀφειλέτην καθίστησι τὸν Θεὸν, τὸ δὲ
ὀφλημάτων ἐστὶ διάλυσις.
ronaın adipiscitur; hoc modeste ut laudetur: fornicatio vero supplicio digna. Adulterium autem et
cædes, aliaque flagitia, quæ vel nominare sit nefas“,
tanto fornicatione graviora, quanto naturalibus delictis pejora sunt, que contra naturam committuntur. Verum hæc omnia delicta sincera pœnitentia
expiare novit, ex scientia quam summus indidit
Judex.
in vita perutile.
TIMOTHEO SCHOLASTICO.
Cum in hac vita nihil adversi perpeti supra mortalium sit sortem, ita melius injuste quid pati quamı
juste. Hoc enim est philosophicum ac pium; illud
vero improborum proprium. Hoc proborum ac laudandorum est; illud sycophantarum seu quadruplaLorum. Et hoc quidem coronamn meretur; illud peccatorum est merces: hujusque debitor Deus est;
illud vero debitorum dissolutio.
CCLV. LAMPETIO DIAGONO.
ΣΝΕ. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Regis et tyranni discrimen. Contra factum quorumdam episc. (Vide epist. 126.)
Λίαν θαυμάζω, πῶς τινὲς μὲν τῶν ἀρχαίων τὰς
τυραννίδας εἰς πατρικὴν κηδεμονίαν ἔτρεψαν· τινὲς
δὲ τῶν νυνὶ νεωτεριζόντων, καὶ τὴν ποιμενικὴν φι
λοστοργίαν εἰς τυραννικὴν αὐτονομίαν μετέβαλον
οὐχ ὑπεύθυνον ἀρχὴν ἐμπεπιστεῦθαι, ἀλλ' αὐτοκρα
τορικὴν ἐξουσίαν κεκληρῶσθαι νομίσαντες.
ΣΝΕ.
ΚΥΡΩ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Admiror equidem ut antiquitus nonnulli tyrannidem cum patrio permutarunt officio. Quidam vero
nunc rebus novis studentes, ac pastoralem amorem
erga gregem sibi commissum in tyrannidem verten -
tes non rexerunt, quasi creditum sibi esset imperium, sed velut imperandi potestatem sorte oblatam
sint pacti.
De malo invidia.
Οἱ νοῦ καὶ φρονήσεως ἀμοιροῦντες, ἐκείνους δια
τελοῦσι μισοῦντες, οὓς ἂν ὑποπτεύσωσι βελτίους
ἑαυτῶν ὄντας· καὶ τὸ μίσος τρέφουσιν οὐκ ἀφ᾽ ὧν
Αδικήθησαν (ἧττον γὰρ ἂν ἦν ίσως κακόν), ἀλλ' ἀφ'
ὧν τῆς κατ' ἀρετὴν εὐκλείας ἀπολιμπάνονται.
ΣΝΖ΄. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ad bonam invitat frugem, acquiescendum
Μὴ τὴν ἐκ τῆς οἰκείας ῥαθυμίας ψῆφον, τὴν ὑπὸ
τῶν τὰ αὐτά σοι δρώντων κυρουμένην, τῆς ἀληθείας
εἶναι νομίσῃς ἀξιοπιστοτέραν (εἰ γὰρ καὶ ἡ χειρωσαμένη σε τῆς κακίας νότος ταῦτά σοι νομοθετεί,
CCLVI. - CYRO MONACHO.
Qui mente prudentiaque carent, odisse solent
perpetuo quos sese meliores esse suspicantur,
aluntque odium erga eos, non a quibus affecti injuria sunt (minus enim id malum fortasse foret), sed
a quibus virtutis gloria superantur.
consiliis bonorum. (Supr. epist. 105.)
Ne propriæ ignaviæ sententiam ab iis, 637 qui
in eadem tecum culpa sunt, confirmatam veritate
fide digniorem esse putes. Si enim et malitiæ morbus, quo raperis, hæc tibi præscribit, habeasque
καὶ τοὺς τὰ αὐτὰ σοι νοσοῦντας ἐπαινέτας ἔχει)· ἀλλ' laudatores tui, qui eodem tecum morbo laborant,
εἴ γε μὴ εἰς ἀνήκεστον ἦλθες ῥαθυμίαν, οὐκ ἀπὸ τῶν
νοσούντων δίκαιος ἂν εἴης λαβεῖν τὰς περὶ τῶν
πραγμάτων ψήφους (εἰ γὰρ τούτοις ἔψοιο, καὶ
Ιατρικῆς καὶ φιλοσοφίας καταψηφίσῃ), ἀλλ' ἀπὸ
τῶν ὑγιαινόντων. Εἰ δ᾽ οὐδείς σοι υγιαίνειν δοκεῖ,
μάλιστα μὲν νοσεῖς εἰ δὲ ἀπιστεῖς, ταῖς
θείαις Γραφαῖς ἐντυχών, εἴσῃ καὶ τοῦ νοσήματος τὴν
κακίαν, καὶ τῆς κακίας τὴν ἀπαλλαγήν.
63 Ephes. v, 3; Coloss. 111, 5
(nisi in incurabilem forte morbum incidisti), non
sit æquum ab ægris accipere rerum tuarum judicium (nam si eos sequaris, condemnaberis merito
a medicis ac philosophis) sed a recte valentibus ac
sanis. Quod si nemo valens tibi videatur (ægrotas
enim valde) ac si non credis recta suadenti, ad sacram Scripturam te recipito, ut morbi cognoscas
vim et malitiæ haurias correctionem.
Codd. Vat. 650 et Alt., φθόνος· placet tamen
mihi quidem magis editi lectio. Possin.
Edit. Paris., ἄμεινον τὸ ἀδίκως· τὸ μὲν γὰρ
φιλοσόφων ἐστί. Locus suppletur ex cod. Ait. apud
Possinum. EDIT.
Ed. Paris., εἰσί. Legendum esse νοσείς ex sequentibus apparel, et supr. ep. 159, pag. 79, vers. 3,
ὅσῳ οὖν χείρων ὁ μὴ αἰσθόμενος τέως τῆς νεό
σου, etc. Vide et epist. 8 et 269. SCHOTT.
col. 1487–1488page 655 of 750
PG 78:1487ΣΝΗ'. ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ. Ισθι, ὡς ὁ φίλος ὁ σὸς ὁ μεγαλήγορος καὶ λεξι θήρας ἦλθε μὲν ὡς ἀναστρέψων οἴκαδε, παρέμεινε δὲ ἁλοὺς τῷ τῆς φιλοσοφίας ἔρωτι· καὶ νῦν τὴν γλῶτο ταν επιστομίζων, τῆς γνώμης ἐπιμελεῖται· μικρὸν πράγμα τὴν εὐγλωττίαν πρὸς τὴν φιλοσοφίαν εἶναι παιδευθείς. ΣΝΘ. – ΔΙΟΓΕΝΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ. Διατί, ὦ βέλτιστε, τὴν θείαν συμμαχίαν δευτέραν τῆς τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας ἡγῇ, ἢ τοῦ χάριν τὴν τῶν θνητῶν φιλίαν προτέραν ἄγεις τῆς θείας; Καί τοι χρῆν δήπου τὸν λογισμὸν τὸ δέον σκοποῦντα, μὴ τῇ ἀσθενεῖ τῶν ἀνθρώπων δυνάμει τὴν τῆς νίκης ἐπιτρέπειν ψῆφον, ἀλλὰ τῆς ἀηττήτου έχεσθαι δεξιᾶς ἧς ὁ ἀντεχόμενος κρείττων δήπου των πειρασμών ἀποφανθήσεται. ΣΞ. ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΕΥΣΤΑΘΙΩ. Μὴ νομίζετε, ὦ βέλτιστοι, ἀτιμωρητί ἁμαρτάνειν· μηδὲ ἀμέλειαν τὴν θείαν μακροθυμίαν ἡγήσησθε, μηδὲ ῥαστώνην τὴν ἀνεξικακίαν· μηδὲ ἐπειδὴ παραχρῆμα οὐκ ἐκολάσθητε, καὶ ἐπὶ τῶν μετὰ ταῦτα διαφυγεῖν ὑπολάβητε· ἀλλ᾽ ἕως ἐξεστι, μετανοήσατε. Ατοπώτατον γάρ, τὴν θείαν ἀνεξικακίαν τὴν εἰς μετάνοιαν καλοῦσαν, ἐφόδιον μειζόνων ποιεῖσθαι ἁμαρτημάτων. Εἰ δὲ διὰ τὸ μηδέπω δεδωκέναι δίκην οὐδὲ δοῦναι προσδοκάτε· εὖ ἴστε, ὡς τὸ θεῖον ὥσπερ φιλάνθρωπον ἐστιν, οὕτω καὶ ἀψευδὲς καὶ δυνατόν φιλανθρωπεύεται γοῦν, καὶ τὰ πρῶτα τῶν πταισμά των παρίησιν άτιμώρητα, καιρὸν ἐπανορθώσεως χα ριζόμενον· ὁμοίως δὲ, ἢ καὶ μᾶλλον τῶν πλημμελημάτων ἀκμαζόντων, τελευταῖον ἀμύνεται· καὶ ὁμοῦ πάντων, τῶν τε ἔμπροσθεν, τῶν τε ὕστερον τολμηθέντων δίκας εισπράττεται. ΣΕΑ'. — ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ. Εἰ καὶ θαυμαστὸν καὶ παράδοξον εἶναί σοι δόξει τὸ ῥηθησόμενον, ἀλλ' ὅμως ἀληθὲς ὂν λελέξεται· ὅτι 6 μεγάλα πταίσας, λαθὼν δὲ καὶ μηδένα σκανδαλίσας, τοῦ καταδεέστερα μὲν πεπλημμεληκότος, μετά παρ ῥησίας δὲ καὶ τοῦ πολλοὺς ὑποσκελίσαι, ἐλάττονα δώσει δίκην. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς, καὶ ὑπερβολὴν καταγινώσκεις του λόγου, τὴν ψῆφόν σοι ταύτην οἴσω ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸν νόμον τοῦτον ἐκεῖθεν ἀναγνώσομαι. Τὸν γὰρ πανάριστον Μωσέα, τὸν πᾶσαν ἐπελ θόντα ἀρετὴν, οὐδὲν ἕτερον εκώλυσε μετὰ τὸ πέλαγος καὶ τοῦ λιμένος τυχεῖν, ἢ τὸ σκανδαλίσαι τοὺς συνέντας αὐτῷ ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Εἰ γὰρ καὶ πρώην τινά παρηκολούθησε (καὶ γὰρ ἀντεῖπε τῷ Θεῷ, καὶ ἅπαξ καὶ δις, πεμπόμενος εἰς Αἴγυπτον, καὶ μετὰ ταῦτα εἶπεν· ο Εξακόσιαι χιλιάδες εἰσὶ πεζῶν· καὶ σὺ εἶπας· Κρέα δώσω αὐτοῖς, καὶ φάγονται μήνα ήμε ρῶν. Μὴ πρόβατα καὶ βόες σφαγήσονται; ἢ πᾶν τὸ ὄψον τῆς θαλάσσης συναχθήσεται, καὶ ἀρκέσει αὐτ
CCLVIII. — ADAMANTIO.
Eloquentiæ præstat philosophia.
Scito amicum illum tuum magniloquum verborumque venatorem ad me ut domum revertentem
venisse, mansisse vero captum studio philosophiæ;
et nunc os claudens mentem excolit potissimum,
edoctum jam bene loquendi vim exiguum quid ad
philosophiam comparatum esse.
CCLIX. - DIOGENI DIACONO.
Divino potius quam humano niti
Cur, o vir optime, Dei praesentiam hominum
postponendam auxilio censes? aut quare mortalium
amicitiam anteponis divine? Decet autem, adhibita
in consilium ratione, non humanae fragilitati victoriæ partes concedere, verum invictæ Dei dexteræ
attribuere: cui inhærens superior omnibus apparebis tentationibus.
CCLX. — MARTINIANO, ZOSIMO, EUSTATINIO.
ΣΝΗ'.
ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ.
Ισθι, ὡς ὁ φίλος ὁ σὸς ὁ μεγαλήγορος καὶ λεξι
θήρας ἦλθε μὲν ὡς ἀναστρέψων οἴκαδε, παρέμεινε
δὲ ἁλοὺς τῷ τῆς φιλοσοφίας ἔρωτι· καὶ νῦν τὴν γλῶτο
ταν επιστομίζων, τῆς γνώμης ἐπιμελεῖται· μικρὸν
πράγμα τὴν εὐγλωττίαν πρὸς τὴν φιλοσοφίαν εἶναι
παιδευθείς.
ΣΝΘ. – ΔΙΟΓΕΝΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ.
decet auxilio. (Similis epist. 226.)
Διατί, ὦ βέλτιστε, τὴν θείαν συμμαχίαν δευτέραν
τῆς τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας ἡγῇ, ἢ τοῦ χάριν τὴν
τῶν θνητῶν φιλίαν προτέραν ἄγεις τῆς θείας; Καίτοι χρῆν δήπου τὸν λογισμὸν τὸ δέον σκοποῦντα, μὴ
τῇ ἀσθενεῖ τῶν ἀνθρώπων δυνάμει τὴν τῆς νίκης
ἐπιτρέπειν ψῆφον, ἀλλὰ τῆς ἀηττήτου έχεσθαι δεξιᾶς·
ἧς ὁ ἀντεχόμενος κρείττων δήπου των πειρασμών
ἀποφανθήσεται.
ΣΞ.
ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΕΥΣΤΑΘΙΩ.
Exhortatoria est ad vitæ emendationem. (Vide epist. 87, 120 et 269.)
Ne existimetis, boni viri, impune vos peccaturos:
nolite Dei longanimitatem interpretari negligentiam, neque sanitatem corporis malorum esse toderantiam; ac ne, quia statim non castigamini,
futura Dei effugere judicia credatis: quin potius, re
adhuc integra, pœnitemini. Absurdum enim maxime
Dei patientiam ad poenitentiam invitantem, ansam
esse occasionemque plurium delictorum. Si vero,
quod pœnas nondum dedistis, nec esse daturos exspectatis, vere scitote, divinum Numen, ut humanum
est et benignum, ita etiam verax esse, et potens,
mînimeque mendax. Exhibet itaque benignitatem,
priorum delictorum differens punitionem, et tempus
largiens emendationis: simul vero crescentibus
delictis tandem aliquando punit, simulque omnium
delictorum præcedentium ac subsequentium scelerum pœnas exigit.
938 CCLXI.- ISCHYRIONI.
Μὴ νομίζετε, ὦ βέλτιστοι, ἀτιμωρητί ἁμαρτά
νειν· μηδὲ ἀμέλειαν τὴν θείαν μακροθυμίαν ἡγησησθε, μηδὲ ῥαστώνην τὴν ἀνεξικακίαν· μηδὲ ἐπειδὴ
παραχρῆμα οὐκ ἐκολάσθητε, καὶ ἐπὶ τῶν μετὰ ταῦτα
διαφυγεῖν ὑπολάβητε· ἀλλ᾽ ἕως ἐξεστι, μετανοήσατε.
Ατοπώτατον γάρ, τὴν θείαν ἀνεξικακίαν τὴν εἰς
μετάνοιαν καλοῦσαν, ἐφόδιον μειζόνων ποιεῖσθαι
ἁμαρτημάτων. Εἰ δὲ διὰ τὸ μηδέπω δεδωκέναι δίκην
οὐδὲ δοῦναι προσδοκάτε· εὖ ἴστε, ὡς τὸ θεῖον ὥσπερ
φιλάνθρωπον ἐστιν, οὕτω καὶ ἀψευδὲς καὶ δυνατόν
φιλανθρωπεύεται γοῦν, καὶ τὰ πρῶτα τῶν πταισμά
των παρίησιν άτιμώρητα, καιρὸν ἐπανορθώσεως χαριζόμενον· ὁμοίως δὲ, ἢ καὶ μᾶλλον τῶν πλημμελημάτων ἀκμαζόντων, τελευταῖον ἀμύνεται· καὶ ὁμοῦ
πάντων, τῶν τε ἔμπροσθεν, τῶν τε ὕστερον τολμη
θέντων δίκας εισπράττεται.
ΣΕΑ'. — ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ.
Peccala publica scandalaque a Deo punita.
Etsi admiranduio præterque opinionem visum
iri quod dicam scio, nihilominus, quia verum est,
proferam: nimirum qui peccat gravius, elam tamen, et offendiculum affert nemini, minus esse
puniendum, quam qui minus graviter peccat, libere
tamen offendit ac supplantat quamplurimos. Quod
si meis fidem dictis habere recusas, pro hyperbole
rei fidem excedente, sententiam e cœlo arcessam,
legemque inde hanc revocabo. Nibil enim aliud
Moysi, viro integerrimo, oinnes jam virtutes adepto,
mareque jam Rubrum transgresso, indixit Deus,
quam ne eos, qui secum aquas transierant, scandalo offenderet. Siquidem et antea alia comitata
sunt (Deo enim ipsi contradixit), semel iterumque in
Ægyptum missus, hæc subjicit: Sexcenta millia
peditum hujus populi Israelitici sunt; et tu dicis: Dabo
eis esum carnium mense integro. Nunquid cædentur
øves et boves? vel omues pisces maris in unum con-
Εἰ καὶ θαυμαστὸν καὶ παράδοξον εἶναί σοι δόξει
τὸ ῥηθησόμενον, ἀλλ' ὅμως ἀληθὲς ὂν λελέξεται· ὅτι
6 μεγάλα πταίσας, λαθὼν δὲ καὶ μηδένα σκανδαλίσας,
τοῦ καταδεέστερα μὲν πεπλημμεληκότος, μετά παρ
ῥησίας δὲ καὶ τοῦ πολλοὺς ὑποσκελίσαι, ἐλάττονα
δώσει δίκην. Εἰ δὲ ἀπιστεῖς, καὶ ὑπερβολὴν καταγινώσκεις του λόγου, τὴν ψῆφόν σοι ταύτην οἴσω ἐκ
τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸν νόμον τοῦτον ἐκεῖθεν ἀναγνώ
σομαι. Τὸν γὰρ πανάριστον Μωσέα, τὸν πᾶσαν ἐπελ
θόντα ἀρετὴν, οὐδὲν ἕτερον εκώλυσε μετὰ τὸ πέλαγος
καὶ τοῦ λιμένος τυχεῖν, ἢ τὸ σκανδαλίσαι τοὺς συνέν
τας αὐτῷ ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Εἰ γὰρ καὶ πρώην τινά
παρηκολούθησε (καὶ γὰρ ἀντεῖπε τῷ Θεῷ, καὶ ἅπαξ
καὶ δις, πεμπόμενος εἰς Αἴγυπτον, καὶ μετὰ ταῦτα
εἶπεν· ο Εξακόσιαι χιλιάδες εἰσὶ πεζῶν· καὶ σὺ
εἶπας· Κρέα δώσω αὐτοῖς, καὶ φάγονται μήνα ήμε
ρῶν. Μὴ πρόβατα καὶ βόες σφαγήσονται; ἢ πᾶν τὸ
ὄψον τῆς θαλάσσης συναχθήσεται, καὶ ἀρκέσει αὐτ
col. 1489–1490page 656 of 750
PG 78:1489τοῖς; Καὶ μετὰ ταῦτα κατωλιγώρησε, καὶ τοῦ δήμου τὴν προστασίαν παρητήσατο· ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔτε ρον αὐτὸν ἐκώλυσεν εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγ γελίας, ἧς ἕνεκεν τῶν ἄλλων ἁπάντων ἦν καὶ ἡγεμὼν και δημαγωγός, ἢ τὸ ἐπὶ τοῦ ὕδατος συμβάν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ἀκήρατος νους τῆς ἁμαρτίας τὴν φύσιν ἐκπομπεύων, καὶ παραδηλῶν ὅθεν γέγονεν ἀσύγγνω-: « στος, ἔφη, ὅτι ο Οὐχ ἡγιάσατέ με ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, διὰ τοῦτο οὐκ εἰσαγάγητε τὴν συν αγωγὴν ταύτην εἰς τὴν γῆν, ἣν ἔδωκα αὐτοῖς.» Τῇ ", μὲν γὰρ φύσει ἔλαττον ἦν ἐκείνων τοῦτο τὸ πταίσμα τῷ δὲ μετὰ τῆς ἑτέρων κραθῆναι βλάβης, οὐ μόνον ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ συγγνώμης μείζον ἐγένετο. Τὰ μὲν γὰρ κατ' ἰδίαν καὶ λανθανόντως, τὸ δὲ ἐπὶ τοῦ δήμου παντὸς ἡμαρτάνετο. ΣΕΒ. - ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ. Ο φίλος ὁ σὸς ἦλθε μὲν οὐ μαθησόμενος, ὡς ἔλε γεν, ἀλλ' ἐπιδειξόμενος καὶ διδάξων, καὶ τὸ φρόνημα τῶν δοκούντων τι εἰδέναι σβέσων. ᾿Απῆλθε δὲ πα θών, ο δρᾶσαι προσεδόκησεν. ΣΕΓ. — ΟΥΡΑΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Η τῶν ὀρθῶς καὶ μετὰ πόνου διδασκόντων ψυχὴ (πολλοὶ γὰρ μετ' ἐπιδείξεως καὶ καταφρονήσεως ἐξηγούμενοι ἐκλύουσι καὶ τῶν ἀκροατῶν τὴν προ θυμίαν), πρῶτον μὲν διὰ τῶν ὀφθαλμῶν ἐμφαίνει τὴν εὐλάβειαν· πολλὰ γὰρ αὐτῶν πρὸς τὸν λόγον τὰ κέν τρα· ἔπειτα δὲ καὶ διὰ τῶν ὀφρύων διασημαίνει τὸν νοῦν τῶν διδαγμάτων: λόγῳ δὲ μετρίῳ χρῆται, οὔτε ὑπὸ τρυφῆς ἐξυβρίζοντι, οὔτε ὑπὸ ταπεινότητος ἐξευτελιζομένῳ. Εἰ γὰρ καὶ ἡ φράσις εἴη αναττικι στος, ἀλλά γε τὰ ὑποδείγματα καὶ τὸ εἰς εὐλάβειαν βλέπειν διαναστήσει τους φοιτητάς. ΣΕΔ'. ΗΣΑΙΑ. Μὴ τῷ δεινὸς εἶναι πράγμασι χρῆσθαι, ὡς ἀδρα νεῖς ψέγε τοὺς τῆς ἀπραγμοσύνης ἐρῶντας ἀλλὰ τῷ πολλάκις εἰς χειμῶνας χαλεπούς ἐμπεπτωκέναι, μακάριζε τοὺς, ὡς ἐνδέχεται, εἰς τὸν λιμένα τῆς ἡσυχίας ὁρμῶντας. Εἰ δὲ καὶ αὐτοῖς πολλάκις σπιλάδες κατασκήπτουσιν, ἀλλ' οὐκ ἔστιν ἴσον τὸ μὴ μόνον τὰ πελάγη τῶν πραγμάτων διαπλεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν εἰς τὸ πέλαγος τῶν παθῶν ἐμβάλλειν, καὶ τὸν πει ρασμὸν ἐνεγκεῖν. Τὸ μὲν γὰρ ριψοκινδύνων ἐστὶν ἀνδρῶν, καὶ ἐμπορικὸν βίον ἀνηρημένων· τὸ δὲ δι καίων δοκιμαζομένων, καὶ ὥσπερ χρυσὸς βασανιζου μένων. Εἰ δὲ τὸ πρακτικόν σοι και δραστήριον ἀρέσκει, μάνθανε ὅτι οὐκ ἔστι τοῦτο 8 σὺ φής· ἐπεὶ κατὰ μικρὸν προϊών, καὶ τοὺς συκοφάντας τῶν φι λοσόφων προτιμήσεις, καὶ τοὺς παλιγκαπήλους τῶν ἐλευθερίως μεταχειριζομένων τὰ πράγματα, καὶ τοὺς σε έρωτας. Ρωσικ
EPISTOLARUM LIB. V.·
EPIST. CCLXIV.
τοῖς; › Καὶ μετὰ ταῦτα κατωλιγώρησε, καὶ τοῦ gregabantur, et sufficiet eis "?, Sed deinde ne
δήμου τὴν προστασίαν παρητήσατο· ἀλλ᾽ οὐδὲν ἔτε- glexit, et populi præfecturam deprecatus est: verum
ρον αὐτὸν ἐκώλυσεν εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγ aliud nihil ipsum impedivit ingredi in terram proγελίας, ἧς ἕνεκεν τῶν ἄλλων ἁπάντων ἦν καὶ ἡγεμὼν missionis (cujus rei causa dox et intercessor populi
και δημαγωγός, ἢ τὸ ἐπὶ τοῦ ὕδατος συμβάν. Διὰ erat constitutus) quam quod ad aquas contigit.
τοῦτο καὶ ὁ ἀκήρατος νους τῆς ἁμαρτίας τὴν φύσιν Propterea et nens integra peccati naturam pellens,
ἐκπομπεύων, καὶ παραδηλῶν ὅθεν γέγονεν ἀσύγγνω- ostendensque cur venia iudignus esset, ait: «Non
στος, ἔφη, ὅτι ο Οὐχ ἡγιάσατέ με ἐνώπιον τῶν sanctificastis me inter filios Israel. Propterea non
υἱῶν Ἰσραήλ, διὰ τοῦτο οὐκ εἰσαγάγητε τὴν συν- introducetis synagogam in eam terram, quam dedi
· αγωγὴν ταύτην εἰς τὴν γῆν, ἣν ἔδωκα αὐτοῖς.» Τῇ ipsis ", Natura quilem et reipsa minus erat id,
μὲν γὰρ φύσει ἔλαττον ἦν ἐκείνων τοῦτο τὸ πταίσμα· quam illorum delictum; quoniam tamen id cum alioτῷ δὲ μετὰ τῆς ἑτέρων κραθῆναι βλάβης, οὐ μόνον rum damno contigerat, non modo hæc promeruit, veἐκείνων, ἀλλὰ καὶ συγγνώμης μείζον ἐγένετο. Τὰ rum etiam majus fuit, quam ut veniam mereretur. Illa
μὲν γὰρ κατ' ἰδίαν καὶ λανθανόντως, τὸ δὲ ἐπὶ τοῦ enim privatim et clam, hoc vero corain populo comδήμου παντὸς ἡμαρτάνετο.
missum est.
ΣΕΒ. - ΑΔΑΜΑΝΤΙΟ.
Eloquentia ostentator explosus.
Ο φίλος ὁ σὸς ἦλθε μὲν οὐ μαθησόμενος, ὡς ἔλεγεν, ἀλλ' ἐπιδειξόμενος καὶ διδάξων, καὶ τὸ φρόνημα
τῶν δοκούντων τι εἰδέναι σβέσων. ᾿Απῆλθε δὲ παθών, ο δρᾶσαι προσεδόκησεν.
ΣΕΓ. — ΟΥΡΑΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Dicendi ratio optima,
Η τῶν ὀρθῶς καὶ μετὰ πόνου διδασκόντων ψυχὴ
(πολλοὶ γὰρ μετ' ἐπιδείξεως καὶ καταφρονήσεως
ἐξηγούμενοι ἐκλύουσι καὶ τῶν ἀκροατῶν τὴν προθυμίαν), πρῶτον μὲν διὰ τῶν ὀφθαλμῶν ἐμφαίνει τὴν
εὐλάβειαν· πολλὰ γὰρ αὐτῶν πρὸς τὸν λόγον τὰ κέντρα· ἔπειτα δὲ καὶ διὰ τῶν ὀφρύων διασημαίνει τὸν
νοῦν τῶν διδαγμάτων: λόγῳ δὲ μετρίῳ χρῆται, οὔτε
ὑπὸ τρυφῆς ἐξυβρίζοντι, οὔτε ὑπὸ ταπεινότητος
ἐξευτελιζομένῳ. Εἰ γὰρ καὶ ἡ φράσις εἴη αναττικιστος, ἀλλά γε τὰ ὑποδείγματα καὶ τὸ εἰς εὐλάβειαν
βλέπειν διαναστήσει τους φοιτητάς.
ΣΕΔ'.
ΗΣΑΙΑ.
CCLXII.· ADAMANTIO.
Amicus ille tuus venit, non quidem aliquid docendus, ut aiebat, sed docturus demonstraturusque,
atque eorum, qui sibi scire aliquid videntur, opinionem refutaturus. Abiit itaque illud passus, quod
facturum se sperabat.
CCLXIII. — URANIO DIACONO.
simplex, sine fastu.
Recte laborioseque docentium animus (multi
enim cum ostentatione atque contemptu explanantes magnam auditorum discendi promptitudinem
infringunt) primum qui«lem oculis pietatem præ se
fert: eos enim oculi sermonum stimulos addunt.
Deinde etiam superciliis mentem sensumque doctrinæ suæ indicaut; 639 oratione vero utitur moderata, deliciis non lasciviente, neque humilitate nimis attenuata. Si enim phrasis Attica non sit, sed
simplex, exempla tamen ad pietatem excitare plurimum discipulos valent.
CCLXIV. ESAIÆ.
De activa vita seu negotiosa. (Confer. epist. 110.)
Μὴ τῷ δεινὸς εἶναι πράγμασι χρῆσθαι, ὡς ἀδρα
νεῖς ψέγε τοὺς τῆς ἀπραγμοσύνης ἐρῶντας
ἀλλὰ τῷ πολλάκις εἰς χειμῶνας χαλεπούς ἐμπεπτωκέναι, μακάριζε τοὺς, ὡς ἐνδέχεται, εἰς τὸν λιμένα τῆς
ἡσυχίας ὁρμῶντας. Εἰ δὲ καὶ αὐτοῖς πολλάκις σπιλάδες κατασκήπτουσιν, ἀλλ' οὐκ ἔστιν ἴσον τὸ μὴ μόνον p
τὰ πελάγη τῶν πραγμάτων διαπλεῖν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν
εἰς τὸ πέλαγος τῶν παθῶν ἐμβάλλειν, καὶ τὸν πειρασμὸν ἐνεγκεῖν. Τὸ μὲν γὰρ ριψοκινδύνων ἐστὶν
ἀνδρῶν, καὶ ἐμπορικὸν βίον ἀνηρημένων· τὸ δὲ δι
καίων δοκιμαζομένων, καὶ ὥσπερ χρυσὸς βασανιζου
μένων. Εἰ δὲ τὸ πρακτικόν σοι και δραστήριον
ἀρέσκει, μάνθανε ὅτι οὐκ ἔστι τοῦτο 8 σὺ φής· ἐπεὶ
κατὰ μικρὸν προϊών, καὶ τοὺς συκοφάντας τῶν φι
λοσόφων προτιμήσεις, καὶ τοὺς παλιγκαπήλους τῶν
ἐλευθερίως μεταχειριζομένων τὰ πράγματα, καὶ τοὺς
σε Numn. x1, 21, 22. * Deut. xxxit, 51.
Cave ne, quod sis rebus gerendis idoneus, ut
ignavos speruas eos, qui otiosam inutilemque vitam
amplectuntur. Sed quod saepe in tempestates molestasque procellas incideris, felices eos prædica,
quod eos jam tranquillitatis exceperit portus. Tametsi enim ipsi sape es aquarum vorticibus emerserint, fieri tamen nequit, ut quis negotiorum
transmeet pelagus, quin interdum etiam passionumi
Antibus absorbeatur, et in tentationes varias incidat. Illud enim virorum est proprium projectæ
audaciæ mercatoriamque vitam sectantium: hoc
vero eorum qui justi habentur, ae veluti in igne
aurum probari solent. Si vero actio tibi vitaquo
placeat negotiosa, disce non esse quod tu opinaris.
Paululum enim progressus et sycophantas philosophis honore præferes, et institores libere negoVARIÆ LECTIONES ET NOTÆ.
Pro {pŵvta; anibo cold. Vat. 650 et Aft. scribunt έρωτας. Ρωσικ
col. 1491–1492page 657 of 750
PG 78:1491τὰς μηχανὰς πλέκοντας, καὶ δόλους ῥάπτοντας τῶν τὸ δίκαιον ἐπὶ γλώττης φερόντων· ἀλλὰ τὸ τὰς ἀρε τὰς ἀσκεῖν, καὶ περὶ ταύτας πᾶσαν τὴν σπουδήν ἐπιδείκνυσθαι. ΣΞΕ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Βουλεύεσθαι χρὴ τὸν ὑφηγητὴν μὴ τί εἴποι μόνον, ἀλλὰ τί πράξας πείσοι τοὺς φοιτητάς. Πᾶς μὲν γὰρ λόγος, ὅταν ἔργου χηρεύῃ, οὐ μόνον μάταιόν τι φαίνεται καὶ κενὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὄνειδος περιίσταται μάλιστα δὲ ὁ παρὰ τῶν ἐξηγητών προφερόμενος. Οσῳ γὰρ ἑτοιμότατα αὐτῷ χρῆσθαι σπουδάζουσι, τοσούτῳ μᾶλλον ἀπιστοῦσιν ἅπαντες αὐτῷ· ἀλλά καὶ γέλωτος ὑπόθεσιν αὐτὸν εἶναι νομίζουσιν. Οὐκο οὖν μάλιστα μὲν πρακτέον, καὶ λεκτέον· εἰ δὲ μὴ βούλοιντο, οὐδὲ λεκτέον. ΣΕϚ'. — ΘΕΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. δ ἵνα μὴ ῥέων ὁ χρόνος ἄδηλος ᾖ, πολλοῖς σημείοις κατάδηλος γέγονεν, ἡμέρᾳ καὶ νυκτί, ἑβδομάδι καὶ μηνί, ἐνιαυτῷ τε καὶ Ολυμπιάδι. Πρώην γὰρ ταῖς Ολυμπιάσι διεγινώσκετο Ῥωμαίων δὲ βασιλευσάν των, ταῖς ὑπατείαις γνώριμος καθίσταται. Εἰ γὰρ καὶ οὐρανοῦ κίνησις, ὥς φησι Πλάτων, τὸν χρόνον ἐγένε νησεν· ἀλλ' ἥλιος μετρεῖ καὶ ὑπατεία μορφοί (τῷ γὰρ ἐνιαυτῷ τοῦτο ὄνομα, ὧνπερ καὶ ὑπάτων ἠξίω ται). Ταῦτα δὲ πάντα γέγονε τὰ σημεῖα, οὐ μόνον διὰ τὰ σώματα καὶ τὰ βιωτικά, ως φασί τινες, πράγ ματά τε καὶ συμβόλαια (καὶ γὰρ καὶ αἱ διαθῆκαι, καὶ τὰ γραμματεῖα, καὶ πάντα, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὰ τῆς ἀσφαλείας ἐνέχυρα διὰ τούτων σφραγίζεται), δῆλά τέ ἐστι καὶ σαφῆ ἀλλ᾽ ἵνα καὶ ἡμεῖς μὴ ὡς ἀδήλῳ πελάγει πλέοντες, καὶ σημείοις μὴ ἀναμετροῦντες τοῦτο, αὐτομάτως εἰς τοὺς λιμένας ἐλθόντες κεναῖς ὁρμισθῶμεν χερσίν· ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ὄξυ τάτῳ ὄντι, καὶ μήτε ἄγχεσθαι, μήτε παλινδρομῆσαι, ἀλλὰ μηδὲ στῆναι ἐπισταμένῳ συνθεούσας τὰς ἀγαθὰς πράξεις κεκτημένοι, μετὰ πολλῆς τῆς ἐμπορίας εἰς τοὺς λιμένας ἐλάσωμεν. Εχώμεθα τοίνυν τοῦ χρόνου πλησιάζοντος· ἔξεστι γὰρ τότε καὶ λαβέσθαι καὶ κατασχεῖν· παραδραμόντος γὰρ μεταδιώκειν ἀνή τον. Επτερωμένος γὰρ ἂν καὶ ὠκὺς, πόρβωθεν μὲν ἀφίησι τοὺς διώκοντας, ἀμήχανος δέ ἐστι καὶ γενομένοις ἐγγὺς ληφθῆναι. ΣΕΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Η πονηρία ὅταν ἀκαθέκτως λυττήσῃ, καὶ μηδὲ σωφρονισμὸν προσίηται, ὑπὸ τιμωρίας μόνης κωλύεσθαι πέφυκεν. ΣΞΗ. ΚΥΡΙΛΛΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πάλαι μὲν ἡ ἱερωσύνη πταίουσαν τὴν βασιλείαν διωρθοῦτο καὶ ἐσωφρόνιζε, νῦν δὲ ὑπ' ἐκείνην γέγο νεν, οὐ τὸ οἰκεῖον ἀξίωμα ἀπολέσασα, ἀλλὰ τοὺς ἐγχειρισθέντας οὐχ ὁμοίους τοῖς ἐπὶ τῶν ἡμετέ ομοίους τοῖς ὁμοίως τῶν.
Liantibus, fraudes machinantes dolosque suentes, τὰς μηχανὰς πλέκοντας, καὶ δόλους ῥάπτοντας τῶν
τὸ δίκαιον ἐπὶ γλώττης φερόντων· ἀλλὰ τὸ τὰς ἀρε
τὰς ἀσκεῖν, καὶ περὶ ταύτας πᾶσαν τὴν σπουδήν
ἐπιδείκνυσθαι.
iis qui justitiam in lingua circumferunt; sed eam
vitam activam virtutes esse cense exercere, el
omne studium iis impendere.
CCLXV. - HELIA DIACONO.
ΣΞΕ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Docentis ac concionantis est prius agere, dehinc docere. (Confer. epist. 4, 35, 213 et 233.)
Consulendum est dicturo, ut non verbis tantum,
sed reapse persuadeat auditoribus. Omnis enim
oratio opere destituta non tantum iuane quid et
evanidumn est, sed etiam opprobrium affert, potissimum dicenti, a quo profertur. Quanto enim expeditiore uti sermone student, tanto minus etiam illis
creditur; sed et risus argumentum esse existimant.
Quare magis agendum, quam dicendum. Si autem
nolint agere, ne dicant quidem.
CCLXVI. — THEONI PRESBYTERO.
Βουλεύεσθαι χρὴ τὸν ὑφηγητὴν μὴ τί εἴποι μόνον,
ἀλλὰ τί πράξας πείσοι τοὺς φοιτητάς. Πᾶς μὲν γὰρ
λόγος, ὅταν ἔργου χηρεύῃ, οὐ μόνον μάταιόν τι
φαίνεται καὶ κενὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὄνειδος περιίσταται
μάλιστα δὲ ὁ παρὰ τῶν ἐξηγητών προφερόμενος.
Οσῳ γὰρ ἑτοιμότατα αὐτῷ χρῆσθαι σπουδάζουσι,
τοσούτῳ μᾶλλον ἀπιστοῦσιν ἅπαντες αὐτῷ· ἀλλά
καὶ γέλωτος ὑπόθεσιν αὐτὸν εἶναι νομίζουσιν. Οὐκο
οὖν μάλιστα μὲν πρακτέον, καὶ λεκτέον· εἰ δὲ μὴ
βούλοιντο, οὐδὲ λεκτέον.
ΣΕϚ'. — ΘΕΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Tempus quia labitur, ratio ejus habenda.
Ne tempus abire ac fluere ignoremus, multis
ostenditur signis et argumentis: puta nocte, die,
hebdomade, mense, anno, atque Olympiade. Olim
enim Olympiadibus dignoscebatur. Imperantibus.
autem Romanis, consulatibus designabatur. Si enim
motus caeli, ut tradit Plato, 640 tempus genuit;
sof autem metitur et consulatus format (ipsi enim
anno id nomen, quibus et consulibus ornatur). Ista
vero omnia fiunt signa, nec tantum propter corpora,
et vitæ, ut aiunt quidam, negotia atque contractus
(nam et testamenta et tabulæ, et omnia, ut verbo
dicam, securitatis pignora per ista signantur) manifesta sunt et clara, sed etiam ne et nos velut in
ignoto pelago navigantes, nec signis illud dimetientes, temere ac sponte ad littora venientes vacuis manibus portumn subeamus, sed ut tempori
velocissimo ac retineri vel reverti aut etiam stare
nescio concurrentia bona opera possidentes, cum
multis mercibus ad littora appellamus. Habeamus
itaque instantis temporis rationem. Nam tunc et
capi potest et retineri. Præteritum enim elapsumque assequi non possumus. Alatum enim est et
velox, et longe a tergo relinquit insequentes: quin
etiam cominus prehendi nequit.
CCLXVII. — EIDEM.
δ
ἵνα μὴ ῥέων ὁ χρόνος ἄδηλος ᾖ, πολλοῖς σημείοις
κατάδηλος γέγονεν, ἡμέρᾳ καὶ νυκτί, ἑβδομάδι καὶ
μηνί, ἐνιαυτῷ τε καὶ Ολυμπιάδι. Πρώην γὰρ ταῖς
Ολυμπιάσι διεγινώσκετο Ῥωμαίων δὲ βασιλευσάν
των, ταῖς ὑπατείαις γνώριμος καθίσταται. Εἰ γὰρ καὶ
οὐρανοῦ κίνησις, ὥς φησι Πλάτων, τὸν χρόνον ἐγένε
νησεν· ἀλλ' ἥλιος μετρεῖ καὶ ὑπατεία μορφοί (τῷ
γὰρ ἐνιαυτῷ τοῦτο ὄνομα, ὧνπερ καὶ ὑπάτων ἠξίω
ται). Ταῦτα δὲ πάντα γέγονε τὰ σημεῖα, οὐ μόνον
διὰ τὰ σώματα καὶ τὰ βιωτικά, ως φασί τινες, πράγματά τε καὶ συμβόλαια (καὶ γὰρ καὶ αἱ διαθῆκαι,
καὶ τὰ γραμματεῖα, καὶ πάντα, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὰ
τῆς ἀσφαλείας ἐνέχυρα διὰ τούτων σφραγίζεται),
δῆλά τέ ἐστι καὶ σαφῆ ἀλλ᾽ ἵνα καὶ ἡμεῖς μὴ ὡς
ἀδήλῳ πελάγει πλέοντες, καὶ σημείοις μὴ ἀναμε
τροῦντες τοῦτο, αὐτομάτως εἰς τοὺς λιμένας ἐλθόν
τες κεναῖς ὁρμισθῶμεν χερσίν· ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ὄξυ
τάτῳ ὄντι, καὶ μήτε ἄγχεσθαι, μήτε παλινδρομῆσαι,
ἀλλὰ μηδὲ στῆναι ἐπισταμένῳ συνθεούσας τὰς ἀγαθὰς
πράξεις κεκτημένοι, μετὰ πολλῆς τῆς ἐμπορίας εἰς
τοὺς λιμένας ἐλάσωμεν. Εχώμεθα τοίνυν τοῦ χρόνου
πλησιάζοντος· ἔξεστι γὰρ τότε καὶ λαβέσθαι καὶ
κατασχεῖν· παραδραμόντος γὰρ μεταδιώκειν ἀνή
τον. Επτερωμένος γὰρ ἂν καὶ ὠκὺς, πόρβωθεν
μὲν ἀφίησι τοὺς διώκοντας, ἀμήχανος δέ ἐστι καὶ
γενομένοις ἐγγὺς ληφθῆναι.
ΣΕΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Pena quando irroganda. (Sup. epist. 42.)
Dum effrenate insanit improbitas, neque accedit
moderatio, tunc pœna solum ac supplicio potest
coerceri.
CCLX VIII. CYRILLO EPISCOPO.
Η πονηρία ὅταν ἀκαθέκτως λυττήσῃ, καὶ μηδὲ
σωφρονισμὸν προσίηται, ὑπὸ τιμωρίας μόνης κωλύεσθαι πέφυκεν.
ΣΞΗ.
ΚΥΡΙΛΛΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Regia potestas clerum in ordinem redigere an possit. (Conf. epist. 278, et lib. 11, epist. 234, et lib. 19,
epist. 219. Vide Chrysost. De regis et monachi comparatione.)
Sacerdotii olim dignitas peccantes redarguebat
reges, regebatque, nunc vero his subjecta est: decus tamen pristinum non amisit, sed qui sacerdotio initiati sunt, non eodem modo, quo apud sæcuΠάλαι μὲν ἡ ἱερωσύνη πταίουσαν τὴν βασιλείαν
διωρθοῦτο καὶ ἐσωφρόνιζε, νῦν δὲ ὑπ' ἐκείνην γέγο
νεν, οὐ τὸ οἰκεῖον ἀξίωμα ἀπολέσασα, ἀλλὰ τοὺς
ἐγχειρισθέντας οὐχ ὁμοίους τοῖς ἐπὶ τῶν ἡμετέ
174) Pro ομοίους τοῖς codd. Vatic, 650 et Alt. legunt ὁμοίως τῶν. Possi,
col. 1493–1494page 658 of 750
PG 78:1493ρων προγόνων ἔχουσα. Πρώην μὲν γὰρ εὐαγγελικόν καὶ ἀποστολικὴν πολιτευομένων βίον τῶν τὴν ἱερω σύνην εστεμμένων, εἰκότως ἡ ἱερωσύνη τῇ βασιλείᾳ ἦν φοβερά· νῦν δὲ ἡ βασιλεία τῇ ἱερωσύνῃ· μᾶλλον δὲ οὐκ αὐτῇ, ἀλλὰ τοῖς ἱερᾶσθαι μὲν δοκοῦσι, δι' ὧν δὲ πράττουσιν αὐτὴν ὑβρίζουσι. Διό μοι δοκεῖ καὶ ἡ βασιλεία εἰκότως ποιεῖν· οὐ γὰρ τὴν ἱερωσύνην ὑδρί. σαι προηρημένη, ἣν ἐκθειάζει, ἀλλ' ἐκδικῆσαι ὑβρι ζομένην, τοὺς οὐ δεόντως αὐτῇ χρωμένους σωφρονίζει. ΣΕΘ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ ἐν Οὐ τοὺς πταίοντας, ὦ τᾶν, καὶ κολαζομένους εν ταῦθα θρηνεῖν χρὴ, ἀλλὰ τοὺς ἀτιμωρητί πταίοντας. Ὥσπερ γὰρ οὐ τὸ νοσεῖν δεινὸν, ἀλλὰ τὸ νοσοῦντα θεραπείαν μὴ προσίεσθαι· οὐδὲ τὸ ἔχειν σηπεδόνα θρήνων ἄξιον, ἀλλὰ τὸ ἔχοντα μὴ ἀπολαύειν ἰατρικῆς τέχνης (ὁ γὰρ τεμνόμενος καὶ καιόμενος πρὸς θεραπείαν οδεύει, τὴν ἀπὸ τῆς ἀλγηδόνος θεραπείαν καρπωσάμενος)· οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψυχῶν διακεῖσθαι χρή. Δἱ μὲν γὰρ κολαζόμεναι ἐνταῦθα, πρὸς ὑγείαν ἕλκονται· αἱ δὲ ἀτιμωρητί πταίουσαι, εἰς ἀναλγησίαν οδεύουσιν. ΣΟ ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. βασανίτης, βασανίζεσθαι Οὐ πάντως τὰ αὐτὰ πάθη τὰς αὐτὰς ῥίζας ἔχουσιν, οὐδὲ πᾶσαι αἱ κολάσεις ἐνταῦθα ἐκ πλημμελημάτων & τὰς ὑποθέσεις ἔχουσιν· ἀλλ' οἱ μὲν δι᾿ ἁμαρτήματα κολάζονται, οἱ δὲ διὰ τὸ δοκιμασθῆναι πάσχουσιν, ἶν' οἱ μὲν δίκας, οἱ δὲ δοκίμια τῆς ἀρετῆς δοίεν. Καθάπερ γὰρ ἡ βασανίτις λίθος τὸν χρυσὸν δοκι μάζει, ἐξ ἧς λίθου οἶμαι καὶ τὸ βασανίζεσθαι ὠνοματοπεποιῆσθαι· οὕτω καὶ οἱ πειρασμοὶ τοὺς δι καίους ἐλέγχουσιν, ὡς καὶ τῷ Ἰὼβ ἐῤῥέθη· «Οἴει με άλλως σοι κεχρηματικέναι, ἢ ἵνα ἀναφανείης δί καιος;» Οἱ δὲ ἀνόητοι ἀπὸ τῶν πειρασμῶν καὶ τοὺς βίους τῶν πειραζομένων διαβάλλουσιν. "Οπερ καὶ οἱ τοῦ Ἰὼβ φίλοι, καὶ ὁ Σεμεεὶ, καὶ οἱ βάρβαροι πεπόνθασιν. Οἱ μὲν γὰρ ἔλεγον τῷ ἀοιδίμῳ στεφα νίτῃ τῷ πᾶσαν τοῦ διαβόλου συγκόψαντι τὴν δύο ναμιν·. Οὐκ ἄξια ὧν ἡμάρτηκας με μαστίγωσαι;» Ὁ δὲ ἀνδροφόνον ἐκάλει τὸν πραότατον, ἀπὸ τῆς συμφορᾶς ταύτην φέρων περὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον. Οἱ δὲ ἐπειδὴ ὁ ἔχες τῆς χειρὸς εἶχετο τῆς ἀπο στολικῆς, ἔφασκον·. Πάντως φονεύς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ὃν διασωθέντα ἐκ τῆς θαλάττης ή δίκη ζὴν οὐκ εἴασεν. Συλ'. ΘΕΟΓΝΏΣΤΩ. Οὐδὲν, ὦ θαυμάσιε, ὁ πλοῦτος, κἂν πολὺς ἢ καὶ πάντοθεν ἐπιῤῥέῃ· οὐδὲν τὸ ἀξίωμα, καν βασιλικόν Ριο δ ἔχις ἡ ἔχις.
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCLXXI.
ρων προγόνων ἔχουσα. Πρώην μὲν γὰρ εὐαγγελικόν lum prius memoriæ majorum sese gerunt. Olim
καὶ ἀποστολικὴν πολιτευομένων βίον τῶν τὴν ἱερω· enim cum evangelicam et apostolicam ducerent
σύνην εστεμμένων, εἰκότως ἡ ἱερωσύνη τῇ βασιλείᾳ vitam qui sacris rite operabantur, merito regiz
ἦν φοβερά· νῦν δὲ ἡ βασιλεία τῇ ἱερωσύνῃ· μᾶλλον dignitati erant terrori: nunc vero contra regia
δὲ οὐκ αὐτῇ, ἀλλὰ τοῖς ἱερᾶσθαι μὲν δοκοῦσι, δι' ὧν majestas sacerdoti. Vel potius non ipsi, sed iis, qui
δὲ πράττουσιν αὐτὴν ὑβρίζουσι. Διό μοι δοκεῖ καὶ ἡ sacerdotes quidem videntur, factis autem stalui
βασιλεία εἰκότως ποιεῖν· οὐ γὰρ τὴν ἱερωσύνην ὑδρί. sunt injurii. Recte itaque consulunt aguntque reges.
σαι προηρημένη, ἣν ἐκθειάζει, ἀλλ' ἐκδικῆσαι ὑβρι Non enim sacerdotium lædere propositum est ¡is,
ζομένην, τοὺς οὐ δεόντως αὐτῇ χρωμένους σωφρο quod religiose ipsi revereantur, sed vindicare læsam
νίζει.
dignitatem ab iis, qui non debite administrant,
satagunt.
ΣΕΘ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ
CCLXIX. -- HELIÆ DIACONO.
Pali adversa, salutare corpori animæque. (Confer. epist. 254 et 260.) «Domino corripimur, ne cum hoc
mundo damnemur *.,
ἐν
Οὐ τοὺς πταίοντας, ὦ τᾶν, καὶ κολαζομένους εν- Delinquentes, heus tu! et in hac vita castigati
ταῦθα θρηνεῖν χρὴ, ἀλλὰ τοὺς ἀτιμωρητί πταίοντας.
Ὥσπερ γὰρ οὐ τὸ νοσεῖν δεινὸν, ἀλλὰ τὸ νοσοῦντα
θεραπείαν μὴ προσίεσθαι· οὐδὲ τὸ ἔχειν σηπεδόνα
θρήνων ἄξιον, ἀλλὰ τὸ ἔχοντα μὴ ἀπολαύειν Ιατρικῆς τέχνης (ὁ γὰρ τεμνόμενος καὶ καιόμενος πρὸς
θεραπείαν οδεύει, τὴν ἀπὸ τῆς ἀλγηδόνος θεραπείαν
καρπωσάμενος)· οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψυχῶν διακεῖσθαι
χρή. Δἱ μὲν γὰρ κολαζόμεναι ἐνταῦθα, πρὸς ὑγείαν
ἕλκονται· αἱ δὲ ἀτιμωρητί πταίουσαι, εἰς ἀναλγη
σίαν οδεύουσιν.
ΣΟ
deplorandi non sunt, sed qui impuniti abeunt. Ut
enim non tam molestum est ægrotare, quam morbo
medelam non afferri; 641 ac neque putrescens
ulcus Jamentis sit dignum, sed potius remedium a
medico non adhiberi: qui enim secatur uriturve,
ad curationem properat, dolorum percepturus medelam idem animis usuvenire existimandum est.
Quæ enim hic ponæ suppliciaque tolerantur, ad
salutem) traducunt; at impune qui ſerunt, ii fere
mali sui sensum amittunt.
CCLXX. HERMINO COMITI.
Tentationes exemplo Job saluti esse. (Confer. epist. 39, 68, 71, 87, 96 et 226.)
bent originem: sed alii ob crimina puniuntur, alii
vero, ut probentur explorenturque, ideo castigantur. Illi quidem ut pœnas dent, hi vero ut virtutis
dent specimen. Quemadmodum lapis enim Lydius
βασανίτης, explorator, dictus, quod aurum exploret:
unde et Græcum verbum βασανίζεσθαι pro exami
nare el explorare derivatum: sic et ipsæ tentatio.
nes justos ostendunt ac probant, ut Job dixit:
• Putas me aliter respondisse tibi quam ut appareas
justus?, insipientes vero ob tentationes vitani
illorum qui tentantur criminantur, ut et amici ipsius
Job, et Semci, ac barbari fecerunt. Illi enim illustri athletæ, qui omnem dæmonis fregit impetum,
dixerunt: • Nonne digne ob peccata lagellatus
Οὐ πάντως τὰ αὐτὰ πάθη τὰς αὐτὰς ῥίζας ἔχουσιν, Affectiones eædem radices habent non omnino
οὐδὲ πᾶσαι αἱ κολάσεις ἐνταῦθα ἐκ πλημμελημάτων & easdem, ut neque penæ hic omnes ex peccatis haτὰς ὑποθέσεις ἔχουσιν· ἀλλ' οἱ μὲν δι᾿ ἁμαρτήματα
κολάζονται, οἱ δὲ διὰ τὸ δοκιμασθῆναι πάσχουσιν,
ἶν' οἱ μὲν δίκας, οἱ δὲ δοκίμια τῆς ἀρετῆς δοίεν.
Καθάπερ γὰρ ἡ βασανίτις λίθος τὸν χρυσὸν δοκι
μάζει, ἐξ ἧς λίθου οἶμαι καὶ τὸ βασανίζεσθαι ώνοματοπεποιῆσθαι· οὕτω καὶ οἱ πειρασμοὶ τοὺς δι
καίους ἐλέγχουσιν, ὡς καὶ τῷ Ἰὼβ ἐῤῥέθη· «Οἴει
με άλλως σοι κεχρηματικέναι, ἢ ἵνα ἀναφανείης δί
καιος;» Οἱ δὲ ἀνόητοι ἀπὸ τῶν πειρασμῶν καὶ
τοὺς βίους τῶν πειραζομένων διαβάλλουσιν. "Οπερ
καὶ οἱ τοῦ Ἰὼβ φίλοι, καὶ ὁ Σεμεεὶ, καὶ οἱ βάρβαροι
πεπόνθασιν. Οἱ μὲν γὰρ ἔλεγον τῷ ἀοιδίμῳ στεφα
νίτῃ τῷ πᾶσαν τοῦ διαβόλου συγκόψαντι τὴν δύο
ναμιν·. Οὐκ ἄξια ὧν ἡμάρτηκας με μαστίγωσαι;»
Ὁ δὲ ἀνδροφόνον ἐκάλει τὸν πραότατον, ἀπὸ τῆς
συμφορᾶς ταύτην φέρων περὶ αὐτοῦ τὴν ψῆφον. Οἱ
δὲ ἐπειδὴ ὁ ἔχες τῆς χειρὸς εἶχετο τῆς ἀπο
στολικῆς, ἔφασκον·. Πάντως φονεύς ἐστιν ὁ ἄνθρω
πος οὗτος, ὃν διασωθέντα ἐκ τῆς θαλάττης ή δίκη
ζὴν οὐκ εἴασεν.
Συλ'. ΘΕΟΓΝΏΣΤΩ.
es 7? Semei vero mitissimum Davidem inclamat
ut homicidam, calamitatis hoc ferens judicium.
Barbari vero (in Melita insula), cum anguis Pauli
manum apprehendlisset, jactarunt: • Utique homicida est bic homo: qui cum evaserit
mari, ultio
non sinit eum vivere 6.
CCLXXI.. THEOGNOSTO.
Divitiæ, honor, et prudentia humana, caduca sunt, ideoque præstat Deo confidere. (Conf. epist. 3, 50 et 58,
et lib. iis epist. 250.)
Οὐδὲν, ὦ θαυμάσιε, ὁ πλοῦτος, κἂν πολὺς ἢ καὶ Divitiæ, vir admirande, etsi multæ, et undique
πάντοθεν ἐπιῤῥέῃ· οὐδὲν τὸ ἀξίωμα, καν βασιλικόν afluentes, nihil sunt, neque dignitas, ne regia qui-
* Job xxxIII, 32. 6: ibid. 6 Act. xxvi. 4.
60 | Cor. x1, 32.
Ριο δ ἔχις ambo codd. habcnt ἡ ἔχις. Possn.
col. 1495–1496page 659 of 750
PG 78:1495ᾗ· οὐδὲν ἡ σύνεσις, κἂν εὐγλωττία κοσμῆται, εἰ μὴ τῇ ἐλπίδι τῇ πρὸς τὸ Θεῖον κιρνάται Πλού τος μὲν γὰρ σαθρός, ᾧ τὸ θεῖον οὐκ ἐπιψηφίζεται συνανεσπάσθη γὰρ πολλάκις καὶ ῥιζωθεὶς τοῖς κτη σαμένοις, ὥσπερ τι φυτὸν ἄκαρπον καὶ ἀνήμερον, καὶ τοῖς πλησίον λυμαινόμενον δένδροις· σφαλερά δε καὶ βασιλεία, παρὰ τῆς ἀηττήτου δεξιᾶς μὴ οἰακιζομένη· φρόνησις δὲ μὴ κοσμουμένη τῇ θείᾳ σοφία, ἀνό[ν]ητος, ἅτε δὴ μὴ ἀνθηνιοχουμένη. Αποστρέφει γὰρ φρονίμους εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ τὴν βουλὴν αὐτῶν μαραίνει. Εἰ τοίνυν καὶ τὰ ἐνταῦθα σαθρὰ τοῖς πρὸς τὸ Θεῖον σαθροῖς, καὶ τὰ μέλλοντα χαλεπώτερα, ἐχώ μεθα τῆς ἱερᾶς ἀγκύρας. ΣΟΒ'. ΝΕΙΛΟ. Τολμηρὸν μὲν ὄντως τὸ παρὰ σοῦ γραφέν, ἀληθὲς δέ· ὅτι ἡ κρείττων πάσης ἐλπίδος τε καὶ εὐχῆς τῶν πραγμάτων επανόρθωσις ἡ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ γεγε νημένη, κινδυνεύει ἀμαυροῦσθαι ὑπὸ τῆς τῶν παρ' αὐτοῦ τιμηθέντων ἀνυπερβλήτου κακίας· ὡς γὰρ εἰς τοῦτο προχειρισθέντες, ἵνα τῷ τιμήσαντι πολε μήσοιεν, οὕτως ἅπαντα ὁρῶσιν, ἃ ἂν εἰς τὴν ἐκείνου διαβαίνει βλασφημίαν. Τίς οὖν ἐξέλοιτο τούτους Η κατηγορίας ἢ δίκης, τοὺς τοῖς ὅπλοις τῆς ἱερωσύνης κατὰ τοῦ ὁπλίσαντος χρησαμένους, καὶ τὰ τῶν ἀπό στων στόματα ἀνοίξαντας, καὶ τὸ ὑπερφυές κατόρθωμα μηδὲν παρασκευάσαντας; ΣΟΓ'. — ΔΩΡΟΘΕΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΩ. Οὐδεὶς μὲν ἀξιωθείη τῆς οὐρανίου πανηγύρεως, μὴ γνωρίσμασιν ἀρετῆς ἐμπρέπων· ἐπειδὴ δὲ λό γοις μὲν ταύτην σεμνύνοντές τινες, ὡς ἔφης, έργοις δὲ οὐ μόνον πανηγύρεως, ἀλλὰ καὶ τιμωρίας άξια δρῶσι, δῆλοί εἰσιν ἄλλα μὲν διὰ γλώσσης φέροντες, ἄλλα δὲ διὰ γνώμης ἔχοντες· οὓς οὐ χρὴ ζηλοῦν, ἀλλὰ κομιδή καταθρηνεῖν. ΣΟΔ'. ΔΙΟΣΚΟΡΟ ΚΑΙ ΤΙΜΟΘΕΟ. Οὐκ ἔστιν ὅπως αἱ αἰτίαι, ὦ βέλτιστοι, ἃς καθ' ὑμῶν λογοποιοῦσί τινες, καίτοι ἀξιόπιστοι εἶναι δου κοῦντες, κωλύσουσί με παραινέσαι τὰ δέοντα. Δεινόν γὰρ ἂν εἴη, εἰ τὴν ἡμετέραν πρὸς ὑμᾶς εὔνοιαν αἱ παρ' ἐκείνων διαβολαὶ ἀνέλοιςν. Τί οὖν βούλομαι φράσαι, συντόμως ἀκούσατε· ὅτι δίκαιοι ἂν εἴητε δεῖξαι ἐκείνους μὴ ἀληθεύοντας· εἰ δὲ ἀληθεύουσι, γνωσιμαχήσατε· εἰ δὲ οὐ βούλεσθε, ἴστε τοῦ χοροῦ τῶν φίλων ἐκκριθησόμενο:. ΣΟΕ. – ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Κομιδῇ γελοῖον, ἑτέρων ἄρχειν ἐπιχειρεῖν τὸν ἑαυ τοῦ ἄρξαι μὴ δυνηθέντα. Ο γὰρ τὰ οἰκεία πάθη λυττῶντα μὴ μόνον μὴ ὑποτάξας, ἀλλὰ καὶ ἄδειαν αὐτ κυβερνᾶται. μηδέν οι παρασκευάσαντας νομισθῆνα:. 10.
dem, ac neque prudentia, licet bene dicendi ornata ᾗ· οὐδὲν ἡ σύνεσις, κἂν εὐγλωττία κοσμῆται, εἰ
facultate, nisi spe in Deum temperetur. Caduca
etenim divitiæ, quibus divinum numen non favet.
Perduntur enim saepenumero, et cun possessoribus
radicitus evertuntur veluti planta sterilis, et agrestis propinquisque noxia arboribus. Infida quoque
et fallax regia potestas, nisi ab invicta Dei dextera
regatur. Ad hæc prudentia, nisi divina ornetur sapientia, inutilis plane est, quasi freno destituta.
Prudentes enim enerval, retroque agit et desinit
corum consilium. Quare si hæc in hac vita caduca
sunt iis, qui erga Deum instabiles sunt, et futura
difficiliora, ad sacram confugiamus anchoram.
NILO.
μὴ τῇ ἐλπίδι τῇ πρὸς τὸ Θεῖον κιρνάται Πλούτος μὲν γὰρ σαθρός, ᾧ τὸ θεῖον οὐκ ἐπιψηφίζεται
συνανεσπάσθη γὰρ πολλάκις καὶ ῥιζωθεὶς τοῖς κτη
σαμένοις, ὥσπερ τι φυτὸν ἄκαρπον καὶ ἀνήμερον,
καὶ τοῖς πλησίον λυμαινόμενον δένδροις· σφαλερά δε
καὶ βασιλεία, παρὰ τῆς ἀηττήτου δεξιᾶς μὴ οἰακιζο
μένη· φρόνησις δὲ μὴ κοσμουμένη τῇ θείᾳ σοφία,
ἀνό[ν]ητος, ἅτε δὴ μὴ ἀνθηνιοχουμένη. Αποστρέφει
γὰρ φρονίμους εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ τὴν βουλὴν αὐτῶν
μαραίνει. Εἰ τοίνυν καὶ τὰ ἐνταῦθα σαθρὰ τοῖς πρὸς
τὸ Θεῖον σαθροῖς, καὶ τὰ μέλλοντα χαλεπώτερα, ἐχώ
μεθα τῆς ἱερᾶς ἀγκύρας.
ΣΟΒ'.
Prædicit imminentem Ecclesiæ calamitatem ex scelesta clericorum vita.
Audax profecto, quod scribis, est, tamen verum,
quod major omni spe et voto rerum a Christo facta
instauratio prope est ut offuscetur eorum qui ab eo
honorantur extrema iniquitate. Quemadmodumn
enim si hoc aggressi essent, ut cum illo qui eos
honoravit decertent, sic nihil non agunt quod in
ejus cedat blasphemiam. Ecquis igitur hoc vel a
reprehensione liberet, vel supplicio eximat? qui
armis sacerdotii contra armantem usi, et infidelium
ora patefacientes, et quod egregium ad emendationem minime sibi comparantes.
CCLXXIII. DOROTHEO VIRO CLARISS.
Τολμηρὸν μὲν ὄντως τὸ παρὰ σοῦ γραφέν, ἀληθὲς
δέ· ὅτι ἡ κρείττων πάσης ἐλπίδος τε καὶ εὐχῆς τῶν
πραγμάτων επανόρθωσις ἡ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ γεγενημένη, κινδυνεύει ἀμαυροῦσθαι ὑπὸ τῆς τῶν παρ'
αὐτοῦ τιμηθέντων ἀνυπερβλήτου κακίας· ὡς γὰρ
εἰς τοῦτο προχειρισθέντες, ἵνα τῷ τιμήσαντι πολε
μήσοιεν, οὕτως ἅπαντα ὁρῶσιν, ἃ ἂν εἰς τὴν ἐκείνου
διαβαίνει βλασφημίαν. Τίς οὖν ἐξέλοιτο τούτους Η
κατηγορίας ἢ δίκης, τοὺς τοῖς ὅπλοις τῆς ἱερωσύνης
κατὰ τοῦ ὁπλίσαντος χρησαμένους, καὶ τὰ τῶν ἀπό
στων στόματα ἀνοίξαντας, καὶ τὸ ὑπερφυές κατόρθωμα μηδὲν παρασκευάσαντας;
Virtutem verbis qui jactant,
Nemo cœlesti se dignum aula judicet, nisi virtutum sit decoratus ornamentis. Quoniam enim verbis illam virtutem ostentantes, ut scribis, deprehenduntur, operibus vero non modo panegyri, frequenLique conventu, sed et penis digna committunt,
alia quidem lingua, alia pectore inclusa gestantes.
Quos imitari nefas, imo maxime sunt deplorandi.
CCLXXIV. DIOSCORO ET TIMOTHEO.
ΣΟΓ'. — ΔΩΡΟΘΕΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΩ.
opere non exercent.
Οὐδεὶς μὲν ἀξιωθείη τῆς οὐρανίου πανηγύρεως,
μὴ γνωρίσμασιν ἀρετῆς ἐμπρέπων· ἐπειδὴ δὲ λόγοις μὲν ταύτην σεμνύνοντές τινες, ὡς ἔφης, έργοις
δὲ οὐ μόνον πανηγύρεως, ἀλλὰ καὶ τιμωρίας άξια
δρῶσι, δῆλοί εἰσιν ἄλλα μὲν διὰ γλώσσης φέροντες,
ἄλλα δὲ διὰ γνώμης ἔχοντες· οὓς οὐ χρὴ ζηλοῦν, ἀλλὰ
κομιδή καταθρηνεῖν.
Ad metanæam
Nihil prohibent, o boni viri, accusationes, quæ a
quibusdam iisque fide dignis adversum vos afferuntur, quominus officii vos vestri admoneam. Grave
enim fuerit, si nostram erga vos benevolentiam
eorum exstinguant calumniæ. Quod igitur libet dicere, breviter accipite. Equum est ut illos falsa referre ostendatis. Sin vera narrant, resipiscite. Quod
si recusatis, scitote amicorum vos choro segregandos.
CCLXXV. PALLADIO DIACONO.
ΣΟΔ'.
invitat.
ΔΙΟΣΚΟΡΟ ΚΑΙ ΤΙΜΟΘΕΟ.
Οὐκ ἔστιν ὅπως αἱ αἰτίαι, ὦ βέλτιστοι, ἃς καθ'
ὑμῶν λογοποιοῦσί τινες, καίτοι ἀξιόπιστοι εἶναι δου
κοῦντες, κωλύσουσί με παραινέσαι τὰ δέοντα. Δεινόν
γὰρ ἂν εἴη, εἰ τὴν ἡμετέραν πρὸς ὑμᾶς εὔνοιαν αἱ
παρ' ἐκείνων διαβολαὶ ἀνέλοιςν. Τί οὖν βούλομαι
φράσαι, συντόμως ἀκούσατε· ὅτι δίκαιοι ἂν εἴητε
δεῖξαι ἐκείνους μὴ ἀληθεύοντας· εἰ δὲ ἀληθεύουσι,
γνωσιμαχήσατε· εἰ δὲ οὐ βούλεσθε, ἴστε τοῦ χοροῦ
τῶν φίλων ἐκκριθησόμενο:.
ΣΟΕ. – ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Propria prius vitia emendanda, quam aliena reprehendenda. (Conf. epist. 176, 177, 196. Similis ad eumdem
epist.
Valde ridiculum, alios regere velle qui sibi ipsi
nequeunt imperare. Qui enim furentes animi motus
non modo non subigit, sed et licentiam dederit po225.)
Κομιδῇ γελοῖον, ἑτέρων ἄρχειν ἐπιχειρεῖν τὸν ἑαυτοῦ ἄρξαι μὴ δυνηθέντα. Ο γὰρ τὰ οἰκεία πάθη λυττῶντα μὴ μόνον μὴ ὑποτάξας, ἀλλὰ καὶ ἄδειαν αὐτ
Codd. Vatic. 650 et Alt., κυβερνᾶται. PossIN.
Iuter μηδέν οι παρασκευάσαντας ainbo codd. inserunt νομισθῆνα:. 10.
col. 1497–1498page 660 of 750
PG 78:1497τοῖς τοῦ πάντα ὅσα βούλονται καὶ δύνανται ποιεῖν δεδωκώς, οὗτος καταγέλαστος ἔσται, τὰ τῶν ἄλλων πειρώμενος διορθοῦν. Ταυτὸν γὰρ ποιεῖ, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἰατρὸς ἕλκεσι βρύων τὰ τῶν πέλας θεραπεύειν επιχειροίη. ΣΟΦ. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Καὶ οἱ πιπράσκοντες καὶ οἱ ἀγοράζοντες, ὡς γέ γραφας, τὴν ἱερωσύνην, μέγιστον καθ᾿ ἑαυτῶν ἐκ. φέρουσι δεῖγμα, ἧς ἔχουσι περὶ τοῦ πράγματος δόξης. Οὐ γὰρ ἂν ἐτόλμησαν, οἱ μὲν πωλῆσαι, οἱ δὲ ἀγο ράσαι πράγμα θεῖον, καὶ ὅ πολιτείᾳ ἀρίστῃ καὶ τρό τοῖς ὀρθοῖς χρεωστείται. Κανὼν γὰρ τοῦ πράγματος ἡ ἐπιτηδειότης τοῦ λαμβάνοντος, εἰ μὴ παίγνιον αὐτὸ εἶναι ἡγήσαιτο. Ποία οὖν ἀποκείσεται τιμωρία τοῖς παίξουσιν ἐν οὐ παικτοῖς, ἡ σὴ ἂν εἰδείη φρόνησις. Πάλαι μὲν οὖν ἐπὶ τῶν Ἑβραίων ἐκ γένους κατο αγομένης τῆς ἱερωσύνης, ἐμέμφοντο πολλοί, δι' Αν αἰτίαν τῷ γένει, ἀλλ᾽ οὐ τῇ ἀρετῇ ἀπενεμήθη ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐπὶ τὸ βέλτιον μετεκοσμήθη, καὶ εἰς τὴν ἀρετὴν μετεκομίσθη, μειζόνως παροινεῖται, ἢ ὅτε καὶ ἐλάττων ἦν, καὶ τῷ γένει ἀποκεκλήρωτο. Τότ τε μὲν γὰρ εἰ καὶ ἦσάν τινες ἀνάξιοι, ἀλλὰ ἦσαν καὶ ἄριστοι· τὸ δὲ χρήμασιν ὠνεῖσθαι παντελῶς ἀπηγός ρευτο· νυνὶ δι' ὅτε καὶ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπιδέδωκε, καὶ τῇ ἀρετῇ ἀπενεμήθη, μειζόνως κατεπατήθη. Τις γὰρ τῶν ἀρίστων ἀξιώσει κολακεῦσαι, ὥστε ταύτης τυχεῖν; ἢ εἰς τολμήσει χρήμασιν ὠνήσασθαι χρῆμα ἀγγέλοις πρέπον; Εἰ τοίνυν οὗτοι οὔτε κολακεύειν ἀξιοῦσιν, οὔτε ἀγοράσαι τολμῶσιν· εἰσὶ δ', ὡς ἔφης, οἱ κολακείαις καὶ χρήμασι τὴν ἱερωσύνην προπίνοντες (οἱ μυρίων ἄξιοι δῆλον ὅτι τιμωριών), οὗτοι καὶ κολακεῦσαι καὶ ἀγοράσαι οὐκ ἂν παραιτήσοιντο. Λόγος τοίνυν περιφοιτῇ κατὰ γῆν καὶ θάλατταν, ὅτι οὐδεὶς τῶν εὖ βιούντων λοιπὸν εἰς ἱερωσύνην προχειρισθήσεται, οὐκ ἐπειδὴ τοὺς ἀξίους οὐκ ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐ μόνον τῷ τῶν πολλῶν κρύ πτονται πλήθει, ἀλλὰ καὶ μισοῦνται, καὶ ἐπιβουλεύονται, καὶ ἐξοστρακίζονται, ὡς τῶν πολλῶν ἐλέγ χοντες τὸν βίον. ΣΟΖ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Ισθι, ὦ θαυμάσιε, ὡς δόξαν μεγαλοψυχίας ἐκτήσω ἐχθροῦ φεισάμενος· καὶ τοῦτ' αὐτὸ μὲν τοὺς σοὺς ἀκριβῶς ἐπιστάμενος τρόπους προλεγον, ὡς μετὰ τὸ χειρώσασθαι δείξει μεγαλοφροσύνην, καὶ ἐλέγξει τοὺς μικροψύχους· ἦσαν δὲ οἱ ἀπιστοῦντες, οἵτινες ἐκ τῶν καθ᾿ ἑαυτοὺς καὶ περὶ τῶν ἄλλων, ψηφίζονται· ὅμως τὸ τέλος ἔδειξεν, ὡς οὐ διήμαρτον. Ον γὰρ ἐλεῖν ἐσπούδασας, Ελὼν ἀφήκας, ἵνα μὴ ἀσθενὴς νομισθείης, ἀλλὰ δυνατὸς καὶ φιλάνθρωπος. ΣΟΗ'. ΠΕΤΡΑ. μια Σὺ μὲν θαυμάζεις, δι᾿ ἣν αἰτίαν ἐπὶ μὲν τῶν Ριο ελέγχοντες ἐλέγχονται.
EPISTOLARUM LIB. V.
τοῖς τοῦ πάντα ὅσα βούλονται καὶ δύνανται ποιεῖν
δεδωκώς, οὗτος καταγέλαστος ἔσται, τὰ τῶν ἄλλων
πειρώμενος διορθοῦν. Ταυτὸν γὰρ ποιεῖ, ὥσπερ ἂν
εἴ τις ἰατρὸς ἕλκεσι βρύων τὰ τῶν πέλας θεραπεύειν
επιχειροίη.
ΣΟΦ. - ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
EPIST. CCLXXVIII.
testatemque fererit, quæcunque libet potestque patrandi, hic perridiculus evadet, aliorum si errata
corrigere audeat. Perindle enim facit, atque si medicus quis ulceribus scatens aliorum curare morbos
suscipiat.
HERMINO COMITI.
De qua et lib. I, epist. 149 et 151, et lib.
De grassante Simonia, seu sacerdotii nundinatione.
epist. 394, et infra epist. 393.)
Et vendentes et ementes, ut ad me scripsisti, sacerdotium, ii magnum contra se 643 proferunt
argumentum suæ quam de lioc negotio habent opinionis. Alioqui non essent ausi emere et vendere
rem divinam, quæ optimæ debetur administrationi,
rectisque moribus. Regula enim hujus rei est, aplus
Καὶ οἱ πιπράσκοντες καὶ οἱ ἀγοράζοντες, ὡς γέγραφας, τὴν ἱερωσύνην, μέγιστον καθ᾿ ἑαυτῶν ἐκ.
φέρουσι δεῖγμα, ἧς ἔχουσι περὶ τοῦ πράγματος δόξης.
Οὐ γὰρ ἂν ἐτόλμησαν, οἱ μὲν πωλῆσαι, οἱ δὲ ἀγο
ράσαι πράγμα θεῖον, καὶ ὅ πολιτείᾳ ἀρίστῃ καὶ τρό
τοῖς ὀρθοῖς χρεωστείται. Κανὼν γὰρ τοῦ πράγματος
ἡ ἐπιτηδειότης τοῦ λαμβάνοντος, εἰ μὴ παίγνιον αὐτὸ ut sit qui suscipit, nisi ludicra quædam res habea
εἶναι ἡγήσαιτο. Ποία οὖν ἀποκείσεται τιμωρία τοῖς
παίξουσιν ἐν οὐ παικτοῖς, ἡ σὴ ἂν εἰδείη φρόνησις.
Πάλαι μὲν οὖν ἐπὶ τῶν Ἑβραίων ἐκ γένους κατο
αγομένης τῆς ἱερωσύνης, ἐμέμφοντο πολλοί, δι' Αν
αἰτίαν τῷ γένει, ἀλλ᾽ οὐ τῇ ἀρετῇ ἀπενεμήθη·
ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐπὶ τὸ βέλτιον μετεκοσμήθη, καὶ εἰς
τὴν ἀρετὴν μετεκομίσθη, μειζόνως παροινεῖται, ἢ
ὅτε καὶ ἐλάττων ἦν, καὶ τῷ γένει ἀποκεκλήρωτο. Τότ
τε μὲν γὰρ εἰ καὶ ἦσάν τινες ἀνάξιοι, ἀλλὰ ἦσαν καὶ
ἄριστοι· τὸ δὲ χρήμασιν ὠνεῖσθαι παντελῶς ἀπηγός
ρευτο· νυνὶ δι' ὅτε καὶ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπιδέδωκε,
καὶ τῇ ἀρετῇ ἀπενεμήθη, μειζόνως κατεπατήθη. Τις
γὰρ τῶν ἀρίστων ἀξιώσει κολακεῦσαι, ὥστε ταύτης
τυχεῖν; ἢ εἰς τολμήσει χρήμασιν ὠνήσασθαι χρῆμα
ἀγγέλοις πρέπον; Εἰ τοίνυν οὗτοι οὔτε κολακεύειν G
ἀξιοῦσιν, οὔτε ἀγοράσαι τολμῶσιν· εἰσὶ δ', ὡς ἔφης,
οἱ κολακείαις καὶ χρήμασι τὴν ἱερωσύνην προπίνοντες (οἱ μυρίων ἄξιοι δῆλον ὅτι τιμωριών), οὗτοι καὶ
κολακεῦσαι καὶ ἀγοράσαι οὐκ ἂν παραιτήσοιντο.
Λόγος τοίνυν περιφοιτῇ κατὰ γῆν καὶ θάλατταν, ὅτι
οὐδεὶς τῶν εὖ βιούντων λοιπὸν εἰς ἱερωσύνην προχει
ρισθήσεται, οὐκ ἐπειδὴ τοὺς ἀξίους οὐκ ἔχει τὸ
πρᾶγμα, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐ μόνον τῷ τῶν πολλῶν κρύπτονται πλήθει, ἀλλὰ καὶ μισοῦνται, καὶ ἐπιβουλεύονται, καὶ ἐξοστρακίζονται, ὡς τῶν πολλῶν ἐλέγχοντες τὸν βίον.
ΣΟΖ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Hosti parcens vere
Ισθι, ὦ θαυμάσιε, ὡς δόξαν μεγαλοψυχίας
ἐκτήσω ἐχθροῦ φεισάμενος· καὶ τοῦτ' αὐτὸ μὲν
τοὺς σοὺς ἀκριβῶς ἐπιστάμενος τρόπους προλεγον,
ὡς μετὰ τὸ χειρώσασθαι δείξει μεγαλοφροσύνην,
καὶ ἐλέγξει τοὺς μικροψύχους· ἦσαν δὲ οἱ ἀπιστοῦντες, οἵτινες ἐκ τῶν καθ᾿ ἑαυτοὺς καὶ περὶ τῶν
ἄλλων, ψηφίζονται· ὅμως τὸ τέλος ἔδειξεν, ὡς οὐ
διήμαρτον. Ον γὰρ ἐλεῖν ἐσπούδασας, Ελὼν ἀφήκας,
ἵνα μὴ ἀσθενὴς νομισθείης, ἀλλὰ δυνατὸς καὶ φιλάνθρωπος.
ΣΟΗ'. ΠΕΤΡΑ.
tur. Cui enim pœnæ obnoxius videatur ludens in re
non ludiera, tua non ignorat sapientia. Olim quidem cum apud Ilebræos sacerdotalis dignitas uni
certæ familiæ assignata esset, murmurabant non
pauci, cur illi stirpi potius ac generi quam virtuti
daretur. Postquam vero jam sacerdotium, et dignias
esse, et virtutis haberi ratio cœpit, majore afficitur
injuria quam cum ignobilius esset, ac stirpi hæreditarium: etsi enim tunc nonnulli eo indigni essent,
erant tamen et optimi, pecunia vero nundinari
omnino vetilum erat. Nunc vero cum et praestantius sacerdotium sit datum et virtuti attributum,
magis contemnitur. Quis enim vir bonus asseulari
vellet, ut illo potiatur? aut quis ansit pecunia mercari rem ipsis angelis dignam? Quare siquidem ne
que adulari velint, neque [sacerdotium] audeant
emere: sunt vero, uti scribis, adulationibus et pecuniis sacerdotium propinantes (quos mille suppliciis dignos esse constat), isti adulari, et emere non
recusabunt. Quamobrem sermo terra marique spargitur, nemini recte viventi ad sacerdotium jam 2ditum patere, non quod digni tanto desint muneri,
sed quod non modo in multitudine delitescant, sed
et invisi sint et traducantur, atque expellantur, nimirum quod multorum vitam reprehendant.
magnanimus,
CCLXXVII. - EIDEM.
Scito, vir admirande, magnanimitatis te glorian
consecutum hosti parcendo: quod et ipsum tuos
accurate inores cognitos habens predixeram, ut
agendo ostenderes summam generositatem, et μια
sillanimes argueres. Erant autem qui id non credebant, ii scilicet qui ex seipsis de aliis judicant:
exitus tamen eventusque ostendit me non aberrasse. Quem enim capere studuisti, captum dimisisti, ne imbecillis judicareris, sed potens et humanus.
CCLXXVIII. PETRO.
Cur sacerdotii dignitas regibus veneranda passim exstiterit. (Conf. epist. 368 et alias.)
Σὺ μὲν θαυμάζεις, δι᾿ ἣν αἰτίαν ἐπὶ μὲν τῶν Miraris ta quidem cur apud majores sincerus est
Ριο ελέγχοντες couldl. Vat. 650 et Alt. scribunt ἐλέγχονται. PossIN.
col. 1499–1500page 661 of 750
PG 78:1499644 προγόνων ειλικρινής τιμὴ παρὰ πάντων τοῖς ἑπτεμ μένοις τὴν ἱερωσύνην ἀπενέμετο, νῦν δὲ οἱ μὲν φρονήματος ἐμπλησθέντες φανερώς αὐτοὺς κωμῳδοῦσιν· οἱ δὲ κατὰ πρόσωπον αἰδοῦνται, λάθρα δὲ κακίζουσι. Καὶ οἱ μὲν φεύγουσιν, οἱ δὲ καίτοι κολακεύοντες αὐτοὺς, διὰ τὸ καὶ ἐπιβουλεύειν δύνασθαι, διασύρουσιν. Ἐγὼ δὲ οὐ τοῦτο θαυμάζω. Οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ ἐκείνοις πράττοντες τῶν αὐτῶν οὐ τυγχά. νουσιν, ἀλλὰ τἀναντία ἐκείνοις ἐπιτηδεύοντες, τῶν ἐναντίων πειρῶνται. Τουναντίον γὰρ ἂν ἦν θαυμαστὸν, εἰ μηδὲν ποιοῦντες τῶν προγόνων ἴσον, καὶ [της] αὐτῆς τιμῆς ἐκείνοις ἐτύγχανον. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἐκεί νων καὶ βασιλεῖς πταίοντες ἐσωφρονίζοντο, ἐπὶ δὲ τούτων οὐδὲ ἰδιῶται πλούσιοι· καν σωφρονίσαι δέ τινα πένητα ἐπιχειρήσωσιν, ὀνειδίζονται, ὡς ἐπ τοῖς αὐτοῖς ἁλόντες πολλάκις, ἐφ᾽ οἷς ἐκείνους σωφρονίσαι τετολμήκασι. Διόπερ πρώην μὲν ἦν ὁ ἱερεὺς τῷ λαῷ φοβερός, νῦν δὲ ὁ λαὸς τῷ ἱερεῖ. Συθ'. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Μέγα μὲν ὄντως τὸ πταίσμα, ἀλλ' οὐ συγγνώμης μείζον· διὸ χρὴ κολάσαι μὲν τὴν ἑτοιμίαν, συγ γνώμην δὲ νείμαι. Τάχα πως ἐπὶ θεραπείαν ὁδεύσει τὸ πάθος· ἐπεὶ καὶ οἱ τῶν ἰατρῶν ἄριστοι, ὅταν τις πολλὰ περικέηται τραύματα, οὐ τοσαύτην ἐπάγουσι θεραπείαν, ὅσην ἀπαιτεῖ τῆς τέχνης ἡ ἀκρίβεια, ἀλλ' ὅτην φέρει τοῦ κάμνοντος ἡ δύναμις, ἵνα μὴ τὰ τραύματα θεραπεύσαντες, τὸν κάμνοντα διαφθείρωσιν. ΣΠ. ΠΕΤΡΟ. Εἰ καὶ πᾶσι δηλόν ἐστιν, ὅτι ἄνοιαν ὀφλισκάνων καὶ ὑπὸ τῆς ἔχθρας μεθύων ὁ σὸς διάδικος, ὅμως ἐκλαλεῖ ταῦτα, ἃ δυνηθεὶς πράξει. Αλλά σε τοῦτο μὴ ταραττέτω, μηδὲ εἰς τὸ ἀδιάλλακτον χειρ αγωγείτω, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ εὖ ποιεῖν αὐτὸν προτρεπέσθω. Εἰ γὰρ θηρίον εἴη, καὶ παντὸς λίθου ἀντι σθητότερος, ἀλλ' ὅμως αἰδεσθεὶς τὴν εὐεργεσίαν, κατάθοιτο τὴν ἔχθραν. ΣΠΑ. ΠΕΤΡΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Τῆς θείας σοφίας ἡ μὲν λέξις πεζή, ἡ ἔννοια δὲ οὐρανομήκης· τῆς δὲ ἔξωθεν λαμπρὰ μὲν ἡ φράσις, χαμαιπετὴς δὲ ἡ πρᾶξις. Εἰ δέ τις δυνηθείη τῆς μὲν ἔχειν τὴν ἔννοιαν, τῆς δὲ τὴν φράσιν, σοφώτατος ἂν δικαίως κριθείη· δύναται γὰρ ὄργανον εἶναι τῆς υπερκοσμίου σοφίας ἡ εὐγλωττία, εἰ καθάπερ σῶμα ψυχῇ ὑποκέοιτο, ἢ ὥσπερ λύρα λυρῳδῷ, μηδὲν μὲν οἴκοθεν καινοτομούσα νεώτερον, ἑρμηνεύουσα δὲ τὰ οὐρανομήκη ἐκείνης νοήματα· εἰ δ' ἀντιστρέφοι την ΝΟΤΑ. παράνοιαν φλισκάνειν, ἑκάστου τούτων ἡλίκην ἂν ὠφληκότες παράνοιαν ἦτο Πέτρι Πρέμῳ
ab omnibus honos sacerdotitus habitus, 644 nunc προγόνων ειλικρινής τιμὴ παρὰ πάντων τοῖς ἑπτεμ
vero prudentia pleni homines aperte eos reprehenđant. Alii coram quidem reverentur, occulte vero
criminantur. Εt alii quidem fugiunt, alii vero ipsis
adblandientes, quo moliri illis insidias queant, obtrectant. Verum id ego nihil miror. Cum enim eadem
cum ipsis non agant, nec eadem etiam consequuntur: sed illis contraria molientes, contraria experiuntur. Contra enim admirandum esset, si qui nihil par majoribus agant, parem cum illis honorem
consequerentur. Ab illis majoribus etiam peccantes
reges castigabantur, ab his ne privati quidem opulentiores quinimo si vel pauperem aliquem ad
frugem meliorem revocare contendant, exsibilantur, ut qui iisdem sæpe vitiis capti tenentur, ob
quæ alios audent reprehendere. Quamobrem olin
sacerdos populo erat formidabilis; nunc contra populus terrori est sacerdoti.
HERACLIDI EPISCOPO.
Blandius agendum, more
Magnum profecto delictum est, venia tamen dignum. Castiganda itaque audacia, animique confdentia, danda nihilominus venia. Fortasse enim ad
emendationem medelamque tendit morbus. Quando
et præstantissimi medici, cum multa eis vulnera
gritudinesque sese offerunt, non tantam adhibent
curam, quantum summa ars exposcit, sed quantum
ferunt laborantis vires, ne dum vulnera curare nituntur, ægrotantem e medio tollant.
CCLXXX. PETRO.
μένοις τὴν ἱερωσύνην ἀπενέμετο, νῦν δὲ οἱ μὲν
φρονήματος ἐμπλησθέντες φανερώς αὐτοὺς κωμῳδοῦσιν· οἱ δὲ κατὰ πρόσωπον αἰδοῦνται, λάθρα δὲ
κακίζουσι. Καὶ οἱ μὲν φεύγουσιν, οἱ δὲ καίτοι κολα
κεύοντες αὐτοὺς, διὰ τὸ καὶ ἐπιβουλεύειν δύνασθαι,
διασύρουσιν. Ἐγὼ δὲ οὐ τοῦτο θαυμάζω. Οὐ γὰρ
τὰ αὐτὰ ἐκείνοις πράττοντες τῶν αὐτῶν οὐ τυγχά.
νουσιν, ἀλλὰ τἀναντία ἐκείνοις ἐπιτηδεύοντες, τῶν
ἐναντίων πειρῶνται. Τουναντίον γὰρ ἂν ἦν θαύμα
στὸν, εἰ μηδὲν ποιοῦντες τῶν προγόνων ἴσον, καὶ [της]
αὐτῆς τιμῆς ἐκείνοις ἐτύγχανον. Ἐπὶ μὲν γὰρ ἐκεί
νων καὶ βασιλεῖς πταίοντες ἐσωφρονίζοντο, ἐπὶ δὲ
τούτων οὐδὲ ἰδιῶται πλούσιοι· καν σωφρονίσαι δέ
τινα πένητα ἐπιχειρήσωσιν, ὀνειδίζονται, ὡς ἐπ:
τοῖς αὐτοῖς ἁλόντες πολλάκις, ἐφ᾽ οἷς ἐκείνους
σωφρονίσαι τετολμήκασι. Διόπερ πρώην μὲν ἦν ὁ
ἱερεὺς τῷ λαῷ φοβερός, νῦν δὲ ὁ λαὸς τῷ ἱερεῖ.
Συθ'. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
medici, in delictis puniendis.
Μέγα μὲν ὄντως τὸ πταίσμα, ἀλλ' οὐ συγγνώ
μης μείζον· διὸ χρὴ κολάσαι μὲν τὴν ἑτοιμίαν, συγ
γνώμην δὲ νείμαι. Τάχα πως ἐπὶ θεραπείαν ὁδεύσει
τὸ πάθος· ἐπεὶ καὶ οἱ τῶν ἰατρῶν ἄριστοι, ὅταν τις
πολλὰ περικέηται τραύματα, οὐ τοσαύτην ἐπάγουσι
θεραπείαν, ὅσην ἀπαιτεῖ τῆς τέχνης ἡ ἀκρίβεια,
ἀλλ' ὅτην φέρει τοῦ κάμνοντος ἡ δύναμις, ἵνα μὴ τὰ
τραύματα θεραπεύσαντες, τὸν κάμνοντα διαφθεί
ρωσιν.
ΣΠ.
· ΠΕΤΡΟ.
Bonum pro malo rependendo gratia initur; «sic carbones ignis congeres supra caput ejus.» (Rum. x11, 20.
Supr. epist. 23.)
Etsi notum omnibus exsistit amentiæ reum atque
edio ebrium adversarium esse tuum, illa tamen effutit quae si potens esset exsequeretur. Verum ne id
te turbet, neque bellum suscipito implacabile; quin
polius bene merendo ipsum invertere stude. Etsi
enim fera esset omnique durior petra, tamen beneficio victus tuo, odium ponet.
Εἰ καὶ πᾶσι δηλόν ἐστιν, ὅτι ἄνοιαν ὀφλισκά
νων καὶ ὑπὸ τῆς ἔχθρας μεθύων ὁ σὸς διάδικος,
ὅμως ἐκλαλεῖ ταῦτα, ἃ δυνηθεὶς πράξει. Αλλά σε
τοῦτο μὴ ταραττέτω, μηδὲ εἰς τὸ ἀδιάλλακτον χειρ
αγωγείτω, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ εὖ ποιεῖν αὐτὸν προτρε
πέσθω. Εἰ γὰρ θηρίον εἴη, καὶ παντὸς λίθου ἀντισθητότερος, ἀλλ' ὅμως αἰδεσθεὶς τὴν εὐεργεσίαν,
κατάθοιτο τὴν ἔχθραν.
CCLXXXI. PETRO MONACHIO.
Scripturæ oratio humilis, sed mens profunda: humana
hanc illi, ut ancillam dominæ,
Divinæ philosophiæ oratio in sacris Litteris hunilis quidem est, sensus vero sublimis, planeque
coelestis. Externorum sane scriptorum splendida
est oratio, res vero humi repit. Si quis igitur illius
valeat consequi sensus, hujus vero dicendi elegantiam, uae ille sapientissimus habeatur. Eloquentia
enim instrumentum esse queat cœlestis scientiæ, si
ei ut animæ corpus subjiciatur, et ut lyra lyristæ,
645 nihil quidem privatim innovans, sed interΣΠΑ. ΠΕΤΡΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
autem sapientia culta verbis, sensu cassa. Quare
inservire æquum est.
Τῆς θείας σοφίας ἡ μὲν λέξις πεζή, ἡ ἔννοια δὲ
οὐρανομήκης· τῆς δὲ ἔξωθεν λαμπρὰ μὲν ἡ φράσις,
χαμαιπετὴς δὲ ἡ πρᾶξις. Εἰ δέ τις δυνηθείη τῆς μὲν
ἔχειν τὴν ἔννοιαν, τῆς δὲ τὴν φράσιν, σοφώτατος ἂν
δικαίως κριθείη· δύναται γὰρ ὄργανον εἶναι τῆς
υπερκοσμίου σοφίας ἡ εὐγλωττία, εἰ καθάπερ σῶμα
ψυχῇ ὑποκέοιτο, ἢ ὥσπερ λύρα λυρῳδῷ, μηδὲν μὲν
οἴκοθεν καινοτομούσα νεώτερον, ἑρμηνεύουσα δὲ τὰ
οὐρανομήκη ἐκείνης νοήματα· εἰ δ' ἀντιστρέφοι την
Demosthenicnm est, παράνοιαν φλισκάνειν,
oral. in Timocratem: Eρ' ἑκάστου τούτων ἡλίκην
ἂν ὠφληκότες παράνοιαν ἦτο Quanta insania: ab
kominibus damnaremini, cum desipere vos judicaverint homines in unoquoque horum? Schott.
Non Πέτρι sed Πρέμῳ hanc iuscribit cod,
Vatic. 650. Possit.
col. 1501–1502page 662 of 750
PG 78:1501τάξιν, καὶ δουλεύειν ὀφείλουσα, ἡγεῖσθαι, μᾶλλον δὲ τυραννεῖν οἷα τε εἶναι νομίζοι, ἐξοστρακισθῆναι ἂν εἴη δικαία. ΣΠΒ'. - ΒΟΗΘΟ ΜΟΝΑΧΟ. Με θορυβείτω σε τὸ πολλοὺς τῶν φιλαρέτων μυρία ἐνταῦθα πάσχειν δεινὰ, ἀλλ᾽ εἰς ἔννοιαν ἀγέτω, ὅτι καὶ οἱ τῶν ἐπὶ γῆς βασιλέων φίλοι, οὗτοι μά λιστα παρακινδυνεύουσιν ἐν πολέμοις, καὶ τραύ ματα ἔχουσι, δι' ὧν τὰ τρόπαια ἔστησαν, ἀποδημίας τε μακρὰς στέλλονται. Εἰ δὲ οὐ καταδέχῃ, ἐννόει ὅτι εἰσί τινες καὶ τῶν δικαίων κανταῦθα εὐημεροῦντες. Ωστε εἰ σκανδαλίζουσί σε, ἅτε ἀσθενέστερον ὄντα, οἱ ἐν πειρασμοῖς, οἰκοδομείτωσάν σε οἱ ἐν ἀνέσει. Καὶ εἰ σκανδαλίζουσί σε οἱ ἐν ἀνέσει τῶν πονηρῶν, ὀρθούτωσάν σε οἱ ἐν κολάσει καὶ τιμωρίαις. ΣΠΓ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Λίαν θαυμάζω τῶν καὶ τὰ πράγματα καὶ τὰ ὀνόματα συγχεόντων. Εἰς τοσοῦτον γὰρ σοφίας ἤκου σιν, ὡς τὴν μὲν παῤῥησίαν ἀναισχυντίαν καλεῖν, τὴν δὲ ἀναισχυντίαν παῤῥησίαν, κατ' ἄμφω ἁμαρτάνοντες. Τοῦτο γὰρ ὁρῶσιν, ἢ ἵνα τὴν παῤῥησίαν ἐπι στομίσωσιν, ἢ ἵνα τὴν ἀναισχυντίαν εἰς μείζονα κακίαν παιδοτριβήσωσιν, οὐκ εἰδότες, ἢ εἰδότες μὲν, παρα λογιζόμενοι δὲ ἑαυτοὺς, ὅτι ἀναισχυντία μέν ἐστιν ἡ ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις πάθεσιν ἀναιδὴς φλυαρία, παρ ῥησία δὲ ἡ ἐπὶ τοῖς καλλίστοις εύτολμος ἀπολογία. Χρὴ οὖν μὴ ταῖς τῶν διεφθαρμένων γνώμαις έπε σθαι, ἀλλὰ τῇ τῶν πραγμάτων ἀληθείᾳ. Οὐδὲ γὰρ κατὰ ἀνθρώπων μόνον ὁπλίζουσιν οἱ τοιοῦτοι τὰς γλώττας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς θείας δυνάμεως. Τὴν γὰρ μακροθυμίαν αὐτῆς ἀμέλειαν προσαγορεύοντες οὐκ ἐρυθριῶσιν. Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν, εἰ ὀνόματα ἀμεί σουσιν οἱ πάντολμοι, ὁπότε καὶ εἰς οὐρανὸν τὰ βέλη πέμπουσι. ΠΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. ΣΠΔ'. Ο στέφανον ἐπαγγελλόμενος τὴν ἀρετὴν ἀσκοῦντι, δύο χαρίζεται δωρεάς· μίαν μὲν τὴν πρᾶξιν, ἑτέ ραν δὲ τὴν ἀμοιβήν. Ἐμοὶ γὰρ καὶ ὁ ἄθλος αὐτὸς, εἰ καὶ ἐπίπονος ἐστι, τοῦ ἐπάθλου οὐχ ἧττον δωρεά εἶναι δοκεῖ, εἶχε ἡ μὲν ἀρετὴ ὑπόθεσίς ἐστι τοῦ στεφάνου, ὁ δὲ στέφανος οὐ δίδοται ἄνευ ἀρετῆς. ΣΠΕ. ΩΡΙΩΝ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Πολύ ασφαλέστερόν ἐστι τὸ μὴ πολεμεῖσθαι τοῦ συμμαχεῖσθαι· τὸ μὲν γὰρ ἡσυχίαν ἀπράγμονα ἔχει, τὸ δὲ ἀναγκάζει συμπολεμεῖν τοῖς βοηθήσασι, καὶ εἰ ἀδίκως πολεμοιεν. Πολλάκις γὰρ ἀδικούμενοί τινες συμμαχίαν ἐπεκαλέσαντο· ἧς καὶ τυχόντες, τοῖς συμμαχήσασι δικαίως πολεμουμένοις, οὐ δικαίως ἀμύνουσι, χάριν ἄδικον ἀντὶ δικαίας ἐκτιν
EPISTOLARUM LIB. V. - EPIST. CCLXXXV.
τάξιν, καὶ δουλεύειν ὀφείλουσα, ἡγεῖσθαι, μᾶλλον δὲ pretans illius meditationes: sin ordinem hunc inτυραννεῖν οἷα τε εἶναι νομίζοι, ἐξοστρακισθῆναι ἂν
εἴη δικαία.
ΣΠΒ'. - ΒΟΗΘΟ ΜΟΝΑΧΟ.
Dei voluntate justi in mundo saepe
vertat, et cum debeat servire, regere aut potius
imperare vult, æquum est ut expellatur.
CCLXXXII. BOETO MONACHO.
affliguntur. (Confer. epist. 6 et 86.)
Cave conturbet te quod multi probį mala infinita
patiantur; sed in mentem revoca, idem etiam regum amicis usuvenire. Hi enim in bello potissimum
periclitantur, accipiuntque vulnera, quibus erigi
solent tropaea, et in longinquas ablegantur regiones.
Quod si non capis, cogita et esse justorum multos
perbelle hic agentes ac quiete. Itaque si offendant
velut imbecilliorem qui in tentationibus sunt, erigant tranquilli: et si offendant qui in vitiorum liΜε θορυβείτω σε τὸ πολλοὺς τῶν φιλαρέτων μυρία
ἐνταῦθα πάσχειν δεινὰ, ἀλλ᾽ εἰς ἔννοιαν ἀγέτω,
ὅτι καὶ οἱ τῶν ἐπὶ γῆς βασιλέων φίλοι, οὗτοι μά
λιστα παρακινδυνεύουσιν ἐν πολέμοις, καὶ τραύματα ἔχουσι, δι' ὧν τὰ τρόπαια ἔστησαν, ἀποδημίας
τε μακρὰς στέλλονται. Εἰ δὲ οὐ καταδέχῃ, ἐννόει ὅτι
εἰσί τινες καὶ τῶν δικαίων κανταῦθα εὐημεροῦντες.
Ωστε εἰ σκανδαλίζουσί σε, ἅτε ἀσθενέστερον ὄντα,
οἱ ἐν πειρασμοῖς, οἰκοδομείτωσάν σε οἱ ἐν ἀνέσει.
Καὶ εἰ σκανδαλίζουσί σε οἱ ἐν ἀνέσει τῶν πονηρῶν, centia versantur, emendent te qui penis et suppli
ὀρθούτωσάν σε οἱ ἐν κολάσει καὶ τιμωρίαις.
ΣΠΓ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
ciis amiciuntur.
Virtutum, vitiorumque nomina
Λίαν θαυμάζω τῶν καὶ τὰ πράγματα καὶ τὰ
ὀνόματα συγχεόντων. Εἰς τοσοῦτον γὰρ σοφίας ἤκουσιν, ὡς τὴν μὲν παῤῥησίαν ἀναισχυντίαν καλεῖν, τὴν
δὲ ἀναισχυντίαν παῤῥησίαν, κατ' ἄμφω ἁμαρτάνοντες. Τοῦτο γὰρ ὁρῶσιν, ἢ ἵνα τὴν παῤῥησίαν ἐπιστομίσωσιν, ἢ ἵνα τὴν ἀναισχυντίαν εἰς μείζονα κακίαν
παιδοτριβήσωσιν, οὐκ εἰδότες, ἢ εἰδότες μὲν, παρα
λογιζόμενοι δὲ ἑαυτοὺς, ὅτι ἀναισχυντία μέν ἐστιν ἡ
ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις πάθεσιν ἀναιδὴς φλυαρία, παρῥησία δὲ ἡ ἐπὶ τοῖς καλλίστοις εύτολμος ἀπολογία.
Χρὴ οὖν μὴ ταῖς τῶν διεφθαρμένων γνώμαις έπεσθαι, ἀλλὰ τῇ τῶν πραγμάτων ἀληθείᾳ. Οὐδὲ γὰρ
κατὰ ἀνθρώπων μόνον ὁπλίζουσιν οἱ τοιοῦτοι τὰς
γλώττας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς θείας δυνάμεως. Τὴν γὰρ
μακροθυμίαν αὐτῆς ἀμέλειαν προσαγορεύοντες οὐκ
ἐρυθριῶσιν. Οὐδὲν οὖν θαυμαστὸν, εἰ ὀνόματα ἀμεί
σουσιν οἱ πάντολμοι, ὁπότε καὶ εἰς οὐρανὸν τὰ βέλη
πέμπουσι.
ΠΡΙΜΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
CCLXXXIII.· THEODOSIO SCHOLASTICO.
a multis confunduntur.
Valde equidem eos admiror, qui et res et nomina confundunt. Eo enim scientiæ ventum est, ut
dicendi libertatem impudentiam nominent; et contra
impudentiam loquendi vocent libertatem, utrinque
errantes idque faciunt ut vel loquendi libertatem
ore clauso et obturato refrement, vel ut impudentiam ad majorem nequitiam pueris instillent; idque
nescientes vel scientes quidem, sed seipsos fallentes:
quod impudentia quidem sit de turpibus passionibus
inverecunda nugatio, libertas vero dicendi rerum
optimarum audax defensio. Non itaque corruptis
assentiendum opinionibus, sed rerum potius insistendum veritati. Non enim hi in homines duntaxat linguas acuunt, sed et in divinum Numen.
Longanimitatem enim Dei negligentiam interpretari
non erubescunt. Quid mirum igitur si nomina isti
audaculi permutant, cum et in cœlum jaciant tela?
CCLXXXIV. PRIMO MONACHOpræmium ac merces. (Conf. epist. 63, 130, 223.)
ΣΠΔ'.
Virius spe praemii sustinetur, sed et ipsa virtus sibi
Ο στέφανον ἐπαγγελλόμενος τὴν ἀρετὴν ἀσκοῦντι,
δύο χαρίζεται δωρεάς· μίαν μὲν τὴν πρᾶξιν, ἑτέ
ραν δὲ τὴν ἀμοιβήν. Ἐμοὶ γὰρ καὶ ὁ ἄθλος αὐτὸς, εἰ
καὶ ἐπίπονος ἐστι, τοῦ ἐπάθλου οὐχ ἧττον δωρεά
εἶναι δοκεῖ, εἶχε ἡ μὲν ἀρετὴ ὑπόθεσίς ἐστι τοῦ lametsi laboriosum sit, minus præmium videtur esse
στεφάνου, ὁ δὲ στέφανος οὐ δίδοται ἄνευ ἀρετῆς.
ΣΠΕ.
Qui coronam promittit virtutem operanti, duplex
præstat præmium, alterum operis ipsius (cujus per
promissionem causa est), alterum remunerationis.
Neque enim opus ipsum sive virtutis certamen
bravio ipso, cum et virtus ipsa præmii causa sit et
coronæ, neque hæc sine virtute conferatur.
ORIONI MONACHO.
ΩΡΙΩΝ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Præstat non bellare, quam subsidiis niti. (Conf. epist. 484.)
Πολύ ασφαλέστερόν ἐστι τὸ μὴ πολεμεῖσθαι τοῦ
συμμαχεῖσθαι· τὸ μὲν γὰρ ἡσυχίαν ἀπράγμονα
ἔχει, τὸ δὲ ἀναγκάζει συμπολεμεῖν τοῖς βοηθήσασι,
καὶ εἰ ἀδίκως πολεμοιεν. Πολλάκις γὰρ ἀδικούμενοί
τινες συμμαχίαν ἐπεκαλέσαντο· ἧς καὶ τυχόντες,
τοῖς συμμαχήσασι δικαίως πολεμουμένοις, οὐ
δικαίως ἀμύνουσι, χάριν ἄδικον ἀντὶ δικαίας ἐκτινMulto securius est bello non premi, quam suppetias ab aliis accipere: illud enim quietis tranquillitatisque plenum est, hoc vero una cum auxiliantibus pugnare cogit, etsi pugnent injuste. Sæpenumero enim injuria affecti quidam sociorum opein
advocarunt, quam nacti, etiam auxiliaribus suis
bello justo petitis, non juste succurrunt, injustam
pro justa gratiam rependentes,
col. 1503–1504page 663 of 750
PG 78:1503ΖΕΝΟΝΙ. ΖΗΝΩΝΙ. ΣΠΤ. νουθετεῖν καὶ θέλγειν Νουθετείν, που θέλγειν, Νουθετεῖν, ὦ σοφώτατε, χρὴ τοὺς νέους, οὐ θέλο γειν. Τὸ μὲν γὰρ εἴρηται παρὰ τὴν τοῦ νοῦ θέσιν, τὸ δὲ παρὰ τὸ εἰς ὅ θέλει ἄγειν, ἢ παρὰ τὸ θέ λοντα ἄγεσθαι. Τοῦ οὖν θελήματος ἀπακτέον, καὶ εἰς τὸ πρέπον ἀκτέον, καὶ διδακτέον τῆς μὲν ἀρετῆς ἀντέχεσθαι, τῆς δὲ κακίας ἀπέχεσθαι. Η μὲν γὰρ στεφάνους, ἡ δὲ κολάσεις ὠδίνει. ΣΠΖ'. ΝΕΙΛΟ. Εἰ ἐπ' ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς δυοῖν ὄντοιν λέλεκται «"Α ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· ο ὁ τὴν ψυχὴν βιαίως χωρίζων ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ ἡ ἀγχόνῃ ἑαυτὸν παραδιδοὺς, ἡ σφαγῇ, πως συγγνωσθήσεται; Τοὺς τοιούτους γοῦν καὶ ἐπαράτου; καὶ ἀτίμους, καὶ μετὰ θάνατον οἱ παλαιοὶ ἡγοῦντο· καὶ τὴν χεῖρα ἀποκόψαντες τοῦ ἑαυτὸν χειρωσαμένου, ἔξω που τοῦ ἄλλου σώματος καὶ μακρὰν ἔθαπτον οὐχ ὅσιον εἶναι νομίζοντες, τὴν διακονησαμένην τῷ φόνῳ, τῷ λοιπῷ σώματι συνοσιοῦν. Εἰ δὲ ἡ χείρ παρὰ ἀνθρώποις δίκην καὶ μετὰ θάνατον ἀπῃτήθη, ἡ ψυχὴ ἡ καὶ τὴν χεῖρα παρορμήσασα ποίας τεύξεται συγγνώμης; ΣΠΗ. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οἱ ἀμοιβῆς ἕνεκεν τὸ δέον πράττοντες, καταδεέστεροι μέν εἰσι τῶν πέθῳ τῷ πρὸς τὸ καλὸν εὐδοκιμούντων, ἀμείνους δὲ τῶν φόβῳ καὶ οὐ πόθῳ τοῦτο ποιούντων, πλέον ἢ ὅσον αὐτοὶ ἡττῶνται τῶν πίθες τὴν ἀρετὴν ἀσκούντων. ΣΠΘ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ καί τινες δεινοί εἰσι παραλογιζόμενοι μὲν λαθεῖν, ἀλόντες δὲ παρακρούσασθαι· ἀλλ᾽ ὁ σοφός κρείττων τούτων ὢν φωράσει μὲν τὴν ἀπάτην, διο ελέγξει δὲ τὴν δεινότητα. Ση. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ. Οἶμαι, ὅτι οὐ τύπτειν, οὐ λοιδορεῖν, ἢ ὁμόσε χω ρεῖν, ἀλλ' ἐλέγχειν μόνον μετὰ παρρησίας, μήτε αἰδούμενον, μήτε φοβούμενον χρὴ τὸν παραινέτην εἰ δ᾽ ἀμφιβάλλεις, τοὺς θείους σοι ἀναγνώσομαι χρη ΧΙΧ, Α. Ει νουθεσίαν Νουθετικὸν ποίη μια. άγειν παρὰ ἢ
CCLXXXVI. ΖΕΝΟΝΙ.
ΖΗΝΩΝΙ.
ΣΠΤ.
Quid inter νουθετεῖν καὶ θέλγειν intersil (Conf. epist. 347.)
Νουθετείν, admonere, sapientissime vir, convenit
adolescentes, που θέλγειν, demulcere. Illud enimn
Grace dicitur, quasi mentem indere: hoc vero a
/ blandiendo volentem ducere; a voluntate enim abducendum est, et ad honesta ducendum docendumque est virtutem esse amplectendam; vitium contra fugiendum. Illa enim coronas parit, hoc vero
perain.
CCLXXXVII. NILO.
Νουθετεῖν, ὦ σοφώτατε, χρὴ τοὺς νέους, οὐ θέλο
γειν. Τὸ μὲν γὰρ εἴρηται παρὰ τὴν τοῦ νοῦ θέσιν,
τὸ δὲ παρὰ τὸ εἰς ὅ θέλει ἄγειν, ἢ παρὰ τὸ θέ
λοντα ἄγεσθαι. Τοῦ οὖν θελήματος ἀπακτέον, καὶ
εἰς τὸ πρέπον ἀκτέον, καὶ διδακτέον τῆς μὲν ἀρετῆς
ἀντέχεσθαι, τῆς δὲ κακίας ἀπέχεσθαι. Η μὲν γὰρ
στεφάνους, ἡ δὲ κολάσεις ὠδίνει.
De iis qui manus sibi afferunt
Si de duobus mari et femina dictum est illud:
‹ Quæ Deus conjunxit, homo non separet:» qui
auimum per vim a corpore avellit, et vel laqueo se
strangulat, vel ca de violenta sese necal, ecquam,
quæso, veniam merebitur? Tales nimirum exsecraudos atque infames etiam a morte veteres judicarunt, manumque abscissam, qua sibi vim intulit, et a corpore avulsam terræ mandabant:
iniquum esse rati cædis administram cum reliquo
corpore humo condi. Si vero manus ab hominibus
pœna etiam post mortem afficitur, anima quæ mamum impulit, quam veniam accipiet?
ΣΠΖ'.
Εἰ ἐπ' ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς δυοῖν ὄντοιν λέλεκται·
«"Α ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· ο ὁ
τὴν ψυχὴν βιαίως χωρίζων ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ ἡ
ἀγχόνῃ ἑαυτὸν παραδιδοὺς, ἡ σφαγῇ, πως συγγνώ
σθήσεται; Τοὺς τοιούτους γοῦν καὶ ἐπαράτου; καὶ
ἀτίμους, καὶ μετὰ θάνατον οἱ παλαιοὶ ἡγοῦντο· καὶ
τὴν χεῖρα ἀποκόψαντες τοῦ ἑαυτὸν χειρωσαμένου,
ἔξω που τοῦ ἄλλου σώματος καὶ μακρὰν ἔθαπτον
οὐχ ὅσιον εἶναι νομίζοντες, τὴν διακονησαμένην τῷ
φόνῳ, τῷ λοιπῷ σώματι συνοσιοῦν. Εἰ δὲ ἡ χείρ
παρὰ ἀνθρώποις δίκην καὶ μετὰ θάνατον ἀπῃτήθη,
ἡ ψυχὴ ἡ καὶ τὴν χεῖρα παρορμήσασα ποίας τεύξεται
συγγνώμης;
ΣΠΗ.
ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
CCLXXXVIII. ISIDORO EPISCOPO.
Tres proborum hominum gradus, ingenui, mercenarii et servi. (Inf. epist. 296.)
Qui mercedis gratia quod æquum est faciunt, inferiores quidem sunt iis qui desiderio et amore vire
tutis bene agunt; illis vero meliores sunt, qui metu
pœnæ id faciunt: idque quanto illi minores sunt iis
quí virtutem sua gratia exercent.
CCLXXXIX. EIDEM.
Οἱ ἀμοιβῆς ἕνεκεν τὸ δέον πράττοντες, καταδεέστε
ροι μέν εἰσι τῶν πέθῳ τῷ πρὸς τὸ καλὸν εὐδοκι
μούντων, ἀμείνους δὲ τῶν φόβῳ καὶ οὐ πόθῳ τοῦτο
ποιούντων, πλέον ἢ ὅσον αὐτοὶ ἡττῶνται τῶν πίθες
τὴν ἀρετὴν ἀσκούντων.
Sapiens laqueos evitat improborum.
Etsi quidam occulte possint decipere, deprehensi
vero supplantare; tamen vir sapiens his superior
deceptionem quidem deprehendet, reprehendet vero
calliditatem.
647 CCXC. HERACLIDI PRESBYTERO.
ΣΠΘ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰ καί τινες δεινοί εἰσι παραλογιζόμενοι μὲν
λαθεῖν, ἀλόντες δὲ παρακρούσασθαι· ἀλλ᾽ ὁ σοφός
κρείττων τούτων ὢν φωράσει μὲν τὴν ἀπάτην, διο
ελέγξει δὲ τὴν δεινότητα.
Ση. - ΗΡΑΚΛΕΙΔΗ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ.
De commonentis officio. Heli cur cum liberis a Deo punitus. (Vide epist. 20.)
Oportet, ut equidem arbitror, admonentem neque Οἶμαι, ὅτι οὐ τύπτειν, οὐ λοιδορεῖν, ἢ ὁμόσε χω
verberibus agere, neque convicia jacere, aut for- ρεῖν, ἀλλ' ἐλέγχειν μόνον μετὰ παρρησίας, μήτε
titer repugnare, sed reprehendere duntaxat cuin αἰδούμενον, μήτε φοβούμενον χρὴ τὸν παραινέτην
libertate verentem nihil, nihilque metuentem. Hic εἰ δ᾽ ἀμφιβάλλεις, τοὺς θείους σοι ἀναγνώσομαι χρη
• Matth. ΧΙΧ, Α.
De hoc et lib. iv, epist. 194, disserit. Ει
Phocylides poemation suum, admonitionem ad virtutem νουθεσίαν inscripsit sic, Νουθετικὸν ποίημια. SCHOTT.
futer άγειν et παρὰ omittunt ἢ codd. Vat.
650 et Al. POSSIN.
An mortem sibi consciscere liceat, quæsitum
sæpenumero, ut ad illud quintum Decalogi præceptum, Non occides, ut copiose disputat B. Augusti
nus lil. 1 De civitate Dei, a cap. 19 usque ad 27, et
ibi interpretes Lud. Vives et Leonar. Coquæus. De
gentilibus vero Plato in Phædone, et ex illo M. Tullius: Tuscul, Verat,inquit, summus ille imperator
suo injussu statione decedere. Aristot. quoque lib. ♥
Ethic. Nicomach., cap. ult., timidi esse, non fortis,
viri vitæ suæ prodigum manus sibi afferre. Et Laetantius lib. ut Institut, divinar., cap. 18, nefario
astrictum esse crimini asserit qui se necat, ut Lucretia, sed de hac re et P. Leon. Lessius opere De
justitia et de jure et Joan Mariana, tracl. De morte
et immortalitate, edit. 11, nosque lib. v Divinarume
uservationum. Scarr.
col. 1505–1506page 664 of 750
PG 78:1505σμούς· τί γὰρ ἔφη ὁ Θεὸς τῷ Ἰεζεκιήλ; Καὶ σὺ ἐὰν διαστείλῃ τῷ ἀνόμῳ, καὶ μὴ ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς ἀνομίας αὐτοῦ ὁ ἄνομος, ἐν τῇ ἀνομίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεῖται· σὺ δὲ τὴν ψυχήν σου φύσῃ. Σιωπῶν μὲν γὰρ, καὶ μὴ παῤῥησιαζόμενος, κοινωνεῖς ἐκείνῳ, φησί, τῆς τιμωρίας. Προείρηκα γάρ. Ἐὰν μὴ διαστείλῃ, τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου ἐκζητήσω.» Τὰ περὶ σαυτοῦ δὲ εἰσφέρων ἀπαλλάττῃ τῆς καταδίκης. Τῷ μὲν γὰρ καὶ ἀργαλεωτέρα γενήσεται ἡ κόλασις, μηδὲ τὴν σὴν παραδεξαμένῳ παραίνεσιν. Σὺ δὲ τὸ κελευσθεν διαπραξάμενος, ἀνεύθυνος ἔσῃ. Οὐδὲν γὰρ τοῦ διδασκάλου ἐστὶν, ἢ ἄληπτον παρέχοντα τὸν βίον παιδεύειν, μηδαμῶς αἰδούμενον τῶν ἁμαρτανόντων τὴν ἀξιοπιστίαν. Τὸ δὲ πράττειν ἢ μὴ, τῆς τῶν ματ θητευομένων ήρτηται γνώμης, παντί τε καὶ παντα. χοῦ τοῦ αὐτεξουσίου φυλαττομένου. Εἰ δὲ φαίης· Πῶς οὖν ὁ Παῦλος τὸν πεπορνευκότα ἀπεῖρξε; μεῖζον ἢ ἐγώ βούλομαι λέγεις· οὐ γὰρ ἐτύπτησεν ἢ δώρισεν, ἀλλ' ἐχώρισε τῆς ἀγέλης, ἵνα μὴ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ πρόβατα τὸ λοιμώδες διαδοθῇ νόσημα. Εἰ δὲ πάλιν φαίης· Πῶς οὖν ὁ Ηλεὶ νουθετήσας, καὶ μὴ ἀνύσας δέδωκε δίκην; φήσαιμι, ὅτι παντὶ μὲν σθένει ἐπὶ παίδων καὶ ἱερέων χρὴ καὶ ἐπεξιέναι, καὶ κωλύειν τῆς ἀγιστείας, καὶ ἐξ ὄψεως ποιεῖν, καὶ ἀποχειροτονεῖν· καὶ μάλιστα ὅταν εἰς τὸ θεῖον ἡ ὕβρις δια σαίνῃ. Διὰ καὶ προσέκρουσεν· ἐχρῆν γὰρ αὐτὸν μὴ πέρα τοῦ δέοντος είναι φιλόπαιδα, ἀλλὰ τοῖς θείοις νόμοι; ἐπαμῦναι ὑβριζομένοις. Ποτὲ δέ τις ἀπολογήσασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ βουληθεὶς ἔφη, ὅτι φαίνεται οὐκ ἂν αὐτὸς δίκην δοὺς τοσοῦτον, ὅσον οἱ παῖδες ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ὀργῆς ἐπιπολασάτης θείας, αἰσ χρῶς καὶ ἐλεεινῶς ἐν τῷ πολέμῳ ἀπέθανον, οὗτος δὲ μετὰ γῆρας βαθὺ ἐν τῇ πόλε:· καὶ αὐτὴ δὲ ἡ ἀπόφασις, εἰ τὰς θείας τις συλλαβάς περιεργάσοιτο, φαίνεται οὐ κατ' αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τοῦ οἴκου ὁρι σθεῖσα· ὁ Ἄμοσα γάρ, φησί, τῷ οἴκῳ Ἠλεὶ, εἰ ἐξιλάσεται ἁμαρτία οἴκου Ηλει, ἢ ἐν θυμιάμασιν, ἢ ἐν θυσίαις, ἕως αἰῶνος. Οὐκ εἶπε, φησίν, ώμοσα τῷ ᾿Ηλεί· οὐδ᾽, ὅτι οὐκ ἐξιλάσεται ἁμαρτία Ηλεί (ήρκεσε γὰρ αὐτῷ ἴσως πρὸς σωφρονισμόν ταύτης μόνης τῆς ἀμελείας· τὰ γὰρ ἄλλα ἦν θαυμαστός τὰ τῇδε αὐτῷ συμβεβηκότα ανιαρὰ) ἀλλὰ Οἴκῳ 'Ηλεί ἀντὶ τοῦ, πάντως τοὺς ἡμαρτηκότας· ἀπολέσθαι χρή. Εἰ δὲ, ἐπειδὴ μετέστησεν εἰς ἑτέραν συγγένειαν τὴν Ιερωσύνην, λέγοι τις· Εἶπεν ὁ ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ἀπο λογίαν ἀναδεξάμενος, ὅτι εἰκότως. Τοὺς γὰρ ἐκ τῶν υἱῶν αὐτοῦ τῶν ἡμαρτηκότων, καὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ γεννήτορος καταπεφρονηκότων τεχθέντας, οὐκ ἔτι ἐχρῆν ἱερᾶσθαι. ΣΚΑ'. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τὴν ἀκόλαστον ὄψιν, τὴν τοῖς ἀλλοτρίοις κάλλεσιν Περί παρά
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCXCI.
σμούς· τί γὰρ ἔφη ὁ Θεὸς τῷ Ἰεζεκιήλ; • Καὶ σὺ si læreas ambigens, divina recitabo oracula. Quid
ἐὰν διαστείλῃ τῷ ἀνόμῳ, καὶ μὴ ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς
ἀνομίας αὐτοῦ ὁ ἄνομος, ἐν τῇ ἀνομίᾳ αὐτοῦ ἀποθα
νεῖται· σὺ δὲ τὴν ψυχήν σου φύσῃ. Σιωπῶν μὲν γὰρ,
καὶ μὴ παῤῥησιαζόμενος, κοινωνεῖς ἐκείνῳ, φησί,
τῆς τιμωρίας. Προείρηκα γάρ. Ἐὰν μὴ διαστείλῃ, τὸ
αἷμα αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου ἐκζητήσω.» Τὰ περὶ
σαυτοῦ δὲ εἰσφέρων ἀπαλλάττῃ τῆς καταδίκης. Τῷ
μὲν γὰρ καὶ ἀργαλεωτέρα γενήσεται ἡ κόλασις,
μηδὲ τὴν σὴν παραδεξαμένῳ παραίνεσιν. Σὺ δὲ τὸ
κελευσθεν διαπραξάμενος, ἀνεύθυνος ἔσῃ. Οὐδὲν γὰρ
τοῦ διδασκάλου ἐστὶν, ἢ ἄληπτον παρέχοντα τὸν βίον
παιδεύειν, μηδαμῶς αἰδούμενον τῶν ἁμαρτανόντων
τὴν ἀξιοπιστίαν. Τὸ δὲ πράττειν ἢ μὴ, τῆς τῶν ματ
θητευομένων ήρτηται γνώμης, παντί τε καὶ παντα.
χοῦ τοῦ αὐτεξουσίου φυλαττομένου. Εἰ δὲ φαίης· Πῶς
οὖν ὁ Παῦλος τὸν πεπορνευκότα ἀπεῖρξε; μεῖζον ἢ
ἐγώ βούλομαι λέγεις· οὐ γὰρ ἐτύπτησεν ἢ δώρισεν,
ἀλλ' ἐχώρισε τῆς ἀγέλης, ἵνα μὴ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ
πρόβατα τὸ λοιμώδες διαδοθῇ νόσημα. Εἰ δὲ πάλιν
φαίης· Πῶς οὖν ὁ Ηλεὶ νουθετήσας, καὶ μὴ ἀνύσας
δέδωκε δίκην; φήσαιμι, ὅτι παντὶ μὲν σθένει ἐπὶ
παίδων καὶ ἱερέων χρὴ καὶ ἐπεξιέναι, καὶ κωλύειν
τῆς ἀγιστείας, καὶ ἐξ ὄψεως ποιεῖν, καὶ ἀποχειροτονεῖν· καὶ μάλιστα ὅταν εἰς τὸ θεῖον ἡ ὕβρις δια
σαίνῃ. Διὰ καὶ προσέκρουσεν· ἐχρῆν γὰρ αὐτὸν μὴ
πέρα τοῦ δέοντος είναι φιλόπαιδα, ἀλλὰ τοῖς θείοις
νόμοι; ἐπαμῦναι ὑβριζομένοις. Ποτὲ δέ τις ἀπολο
γήσασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ βουληθεὶς ἔφη, ὅτι φαίνεται
οὐκ ἂν αὐτὸς δίκην δοὺς τοσοῦτον, ὅσον οἱ παῖδες·
ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ὀργῆς ἐπιπολασάτης θείας, αἰσχρῶς καὶ ἐλεεινῶς ἐν τῷ πολέμῳ ἀπέθανον, οὗτος
δὲ μετὰ γῆρας βαθὺ ἐν τῇ πόλε:· καὶ αὐτὴ δὲ ἡ
ἀπόφασις, εἰ τὰς θείας τις συλλαβάς περιεργάσοιτο,
φαίνεται οὐ κατ' αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τοῦ οἴκου ὁρι
σθεῖσα· ὁ Ἄμοσα γάρ, φησί, τῷ οἴκῳ Ἠλεὶ, εἰ
ἐξιλάσεται ἁμαρτία οἴκου Ηλει, ἢ ἐν θυμιάμασιν,
ἢ ἐν θυσίαις, ἕως αἰῶνος. Οὐκ εἶπε, φησίν, ώμοσα
τῷ ᾿Ηλεί· οὐδ᾽, ὅτι οὐκ ἐξιλάσεται ἁμαρτία Ηλεί
(ήρκεσε γὰρ αὐτῷ ἴσως πρὸς σωφρονισμόν ταύτης
μόνης τῆς ἀμελείας· τὰ γὰρ ἄλλα ἦν θαυμαστός·
τὰ τῇδε αὐτῷ συμβεβηκότα ανιαρὰ) ἀλλὰ Οἴκῳ 'Ηλεί·
ἀντὶ τοῦ, πάντως τοὺς ἡμαρτηκότας· ἀπολέσθαι χρή.
Εἰ δὲ, ἐπειδὴ μετέστησεν εἰς ἑτέραν συγγένειαν τὴν
Ιερωσύνην, λέγοι τις· Εἶπεν ὁ ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ἀπολογίαν ἀναδεξάμενος, ὅτι εἰκότως. Τοὺς γὰρ ἐκ τῶν
υἱῶν αὐτοῦ τῶν ἡμαρτηκότων, καὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ
γεννήτορος καταπεφρονηκότων τεχθέντας, οὐκ ἔτι
ἐχρῆν ἱερᾶσθαι.
ΣΚΑ'. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
eniun ait Deus Ezechieli: «Tu si annuntiaveris
impio, et ille non fuerit conversus ab impietate sua,
impius in iniquitate sua morietur: tu autem animam tuam liberasti "., Tacens enim, nec libere
reprehendens particeps, ait, fis ejus pœnr. Paulo
enim ante jam dixerat: «Si tu non annuntiaveris
ei, sanguinem ejus de manu tua requiram ''.: Si vero
ex te officio satisfeceris tuo, non eris reus. Illi enim
pœna gravior irrogabitur, qui tuam non admiserit
admonitionem. Tu vero qui mandatum servasti, exsors eris criminis. Docentis etenim officium est inculpabilem agendo vitam, instituere alios, nihil verendo peccantium auctoritatem. Ut res confiat, aut
non, id ex sensu pendet auditorum, ab omnibus, et
ubique servata sententia Libertate. Quod si objici is,
quomodo ergo beatus Paulus prohibet arcetque furnicarium a cœtu fidelium 7? majus quid opinione
mea objicis. At non verberavit, injuriave affecit
Apostolus, sed a grege fidelium separavit, ne pestifer ad reliquas oves morbus serpat. Si iterum subjicias: Quomodo igitur Heli admonens filios oflicii
et nihil efficiens poenas dedit 78? respouleo: Oportet totis viribus in filiorum etiam sacerdotum nequitias animadvertere, eosque a sacris arcere, imo ex
oculis pellere ac gradu dimovere, maxime vero cum
in Deum reduudet injuria. Idcirco etiam reus ipse
evasit. Oportebat enim Heli ita liberos diligere, ut
tamen officio non deessel suo, sed divinarum legum
violationem vindicare. Rursum si quis eum volens
defendere dixerit, videri non tam ipsum quam filios
tintas persolvere pœnas debuisse (illi enim ira Dei
effervescente fœde ac miserabiliter in bello perierunt:
Heli vero gravis jam annis ac senex in urbe Silo
mortuus), et buic quidem quæstioni responsum sit,
si Dei expendas verba, non tam in ipsum Heli quam
in ejus domum sententiam esse pronuntiatam. Ait
enim: c Juravi domui Heli, si expiabitur peccatum
domus Heli vel victimis vel sacrificiis in æternum”.› Non dixit: Juravi fleti, neque sic: Non
expiabitur delictum Heli (id enim suffecisset ipsi
fortasse ad negligentiæ hujus pœnam, erat euim
alioquin adınirandus Heli: quæ vero hic contigerant exsecranda sunt visa); sed ait: Domui Heli,
quasi penitus exstingui peccatores omnes oporteret.
648 Si vero postquam jam sacerdotium ad aliam
transtulit familiam id dixit (dixerit forte aliquis
illius tuendi suscipiens partes), id merito factum:
quandoquidem filii ejus in Deum parentemque peccaverant; quorum posteris ut contemptorum, sacris amplius operari nefas erat.
CCXCI. HELIÆ DIACONO.
Fugicndum esse libidinosum feminarum aspectum. (Conf. epist. 95, 173.)
Τὴν ἀκόλαστον ὄψιν, τὴν τοῖς ἀλλοτρίοις κάλλεσιν
70 Ezech. u, 19. 1. ibid. 18,
Servator noster lascivum aspectum, qui alterius
13 | Cor. v, 11.” | Reg. 11, 22 seqq.; iv, 1 seqq. "I Reg. m, 14.
Περί mutant in παρά iidem codd. Possin.
col. 1507–1508page 665 of 750
PG 78:1507ἑστιῶσαν ἑαυτὴν, κολάσειν εἰκότως ἠπείλησεν ὁ Σωτὴρ, πραγμάτων ἡμᾶς ἀπαλλάττων καὶ ἀμηχανίας πολλῆς· ἵνα μὴ τὸ κάλλος διὰ τῶν ὀφθαλμῶν εἰσρυὲν τὸν νοῦν καταδουλώσηται· καὶ τὰ καίρια τῆς ψυχῆς προκαταλαβόν, τὸν λογισμὸν πείσῃ τῷ πάθει παραχωρήσαι· οὗ κρατηθέντος, δυσίατον, ἵνα μὴ λέγω ἀνίατον, γίνεται τὸ κακόν. Φυλάττου τοίνυν, ὅπως μὴ τὸ τυραννικόν πάθος τῆς ἡδονῆς χειρωσάμενον τὴν ψυχὴν, ἀδύνατον μὲν οὐδαμῶς, δύσκολον δὲ αὐτῆς κατασκευάσῃ τὴν θεραπείαν. ΣΙ. Β'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ δὲ πάντες ειώθασιν ἐν ταῖς ἀσπονδοις συμφοραῖς προτιμότερον ἄγειν τὸ τυχεῖν ὧν αὐτοὶ βούλονται, ἢ τὸ τοὺς πολεμίους ὧν ὀρέγονται δε αμαρτεῖν· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ τοῦ Χριστοῦ σεμνυνόμενοι εἶναι μαθηταί, μὴ τὸ ἑαυτῶν συμφέρον μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἡμᾶς διαφερομένων ζητῶμεν. Εν γὰρ τῷ συμφέροντι τῶν πέλας (εἰ καὶ παράδοξον τὸ λεχθησόμενον) καὶ τὸ ἡμέτερον συμπεριέχεται. ΣΙΓ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ καὶ πολλὰ, ὡς ἔφης, ῥήματα τῶν ἱερῶν λογίων πρὸς ὅπερ ἄν τις θέλῃ παρακρουόμενος, ἕλκειν καὶ βιάζεσθαι ῥᾴδιόν ἐστιν· ἀλλ' ἡ ἀλήθεια πάντων τῶν κακούργως αὐτὰ ἢ παραποιῆσαι, ή παρερμηνεῦσαι τολμησάντων καὶ περιγέγονε, καὶ περιγίνεται, καὶ Ο περιέσται. ΣΥ Δ'. - ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Αγνοεῖς, ὡς ἔοικεν, ὅτι ταῖς ὑπεροχαῖς τῶν πρά ξεων ἐπισυμβαίνειν εἴωθεν ὁ φθόνος· καὶ τοῦτον οὐκ ἔστιν ἐκφυγείν τοὺς λαμπρῶς ἀνακηρυττομέ νους, καὶ διὰ τοῦτο ἔοικας τεθορυβῆσθαι. Τοῦτο οὖν μαθὼν, ἀπαλλάγηθι τοῦ θορύβου· ἄμεινον γὰρ ἀρετήν μετιόντας κακηγορεῖσθαι παρὰ τῶν μηδένα εἶναι βουλομένων εὐδόκιμον, ἢ κακίαν ἀσπαζομένους προ τεῖσθαι παρὰ τῶν τὴν ὀρθὴν τῶν πραγμάτων κρίσιν μὴ κεκτημένων. ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ Σ.Ε. το Εἰ μὲν πάντες οἱ ταῖς Γραφαῖς ώμιληκότες, πρὸς τὴν ἐκείνων εἰσήγησιν κατεστήσαντο τὸν βίον, εἶχε σού τινα λόγον ὁ λόγος· εἰ δὲ πολλοὶ οὓς οἶδα ἐγώ, ἴσως δὲ καὶ αὐτὸς, τὰς παραινέσεις ᾄδοντες, ἐν μέσῳ ἐκθειάζοντες, πᾶν τοὐναντίον λάθρα τελμῶσιν, οὐ διὰ τοῦτο τὰς Γραφάς γραψόμεθα. Εφησαν μὴ ἄδι κεῖν, καὶ πολλοὶ ἀδικοῦσι. Τί τοῦτο πρὸς αὐτὰς; εἰ δὲ καί. και τῶν τό. παραβάτην,
se pascit pulchritudine, merito puniendum inter- ἑστιῶσαν ἑαυτὴν, κολάσειν εἰκότως ἠπείλησεν ὁ
minatur, ab ipso nos malo animique impotentia. Σωτὴρ, πραγμάτων ἡμᾶς ἀπαλλάττων καὶ ἀμηχαabducens, ne per oculos pulchritudo illabens mentem redigat in servitutem, et animæ opportunitates
præoccupans, rationem doceat affectui cedere, quo
invalescente curatu difficile, ue dicam insanabile
fiat malum. Cave igitur ne violentus affectus voluptatis animum aggressus non impossibilem quidem, sed perdifficilem ad curandum morbum concitet.
EIDEM.
νίας πολλῆς· ἵνα μὴ τὸ κάλλος διὰ τῶν ὀφθαλμῶν
εἰσρυὲν τὸν νοῦν καταδουλώσηται· καὶ τὰ καίρια τῆς
ψυχῆς προκαταλαβόν, τὸν λογισμὸν πείσῃ τῷ πάθει
παραχωρήσαι· οὗ κρατηθέντος, δυσίατον, ἵνα μὴ
λέγω ἀνίατον, γίνεται τὸ κακόν. Φυλάττου τοίνυν,
ὅπως μὴ τὸ τυραννικόν πάθος τῆς ἡδονῆς χειρωσάμενον τὴν ψυχὴν, ἀδύνατον μὲν οὐδαμῶς, δύσκολον
δὲ αὐτῆς κατασκευάσῃ τὴν θεραπείαν.
ΣΙ. Β'.
‹ Diligite inimicos vestros. › (Mat:h. v, 44.)
Etsi solent homines in gravissima calamitate
illud cunctis anteferre, si quod volunt, consequi
possint; hostes vero voto frustrentur suo: sed qui
Christi nos esse discipulos gloriamur, non nostrum
modo commodum, sed et eorum a quibus dissidemus quæramus bonum. Qui enim proximo prodest
(etsi incredibile id videatur) sibi pariter prodest,
CCXCIII. ISIDORO DIACONO.
Εἰ δὲ πάντες ειώθασιν ἐν ταῖς ἀσπονδοις
συμφοραῖς προτιμότερον ἄγειν τὸ τυχεῖν ὧν αὐτοὶ
βούλονται, ἢ τὸ τοὺς πολεμίους ὧν ὀρέγονται δε
αμαρτεῖν· ἀλλ' ἡμεῖς οἱ τοῦ Χριστοῦ σεμνυνόμενοι
εἶναι μαθηταί, μὴ τὸ ἑαυτῶν συμφέρον μόνον, ἀλλὰ
καὶ τῶν πρὸς ἡμᾶς διαφερομένων ζητῶμεν. Εν
γὰρ τῷ συμφέροντι τῶν πέλας (εἰ καὶ παράδοξον τὸ
λεχθησόμενον) καὶ τὸ ἡμέτερον συμπεριέχεται.
ΣΙΓ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
torqueri potest, veritas tamen una.
Sancta Scriptura ad sensus quidem varios
Tametsi plurima, ut scribis, verba sancta Scripturæ ad illum quem quis volet sensum trabi possunt,
eaque detorquere sit facile, veritas tamen, eos qui
analitiose hæc vel corrumpere, vel male interpretari
audent, vincit ac superat.
Εἰ καὶ πολλὰ, ὡς ἔφης, ῥήματα τῶν ἱερῶν λογίων
πρὸς ὅπερ ἄν τις θέλῃ παρακρουόμενος, ἕλκειν καὶ
βιάζεσθαι ῥᾴδιόν ἐστιν· ἀλλ' ἡ ἀλήθεια πάντων τῶν
κακούργως αὐτὰ ἢ παραποιῆσαι, ή παρερμηνεῦσαι
τολμησάντων καὶ περιγέγονε, καὶ περιγίνεται, καὶ
Ο περιέσται.
Gloriæ invidia comes.
Ignorare mihi videris excellentibus rebus gestis
obvenire invidiam solere, quam qui clari sunt nominis effugere nequeunt, quamobrem conturbari videris. Discens igitur hoc, turbari desine. Praestat
enim virtute præditos reprehendi ab iis qui probum
esse neminem cupiunt, quam improbitatem am.
plexantes, plausum mereri apud eos qui recto earent de rebus judicio.
ISCHYRIONI.
ΣΥ Δ'. - ΕΝΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Αγνοεῖς, ὡς ἔοικεν, ὅτι ταῖς ὑπεροχαῖς τῶν πρά
ξεων ἐπισυμβαίνειν εἴωθεν ὁ φθόνος· καὶ τοῦτον
οὐκ ἔστιν ἐκφυγείν τοὺς λαμπρῶς ἀνακηρυττομένους, καὶ διὰ τοῦτο ἔοικας τεθορυβῆσθαι. Τοῦτο οὖν
μαθὼν, ἀπαλλάγηθι τοῦ θορύβου· ἄμεινον γὰρ ἀρετήν
μετιόντας κακηγορεῖσθαι παρὰ τῶν μηδένα εἶναι
βουλομένων εὐδόκιμον, ἢ κακίαν ἀσπαζομένους προ
τεῖσθαι παρὰ τῶν τὴν ὀρθὴν τῶν πραγμάτων κρίσιν
μὴ κεκτημένων.
ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ·
Σ.Ε.
De lectione sancta Scripture: non hujus vitio improbos feri
Si quidem omnes qui sacram tractaut Scripturam
ad ejus normam instituerent vitam, tua quamdam
rationem haberet oratio. Si vero multi, quos ego,
tu quoque fortasse novimus, commonitiones laudant
inter multos, religione ducti, contraria quæque clam
audent aggredi, non propterea sacras accusabimus
Litteras. Jubet enim sancta Scriptura lædi nemiτο Matth. v,
Εἰ μὲν πάντες οἱ ταῖς Γραφαῖς ώμιληκότες, πρὸς
τὴν ἐκείνων εἰσήγησιν κατεστήσαντο τὸν βίον, εἶχε
σού τινα λόγον ὁ λόγος· εἰ δὲ πολλοὶ οὓς οἶδα ἐγώ,
ἴσως δὲ καὶ αὐτὸς, τὰς παραινέσεις ᾄδοντες, ἐν μέσῳ
ἐκθειάζοντες, πᾶν τοὐναντίον λάθρα τελμῶσιν, οὐ
διὰ τοῦτο τὰς Γραφάς γραψόμεθα. Εφησαν μὴ ἄδι
κεῖν, καὶ πολλοὶ ἀδικοῦσι. Τί τοῦτο πρὸς αὐτὰς;
Pro εἰ δὲ codd. Vat. 650 et Alt. habent el
καί. Possin.
Inter και et τῶν iidem inserunt τό. Ib.
Sic et de S. Scriptura B. Greg. Nazianz. in
orat. i Steliteutica in Julianum παραβάτην, Probis,
inquit, virtutis est armamentum; et sceleratis mequitia stimulus. Plura Junius cent. v adagio, et
emblemate 33: Scriptura pravis sica, fit sculum
bonis. Schott.
col. 1509–1510page 666 of 750
PG 78:1509Εγραψα ἐγὼ Ζωσίμῳ ἀποστῆναι τῆς ἀσελγείας· αὐτὸς δὲ πλέον ἐγκαλινδείται τῷ βορβόρῳ· τί τοῦτο πρὸς ἐμέ; Οὐδὲν πλὴν εἰ μὴ τὴν ἀθυμίαν εἴποι τις ἄν. Σα'. - ΑΛΦΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Λίαν θαυμάζω, ὅπως οὐ τοῖς αὐτοῖς χαίρουσι πάν τε; ἄνθρωποι· ἀλλ' οἱ μὲν συγγινωσκόμενοι ἐφ᾽ οἷς πταίουσιν, εἰς ἀρετὴν, οἱ δὲ εἰς κακίαν παιδοτριβοῦνται· καὶ τοῖς μὲν ἡ χρηστότης σωτήριον εὑρίσκεται βοήθημα, τοῖς δὲ ὀλέθριον δηλητήριον· τοὺς μὲν γὰρ ῥώννυσι, τοὺς δὲ ἐκλύει· τοὺς μὲν δυσωπεῖ, τῶν δὲ καὶ τὸ ἐρυθριν προσαφαιρεῖται. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῷ παραπόδας ἀπαιτεῖσθαι δίκας, πάντες ὁμοίως ώφε λοῦνται. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἀπάνθρωπον τοῦτο αἰτιῶνται· οἱ δὲ φόβῳ μὲν, οὗ πόθῳ δὲ, τῶν κακῶν ἀπὸ έχονται. Καὶ οἱ μὲν φιλονεικοῦντες τῇ δίκῃ, ἀδι άδι κεῖν πειρῶνται· οἱ δὲ παθεῖν φεύγοντες, οὐ δρῶσιν ἃ δρᾶν ἐθέλωσιν· ἀμείνους μὲν ὄντες τῶν μηδὲ φόβῳ σωφρονιζομένων, καταδεέστεροι δὲ τῶν πόθῳ εὐδοκιμούντων, πλέον ἢ ὅσον αὐτοὶ ἀμείνους εἰσὶ τῶν μηδὲ τὴν δίκην δεδοικότων. Οἱ μὲν γὰρ τὴν τιμωρίαν, οἱ δὲ τὴν σωτηρίαν φεύγουσι· καὶ οἱ μὲν τὸ μὴ δοῦναι δι κην, οἱ δὲ τὸ δοῦναι διώκουσιν. Ἐπεὶ τοίνυν τί ποιητέον ἔφης ἐν τοσαύτῃ συγχύσει, ἀκριβῶς μὲν οὐκ ἔχω λέγειν. Ο γὰρ τὰς καρδίας ἐμβατεύων οἶδε· πλὴν ὡς, ἔγωγε οἶμαι, χρὴ ἐπὶ μὲν τοῖς μικροῖς ἁμαρτήμασιν, εἰ μὲν λανθάνοντες βελτιοῦνται, μηδὲ εἰδέναι προσ ποιεῖσθαι· εἰ δὲ εἰς τὸ χεῖρον τρέπονται, μετὰ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν μετρίαν ἐπιτίμησιν, συγγνώμην νέα μειν, ἐπὶ δὲ τοῖς μεγάλοις ταύτην ταμιεύεσθαι, καὶ σωφρονίζειν τοὺς πταίοντας, καὶ χωρισμῷ καὶ ἐπιτιμίᾳ, ἕως ἂν μετανοήσωσι, καὶ τότε προσο βεσθαι. ΣΥΖ. – ΙΩΣΗΦ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ μὲν τὸ τῶν ἄλλων οὐκ οἶδ' ὅπως προκεκρίσθαι, καὶ εἰς ἱερωσύνην κατατετάχθαι, ἐφύσησέ σε, καὶ μέγα φρονεῖν παρεσκεύασεν, ώς μηδὲ τοὺς ἐν τοῖς ὑπηκόοις τελοῦντας μὲν, εὐδοκιμοῦντας δὲ ζηλοῦν, ἐλεῶ σε τῆς ἀνοίας. Εἰ δὲ οὐκ ἀξιοῖς πρὸς ἐλάττους ὁρᾷν, καὶ τοῦτο αὐτὸ δεινότατον· εἰ τῶν τοσοῦτον, ὡς οἴει, λειπομένων τῇ ἀξίᾳ χείρων ἐν τοῖς ἔργοις φανείης· καὶ ὧν κρατεῖν οὐδὲν ἡγῇ θαυμαστόν, τούτων ἡττᾶσθαι δόξεις. Καὶ μὴν εἰ κἀκείνων ῥᾳθυ μίας έπνει ὁ βίος, σὲ οὐκ ἔδει τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν ἐπιμέλειαν προέσθαι. Τὸ γὰρ μέσον πρὸς ἐκείνους σου οὐκ ὀλίγον ὑπάρχον ἀφῃρεῖτο τὴν συγγνώμην. Εἰ δὲ ἐκεῖνοι μὲν λαμπρότεροι καὶ εὐδοκιμώτεροί εἰσιν, καίτοι τὸν ἡγησόμενον οὐκ ἔχοντες, σὺ δὲ (ἀλλ' οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν) θέα οἱ τελευτᾷ τὸ κακόν. ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Μή νόμιζε τῷ ἀσκεῖν ἀρετὴν, τὰς διαβολάς δια α
EPISTOLARUM LIB. V. — EPIST. CCXCVII.
Εγραψα ἐγὼ Ζωσίμῳ ἀποστῆναι τῆς ἀσελγείας· αὐτὸς nem, multi tamen lædunt. Quid hoc ad eam?
δὲ πλέον ἐγκαλινδείται τῷ βορβόρῳ· τί τοῦτο πρὸς
ἐμέ; Οὐδὲν πλὴν εἰ μὴ τὴν ἀθυμίαν εἴποι τις ἄν.
Σα'. - ΑΛΦΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Scripsi Zosimo ab impuris abstineret libidinibus,
ipse vero in luto magis volutatur. Quid hoc ad me?
Nihil profecto, nisi si demissionem animi quispiam
dixerit.
ALPHIO EPISCOPO.
De variis hominum ingeniis. (Conf. epist. 144 lib. 111, cum Nolis C. Rillers. et supr. epist. 288.
Horat. sat. 1 )
Λίαν θαυμάζω, ὅπως οὐ τοῖς αὐτοῖς χαίρουσι πάν
τε; ἄνθρωποι· ἀλλ' οἱ μὲν συγγινωσκόμενοι ἐφ᾽ οἷς
πταίουσιν, εἰς ἀρετὴν, οἱ δὲ εἰς κακίαν παιδοτριβοῦνται· καὶ τοῖς μὲν ἡ χρηστότης σωτήριον εὑρίσκεται βοήθημα, τοῖς δὲ ὀλέθριον δηλητήριον· τοὺς μὲν
γὰρ ῥώννυσι, τοὺς δὲ ἐκλύει· τοὺς μὲν δυσωπεῖ, τῶν
δὲ καὶ τὸ ἐρυθριν προσαφαιρεῖται. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῷ
παραπόδας ἀπαιτεῖσθαι δίκας, πάντες ὁμοίως ώφελοῦνται. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἀπάνθρωπον τοῦτο αἰτιῶνται· οἱ δὲ φόβῳ μὲν, οὗ πόθῳ δὲ, τῶν κακῶν ἀπὸ
έχονται. Καὶ οἱ μὲν φιλονεικοῦντες τῇ δίκῃ, ἀδι
άδικεῖν πειρῶνται· οἱ δὲ παθεῖν φεύγοντες, οὐ δρῶσιν
ἃ δρᾶν ἐθέλωσιν· ἀμείνους μὲν ὄντες τῶν μηδὲ φόβῳ
σωφρονιζομένων, καταδεέστεροι δὲ τῶν πόθῳ εὐδο
κιμούντων, πλέον ἢ ὅσον αὐτοὶ ἀμείνους εἰσὶ τῶν
μηδὲ τὴν δίκην δεδοικότων. Οἱ μὲν γὰρ τὴν τιμωρίαν,
οἱ δὲ τὴν σωτηρίαν φεύγουσι· καὶ οἱ μὲν τὸ μὴ δοῦναι δικην, οἱ δὲ τὸ δοῦναι διώκουσιν. Ἐπεὶ τοίνυν τί ποιητέον
ἔφης ἐν τοσαύτῃ συγχύσει, ἀκριβῶς μὲν οὐκ ἔχω λέγειν.
Ο γὰρ τὰς καρδίας ἐμβατεύων οἶδε· πλὴν ὡς, ἔγωγε
οἶμαι, χρὴ ἐπὶ μὲν τοῖς μικροῖς ἁμαρτήμασιν, εἰ
μὲν λανθάνοντες βελτιοῦνται, μηδὲ εἰδέναι προσποιεῖσθαι· εἰ δὲ εἰς τὸ χεῖρον τρέπονται, μετὰ τὸν
ἔλεγχον καὶ τὴν μετρίαν ἐπιτίμησιν, συγγνώμην νέα
μειν, ἐπὶ δὲ τοῖς μεγάλοις ταύτην ταμιεύεσθαι,
καὶ σωφρονίζειν τοὺς πταίοντας, καὶ χωρισμῷ καὶ
ἐπιτιμίᾳ, ἕως ἂν μετανοήσωσι, καὶ τότε προσο
βεσθαι.
ΣΥΖ. – ΙΩΣΗΦ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Sacerdotio non
Εἰ μὲν τὸ τῶν ἄλλων οὐκ οἶδ' ὅπως προκεκρίσθαι,
καὶ εἰς ἱερωσύνην κατατετάχθαι, ἐφύσησέ σε, καὶ
μέγα φρονεῖν παρεσκεύασεν, ώς μηδὲ τοὺς ἐν τοῖς
ὑπηκόοις τελοῦντας μὲν, εὐδοκιμοῦντας δὲ ζηλοῦν,
ἐλεῶ σε τῆς ἀνοίας. Εἰ δὲ οὐκ ἀξιοῖς πρὸς ἐλάττους
ὁρᾷν, καὶ τοῦτο αὐτὸ δεινότατον· εἰ τῶν τοσοῦτον,
ὡς οἴει, λειπομένων τῇ ἀξίᾳ χείρων ἐν τοῖς ἔργοις
φανείης· καὶ ὧν κρατεῖν οὐδὲν ἡγῇ θαυμαστόν,
τούτων ἡττᾶσθαι δόξεις. Καὶ μὴν εἰ κἀκείνων ῥᾳθυμίας έπνει ὁ βίος, σὲ οὐκ ἔδει τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν
ἐπιμέλειαν προέσθαι. Τὸ γὰρ μέσον πρὸς ἐκείνους σου
οὐκ ὀλίγον ὑπάρχον ἀφῃρεῖτο τὴν συγγνώμην. Εἰ δὲ
ἐκεῖνοι μὲν λαμπρότεροι καὶ εὐδοκιμώτεροί εἰσιν,
καίτοι τὸν ἡγησόμενον οὐκ ἔχοντες, σὺ δὲ (ἀλλ'
οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν) θέα οἱ τελευτᾷ τὸ
κακόν.
TLII. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Virlus calumnia obnoxia.
Μή νόμιζε τῷ ἀσκεῖν ἀρετὴν, τὰς διαβολάς διαα
Valde equidem miror, qui fiat quod non omnes
iisdem delectentur rebus, sed quidam veniam delictorum adepti virtuti dant operam, alii contra
in vitiis perseverant. Illis quidem benignitas ad
salutem consequendam auxilio est, aliis contra est
exilio. Illos roborat, hos enervat: illos pudore ornat, aliis vero ruborem aufert. Verum non quod
statim pœnæ exigantur, idcirco omnes similiter corriguntur. Aliqui enim ut inhumanum quid hoc
accusant. Alii vero metu quidem, non amore, a vitiis
abstinent, et isti quidem justitiæ reluctantes injuria alios conantur afficere. Alii pati injurias recusantes non faciunt quæ facere vellent, meliores
quidem his exsistentes qui ne metu quidem adacti
temperantes fiunt ac continentes, tanto his inferiores qui desiderio virtutis boni haberi volunt,
quanto meliores iis qui ne supplicia quidem me-·
tuunt. Illi enim supplicium, lui vero salutem fugiunt. Et illi quidem ue dent poenas, hi vero pati
exoptant. Quando igitur quid facto sit opus in hoc
rerum statu quæris, non possum equidem accurate
dicere. Novit ille qui corda scrutatur Deus: tamen
ut equidem arbitror, parva vitia, si occulte emendentur, etiam sunt dissimulanda. Si vero in delerius vitia vergant post correptionem et moderata m
punitionem, venia est danda. In magnis auteur
peccatis hanc reservare et peccantes oportet corrigere, partim illos segregando, partim puniendo
donec resipiscant, ac tunc recipiendi.
CCXCVII. JOSEPHO PRESBYTERO.
superbiendum.
Si propterea quod aliis nescio quomodo sis
praelatus, et iu sacerdotii ordinem assumptus, id
circo superbias, altumque sapias, 650 ut neque
eos qui inter subjectos quidem imperio parent, sed
probi sint, et gloria clari, imiteris, tui me dementis miseret. Si vero ne digneris quidem inferiores
te respicere, atque idipsun longe gravissimum, si
iis qui tantopere, ut putas, tibi dignitate inferiores
sunt, in operibus deterior appareas, et quibus imperare nihil mirum ducis, ab iis superari videaris.
Etsi enim vita illorum ignaviæ plena esset, te tamen
non oportebat virtutis studium intermittere. Nam
Intervallum quod inter te et illos intercedit non
exiguum, veniam tibi denegat. Si vero illi clariores
probatioresque sint ac duce carentes, tu Lamen
(nolo enim quid gravius dicere) considera quemnam
finem malum hoc reperiet.
(Conf. epist. 294 et 341.)
Cave existines virtutem exercendo te calumniam
col. 1511–1512page 667 of 750
PG 78:1511κρούεσθαι· μάλιστα γὰρ οἱ τοιοῦτοι ἐπιβουλεύονται παρὰ τῶν τιμὴν μὲν οὐκ ἐχόντων, διὰ τὸ μὴ ἀσκεῖν ἀρετὴν, τοῖς δὲ ἀπ' ἀρετῆς τιμωμένοις φθονούντων. Αμεινον τοίνυν ἀσκοῦντας, γενναίως φέρειν τὰς τῶν βασκάνων κακοηθείας, ἢ τὸ φθονείσθαι παραιτουμένους ἀρετῆς ἀφίστασθαι. Σηθ. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΑΤΙ. θαυμάζω, πῶς τὸν Παῦλον θαυμάζοντές τινες τῶν νῦν τὸν διδασκαλικὸν θρόνον ἐπανῃρημένων, δι' ὧν θαυμαστὸς ἐγένετο ἐκεῖνος οὐκ ἐξετάσουσιν. Ἐκεῖνος γὰρ (ἵνα τὰ σημεῖα παρῶν, καὶ τὰς νηστείας, καὶ τὰ; ἀγρυπνίας καὶ φροντίδας, καὶ τὸν πεπυρωμένον ζῆ λον· ὅτι τε τοῖς ἀσθενέσι συνησθένει, καὶ ἄλλων σκανδαλιζομένων αὐτὸς ἐπυροῦτο), ἀφ' ἧς πεποίηται δημηγορίας πρὸς τοὺς φοιτητὰς, λαμπρὸς εἰκότως καὶ περίβλεπτος ἀπεφάνθη. Εφη γάρ, ο Αργυρίου, ἢ χρυσίου, ἢ ἱματισμοῦ, οὐδενὸς ὑμῶν ἐπεθύμησα αὐτοὶ γινώσκετε, ὅτι ταῖς χρείαις μου, καὶ τοῖς εὖσε μετ᾿ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. ο Οὗτοι δὲ (ἀλλ' οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν οὐκ ἐρυθριῶσιν ἑαυτοὺς τοιούτῳ παραβάλλοντες ἀνδρὶ, καὶ φάσ σκοντες ἐκείνου εἶναι διάδοχοι. 'Αλλ' οὐ λανθάνουσι, διὰ τοῦτο ἐκεῖνον θαυμάζοντες, οὐχ ἵνα μιμήσωνται, ἀλλ᾽ ἵνα θείου ἀνδρὸς διάδοχο: νομισθέντες τιμηθώσιν, οὐκ ἀφ᾽ ὧν αὐτοὶ πράττουσιν, ἀλλ᾽ ἀφ᾽ ὧν ἐκεῖνος πράξας θαυμάζεται. Τ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ τῷ Παύλῳ παραχωροῦσι διὰ τὸ εἰρηκέναι τὸν Σωτῆρα, ο Σκεῦος ἐκλογῆς μοί ἐστιν οὗτος· ντί φαῖεν καὶ περὶ τοῦ Σαμουήλ, τοῦ ἐν χρόνοις πολι τευσαμένου μηδὲ τελείαν ἀπαιτοῦσιν ἀρετήν; Καὶ γὰρ κἀκεῖνος τοῖς ὑπηκόοις τὴν περὶ αὐτοῦ ψῆφον ἐπιτρέψας, καὶ προκαλεσάμενος τὸν βουλόμενον ἐλέγ ξαι, εἰ ἐπιθυμήσας τινὸς ὡς ἄρχων ἠδίκησε τους ἀρχομένους, ὑπ' οὐδενὸς ἐνεκλήθη, οὔτε ἐάλω, ἐφ' οἷσπερ συνεχώς οὗτοι ἁλίσκονται. ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. ψευδεπίσκοπον Εἰ οἰκονόμος εἴρηται παρὰ τὸ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον νέμειν, ἢ παρὰ τὸ ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ οἴκῳ τὸ πρὸς ἀξίαν νέμειν· εἰκότως θαυμάζεις, πῶς Εὐσέβιος μηδὲν τοιοῦτο διαπραττόμενος, ἀλλὰ καὶ δημοβόρος ῶν, ἔτι καὶ δημηγορεῖν τολμᾷ, τὰ μὲν τῶν πενήτων σφετεριζόμενος, στόμα δὲ ἀνεῖξαι ἐπιχειρῶν ὑπὸ τῶν Γραφῶν κεκλεισμένον. ΤΒ'. — ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. το "Ωσπερ ἡ ἀνωμαλία ἡ ἐν τῷδε τῷ βίῳ χορεύουσα τῆς ἰσότητος εἶναι δοκεῖ διαφορά οὕτω καὶ ἡ διαφορά διαφθορά· εἰ νεις. ἐκεῖθεν ἐκεῖσε.
evitare posse. Maxime enim illi insidiis et dicteriis κρούεσθαι· μάλιστα γὰρ οἱ τοιοῦτοι ἐπιβουλεύονται
appetuntur eorum, qui, quod virtuten non exerceant, nec quidquam honoris habent, illis invident,
qui virtutis nomine honorantur. Melius itaque est
virtuti deditos generose ferre obtrectatorum calumnias, quam propter invidiam a virtute desciscere.
CCXCIX. HERMINO COMITI.
παρὰ τῶν τιμὴν μὲν οὐκ ἐχόντων, διὰ τὸ μὴ ἀσκεῖν
ἀρετὴν, τοῖς δὲ ἀπ' ἀρετῆς τιμωμένοις φθονούντων.
Αμεινον τοίνυν ἀσκοῦντας, γενναίως φέρειν τὰς τῶν
βασκάνων κακοηθείας, ἢ τὸ φθονείσθαι παραιτουμέ
νους ἀρετῆς ἀφίστασθαι.
Σηθ.
Quinam veri apostolorum successores.
Miror sane quosdam qui, magistrali occupata
cathedra, beatum quidem Paulum admirantur: ea
Tamen ob quæ ille sit admirandus non sectantur.
Ille etenim, ut signa omitiam et jejunia, et vigilias
ac sollicitudines ardentemque zelum, cum infirmis
jufirmatus, cum scandalizatis aliisustus est 76. Quare
exea quam ad discipulos concionem habuit clarus
merito eximiusque esse apparuit. Ait enim: «Argentum et aurum aut vestem nullius concupivi:
vos scitis quoniam ad ea quæ mihi opus erant el
his qui mecum sunt, ministraverunt manus iste 1.
Hi vero (absit ut quid gravius proferam) seipsos
tanto conferre viro non erubescunt, seque ejus esse
asseclas jactant; non ignorant tamen quod ipsum
admirentur non imitandi fine, sed ut divini hominis
sectatores appareant, non ex suis operibus, sed ob
ea opera illius quæ admirantur.
CCC. EIDEM.
▸
ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΑΤΙ.
θαυμάζω, πῶς τὸν Παῦλον θαυμάζοντές τινες τῶν
νῦν τὸν διδασκαλικὸν θρόνον ἐπανῃρημένων, δι' ὧν
θαυμαστὸς ἐγένετο ἐκεῖνος οὐκ ἐξετάσουσιν. Ἐκεῖνος
γὰρ (ἵνα τὰ σημεῖα παρῶν, καὶ τὰς νηστείας, καὶ τὰ;
ἀγρυπνίας καὶ φροντίδας, καὶ τὸν πεπυρωμένον ζῆ·
λον· ὅτι τε τοῖς ἀσθενέσι συνησθένει, καὶ ἄλλων
σκανδαλιζομένων αὐτὸς ἐπυροῦτο), ἀφ' ἧς πεποίηται
δημηγορίας πρὸς τοὺς φοιτητὰς, λαμπρὸς εἰκότως
καὶ περίβλεπτος ἀπεφάνθη. Εφη γάρ, ο Αργυρίου,
ἢ χρυσίου, ἢ ἱματισμοῦ, οὐδενὸς ὑμῶν ἐπεθύμησα -
αὐτοὶ γινώσκετε, ὅτι ταῖς χρείαις μου, καὶ τοῖς εὖσε
μετ᾿ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. ο Οὗτοι δὲ
(ἀλλ' οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν οὐκ ἐρυθριώ
σιν ἑαυτοὺς τοιούτῳ παραβάλλοντες ἀνδρὶ, καὶ φάσ
σκοντες ἐκείνου εἶναι διάδοχοι. 'Αλλ' οὐ λανθάνουσι,
διὰ τοῦτο ἐκεῖνον θαυμάζοντες, οὐχ ἵνα μιμήσωνται,
ἀλλ᾽ ἵνα θείου ἀνδρὸς διάδοχο: νομισθέντες τιμηθώσιν,
οὐκ ἀφ᾽ ὧν αὐτοὶ πράττουσιν, ἀλλ᾽ ἀφ᾽ ὧν ἐκεῖνος
πράξας θαυμάζεται.
Τ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Samuelis prophetæ exemplum urget contra malos episcopos; estque purs superioris epistolæ.
Si a Paulo dissentiant, de quo Servator ait:
⚫ Vas electionis mihi est iste 78, quid de Samuele
jure dicent, in quo rempublicam administrante perfectam nullam virtutem desiderant? 651 Etenim subditis etiam suis judicium de se permisit, et
cuique qui accusare vellet, libere concessit, et
citans suum accusatorem, an subditis injurius rem
alicujus tanquam princeps concupivisset, injuriave
aliquem affecisset, a nemine damnatus est, neque
convictus est in iis rebus, in quibus tales reprehendi
merito consueverunt 79.
Εἰ τῷ Παύλῳ παραχωροῦσι διὰ τὸ εἰρηκέναι τὸν
Σωτῆρα, ο Σκεῦος ἐκλογῆς μοί ἐστιν οὗτος· ντί
φαῖεν καὶ περὶ τοῦ Σαμουήλ, τοῦ ἐν χρόνοις πολιτευσαμένου μηδὲ τελείαν ἀπαιτοῦσιν ἀρετήν; Καὶ
γὰρ κἀκεῖνος τοῖς ὑπηκόοις τὴν περὶ αὐτοῦ ψῆφον
ἐπιτρέψας, καὶ προκαλεσάμενος τὸν βουλόμενον ἐλέγ
ξαι, εἰ ἐπιθυμήσας τινὸς ὡς ἄρχων ἠδίκησε τους
ἀρχομένους, ὑπ' οὐδενὸς ἐνεκλήθη, οὔτε ἐάλω, ἐφ'
οἷσπερ συνεχώς οὗτοι ἁλίσκονται.
CCCI. HIERACI VIRO CLARISS.
TA'.· ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Ex œconomi etymo, Dispensatores mysteriorum Dei. › (I Cor. iv, 2.) Eusebium hic ut Pelusii
ψευδεπίσκοπον arguit.)
Si dictus oeconomus, quod domi singula distribuat, vel quod pro dignitate domi cuique dividal,
merito tu quidem admiraris, cur nihil horum Eusebius facial, sed cum populi vorus sit, ad populum
verva facere audet, inopum bona intervertens, osque aperire aggressus ad sanctam Scripturam legendam clausum.
CCCII. DOROTHEO CLARISS. VIRO.
Εἰ οἰκονόμος εἴρηται παρὰ τὸ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον
νέμειν, ἢ παρὰ τὸ ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ οἴκῳ τὸ πρὸς
ἀξίαν νέμειν· εἰκότως θαυμάζεις, πῶς Εὐσέβιος
μηδὲν τοιοῦτο διαπραττόμενος, ἀλλὰ καὶ δημοβόρος
ῶν, ἔτι καὶ δημηγορεῖν τολμᾷ, τὰ μὲν τῶν πενήτων
σφετεριζόμενος, στόμα δὲ ἀνεῖξαι ἐπιχειρῶν ὑπὸ
τῶν Γραφῶν κεκλεισμένον.
ΤΒ'. — ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Hujus et future vitæ dissimilitudo. (Conf. epist. 222)
Quemadmodum dissimilitudo quæ vitam comitatur
æqualitatis videtur differentia, sic et in futura vita
το 11 Cor. x1, 29. 77 Acl. xx, 33. 78 Act. 1x, 15.
"Ωσπερ ἡ ἀνωμαλία ἡ ἐν τῷδε τῷ βίῳ χορεύουσα
τῆς ἰσότητος εἶναι δοκεῖ διαφορά οὕτω καὶ ἡ
"1 Reg. XII, 3, 4; Eccli. XLVı, 16.
Pro διαφορά codd. Vat. G50 et All loguut διαφθορά· εἰ νεις. pen. ep. ἐκεῖθεν mulant in
ἐκεῖσε. Puss iN.
col. 1513–1514page 668 of 750
PG 78:1513ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἀνισότης. Οὐ γὰρ πάντες τῶν αὐτῶν ἀπολαύσονται. Οὐδὲ γὰρ δίκαιον τοῖς μὴ τὸ ἴσον πεποιηκόσι τὸ ἴσον ἀπονεμηθῆναι· ἰσότητος ἐστι καὶ δικαιοσύνης ἀπόδειξις. Αλλ' ἡ μὲν ἐνταῦθα ανωμαλία μελέτης καὶ γυμνασίας ένεκα συγκεχώρηται· ἡ δὲ ἐκεῖθεν, δικαιοσύνης ἕνεκεν καὶ εὐδοκιμή. σεως γενήσεται. ΠΑΥΛΟ. Μ. Ἐν ταῖς πρὸς τὸ θεῖον εὐχαριστίαις χρὴ πάντας συνεισενεγκεῖν ὅ ἔχομεν, ἐπειδὴ οὐκ ἔχομεν ὁ χρεω στοῦμεν· τί γὰρ καὶ προσενέγκοιμεν ἄξιον τῷ πάσης ἀμοιβῆς κρείττονι; ΤΔ'. - ΠΕΤΡΟ. Το άδοξα πράττοντα, ἔνδοξον δοκεῖν εἶναι, πολλοῖς μὲν εὐκταῖον, σοφοῖς δὲ οὐκ ἐράσμιον. Η γὰρ ἔξωθεν δόξα τὴν ἔνδον ἀδοξίαν νευροῖ· καὶ τὸ δοκεῖν ὑγιαίνειν τοῦ ὄντως υγιαίνειν φαντασίαν ἐμποιοῦν, οὐδὲ θεραπείαν προσίεσθαι συγχωρεί. ΤΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ, Ὥσπερ εἴγε χρὴ ὅλως ἐναβρύνεσθαι, οὐκ ἐπὶ τῷ πράττειν ἁπλῶς & μὴ δεῖ χρὴ σεμνύνεσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ πράττειν & χρή· ἔστι γὰρ ἀπραξία πράξεως αι. ρετωτέρα. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῷ ἀδοξεῖν ἁπλῶς οὐ χρὴ λυπεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ δικαίως ἀδοξεῖν· ἔστι γάρ ἀδοξία δόξης ἀσφαλεστέρα. υι Τα'. - ΘΕΟΔΟΣΙΟ. Η τρυφή, ή πάσης ἀκολασίας καὶ μήτηρ καὶ τρο φός, ὅταν τραπέζῃ πληθούσῃ, καὶ παντοίοις όψοις καὶ ἡδύσμασι κομώσῃ, τὴν μὲν γεῦσιν τῶν ὁρώντων πρὸς ἐπιθυμίαν κινήσῃ, τὸν δὲ νοῦν τῶν χρωμένων ἐπιβρίθουσα χρήσασθαί τινα ἀναπείσῃ, τὸ τηνικαῦτα ναυάγιον αὐτῷ προξενεῖ, εἰς τὸν βυθὸν τῶν παθῶν καταποντίσασα· φυλάττου τοίνυν ταύτην, καὶ τὴν αὐτάρκειαν τίμα· εὖ εἰδὼς, ὅτι οὔτε τὸ αἰσχρὸν οἷόν τε ἀγαθὸν γενέσθαι τῇ τῶν πραττόντων συμφωνίᾳ κοσμούμενον, κἂν πάντες ῥήτορες καὶ σοφισταί συν αγωνίζωνται· οὔτε τὸ καλὸν μεταπεσεῖται εἰς τούς αντίον, κάν εἷς μόνος, μᾶλλον δὲ μηδ' εἷς φαίνηται τούτου ἐραστής. Παρεὶς τοίνυν τὴν τῶν πολλῶν ψῆ φον, αὐτῆς ἔχου τῆς ἀρετῆς· καὶ πάντα μὲν ποίει, καὶ μυρίοις ὀφθαλμοῖς τὰ κατὰ σαυτόν περισκόπει, όπως μηδεμία παρὰ σοῦ τοῖς πέλας ἐπιφύηται βλάβη, τῷ πᾶσαν σκανδάλου ῥίζαν ἐκτέμνειν. Εἰ δὲ οὕτω σου διακειμένου, τινὲς τῶν μηδὲν μὲν ἀγαθὸν πρατ τόντων, τοῖς δὲ πράττουσι φθονούντων κατηγορῶσι μὴ δίδου σαυτὸν ἔκδοτον τῇ ἀθυμίᾳ· ἀλλὰ καὶ ταύτην γενναίως ἔνεγκον τοῦ ἐχθροῦ τὴν προσβο κατηγοροῦσι κακηγοροῦσι, οι χρήσαιτο
'
'
EPISTOLARUM LIB. V. EPIST. CCCVI.
sequentur. Iniquum enim esset ut iis qui disparka
gesserunt, æqualia tribuantur: æqualitatis est et
justitiæ demonstratio. Verum si qua hic inæqualitas,
sollicitudinis exercitationisque gratia ft; ibi vero
justitis ac probata vitæ gratia retribuetur.
ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἀνισότης. Οὐ γὰρ πάντες τῶν sterna erit inæqualitas. Non enim eadem omnes con
αὐτῶν ἀπολαύσονται. Οὐδὲ γὰρ δίκαιον τοῖς μὴ τὸ
ἴσον πεποιηκόσι τὸ ἴσον ἀπονεμηθῆναι· ἰσότητος
ἐστι καὶ δικαιοσύνης ἀπόδειξις. Αλλ' ἡ μὲν ἐνταῦθα
ανωμαλία μελέτης καὶ γυμνασίας ένεκα συγκεχώρηται· ἡ δὲ ἐκεῖθεν, δικαιοσύνης ἕνεκεν καὶ εὐδοκιμή.
σεως γενήσεται.
TT'.
Deo O. Μ. pro omnibus
Ἐν ταῖς πρὸς τὸ θεῖον εὐχαριστίαις χρὴ πάντας
συνεισενεγκεῖν ὅ ἔχομεν, ἐπειδὴ οὐκ ἔχομεν ὁ χρεω
στοῦμεν· τί γὰρ καὶ προσενέγκοιμεν ἄξιον τῷ πάσης
ἀμοιβῆς κρείττονι;
CCCIII. PAULO.
rebus agender gratic.
Gratiarum ad Deum actionem referre pro omnibus quæ habemus convenit. Neque enim quantum
debemus, possumus. Quid enim condignum afferatur, cui nihil non debetur?
CCCIV. - PETRO.
ΤΔ'. - ΠΕΤΡΟ.
Periculose laborant, qui male agentes boni videri cupiunt.
Το άδοξα πράττοντα, ἔνδοξον δοκεῖν εἶναι, πολλοῖς
μὲν εὐκταῖον, σοφοῖς δὲ οὐκ ἐράσμιον. Η γὰρ ἔξωθεν
δόξα τὴν ἔνδον ἀδοξίαν νευροῖ· καὶ τὸ δοκεῖν ὑγιαί
νειν τοῦ ὄντως υγιαίνειν φαντασίαν ἐμποιοῦν, οὐδὲ
θεραπείαν προσίεσθαι συγχωρεί.
ΤΕ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ,
Bene qui latuit, bene vixit.
Ὥσπερ εἴγε χρὴ ὅλως ἐναβρύνεσθαι, οὐκ ἐπὶ τῷ
πράττειν ἁπλῶς & μὴ δεῖ χρὴ σεμνύνεσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ
τῷ πράττειν & χρή· ἔστι γὰρ ἀπραξία πράξεως αι.
ρετωτέρα. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῷ ἀδοξεῖν ἁπλῶς οὐ χρὴ
λυπεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ δικαίως ἀδοξεῖν· ἔστι γάρ
ἀδοξία δόξης ἀσφαλεστέρα.
Oplat quidem vulgo gloriosum videri, qui turpia
patrat; sapientes contra id aversantur. Extrema
enim gloria, internam corroborat ignominiam, υι
persuasio de valetudine, ingenerans opinionem
certæ sanitatis," curationem appetere non permittit.
(Sic epist. 108, 362, 363.)
EIDEM.
Ut si gloriandum est, non de iis omnino quæ
nefas sit agere, fat ostentatio, sed de iis potius
quæ agere oportet. Est enim optanda tranquillitas
potius quam negotium. Sic et ignotum esse omnino
dolendum non est, imo ignotum esse optandum
maxime. Tutius est enim ignorari, quam fama
celebrari.
652 CCCVI. - THEODOSIO.
Τα'. - ΘΕΟΔΟΣΙΟ.
TG'.
Luxum temperantiæ adversum fugiendum, nec vulgi judicio res ponderandæ.
Η τρυφή, ή πάσης ἀκολασίας καὶ μήτηρ καὶ τρο
φός, ὅταν τραπέζῃ πληθούσῃ, καὶ παντοίοις όψοις
καὶ ἡδύσμασι κομώσῃ, τὴν μὲν γεῦσιν τῶν ὁρώντων
πρὸς ἐπιθυμίαν κινήσῃ, τὸν δὲ νοῦν τῶν χρωμένων
ἐπιβρίθουσα χρήσασθαί τινα ἀναπείσῃ, τὸ τηνικαῦτα
ναυάγιον αὐτῷ προξενεῖ, εἰς τὸν βυθὸν τῶν παθῶν
καταποντίσασα· φυλάττου τοίνυν ταύτην, καὶ τὴν
αὐτάρκειαν τίμα· εὖ εἰδὼς, ὅτι οὔτε τὸ αἰσχρὸν οἷόν
τε ἀγαθὸν γενέσθαι τῇ τῶν πραττόντων συμφωνίᾳ
κοσμούμενον, κἂν πάντες ῥήτορες καὶ σοφισταί συναγωνίζωνται· οὔτε τὸ καλὸν μεταπεσεῖται εἰς τούς
αντίον, κάν εἷς μόνος, μᾶλλον δὲ μηδ' εἷς φαίνηται
τούτου ἐραστής. Παρεὶς τοίνυν τὴν τῶν πολλῶν ψῆ
φον, αὐτῆς ἔχου τῆς ἀρετῆς· καὶ πάντα μὲν ποίει,
καὶ μυρίοις ὀφθαλμοῖς τὰ κατὰ σαυτόν περισκόπει,
όπως μηδεμία παρὰ σοῦ τοῖς πέλας ἐπιφύηται βλάβη,
τῷ πᾶσαν σκανδάλου ῥίζαν ἐκτέμνειν. Εἰ δὲ οὕτω
σου διακειμένου, τινὲς τῶν μηδὲν μὲν ἀγαθὸν πρατ
τόντων, τοῖς δὲ πράττουσι φθονούντων κατηγορώ
σι μὴ δίδου σαυτὸν ἔκδοτον τῇ ἀθυμίᾳ· ἀλλὰ
καὶ ταύτην γενναίως ἔνεγκον τοῦ ἐχθροῦ τὴν προσβο
Luxus omnis intemperantiæ mater est et nutrix,
ubi mensa referta, et omnifariis obsoniis atque condimentis superla, gustum quidem intuentium ad
appetendum commoverit, ulentium vero mentem
prægravans ad utendum quempiam induxerit, tune
naufragium ipsi parat, in profundum malarum
affectionum demergens. Luxum itaque devila,
contentus eo quod est satis: probe perspectum
habens quod turpe est, bonum effici nunquam posse,
consensu ca!isas agentium exornatum, etsi oratores
omnes atque sophistæ laudando contendant. Sic
nec bonum cum malo convenit, etsi unus, ac ne
unus quidem boni amans studiosusque exsistat.
Multorum itaque valere jussa opinione virtuti ipsi
hæreas, omniaque satage, teque ipsum centum
contemplare oculis, ne qua tibi a proximis obveniat calamitas, ut omnem offensionis radicen
exscindas. Si vero te ita affectum aliqui eorum qui
nihil boni agunt, sed bene agentibus invident,
accusent, animum ne despondeas, sed hunc generose feras inimici insultum, cogitans eum ista non
Pro κατηγοροῦσι scribunt iidem κακηγοροῦσι, οι vers. post 5 χρήσαιτο augent praep
sito à. PosSIN.
PATROL. Gn. LXXVIII.
col. 1515–1516page 669 of 750
PG 78:1515λὴν, ἐννοῶν, ὅτι οὐκ ἂν ταύτῃ χρήσαιτο τῇ μηχανή πρὸς τὸ καταβαλεῖν σου τὴν πεπυργωμένην πολιτείαν, εἰ μὴ ἄκρως αὐτοῦ καθάψαιτο τῆς σῆς εὐδοκιμήσεως τὸ κλέος. ΤΖ'. — ΕΥΑΓΓΕΛΟ. Εἰ καὶ οὐ ῥᾴδιον περιοφθέντα καιρὸν ἀνακαλέσασθαι (ὀξυτάτῃ γὰρ φορᾷ χρώμενος οὐκ ἐξ ἀναδραμεῖν τοὺς πταίσαντας ἐπὶ τὴν τῶν ἁμαρτηθέντων έπανόρθωσιν)· ἀλλά γε ἡ θεία φιλανθρωπία καὶ λά των καὶ νόμων καὶ χρόνων κρείττων τυγχάνουσα τοὺς μεταγινώσκοντας προσίεται, καὶ τῇ ἐκείνων προθυμίᾳ τὴν οἰκείαν ἀγαθότητα ἐγκαταμίξασα, καὶ τῷ βραχεῖ χρόνῳ τὸ εὔτονον τῆς μετανοίας κεράσασα, θεραπείαν ὀρέγει τοῖς πταίσασιν. ΤΗ'. — ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΩ. Οἱ τοὺς θείους ἢ παραποιῆσαι, ἢ παρερμηνείται χρησμούς τολμήσαντες, πάσης ἀπολογίας καὶ συγ γνώμης Επταισαν μείζονα· τῷ γὰρ νομίζειν σοφώτερον τι ἐπινενοηκέναι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς πεισθέντας εἰς τὸ τῆς ἀμαθίας ἔῤῥιψαν πέλαγος. Πολλὰς γὰρ βήσεις τῶν ἱερῶν λογίων παρακρουόμενοι, τους ἀκούοντας ἑλκύσαντες πρὸς ὅπερ ἠθέλησαν, καὶ βια σάμενοι, τοῦ βουλήματος τοῦ νομοθέτου διήμαρτον οὐ τὰ ἐκείνῳ δόξαντα φράσαντες, ἀλλὰ τὰς ἑαυτῶν βουλήσεις κυρώσαντες. ΤΘ'. — ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Χρὴ τὸν παραίνεσιν γράφοντα, ἅτε λαμπράς ἀπτόμενον ὑποθέσεως (οὐδὲν γὰρ λαμπρότερον του ψυχὴν πεπλανημένην ἐπαναγαγεῖν εἰς τὴν τῆς ἀλη θείας ὁδὸν) πλεονάζειν μὲν τῷ λόγῳ, ὅπου διατρί σειν συμφέρει· παραδηλοῦν δὲ μόνον, ἔνθα τούτου εἴη καιρός· καὶ μεθοδεύειν μὲν, ὅπου μεταχειρήσεως χρεία· διαρρήδην δὲ λέγειν, ὅσα σαφῶς βηθῆναι πρεπωδέστατον. Μόλις γὰρ ταύταις ταῖς ἀρεταῖς τοῦ λόγου χρώμενος δυνηθείη ψυχὴν ὑπὸ τῶν παθῶν βε βαπτισμένην ἀνιμήσασθαι. ΤΙ'. — ΣΥΜΜΑΧΙΑ. Ως φῆς, εἰ τῶν μὲν καθ' ἡμᾶς ἡ μεταβολή κυρία, τὰ δὲ οὐράνια μεταβολῆς τυγχάνει κρείττονα· δι ἣν αἰτίαν, ὦ σοφώτατε, μὴ τῶν μὲν καταφρονείς, τῶν δὲ ἐκθύμως περιέχει, και βεβαιοῖς τοῖς ἔργοις τοὺς λόγους; ΤΙΑ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Ἴσθε, ὡς ἄνθρωπος ἀλήθειαν μὲν ἀεὶ πρεσβεύων, κακηγορίαν δὲ ἀποστρεφόμενος, εν οὐδὲ παραγράψασθαι τις δυνηθείη, τὴν ὑμετέραν πρώην ἐξεχω μύδει φαυλότητα, λέγων· ὅτι ἐκείνους κακία μὲν ἔδινε, πονηροὶ δὲ καὶ ἀτίθασσοι ετιθηνήσαντο ἐξεκωμώδησε εξεχωμώδει.
uti machinatione, ut mauultam administrationis tuæ & λὴν, ἐννοῶν, ὅτι οὐκ ἂν ταύτῃ χρήσαιτο τῇ μηχανή
rationem evertal, nisi existimationis tuæ gloria
summopere eum incesserit.
EVANGELO.
πρὸς τὸ καταβαλεῖν σου τὴν πεπυργωμένην πολιτείαν,
εἰ μὴ ἄκρως αὐτοῦ καθάψαιτο τῆς σῆς εὐδοκιμήσεως
τὸ κλέος.
ΤΖ'. — ΕΥΑΓΓΕΛΟ.
Dei O. M. erga delinquentes benignitas.
Etsi difficile est neglectam revocare occasionem
(subito enim impetu usa non sinit lapsos recurrere
ad emendationem peccatorum), divina tamen benignitas rationi, legi ac temporibus præstans resipiscentes recipit, illorumque sedulitate ac diligentia
propriam ejus bonitatem commiscendo, temporisque compendio pœnitentiæ robur veluti temperans
atque concinnans, peccatis præbet medicinam.
CCC VIII. ISIDORO EPISCOPO.
Sincere verbum Dei proferendum, contra
Qui Dei oracula vel adulterare vel falso interpretari sunt ausi, majus omni defensione et venia
delictum commiserunt. Nam existimando se quid
sapientius excogitasse, et seipsos, et eos quibus
persuaserunt in pelagus inscitiæ projecerunt. Multas enim sacrorum eloquiorum sententias perver -
tentes, auditores quo volunt trahentes et cogentes,
a voluntate legislatoris aberrarunt, non quæ illi
placita fuerunt, agentes, sed voluntates suas stabilientes.
ARABIANO EPISCOPO.
Adhortationes quo orationis genere
Εἰ καὶ οὐ ῥᾴδιον περιοφθέντα καιρὸν ἀνακαλέσασθαι (ὀξυτάτῃ γὰρ φορᾷ χρώμενος οὐκ ἐξ ἀναδρα
μεῖν τοὺς πταίσαντας ἐπὶ τὴν τῶν ἁμαρτηθέντων
έπανόρθωσιν)· ἀλλά γε ἡ θεία φιλανθρωπία καὶ λά
των καὶ νόμων καὶ χρόνων κρείττων τυγχάνουσα
τοὺς μεταγινώσκοντας προσίεται, καὶ τῇ ἐκείνων
προθυμίᾳ τὴν οἰκείαν ἀγαθότητα ἐγκαταμίξασα, καὶ
τῷ βραχεῖ χρόνῳ τὸ εὔτονον τῆς μετανοίας κεράσασα,
θεραπείαν ὀρέγει τοῖς πταίσασιν.
ΤΗ'. — ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΩ.
falsarios sancta Script. (Vide epist. 293.)
Οἱ τοὺς θείους ἢ παραποιῆσαι, ἢ παρερμηνείται
χρησμούς τολμήσαντες, πάσης ἀπολογίας καὶ συγ
γνώμης Επταισαν μείζονα· τῷ γὰρ νομίζειν σοφώτε
ρόν τι ἐπινενοηκέναι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τοὺς πεισθέντας
εἰς τὸ τῆς ἀμαθίας ἔῤῥιψαν πέλαγος. Πολλὰς γὰρ
βήσεις τῶν ἱερῶν λογίων παρακρουόμενοι, τους
ἀκούοντας ἑλκύσαντες πρὸς ὅπερ ἠθέλησαν, καὶ βιασάμενοι, τοῦ βουλήματος τοῦ νομοθέτου διήμαρτον
οὐ τὰ ἐκείνῳ δόξαντα φράσαντες, ἀλλὰ τὰς ἑαυτῶν
βουλήσεις κυρώσαντες.
ΤΘ'. — ΑΡΑΒΙΑΝΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
scribenda. (Sup. epist. 145, 217.)
Adhortationen scribentem decet quasi clarum Χρὴ τὸν παραίνεσιν γράφοντα, ἅτε λαμπράς
tractantem argumentum (nihil enim illustrius quam
aberrantem mentem in veritatis revocare viam)
sermone quidem pleno ubi expedit inhærere, indicare vero duntaxat ubi fuerit opportunum, et via
quidem ac ratione utendum ubi est opuš compendio. Aperte vero dicere quæcumque clare proferre
maxime deçeat. Hisce enim usus orationis virtutibus vix adhuc queat animum passionibus immersum extrahere.
CCCX. SYMMACHIO.
ἀπτόμενον ὑποθέσεως (οὐδὲν γὰρ λαμπρότερον του
ψυχὴν πεπλανημένην ἐπαναγαγεῖν εἰς τὴν τῆς ἀλη
θείας ὁδὸν) πλεονάζειν μὲν τῷ λόγῳ, ὅπου διατρί
σειν συμφέρει· παραδηλοῦν δὲ μόνον, ἔνθα τούτου
εἴη καιρός· καὶ μεθοδεύειν μὲν, ὅπου μεταχειρήσεως
χρεία· διαρρήδην δὲ λέγειν, ὅσα σαφῶς βηθῆναι
πρεπωδέστατον. Μόλις γὰρ ταύταις ταῖς ἀρεταῖς τοῦ
λόγου χρώμενος δυνηθείη ψυχὴν ὑπὸ τῶν παθῶν βε
βαπτισμένην ἀνιμήσασθαι.
Cœlestia spretis caducis quærenda.
Omnia in terris, ut scribis, mutationi sunt obΤΙ'. — ΣΥΜΜΑΧΙΑ.
Ως φῆς, εἰ τῶν μὲν καθ' ἡμᾶς ἡ μεταβολή κυρία,
noxia; ccelestia vero non item. Quam igitur ob D. τὰ δὲ οὐράνια μεταβολῆς τυγχάνει κρείττονα· δι
causam, vir sapiens, non contemnis terrena, illa
vero æterna animo complecteris et operibus firmas
sermones?
CCCXI. MARTINIANO, ZOSIMO, MARONI,
EUSTATHIO.
ἣν αἰτίαν, ὦ σοφώτατε, μὴ τῶν μὲν καταφρονείς,
τῶν δὲ ἐκθύμως περιέχει, και βεβαιοῖς τοῖς ἔργοις
τοὺς λόγους;
ΤΙΑ'. — ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ,
Ad bonam frugem existimationemque invitat.
Nostis virum virtuti in primis deditum, a summa
maledicendi audacia longe alienum, cujus testimonium exceptione majus, vos nuper ut improbos reprehendisse his fere verbis: illos quidem peperit
improbitas, enutrivere vero scelesti exsecrandique
Ἴσθε, ὡς ἄνθρωπος ἀλήθειαν μὲν ἀεὶ πρεσβεύων,
κακηγορίαν δὲ ἀποστρεφόμενος, εν οὐδὲ παραγρά
ψασθαί τις δυνηθείη, τὴν ὑμετέραν πρώην ἐξεχω
μύδει φαυλότητα, λέγων· ὅτι ἐκείνους κακία
μὲν ἔδινε, πονηροὶ δὲ καὶ ἀτίθασσοι ετιθηνήσαντο
Duo saepe laudati codd. ἐξεκωμώδησε legunt pro εξεχωμώδει. Possin.
col. 1517–1518page 670 of 750
PG 78:1517Δαίμονες. Πᾶσι γὰρ ἀγαθοῖς ἀπεχθάνονται καὶ ἀν θρώποις καὶ πράγμασι. Λυπηρὸν δὲ ἅπαν νομίζουσιν, ὁπόσον ἀρετῆς δόξαν ἠνέγκατο. Κατὰ μὲν γὰρ τῶν εὐσεβῶν νεανιεύονται, κατὰ δὲ τῶν σπουδαίων κωμάζουσιν, υβρισταὶ ὄντες καὶ ἀτάσθαλοι, καὶ κόρον τῶν κακῶν οὐκ εἰδότες. Ἐγὼ δὲ ἀκούων, οὔτε ἐπιστομίσαι αὐτὸν ἠδυνάμην (πάντες γὰρ οἱ παρόντες ὡς ἀληθῆ αὐτὸν ἐκρότουν), οὔτε παντελή σιων τὴν ἤσκησα. Ἀλλ᾽ εἰπὼν αὐτῷ, πιστεύω καὶ παλιν ιδίας ᾄσειν οὐ γὰρ οὕτως εἰσὶν ἀνάλγητοι, ὡς ἐλέσθαι τοσούτοις ἐμπαρῆναι μέχρι τέλους κακοῖς ἐπὶ τὸ χαράξαι τὰ γράμματα ταῦτα παρῆλθον. Ὑμεῖς οὖν ἂν εἴητε δίκαιοι ήδη σκέψασθαι περὶ ἑαυτῶν, ὅπως, εἰ καὶ τῆς κρίσεως ὑμῖν λόγος οὐδεὶς, τὴν τοιαύτην ἀδοξίαν ἀποτρέψησθε. ΤΙΒ'. — ΕΡΜΗΣΑΝΔΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ὁ συναλγεῖν μὲν δοκων ταῖς συμφοραίς, δυνάμενος δὲ ἐπανορθοῦν, καὶ παραιτούμενος, σημεῖον μέ γιστον καθ' ἑαυτοῦ ἐκφέρει, τοῦ μὴ συναλγεῖν, ἀλλὰ χρηστότητα υποκρίνεσθαι τῷ μὴ βεβοηθηκέναι. ΕΙ γάρ, φέρε εἰπεῖν, κύριος ὢν τοῦ λῦσαι τὸν τοῦ πέ νητος λιμόν, δέον λῦσαι καὶ ἀπαλλάξαι κἀκεῖνον συμφορᾶς, καὶ ἑαυτὸν λύπης, συναλγεῖν προσποιεῖται, οὐ φιλάνθρωπός ἐστιν, ἀλλὰ φιλανθρωπίαν ὑποκρίνεται. ΤΙΓʹ. ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἢ διὰ βραδύτητα γνώμης ἀνιχνεῦσαι τὸ δίκαιον οὐχ οἷοί τέ εἰσιν, ἢ ἀνιχνεύσαντες προδιδόασιν. "Η γὰρ ἀνάνδρως φοβηθέντες, ἢ διὰ καπηλείαν πεπρακότες, ἢ διὰ φιλίαν αἰδεσθέντες, ἢ ὑπ᾽ ἔχθρας ἐρεθισθέντες, τὴν ὀρθὴν οὐ φέρουσι ψῆφον. Χρὴ οὖν τὸν μέλλοντα δικάσαι πρῶτον μὲν συνέσει κομᾷν, ἵνα μὴ διαλάθῃ τὸ θήραμα· ἔπειτα δὲ καὶ ἀνδρία, καὶ καθαρότητι, καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ ἀμνησικακία κεκοσμῆσθαι, ἵνα μὴ τὸ θηρευθὲν προδοθείη. ΤΙΔ'. - ΘΕΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Δυνατόν, ὦ βέλτιστε, κρείττονα γενέσθαι πειρασμοῦ τὸν φιλάρετον. Γίνεται δὲ ὑψηλότερος πειρασμοῦ, καὶ λύει αὐτὸν, οὐκ ἐν τῷ κωλύειν παντελῶς Είναι (πολλάκις γὰρ ὁ Θεὸς συγχωρεῖ δοκιμασθῆναι), ἀλλὰ ἐν τῷ ἀνδρείως φέρειν τὰ συμπίπτοντα. Χρή γὰρ λύειν τὸν πειρασμὸν, εἰ καὶ ἄλυτος εἶναι δου κοίη, διὰ σοφίας, καὶ ἀρετῆς, οὐ δι' ἀπογνώσεως λύει δὲ δι' ἀρετῆς καὶ σοφίας οὐ τῷ πάντῃ κωλύειν, ἀλλὰ τῷ συνεθίζειν γενναίως φέρειν τὰ συμπίπτου τα. Εἰ γὰρ καὶ βαρὺ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾿ ἰᾶται την παλινωδίας ᾆσειν παλινῳδίαν ᾄσεις. Ριν δι' ἀπογνώσεως 650
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCCXIV.
Δαίμονες. Πᾶσι γὰρ ἀγαθοῖς ἀπεχθάνονται καὶ ἀν- damones, omnibus vero invisi sunt bonis tam lioθρώποις καὶ πράγμασι. Λυπηρὸν δὲ ἅπαν νομίζουσιν,
ὁπόσον ἀρετῆς δόξαν ἠνέγκατο. Κατὰ μὲν γὰρ τῶν
εὐσεβῶν νεανιεύονται, κατὰ δὲ τῶν σπουδαίων
κωμάζουσιν, υβρισταὶ ὄντες καὶ ἀτάσθαλοι, καὶ
κόρον τῶν κακῶν οὐκ εἰδότες. Ἐγὼ δὲ ἀκούων, οὔτε
ἐπιστομίσαι αὐτὸν ἠδυνάμην (πάντες γὰρ οἱ παρόν
τες ὡς ἀληθῆ αὐτὸν ἐκρότουν), οὔτε παντελή σιων
τὴν ἤσκησα. Ἀλλ᾽ εἰπὼν αὐτῷ, πιστεύω καὶ παλινιδίας ᾄσειν οὐ γὰρ οὕτως εἰσὶν ἀνάλγητοι, ὡς
ἐλέσθαι τοσούτοις ἐμπαρῆναι μέχρι τέλους κακοῖς
ἐπὶ τὸ χαράξαι τὰ γράμματα ταῦτα παρῆλθον. Ὑμεῖς
οὖν ἂν εἴητε δίκαιοι ήδη σκέψασθαι περὶ ἑαυτῶν,
ὅπως, εἰ καὶ τῆς κρίσεως ὑμῖν λόγος οὐδεὶς, τὴν
τοιαύτην ἀδοξίαν ἀποτρέψησθε.
ΤΙΒ'. — ΕΡΜΗΣΑΝΔΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
De ficta et simulata
Ὁ συναλγεῖν μὲν δοκων ταῖς συμφοραίς, δυνάμε
νος δὲ ἐπανορθοῦν, καὶ παραιτούμενος, σημεῖον μέ
γιστον καθ' ἑαυτοῦ ἐκφέρει, τοῦ μὴ συναλγεῖν, ἀλλὰ
χρηστότητα υποκρίνεσθαι τῷ μὴ βεβοηθηκέναι. ΕΙ
γάρ, φέρε εἰπεῖν, κύριος ὢν τοῦ λῦσαι τὸν τοῦ πένητος λιμόν, δέον λῦσαι καὶ ἀπαλλάξαι κἀκεῖνον
συμφορᾶς, καὶ ἑαυτὸν λύπης, συναλγεῖν προσποιεί
ται, οὐ φιλάνθρωπός ἐστιν, ἀλλὰ φιλανθρωπίαν
ὑποκρίνεται.
ΤΙΓʹ. ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
De officio judicis. (Conf. epist. 204,
Πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἢ διὰ βραδύτητα γνώμης
ἀνιχνεῦσαι τὸ δίκαιον οὐχ οἷοί τέ εἰσιν, ἢ ἀνιχνεύσαντες προδιδόασιν. "Η γὰρ ἀνάνδρως φοβηθέντες,
ἢ διὰ καπηλείαν πεπρακότες, ἢ διὰ φιλίαν αἰδεσθέν
τες, ἢ ὑπ᾽ ἔχθρας ἐρεθισθέντες, τὴν ὀρθὴν οὐ φέρουσι
ψῆφον. Χρὴ οὖν τὸν μέλλοντα δικάσαι πρῶτον μὲν
συνέσει κομᾷν, ἵνα μὴ διαλάθῃ τὸ θήραμα· ἔπειτα
δὲ καὶ ἀνδρία, καὶ καθαρότητι, καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ
ἀμνησικακία κεκοσμῆσθαι, ἵνα μὴ τὸ θηρευθὲν
προδοθείη.
ΤΙΔ'. - ΘΕΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
minibas quam rebus. Quidquid enim virtutis nomine laudabile, id omne triste nialumque esse opinantur. Ergá pios vero juveniliter agunt, ad virtute
præditos insolenter se gerunt: injusti perinde alque
improbi, qui exsatarari munquam possint. Equidem
id addens, neque os claudere potui omnes enim
qui aderant, ut narranti vera applaudebant), neque
omnino silentium tenui, sed viro Mli dixi: Credo
equidem, sed palinodiam ipsi canent, funemque
reducent; neque enim adeo sunt stupidi, atque
hebetes, ut malis hujusmodi ad extremum usque
spiritum inhærere studeant. Igitur tandem ad has
ipse litteras exarandas sum adductus. Vos igitur
quo justi sitis, nunc vobis ipsi consulite, ut si quid
judicii vobis est reliquum, hanc vestram ignominiam deleatis.
commiseratione.
ERMISANDRO PRESBYTERO.
Qui compati se dolenti fingit, cum tollere dole.
rem possit et rogatus est, signum maxime contra
se exhibet, quod vere non condoleat, sed quasi
utilius judicet opem non afferre. 654. Dic itaque,
si possit pauperi inopiam auferre, et teneatur, atque calamitatem ab eo queat avertere, sibi vero
dolorem eripere, simulat tamen se compati, non
hic humanus est, sed humanitatis effictor.
HIERACI CLARISS. VIRO.
et Philonem Hebr. de judice.)
Plerique hominum vel ob mentis tarditatem, quod
justum et æquum est, investigare nequeunt, vel
inquisitum produnt: alii enim molliter metuentes
quærunt, aut cauponarie venditant, vel amicitiæ
gratia jus dicere reveriti, aut odii et inimicitiarum
causa contendentes, judicium injuste ferunt. Decet
itaque qui judex sententiam feret, prudentia in primis pollere, ne præda effugiat. Deinde, fortitudine
est opus, et puritate atque justitia, præteritarumque oblivione injuriarum debet exornari, ne quod
venatus est, prodidisse videatur.
CCCXIV.· THEONI SCHOLASTICO.
Tentationes quomodo superentur. (Conf. epist. 59, 68, 71, 226, 270.)
Δυνατόν, ὦ βέλτιστε, κρείττονα γενέσθαι πειρασμοῦ τὸν φιλάρετον. Γίνεται δὲ ὑψηλότερος πειρα
σμοῦ, καὶ λύει αὐτὸν, οὐκ ἐν τῷ κωλύειν παντελῶς
Είναι (πολλάκις γὰρ ὁ Θεὸς συγχωρεῖ δοκιμασθῆναι),
ἀλλὰ ἐν τῷ ἀνδρείως φέρειν τὰ συμπίπτοντα. Χρή
γὰρ λύειν τὸν πειρασμὸν, εἰ καὶ ἄλυτος εἶναι δου
κοίη, διὰ σοφίας, καὶ ἀρετῆς, οὐ δι' ἀπογνώσεως
λύει δὲ δι' ἀρετῆς καὶ σοφίας οὐ τῷ πάντῃ κωλύειν,
ἀλλὰ τῷ συνεθίζειν γενναίως φέρειν τὰ συμπίπτου·
τα. Εἰ γὰρ καὶ βαρὺ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ᾿ ἰᾶται την
Potest, vir optime, virtuti deditus superare tentalionen. Ejus enim fit victor, non si arceat om.
nino (sæpe enim permittit probari suos Deus), sed
fortiter ferendo quæ accidunt adverša, Solvere enim
tentationem oportet, etsi dissolvi non posse videatir, com sapientia tum fortitudine, desperando
vero, minime. Portitadine quidem ac sapientia, n01
omninu rejiciendo, sed generose ferte adversa quæ
accidunt assnefaciendo. Etsi enim molestum id
exsistat negotium, omnem nihilominus molestiam
Pro παλινωδίας ᾆσειν iidem scribunt παλινωδίαν ᾄσεις. Rossis,
Ριν δι' ἀπογνώσεως codd. Vat. 650 et al.
scribunt 6:2 mpoyvitewę. Possin.
col. 1519–1520page 671 of 750
PG 78:1519βαρύτητα διὰ τῆς φρονήσεως, μετρίως φέρειν δυνά μενος τὰ λυπηρά. Ιασις γὰρ τῶν οὐκ ἐφ' ἡμῖν ἡ ἐν ἡμῖν φιλοσοφία. Καὶ λύσις τῶν ἀναγκαίων, εἰ καὶ καθ᾿ ἑαυτὰ ἄλυτά τισιν ἔδοξεν εἶναι, ἡ ἐν μὲν τοῖς δεινοῖς ἀνδρία, ἐν δὲ τοῖς δεξιοῖς καὶ γὰρ ταῦτα δοκιμασίας ἕνεκεν πολλάκις δίδοται) μεγαλοψυχία. ΤΙΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Τὸν μέλλοντα ἀπολαύειν τῆς ἀηττήτου συμμαχίας, τοιαῦτα αἰτεῖν χρή, ἃ καὶ τὸν τοῦ δικαίου λόγου ἔχει, ἵνα τῇ φύσει τῆς αἰτήσεως τὴν ῥοπὴν ἐπισπάσηται· τοῖς γὰρ ἐξ εἰρωνείας καὶ διὰ πλεονεξίας καλοῦσιν οὐκ ἐπιφοιτᾷ ἡ αὐτοκλήτως τοῖς ἀδικουμέ. νοις ἐπιφοιτῶσα. ΠΡΙΜΟ. Αὐτὸ τοῦτο, ὁ φής αἴτιον εἶναι ζητήσεως, λύσεώς ἔστι παρ' ἐμοὶ κριτῇ αἴτιον. Εἰ γὰρ ἀποταξάμενος τῷ κόσμῳ, θλίψει περιεπάρης καὶ πειρασμοῖς, μὴ θαυμάσῃς· ὁ γὰρ Χριστὸς εἶπεν, ο Θλίψιν ἔξετε ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ. • Πῶς τοίνυν ζητεῖς ἄνεσιν, τοῦ ἀγωνοθέτου τοῦτο εἰπόντος; Τότε γὰρ εἰκὸς ἦν σκανδαλίζεσθαι, εἰ τἀναντία ὧν εἶπεν ἐγίνετο. Εἰ δὲ κατὰ ἀκολουθίαν πάντα προβαίνει, τίνος ἕνεκεν σκανδαλίζῃ; Ο γὰρ ἐν τῷ καιρῷ τῶν παλαισμάτων ἄνεσιν ἐπιζητῶν, καὶ ἀστεφάνωτος μένει, καὶ συγ Ο χέει τοὺς καιρούς. ΤΙΖ'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ. Συνεχῶς, ὦ ελλογιμώτατε, τοῖς φοιτῶσι παισὶ τὰ περὶ ἀρετῆς καὶ σωφροσύνης παραίνει, καὶ ἀναγίνωσκε συγγράμματα λέγων· Ὦ παῖδες, ἔστω ὑμῖν μὴ πόνος μόνος ὁ περὶ λόγους, ἀλλὰ καὶ κόσμος ὁ περὶ τρόπους τὸ σπούδασμα. Ψυχὴ γὰρ καθαρά και κίας παιδείαν ειλικρινή προσίεται, καὶ παρ᾽ οἷς ἂν ή σωφροσύνη λάμπῃ τὸ τῶν ἀρετῶν τιμιώτατον. Εἰ γὰρ καὶ σωφροσύνη πᾶν τὸ ἀναμάρτητον, ἀλλὰ νέ μουσιν αὐτῆς τὴν προσηγορίαν εὖ ποιοῦντές τινες τῷ τῆς ἁγνείας πράγματι, κοσμιωτάτῳ ὄντι, καὶ ἐξοχωτάτῳ τῶν ἄλλων. Τούτοις καὶ ἡ σοφία συνοικήσει· ἂν γὰρ ἡγεμόνι χρῆσθαι πρὸς ἅπαντα ταύτῃ τῇ ἀρετῇ θελήσητε, ὑμεῖς μὲν γενήσεσθε άνδρες ἀγαθοὶ καὶ μακάριοι, ἐγὼ δὲ ἐφ' ὑμῖν οὐ μεῖον, ἢ οἵπερ ἐγέννησαν, ἀμείνω δόξαν καρπώσομαι. ΤΙΗ'. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ἑαυτοῖς, ὦ σοφέ, ἀδοξίαν προστρίβονται, καὶ τὸ ἐξεστηκέναι τῶν ὀρθῶν λογισμῶν ὑποφαίνουσιν, οἱ καὶ τὸ τοῖς ὀρθῶς λεγομένοις ἀντιλέγειν σοφίαν εἶναι οιόμενοι· σοφὸν γὰρ τἀληθὲς, μάλιστα όταν ἁπλοῦν ἡ καὶ σύντομον· δεινὸν καὶ τὸ ψεῦδος, το δεινὸν καὶ μωρόν δέ.
prudentia tollit, quæe tristia quæque moderate ferre βαρύτητα διὰ τῆς φρονήσεως, μετρίως φέρειν δυνά
novit. Malorum enim quæ in nostra potestate non μενος τὰ λυπηρά. Ιασις γὰρ τῶν οὐκ ἐφ' ἡμῖν ἡ ἐν
sunt, medicina est ea quæ in nostra est potestate ἡμῖν φιλοσοφία. Καὶ λύσις τῶν ἀναγκαίων, εἰ καὶ
philosophia: eaque dissolvit mala, quæ indissolu- καθ᾿ ἑαυτὰ ἄλυτά τισιν ἔδοξεν εἶναι, ἡ ἐν μὲν τοῖς
bilia viderentur. Fortitudo in gravibus molestisque δεινοῖς ἀνδρία, ἐν δὲ τοῖς δεξιοῖς καὶ γὰρ ταῦτα
exsistit rebus; in secundis vero (nam et hæ inter- δοκιμασίας ἕνεκεν πολλάκις δίδοται) μεγαλοψυχία.
dum probandi causa immittuntur) animi est opus
magnitudine.
CCCXV. - EIDEM.
ΤΙΕ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Divinum auxilium quomodo implorandum. (Conf. epist. 327, 457.)
Qui cupit auxilio insuperabili frui, ea exigat
oportet quæ postulat æquitas, ut petitionis natura
auxilium attrahat. lis enim qui per ironiam aut
avaritiam illud implorant, non accedit, sed iis qui.
bus injuria sponte illata est accedit.
CCCXVI. - PRIMO.
Τὸν μέλλοντα ἀπολαύειν τῆς ἀηττήτου συμμαχίας,
τοιαῦτα αἰτεῖν χρή, ἃ καὶ τὸν τοῦ δικαίου λόγου
ἔχει, ἵνα τῇ φύσει τῆς αἰτήσεως τὴν ῥοπὴν ἐπισπά
σηται· τοῖς γὰρ ἐξ εἰρωνείας καὶ διὰ πλεονεξίας
καλοῦσιν οὐκ ἐπιφοιτᾷ ἡ αὐτοκλήτως τοῖς ἀδικουμέ.
νοις ἐπιφοιτῶσα.
Vita piorum afflictionibus obnoxia.
Quod dicis quæstionis indigere, idem solutionis
causa, mea quidem sententia, videtur. Qui enim
mundo renuntiaverit nihil mirare, tribulationi ac
tentationibus obnoxium esse. Ait enim Christus:
655 «Tribulationem in hoc mundo habebitis ".
Cur itaque certaminis præfecto ita loquente quietem postulas? Tunc enim offendi erat æquum si
contra atque dixit, contigisset. Sin ex consequenti
omnia eveniunt, cur, quaso, seandalisaris? Quisquis
enim certaminis tempore otium quietemque quærit,
corona fraudatur, opportunitatesque amittit.
CCCXVII. - OPHELIO GRAMMATICO.
TIG.
ΠΡΙΜΟ.
Αὐτὸ τοῦτο, ὁ φής αἴτιον εἶναι ζητήσεως, λύσεώς
ἔστι παρ' ἐμοὶ κριτῇ αἴτιον. Εἰ γὰρ ἀποταξάμενος
τῷ κόσμῳ, θλίψει περιεπάρης καὶ πειρασμοῖς, μὴ
θαυμάσῃς· ὁ γὰρ Χριστὸς εἶπεν, ο Θλίψιν ἔξετε ἐν
τῷ κόσμῳ τούτῳ. • Πῶς τοίνυν ζητεῖς ἄνεσιν, τοῦ
ἀγωνοθέτου τοῦτο εἰπόντος; Τότε γὰρ εἰκὸς ἦν
σκανδαλίζεσθαι, εἰ τἀναντία ὧν εἶπεν ἐγίνετο. Εἰ δὲ
κατὰ ἀκολουθίαν πάντα προβαίνει, τίνος ἕνεκεν
σκανδαλίζῃ; Ο γὰρ ἐν τῷ καιρῷ τῶν παλαισμάτων
ἄνεσιν ἐπιζητῶν, καὶ ἀστεφάνωτος μένει, καὶ συγ
Ο χέει τοὺς καιρούς.
"
ΤΙΖ'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ.
informatio. (Confer. epist. 9.)
Συνεχῶς, ὦ ελλογιμώτατε, τοῖς φοιτῶσι παισὶ τὰ
περὶ ἀρετῆς καὶ σωφροσύνης παραίνει, καὶ ἀναγί
νωσκε συγγράμματα λέγων· Ὦ παῖδες, ἔστω ὑμῖν
μὴ πόνος μόνος ὁ περὶ λόγους, ἀλλὰ καὶ κόσμος ὁ
περὶ τρόπους τὸ σπούδασμα. Ψυχὴ γὰρ καθαρά και
κίας παιδείαν ειλικρινή προσίεται, καὶ παρ᾽ οἷς ἂν
ή σωφροσύνη λάμπῃ τὸ τῶν ἀρετῶν τιμιώτατον. Εἰ
γὰρ καὶ σωφροσύνη πᾶν τὸ ἀναμάρτητον, ἀλλὰ νέ
μουσιν αὐτῆς τὴν προσηγορίαν εὖ ποιοῦντές τινες
τῷ τῆς ἁγνείας πράγματι, κοσμιωτάτῳ ὄντι, καὶ
ἐξοχωτάτῳ τῶν ἄλλων. Τούτοις καὶ ἡ σοφία συνοικήσει· ἂν γὰρ ἡγεμόνι χρῆσθαι πρὸς ἅπαντα ταύτῃ
τῇ ἀρετῇ θελήσητε, ὑμεῖς μὲν γενήσεσθε άνδρες
ἀγαθοὶ καὶ μακάριοι, ἐγὼ δὲ ἐφ' ὑμῖν οὐ μεῖον, ἢ
οἵπερ ἐγέννησαν, ἀμείνω δόξαν καρπώσομαι.
Puerorum ad virtutem verecundiamque
Assidue, vir disertissime, pueros qui te frequentant de virtute ac verecundia seu modestia amplectenda hortare, et hæc de scripto his fere usus
verbis, lege: Adolescentes, non sit vobis grave dicendi arti incumbere, quin potius ornamento fore
ducite moribus quam optimis imbui. Animus enim
a vitiis purus sinceram parat scientiam. Et quibus
verecundia adest, in his verecundia virtutum maxima
elucescit. Siquidem et temperantia vitiis caret, quæ
etiam illos qui ipsam amplectuntur castitate exornat: quæ reliquis antecellit virtutibus pulchritudine. Cum his sapientia habitat. Hac itaque duce si
ad omnia uti volueritis, vos quidem viri effìciemini
optimi ac fortunati: ego quoque a recta vestra institutione non minus quam qui vos parentes genuerunt, imo majorem etiam gloriam consequar.
CCCXVIII. ISIDORO EPISCOPO.
Veritatis laudalio,
Sibi notam ignominiæ, o sapiens, inurunt, et a
recta excidere ratione videntur, qui sapientis esse
hominis ducunt repugnare iis, quæ bene vereque
dicta sunt. Atqui summa sapientia, veritas est,
simpliciter breviterque prolata. Mendacium contra,
8º Joan. xvi, 33.
ΤΙΗ'. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
mendacii turpitudo.
Ἑαυτοῖς, ὦ σοφέ, ἀδοξίαν προστρίβονται, καὶ
τὸ ἐξεστηκέναι τῶν ὀρθῶν λογισμῶν ὑποφαίνουσιν,
οἱ καὶ τὸ τοῖς ὀρθῶς λεγομένοις ἀντιλέγειν σοφίαν
εἶναι οιόμενοι· σοφὸν γὰρ τἀληθὲς, μάλιστα όταν
ἁπλοῦν ἡ καὶ σύντομον· δεινὸν καὶ τὸ ψεῦδος,
το δεινὸν καὶ iidem cold. legunt μωρόν δέ. Possis.
col. 1521–1522page 672 of 750
PG 78:1521κἂν δεινότητι καὶ καλλιεπείᾳ δοκῇ κεκοσμῆσθαι. ΤΙΘ'. --- ΑΡΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἴσθω σου τοῦτο ἡ φρόνησις, εἰ ἀγέρωχος γυνή καλλωπιζομένη καλοίη πρὸς ἑαυτὴν τοὺς ὁρῶντας, κἂν μὴ ἔλῃ τὴν ἁπαντώντα, δίκην δίδωσιν ἡ ἑλοῦσα. Τὸ γὰρ κώνειον κατεσκεύασε, καὶ τὸν κυ κεῶνα ἐκέρασε, καὶ τὴν κύλικα προσήγαγεν, εἰ καὶ μὴ εὑρέθη ὁ πίνων. Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν ἀποτελεσμάτ των, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ πράγματα ὡς τὰ πολλὰ κρίνεται. ΤΚ. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Οἶδα ὅτι κρειττόνων ἢ καθ᾿ ἑαυτοὺς τετυχήκασιν ἀξιωμάτων· διὰ τοῦτο πλημμελεῖν ἀδεῶς οιόμενοι, οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὴν θείαν φιλανθρωπίαν τὴν παντὸς ἐπαίνου κρείττονα, ὑπόθεσιν τῶν οἰκείων πταισμά των ορίζονται, ὅπερ οὐδὲ εἰπεῖν θέμις. Αλλ' οὐ τοὺς εὐφρονοῦντας οὕτω διακεῖσθαι χρή, οὐδὲ εἰς τὴν αὐτ τὴν ἐκείνοις ἐλαύνειν μανίαν, ἀλλὰ τότε μάλιστα σπουδάζειν τῇ τιμῇ συμβαίνοντα παρέχεσθαι τὸν βίον, καὶ ὡς ἐνδέχεται λαμπρύνεσθαι τοῖς ἔργοις· ἵνα καὶ γλῶτταν εὔφημον, καὶ διάνοιαν εὐγνώμονα ἔχοντες τοὺς κατὰ τῆς θείας μακροθυμίας ὁπλίζοντας τὰς γλώττας Επιστομίζωμεν. ΤΚΑ'. - ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Οὐκ ἴσην, ὦ μακάριε, πρὸ τοῦ ἱερωσύνης ἠξιῶ σθαι, καὶ μετὰ τὸ ἀξιωθῆναι, εἰ πταίσωμεν, δίκην δώσομεν, ἀλλὰ πολλῷ πικροτέραν. Οἱ γὰρ μηδὲ τῷ τῆς τιμῆς τοιαύτης ἠξιώσθαι βελτιωθέντες, ἀργα λεώτερον δίκαιοι ἂν εἶεν κολάζεσθαι. Γίγνεται γὰρ εἰκότως τὸ τῆς τιμῆς μέγεθος μείζονος τιμωρίας ἐφόδιον. ΤΚΒ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Ωσπερ ἐν νηῖ, ὅταν μὲν ναύτης σφαλείη, βρα χεῖαν τὴν βλάβην τοῖς συμπλέουσι φέρει, ὅταν δὲ ὁ κυβερνήτης, κοινὸν ὄλεθρον παρασκευάζει, οὕτω τὰ μὲν τῶν ὑπηκόων πταίσματα, οὐκ εἰς τὸ κοινὸν τοσ οὗτον, ὅσον εἰς αὐτοὺς φέρει την βλάβην· τὰ δὲ τῶν ἱερωμένων εἰ; πάντας ἀφικνεῖται. ΤΟ ΑΥΤΟ. ΤΚΓ'. Εἰ μόλις, ὦ ἀγαθέ, κατορθοῦντες οἱ τὴν τῆς ἱερωσύνης ἐστεμμένοι λειτουργίαν ὠφελῆσαι δυνη θείεν (οἱ γὰρ ἀρχόμενοι τὰ μὲν κατορθώματα καν μεγάλα ᾖ, βραδέως, τὰ δὲ πταίσματα κἂν μικρὰ ᾖ, ἐξέως ὁρῶσιν), οι βαθύμως ζῶντες, καὶ μηδεμίαν τῶν ὑπηκόων ποιούμενοι πρόνοιαν, ποίαν οὐκ ἐνστάζουσι κακίαν τοῖς ὥσπερ ἀπολογίαν ἔχειν οἰο μένοις τῶν οἰκείων πταισμάτων τὰ τῶν ἡγεμόνων την τὸν ενστάζουσι ἐνστάξουσι. ΙΒ.
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CCCXXIII.
κἂν δεινότητι καὶ καλλιεπείᾳ δοκῇ κεκοσμῆσθαι.
ΤΙΘ'. --- ΑΡΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
malum quid admodum, etsi gravissima disertissi
maque comatur oratione, exsistit.
Aspectus mulierum periculosus.
Ἴσθω σου τοῦτο ἡ φρόνησις, εἰ ἀγέρωχος γυνή
καλλωπιζομένη καλοίη πρὸς ἑαυτὴν τοὺς ὁρῶντας,
κἂν μὴ ἔλῃ τὴν ἁπαντώντα, δίκην δίδωσιν ἡ
ἑλοῦσα. Τὸ γὰρ κώνειον κατεσκεύασε, καὶ τὸν κυκεῶνα ἐκέρασε, καὶ τὴν κύλικα προσήγαγεν, εἰ καὶ
μὴ εὑρέθη ὁ πίνων. Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν ἀποτελεσμάτ
των, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ πράγματα ὡς
τὰ πολλὰ κρίνεται.
ΤΚ. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
HERONI PRESBYTERO.
(Conf. epist. 65, 173, 291.)
Non ignoras qua es prudentia præditus, formas
pulchritudine lumentem mulierem si spectantes ad
se alliciat, tametsi non capiat obvios, daturam tamen pœnas quasi cepisset: venenum enim propinavit, miscuitque poculum, calicemque protulit,
etsi non reperit qui biberet. Non enim impleta
modo, sed et tentata flagitia ut plurimum judicio
expenduntur.
CCCXX.· EUTONIO DIACONO.
De Zosimo, cæterisque qui Dei longanimitate abutebantur. Supra sæpe de eisdem ad eumdem.
Οἶδα ὅτι κρειττόνων ἢ καθ᾿ ἑαυτοὺς τετυχήκασιν
ἀξιωμάτων· διὰ τοῦτο πλημμελεῖν ἀδεῶς οιόμενοι,
οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὴν θείαν φιλανθρωπίαν τὴν παντὸς
ἐπαίνου κρείττονα, ὑπόθεσιν τῶν οἰκείων πταισμά
των ορίζονται, ὅπερ οὐδὲ εἰπεῖν θέμις. Αλλ' οὐ τοὺς
εὐφρονοῦντας οὕτω διακεῖσθαι χρή, οὐδὲ εἰς τὴν αὐτ
τὴν ἐκείνοις ἐλαύνειν μανίαν, ἀλλὰ τότε μάλιστα
σπουδάζειν τῇ τιμῇ συμβαίνοντα παρέχεσθαι τὸν βίον,
καὶ ὡς ἐνδέχεται λαμπρύνεσθαι τοῖς ἔργοις· ἵνα καὶ
γλῶτταν εὔφημον, καὶ διάνοιαν εὐγνώμονα ἔχοντες
τοὺς κατὰ τῆς θείας μακροθυμίας ὁπλίζοντας τὰς
γλώττας Επιστομίζωμεν.
ΤΚΑ'. - ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Sacerdoti vitanda scandala, ut et
Οὐκ ἴσην, ὦ μακάριε, πρὸ τοῦ ἱερωσύνης ἠξιῶσθαι, καὶ μετὰ τὸ ἀξιωθῆναι, εἰ πταίσωμεν, δίκην
δώσομεν, ἀλλὰ πολλῷ πικροτέραν. Οἱ γὰρ μηδὲ τῷ
τῆς τιμῆς τοιαύτης ἠξιώσθαι βελτιωθέντες, ἀργαλεώτερον δίκαιοι ἂν εἶεν κολάζεσθαι. Γίγνεται γὰρ
εἰκότως τὸ τῆς τιμῆς μέγεθος μείζονος τιμωρίας
ἐφόδιον.
ΤΚΒ'.
Scio dignitates supra meritum consecutos propterea
delinquere audacter, quod existiment nihil aliud
quam diviņam benignitatem, quæ laudari satis
non possit, 656 argumentum suorum esse delictorum, quod nefas est dicere. At non ita sentire
decet sapientes, nec in eamdem se immittere amentiam, sed tum maxime dare operam, ut honeste
vita transigatur, utque recte factis eam illustrent,
ut et linguam benigne loquentem, mentemque recte
sentientem habentes, eorum ora obturent, qui in
Dei longanimitatem linguas acuerunt.
CCCXXI. HIERACI PRESBYTERO.
epist. seq. lib. 11, epist. 121.
Non parem, o bone, ante et post adeptum sacer
dotium si delinquamus, pœnam luemus, sed multo
acerbiorem. Nam qui ne ista quidem honoris dignitate redditi sunt meliores, æquum est eos gravius
puniri. Est enim merito ipsa honoris magnitudo
supplicii majoris occasio.
CCCXXII. EIDEM.
Sacerdotum graviora esse quam laicorum delicta.
Ωσπερ ἐν νηῖ, ὅταν μὲν ναύτης σφαλείη, βρα
χεῖαν τὴν βλάβην τοῖς συμπλέουσι φέρει, ὅταν δὲ ὁ
κυβερνήτης, κοινὸν ὄλεθρον παρασκευάζει, οὕτω τὰ
μὲν τῶν ὑπηκόων πταίσματα, οὐκ εἰς τὸ κοινὸν τοσοὗτον, ὅσον εἰς αὐτοὺς φέρει την βλάβην· τὰ δὲ τῶν
ἱερωμένων εἰ; πάντας ἀφικνεῖται.
Ut in navigio si quis nauta delinquat, minus id
navigantibus affert incommodum; si vero gubernator, communem procural interitum; ad eundem
modum subditorum peccata non tam aliis, quam
suo ipsi capiti malum arcessunt. At sacerdotum vitia in omnes exemplo redundant.
Sacerdotum est subditorum salagere. Majorum delicta graviora.
ΤΚΓ'.
Εἰ μόλις, ὦ ἀγαθέ, κατορθοῦντες οἱ τὴν τῆς
ἱερωσύνης ἐστεμμένοι λειτουργίαν ὠφελῆσαι δυνη
θείεν (οἱ γὰρ ἀρχόμενοι τὰ μὲν κατορθώματα καν
μεγάλα ᾖ, βραδέως, τὰ δὲ πταίσματα κἂν μικρὰ ᾖ,
ἐξέως ὁρῶσιν), οι βαθύμως ζῶντες, καὶ μηδεμίαν
τῶν ὑπηκόων ποιούμενοι πρόνοιαν, ποίαν οὐκ ἐνστά
ζουσι κακίαν τοῖς ὥσπερ ἀπολογίαν ἔχειν οἰομένοις τῶν οἰκείων πταισμάτων τὰ τῶν ἡγεμόνων
EIDEM.
Si vix tandem, bone vir, recte quid ae cum laude
agentes qui sacris sunt initiati prodesse queant
(subditi enim recte quidem gésta, quamvis magna
sint, non tam cito; peccata vero tametsi minima
citissime animadvertunt), negligenter viventes, et
nullam subditorum curam gerentes, quam non iustillant improbitatem iis qui propriorum delictoruin
velut defensionem habere se putant peccata supeVARIE LECTIONES ET NOTÆ.
lidem την in τὸν mutant. PussIN.
Pro ενστάζουσι anilio codd. habent ἐνστάξουσι. ΙΒ.
col. 1523–1524page 673 of 750
PG 78:1523ἁμαρτήματα, καὶ ἀδεῶς ἐπὶ πᾶσαν παρανομίαν χω ροῦσι; Μάλιστα τοίνυν τοὺς ἱερωμένους φροντίζειν χρὴ, ὡς καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν, καὶ ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων λόγον ἀποδώσοντας. ΤΚΔ'. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Κρίνειν τά τε τῶν ὕβρεων, τά τε τῶν κολάσεων μεγέθη οι άνθρωποι τῷ πλήθει τῶν συνειδότων ενώ θασι. Τὰς γὰρ αὐτὸς ὕβρεις, καὶ τὰς αὐτὰς κολάσεις μὴ ἐπὶ πολλῶν γινομένας, οὐχ ὁμοίως βαρυτάτας ἡγοῦνται. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, σκόπει πως διακεισόμεθα, ἐπὶ πάσης τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ τοῦ τῶν ἀγγέλων δήμου μέλλοντες εὐθύνας ὑφέξειν, όταν μάλιστα καὶ πᾶσα ἀναισχυντία χώραν οὐχ ἕξει, τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῖν ὥσπερ σκιῶν ἀκολουθούντων. ΠΑΥΛΟ. Ἐπὶ μὲν ἀνθρώπων ἢ ἀμυνομένων, ἢ ἀμειβομέν νων, οὐ πάντως ἡ δύναμις τῇ βουλήσει ἔπεται· ἐπὶ δὲ τῆς θείας δίκης, τῆς ἀμύνεσθαι μὲν ἀναγκαζο μένης, ἀμείβεσθαι δὲ βουλομένης· ἐπειδήπερ ἡ δύο ναμις τῆς βουλήσεως οὐκ ἔστιν ἀσθενεστέρα: πάντως ἀμφότερα εἰς ἔργον ἐκβήσεται. Τοὺς μὲν γὰρ ἀμυ νεῖται, τοὺς δὲ ἀμείψεται. ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ. Εἰ καὶ παράδοξον εἶναι ὑμῖν δόξει τὸ ῥηθησόμενον, ἀλλ' ὅμως λελέξεται. Φημι τοίνυν ὅτι οὐδεὶς οὔτε διαβάλλει χρηστός, οὔτε διαβάλλεται πονηρός. Ε: δὲ αίνιγμα δοκεῖ τὸ ῥηθὲν, σαφέστερον ειρήσεται. Ο ἀγαθὸς, κἂν εἰπεῖν τι ἢ ὑπὸ μισοπονηρίας, ἢ πρὸς διόρθωσιν προαχθείη, οὐ διαβάλλει· οὐ γὰρ τὰ ψευδῆ πλάττει, ἀλλὰ τἀληθῆ φράζει. Ὁ δὲ πονηρὸς οὐ διπ βάλλεται· καὶ γὰρ εἰ καὶ ἡ διαβολὴ πλάσμα ἐστὶ ψευ δὲς, ἀλλὰ τἀληθῆ ἀκούει. ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ. Πάντες ἄνθρωποι τούτοις καὶ συμπράττειν καὶ συμπονεῖν ἐθέλουσιν, οἷς ἂν ὁρῶσι τὴν προθυμίαν τοῦ πράττειν & χρὴ ἀκμάζουσαν· τοὺς γὰρ καθεύδειν καὶ ῥαθυμεῖν προῃρημένους, καὶ τὴν οἰκείαν σωτηρίαν προδιδόντας, οὐδὲ λόγου εἰκότως ἀξιοῦσιν. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, εἰκότως καὶ ἡ θεία ροπή οὐ πᾶσιν ἐπιφοιτῇ· ἀλλ' ἐκείνους ἀφεῖσα, τοὺς τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν διὰ ῥᾳθυμίαν προπίνοντας· τοῖς πράττειν & χρή προηρημένοις τὴν οἰκείαν νέμει συμμαχίαν. ΤΚΗ'. — ΣΕΡΗΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τὸν φιλάρετον πάντα τὰ περιττὰ χρὴ περικόπτειν οὐ γὰρ ἐν τροφῇ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀμφιάσει, καὶ ἐν οἰκήσει καὶ ἐν ἐπίπλοις, καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὴν χρείαν χρὴ τιμᾶν, καὶ τὴν αὐτάρκειαν μὴ ὑβρίζειν.
riarum, et intrepide in omne facinus ruunt? Maxime ἁμαρτήματα, καὶ ἀδεῶς ἐπὶ πᾶσαν παρανομίαν χω
itaque decet sacerdotes satagere tanquam pro se
sibique subjectis sint rationem reddituri 8¹.
CCCXXIV. ZOSIMO PRESBYTERO.
Extremi judicii terrore a
ροῦσι; Μάλιστα τοίνυν τοὺς ἱερωμένους φροντίζειν
χρὴ, ὡς καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν, καὶ ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων
λόγον ἀποδώσοντας.
ΤΚΔ'.
peccatis revocare conatur.
Κρίνειν τά τε τῶν ὕβρεων, τά τε τῶν κολάσεων
μεγέθη οι άνθρωποι τῷ πλήθει τῶν συνειδότων ενώ
θασι. Τὰς γὰρ αὐτὸς ὕβρεις, καὶ τὰς αὐτὰς κολάσεις
μὴ ἐπὶ πολλῶν γινομένας, οὐχ ὁμοίως βαρυτάτας
ἡγοῦνται. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, σκόπει πως
διακεισόμεθα, ἐπὶ πάσης τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ τοῦ
τῶν ἀγγέλων δήμου μέλλοντες εὐθύνας ὑφέξειν,
De injuriarum, deque opinionum magnitudine,
ex numero eorum qui conscii sunt æstimare solent, Injurias enim et castigationes de quovis sumplas, non eodem modo gravissimas astiunt. Quori
cum ita sit, vide, quæso, quomodo affecti erimus,
qui coram tota humanitate et angelorum pulchritu
dine causam dicemus, 657 cum præsertim omnis
etiam in verecundia, locum non reperio, peccatis p όταν μάλιστα καὶ πᾶσα ἀναισχυντία χώραν οὐχ
nos, velut umbra corpus solet, consequentibus. ἕξει, τῶν ἁμαρτημάτων ἡμῖν ὥσπερ σκιῶν ἀκολου
θούντων.
CCCXXV.-PAULO.
TKE'.
De bonorum præmio panaque improborum.
Homines ut pœna præmiove quempiam afficiant,
non semper voluntati potestas respondet. At Dei
iustitia, quae et poena cogitur aficere, et cupit di.
gnos præmiare (quandoquidem facultas voluntate
non est inferior ), utraque reapse omnino exercentur. Hos enim præmio, illos pœna Deus
afficit.
CCCXXVI.-MARTINIANO, ZOSIMO ET MARONI.
Ἐπὶ μὲν ἀνθρώπων ἢ ἀμυνομένων, ἢ ἀμειβομέν
νων, οὐ πάντως ἡ δύναμις τῇ βουλήσει ἔπεται· ἐπὶ
δὲ τῆς θείας δίκης, τῆς ἀμύνεσθαι μὲν ἀναγκαζομένης, ἀμείβεσθαι δὲ βουλομένης· ἐπειδήπερ ἡ δύο
ναμις τῆς βουλήσεως οὐκ ἔστιν ἀσθενεστέρα: πάντως
ἀμφότερα εἰς ἔργον ἐκβήσεται. Τοὺς μὲν γὰρ ἀμυ
νεῖται, τοὺς δὲ ἀμείψεται.
TKG'.
ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ.
Boni nemtnem calumniantur. Mali a calumnia cur liberi. (Conf. epist. 541.)
Etsi incredibile vobis visum iri quod dicam scio,
dicetur tamen. Sentio itaque ut neque bonum virum calumniari quemquam, ita neque improbuin
calumnia appeti. Quod dictum si ænigmatis instar
videatur, dilucidius proferam. Probus si quid dicat
vel odio vitiorum, vel ad corrigendum aberrantem,
minime calumniatur. Non enim mendacia fingit,
imo vera potius narrat. Improbus contra conviciis
non oneratur. Quamvis enim calumnia falsi est
quædam fictio, audit tamen ille verum.
CCCXXVII.-IISDEM.
Deus facientibus quod oportet fert
Mortales plerumque his collaborare et cooperari
student, quibus sedulitatem diligentiamque inesse
vident eorum quæ facto est opus. At socordes, ignavos, ac propria salutis prævaricatores merito negligunt. Quod cum ita sit, merito etiam divinus
nutus non omnibus accedit. Sed eos dimittens, qui
suam salutem per negligentiam decoquunt, iis, qui
ra, quæ ex usu sunt, facere conantur vel proposunt, opportunum auxilium tribuit.
CCCXX VIII. — SERENO DIACONO.
Εἰ καὶ παράδοξον εἶναι ὑμῖν δόξει τὸ ῥηθησόμε
νον, ἀλλ' ὅμως λελέξεται. Φημι τοίνυν ὅτι οὐδεὶς οὔτε
διαβάλλει χρηστός, οὔτε διαβάλλεται πονηρός. Ε: δὲ
αίνιγμα δοκεῖ τὸ ῥηθὲν, σαφέστερον ειρήσεται. Ο
ἀγαθὸς, κἂν εἰπεῖν τι ἢ ὑπὸ μισοπονηρίας, ἢ πρὸς
διόρθωσιν προαχθείη, οὐ διαβάλλει· οὐ γὰρ τὰ ψευδῆ
πλάττει, ἀλλὰ τἀληθῆ φράζει. Ὁ δὲ πονηρὸς οὐ διπ
βάλλεται· καὶ γὰρ εἰ καὶ ἡ διαβολὴ πλάσμα ἐστὶ ψευ
δὲς, ἀλλὰ τἀληθῆ ἀκούει.
TK2. ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ.
auxilium. (Vide epist. 315, 459.)
Πάντες ἄνθρωποι τούτοις καὶ συμπράττειν καὶ
συμπονεῖν ἐθέλουσιν, οἷς ἂν ὁρῶσι τὴν προθυμίαν
τοῦ πράττειν & χρὴ ἀκμάζουσαν· τοὺς γὰρ καθεύ
δειν καὶ ῥαθυμεῖν προῃρημένους, καὶ τὴν οἰκείαν
σωτηρίαν προδιδόντας, οὐδὲ λόγου εἰκότως ἀξιοῦσιν.
Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, εἰκότως καὶ ἡ θεία ροπή
οὐ πᾶσιν ἐπιφοιτῇ· ἀλλ' ἐκείνους ἀφεῖσα, τοὺς τὴν
ἑαυτῶν σωτηρίαν διὰ ῥᾳθυμίαν προπίνοντας· τοῖς
πράττειν & χρή προηρημένοις τὴν οἰκείαν νέμει
συμμαχίαν.
ΤΚΗ'. — ΣΕΡΗΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Modestia vitæ commendata in omnibus.
Virtuti deditum supervacua resecare decet. Non
enim in cibis modo, sed et in vestibus, ædificiis,
ac supellectile, aliisque rebus usus potissimum
spectandus, modusque non excedendus. Quid enim
• Hebr. xi, 17.
Τὸν φιλάρετον πάντα τὰ περιττὰ χρὴ περικόπτειν·
οὐ γὰρ ἐν τροφῇ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀμφιάσει, καὶ
ἐν οἰκήσει καὶ ἐν ἐπίπλοις, καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὴν
χρείαν χρὴ τιμᾶν, καὶ τὴν αὐτάρκειαν μὴ ὑβρίζειν.
col. 1525–1526page 674 of 750
PG 78:1525Τί γάρ, εἰ νηστεύοις μὲν, χρηματίζῃ δέ; ἢ μὴ χρηματίζῃ μὲν, οἰκήσιν δὲ ζητοίης τῆς χρείας κρείτο τονα; Τί δέ, εἰ μετρίᾳ μὲν οἰκήσει χρῷο, ἀμφιάσει δὲ περιέργῳ καλλωπίζοιο; Μέτριον γὰρ εἶναι χρή καὶ λόγῳ, καὶ σχήματι, καὶ φωνῇ, καὶ βλέμματι, καὶ βαδίσματι. Πολλοὶ γὰρ καὶ πλούτου ὄντες ἔρημοι, καὶ οἰκημάτων καὶ ἐνδύσεως λαμπρᾶς ἐνδεείς, τοσαύ την διὰ τοῦ βαδίσαντος ἐμφαίνουσι την βλακείαν, ὡς γέλωτα όφλισκάνειν. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. ΤΚΘ'. Πρὸς τὸ τέλος λοιπὸν ὁ κόσμος ἐπείγεται· οὐ γὰρ δὴ ψεύσεται ἡ ἀλήθεια, συντέλειαν ἔσεσθαι προμηνύ σασα. Εἰ δὲ κἀκείνη πόῤῥω τισὶν εἶναι δόξειεν, ἀλλ' ὅ γε ἑκάστῳ χρόνος καθ᾿ ἡμέραν δαπανᾶται, καὶ τὴν τελευτὴν ὠδίνει, καὶ πρὸς τὸ πέρας βρᾷ. Τῶν μὲν γὰρ πρεσβυτέρων δήλη ἐστὶν ἡ τελευτή, τῶν δὲ ἀκε μαζόντων άδηλος ή ζωή. Προθεσμίαν γὰρ μίαν μὴ ἔχοντος τοῦ βίου, ἀλλὰ πᾶσαν ἡλικίαν τοῦ θανάτου ἐπινεμομένου, πάντας γρηγορεῖν χρὴ, καὶ προσδοκᾶν τὸ πάντως ἐσόμενον. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς πάντα μᾶλλον ἢ τοῦτο προσδοκῶμεν· τὰ μὲν γὰρ ἀδόκητα καὶ ἀνέλπιστα καθ' ἑκάστην ὥραν ὀνειροπολούμεν καὶ ἐλπίζομεν· τὸ δὲ πάντῃ τε καὶ πάντως ἐσόμενον, καὶ αὐτίκα δὴ μάλα πολλάκις ἐπιστησόμενον, οὐδὲ ἐννοεῖν ἀξιοῦμεν· ἀλλὰ θνητοὶ ὄντες κατὰ τὸ σῶμα καὶ ἐπίκηροι, ὡς ἀθάνατοι διανοούμεθα· καὶ τῆς μὲν ἀθανάτου ψυχῆς ἀμελοῦμεν, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἔχειν ψυχὴν νομίζομεν· τὸ δὲ θνητὸν σῶμα ἀθάνατον εἶναι ἡγούμενοι, περὶ αὐτὸ πᾶσαν τὴν σπουδὴν ἀναλίσκο μεν. Ποίας οὖν ἀπολαύσομεν συγγνώμης, τῆς μὲν ἀθανάτου θάνατον καταψηφιζόμενοι, τὸ δὲ θνητὸν πάσης τιμῆς ἀξιοῦντες; κἀκείνην παραβλάπτοντες, ἵνα τοῦτο κοσμήσωμεν; κακείνην λιμῷ τήκοντες, ἶναι τοῦτο σκιρτἂν καὶ τρυφᾶν ἔχοι; Χρὴ γὰρ τὰ μὲν πρωτεῖα τῇ ψυχῇ, τὰ δὲ δευτερεία τῷ σώματι νέμειν· οὐ γὰρ ἐναντίον αὐτῆς ἐστιν, ἀλλ᾽ ὄργανον καὶ κιθάρα· ἐπιμελείας γὰρ δεῖται, οὐκ ἀπολαύσεως ἀνωφελούς· τροφῆς, οὐ τρυφῆς· αυταρκείας, οὐ πλησμονῆς· εἴ γε μέλλοι μὴ πολέμιον, ἀλλὰ σύμ μαχον τῇ ψυχῇ εἶναι. ΤΑ — ΜΑΡΚΙΑΝΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Τον μέλλοντα διασαλεύειν καὶ ἀναμοχλεύειν δόξαν παλαιὰν καὶ πεπηγυίαν, καὶ καλὴν εἶναι τῷ κακῶς προληφθέντι νομιζομένην, ἐπειδὴ τὸ και μιδῇ παράδοξον, οὐκ ἂν εἴη προοιμίων ἄνευ εὐπαράδεκτον· οὐκ εὐθὺς τἀναντία φράζειν χρή. Ἐπεὶ καταγέλαστος ἔσται καὶ κωμῳδηθήσεται ὑπὸ τῶν προκαταληφθέντων τῇ ἐναντία ψήφῳ ἀλλὰ πρότερον ὑπορύξαντα καλῶς δι᾿ ἑτέρων πολ αδόκητα ἐδόκιμα. Διασαλεύειν. διασκαλεύειν, διασκαλουδεύειν, ἀπο ρύξαντα άνευ.
EPISTOLARUM LIB. V. - EPIST. CCCXXX.
Τί γάρ, εἰ νηστεύοις μὲν, χρηματίζῃ δέ; ἢ μὴ χρη- si jejunes, sed pecuniam avare colligas; vel si non
ματίζῃ μὲν, οἰκήσιν δὲ ζητοίης τῆς χρείας κρείτο
τονα; Τί δέ, εἰ μετρίᾳ μὲν οἰκήσει χρῷο, ἀμφιάσει
δὲ περιέργῳ καλλωπίζοιο; Μέτριον γὰρ εἶναι χρή
καὶ λόγῳ, καὶ σχήματι, καὶ φωνῇ, καὶ βλέμματι, καὶ
βαδίσματι. Πολλοὶ γὰρ καὶ πλούτου ὄντες ἔρημοι,
καὶ οἰκημάτων καὶ ἐνδύσεως λαμπρᾶς ἐνδεείς, τοσαύ
την διὰ τοῦ βαδίσαντος ἐμφαίνουσι την βλακείαν, ὡς
γέλωτα όφλισκάνειν.
id agas, augustas quaras sedes usui tue? Quid vero
si bis moderate uti videare, indumento tamen superduo orneris? Modestum etenim decet esse et
sermone et habitu, ac voce aspectaque, incessu
denique. Malti enim a rebus Inopes, dono ac splendida carentes veste, incessu tamen cam præ se ferant mollitiem, risum ut omnibus debere et concitare videantur.
658 CCCXXIX.-ZOSIMO PRESBYTERO.
brevitas vigilare jubet. (Matth. xxv. Conf. lib. 1,
24, 124, 126 et 146.)
ΤΚΘ'.
Anima potiorem quam corporis curam gerendam. Vita
epist. 15 et lib. 1v, epist.
Πρὸς τὸ τέλος λοιπὸν ὁ κόσμος ἐπείγεται· οὐ γὰρ
δὴ ψεύσεται ἡ ἀλήθεια, συντέλειαν ἔσεσθαι προμηνύ
σασα. Εἰ δὲ κἀκείνη πόῤῥω τισὶν εἶναι δόξειεν, ἀλλ' tians. Qui inundi fnis, etsi longius abesse quibusὅ γε ἑκάστῳ χρόνος καθ᾿ ἡμέραν δαπανᾶται, καὶ τὴν
τελευτὴν ὠδίνει, καὶ πρὸς τὸ πέρας βρᾷ. Τῶν μὲν
γὰρ πρεσβυτέρων δήλη ἐστὶν ἡ τελευτή, τῶν δὲ ἀκε
μαζόντων άδηλος ή ζωή. Προθεσμίαν γὰρ μίαν μὴ
ἔχοντος τοῦ βίου, ἀλλὰ πᾶσαν ἡλικίαν τοῦ θανάτου
ἐπινεμομένου, πάντας γρηγορεῖν χρὴ, καὶ προσδοκἂν τὸ πάντως ἐσόμενον. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς πάντα μᾶλλον
ἢ τοῦτο προσδοκῶμεν· τὰ μὲν γὰρ ἀδόκητα καὶ
ἀνέλπιστα καθ' ἑκάστην ὥραν ὀνειροπολούμεν καὶ
ἐλπίζομεν· τὸ δὲ πάντῃ τε καὶ πάντως ἐσόμενον,
καὶ αὐτίκα δὴ μάλα πολλάκις ἐπιστησόμενον, οὐδὲ
ἐννοεῖν ἀξιοῦμεν· ἀλλὰ θνητοὶ ὄντες κατὰ τὸ σῶμα
καὶ ἐπίκηροι, ὡς ἀθάνατοι διανοούμεθα· καὶ τῆς μὲν
ἀθανάτου ψυχῆς ἀμελοῦμεν, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἔχειν c
ψυχὴν νομίζομεν· τὸ δὲ θνητὸν σῶμα ἀθάνατον εἶναι
ἡγούμενοι, περὶ αὐτὸ πᾶσαν τὴν σπουδὴν ἀναλίσκομεν. Ποίας οὖν ἀπολαύσομεν συγγνώμης, τῆς μὲν
ἀθανάτου θάνατον καταψηφιζόμενοι, τὸ δὲ θνητὸν
πάσης τιμῆς ἀξιοῦντες; κἀκείνην παραβλάπτοντες,
ἵνα τοῦτο κοσμήσωμεν; κακείνην λιμῷ τήκοντες,
ἶναι τοῦτο σκιρτἂν καὶ τρυφᾶν ἔχοι; Χρὴ γὰρ τὰ
μὲν πρωτεῖα τῇ ψυχῇ, τὰ δὲ δευτερεία τῷ σώματι
νέμειν· οὐ γὰρ ἐναντίον αὐτῆς ἐστιν, ἀλλ᾽ ὄργανον
καὶ κιθάρα· ἐπιμελείας γὰρ δεῖται, οὐκ ἀπολαύ
σεως ἀνωφελούς· τροφῆς, οὐ τρυφῆς· αυταρκείας,
οὐ πλησμονῆς· εἴ γε μέλλοι μὴ πολέμιον, ἀλλὰ σύμ
μαχον τῇ ψυχῇ εἶναι.
ΤΑ — ΜΑΡΚΙΑΝΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Ad ultimum tendit finem mundus: neque enim
fallit ipsa Veritas consummationem fore denundam videatur, cujusque tamen dies abit quotidie,
transit, Gnem parturit, respicitque extremuin.
Senum enim patet in dies exitus, ætate florentium
incertus quidem vitæ dies, nulli etenim certa ælas
vitæ terminus est, sed omnis ætas morti obnoxia.
Vigilandum itaque omnibus, exspectandumque
quod semel accidet. At nos hodie quidvis potius
quam mortis tempus exspectamus. Insperata enim
atque inexspectata singulis horis quasi per somnium conjicimus ac speramus. Quod vero semper
et ubique futurum est, ac sæpe jam instans, ne cogitare quidem nos dignamur, sed corpore mortali
tati obnoxii, et imbecilles, tamen immortales nos
esse opinamur. Verum de immortali anima nihil
hic solliciti, anima etiam ipsa carere nos existimamus, in corpore vero cuteque curanda operam
omnem oleumque consumimus; quam igitur veniam adipiscemur morte, animam damnantes, quæ
mortis tamen expers est: quod autem mortale est
corpus omni honore afficientes, atque illam lædentes, ut hoc ornemus: fame illam macerantes, ut
hoc saltui deliciisque indulgeat? Quamobrem æquum
sane est primas animæ partes dare, corpori secundas tribuere: non enim hoc ipsi adversatur, sod
instrumentum est et cithara. Cura enim indiget,
non inutili diligentia, cibis nou deliciis, edulio
sufficienti nou saturitate, ne hostis animæ flat,
sed subsidium potius animæ corpus exsistat.
CCCXXX. MARCIANO PRESBYTERO.
Inveterata opiniones hominum quomodo evertende. (Confer. epist. 236.)
Τον μέλλοντα διασαλεύειν καὶ ἀναμοχλεύειν
δόξαν παλαιὰν καὶ πεπηγυίαν, καὶ καλὴν εἶναι
τῷ κακῶς προληφθέντι νομιζομένην, ἐπειδὴ τὸ και
μιδῇ παράδοξον, οὐκ ἂν εἴη προοιμίων ἄνευ
εὐπαράδεκτον· οὐκ εὐθὺς τἀναντία φράζειν χρή.
Ἐπεὶ καταγέλαστος ἔσται καὶ κωμῳδηθήσεται
ὑπὸ τῶν προκαταληφθέντων τῇ ἐναντία ψήφῳ·
ἀλλὰ πρότερον ὑπορύξαντα καλῶς δι᾿ ἑτέρων πολ
Qui inolitam et usu confirmatam opinionem, quæ
male informatis pulchra videatur, effodere atque
eruare voluerit, cum rem valde arduam aggrediatur, non id auspicabitur sine animorum præparatione, neque continuo repugnabit. Ridiculus si
quidem erit, reprehendeturque judicio contraria
opinione præceptorum: sed antea demonstrata
male ab aliis multis, tunc in contrarium vertet.
Pro αδόκητα codd. Vat. 630 et Alt. scribunt
ἐδόκιμα. Pos-IN.
Διασαλεύειν. An non leg. potius videatur
διασκαλεύειν, vel διασκαλουδεύειν, quod est sarculo
terram effodere, versare, suscitare. Mox etiam ἀπορύξαντα legendum censeo. SCHOTT..
SIX.
Codd. Vat. 650 et Alt. omittunt άνευ. Poso
col. 1527–1528page 675 of 750
PG 78:1527λῶν, τότε εἰς τουναντίον περιτρέπειν. Οὕτω γλο εὐπαράδεκτος ἔσται, καὶ τὴν πειθώ δημιουργήσει. ΤΛΑ'. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΟΙΗΤΗ. Λίαν θαυμάζω, πῶς τινες τῶν ἀνθρώπων (ὧν εἷς καὶ αὐτὸς κινδυνεύεις εἶναι ἑνὸν πολλάκις διὰ τῶν γραφῶν, ἢ διὰ τῶν ἀγαλμάτων ὠφελεῖσθαι· τοῦτο μὲν οὐκ ἐννοοῦσιν, εἰς ὕβριν δὲ βλέπουσιν. Εἰ γὰρ σωφρονέστατος καὶ σοφώτατος ἦν ὁ Σωκράτης. (Πλά των γὰρ καὶ Αἰσχίνης καὶ Ξενοφῶν καὶ Εὐριπίδης τοῦτο διισχυρίσαντο· Ἀριστοφάνει γὰρ οὐ προσεκτέον, ὡς οὐδὲν οὕτω καλῶς εἰδότι, ὡς τὸ κακῶς εἰπεῖν, καὶ κωμῳδήσαντι τὸν διδάσκαλον, ἴσως περὶ φιλοσοφίας αὐτῷ παραινέσαντι (1)), Αὐτοῦ δέ ἐστιν ἔργον τὸ τὰς χάριτας γυμνάς, ὥς φατε, καὶ παρθένους γλύψαι, οὐκ εἰς ἀσέλγειαν τοὺς νέους παρακαλῶν, ὡς ἡγῇ, τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλὰ τὴν φύσιν αὐτῶν (δεινὸς γὰρ ἦν καὶ περὶ ταῦτα) διὰ τῶν ἀγαλμάτων ἐξηγούμενος. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὶ ἢ κέρδους, ἢ ἀμοιβῆς, ἡ φιλίας, η δόξεις. ἢ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν τὰς χάριτας διδόασι· τοῦτο αὐτὸ παιδεῦσαι τοὺς ὁρῶντας (ὣς γε ἐμαυτὸν πείθω ἠθέλησεν, ὅτι δεῖ τὰς χάριτας δίδοσθαι, παρθένους μὲν καὶ ἀμιγεῖς παντὸς κέρδους, παντὸς δὲ ἐπικαλύμματος ἐλευθέρας ἵνα πρὸς μηδὲν ἄλλο τις βλέ πων, ἀλλ' εἰς αὐτὸ τὸ καλόν, εὐεργετῇ τοὺς δεομένους, καὶ μὴ λήμματος εφιέμενος, ἡ δόξης, έκτρο γῳδῇ τῶν λαμβανόντων τὰς συμφοράς. Λίαν θαυμάζω τὴν ἁπληστίαν καὶ τὴν δουλοπρέπειαν τῶν ἀεὶ μὲν χάριν αιτούντων, μὴ παρεχόν των δὲ, καὶ τεκμήριον εἶναι τοῦθ᾽ ἡγοῦμαι ἀνελευθέρου καὶ ἀκορέστου ψυχῆς. Ἡ μὲν γὰρ χάρις τοὺς λαμβάνοντας εἰς ὑπόχρεω καθίστησι ταπεινότητα. τοὺς δὲ παρέχοντας εἰς ἐλευθεροπρέπειαν αύξειν πάο φυκεν. Ἐλευθέριον γὰρ τὸ κατάρχειν εἰς ἕτερον χά ριτος οἰκετικὸν δὲ τὸ λαμβάνοντα χάριν, ὑπεύ θυνον ἀεὶ διὰ ταύτην διατελείν. Αναγκαίως γὰρ ὁ χάριτι δουλωθείς, καθάπερ ἄχθος ἔχων ἐπὶ κεφαλῆς, οὐ πρότερον ὀρθοῦται τὴν ψυχὴν, οὐδὲ ἐξίσης πρὸς τὸν εὐεργετήσαντα βλέπει, πρὶν ἂν διαλύσηται τὸ χρέος. Ταῦτα δέ φημι, οὐ τοὺς ὄντως δεομένους μὴ αἰτεῖν χάριν νομοθετῶν, οὐδὲ συμβουλεύων τοῖς χειμαζομένοις μὴ καταφεύγειν εἰς λιμένα· ἀλλ' οὐδὲ τοὺς ἔργῳ μὴ δυναμένους ἀμείψασθαι αἰτιώμενος. Απαγε· οὐδὲ μὴν τοὺς ἔργῳ μὴ δυναμένους, καν λόγῳ τὰς χάριτας ὁμολογεῖν ἀναγκάζων. Εἰ γὰρ καὶ χρὴ τὸν μὲν εὐεργετήσαντα ἐπιλανθάνεσθαι, τὸν δὲ εὐεργετηθέντα μεμνήσθαι τῆς χάριτος. Ἀλλ᾿ οὐ τοῦτα νυνὶ φράσαι βούλομαι· ἀλλ᾽ ἐκείνους αἰτιῶμαι τους Κακῶς, εἶπεν, ἀπόλοιο· ὅτι τὰς Χάριτας παρθένους οὖσας, πέρνας ἐποίησας. Παραινέσαντι παραινέσαντα. χάριτος χάριτας. 10.
Sic enim fet plausibilis et suadel:m efiget λῶν, τότε εἰς τουναντίον περιτρέπειν. Οὕτω γλο
deam.
εὐπαράδεκτος ἔσται, καὶ τὴν πειθώ δημιουργήσει.
659 CCCXXXI.-ALEXANDRO POETÆ.
ΤΛΑ'.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΟΙΗΤΗ.
Cur Socrates Gratias virgines nudas finxerit: Aristophanes Comicus notatur.
Valde equidem miror homines quosdam, quo in
numero et te esse arbitror, cum liceat sæpe qua
scriptis, qua picturis utilitatem capere, illud non
cogitare, ad´injuriam vero respicere. Si enim modestissimus, idemque sapientissimus fuit Socrates
(nam Plato, Æschines Socraticus, Xenophon atque
Euripides eum laudando inter se certant, Aristopha.
nes vero non audiendus, quia nihil æque novit ac
maledicere, præceptorem accusans, forte quod ad
philosophiam invitaret ), ejus philosophi opus est
Gratias nudas, ut dicitur, ac virgines sculpere: non ®
ut ad libidinem juvenes provocet, ut tu quidem
opinaris, id excogitavit, sed ut naturam ipsarum
(hae enim in re explicanda imprimis valuit) imaginibus explicaret, quando plerique vel lucri spe,
aut mercedis, vel famæ, allave de causa munera
largiantur. Id enim mea quidem sententia, repræsentare omnino voluit, beneficia sua dauda, nudas
quidem ut virgines innuptas, omnisque lucri expertes, carentesque omni tegumento, ut ad nihil aliud
quis respiciens quam ad honestatem, indigentihus
beneficia conferat, ut laudem inde capiat, quod cedit
in damnum accipientium.
CCCXXXII. CYRO MONACHO.
Λίαν θαυμάζω, πῶς τινες τῶν ἀνθρώπων (ὧν εἷς
καὶ αὐτὸς κινδυνεύεις εἶναι ἑνὸν πολλάκις διὰ τῶν
γραφῶν, ἢ διὰ τῶν ἀγαλμάτων ὠφελεῖσθαι· τοῦτο
μὲν οὐκ ἐννοοῦσιν, εἰς ὕβριν δὲ βλέπουσιν. Εἰ γὰρ
σωφρονέστατος καὶ σοφώτατος ἦν ὁ Σωκράτης. (Πλά
των γὰρ καὶ Αἰσχίνης καὶ Ξενοφῶν καὶ Εὐριπίδης
τοῦτο διισχυρίσαντο· Ἀριστοφάνει γὰρ οὐ προσεκτέον,
ὡς οὐδὲν οὕτω καλῶς εἰδότι, ὡς τὸ κακῶς εἰπεῖν, καὶ
κωμῳδήσαντι τὸν διδάσκαλον, ἴσως περὶ φιλοσοφίας
αὐτῷ παραινέσαντι (1)), Αὐτοῦ δέ ἐστιν ἔργον τὸ τὰς
χάριτας γυμνάς, ὥς φατε, καὶ παρθένους γλύψαι, οὐκ
εἰς ἀσέλγειαν τοὺς νέους παρακαλῶν, ὡς ἡγῇ, τοῦτο
πεποίηκεν, ἀλλὰ τὴν φύσιν αὐτῶν (δεινὸς γὰρ ἦν καὶ
περὶ ταῦτα) διὰ τῶν ἀγαλμάτων ἐξηγούμενος. Ἐπειδὴ
γὰρ πολλοὶ ἢ κέρδους, ἢ ἀμοιβῆς, ἡ φιλίας, η δόξεις.
ἢ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν τὰς χάριτας διδόασι· τοῦτο αὐτὸ
παιδεῦσαι τοὺς ὁρῶντας (ὣς γε ἐμαυτὸν πείθω
ἠθέλησεν, ὅτι δεῖ τὰς χάριτας δίδοσθαι, παρθένους
μὲν καὶ ἀμιγεῖς παντὸς κέρδους, παντὸς δὲ ἐπικα
λύμματος ἐλευθέρας ἵνα πρὸς μηδὲν ἄλλο τις βλέ
πων, ἀλλ' εἰς αὐτὸ τὸ καλόν, εὐεργετῇ τοὺς δεομέ
νους, καὶ μὴ λήμματος εφιέμενος, ἡ δόξης, έκτρο
γῳδῇ τῶν λαμβανόντων τὰς συμφοράς.
TAB.
KYPQ MONAZONTI.
libertatem vendit.
Beneficium qui accipit,
Admiror sane inexplebilem quorumdam cupiditaem plane servilem, qui semper exigunt beneficium,
dant vero nunquam, idque argumentum esse existimo illiberalis mentis atque insatiabilis. Gratia
enim accipientes beneficia in vilem conjicit servituteni, dantes vero honesta donat libertate. Liberale
est etenim aliis impertiri; contra servile, bene-
·ficium accipere. Obnoxius enim et subjectus semper
Idcirco manet. Necessario enim qui beneficio obstrictus est, non prius animum erigit, quasi capiti
impendens onus sustinens, neque directe bene de
se meritum autea aspicere audet, quam debitum,
velut as alienum dissolverit. Hæc dico non quasi
legem statuens, ut qui indigent, nihil postulent beneficii; neque ut suadens exorta jam tempestate
in portum ne intres; neque eos qui non possunt
rependere accusans; absit! ac neque eos qui opere
non queant, saltem verbo gratiam profiteri cogens.
Si vero etiam beneficia dantem tacere oportet,
accipientem certe decet beneficii meminisse. Verum
non id nunc agitur, 660 sed illos accuso nullius
Λίαν θαυμάζω τὴν ἁπληστίαν καὶ τὴν δουλοπρέ
πειαν τῶν ἀεὶ μὲν χάριν αιτούντων, μὴ παρεχόν
των δὲ, καὶ τεκμήριον εἶναι τοῦθ᾽ ἡγοῦμαι ἀνελευθέρου καὶ ἀκορέστου ψυχῆς. Ἡ μὲν γὰρ χάρις τοὺς
λαμβάνοντας εἰς ὑπόχρεω καθίστησι ταπεινότητα.
τοὺς δὲ παρέχοντας εἰς ἐλευθεροπρέπειαν αύξειν πάο
φυκεν. Ἐλευθέριον γὰρ τὸ κατάρχειν εἰς ἕτερον χά
ριτος οἰκετικὸν δὲ τὸ λαμβάνοντα χάριν, ὑπεύ
θυνον ἀεὶ διὰ ταύτην διατελείν. Αναγκαίως γὰρ ὁ
χάριτι δουλωθείς, καθάπερ ἄχθος ἔχων ἐπὶ κεφαλῆς,
οὐ πρότερον ὀρθοῦται τὴν ψυχὴν, οὐδὲ ἐξίσης πρὸς
τὸν εὐεργετήσαντα βλέπει, πρὶν ἂν διαλύσηται τὸ
χρέος. Ταῦτα δέ φημι, οὐ τοὺς ὄντως δεομένους
μὴ αἰτεῖν χάριν νομοθετῶν, οὐδὲ συμβουλεύων τοῖς
χειμαζομένοις μὴ καταφεύγειν εἰς λιμένα· ἀλλ' οὐδὲ
τοὺς ἔργῳ μὴ δυναμένους ἀμείψασθαι αἰτιώμενος.
Απαγε· οὐδὲ μὴν τοὺς ἔργῳ μὴ δυναμένους, καν
λόγῳ τὰς χάριτας ὁμολογεῖν ἀναγκάζων. Εἰ γὰρ καὶ
χρὴ τὸν μὲν εὐεργετήσαντα ἐπιλανθάνεσθαι, τὸν δὲ
εὐεργετηθέντα μεμνήσθαι τῆς χάριτος. Ἀλλ᾿ οὐ τοῦτα
νυνὶ φράσαι βούλομαι· ἀλλ᾽ ἐκείνους αἰτιῶμαι τους
Gratias nadas, ut dicitur. Proverbium exponunt Zenobius, Diogenianus. Socrates vero apud
Stobæum, cum quemdam videret passim et sine
«lelectu beneficia largientem: Κακῶς, εἶπεν, ἀπόλοιο· ὅτι τὰς Χάριτας παρθένους οὖσας, πέρνας
ἐποίησας. Male sit iibi, inquit, qui Gratias virgines,
seorta fecisti. De Gratiis tribus Seneca Philos. lib. 1.
De beneficiis, cap. 3, et spe Plutarch., ut in Erotico, et Principi cum philosopho agendum, trium
Gratiarum recenset nomina. Schott.
Παραινέσαντι codd. Vat. 650 et All. mutauit
in παραινέσαντα. Possin.
Pro χάριτος iidem habent χάριτας. 10.
col. 1529–1530page 676 of 750
PG 78:1529μηδενὸς μὲν δεομένους, διὰ δὲ φιλοχρηματίαν ἀεὶ μὲν λαμβάνειν σπουδάζοντας, παρέχειν δὲ οὐ βου λομένους. Τοὺς μὲν γὰρ ἐν χρεία τυγχάνοντας, οὐκ ἄτοπον χάριν αἰτεῖν, τούς τε παρέχειν δυναμένους αἰτεῖν, ἀτοπώτατον. Δίς γὰρ ἁμαρτάνουσι μέσ γιστα, ἓν μὲν, αὐτοὶ διὰ πόθον ἀκόρεστον αἰτοῦντες ἕτερον δὲ, καὶ τοῖς ὄντως δεομένοις ἀποκλείοντες τοὺς τῆς φιλανθρωπίας λιμένας· ἀναλίσκουσι γὰρ κακῶς τὰ καλῶς δοθῆναι ὀφείλοντα. ΤΛΓ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τοὺς εὐεργέτας οὐ μόνον ἀφ᾽ ὧν ἡδυνήθησαν, ἀλλὰ καὶ ἀφ᾽ ὧν ἠβουλήθησαν μὲν, οὐκ ἠδυνήθησαν δὲ, ἀνυμνεῖσθαι χρὴ, καὶ εἰδέναι μὲν αὐτοῖς χάριν ἀφ' ὧν ἠθέλησαν, τὸ μὴ δεδυγῆσθαι δὲ μὴ αἰτιᾶσθαι. Ο γὰρ μὴ ἀπὸ τῆς προαιρέσεως, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐκβάσεως τα πράγματα κρίνων, ἀπαίδευτός ἐστι, καὶ τῶν πραγμάτων οὐ γινώσκει τὴν φύσιν, τὴν οὐ πάντως τῇ βουλήσει ἑπομένην, ἀλλ᾽ ἔσθ' ὅτε καὶ ἐναντιουμένην. ΤΑΔ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Ἡ παίδευσης τὸν μὲν ὀξὺν, ἄκρον ποιεῖ· τὸν δὲ βραδὺν ἀμείνονά πως ἑαυτοῦ καθίστησιν. Ωσπερ γὰρ οὐ πάντες οἱ ἐν παιδοτριδίοις γυμνασθέντες ἀθληταὶ ἀποτελοῦνται, οὕτως οὐδὲ πάντες οἱ ἐν μουσείοις φοιτήσαντες ρήτορες· ταῖς γὰρ εὐφυΐαις καὶ ταῖς δυνάμεσιν αἱ μελέται προσομιλοῦσαι ἄκρους ἀποτελοῦσιν. Εἰ δὲ μήτε ἀλκὴν, μήτε εὐφυΐαν εὕρω σιν, ἀσκοῦσι μὲν τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώ ματα, οὐ μὴν ἀοιδίμους αὐτοὺς δημιουργοῦσιν. ΤΑΕ. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ἐπειδὴ εἰκότως νομίζων τὴν θείαν ἀρετὴν ἀνέφι στον καὶ ἀμίμητον, γέγραφας θαυμάζων, πῶς ὁ Σωτὴρ καὶ τὸν Πατέρα καὶ ἑαυτὸν μιμεῖσθαι ἡμᾶς παρακελεύεται. Φημί, ὅτι εἰκότως τὰ πράγματα ἀπὸ τῶν μειζόνων λαμβάνει τὰ παραδείγματα, ἵνα κάν τοῦ ἐλάττονος ἐφικοίμεθα. Εἰ γὰρ καὶ ἀμίμητος ἡ Δεσποτικὴ ἀρετή, ἀλλ᾽ οὖν γε ὅταν κατὰ δύναμιν μιμεῖσθαι αὐτὴν σπουδάζωμεν, τῆς μιμήσεως οὐκ ἀπολειφθησόμεθα. Ωσπερ γὰρ οἱ γραμματιστοί λαμβάνοντες τὴν γραφίδα, τοῖς παισὶ μετὰ πολλοῦ τοῦ κάλλους τὰ στοιχεῖα γράφουσιν, ἵνα κἂν πρὸς τὸ καταδεέστερον ἔλθωσι τῆς μιμήσεως, οὕτω καὶ ἡ θεία χάρις ὑποδείγματα ἡμῖν ἀρετῆς προὔθηκεν, ἵν' ὡς ἐφικτὸν μιμησώμεθα. Μὴ τοίνυν τὸ μὴ ἄκρως δύνασθαι μιμεῖσθαι, τοῦ ἐνδεχομένου ἡμᾶς ἀποσο δείτω, ἀλλὰ τοῦτο μάλιστα μέγα ἡμῖν φαινέσθω, τὸ Αξιῶσθαι μερικῶς μιμήσεως θείας εἰκόνος ἐντὸς γεν νέσθαι. ΤΑΦ. - ΓΕΝΝΑΔΙΟ. Εἰ καὶ παράδοξόν σοι εἶναι δόξει τὸ λεχθησόμενον, δις δύο, παιδοτριδίοις παιδοτρίβου.
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CCCXXXVI.
μηδενὸς μὲν δεομένους, διὰ δὲ φιλοχρηματίαν ἀεὶ quidem indigos. Quare habendi cupiditate accipere
μὲν λαμβάνειν σπουδάζοντας, παρέχειν δὲ οὐ βουλομένους. Τοὺς μὲν γὰρ ἐν χρεία τυγχάνοντας, οὐκ
ἄτοπον χάριν αἰτεῖν, τούς τε παρέχειν δυναμένους
αἰτεῖν, ἀτοπώτατον. Δίς γὰρ ἁμαρτάνουσι μέσ
γιστα, ἓν μὲν, αὐτοὶ διὰ πόθον ἀκόρεστον αἰτοῦντες·
ἕτερον δὲ, καὶ τοῖς ὄντως δεομένοις ἀποκλείοντες
τοὺς τῆς φιλανθρωπίας λιμένας· ἀναλίσκουσι γὰρ
κακῶς τὰ καλῶς δοθῆναι ὀφείλοντα.
ΤΛΓ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
semper beneficium satagunt, dare autem nolunt.
Qui vero inopia laborant, beneficis postulare non
absurdum est. At qui dare aliis possunt postulare
ab aliis, id absurdissimum. Bis enim peccant gravissime, semel quidem exigentes beneficium insatiabili cupiditate, deinde quia revera indigentibus
humanitatis claudunt ac beneficentiæ portum. Male
enim consumunt quæ honeste dare aliis oportebat.
In beneficiis dandis laudanda est voluntas:
Τοὺς εὐεργέτας οὐ μόνον ἀφ᾽ ὧν ἡδυνήθησαν, ἀλλὰ
καὶ ἀφ᾽ ὧν ἠβουλήθησαν μὲν, οὐκ ἠδυνήθησαν δὲ,
CCCXXXIII.—PALLADIO DIACONO.
ex animo, non ex eventu judicandum.
Ut benefici non modo laudandi sunt in iis quæ
non potuerunt dare, sed etiam in iis quæ voluerunt
ἀνυμνεῖσθαι χρὴ, καὶ εἰδέναι μὲν αὐτοῖς χάριν ἀφ' largiri, nec potuerunt, habendaque iis gratia de iis
ὧν ἠθέλησαν, τὸ μὴ δεδυγῆσθαι δὲ μὴ αἰτιᾶσθαι. Ο
γὰρ μὴ ἀπὸ τῆς προαιρέσεως, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐκβάσεως
τα πράγματα κρίνων, ἀπαίδευτός ἐστι, καὶ τῶν
πραγμάτων οὐ γινώσκει τὴν φύσιν, τὴν οὐ πάντως
τῇ βουλήσει ἑπομένην, ἀλλ᾽ ἔσθ' ὅτε καὶ ἐναντιουμένην.
quæ sunt conati: quod vero non potuerint minime
culpandi sunt. Est enim hominis imperiti ab eventu, non a consilio res judicare, ac ne naturam
quidem negotiorum novit, quæ ad voluntatem non
omnino fluunt: imo sæpe contra cadunt.
CCCXXXIV. AGATHODÆMONI GRAMMATICO.
ΤΑΔ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
Tarda etiam ingenia discendo processum faciunt. Non ex quovis ligno fit Mercurius.
Ἡ παίδευσης τὸν μὲν ὀξὺν, ἄκρον ποιεῖ· τὸν δὲ
βραδὺν ἀμείνονά πως ἑαυτοῦ καθίστησιν. Ωσπερ
γὰρ οὐ πάντες οἱ ἐν παιδοτριδίοις γυμνασθέντες
ἀθληταὶ ἀποτελοῦνται, οὕτως οὐδὲ πάντες οἱ ἐν
μουσείοις φοιτήσαντες ρήτορες· ταῖς γὰρ εὐφυΐαις
Acutum quidem ingenium institutio ac disciplina
provehit, tardum vero seipso reddit meliorem. Utque non omnes qui in gymnasiis exercentur, athletæ absoluti fiunt; ita nec omnes scholas frequentantes oratores evadunt. Optimæ naturæ ac facultati
καὶ ταῖς δυνάμεσιν αἱ μελέται προσομιλοῦσαι ἄκρους juncta studia summos perfciunt. Si vero neque
ἀποτελοῦσιν. Εἰ δὲ μήτε ἀλκὴν, μήτε εὐφυΐαν εὕρω
σιν, ἀσκοῦσι μὲν τῶν μὲν τὰς ψυχὰς, τῶν δὲ τὰ σώ
ματα, οὐ μὴν ἀοιδίμους αὐτοὺς δημιουργοῦσιν.
ΤΑΕ. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
robur, neque naturæ aptitudinem inveniant, exercent quidem animos quorumdam, aliorum vero corpus, celebres tamen ipsos non reddunt.
CCCXXXV. — ISIDORO EPISCOPO.
› (Matth. v, 48.) Imitationis ratio, inſerior.
‹ Estole perfecti, sicut Pater vester· cœlestis.
Ἐπειδὴ εἰκότως νομίζων τὴν θείαν ἀρετὴν ἀνέφι Cum incomprehensibilis sit Deus, atque inimitaστον καὶ ἀμίμητον, γέγραφας θαυμάζων, πῶς ὁ bilis, admirari te scribis, cur Salvator et Patrem
Σωτὴρ καὶ τὸν Πατέρα καὶ ἑαυτὸν μιμεῖσθαι ἡμᾶς cœlestom, et sese ad imitandum proposuerit. Equiπαρακελεύεται. Φημί, ὅτι εἰκότως τὰ πράγματα ἀπὸ dem respondeo res jure optimo a majoribus
τῶν μειζόνων λαμβάνει τὰ παραδείγματα, ἵνα κάν exempla capere, ut saltem minus consequamur.
τοῦ ἐλάττονος ἐφικοίμεθα. Εἰ γὰρ καὶ ἀμίμητος ἡ
Quamvis enim inimitabilis Dei virtus est, illam
Δεσποτικὴ ἀρετή, ἀλλ᾽ οὖν γε ὅταν κατὰ δύναμιν tamen pro virili imitari conantes, ab imitatione
μιμεῖσθαι αὐτὴν σπουδάζωμεν, τῆς μιμήσεως οὐκ non discedemus. Ut qui scribere pueros docent,
ἀπολειφθησόμεθα. Ωσπερ γὰρ οἱ γραμματιστοί arrepto stylo pueris quam elegantissimnos præscriλαμβάνοντες τὴν γραφίδα, τοῖς παισὶ μετὰ πολλοῦ
τοῦ κάλλους τὰ στοιχεῖα γράφουσιν, ἵνα κἂν πρὸς τὸ
καταδεέστερον ἔλθωσι τῆς μιμήσεως, οὕτω καὶ ἡ
θεία χάρις ὑποδείγματα ἡμῖν ἀρετῆς προὔθηκεν, ἵν'
ὡς ἐφικτὸν μιμησώμεθα. Μὴ τοίνυν τὸ μὴ ἄκρως
δύνασθαι μιμεῖσθαι, τοῦ ἐνδεχομένου ἡμᾶς ἀποσοδείτω, ἀλλὰ τοῦτο μάλιστα μέγα ἡμῖν φαινέσθω, τὸ
Αξιῶσθαι μερικῶς μιμήσεως θείας εἰκόνος ἐντὸς γεν
νέσθαι.
ΤΑΦ. - ΓΕΝΝΑΔΙΟ.
TAG'.
bunt characteres, etsi inferiores sint in imitatione
futuri ita et divina gratia virtutis nobis exempla
proposuit, ut tanquam quod queat comprehendi
imitemur. 661 Ne igitur quod summa quæque
imitari non possimus, id nos absterreat ab iis, quæ
consequi valemus, imo magnum illud nobis videatur, quod digni simus habiti, vel ex parte divinam
imitari imaginem.
CCCXXXVI. GENNADIO.
De gloriæ cupiditate, vel contemptu. Vulgi judicium contemnendum.
Εἰ καὶ παράδοξόν σοι εἶναι δόξει τὸ λεχθησόμενον, Etsi quod dicam paradoxon tibi visum iri satis
lidem δις mutant in δύο, Possi.
Pro παιδοτριδίοις iilem scribunt παιδοτρίβου. Ιn.
col. 1531–1532page 677 of 750
PG 78:1531ἀλλ' ὅμως εἰρήσεται· φημὶ γὰρ ὅτι ἡ κενοδοξία ἀπὸ Φιλοδόξου καὶ κενοδόξου ψυχῆς ταπεινῆς καὶ εὐτελοῦς τίκτεται, ἡ δὲ ὑπερ οψία τῶν ἐπαίνων καὶ ἡ καταφρόνησις ἀπὸ μεγαλοφυοῦς, μᾶλλον δὲ ὑπερφυοῦς. Η μὲν γὰρ θαυμάζει τὸν χάρτου δίκην μαραινόμενον τῶν ἀνθρώπων ἔπαι νον, ἡ δὲ ἀποστρέφεται· ἡ μὲν μεγίστην ἡγεῖται τὴν πεπλανημένην καὶ ἐσφαλμένην τῶν πολλῶν ψῆφον, ἡ δὲ εὐτελεστάτην. Ὅτι δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, ἔρεσθαί σε βούλομαι. Τι νομίζεις τοὺς πολλοὺς, οἷς οὐδείς περὶ ἀρετῆς λόγος; εὔδηλον ὅτι βαθύμους, καὶ οὐ δενὸς ἀξίους λόγου. Οπερ γὰρ αὐτοὶ περὶ τῆς ἀρετῆς ψηφίζονται, τοῦτο τους σοφούς δίκαιον ἂν εἴη περὶ αὐτῶν ψηφίζεσθαι. Ελοιο τοίνυν· κατ' ἐκείνους γενέσθαι οὐκ ἂν μοι δοκεῖς. Πῶς οὖν οὐ κομιδή σχέτλιον, μᾶλλον δὲ γελοίον, τὴν τούτων θη Βρᾶσθαι δόξαν, ὧν οὐκ ἂν ἔλοιο γενέσθαι παραπλήσιος; εἰ δὲ φαίης, ὅτι οἱ πολλοὶ κατὰ ταυτὸν συν εστηκότες ἀξιόπιστον ἔχουσι τὴν ψῆφον· αὐτὸ τοῦτο λέξεις, δι' δ καταφρονεῖσθαι οφείλουσιν. Οἱ γὰρ καθ' ἑαυτοὺς ὄντες εὐκαταφρόνητοι, πολλῷ μᾶλλον συγκροτηθέντες τοῦτο πείσονται. Ἡ γὰρ εκάστου ἄνο:α ὁμοῦ συναχθεῖσα, μείζων ὑπὸ τοῦ πλήθους αυξηθεῖσα γίνεται. Διὸ καὶ καθ᾽ ἕνα μὲν ἄν τις αὐτῶν καὶ διορθώσειεν, εἰ λάδοι ποτέ· ὁμοῦ δὲ ὑπάρχοντας οὐκ ἂν δυνηθείη, διὰ τὴ τὴν ἄνοιαν ἐπὶ τὸ μεῖζον αίρεσθαι, καὶ ταῖς παρ' ἀλλήλων δόξαις συγκροτείσθαι. ΤΑΖ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Οὐκ ἔστιν ὁ φιλόδοξος κενόδοξος· ὁ μὲν γὰρ ἀρετὴν ἀσκῶν, ὁ δὲ μὴ ἀσκῶν δόξαν θηρᾶται· καὶ ὁ μὲν τῆς προσηκούσης, ὁ δὲ τῆς μηδαμόθεν αὐτῷ προσο ηκούσης υπολήψεως εφίεται· ὁ μὲν οἰκείῳ κάλλει σε μνύνεται, ὁ δὲ ἀλλοτρίῳ καλλωπίζεσθαι βούλεται μὲν τοῖς οἰκείοις θησαυροίς μέγα φρονεῖ· ὁ δὲ τοῖς μηδαμῶς αὐτῷ προσήκουσιν· ὁ μὲν δικαίως, ὁ δὲ ἀδί πως τιμάσθαι βούλεται· ὁ μὲν οὖν πρῶτος, εἰ καὶ μὴ τέλειός ἐστι (χρὴ γὰρ καὶ ἀρετὴν ἀσκεῖν, καὶ δόξης μὴ ὀρέγεσθαι), ἀλλ᾽ οὖν γε τοῦ δευτέρου κρείττων ἐστί· καὶ τοσοῦτον αὐτοῦ πλέον ἀπέχει, ἢ ὅσον τοῦ τελείου αὐτὸς ἀπολείπεται μᾶλλον δὲ εἰ χρὴ τὸ ἀκριβὲς εἰπεῖν, οὐδὲ παραβάλλεσθαι πρὸς ἐκεῖνον ἂν sἴη δίκαιος, τὸν μηδὲν μὲν πράξαντα χρηστόν, τῆς δὲ ἐπὶ τῷ πεπραχέναι ἀντιποιησάμενον δόξης, αλλά πρὸς ἐκεῖνον, τὸν καὶ πεπραχότα, καὶ τῆς ἐπὶ τῷ πεπραχέναι καταφρονήσαντα δόξης. ΤΛΗ". - ΤΟ ΑΥΤΟ. Μεγαλοψυχία σε φιλοτιμία μή. Οὐκ ἔστι μεγαλοψυχία ή φιλοτιμία, ὡς ἔφης· ἡ μὲν γὰρ πάντα μὲν τὰ δυσχερῆ γενναίως, πάντα δὲ τὰ τοὺς ἄλλους φυσῶντα μετρίως φέρει· ἡ δὲ πρὸς δόξαν μόνον ὁρᾷ. Καὶ ἡ μὲν ἀρκεῖται ἑαυτῇ καὶ μηδενὸς ἐπαινοῦντος, ἡ δὲ ἐὰν μὴ ἔχῃ τοὺς ἐγκωμιάζοντας, οὐδὲ καλόν τι δρα. Η μὲν εἶναι, ἡ δὲ δοκεῖν ἀρίστη βούλεται· ἡ μὲν δι' αὐτὸ τὸ ἀγαθόν, ἡ δὲ διὰ τιμὴν ἀσπάζεται· ἡ μὲν ευεργετεί, μέγιστο
scio, dicendum tamen. Gloriam igitur inanem censeo ἀλλ' ὅμως εἰρήσεται· φημὶ γὰρ ὅτι ἡ κενοδοξία ἀπὸ
ab animno abjecto vilique proficisci. Despicientiam
contra laudisque contemptum ex magnanimitate
nasch, vel verius a celesti memte. Ill: siquidem
laudem admiratur humanam, quæ instar arescentis
est feni: hæc vero eam aversatur. Illa maximi ducit
aberrantem labentemque vulgi opinionem, hæc
contra facit minimi. Quod cum ita sit, sciscitari
ex te libet, quid æstimas vulgus virtutem nibili
ducens; haud dubie quasi nullius pretii sit,
negligens. Ut enim vulgus de virtute, ita et «le ipso
sentire sapientes æquum sit. Blige igitur: hamntquaquam a vulgi parte stare mihi videris. Qnomoto
igitur non admodum miserum, imo et ridiculum
fuerit horum sectari opinionem quorum nolles
similis esse? si dixeris multos in und consentientes
fide dignam posse statuere sententiam, idipsuIN
dixeris de iis ob quæ vere despicienti sunt. Qui
enim ex se ipsi despicabiles sunt, multo magis int
inter se commissi patientur. Singulornih ettim
amentia simul collecta major fit a multitudine
adlaucta. Quapropter et singulatim quisque corrigatur, si quando deprehendatur. Simul vero
exsistentes corrigi non possunt, eo quod in majus
amentiam provenant, et mutuis applaudant opinionibus.
CCCXXXVII. EIDEM.
Φιλοδόξου καὶ κενοδόξου
Gloria studiesus non idem inanis est laudis
ψυχῆς ταπεινῆς καὶ εὐτελοῦς τίκτεται, ἡ δὲ ὑπερoψία τῶν ἐπαίνων καὶ ἡ καταφρόνησις ἀπὸ μεγαλο
φυοῦς, μᾶλλον δὲ ὑπερφυοῦς. Η μὲν γὰρ θαυμάζει
τὸν χάρτου δίκην μαραινόμενον τῶν ἀνθρώπων ἔπαινον, ἡ δὲ ἀποστρέφεται· ἡ μὲν μεγίστην ἡγεῖται τὴν
πεπλανημένην καὶ ἐσφαλμένην τῶν πολλῶν ψῆφον,
ἡ δὲ εὐτελεστάτην. Ὅτι δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, ἔρεσθαί
σε βούλομαι. Τι νομίζεις τοὺς πολλοὺς, οἷς οὐδείς
περὶ ἀρετῆς λόγος; εὔδηλον ὅτι βαθύμους, καὶ οὐ
δενὸς ἀξίους λόγου. Οπερ γὰρ αὐτοὶ περὶ τῆς
ἀρετῆς ψηφίζονται, τοῦτο τους σοφούς δίκαιον
ἂν εἴη περὶ αὐτῶν ψηφίζεσθαι. Ελοιο τοίνυν· κατ'
ἐκείνους γενέσθαι οὐκ ἂν μοι δοκεῖς. Πῶς οὖν οὐ
κομιδή σχέτλιον, μᾶλλον δὲ γελοίον, τὴν τούτων θηΒρᾶσθαι δόξαν, ὧν οὐκ ἂν ἔλοιο γενέσθαι παραπλή
σιος; εἰ δὲ φαίης, ὅτι οἱ πολλοὶ κατὰ ταυτὸν συν
εστηκότες ἀξιόπιστον ἔχουσι τὴν ψῆφον· αὐτὸ τοῦτο
λέξεις, δι' δ καταφρονεῖσθαι οφείλουσιν. Οἱ γὰρ καθ'
ἑαυτοὺς ὄντες εὐκαταφρόνητοι, πολλῷ μᾶλλον συγ
κροτηθέντες τοῦτο πείσονται. Ἡ γὰρ εκάστου ἄνο:α
ὁμοῦ συναχθεῖσα, μείζων ὑπὸ τοῦ πλήθους αυξηθεῖσα
γίνεται. Διὸ καὶ καθ᾽ ἕνα μὲν ἄν τις αὐτῶν καὶ διορθώσειεν, εἰ λάδοι ποτέ· ὁμοῦ δὲ ὑπάρχοντας οὐκ ἂν
δυνηθείη, διὰ τὴ τὴν ἄνοιαν ἐπὶ τὸ μεῖζον αίρεσθαι,
καὶ ταῖς παρ' ἀλλήλων δόξαις συγκροτείσθαι.
ΤΑΖ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
differentia. (Vide epist. 411.)
cupidus. Et ille quidem virtutem exercens, lric autern
non exercens gloriam veuatur. Εt ille quidem
convenienti, hic vero minime ipsi convenienti
accedit opinioni. Propria ille pulchritudine ornatur,
hic vero vult aliena decorari forma. Suis ille
thesauris extollitur, hic iis qui ad ipsum minus
pertineant. Hle quidem juste, hic vero injuste
honorari exoptat. Primus quidem, tametsi nou sit
perfectus (exercenda enim virtus est et non expo
tenda gloria), secunde tamen melior est, et tantumi
ab eo distat, quantum ipse a perfecto deficit. Quin
potius si accuratius rem dicere velimus, ue conferri
quiden cum illo dignus est, qul nihil boni egerit,
sed gloriam captet quasi quid egerit, 662 sed cum
¡¡lo qui et aliquid gesserit, et gloriam quæ ex facto
sequitur contemnat.
CCCXXXVII. EIDEM.
Οὐκ ἔστιν ὁ φιλόδοξος κενόδοξος· ὁ μὲν γὰρ ἀρετὴν
ἀσκῶν, ὁ δὲ μὴ ἀσκῶν δόξαν θηρᾶται· καὶ ὁ μὲν
τῆς προσηκούσης, ὁ δὲ τῆς μηδαμόθεν αὐτῷ προσο
ηκούσης υπολήψεως εφίεται· ὁ μὲν οἰκείῳ κάλλει σε
μνύνεται, ὁ δὲ ἀλλοτρίῳ καλλωπίζεσθαι βούλεται·
μὲν τοῖς οἰκείοις θησαυροίς μέγα φρονεῖ· ὁ δὲ τοῖς
μηδαμῶς αὐτῷ προσήκουσιν· ὁ μὲν δικαίως, ὁ δὲ ἀδί
πως τιμάσθαι βούλεται· ὁ μὲν οὖν πρῶτος, εἰ καὶ μὴ
τέλειός ἐστι (χρὴ γὰρ καὶ ἀρετὴν ἀσκεῖν, καὶ δόξης
μὴ ὀρέγεσθαι), ἀλλ᾽ οὖν γε τοῦ δευτέρου κρείττων
ἐστί· καὶ τοσοῦτον αὐτοῦ πλέον ἀπέχει, ἢ ὅσον τοῦ
τελείου αὐτὸς ἀπολείπεται μᾶλλον δὲ εἰ χρὴ τὸ
ἀκριβὲς εἰπεῖν, οὐδὲ παραβάλλεσθαι πρὸς ἐκεῖνον ἂν
sἴη δίκαιος, τὸν μηδὲν μὲν πράξαντα χρηστόν, τῆς
δὲ ἐπὶ τῷ πεπραχέναι ἀντιποιησάμενον δόξης, αλλά
πρὸς ἐκεῖνον, τὸν καὶ πεπραχότα, καὶ τῆς ἐπὶ τῷ
πεπραχέναι καταφρονήσαντα δόξης.
ΤΛΗ". - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Μεγαλοψυχία σε φιλοτιμία quid differant.
Non est, ut dicis, ambitio honorisque appetitus
magnanimitas quædam. Ilæc eniın ardua diMeillaque
generose, quæque alios inflare solent imoderate'
fert. Ambitio gloriam duntaxat respicit. Magnanimitas vero sibi sufficit, tametsi laudetur a nemine.
Illa nisi laudatores habeat, nil recti facil. Hæc esse,
illa vero videri optima cupit. Magnanimitas bomum
ipsum expetit, illa vero laudem tantum complectitur.
Cod. Alt. omittit μή. Possn.
Οὐκ ἔστι μεγαλοψυχία ή φιλοτιμία, ὡς ἔφης· ἡ
μὲν γὰρ πάντα μὲν τὰ δυσχερῆ γενναίως, πάντα δὲ
τὰ τοὺς ἄλλους φυσῶντα μετρίως φέρει· ἡ δὲ πρὸς
δόξαν μόνον ὁρᾷ. Καὶ ἡ μὲν ἀρκεῖται ἑαυτῇ καὶ
μηδενὸς ἐπαινοῦντος, ἡ δὲ ἐὰν μὴ ἔχῃ τοὺς ἐγκω
μιάζοντας, οὐδὲ καλόν τι δρα. Η μὲν εἶναι, ἡ δὲ
δοκεῖν ἀρίστη βούλεται· ἡ μὲν δι' αὐτὸ τὸ ἀγαθόν,
ἡ δὲ διὰ τιμὴν ἀσπάζεται· ἡ μὲν ευεργετεί, μέγιστο
col. 1533–1534page 678 of 750
PG 78:1533εἶναι χρήμα τὴν εὐποιΐαν ἡγουμένη· ἡ δὲ διὰ δόξαν ἐλες. Οσα οὖν κρείττων ὁ αὐτὸς τὸ ἀγαθὸν δι' αὐτὸ δρῶν τοῦ ὁρῶντος μὲν, ἐπὶ μισθῷ δὲ τοῦτο ποιοῦντος, τοσοῦτον καὶ ἡ μεγαλοψυχία τῆς φιλοτιμίας, εἰ καὶ δοκεῖ τὰ αὐτὰ δράν, διενήνοχεν. ΤΛΘ'. — ΣΕΡΗΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Εἰ πάντα τὰ ὀνόματα τὰ τῇ θείᾳ καὶ ἀκηράτῳ περιαπτόμενα φύσει, ὑπερβαίνει τα μέτρα τῆς ἀντ θρωπότητος, ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἡμῖν καὶ δυνατῷ τὸ Θεῖον μιμεῖσθαι πρεπωδέστατον. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν; Η ταπεινοφροσύνη. Τί γὰρ ἔχομεν τοιοῦτο, ὁ καὶ ἐπᾶραι ἡμᾶς εἰς ἀλαζονείαν δεινὸν ὑπάρχει; κατὰ μὲν τὸν πατριάρχην, «Γῆ ἐσμεν καὶ σποδός· κ κατά δὲ τὴν νομοθέτην, χοῦς· καὶ κατὰ μὲν τὸν Μελῳδὸν, ποτὲ μὲν σκώληξ, ποτὲ δὲ χόρτος· κατὰ δὲ τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, ταλαιπωρία· οἷς γὰρ ἑαυτὸν οἰκτίζεται, πάσης τῆς ἀνθρωπότητος καταψηφίζεται. Διατί μὴ ἐν ᾧ ἡ τῆς φύσεως ἡμᾶς ἀνάγκη κατείρω γε:, ἐν τούτῳ «Τὸν ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντα καὶ ἑαυτὸν ταπεινώσαντα μιμησώμεθα.» Πᾶσαν τοίνυν παρὰ φύσιν ἡμῖν ὑπάρχουσαν φλεγμονὴν καταστείλαντες, τὴν ταπεινοφροσύνην, τὴν τῇ φύσει καὶ συνυπάρχουσαν καὶ σύντροφον ἀσκήσωμεν. ΤΜ'. — ΜΑΡΚΙΑΝΩ. Δύσκολον εἶναί μοι δοκεί, τὸν παραινοῦντα, τῷ & μὴ θέμες δρῶντι, μὴ εἰς ἀπρεπεῖς ἐμπεσεῖν λό. γους & γὰρ μὴ πράττειν θέμις, οὐδὲ λέγειν θέμις. Τί οὖν ποιητέον; Ἂν μὲν γὰρ σεμνῶς εἰπῇς, οὐ δυνήσῃ καθάψασθαι τοῦ ἐνόχου τοῖς λεγομένοις δν της· ἂν δὲ βουληθείης καθικέσθαι σφοδρῶς, ἀνάγκην ἔχεις ἀπαμφιάσαι, καὶ τὸ παραπέτασμα ἀνελεῖν. Διὸ καὶ ἐπαινεῖται ὁ εἰρηκώς· «Φοβοῦμαι, μὴ τὰ προσήκοντα περὶ σοῦ λέγων, εἰς οὐ προσήκοντας ἐμαυτῷ λόγους ἐμπέσω.» Οὐκοῦν μέσην τινὰ χώραν βαδιστέον, δι' ἧς μήτε ἑαυτόν τις αἰσχύνῃ λέγων ἃ μὴ δεῖ, μήτε ἐκεῖνον ἀνωφελή καταλείψῃ. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. οι Ειώθασι πολλοὶ τῷ ἐκ τῆς ἄγαν ἀρετῆς λαμπρυ νομένῳ φθονεῖν, ἐπαχθῆ γὰρ καὶ φορτικὸν ἡγούμε. να τὸν μὴ τὰ αὐτὰ τοῖς αὐτοῖς ὁρῶντα, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν καλλίστων προνομίων ἐναβρυνόμενον, ἅτε τὸν σφῶν βίον ἐλέγχοντα, ταῖς κακηγορίαις καὶ ταῖς ἐπιβουλαῖς βάλλουσιν, ἂν καὶ ζηλοῦν καὶ στεφανοῦν ὤφειλον. ΤΜΒ. – ΑΝΔΡΟΜΑΧΩ ΚΟΜΗΤΙ, Λίαν τῆς σῆς καταψηφίζομαι αβελτηρίας, ὅτι οὐκ αὐτὴν καθ' ἑαυτὴν κρίνει τὴν θείαν θρησκείαν, (β) έμπεσεῖν ἐμπίπτειν
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCCXLII.
εἶναι χρήμα τὴν εὐποιΐαν ἡγουμένη· ἡ δὲ διὰ δόξαν Ηme bene meretur, maximuo esse bonum benedἐλες. Οσα οὖν κρείττων ὁ αὐτὸς τὸ ἀγαθὸν δι' αὐτὸ
δρῶν τοῦ ὁρῶντος μὲν, ἐπὶ μισθῷ δὲ τοῦτο ποιοῦντος, τοσοῦτον καὶ ἡ μεγαλοψυχία τῆς φιλοτιμίας, εἰ
καὶ δοκεῖ τὰ αὐτὰ δράν, διενήνοχεν.
ΤΛΘ'. — ΣΕΡΗΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Humilitati danda est opera.
Εἰ πάντα τὰ ὀνόματα τὰ τῇ θείᾳ καὶ ἀκηράτῳ
περιαπτόμενα φύσει, ὑπερβαίνει τα μέτρα τῆς ἀντ
θρωπότητος, ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἡμῖν καὶ δυνατῷ τὸ
Θεῖον μιμεῖσθαι πρεπωδέστατον. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν;
Η ταπεινοφροσύνη. Τί γὰρ ἔχομεν τοιοῦτο, ὁ καὶ
ἐπᾶραι ἡμᾶς εἰς ἀλαζονείαν δεινὸν ὑπάρχει; κατὰ
μὲν τὸν πατριάρχην, «Γῆ ἐσμεν καὶ σποδός· κ κατά
δὲ τὴν νομοθέτην, χοῦς· καὶ κατὰ μὲν τὸν Μελῳδὸν,
ποτὲ μὲν σκώληξ, ποτὲ δὲ χόρτος· κατὰ δὲ τὸ
σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, ταλαιπωρία· οἷς γὰρ ἑαυτὸν
οἰκτίζεται, πάσης τῆς ἀνθρωπότητος καταψηφίζεται.
Διατί μὴ ἐν ᾧ ἡ τῆς φύσεως ἡμᾶς ἀνάγκη κατείρω
γε:, ἐν τούτῳ «Τὸν ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντα καὶ
ἑαυτὸν ταπεινώσαντα μιμησώμεθα.» Πᾶσαν τοίνυν
παρὰ φύσιν ἡμῖν ὑπάρχουσαν φλεγμονὴν καταστεί
λαντες, τὴν ταπεινοφροσύνην, τὴν τῇ φύσει καὶ
συνυπάρχουσαν καὶ σύντροφον ἀσκήσωμεν.
ΤΜ'. — ΜΑΡΚΙΑΝΩ.
centiam rata. Ambitio laudis tantum causa miseretur.
Quanto igitur præstat bonum per se agens, quam
agens quidem, sed mercedis gratia tantum. Magnanimitas gloriæ studio tametsi facere eadem
videatur, longe antecellit.
CCCXXXIX. - SERENO TRIBUNO.
(Conf. epist. 127, 231.)
Cum nomina universa divinæ puræque naturæ
attributa humanæ superent conditionis mensuram,
in uno congruenter naturæ et viribus nostris divi.
num»umen nos imitari maxime decet. Quid autem
istud est? Animi submissio. Quid enim habemus
ejusmodi quod extollere nos ad arrogantiam valeat?
ut patriarcha Abraham ait: • Terra sumus et
ciuis ";» ut vero legislator ait pulvis ®; et juxta
Psaltem regium: Vermis et fenum; electionis
vero vas Paulus, iniseria 88. Ob quæ enim seipsum
miseratur, miserumque prædicat, ob ea, et de universo genere humano intelligi vult. Quamobrem
illuna, qui cum in forma Dei esset semetipsuin
humiliavit 86 • imitemur. Omnem itaque fastum
turgidum naturæ nostræ repugnantem abjicientes,
bumilitatem naturæ convenientem nobisque
cognatam exerceamus.
CCCXL. MARCIANO.
Adhortatio qualis esse debeat. (Confer. epist. 290.)
Equidem difficile opinor hortando ad ea quæ
Δύσκολον εἶναί μοι δοκεί, τὸν παραινοῦντα, τῷ &
μὴ θέμες δρῶντι, μὴ εἰς ἀπρεπεῖς ἐμπεσεῖν λό. factu nefas, non incidere in indecoram orationem.
γους & γὰρ μὴ πράττειν θέμις, οὐδὲ λέγειν θέμις.
Τί οὖν ποιητέον; Ἂν μὲν γὰρ σεμνῶς εἰπῇς, οὐ
δυνήσῃ καθάψασθαι τοῦ ἐνόχου τοῖς λεγομένοις δν
της· ἂν δὲ βουληθείης καθικέσθαι σφοδρῶς, ἀνάγκην
ἔχεις ἀπαμφιάσαι, καὶ τὸ παραπέτασμα ἀνελεῖν.
Διὸ καὶ ἐπαινεῖται ὁ εἰρηκώς· «Φοβοῦμαι, μὴ τὰ
προσήκοντα περὶ σοῦ λέγων, εἰς οὐ προσήκοντας
ἐμαυτῷ λόγους ἐμπέσω.» Οὐκοῦν μέσην τινὰ χώραν
βαδιστέον, δι' ἧς μήτε ἑαυτόν τις αἰσχύνῃ λέγων
ἃ μὴ δεῖ, μήτε ἐκεῖνον ἀνωφελή καταλείψῃ.
Que enim facere non licet, dicere non licet. Quid
igitur facto opus? Si enim graviter quid dicas, nou
poteris eum qui reus est, dictis perstringere. Si
- vehementer insurgere volueris, insinuatione est
opus, et velamento utendum. Laudatur itaque
quisquis dixit: Vereor ue, si quæ conveniunt de
te dixero, me indigna dicam er, Media igitur
gradiendum est via, me quis pudore afficiatur,
dicendo quæ non oportet, neque alteri inutilia
TMA'.
assumal.
Boni invidia obnoxii. (Conf. epist: 29 οι 320.).
HERMINO COMITI:
Salent plerique ei invidere, qui virtute sit clarus,
Ειώθασι πολλοὶ τῷ ἐκ τῆς ἄγαν ἀρετῆς λαμπρυ
νομένῳ φθονεῖν, ἐπαχθῆ γὰρ καὶ φορτικὸν ἡγούμε. rati molestum et intolerabilem esse eum qui non
να τὸν μὴ τὰ αὐτὰ τοῖς αὐτοῖς ὁρῶντα, ἀλλ᾽ ἀπὸ
τῶν καλλίστων προνομίων ἐναβρυνόμενον, ἅτε τὸν
σφῶν βίον ἐλέγχοντα, ταῖς κακηγορίαις καὶ ταῖς
ἐπιβουλαῖς βάλλουσιν, ἂν καὶ ζηλοῦν καὶ στεφανοῦν
ὤφειλον.
ΤΜΒ. – ΑΝΔΡΟΜΑΧΩ ΚΟΜΗΤΙ,
eadem que ipsi agat,, sed optimorum prærogativa
gloriantem, quasi illorum vitam reprehendat, maledicis atque insidiis puunt, quem imitari potius ac
collaudare oportebat..
CCCXLII. ANDROMACHO COMITI.
Religio non contemnenda ex perversis profitentium moribus.
Λίαν τῆς σῆς καταψηφίζομαι αβελτηρίας, ὅτι
οὐκ αὐτὴν καθ' ἑαυτὴν κρίνει τὴν θείαν θρησκείαν,
Equidem tuam magnopere dainno vesaniam,
quod ipsam non.ex. se judicet religionem, sed ex
Gen. xviii, 7. Gen. 11, 19. " Psali xxi,¸6. ** Roid. vii, 24. ** Philipp 11, 6. 87 Cicer. lib. ix,
epist. 22, Að fam.
(β) regione έμπεσεῖν ainbo codd. in margine scribunt ἐμπίπτειν Possu.
col. 1535–1536page 679 of 750
PG 78:1535ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἐνέων πονηρίας αὐτὴν κακίζει. Τί γὰρ ἐκείνη ἡδίκησεν, εἰ Ζώσιμος, καὶ Μάρων, ώς φής, καὶ Εὐστάθιος ἀτόλμητα τολμῶντες, σεμνυνόμενοί τε ἐφ᾽ οἷς ἐπαισχύνεσθαι δίκαιον· πάντας τε ἀπο κρύψαντες τους κακίς βεβοημένους, καὶ μηδὲ ἐν τοῖς λαϊκοῖς εἶναι ὀφείλοντες εἰς κλῆρον δοκοῦσί τε; Διὰ τί δὲ μὴ ἀπὸ τῶν κατορθούντων αὐτὴν ἀνακηρύττεις, ἀλλ' ἀπὸ τῶν πταιόντων διασύρεις; καὶ δοκεῖς εὐπρόσωπον ῥαθυμίαν τεθηρευκέναι τοῦ μὴ δύνασθαι δι' αὐτοὺς τῇ θειοτάτῃ προσελθεῖν φιλοσοφίᾳ; εἰ δὲ οὐ βούλει ἀπὸ τῶν διαλαμπόντων τὴν ψῆφον ἐνεργεῖν, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καθ' ἑαυτὸ βασάνισον· καὶ ὄψει αὐτὸ τοσούτων ἐπαίνων ἄξιον, ὡς καὶ τοὺς λίαν ῥητορικωτάτους ἀπαγορεῦσαι, εἰ δεήσειεν αὐτοῦ ἐγκώμιον ὑφῆναι. Μείζον γάρ ἐστιν, ἢ ὡς ἂν λόγῳ τις εἴποι. Εἰ δὲ μήτε αὐτὸ ἐξετά σειας, μήτε ἐκ τῶν εὐδοκίμων αὐτῷ ψηφίσαιο, ἀλλ' ἐκ τῶν πταιόντων κακίσαι τολμήσειας, οὔτε δίκαια ποιήσειας, οὔτε εἰκότα. Εἰ δὲ ἐκεῖνο ἀποδεχόμενος, ἀγανακτοίης κατὰ τῶν οὐ δεόντως αὐτῷ χρωμένων, εὐγνώμονος καὶ φρονίμου ἀνδρὸς ἀποίσεις δόξαν, τῷ μὴ τὰ τῶν πταιόντων πλημμελήματα εἰς πράγμα τρέπειν θεῖον καὶ δίκαιον, καὶ ἐκδικήσεως τυχεῖν διὰ τὴν τῶν παρανόμως αὐτὸ μετιόντων παράνοιαν. ΤΜΓ. — ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Αἱ μὲν τῶν περιπιπτόντων ταῖς συμφοραῖς ἀρεταῖ τὰ πάθη διπλασιάζειν ειώθασι. Τῷ γὰρ ἀνάξια ὧν κατώρθωσαν πεπονθέναι τοὺς ἀκροωμένους παρα σκευάζουσι μεγίστης ἐμπλησθῆναι λύπης. Διὸ καὶ αἱ τραγῳδίαι τὴν οἶκτον διεγείρουσιν, ὅταν ἀνήκεστα πεπονθότας τοὺς ἀρίστους εἰσάγουσιν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν παρ' ἐκείνοις θρυλλείσθω, τοῖς ἕως τῶν τῇδε νομίζουσιν εἶναι τὰ ἀνθρώπινα πράγματα. Λελήθασι γὰρ ἐφ᾽ οἷς ήδεσθαι προσῆκον ἦν, ἐπὶ τούτοις ἀχθόμενοι. Ἡμεῖς δὲ οἱ πρὸς ἄλλην βίου κατάστασιν τὸ ὄμμα τῆς ψυχῆς εἰκότως τείνοντες, ἴσμεν ἀκριβῶς, ὅτι οὐ τοῦ ταλανίζεσθαι οι φιλάρετοι ἄξ:οι, όταν τι πάθωσι δεινὸν, ἀλλὰ τοῦ μακαρίζεσθαι καὶ ἀνακηρύττεσθαι. Λαμπρότεροι γὰρ αὐτοῖς διὰ τούτων κατασκευάζονται οἱ τῆς εὐδοκιμήσεως στέφανοι, ΤΜΔ'. - ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ. Ανεγνώσθη σου ὁ λόγος, όν μοι ἀπέστειλας. Καὶ θαυμασθεὶς τῆς δεινότητος, οὐκ ἔλαβες κλέψας το κολακευτικὸν τῷ δοκεῖν συμβουλής προσχήματα συγγεγραφέναι. Ἐπειδὴ γὰρ δόξαν κολακείας έχει τὸ ἐπαινεῖν τοὺς μεγάλα δυναμένους, ἄλλην ὑπόθεσιν πεποίηκες, καὶ ἄλλην εἰργάσω. Ως γάρ δείξαι βουλόμενος τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπιτήδειος ἐστιν ἡγεῖσθαι, οὕτω τὸ ἐγκώμιον ἐπλήρωσας. Την γνώ μην οὖν οὐκ ἀποδεξάμενοι τὴν τέχνην ἐθαυμάσαμεν. ΤΜΕ. - ΔΑΝΙΗΛ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ἐπειδὴ ἐζήτησας μαθεῖν, τί ἐστι βασιλεία Θεοῦ, τους κακίᾳ επί. αὐτό οι εξετάσειας καθ' ἑαυτὸ ρουί 4, ἀποίσεις ἀπρίσει. 15.
quorumdam nequitia eam male accipiat. Quid ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἐνέων πονηρίας αὐτὴν κακίζει. Τί γὰρ
enim illa injuste egit, si Zosimus et Maron, ut ais,
atque Eustathius non audenda audentes, et se
jactantes de iis, quorum pudere par esset, omnesque flagitiis nobilitatos obscurantes, et qui ne inter
laicos quidem esse deberent, in clero videantur?
Cur non ob recte facta clerum prædicas, sed ob
delicta traducis? viderisque speciosam consecutus
quietem, quod propter illos ad divinissimam philosophiam contendere nequeas? Si ex iis quæ liquent,
sententiam ferre non libet, negotium per se expende
alque explora, videbisque laude dignum, ut et disertissimi oratores, de illo verba facturi vereantur
etiam laudem ejus contexere, quæ major est, quam
ut sermone queal explicari. Quod si neque ipsum
clerum censes explorandum, neque de bonis
sententiam pro ipso tuleris, sed ob quorumdam
peccata, audeas damnare, non juste feceris, nec
merito. Si vero illud admittens indigneris illis qui
non debito modo illo utantur, sapientis ac prudentis viri laudem auferes, delinquentium errores
ad negotium divinum, et justum non vertendo, et
ultionem consequendo propter amentiam illorum
qui illegitime illud aggrediuntur.
CCCXLIH. - THEODORO SCHOLASTICO.
ἐκείνη ἡδίκησεν, εἰ Ζώσιμος, καὶ Μάρων, ώς φής,
καὶ Εὐστάθιος ἀτόλμητα τολμῶντες, σεμνυνόμενοί
τε ἐφ᾽ οἷς ἐπαισχύνεσθαι δίκαιον· πάντας τε ἀπο
κρύψαντες τους κακίς βεβοημένους, καὶ μηδὲ
ἐν τοῖς λαϊκοῖς εἶναι ὀφείλοντες εἰς κλῆρον δοκοῦσί
τε; Διὰ τί δὲ μὴ ἀπὸ τῶν κατορθούντων αὐτὴν
ἀνακηρύττεις, ἀλλ' ἀπὸ τῶν πταιόντων διασύρεις;
καὶ δοκεῖς εὐπρόσωπον ῥαθυμίαν τεθηρευκέναι τοῦ
μὴ δύνασθαι δι' αὐτοὺς τῇ θειοτάτῃ προσελθεῖν
φιλοσοφίᾳ; εἰ δὲ οὐ βούλει ἀπὸ τῶν διαλαμπόντων
τὴν ψῆφον ἐνεργεῖν, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καθ' ἑαυτὸ
βασάνισον· καὶ ὄψει αὐτὸ τοσούτων ἐπαίνων ἄξιον,
ὡς καὶ τοὺς λίαν ῥητορικωτάτους ἀπαγορεῦσαι, εἰ
δεήσειεν αὐτοῦ ἐγκώμιον ὑφῆναι. Μείζον γάρ ἐστιν,
ἢ ὡς ἂν λόγῳ τις εἴποι. Εἰ δὲ μήτε αὐτὸ ἐξετάσειας, μήτε ἐκ τῶν εὐδοκίμων αὐτῷ ψηφίσαιο, ἀλλ'
ἐκ τῶν πταιόντων κακίσαι τολμήσειας, οὔτε δίκαια
ποιήσειας, οὔτε εἰκότα. Εἰ δὲ ἐκεῖνο ἀποδεχόμενος,
ἀγανακτοίης κατὰ τῶν οὐ δεόντως αὐτῷ χρωμένων,
εὐγνώμονος καὶ φρονίμου ἀνδρὸς ἀποίσεις δόξαν, τῷ
μὴ τὰ τῶν πταιόντων πλημμελήματα εἰς πράγμα
τρέπειν θεῖον καὶ δίκαιον, καὶ ἐκδικήσεως τυχεῖν
διὰ τὴν τῶν παρανόμως αὐτὸ μετιόντων παράνοιαν.
ΤΜΓ. — ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
Bonis sæpe cur male sit: major ut gloria obveniat.
Virtutes eorum qui in calamitates inciderunt
affectus solent conduplicare. Indigna enim iis quæ
cum laude gesserunt patiendo, audientes comparant,
ut maximo dolore impleantur. Hinc et tragoediae
commiserationem ejulatu coucitant, dum optimos
intoleranda patientes inducunt. Sed ista quidem
apud illos celebrentur, qui hactenus hoc modulo,
humana negotia metiuntur. Ignorant enim ob ea se
dolere, propter quæ lætari deceat. 664 Nos autemn
qui ad aliud vitæ institutum mentis oculos merito
dirigimus, certo scimus probos, si quid grave
patiantur, haudquaquam commiseratione, sed
faustis ominibus ac præconio dignos esse. Illustriores enim ipsis ad virtutem apparantur bonæ
existimationis coronæ.
CCCXLIV.. ASCLEPIO SOPHISTA.
"
Αἱ μὲν τῶν περιπιπτόντων ταῖς συμφοραῖς ἀρεταῖ
τὰ πάθη διπλασιάζειν ειώθασι. Τῷ γὰρ ἀνάξια ὧν
κατώρθωσαν πεπονθέναι τοὺς ἀκροωμένους παρα
σκευάζουσι μεγίστης ἐμπλησθῆναι λύπης. Διὸ καὶ
αἱ τραγῳδίαι τὴν οἶκτον διεγείρουσιν, ὅταν ἀνήκεστα
πεπονθότας τοὺς ἀρίστους εἰσάγουσιν. Ἀλλὰ ταῦτα
μὲν παρ' ἐκείνοις θρυλλείσθω, τοῖς ἕως τῶν τῇδε
νομίζουσιν εἶναι τὰ ἀνθρώπινα πράγματα. Λελήθασι
γὰρ ἐφ᾽ οἷς ήδεσθαι προσῆκον ἦν, ἐπὶ τούτοις
ἀχθόμενοι. Ἡμεῖς δὲ οἱ πρὸς ἄλλην βίου κατάστα
σιν τὸ ὄμμα τῆς ψυχῆς εἰκότως τείνοντες, ἴσμεν
ἀκριβῶς, ὅτι οὐ τοῦ ταλανίζεσθαι οι φιλάρετοι ἄξ:οι,
όταν τι πάθωσι δεινὸν, ἀλλὰ τοῦ μακαρίζεσθαι καὶ
ἀνακηρύττεσθαι. Λαμπρότεροι γὰρ αὐτοῖς διὰ τούτων
κατασκευάζονται οἱ τῆς εὐδοκιμήσεως στέφανοι,
ΤΜΔ'. - ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ.
De Sophistæ oratione
Legi quam ad me orationem misisti, et elegantiam
sum admiratus. Non fefellisti me adulandi artifcio
occultans, ut specie consilii scripsisse videreris.
Nam cum adulationis opinionem habeat laudatio
potentium, aliud argumentum finxisti, aliud tractasti. Nam quasi ostendere volens causam ob quam
aptus esset ad imperandum, ita laudationem absolvisti. Mentem itaque non admittentes artem sumus
admirati.
CCCXLV. DANIELI PRESBYTERO.
libere judical.
Ανεγνώσθη σου ὁ λόγος, όν μοι ἀπέστειλας. Καὶ
θαυμασθεὶς τῆς δεινότητος, οὐκ ἔλαβες κλέψας το
κολακευτικὸν τῷ δοκεῖν συμβουλής προσχήματα
συγγεγραφέναι. Ἐπειδὴ γὰρ δόξαν κολακείας έχει
τὸ ἐπαινεῖν τοὺς μεγάλα δυναμένους, ἄλλην ὑπόθε
σιν πεποίηκες, καὶ ἄλλην εἰργάσω. Ως γάρ δείξαι
βουλόμενος τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν ἐπιτήδειος ἐστιν
ἡγεῖσθαι, οὕτω τὸ ἐγκώμιον ἐπλήρωσας. Την γνώ
μην οὖν οὐκ ἀποδεξάμενοι τὴν τέχνην ἐθαυμάσαμεν.
ΤΜΕ. - ΔΑΝΙΗΛ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Quid in Evangelio sit regnum Dei et regnum calorum. (Conf. epist. 206, lib. 111.)
Quia cognoscere avebas quid sit in Evangelio Ἐπειδὴ ἐζήτησας μαθεῖν, τί ἐστι βασιλεία Θεοῦ,
Inter τους et κακίᾳ uterque codex inserit
επί. Possin.
Inter αὐτό οι εξετάσειας iidem inündunt καθ'
ἑαυτὸ et vers. ρουί 4, ἀποίσεις scribunt ἀπρίσει. 15.
col. 1537–1538page 680 of 750
PG 78:1537καὶ βασιλεία οὐρανῶν, ἀντιεπιστέλλω, ὅτι τινές μὲν οἴονται τὴν τοῦ Θεοῦ μείζονα εἶναι καὶ θειο τέραν, τὴν δὲ τῶν οὐρανῶν ἐλάττονα καὶ καταδεεστέραν. Τινὲς δέ φασι μίαν αὐτὴν οὖσαν καθ᾽ ὕπαρ ξιν, διαφόρως ἐκπεφωνῆσθαι, ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ βασιλεύοντος Θεοῦ, ποτὲ δὲ ἀπὸ τῶν βασιλευομένων ἀγγέλων τε καὶ ἁγίων κληθεῖσαν. ΤΜϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ καὶ τὰ ἐφ᾽ οἷσπερ ἁλοὺς πρώην ἐκολάσθης, νοσῶν ἀγριώτερον αὖθις ἐφωράθης· ἀλλά γε εἰ παύ σοιο τῆς μανίας, θεραπείας τεύξῃ· εἰ δὲ δυσχερές σοι δοκεῖ τὸ ἀποφοιτῆσαι τῆς κακίας, χαλεπώτερον εἶναι δοξάτω τὸ τῆς κολάσεως μέγεθος. Εἰ δ᾽ οὐκ οἴει κολάζεσθαι, ἐννόει τοὺς ἐκεῖ τιμωρηθησομένους. Εἰ δ' ἀπιστεῖς τοῖς ἐκεῖσε, θέα τοὺς κἀνταῦθα καλα σθέντας, καὶ κολαζομένους· καὶ ἀνένεγκον ἐκ τοῦ βυθοῦ τῆς ἀσελγείας. ΤΜΖ'. — ΑΛΥΠΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Απόνοια Νουθεσία. Ἐπειδὴ καὶ ἡ ἀπόνοια τῆς συμμετρίας καὶ τοῦ δέοντος ἐκπεσοῦσα, καὶ ἄπο, τουτέστι, πόρρω τοῦ τοῦ γινομένη, δι' δ καὶ ἀπόνοια λέγεται, ἀλαζονείαν ἐργάζεται, τὴν νουθεσίαν παραληπτέον, ἤπερ είρηται παρὰ τὴν τοῦ νοῦ θέσιν. Τάχα πως ἀκούσαντες οἱ τοιοῦτοι, ἔνθεσθε καρδίαν, εἰς ταπεινοφροσύνην ασμένως βαδίσωσιν. ΤΜΗ. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Τοῖς δυσηνίοις μαθηταῖς ὦ σοφιστὰ, τὸν χαλινὸν τοῦ φόβου ὥσπερ πώλοις ἔμβαλλε· καὶ ἐπιστόμιζε αὐτοὺς, ἐπειδὰν ἀγέρωχόν τι καὶ παρὰ τὴν ἡνίαν πράττοιεν, ἵνα καὶ οἱ εὐήνιοι πλέον ἐπιδοτεν πρὸς ἀρετήν. Τὸ γὰρ τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσθαι τοὺς μὴ τὰ αὐτὰ πράττοντας, ατοπώτατόν ἐστι, καὶ τῇ ἀρετῇ ἐμπόδιον. Εἰς ἀθυμίαν γὰρ ἐμβάλλων τοὺς ἀρίστους ναρκᾷν παρασκευάζει. Τρόπων οὖν μᾶλλον, ἢ λόγων ἡγούμενος εἶναι σαυτὸν παιδευτήν, δείκνυε αὐτοῖς ἀρχέτυπον τινα χαρακτῆρα τὸν σαυτοῦ βίον· οὐ γὰρ ὁ λόγος τοσοῦτον, ὅσον ὁ βίος εἰς ἀρετὴν ἐνάγει. ἀπόνοια, ἀπὸ τοῦ νοῦ, ἀπόνοια Νουθεσία, Ὅτι πρὸς τοὺς ἐπαίνους ἐρυθριᾷν πέφυκα, μάλα ἀκριβῶς οἶδέ σου ἡ παίδευσις. Ηνίκα γὰρ μετὰ τῶν σῶν φοιτητῶν ἐντυχεῖν ἡμῖν κατηξίωσας καὶ ἐρωτῆσαί τι τῶν ἱερῶν Γραφῶν ἠβουλήθης, ἐγὼ δὲ εἶπον ὡς οἷόν τε ἦν· τὸ τηνικαῦτα παρ' ὑμῶν μὲν κρότο; ἐξεφοίτησε καὶ ἐπαίνου ρόθιον. Ἐγὼ δὲ οὕτω κατεπλάγην καὶ ἠρυθρίασα, ὡς ἐπὶ πολὺ ἀχανῆς μεῖναι. Τί δήποτε τοίνυν ἐπαίνους συν θεὶς, πολλῷ τὴν ἡμετέραν ὑπερβαίνοντα ἀξίαν ἐπέτ στειλας; μαθηταῖς φοιτηταίς. του ἐπαίνους οι επαίνου
H
EPISTOLARUM LIB. V.
- EPIST. CCCXLIX.
καὶ βασιλεία οὐρανῶν, ἀντιεπιστέλλω, ὅτι τινές regnum Dei, et regnum calorum, respondeo quosμὲν οἴονται τὴν τοῦ Θεοῦ μείζονα εἶναι καὶ θειοτέραν, τὴν δὲ τῶν οὐρανῶν ἐλάττονα καὶ καταδεεστέραν. Τινὲς δέ φασι μίαν αὐτὴν οὖσαν καθ᾽ ὕπαρ
ξιν, διαφόρως ἐκπεφωνῆσθαι, ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ
βασιλεύοντος Θεοῦ, ποτὲ δὲ ἀπὸ τῶν βασιλευομένων
ἀγγέλων τε καὶ ἁγίων κληθεῖσαν.
ΤΜϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
dam opinari Dei regnum majus esse atque divinius,
cœlorum vero, minus atque inferius illo. Alios vero
affirmare unum esse idemque regnum, diverse licet
efferantur, interdum a Deo regnante ibidem, nonnunquam ab angelis, quibus imperatur illo regno,
et a sanctis hominibus sic nuncupari.
Ad bonam mentem invitat, a libidine.
Εἰ καὶ τὰ ἐφ᾽ οἷσπερ ἁλοὺς πρώην ἐκολάσθης,
νοσῶν ἀγριώτερον αὖθις ἐφωράθης· ἀλλά γε εἰ παύ
σοιο τῆς μανίας, θεραπείας τεύξῃ· εἰ δὲ δυσχερές
σοι δοκεῖ τὸ ἀποφοιτῆσαι τῆς κακίας, χαλεπώτερον
εἶναι δοξάτω τὸ τῆς κολάσεως μέγεθος. Εἰ δ᾽ οὐκ
οἴει κολάζεσθαι, ἐννόει τοὺς ἐκεῖ τιμωρηθησομένους.
Εἰ δ' ἀπιστεῖς τοῖς ἐκεῖσε, θέα τοὺς κἀνταῦθα καλασθέντας, καὶ κολαζομένους· καὶ ἀνένεγκον ἐκ τοῦ
βυθοῦ τῆς ἀσελγείας.
ΤΜΖ'. — ΑΛΥΠΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Et si quorum convictus fuisti pœnas nuper dederis,
gravius ægrotare es iterum deprehensus, verum si
insanire desines, medelam consequeris. Sin difficile
tibi videatur ab improbitate discedere, difficilius
quid esse existimato supplicii gravitatem. Quod si
non putes te puniendumn esse, cogita de iis qui ibi
æternum cruciabuntur. Quod si non credas ibi
cruciandos in altera vita, vide in terra punitos et
puniendos, et pedem effer ex barathro libidinis.
CCCXLVII. - ADIPIO EPISCOPO.
Απόνοια unde dicia et Νουθεσία.
Ἐπειδὴ καὶ ἡ ἀπόνοια τῆς συμμετρίας καὶ τοῦ
δέοντος ἐκπεσοῦσα, καὶ ἄπο, τουτέστι, πόρρω τοῦ
τοῦ γινομένη, δι' δ καὶ ἀπόνοια λέγεται, ἀλαζονείαν
ἐργάζεται, τὴν νουθεσίαν παραληπτέον, ἤπερ είρηται
παρὰ τὴν τοῦ νοῦ θέσιν. Τάχα πως ἀκούσαντες οἱ
τοιοῦτοι, ἔνθεσθε καρδίαν, εἰς ταπεινοφροσύνην
ασμένως βαδίσωσιν.
ΤΜΗ. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ.
De docentis officio. (Sup. epist.
Τοῖς δυσηνίοις μαθηταῖς ὦ σοφιστὰ, τὸν χαλινὸν τοῦ φόβου ὥσπερ πώλοις ἔμβαλλε· καὶ ἐπιστό
μιζε αὐτοὺς, ἐπειδὰν ἀγέρωχόν τι καὶ παρὰ τὴν
ἡνίαν πράττοιεν, ἵνα καὶ οἱ εὐήνιοι πλέον ἐπιδοτεν
πρὸς ἀρετήν. Τὸ γὰρ τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσθαι τοὺς μὴ
τὰ αὐτὰ πράττοντας, ατοπώτατόν ἐστι, καὶ τῇ ἀρετῇ
ἐμπόδιον. Εἰς ἀθυμίαν γὰρ ἐμβάλλων τοὺς ἀρίστους
ναρκᾷν παρασκευάζει. Τρόπων οὖν μᾶλλον, ἢ λόγων
ἡγούμενος εἶναι σαυτὸν παιδευτήν, δείκνυε αὐτοῖς
ἀρχέτυπον τινα χαρακτῆρα τὸν σαυτοῦ βίον· οὐ γὰρ
ὁ λόγος τοσοῦτον, ὅσον ὁ βίος εἰς ἀρετὴν ἐνάγει.
TMOʻ. — TQ Aytą.
Quandoquidem ἀπόνοια, id est amentia, a modo et
debito excedens, et ἀπὸ τοῦ νοῦ, id est,procul a
mente exsistens, unde et ἀπόνοια Græcis dicitur
superbian parit. Νουθεσία, id est, admonitio
adhibenda est quæ etiam dicta Græcis a mentis statu.
Forte qui audiunt tales, hinc cor ad humilitatem
secure disponunt.
665 CCCXLVIII. HARPOCRÆ RIIETORI.
213, 233, 263, 265, 290.)
Discipulis refractariis, o sophista, velut equis
indomitis frenum timoris injice, atque eos capistra,
ubi quid insolens, et præter habenas egerint, ut
frenis rite parentes, plus ad virtutem proficiant.
Nam eadem tribuere iis qui non eadem agunt, absurdissimum est, virtutisque impedimentum. Animos
enim optimorum dejiciens ac prosternens torporem
inducit. Institutorem igitur te potius morum quam
sermonum esse ratus, tuam illis vitam ostende, velut archetypum sive exemplar. Non enim tantum
oratio, quantum vita ad virtutem ducit.
EIDEM.
Erubescit laudatus humilis.
Ὅτι πρὸς τοὺς ἐπαίνους ἐρυθριᾷν πέφυκα,
μάλα ἀκριβῶς οἶδέ σου ἡ παίδευσις. Ηνίκα γὰρ
μετὰ τῶν σῶν φοιτητῶν ἐντυχεῖν ἡμῖν κατηξίωσας
καὶ ἐρωτῆσαί τι τῶν ἱερῶν Γραφῶν ἠβουλήθης, ἐγὼ
δὲ εἶπον ὡς οἷόν τε ἦν· τὸ τηνικαῦτα παρ' ὑμῶν μὲν
κρότο; ἐξεφοίτησε καὶ ἐπαίνου ρόθιον. Ἐγὼ δὲ
οὕτω κατεπλάγην καὶ ἠρυθρίασα, ὡς ἐπὶ πολὺ
ἀχανῆς μεῖναι. Τί δήποτε τοίνυν ἐπαίνους συνθεὶς, πολλῷ τὴν ἡμετέραν ὑπερβαίνοντα ἀξίαν ἐπέτ
στειλας;
Ad laudes erubescere me natura solere, prole tua
novit prudentia. Cum enim occurrere nobis cuin
tuis auditoribus dignatus es et quid interrogate
e sacris Litteris voluisti, ego vero dixi quoad ejus
fieri potuit, tunc plausus a vobis processit landisque
sonitus. Perculsus tamen ita fui ruboreque suffusus,
ut diu stupidus hæserim. Cur igitur landes adornans, quæ merita nostra longe excedant, misisti?
Pro μαθηταῖς iidem codd. habent φοιτηταίς.
Possin.
Pro xpótos codd. Vat. 650 et Alt. legunt.xpóτου et vers. autep. epist. ἐπαίνους οι επαίνου mutamt. Ib.
col. 1539–1540page 681 of 750
PG 78:1539ΤΝ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ. Ὥσπερ τὸ σωματικόν κάλλος οὐδ᾽ ὑπὸ τῶν ἐκπλήξεων ἀλλοιοῦται, σώζει δὲ αὐτό, κἂν ἐν δα κρύοις ὑπάρχῃ, οὕτω καὶ τὸ ψυχικόν, τὸ ὑπὸ τῆς συμμετρίας τῶν ἀρετῶν συγκροτούμενον, σώζει ἑαυτὸ, κἂν ἐν συμφοραῖς τυγχάνῃ. Τοῦτο τοίνυν ἀσκῶμεν, καὶ οὐδεὶς πειρασμὸς τῆς ἀηττήτου προ ηγουμένως βοηθούσης δεξιᾶς ἡμᾶς καταγωνιείται. ΤΝΑ'. - ΑΡΜΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Δυοῖν ποτε ἀδελφοῖν πιστοῖν καὶ φίλειν ἀρίστοιν, καὶ εἰς ἀρετὴν ἁμιλλωμένοιν, κριτήν με ελα μένοιν, καὶ ὅρκῳ στέρξειν τὰ κριθησόμενα ισχυρισα μένοιν, ἐκεῖνον ἐψηφισάμην κρείττονα εἶναι, ὅς ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἰσάμιλλος ὤν, ἐν τῇ ταπεινοφροσύνη πλεονεκτεῖ. ΗΡΩΝΙ. Αιδέσθητι τὸν σαυτοῦ πατέρα, τὸν ἐν οἷς ἔξεστιν ἐπιτάττειν παρακαλοῦντα· καὶ ἐπανελθε προς ἀρετὴν, ἵνα μὴ ἀναγκάσῃς αὐτὸν χρήσασθαι τοῖς οἰκείοις ὅπλοις. Δύσμαχος γάρ ἐστι φύσει τε καὶ νόμοις δορυφορούμενος· καὶ εἰ μὴ πεισθείσῃ τῇ φιλανθρωπία, χρήσεται τῇ ἐξουσία. ΤΝΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ οὐκ αἰδῇ τὴν φύσιν, φοβήθητι τους νόμους, ἵνα μὴ καὶ τῶν θείων καὶ τῶν ἀνθρωπίνων δι μάρτης. ΤΝΔ'. - ΑΥΣΟΝΙΑ. Ὥσπερ ὁ ἀμύνεσθαι ἐπιθυμῶν μὲν, ἀδυνατῶν δὲ, τό γε εἰς αὐτὸν ἦκον, ἡμύνατο· οὕτω καὶ ὁ ἀμεί ψασθαι βουλόμενος, μὴ δυνάμενος δὲ, ἡμείψατο. Τὸ γὰρ αὐτοῦ πᾶν καὶ οὗτος ἐποίησε. Ἐπειδὴ γὰρ οὐ πάντως τῇ βουλήσει ἡ δύναμις ἕπεται, ἀπὸ τῆς γνώ μης τὰ πράγματα κρίνεται. ΤΝΕ. - ΟΥΡΣΕΝΟΦΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Εἰ καὶ ἐν τῷ δε τῷ βίῳ πολλὰ τοῖς παλαιοῖς οἱ νῦν παραπλήσια ἢ καὶ θαυμασιώτερα δρώντες, οὐ παραπλησίας δόξης τυγχάνουσιν (παρὰ γὰρ τὴν τῶν ὑμνησάντων ἀσθένειαν, ἢ φόνον ή σπάνιν, ἔλαττον ἔχειν δοκοῦσιν), αλλά γε ἐν τῷ μέλλοντι τοσαύτης τεύξονται, ὅσης ἂν τυχεῖν δίκαιον τους εὐκλεῶς μὲν ζήσαντας, ἀκλεῶς δὲ τελευτήσαντας. (α) ΕΡΜΙΝΟ, ΔΩΡΟΘΕΟ, ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜ ΠΡΟΤΑΤΟΙΣ, Μὴ καταβοᾶτε, ὦ βέλτιστοι, τῆς θείας προνοίας, ὅτι Ζώσιμον, εἰ καὶ μὴ κεκέλευεν, ἀλλά γε οὐκ ἐχώλυσεν ἱερᾶσθαι. 'Αλλά θαυμάζετε αὐτῆς τὴν
ΤΝ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ.
CCCL. - EUTONIO.
Corporis animique pulchritudo adversis non exstinguitur.
'Ut corporis pulchritudo, ne in consternatione
quidem mutatur, servatur vero ipsa et in lacrymis
subest ita et animæ venustas virtutum consensu
coafita seipsam, etsi in calamitatibus sit, conserval.
Exerceamus itaque eam, et nulla tentatio invicta
Dei dextra nobis opem ferente nos expugnabit.
CCCLI. HARPOCR. SOPHISTA..
Ὥσπερ τὸ σωματικόν κάλλος οὐδ᾽ ὑπὸ τῶν
ἐκπλήξεων ἀλλοιοῦται, σώζει δὲ αὐτό, κἂν ἐν δα
κρύοις ὑπάρχῃ, οὕτω καὶ τὸ ψυχικόν, τὸ ὑπὸ τῆς
συμμετρίας τῶν ἀρετῶν συγκροτούμενον, σώζει
ἑαυτὸ, κἂν ἐν συμφοραῖς τυγχάνῃ. Τοῦτο τοίνυν
ἀσκῶμεν, καὶ οὐδεὶς πειρασμὸς τῆς ἀηττήτου προ
ηγουμένως βοηθούσης δεξιᾶς ἡμᾶς καταγωνιείται.
ΤΝΑ'. - ΑΡΜΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ.
Humilitate cateris præslandum. (Conf. epist. 127, 359, 349. Sic B. Aug. epist. ad Januarium de humilitate
ex dicto simili Demost. de actione.)
Duobus fidis fratribus, et inter se maxime aman- Δυοῖν ποτε ἀδελφοῖν πιστοῖν καὶ φίλειν ἀρίστοιν,
tibus ac de virtute certantibus me judicem capien- " καὶ εἰς ἀρετὴν ἁμιλλωμένοιν, κριτήν με ελα
tibus, ac jurejurando quod judicatum erit amplexa- μένοιν, καὶ ὅρκῳ στέρξειν τὰ κριθησόμενα ισχυρισαtis illum judicavi præstare, qui in cæteris sit μένοιν, ἐκεῖνον ἐψηφισάμην κρείττονα εἶναι, ὅς ἐν
æqualis, humilitate tamen antecellai.
τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἰσάμιλλος ὤν, ἐν τῇ ταπεινοφρο
σύνῃ πλεονεκτεῖ.
CCCLII. HERONI.
Parenti merito parendum.
Parentem tuum reverere hortantem incitantemque in quibus imperandi jus habeat in viamque
redi virtutis, ne abuti propriis cogatur armis. Diftcilis enim expugnatu est, qui legibus ac natura
munitus. Id si humanitate non persuaserit, at potestate sua utetur.
EIDEM.
TNB'. ΗΡΩΝΙ.
Αιδέσθητι τὸν σαυτοῦ πατέρα, τὸν ἐν οἷς ἔξεστιν
ἐπιτάττειν παρακαλοῦντα· καὶ ἐπανελθε προς
ἀρετὴν, ἵνα μὴ ἀναγκάσῃς αὐτὸν χρήσασθαι τοῖς
οἰκείοις ὅπλοις. Δύσμαχος γάρ ἐστι φύσει τε καὶ
νόμοις δορυφορούμενος· καὶ εἰ μὴ πεισθείσῃ τῇ
φιλανθρωπία, χρήσεται τῇ ἐξουσία.
Leges formidandr.
Si naturam minus vereris, leges saltem metuito,
ne quid in Deum pecces et in homines.
AUSONIO.
ΤΝΓ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Εἰ οὐκ αἰδῇ τὴν φύσιν, φοβήθητι τους νόμους,
ἵνα μὴ καὶ τῶν θείων καὶ τῶν ἀνθρωπίνων δι
μάρτης.
ΤΝΔ'. - ΑΥΣΟΝΙΑ.
Non ab eventu res judicentur, sed ex animo. (conf. epist. 333.)
Ut qui ulcisci cupit, nec potest, in idery recidit ac
si ultus esset: ita qui rependere vult, nec polest
tamen, jam rependit. Quod enimn in se erat, præstitit: cum enim non semper voluntati facultas respondeat, res ab effectu judicantur.
Ὥσπερ ὁ ἀμύνεσθαι ἐπιθυμῶν μὲν, ἀδυνατῶν δὲ,
τό γε εἰς αὐτὸν ἦκον, ἡμύνατο· οὕτω καὶ ὁ ἀμεί
ψασθαι βουλόμενος, μὴ δυνάμενος δὲ, ἡμείψατο. Τὸ
γὰρ αὐτοῦ πᾶν καὶ οὗτος ἐποίησε. Ἐπειδὴ γὰρ οὐ
πάντως τῇ βουλήσει ἡ δύναμις ἕπεται, ἀπὸ τῆς γνώ
μης τὰ πράγματα κρίνεται.
ΤΝΕ. - ΟΥΡΣΕΝΟΦΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
tamen gloriamque in futuro sæculo habebit.
Εἰ καὶ ἐν τῷ δε τῷ βίῳ πολλὰ τοῖς παλαιοῖς οἱ
νῦν παραπλήσια ἢ καὶ θαυμασιώτερα δρώντες, οὐ
παραπλησίας δόξης τυγχάνουσιν (παρὰ γὰρ τὴν
τῶν ὑμνησάντων ἀσθένειαν, ἢ φόνον ή σπάνιν,
ἔλαττον ἔχειν δοκοῦσιν), αλλά γε ἐν τῷ μέλλοντι
τοσαύτης τεύξονται, ὅσης ἂν τυχεῖν δίκαιον τους
εὐκλεῶς μὲν ζήσαντας, ἀκλεῶς δὲ τελευτήσαντας.
URSENORIO (a) LECTORI.
Virtus etsi hic præconio careat præmium
Tametsi in hac ipsa mortali vita, multa antiquis
recentiores similia affiniaque, imo et admiranda
magis agentes, non parem tamen sunt gloriam
adepti (nam propter infirmitatem, aut invidiam aut
ob penuriam celebrantium, inferiores esse videntur),
sed et in altera vita ea consequentur, quæ par est
adipisci, qui honeste quidem vixerunt, inglorii ta -
men vita abierunt.
CCCLVI. HERMINO, DOROTHEO, INERACI TNG'.
VIRIS CLARISSIMIS
De Dei longanimitute in malis
Nolite, boni viri, contra divinam clamare providentiam, quod Zosimum, etsi non jusserit, sed
non prohibuerit Deus operari sacris: sed ejus po-
(α) Ursepbanio, epist. 502.
ΕΡΜΙΝΟ, ΔΩΡΟΘΕΟ, ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟΙΣ,
tolerandis. (Conf. epist. 535.)
Μὴ καταβοᾶτε, ὦ βέλτιστοι, τῆς θείας προνοίας,
ὅτι Ζώσιμον, εἰ καὶ μὴ κεκέλευεν, ἀλλά γε οὐκ
ἐχώλυσεν ἱερᾶσθαι. 'Αλλά θαυμάζετε αὐτῆς τὴν
col. 1541–1542page 682 of 750
PG 78:1541μακροθυμίαν, τὴν μικρὴν ὕστερον, εἰ μὴ γνωσιμαχήσεις, τοιαύτας αὐτὸν εἰσπραξομένην δίκας, ὡς τοὺς νῦν καταβοῶντας, τὴν ἀδέκαστον αὐτῆς ἀνακηρύξαι ψῆφον. ΤΝΖ'. - ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ. Οὐκ ἔστι ταυτὸν κελεύειν, καὶ μὴ κωλύειν· οὐδὲ χειροτονεῖν, καὶ συγχωρεῖν. Τὸ μὲν γὰρ ὡς δέον, γίνεσθαι προστάττεται· τὸ δὲ διὰ τὴν τοῦ αὐτεξουσίου προαίρεσιν, ᾗ τὸ ἀνθρώπινον κεκόσμηται γένος, συγχωρεῖται. Μὴ τοίνυν τῶν ἀγοραζόντων τὴν ἱε ρωσύνην ἀφέμενοι, τὸν συγχωροῦντα αἰτιᾶσθε. Εἰ μὲν γὰρ ἀνεύθυνος ἦν ἡ ἀρχή, εἰκότως ἐδυσχεραίνετε. Εἰ δὲ τοσαύτην ἀπαιτεῖται τὴν δίκην ὁ ταύτην διέπων, ὅσον καὶ τὴν τιμὴν ἔσχε, καταθρηνεῖσθαι ἂν εἴη δίκαιος, ὅτι τῇ θείᾳ μακροθυμίᾳ εἰς κακίας ἐφόδιον ἐπεχρήσατο. ΤΝΗ'. — ΖΟΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ καὶ πέρα τοῦ δέοντος πρώην ὤφθη σου φορτικὸς καὶ ἐπαχθῆς ὁ παντὸς ἐπαίνου κρείττων, Ἑρμογένης ὁ ἐπίσκοπος, πληκτικωτέρῳ χρησάμενος λόγῳ, καὶ μακρὰν κατὰ τῆς σῆς ῥαθυμίας ἀποτείνας τὴν κατηγορίαν, μὴ δυσχεράνῃς. Εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ τοῦτο, λυπῆσαί σε προελόμενος μόνον, τὰ σὰ γεγωνότερον ἐξετραγώδησε κακά, εἰκότως ἐδυσχέραινες. Εἰ δὲ πρὸς τὸ συμφέρον σοι μόνον βλέπων, τὴν ἐν τοῖς λόγοις ἄωρον καὶ ἐπιβλαβὴ χάριν παρεῖδεν, ἵνα τα πράγματα διορθώσεως τύχῃ, εἰ καὶ μὴ ἀποδέξασθαι βούλει τῆς εὐνοίας αὐτόν, ἀλλὰ συγγνῶναι τῆς τοσαύτης φιλοστοργίας δίκαιος ἂν εἴης. Καὶ γὰρ σφόδρα δέδοικεν, μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας, οὕτω διὰ τὴν σὴν ῥᾳθυμίαν καὶ κακίαν δυσφημουμένης, δίκας αὐτὸ ἀπαιτηθείη, ὡς μηδὲ φωνὴν ῥῆξαι τολμήσας τοιούτων δραματουργουμένων τραγῳδιῶν. Η οὖν παῦσαι τοιαῦτα ὁρῶν, ἢ μὴ ἐπαιτῶ τοὺς τὴν σὴν καταθρηνοῦντας μανίαν. ΤΝΘ'. — ΙΑΚΩΒΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Η θεία καὶ ἀκήρατος καὶ αήττητος δεξιὰ ἀναλ λοίωτός ἐστι καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ, καὶ ὡσαύ τως ἔχει, οὔτε προκοπὴν ἐπιδεχομένη τὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον· ἀκροτάτη γάρ ἐστιν ἀρετή· οὔτε μετα βολὴν τὴν ἐπὶ τὰ χείρω· οὐ γὰρ οἷόν τε. μεταβάλλει δὲ καὶ ἀλλοιοῖ τὰ βελτιώσεως δεόμενα. Διὸ καὶ Ψαλμὸς ἐπιγέγραπται • τῶν ἀλλοιωθησομένων· ο τουτέστι, τῶν βελτίωσιν ἐπιδεξομένων, καὶ εἰς τὸ κρεῖττον καὶ ἄμεινον ἀναχθησομένων· εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, οὐκ ἔστι περισκελές, ὅπερ ἠθέ λησας μαθεῖν, «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ πέρα παρὰ ἐστὶ παρὰ τε. μή ει τῆς. 1.
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CCCLIX.
μακροθυμίαν, τὴν μικρὴν ὕστερον, εἰ μὴ γνωσι- 1 tius tolerantiam admiremini, quæ post paulo misi
μαχήσεις, τοιαύτας αὐτὸν εἰσπραξομένην δίκας, ille resipuerit tantas brevi pœnas exiget, ut qui
ὡς τοὺς νῦν καταβοῶντας, τὴν ἀδέκαστον αὐτῆς nunc acclamant, incorruptum ejus sint judicium
ἀνακηρύξαι ψῆφον.
prædicaturi.
ΤΝΖ'. - ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ.
CCCLVII. IISDEM.
Non est idem jubere, et permillere.
Οὐκ ἔστι ταυτὸν κελεύειν, καὶ μὴ κωλύειν· οὐδὲ
χειροτονεῖν, καὶ συγχωρεῖν. Τὸ μὲν γὰρ ὡς δέον,
γίνεσθαι προστάττεται· τὸ δὲ διὰ τὴν τοῦ αὐτεξου
σίου προαίρεσιν, ᾗ τὸ ἀνθρώπινον κεκόσμηται γένος,
συγχωρεῖται. Μὴ τοίνυν τῶν ἀγοραζόντων τὴν ἱε
ρωσύνην ἀφέμενοι, τὸν συγχωροῦντα αἰτιᾶσθε. Εἰ
μὲν γὰρ ἀνεύθυνος ἦν ἡ ἀρχή, εἰκότως ἐδυσχεραί
νετε. Εἰ δὲ τοσαύτην ἀπαιτεῖται τὴν δίκην ὁ ταύτην
διέπων, ὅσον καὶ τὴν τιμὴν ἔσχε, καταθρηνεῖσθαι
ἂν εἴη δίκαιος, ὅτι τῇ θείᾳ μακροθυμίᾳ εἰς κακίας
ἐφόδιον ἐπεχρήσατο.
ΤΝΗ'. — ΖΟΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Bonorum virorum acerbiores reprehensiones non
Εἰ καὶ πέρα τοῦ δέοντος πρώην ὤφθη σου
φορτικὸς καὶ ἐπαχθῆς ὁ παντὸς ἐπαίνου κρείττων,
Ἑρμογένης ὁ ἐπίσκοπος, πληκτικωτέρῳ χρησάμενος
λόγῳ, καὶ μακρὰν κατὰ τῆς σῆς ῥαθυμίας ἀποτείνας
τὴν κατηγορίαν, μὴ δυσχεράνῃς. Εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ
τοῦτο, λυπῆσαί σε προελόμενος μόνον, τὰ σὰ γεγω
νότερον ἐξετραγώδησε κακά, εἰκότως ἐδυσχέραινες.
Εἰ δὲ πρὸς τὸ συμφέρον σοι μόνον βλέπων, τὴν ἐν
τοῖς λόγοις ἄωρον καὶ ἐπιβλαβὴ χάριν παρεῖδεν, ἵνα
τα πράγματα διορθώσεως τύχῃ, εἰ καὶ μὴ ἀποδέ
ξασθαι βούλει τῆς εὐνοίας αὐτόν, ἀλλὰ συγγνῶναι
τῆς τοσαύτης φιλοστοργίας δίκαιος ἂν εἴης. Καὶ γὰρ
σφόδρα δέδοικεν, μὴ παρὰ τῆς θείας προνοίας,
οὕτω διὰ τὴν σὴν ῥᾳθυμίαν καὶ κακίαν δυσφημουμένης, δίκας αὐτὸ ἀπαιτηθείη, ὡς μηδὲ φωνὴν
ῥῆξαι τολμήσας τοιούτων δραματουργουμένων τραγῳδιῶν. Η οὖν παῦσαι τοιαῦτα ὁρῶν, ἢ μὴ ἐπαιτῶ
τοὺς τὴν σὴν καταθρηνοῦντας μανίαν.
ΤΝΘ'. — ΙΑΚΩΒΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Differunt sane jubere et permittere, ut et ordinare
manu imposita, et telerare. Illud enim est quod
oportet fieri, jubere; hoc vero propter arbitrii libertatem, qua præditus homo est, permittere. Nolite
igitur eos, qui sacerdotia mercantur absolvere, et
eum qui cosdem tolerat, accusare. Siquidem enim
reddendis rationibus obnoxius non esset magis!ratus, merito indignemini. Si vero tantarum postuletur panarum ille, qui eas dispensat, quantum habuit honorem, potius deplorandus, quod divina bonitate ad malum sit abusus.
inique ferendas. (Confer. epist. 578, 448, 466.)
'
Ne indigneris etsi præter jus ac decorum nuper
tibi visus gravis est atque oneroais, omni n.ajor
laude Hermogenes episcopus, 667 mordaci usus
oratione, longamque ignaviæ tuæ adhibens accusationem. Si enim hoc ipsum fecisses ut te contristaret solum, et tua magis proscinderet vitia, merito
indignareris. Si vero ad tuam solum spectans utilitatem verbis sit usus asperioribus et gratiam præstando te læserit, quo res tuas corrigeret, siquidem
benevolentiam ejus admittere nolis, sed ignoscere
te ejus amori æquum est. Etenim valde vereor, ne
divina providentia, propter ignave atque improbe
traductam vitam pœnas des, ut ne vocem quidem
ausus mittere ob tales concitatas turbas factionesque. Quamobrem aut hæc patrare desine, aut ne
eos accuses qui tuam deplorant amentiam.
CCCLIX. - JACOBO LECTORI.
Deum non mulari, e sacris ostensum Litteris.
Η θεία καὶ ἀκήρατος καὶ αήττητος δεξιὰ ἀναλ
λοίωτός ἐστι καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ, καὶ ὡσαύ
τως ἔχει, οὔτε προκοπὴν ἐπιδεχομένη τὴν ἐπὶ τὸ
κρεῖττον· ἀκροτάτη γάρ ἐστιν ἀρετή· οὔτε μετα
βολὴν τὴν ἐπὶ τὰ χείρω· οὐ γὰρ οἷόν τε. Μεταβάλλει δὲ καὶ ἀλλοιοῖ τὰ βελτιώσεως δεόμενα. Διὸ καὶ
Ψαλμὸς ἐπιγέγραπται • τῶν ἀλλοιωθησομένων· ο
τουτέστι, τῶν βελτίωσιν ἐπιδεξομένων, καὶ εἰς τὸ
κρεῖττον καὶ ἄμεινον ἀναχθησομένων· εἰ τοίνυν
ταῦθ' οὕτως ἔχει, οὐκ ἔστι περισκελές, ὅπερ ἠθέλησας μαθεῖν, «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ
88 Psal. XLIV,
Psal. LXXVI,
Divina et incorrupta Invictaque Dei dextera immutabilis est eadem semper eodemque modo habens, neque incrementum capiens in majus (summa
enim vis Deus est), ac ne in deterius quidem, quod
fieri nequit, mulatur. Abscedunt enim et commutantur quæ mutatione indigent. Hinc etiam psalmus sic
inscriptus: c Pro iis qui cominutati sunt ®, hoc
est qui meliores redditi, nec melius deteriusve susceperunt. Quæ cum ita sint, non est nimis difficile,
quod cognoscere optabas: «Hæc mutatio dextra
Excelsi ^.» Non quod mutetur, qui est immutabi11.
Pro πέρα legunt παρὰ codd. iidem. Possin. Ante ἐστὶ codd. Vat. 650 et Alt. inserunt
lidem tollunt παρὰ quod in edito est positum
τε. ID.
inter μή ει τῆς. 1.
col. 1543–1544page 683 of 750
PG 78:1543Ὑψίστου, οὐχ ἦν ἀλλοιοῦται, ἀναλλοίωτος γάρ ἐστι καὶ πάσης μεταβολῆς κρείττων· ε ίδετε γάρ, φη σὶν, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι· › ἀλλὰ ἣν ἀλλοιοῖ, καὶ μεταβάλλει, καὶ βελτιοῖ, καὶ εἰς ἀμείνονα κατάστασιν ἄγει τοὺς ταύτης δεομένους. ΤΕ. ΕΥΛΟΓΙΑ. Εἰ τὸ πλέον τῶν ἀναγκαίων λέγειν, οὐκ ἔστιν ἀν δρὸς, τὸ πλέον τῶν ἀναγκαίων γράφειν, εἴη γυναικὸς. Οὐκοῦν καὶ λέγοντες, καὶ γράφοντες τὴν συμε μετρίαν τιμῶμεν. ΤΑ'. ΣΕΡΑΠΙΩΝΙ. ὡς οὐκ ἀνεξομένου μου, εἴ τι ἄτοπον δράσειας ἀλλὰ πάντως τὸ ἐμαυτοῦ ποιήσοντος καὶ ἐξοστρακί σοντός σε τοῦ χοροῦ τῶν φίλων, οὕτω διανοοῦ. ΕΠΙΦΑΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. ΤΞΒ'. Ο μὲν διὰ κακίαν κολαζόμενος αἰσχύνεσθαι, ὁ δὲ δι' ἀρετὴν ἐναβρύνεσθαι δίκαιος ἂν εἴη. Οὐ γὰρ τὰ αὐτὰ φρονεῖν αὐτοὺς χρή, τῆς ὑποθέσεως, ἀφ' της γίνεται, πλείστον διαλλαττούσης. Οὐδὲ γὰρ εἰ ληστής καὶ μάρτυς τὰ αὐτὰ πείσονται, ὁμοίως διακείσονται. Τῷ μὲν γάρ ἐστι τιμωρία τὰ γινόμενα· τῷ δὲ στε φάνων ὑπόθεσις· διὸ ὁ μὲν ταλανίζειν ἑαυτὸν ὀφεί λει, ὁ δὲ μακαρίζειν. ΤΕΙ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Οὐχ ὁ δικαίως καὶ ἀδίκως πάσχων τι ἐνταῦθα λυ πηρόν, ὁμοίως διακεῖσθαι ἐφείλουσι· τῷ μὲν γὰρ κατ' αξίαν συμβαίνει, τῷ δὲ δι᾿ εὐδοκίμησιν. Διδ καὶ ὁ μὲν λέγειν δίκαιος ἂν εἴη· Οὐκ ἄξια ὧν ἥμαρτον με μαστίγωμαι.» Ὁ δὲ οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν.» Οὕτω γὰρ ὁ μὲν εὐγνωμόνως ὑπομείνας ἀποτρίψεται τὰ πταίσματα· ὁ δὲ εἰ γενναίως οἴσει, στεφάνους εξαι τιμαλφεστέρους. ΤΕΑ. ΠΕΤΡΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Λαμπρὰν μὲν ἔσχες τῶν ἀγώνων τὴν ἀρχὴν· διὰ τοῦτο καὶ σκιρτῶμεν, και χαίρομεν, καὶ πανηγύρεως ὑπόθεσιν τὴν σὴν εὐδοκίμησιν ποιούμεθα. Δια καιος δ᾽ ἂν εἴης ἀγρυπνεῖν καὶ φροντίζειν, ὅπως λαμπροτέραν ἕξεις τὴν τελευτήν· ἕξεις δὲ, εἰ ε τῶν μὲν ὄπισθεν ἐπιλάθοιο, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεί νοιο· ν καὶ μὴ νομίσας ἤδη ἐστεφανώσθαι, τῶν πόνων παύσοιο. Πολλοὶ γὰρ λαμπρῶς προοιμιασάμενοι, καὶ ὑπτιωθέντες, τελευτώντες αἰσχρῶς κατ ἐστρεψαν· ὅπερ ἀπείη τῆς ἱερᾶς του κεφαλῆς. ΤΣΕ. — ΛΑΜΠΡΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Πολλὴ μὲν τοῦ θείου δικαστοῦ ἡ ἀκρίβεια, καὶ τῆς
"
lis et omni mutatione superior Dens: c Videte enim, Ὑψίστου, οὐχ ἦν ἀλλοιοῦται, ἀναλλοίωτος γάρ ἐστι
ait, videte quia ego sum, et non mutor
> sed
mutat alios, et in melius commutat: meliores itaque efficit atque in statum meliorem, qui eo indigent, traducit.
EULOGIO.
In loquendo et scribendo
Siquidem plus loqui quam oporteat non est virile: plus etiam scribere quam necesse sit, femineum fuerit. Igitur et loquentes ac scribentes servemus modum.
SERAPIONI.
καὶ πάσης μεταβολῆς κρείττων· ε ίδετε γάρ, φησὶν, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι· › ἀλλὰ
ἣν ἀλλοιοῖ, καὶ μεταβάλλει, καὶ βελτιοῖ, καὶ εἰς
ἀμείνονα κατάστασιν ἄγει τοὺς ταύτης δεομένους.
ΤΕ. ΕΥΛΟΓΙΑ.
modus adhibendus.
Εἰ τὸ πλέον τῶν ἀναγκαίων λέγειν, οὐκ ἔστιν ἀν
δρὸς, τὸ πλέον τῶν ἀναγκαίων γράφειν, εἴη γυναι
κός. Οὐκοῦν καὶ λέγοντες, καὶ γράφοντες τὴν συμε
μετρίαν τιμῶμεν.
Amicitiæ improbi renuntiat.
Ita de me existimes, non quasi toleraturus sim,
si quid absurdi commiseris, sed omnino officio meo
functurus, teque ex cœtu amicorum exterminaturus.
CCCLXII. - EPIPHANIO DIACONO.
Bonis adversa pati laudi eri,
Equum est hunc quidem ob maleficia punitum
erubescere, alterum vero virtutis gratia 668 gloriati. Non enim eadem de utroque par est sentire,
argumento rerum gestarum plurimum invicem discrepante. Neque enim si latro et martyr pares patiantur cruciatus, eadem sunt ratione æstimandi ".
Ille enim quæ commisit ea in pœnam vertunt, huic
autein coroum seges suppeditat. Ille igitur miserum
se appellet necesse est; hic vero beatum se nuncupet.
CCCLXIII. EIDEM.
ΤΑ'.
ΣΕΡΑΠΙΩΝΙ.
ὡς οὐκ ἀνεξομένου μου, εἴ τι ἄτοπον δράσειας·
ἀλλὰ πάντως τὸ ἐμαυτοῦ ποιήσοντος καὶ ἐξοστρακί
σοντός σε τοῦ χοροῦ τῶν φίλων, οὕτω διανοοῦ.
ΕΠΙΦΑΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
ΤΞΒ'.
mali dedecori; et seq. epist.
Ο μὲν διὰ κακίαν κολαζόμενος αἰσχύνεσθαι, ὁ δὲ
δι' ἀρετὴν ἐναβρύνεσθαι δίκαιος ἂν εἴη. Οὐ γὰρ τὰ
αὐτὰ φρονεῖν αὐτοὺς χρή, τῆς ὑποθέσεως, ἀφ' της
γίνεται, πλείστον διαλλαττούσης. Οὐδὲ γὰρ εἰ ληστής
καὶ μάρτυς τὰ αὐτὰ πείσονται, ὁμοίως διακείσονται.
Τῷ μὲν γάρ ἐστι τιμωρία τὰ γινόμενα· τῷ δὲ στε
φάνων ὑπόθεσις· διὸ ὁ μὲν ταλανίζειν ἑαυτὸν ὀφεί
λει, ὁ δὲ μακαρίζειν.
De eadem re.
Non eodem affici debent modo quibus juste, et
quibus injuste in hoc mundo tristia obveniunt. Illi
enim accidunt mala, ut probetur, huic ex merito
sua culpa. Iluic itaque illud jure est usurpandum:
• Non pro peccatis digne satis flagellamur;
justo vero: Non sunt condignæ passiones hujus
temporis ad futuram gloriam.. Sic quidem ille
ferens patienter peccata expiat: hic vero generose, illustrem nanciscetur coronam.
CCCLXIV. PETRO MONACHO.
ΤΕΙ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Οὐχ ὁ δικαίως καὶ ἀδίκως πάσχων τι ἐνταῦθα λυ
πηρόν, ὁμοίως διακεῖσθαι ἐφείλουσι· τῷ μὲν γὰρ
κατ' αξίαν συμβαίνει, τῷ δὲ δι᾿ εὐδοκίμησιν. Διδ
καὶ ὁ μὲν λέγειν δίκαιος ἂν εἴη· Οὐκ ἄξια ὧν
ἥμαρτον με μαστίγωμαι.» Ὁ δὲ οὐκ ἄξια τὰ παθήματα
τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν.» Οὕτω
γὰρ ὁ μὲν εὐγνωμόνως ὑπομείνας ἀποτρίψεται τὰ
πταίσματα· ὁ δὲ εἰ γενναίως οἴσει, στεφάνους εξαι
τιμαλφεστέρους.
ΤΕΑ.
ΠΕΤΡΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
et quomodo superandæ.
Gratulatur de afflictionibus,
Clarum habuisti certamínum principium, quo nomine gaudemus atque adeo exsultamus: et maleriam panegyricæ suppeditas orationis. Par est itaque advigilare, atque huic operam dare quo finis
sit felicior, quem consequeris si, ‹ quæ retro sunt
´obliviscens ad ea quæ sunt priora teipsum extendas "
> neque existimes coronato abstinendum
esse a labore deinceps. Multi enim illustri facto
pugnæ initio, mox supine agentes turpem vitæ exitum secuti sunt: quod omen, opto, Deus a sacro
tuo capite avertat.
"
CCCLXV. - LAMPRETIO DIACONO.
Severitas judicii divini pro
Magna quidem Dei judicis summi est accuratio,
Λαμπρὰν μὲν ἔσχες τῶν ἀγώνων τὴν ἀρχὴν· διὰ
τοῦτο καὶ σκιρτῶμεν, και χαίρομεν, καὶ πανηγύ
ρεως ὑπόθεσιν τὴν σὴν εὐδοκίμησιν ποιούμεθα. Δια
καιος δ᾽ ἂν εἴης ἀγρυπνεῖν καὶ φροντίζειν, ὅπως
λαμπροτέραν ἕξεις τὴν τελευτήν· ἕξεις δὲ, εἰ ε τῶν
μὲν ὄπισθεν ἐπιλάθοιο, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεί
νοιο· ν καὶ μὴ νομίσας ἤδη ἐστεφανώσθαι, τῶν
πόνων παύσοιο. Πολλοὶ γὰρ λαμπρῶς προοιμιασάμε
νοι, καὶ ὑπτιωθέντες, τελευτώντες αἰσχρῶς κατ
ἐστρεψαν· ὅπερ ἀπείη τῆς ἱερᾶς του κεφαλῆς.
Malach. 111, 6. 9 1 Petr. 1, 15. s Judith vill, 27.
ΤΣΕ. — ΛΑΜΠΡΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
TEE.
peccatorum qualitate.
Πολλὴ μὲν τοῦ θείου δικαστοῦ ἡ ἀκρίβεια, καὶ τῆς
Rom. viii, 18. Philipp. 111,
col. 1545–1546page 684 of 750
PG 78:1545ματα καὶ πράγματα, καὶ ἐνθυμήματα βασανίζουσα, καὶ ἕως ἀδύτων χωροῦσα, καὶ διὰ πάντων ἄγουσα τὴν ἔρευναν. Πολλὴ δὲ καὶ ἡμῶν ἡ ἀμέλεια. Καὶ ταῦτα εἰδότων, ὅτι πάντως δίκην ὑφίξομεν, εἰ καὶ μὴ τὴν αὐτὴν ἅπαντες. Οὐ γὰρ οἱ τοῖς αὐτοῖς ἁμαρ τήμασι περιπεσόντες, πάντως τὴν αὐτὴν δώσουσι δίκην, τῷ καὶ αἰτίας ἐξετάζεσθαι, καὶ καιροὺς καὶ τύπους· οἷόν τι λέγω· ἐναγὴς ὁ φόνος. Τίς γὰρ οὐ φήσει; Αλλ' ὅταν καὶ ἐν ἁγίαις ἡμέραις γένηται, εναγέστερος γίνεται· εἰ δὲ καὶ ἐν ἱερῷ τόπῳ, ἐν αγέστατος· τοῦ κακοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου αυξανομένου, καὶ προσθήκην εἰς τιμωρίαν λαμβάνοντος, καὶ ἡ πορνεία μία εἶναι δοκοῦσα, καὶ ἀπὸ καιροῦ, καὶ ἀπὸ τόπου βαρυτέρα γίνεται. Εν τοίνυν σκοπῶμεν ὅπως τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς εὖ διαθῶμεν τῷ δὲ κριτῇ ἐπιτετράφθω ἡ ἀκριβής βάσανος. Οὐ γὰρ εἰ ἡμεῖς νῦν ὁριοῦμεν, αὐτὸς ἐπιψηφιεῖται. ᾿Αλλὰ ἀνάγκη ἡμᾶς τὴν ἀδέκαστον ἀναμένειν ψήφον. ΥΠΑΤΙΟ. Έχει μὲν ἡ ἀρετὴ εὐφροσύνην εἰλικρινῆ καὶ ἔν δοξον καὶ ἀτελεύτητον, ὑπὸ μὲν τοῦ ἀγαθοῦ συνειδότος τικτομένην, ὑπὸ δὲ τῶν ὑπερκοσμίων στεφάνων τιθηνουμένην καὶ ὑπὸ τῆς τῶν μελλόντων ἐλπίδος τρεφομένην· ἔχει δὲ καὶ πόνους, καὶ ἀγρυ πνίας, καὶ ἀσκήσεις, δι' ὧν κατορθούται. Οὐ γὰρ ὁ ῥαθυμῶν καὶ καθεύδων τρόπαιον στήσει, ἀλλ' ὁ λαμπρῶς πρὸς τοὺς ἐναντίους ἀγωνισάμενος. Εἰ δὲ φαίης πάλιν, ὥσπερ οὖν καὶ ἔφης, οἷόν τε εἶναι τὸν τα βιωτικά πράγματα μεταχειριζόμενον στεφθῆναι, πάντα τὰ εἴδη τῆς ἀρετῆς κατορθώσαντα, καὶ σπου δάζων, ἀλλὰ μὴ παίζων ἀκριβῶς ταῦτα φής· μὴ φθονήσης διδάξαι με το παράδοξον τοῦτο καὶ νεώ τερον μάθημα. Οὐδὲ γὰρ ῥᾳδίας καὶ πλατείας, καὶ ἱππηλάτου οὔσης τῆς τοιαύτης ὁδοῦ, πράγματα βούλομαι αὐτός τε ἔχειν, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχειν, λέγων τὸ ἀποστολικόν, ὅτι ο Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Ο γὰρ Δεσπότης Χριστὸς ἀπεφήνατο, στενὴν εἶναι τὴν πύλην, καὶ τεθλιμμένην τὴν ὁδὸν, τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγους εἶναι τοὺς εὑρίσκοντας αὐτήν. Ἀλλὰ γὰρ τοῦτο οὐ δύναμαι μαθεῖν, οὐ γὰρ ἐᾷς σὺ καὶ δι' ὧν λέγεις, καὶ δι' ὧν πράττεις, ἀντιφθεγγόμενος ταύτῃ τε τῇ ψήφῳ, καὶ τοῖς θείοις χρησμοῖς, καὶ τἀναντία παιδεύων. ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πέπτωκεν ὁ διάβολος, εἰ καὶ ἀπερισκέπτως θρα σύνεται. Θρασύνεται δὲ, τὴν ἡμετέραν ῥαθυμίαν ἐφόδιον τῆς οἰκείας ἀπονοίας ποιούμενος. Τὸ γὰρ μεγιστον καὶ θεῖον τρόπαιον, ὅπερ ὁ Σωτὴρ δεῦρο ** κιν, 21. Εκ τιθυνουμένην τι. Ραδίας ῥᾳδίως.
15/5
EPISTOLARUM LIB. V.
ματα καὶ πράγματα, καὶ ἐνθυμήματα βασανίζουσα,
καὶ ἕως ἀδύτων χωροῦσα, καὶ διὰ πάντων ἄγουσα
τὴν ἔρευναν. Πολλὴ δὲ καὶ ἡμῶν ἡ ἀμέλεια. Καὶ
ταῦτα εἰδότων, ὅτι πάντως δίκην ὑφίξομεν, εἰ καὶ
μὴ τὴν αὐτὴν ἅπαντες. Οὐ γὰρ οἱ τοῖς αὐτοῖς ἁμαρτήμασι περιπεσόντες, πάντως τὴν αὐτὴν δώσουσι
δίκην, τῷ καὶ αἰτίας ἐξετάζεσθαι, καὶ καιροὺς καὶ
τύπους· οἷόν τι λέγω· ἐναγὴς ὁ φόνος. Τίς γὰρ οὐ
φήσει; Αλλ' ὅταν καὶ ἐν ἁγίαις ἡμέραις γένηται,
εναγέστερος γίνεται· εἰ δὲ καὶ ἐν ἱερῷ τόπῳ, ἐν
αγέστατος· τοῦ κακοῦ καὶ ἀπὸ τοῦ καιροῦ καὶ ἀπὸ τοῦ
τόπου αυξανομένου, καὶ προσθήκην εἰς τιμωρίαν
λαμβάνοντος, καὶ ἡ πορνεία μία εἶναι δοκοῦσα, καὶ
ἀπὸ καιροῦ, καὶ ἀπὸ τόπου βαρυτέρα γίνεται. Εν
τοίνυν σκοπῶμεν ὅπως τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς εὖ διαθῶμεν·
τῷ δὲ κριτῇ ἐπιτετράφθω ἡ ἀκριβής βάσανος. Οὐ γὰρ
εἰ ἡμεῖς νῦν ὁριοῦμεν, αὐτὸς ἐπιψηφιεῖται. ᾿Αλλὰ
ἀνάγκη ἡμᾶς τὴν ἀδέκαστον ἀναμένειν ψήφον.
TIG. - ΥΠΑΤΙΟ.
EPIST. CCCLXVII.
verba juxta ac res, cogitataque expendens, ad iutima usque peuetrando ac scrutando cuneta. At ingens nobis ignavia, etsi non fugiat nos pœnas
omnino persoluturos, quamvis non easdem omnes.
Νeque enim omnes, eadem delinquentes, eamden
luent ponam, quia et causa, et loca, ac tempora
examinabuntur. Verbi gratia homicidium exsecrandum flagitium est, quis neget? Quod si festis patraturn sit diebus magis est exsecrandum, si in loco
sacro maxime exsistit, detestandum, ſlagitio suni.
mopere a loci temporisque circumstantia adaucto,
pœna etiam augmentum inde sumente: et scortatio
licet una videatur, variatur tamen intenditurque
temporis locique adjunctis. Curemus itaque in primis, ut mores componamus nostros: judici vero
Deo optimo maximno relicta sit accurata nostri cognitio et disquisitio. Non enim si quid nunc ipsi
delinimus, ipse sententiam sic feret, 669 sed integrum incorruptumque ejus oportet exspectare judicium.
Virtus post sudores gaudium et coronam parit cœlestem.
Έχει μὲν ἡ ἀρετὴ εὐφροσύνην εἰλικρινῆ καὶ ἔνδοξον καὶ ἀτελεύτητον, ὑπὸ μὲν τοῦ ἀγαθοῦ συνειδότος τικτομένην, ὑπὸ δὲ τῶν ὑπερκοσμίων στεφάνων τιθηνουμένην καὶ ὑπὸ τῆς τῶν μελλόντων
ἐλπίδος τρεφομένην· ἔχει δὲ καὶ πόνους, καὶ ἀγρυ
πνίας, καὶ ἀσκήσεις, δι' ὧν κατορθούται. Οὐ γὰρ ὁ
ῥαθυμῶν καὶ καθεύδων τρόπαιον στήσει, ἀλλ' ὁ
λαμπρῶς πρὸς τοὺς ἐναντίους ἀγωνισάμενος. Εἰ δὲ
φαίης πάλιν, ὥσπερ οὖν καὶ ἔφης, οἷόν τε εἶναι τὸν
τα βιωτικά πράγματα μεταχειριζόμενον στεφθῆναι,
πάντα τὰ εἴδη τῆς ἀρετῆς κατορθώσαντα, καὶ σπου
δάζων, ἀλλὰ μὴ παίζων ἀκριβῶς ταῦτα φής· μὴ
φθονήσης διδάξαι με το παράδοξον τοῦτο καὶ νεώτερον μάθημα. Οὐδὲ γὰρ ῥᾳδίας καὶ πλατείας,
καὶ ἱππηλάτου οὔσης τῆς τοιαύτης ὁδοῦ, πράγματα
βούλομαι αὐτός τε ἔχειν, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχειν,
λέγων τὸ ἀποστολικόν, ὅτι ο Διὰ πολλῶν θλίψεων
δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.»
Ο γὰρ Δεσπότης Χριστὸς ἀπεφήνατο, στενὴν εἶναι
τὴν πύλην, καὶ τεθλιμμένην τὴν ὁδὸν, τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγους εἶναι τοὺς εὑρίσκοντας αὐτήν. Ἀλλὰ γὰρ τοῦτο οὐ δύναμαι μαθεῖν, οὐ
γὰρ ἐᾷς σὺ καὶ δι' ὧν λέγεις, καὶ δι' ὧν πράττεις,
ἀντιφθεγγόμενος ταύτῃ τε τῇ ψήφῳ, καὶ τοῖς θείοις
χρησμοῖς, καὶ τἀναντία παιδεύων.
TEZ'.
ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
De ultione divina in illos qui nomine et
Πέπτωκεν ὁ διάβολος, εἰ καὶ ἀπερισκέπτως θρα
σύνεται. Θρασύνεται δὲ, τὴν ἡμετέραν ῥαθυμίαν
ἐφόδιον τῆς οἰκείας ἀπονοίας ποιούμενος. Τὸ γὰρ
μεγιστον καὶ θεῖον τρόπαιον, ὅπερ ὁ Σωτὴρ δεῦρο
** Acl. κιν, 21.
HYPATIO.
Virtus sane sinceram, gloriosamn, atque innortalem perfectamque continet lætitiam, a bona quavis
conscientia geuitam, coronis autem coelestibus nutritam educatamque spe futurorum bonorum. Habet
vero etiam labores vigiliasque et exercitationes,
quibus virtus perficitur. Ignavus enim et dormiens
tropaea non statuel, sed qui valide in hostem pugnaverit. Si iterum objicias, quod facis, fieri posse
ut qui ad humanam vitam negotia pertinentia tractel, coronetur omni virtutum ornatus genere. Et
serio hæc quidem, accurateque non jocando hæc
profers, non moleste tamen feres docere me novun
hoc et inusitatum aut incredibile dogina. Neque
vero ego tametsi facilis, lala, et prope, ut ita dicam, curulis esset via, quæ ad cœlum ducit, mihi
tamen aliisve cam difficilem reddere velim, memor
ejus apostolici dicti: e Per multas tribulationes
oportet nos intrare in regnum Dei ". › Christus
vero Dominus ostendit angustam esse portam,
viamque laboriosam, quæ ad vitam ducat sempiternam, paucosque adeo esse, qui eam reperiant.
Sed hoc equidem non possum discere: non enim
desinis tu per ea quæ jactas agisque quotidie huic
scntentiæ reclamare, atque divinis oraculis obniti,
imo contraria etiam passim docere.
THEOGNOSTÆ PRESBYTERO.
tropæd crucis signati indigne vivunt,
Diabolus cœlo decidit, attamen ferit ac ferocit
temerarius. Ferocit enim audetque socordia nostra
subsidium sibi propriæ parare amentiæ. Quod enim
maximum ac divinum tropæum crucis ad nos Deus
Εκ τιθυνουμένην cod. Alt. tollit τι. Possis. Ραδίας cod. Alt. mutat in ῥᾳδίως. ID.
PATROL. GR. LXXVIII.
col. 1547–1548page 685 of 750
PG 78:15474 ἐπιφοιτήσας κατ' αὐτοῦ ἔστησε, κινδυνεύει ἐκ τῆς ἡμετέρας κακίας ἀμαυρωθῆναι· οὐ τὴν οἰκείαν ἀπο λέσαν δύναμιν, ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἀτονίας καὶ κακίας τῶν περιφερόντων αὐτὸ καθυβριζόμενον. Οἱ γὰρ τοῦ Καλλινίκου βασιλέως αὐχοῦντες εἶναι στρατιῶται, καὶ τὸ θεῖον αὐτοῦ ὄνομα ὥσπερ ἀξίωμα μέγα, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστι, περιφέροντες, τρυφῇ και χρημ ματισμοῖς ἑαυτοὺς ἐκδιδόντες, καὶ δι᾿ ἑαυτούς ήτα τηθῆναι δίκαιοι ὄντες, διὰ τὴν τοῦ βασιλέως δόξαν περιγίνονται· μονονουχί γὰρ καὶ νῦν αὐτοῖς ἐπιφωνεῖ· «Οὐ δι' ὑμᾶς ἐγὼ ποιῶ, ἀλλὰ διὰ τὸ ὄνομά μου, ἵνα μὴ βεβηλωθῇ.» Εἰ μὴ γὰρ αὐτὸς ἦν ὁ νυνὶ συγ κροτῶν τὴν οἰκείαν θρησκείαν καὶ πάντα αὐτῇ ὑπο χείρια παρασκευάζων, πάλαι ἂν διὰ τὴν τῶν μετα χειριζομένων αὐτὴν οὐ δεόντως ῥαθυμίαν ελεγ ωρήθη· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τῆς οἰκείας ἀντιποιεῖται δόξης, τὸν μὲν εἰς ὕψος αίρει, τοὺς δὲ δίκας πικροτάτας μικρὸν ὕστερον εισπράξεται. Οὐδὲ γὰρ ἀνέξεται ταῦτα τολμᾶσθαι ἀτιμωρητί, οὐδὲ τοὺς τὸ θεῖον αὐτ τοῦ ὄνομα τόγε εἰς αὐτοὺς ἦχον βλασφημηθῆναι παρασκευάσαντας, ἀτιμωρήτους ἀφήσει· ἀλλὰ καὶ ἀρ γαλεωτέρας ἀπαιτήσει δίκας τοὺς καὶ ἐν τῷ πλημ μελεῖν προστασίας τοσαύτης ἀπολαύσαντας, καὶ μηδὲ οὕτω σωφρονισθέντας, ἀλλ' ἐφόδιον τῆς οἰκείας ῥαθυμίας τὴν θείαν μακροθυμίαν ποιησαμένους, καὶ δι' ὧν γνωσιμαχεῖν ἐχρῆν, διὰ τούτων ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐλάσαντας. ΤΞΗ'. ΗΣΑΙΑ. Μέγας, καὶ ὀξυδερκής, καὶ ἀκοίμητος ὁ τῆς θείας δίκης ἐστὶν ὀφθαλμός· καὶ οὐ μόνον τὰ ἐν φανερῷ δρώμενα ἐφορᾷ, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν παρα σύστῳ τολμώμενα ἀνιχνεύει, καὶ τὰ τῆς καρδίας κινήματα καταλαμβάνει. Τοιοῦτον τοιγαροῦν ἔχοντες κριτὴν, ἀντεχώμεθα μὲν ἀρετῆς, ἀπεχώμεθα δὲ κακίας. Τὴν μὲν γὰρ ἀμείψεται, τὴν δὲ ἀμυ νεῖται. ΤΕΘ'. -- ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Οὐ μέλλειν, ὦ σοφέ, ἀλλὰ πράττειν χρὴ τὰ βέλο τιστα· οὔτε γὰρ τὸν τῆς τελευτῆς ἴσμεν καιρόν, οὔτε τὴν τοῦ διαβόλου κακουργίαν, ἣν καθ᾿ ἡμῶν μηχανᾶται, ἐκκρούων μὲν ἀεὶ τοῦ παρόντος, τὸ δὲ μέλλον ονειροπολεῖν παρασκευάζων. Ἐπειδὴ γὰρ οἶδεν, ὅτι κατὰ τὸ παρὸν ζῶμεν οἱ ἄνθρωποι, τὸ δὲ μέλλον ἀμφίβολον, καταστρατηγεῖ· καὶ τὸ μὲν πα ρὸν ἀπατῶν, τὸ δὲ μέλλον ὑποτιθέμενος, ἐκτραχηλίζει τοὺς πειθομένους, τὸ σήμερον ἀεὶ παρόν λογι ζομένους. Διὸ καὶ τὸν τοῦ πράττειν καιρὸν εἰς τὰ μηδὲν παρασκευάζεσθαι ἀναλίσκοντες, διαμαρτάνουσι τῆς εὐκαιρίας. Ο γάρ χρόνος τὸ βράδος οὐ περιμένει· ἀλλὰ καὶ ἂς ἐν τῷ μεταξύ χρόνῳ ὕλας Τρυφῇ τρυφῆς. τὸν τήν. θείας. ταλαμβάνει εἰ τοιοῦτον πρός.
venicus statuit de diabolo, verendum sane est ne 4 ἐπιφοιτήσας κατ' αὐτοῦ ἔστησε, κινδυνεύει ἐκ τῆς
nestra improbitate obscuretur, non amissa quidem
sua vi, sed nostro torpore ac dæmonis malitia nos
circumeuntis injuriose. Qui enim regis triumphan -
tis milites se esse gloriantes, divinumque ejus nomen pro summa dignitate, nt revera est, circumferentes Christiani, deliciis ac quæstui jam sunt deditt, cum ipsi digni sint qui vincantur, propter regis
tamen gloriam, nomenque superaut: tantum non
enim hoc modo illis accinit: «Nou ego vestri causa
ago, sed propter nomen meum, ne illud profanetur,
atque inquinetur. › Nisi enim propriam ipse cum
plausu componeret religionem, et omnia sibi subj"-
karel, 670 post aliquando vilipenderetur, ignavia
non debite eam administrantium: sed quando propriam sibi vindicat gloriam, bunc quidem in altum
attollens, ab aliis vero post paulo acerbas exigit
pouas. Nec enim patitur hac impune ausum fuisse,
neque divinum nomen ipsos blasphemantes impunitos dimittet, imo et majora exiget supplicia ab iis
qui peccando dignitatibus ac prefecturis politi
sunt, ac ne sic quidem moderate agebant, verum
propriæ compendio socordiæ Dei longanimitate sunt
abusi, ac pro quibus poenitere oportebat, per hæc ad
-malum magis sunt iucitati.
GCCLXVHI. ESAIÆ.
‹ Declina a-malo et fac bonum,» quia
Ingens et acute cernens ac vigilans justitia Dei
est oculus, neque solum quæ publice gesta intuetur,
sed et quæ in abysso quis vel abscondito est ausus,
fordisque adeo abditos recessus scrutatur ac comprehendit. Talem itaque cum lic judicem liabeamus
sirtuten complectamur; abstineamus vero a 1112litia. Illam enim remunerabitur Deus; hanc vero
justo judicio puniet.
CCCLXIX.· PALLADIO DIACONO.
ἡμετέρας κακίας ἀμαυρωθῆναι· οὐ τὴν οἰκείαν ἀπολέσαν δύναμιν, ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἀτονίας καὶ κακίας τῶν
περιφερόντων αὐτὸ καθυβριζόμενον. Οἱ γὰρ τοῦ καλ
λινίκου βασιλέως αὐχοῦντες εἶναι στρατιῶται, καὶ
τὸ θεῖον αὐτοῦ ὄνομα ὥσπερ ἀξίωμα μέγα, ὥσπερ
οὖν καὶ ἔστι, περιφέροντες, τρυφῇ και χρημ
ματισμοῖς ἑαυτοὺς ἐκδιδόντες, καὶ δι᾿ ἑαυτούς ήτα
τηθῆναι δίκαιοι ὄντες, διὰ τὴν τοῦ βασιλέως δόξαν
περιγίνονται· μονονουχί γὰρ καὶ νῦν αὐτοῖς ἐπιφω
νεῖ· «Οὐ δι' ὑμᾶς ἐγὼ ποιῶ, ἀλλὰ διὰ τὸ ὄνομά μου,
ἵνα μὴ βεβηλωθῇ.» Εἰ μὴ γὰρ αὐτὸς ἦν ὁ νυνὶ συγκροτῶν τὴν οἰκείαν θρησκείαν καὶ πάντα αὐτῇ ὑποχείρια παρασκευάζων, πάλαι ἂν διὰ τὴν τῶν μεταχειριζομένων αὐτὴν οὐ δεόντως ῥαθυμίαν ελεγ
ωρήθη· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τῆς οἰκείας ἀντιποιεῖται δόξης,
τὸν μὲν εἰς ὕψος αίρει, τοὺς δὲ δίκας πικροτά
τας μικρὸν ὕστερον εισπράξεται. Οὐδὲ γὰρ ἀνέξεται
ταῦτα τολμᾶσθαι ἀτιμωρητί, οὐδὲ τοὺς τὸ θεῖον αὐτ
τοῦ ὄνομα τόγε εἰς αὐτοὺς ἦχον βλασφημηθῆναι παρασκευάσαντας, ἀτιμωρήτους ἀφήσει· ἀλλὰ καὶ ἀρ
γαλεωτέρας ἀπαιτήσει δίκας τοὺς καὶ ἐν τῷ πλημ
μελεῖν προστασίας τοσαύτης ἀπολαύσαντας, καὶ
μηδὲ οὕτω σωφρονισθέντας, ἀλλ' ἐφόδιον τῆς οἰκείας
ῥαθυμίας τὴν θείαν μακροθυμίαν ποιησαμένους, καὶ
δι' ὧν γνωσιμαχεῖν ἐχρῆν, διὰ τούτων ἐπὶ τὸ χεῖρον
ἐλάσαντας.
G
ΤΞΗ'. ΗΣΑΙΑ.
Deus ommia cernit. (Psal. xxxvi, 27.)
Μέγας, καὶ ὀξυδερκής, καὶ ἀκοίμητος ὁ τῆς
θείας δίκης ἐστὶν ὀφθαλμός· καὶ οὐ μόνον τὰ
ἐν φανερῷ δρώμενα ἐφορᾷ, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν παρασύστῳ τολμώμενα ἀνιχνεύει, καὶ τὰ τῆς καρδίας
κινήματα καταλαμβάνει. Τοιοῦτον τοιγαροῦν ἔχοντες
κριτὴν, ἀντεχώμεθα μὲν ἀρετῆς, ἀπεχώμεθα δὲ
κακίας. Τὴν μὲν γὰρ ἀμείψεται, τὴν δὲ ἀμυ
νεῖται.
Nihil nimis differendum.
Non est procrastinandum, differendumque, bone
vir, sed optima quæque agenda. Neque enim finis
tempus novimus, ac ne dæmonis quidem mialas
artes versuliasque, quibus uos oppugnat, qui presentibus nos excutiens, futurorum promissis eludit.
Ubi enim novit homines in diem vivere, futurum
veru sit incertum, oppugnat illos, ac præsentia
quidem fallens, deque futuris inani spe lactans, qui
hodiernum diem semper præsentem arbitrantur, a
se persuasos præcipitat. Quapropter et rei gerend
occasionem in nihil agendo consumentes, opportunitatem tempusque negligunt. Tempus enim fluens
æquabiliter nunquam sistitur, sed quas interea
ΤΕΘ'. -- ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Diaboli artes malæ.
Οὐ μέλλειν, ὦ σοφέ, ἀλλὰ πράττειν χρὴ τὰ βέλο
τιστα· οὔτε γὰρ τὸν τῆς τελευτῆς ἴσμεν καιρόν,
οὔτε τὴν τοῦ διαβόλου κακουργίαν, ἣν καθ᾿ ἡμῶν
μηχανᾶται, ἐκκρούων μὲν ἀεὶ τοῦ παρόντος, τὸ δὲ
μέλλον ονειροπολεῖν παρασκευάζων. Ἐπειδὴ γὰρ
οἶδεν, ὅτι κατὰ τὸ παρὸν ζῶμεν οἱ ἄνθρωποι, τὸ δὲ
μέλλον ἀμφίβολον, καταστρατηγεῖ· καὶ τὸ μὲν παρὸν ἀπατῶν, τὸ δὲ μέλλον ὑποτιθέμενος, ἐκτραχηλί
ζει τοὺς πειθομένους, τὸ σήμερον ἀεὶ παρόν λογι
ζομένους. Διὸ καὶ τὸν τοῦ πράττειν καιρὸν εἰς τὰ
μηδὲν παρασκευάζεσθαι ἀναλίσκοντες, διαμαρτά
νουσι τῆς εὐκαιρίας. Ο γάρ χρόνος τὸ βράδος οὐ
περιμένει· ἀλλὰ καὶ ἂς ἐν τῷ μεταξύ χρόνῳ ὕλας
Τρυφῇ idem auget in τρυφῆς. pag. 670.
PossIN.
Pro τὸν ambo codd. ponunt τήν. ID.
Cod. uterque omittit θείας. Vers. 5 inter xaταλαμβάνει εἰ τοιοῦτον ambo inserunt πρός. In duobus ultimis versibus vocabula iidem aliter ordinaut,
mutatione parum notabili. PosSIN.
col. 1549–1550page 686 of 750
PG 78:1549ἀπατῶμεν ἑαυτούς παρασκευάζειν, οὐδὲν οἷόν τε ποιεῖν ἐξελέγχονται. ΤΟ. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Εἰ καὶ δειναὶ ἐν τοῖς πράγμασι συμβαίνουσαι ἀπορίαι τὸ εἰκὸς ἀνελεῖν, καὶ τοῦ πρέποντος ἀναγκάζουσι τὸ παρεμπίπτον ελέσθαι· ἀλλ᾽ οὖν οἱ φρονήσεως οὐκ ἀμοιροῦντες, καὶ τῇ θείᾳ δεξιᾷ τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐπιτρέποντες, τὸ πρέπον μᾶλλον τοῦ παραυτίκα δοκοῦντος αἱρούμενοι, οὐ τῷ δόξαι ήτα τῆσθαι δυσχεραίνουσιν, ἀλλὰ τῷ ὄντως νενικηκέναι ἀγάλλονται. Νίκη γὰρ ἀληθῶς οὐ τὸ δοκεῖν παρα χρήμα νενικηκέναι, ἀλλὰ τὸ ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας μὴ ἐκπεπτωκέναι. ΕΡΜΙΝΟ ΚΑΙ ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Ἡ ἀκήρατος καὶ θεία δύναμις μόνη μὲν ἐθέλει κατ' ἀξίαν τιμᾷν. Μόνη δὲ καὶ ἔχει δι᾿ ὧν τιμήσει, τῇ βουλήσει τῆς δυνάμεως ἁμιλλωμένης. Οὐκοῦν ἀγαπήσωμεν αὐτὴν, τὴν μόνην καὶ ἐθέλουσαν ἡμᾶς τιμῆσαι, καὶ ἔχουσαν, δι' ὧν οὐ μόνον κατ' αξίαν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν τιμήσει· «Οὐκ ἄξια γὰρ, φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλ. λουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι. ΤΟΒ. — ΘΕΟΔΩΡΟ ΕΠΑΡΧΟ. Αριστον δημαγωγὸν καὶ ἡγεμόνα ἐκεῖνον ἂν ἔγωγε ὁρισαίμην, οὐ τὸν μισθοδοσίαις στάσεις κινοῦντα, καὶ τῶν ἑαυτοῦ ἴσων (οὐ γὰρ ἂν εἴποιμι χειρόνων) ὥσπερ δεσποτῶν τὰς φωνὰς ἐξωνούμενον· ἀλλὰ τὸν δι' ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας τοὺς δήμους ἐξαρτώμενον, καὶ οὐκ ἐν ταῖς φωναῖς μόνον ἀνακηρυττόμενον, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς γνώμαις στεφανούμενον. ο δημαγωγός. ΤΟΓ. — ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΧΑΪΡΗΜΟΝΙ, ΚΑΙ ΕΥΣΤΑΘΙΩ. Ελλόγιμοι καὶ ἀληθεῖς ἄνδρες ἐκτόπως ὑμᾶς τῆς κακίας διαβεβαιοῦνται εἶναι ἐραστὰς, καὶ τὰ κατ' εἶδος πλημμελήματα ὑμῶν ἐκκωμῳδοῦντες, πολλὴν καταχέουσι τοῖς μὴ ἀναλγήτοις τὴν ὀδύνην. Ἐγὼ δὲ αὐτὰ οὐ φράσω δυοῖν ἕνεκεν. Οὔτε γὰρ βούλομαι μου λῦναι τὴν γλῶτταν, οὔτε εἰ βουλοίμην, δυναίμην οὕτως ἅπαντα λόγον ὑπερβαίνει. Ὑμῶν οὖν ἐστι σκοπεῖν, ὅπως παύσησθε τῶν τοιούτων δραμάτων, & καὶ τοὺς λέγοντας ἐρυθριᾷν παρασκευάζει. ΤΟΔ'. - ΠΑΥΛΟ. Τὰς ἀρετὰς τίμα, μὴ τὰς εὐημερίας θεράπευε. Αἰ μὲν γὰρ ἀθάνατόν εἰσι χρῆμα, αἱ δὲ ῥᾳδίως σθέν νυνται. και τοῦ πρὸ ἀναγκάζουσι ἀναγκάσαι.
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCCLXXIV.
ἀπατῶμεν ἑαυτούς παρασκευάζειν, οὐδὲν οἷόν τε lemporis res uos ipsos decipientes apparare vide
ποιεῖν ἐξελέγχονται.
non potuerimus, accusa1
ΤΟ. — ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
mur, quod absolvere
bimur.
CCCLXX. APOLLONIO EPISCOPO.
Victor quis vere. (Conf. epist. 76 et 88.)
Εἰ καὶ δειναὶ ἐν τοῖς πράγμασι συμβαίνουσαι
ἀπορίαι τὸ εἰκὸς ἀνελεῖν, καὶ τοῦ πρέποντος
ἀναγκάζουσι τὸ παρεμπίπτον ελέσθαι· ἀλλ᾽ οὖν οἱ
φρονήσεως οὐκ ἀμοιροῦντες, καὶ τῇ θείᾳ δεξιᾷ τὰ
καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐπιτρέποντες, τὸ πρέπον μᾶλλον τοῦ
παραυτίκα δοκοῦντος αἱρούμενοι, οὐ τῷ δόξαι ήτα
τῆσθαι δυσχεραίνουσιν, ἀλλὰ τῷ ὄντως νενικηκέναι
ἀγάλλονται. Νίκη γὰρ ἀληθῶς οὐ τὸ δοκεῖν παρα
χρήμα νενικηκέναι, ἀλλὰ τὸ ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας
μὴ ἐκπεπτωκέναι.
TOA'.
ΕΡΜΙΝΟ ΚΑΙ ΙΕΡΑΚΙ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Etsi quæ in rebus gravibus occurrunt ambiguitates
multuin valeant ac pene cogant ab honesto officioque
deviare, tamen qui prudentia non carent, suaque
divinæ dextræ committunt, decorum potius quam
id quod prima fronte apparet eligentes, non ægre
ferunt quod vinci videantur, sed revera vicisse
gloriantur. 671 Vera enim victoria non est vicisse
videri in tempore, sed virtute ac pietate non excidisse.
HERMINO ET HIERACI, VIRIS
CLARISSIMIS.
Deus non solum ex merito, sed et supra meritum suos honorare el vult et potest.
Ἡ ἀκήρατος καὶ θεία δύναμις μόνη μὲν ἐθέλει
κατ' ἀξίαν τιμᾷν. Μόνη δὲ καὶ ἔχει δι᾿ ὧν τιμήσει,
τῇ βουλήσει τῆς δυνάμεως ἁμιλλωμένης. Οὐκοῦν
ἀγαπήσωμεν αὐτὴν, τὴν μόνην καὶ ἐθέλουσαν ἡμᾶς
τιμῆσαι, καὶ ἔχουσαν, δι' ὧν οὐ μόνον κατ' αξίαν,
ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν τιμήσει· «Οὐκ ἄξια γὰρ,
φησί, τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλ.
λουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι.
ΤΟΒ. — ΘΕΟΔΩΡΟ ΕΠΑΡΧΟ.
Quis optime reipublica
Αριστον δημαγωγὸν καὶ ἡγεμόνα ἐκεῖνον ἂν ἔγωγε G
ὁρισαίμην, οὐ τὸν μισθοδοσίαις στάσεις κινοῦντα,
καὶ τῶν ἑαυτοῦ ἴσων (οὐ γὰρ ἂν εἴποιμι χειρόνων)
ὥσπερ δεσποτῶν τὰς φωνὰς ἐξωνούμενον· ἀλλὰ τὸν
δι' ἀρετῆς καὶ εὐσεβείας τοὺς δήμους ἐξαρτώμενον,
καὶ οὐκ ἐν ταῖς φωναῖς μόνον ἀνακηρυττόμενον, ἀλλὰ
καὶ ἐν ταῖς γνώμαις στεφανούμενον.
Incorrupta semper divinaque vis vult et potest
aliquem honorare. Solus enim Deus habet quo honoret, voluntate quidem cum facultate certante.
Quare adanenus Deum, qui solus et vult honore
afficere, et habet quo non tantum pro dignitate, sed
etiam supra meritum honoret: c Non enim, ait
Scriptura, condigna sunt passiones hujus temporis
ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ", ο
CCCLXXII. THEODORO PRÆFECTO.
presit δημαγωγός.
Reipublica optimum eum dixerim gubernatorem
ac præfectum, non qui largitionibus seditiones concitet, ac sui similium, non dicam deteriorum, veluti dominorum voces redimat, sed qui virtute ac
pietate suspensum teneat populum: neque qui populi tantum sermone et voce celebretur, sed et
animo.
ZOSIMO, MARONI, CHIÆREMONI,
ET EUSTATIIIO.
ΤΟΓ. — ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΧΑΪΡΗΜΟΝΙ, ΚΑΙ
ΕΥΣΤΑΘΙΩ.
Ad bonam rursus frugem invitat. (Sup. epist. 105, et 311.)
Ελλόγιμοι καὶ ἀληθεῖς ἄνδρες ἐκτόπως ὑμᾶς τῆς
κακίας διαβεβαιοῦνται εἶναι ἐραστὰς, καὶ τὰ κατ'
εἶδος πλημμελήματα ὑμῶν ἐκκωμῳδοῦντες, πολλὴν
καταχέουσι τοῖς μὴ ἀναλγήτοις τὴν ὀδύνην. Ἐγὼ δὲ
αὐτὰ οὐ φράσω δυοῖν ἕνεκεν. Οὔτε γὰρ βούλομαι μου
λῦναι τὴν γλῶτταν, οὔτε εἰ βουλοίμην, δυναίμην
οὕτως ἅπαντα λόγον ὑπερβαίνει. Ὑμῶν οὖν ἐστι
σκοπεῖν, ὅπως παύσησθε τῶν τοιούτων δραμάτων, &
καὶ τοὺς λέγοντας ἐρυθριᾷν παρασκευάζει.
ΤΟΔ'. - ΠΑΥΛΟ.
p
Diserti viri iidemque veri amantes narrant, vos
supra modum improbos esse, vestraque flagitia singulatim reprehendentes multumn afferunt tristiti
sensum aliquem habentibus. Equidem duas ob cansas illa non referam. Neque enim linguam narrandis
iis contaminare volo, neque, si velit, possit, adeo
ominem superant dicendi vim. Quare vestrum est
animadvertere ut et horum delictorum finem modumque statuatis, ut ab ejusmodi operibus abstineatis quæ narrantibus pudorem incutiunt.
CCCLXXIV. - PAULO.
Virtus amplectenda.
Τὰς ἀρετὰς τίμα, μὴ τὰς εὐημερίας θεράπευε.
Αἰ μὲν γὰρ ἀθάνατόν εἰσι χρῆμα, αἱ δὲ ῥᾳδίως σθέν
νυνται.
Virtutem cole, nec fortunæ bonis servias. Illa
enim quid immortale est; bæc vero fluxa sunt, citoque percunt.
• Rom. viii, 18.
Inter και et τοῦ ambo codd. inserunt πρὸ et paulo post pro ἀναγκάζουσι scribunt ἀναγκάσαι.
Possia.
col. 1551–1552page 687 of 750
PG 78:1551ΤΟΕ. - ΤΟ ΑΥΤΩ Ὁ μὴ ἀποφαινόμενος, ἀλλ' ἐρωτῶν, καὶ τῇ κρίσει τῶν ἀκροατῶν τὴν ψῆφον ἐπιτρέπων, ἐμφατικωτέραν καὶ δραστικωτέραν τῇ ἐρωτήσει τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖται. Τοὺς μὲν γὰρ ἀποφαινομένους, αὐθαδείας οἱ πολλοὶ γράφονται. Τοὺς δὲ ἐρωτῶντας, καὶ προ πετείας κρείττονας εἶναι ἡγοῦνται, καὶ ἀσμένως στεφανοῦσι, τῷ τὰ λεγόμενα καταδέχεσθαι καὶ έγκρίνειν ἀεί. Απαξ γὰρ ψηφισάμενοι, ἀνατρέψαι τὰ κεκριμένα αἰσχύνονται. Τοιοῦτό τι καὶ ὁ Χριστός, ἡ ἄῤῥητος σοφία, πολλαχοῦ μὲν πεποίηκε, μάλιστα δὲ ἐπὶ τῶν ἀμπελουργῶν. Ἐρωτήσας γάρ ο Τί ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις;» εἶτα ἐκείνων φησάντων Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς, καὶ τὴν ἀμπε λῶνα ἐκδώσεται ἑτέροις γεωργοίς· αὐτὸς τὴν ἀπόφασιν ἐκείνων ἐκύρωσε. Δυνάμενος γὰρ ἀποφής νασθαι, ἠνάγκασεν ἐκείνους διὰ τῆς ἐρωτήσεως τὴν ψῆφον ἐξενεγκεῖν, καὶ οὕτως αὐτὸς ἐβεβαίωσεν. Οὕτω καὶ ὁ Παῦλος ὁ τῆς σοφίας φοιτητής ἐποίησε δύο νάμενος γὰρ εἰπεῖν· «Οὔτε πρέπει γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι.» Διὰ τῆς ἐρωτήσεως ζητητικωτέραν τὴν ἀπόδειξιν κατεσκεύασεν εἰπών, ο Ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε, πρέπον ἐστὶ γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι; ο Καὶ αὐτὸς τοίνυν μὴ διατείνου, καὶ διαβεβαιοῦ, καὶ διαπληκτίζου, εἴ ποτέ τι ἀποδεῖξαι βουληθείης. Πολ λοὶ γὰρ τοῖς οὕτω διακειμένοις, καὶ εἰ καλῶς φρά ζοιεν, ἀντιλέγουσιν· ἀλλὰ προσηνείᾳ, καὶ πραότητι, καὶ ἐρωτήσει εμφατικωτέραν τὴν ἀπόδειξιν κατα Ο σκεύαζε. Οὕτω γὰρ κερδανείς μετὰ τοῦ νικῆσαι καὶ τὴν τοῦ πρᾶος εἶναι δόξαν. ΤΟ'. - ΜΗΝΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Μὴ λοξὰς καὶ πλαγίας καὶ βεβιασμένας τοῖς ἐρω τῶσι τὰς ἀποκρίσεις ποιώμεθα, ἀλλ᾽ ὀρθὰς καὶ ἀδιά στους· οἱ μὲν γὰρ ἱεροὶ χρησμοὶ πᾶσι τοῖς ἁμαρτήμασι τὰ ἰάματα σαφή προσάγουσιν. "Ωσπερ δὲ Ιατροί ἕτερον ἀνθ' ἑτέρου φάρμακον προσάγοντες τοῖς κάμνουσιν, οὐκ ἂν ὠφελήσαιεν, ἀλλὰ καὶ λυμανού ται. Οὕτω καὶ οἱ μὴ τὰς κυρίας θεραπείας ἑκάστῳ πταίσματι προσφέρειν εἰδότες, καὶ ἰατρικῆς εἰσιν ἄπειροι τέχνης, καὶ τὰ πάθη ἐπιτρίβουσι. Σοφώτερος γὰρ εἶναι βουλόμενοι τῶν λογίων, καὶ τὰ δοκοῦντα ἑαυτοῖς δογματίζοντες, οὐ μόνον ἑαυτοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς πρὸς αὐτοὺς ὥσπερ εἰς λιμένας καταφεύγοντας σφάλλουσι τῆς ἐλπίδος, εἰς πέλαγος αὐτοὺς ζητημάτ των ἐξακοντίζοντες. τῷ αὐτῷ Πέτρω. Ριο ζητητικωτέραν 650 ζωτικωτέραν.
EIDEM
ΤΟΕ. - ΤΟ ΑΥΤΩ
TOE'.
Interrogatio in sacris Litteris vehementiorem reddit orationem.
Quisquis non tam enuntiat quam interrogat, atque
exaudientium judicio fert sententiam, clariorem et
efficaciorem interrogando demonstrationem facit.
Nam judicantes arrogantiæ vulgus accusat. Interrogantes vero el temeritate majores esse putat, et
Jibenter probat, quasi dicta percipiant, et perpetuo
judicent. 672 Nam suffragio semel lato revocare
verecundantur. Sic Christus inelabilis Dei Patris
sapientia sape adhibere solitus est interrogationem,
maxime in viuitoris parabola; sic quæreus: «Cumn
ergo venerit dominus vineæ, quid faciet agricolis
illis?» illis autem dicentibus: • Malos male perdel,
el vineam suam locabit aliis agricolis 97. > idein
responso illorum auctoritatem addidit. Cum enim,
enuntiare ipse jure posset, coegit eos sententiam
ferre, itaque superavit et sententiam stabilivit. Ad -
eumdem modum et beatus Paulus sapientiæ illius
auditor, fecit. Cum enim posset afirmate dicere:
● Non decet mulierem nudo capite Deum precari, ›
per interrogationem ardentius extorsit responsum,
cum sic ait: c Vos ipsi judices estote, decetne mulierem non velatam orare Deum 98?, Tu ergo imiliter, si quid definire cupias, nihil pertendas, asseveres, aut urgeas fortius. Multi enim hoc modo etsi
alioqui benedicentibus obloquuntur, sed miti modestaque interrogatione efficaciorem demonstrationem parare satage. Sic enim lucro appones, cum
viceris, laudemque feres mitis ac moderati ingenii.
MENÆ DIACONO.
Ὁ μὴ ἀποφαινόμενος, ἀλλ' ἐρωτῶν, καὶ τῇ κρίσει
τῶν ἀκροατῶν τὴν ψῆφον ἐπιτρέπων, ἐμφατικωτέραν
καὶ δραστικωτέραν τῇ ἐρωτήσει τὴν ἀπόδειξιν
ποιεῖται. Τοὺς μὲν γὰρ ἀποφαινομένους, αὐθαδείας
οἱ πολλοὶ γράφονται. Τοὺς δὲ ἐρωτῶντας, καὶ προπετείας κρείττονας εἶναι ἡγοῦνται, καὶ ἀσμένως
στεφανοῦσι, τῷ τὰ λεγόμενα καταδέχεσθαι καὶ
έγκρίνειν ἀεί. Απαξ γὰρ ψηφισάμενοι, ἀνατρέψαι τὰ
κεκριμένα αἰσχύνονται. Τοιοῦτό τι καὶ ὁ Χριστός, ἡ
ἄῤῥητος σοφία, πολλαχοῦ μὲν πεποίηκε, μάλιστα δὲ
ἐπὶ τῶν ἀμπελουργῶν. Ἐρωτήσας γάρ ο Τί ποιήσει
τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις;» εἶτα ἐκείνων φησάντων·
• Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς, καὶ τὴν ἀμπε
λῶνα ἐκδώσεται ἑτέροις γεωργοίς· αὐτὸς τὴν
ἀπόφασιν ἐκείνων ἐκύρωσε. Δυνάμενος γὰρ ἀποφής
νασθαι, ἠνάγκασεν ἐκείνους διὰ τῆς ἐρωτήσεως τὴν
ψῆφον ἐξενεγκεῖν, καὶ οὕτως αὐτὸς ἐβεβαίωσεν. Οὕτω
καὶ ὁ Παῦλος ὁ τῆς σοφίας φοιτητής ἐποίησε δύο
νάμενος γὰρ εἰπεῖν· «Οὔτε πρέπει γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι.» Διὰ τῆς ἐρωτή
σεως ζητητικωτέραν τὴν ἀπόδειξιν κατεσκεύα
σεν εἰπών, ο Ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε, πρέπον ἐστὶ
γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ Θεῷ προσεύχεσθαι; ο
Καὶ αὐτὸς τοίνυν μὴ διατείνου, καὶ διαβεβαιοῦ, καὶ
διαπληκτίζου, εἴ ποτέ τι ἀποδεῖξαι βουληθείης. Πολ
λοὶ γὰρ τοῖς οὕτω διακειμένοις, καὶ εἰ καλῶς φρά
ζοιεν, ἀντιλέγουσιν· ἀλλὰ προσηνείᾳ, καὶ πραότητι,
καὶ ἐρωτήσει εμφατικωτέραν τὴν ἀπόδειξιν κατα
Ο σκεύαζε. Οὕτω γὰρ κερδανείς μετὰ τοῦ νικῆσαι
καὶ τὴν τοῦ πρᾶος εἶναι δόξαν.
ΤΟ'. - ΜΗΝΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Quæstionibus propositis plane et perspicue respondendum juxta Dei verbum medicorum exemplo. (Conf.
epist. 279.)
Ne vero tortuosa, obliqua, et coacta interrogantibus responsa demus allaborandum est, sed recta,
neque violenta. Sacra enim Scripturaruin oracula
peccatis omnibus perspicua afferunt remedia. Et
medici aliud pro alio pharmacum ægrotis offerentes
tantum abest valetudini ut prosint, ut etiam labefactent. Ita qui propria afferre remedia crimini
cuivis nesciunt, cum medicæ sint artis ignari, el
affectiones augentur. Qui enin oraculis sapientiores
esse volunt, quæque sibi placent, docent, non se modo
ipsi sed et alios qui ad se veluti in portum sese recipiunt, inani spe fallunt, in vastum quæstionuni pelagus eos conjicientes.
37 Matth. xx1, 40, 41.
98 | Cor. XI, 13.
Μὴ λοξὰς καὶ πλαγίας καὶ βεβιασμένας τοῖς ἐρω·
τῶσι τὰς ἀποκρίσεις ποιώμεθα, ἀλλ᾽ ὀρθὰς καὶ ἀδιάστους· οἱ μὲν γὰρ ἱεροὶ χρησμοὶ πᾶσι τοῖς ἁμαρτή
μασι τὰ ἰάματα σαφή προσάγουσιν. "Ωσπερ δὲ Ιατροί
ἕτερον ἀνθ' ἑτέρου φάρμακον προσάγοντες τοῖς
κάμνουσιν, οὐκ ἂν ὠφελήσαιεν, ἀλλὰ καὶ λυμανού
ται. Οὕτω καὶ οἱ μὴ τὰς κυρίας θεραπείας ἑκάστῳ
πταίσματι προσφέρειν εἰδότες, καὶ ἰατρικῆς εἰσιν
ἄπειροι τέχνης, καὶ τὰ πάθη ἐπιτρίβουσι. Σοφώτερος
γὰρ εἶναι βουλόμενοι τῶν λογίων, καὶ τὰ δοκοῦντα
ἑαυτοῖς δογματίζοντες, οὐ μόνον ἑαυτοὺς, ἀλλὰ καὶ
τοὺς πρὸς αὐτοὺς ὥσπερ εἰς λιμένας καταφεύγοντας
σφάλλουσι τῆς ἐλπίδος, εἰς πέλαγος αὐτοὺς ζητημάτ
των ἐξακοντίζοντες.
Codd. Vat. 650 et All. pro τῷ αὐτῷ habent
Πέτρω. Possin.
Modestia id argumentumn alios interrogare,
ut sententiam ipsi vel contra se ferant. Aristoteles
quoque et jureconsulti non plane semper pronuntìant, sed videri bonum id et æquum esse. Oratores
eliam ac poetæ usi bac sunt formula: Et dubitamus
adhuc. An dubium cuiquam esse potest, ut observat
in Variis lectionibus Petr. Victorius lib. xix. cap.
15. Et Athenis Autici in judicio reum capitis interrogabant quo supplicio se dignum existimaret ul de
Socrate M. Cicero Tuscul. 1. ex Platone commemoral ac Lysias. SCHOTT.
Ριο ζητητικωτέραν cod. Vat. 650 εt All.
scribunt ζωτικωτέραν. Possit.
col. 1553–1554page 688 of 750
PG 78:1553ΠΑΥΛΟ. Οὐχ ὁ πάσης ἀφορμῆς πρὸς ἀδικίαν ἔρημος ὤν, δίκαιος κεκλῆσθαι δίκαιος, ἀλλ' ὅστις τὴν ἐξουσίαν τοῦ πράγματος ἔχων, ἀδικίας οὐχ ἅπτεται· οὐ μὴν οὐδὲ ὁ ἀνάγκῃ σωφρονῶν σώφρων εἰκότως κεκλήσεται, ἀλλ' ὅστις τὴν ἐξουσίαν τῶν ἡδονῶν ἔχων ἐκού στον σωφροσύνην ἀσπάζεται. Οἱ μὲν γὰρ τῷ μὴ δύο νασθαι δρᾷν & βούλονται, ἐπιείκειαν πολλάκις πλάτ τονται· ἐν ἐξουσίᾳ δὲ γενόμενοι, ἐλέγχονται. Οἱ δὲ ἄριστοι τότε μάλιστα καρτερούσι, καὶ τοῦ δικαίου ἔχονται, ὅτε ἡ ἐξουσία τὴν ἀδικίαν τίκτει. ΤΟΗ. ΜΑΡΚΙΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ὁ ἐκ τῆς τῶν ἔργων λαμπρυνόμενος ἀρετῆς, οὗτος γνήσιος Ιερωσύνης τυγχάνει κόσμος. Οστις δὲ ἔνδον τῆς ἀξίας οὐ φορῶν τὰ γνωρίσματα, ἀλλοτρίαν σχηματιζόμενος εὐπρέπειαν, τῇ τιμῇ μόνῃ ἐνα ακρύνεται, οὗτος ὑπὸ τῆς ἀληθείας εἰς τοὺς νόθους ἀπέρριπται. Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν θεοφιλής Ερμογένης ὁμολογοῦσαν τῇ ἀρετῇ καὶ τὴν ἀξίαν ἔσχε· πρὸς γὰρ τὸ οἰκεῖον ἑκάτερον ἔσπευσεν, ὁ μὲν τῆς ἁγιστείας κόσμος τὸν ἄξιον ἐπιζητήσας, τὸ δὲ τῆς ἀρετῆς ἀρχι κὸν τὴν παρὰ τῆς θείας χάριτος ὀφειλομένην προς θήκην· ὁ δὲ θεομισης, ὡς γέγραφας, Εὐσέβιος ἀρετῆς χηρεύων, τῇ ἱερωσύνῃ μόνῃ σεμνύνεται. Ο μὲν παρά πάντων άδεται, ὡς ὁμολογοῦσαν τῇ ἀξία καὶ τὴν προαίρεσιν εἰσενεγκάμενος· ὁ δὲ κακίζεται ὡς νόθος, καὶ εἰς μηδαμόθεν αὐτῷ προσήκουσαν κληρονομίαν εἰσβιασάμενος. ΤΟΘ'. ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Μὴ τοὺς μόλις, καὶ διὰ μυρίων ἀγώνων ἀρετὴν κατορθώσαντας, καὶ εἰς τὴν εὐαγεστάτην ἱερωσύνην τελέσαντας, ἀπὸ τῶν ἐξ ἐπιδρομῆς ἐπιπηδησάντων αὐτῇ χαρακτήριζε· ἀλλ' ἐκείνους μὲν ἀνακήρυττε, τούτους δὲ ἀποκήρυττε. Τοῖς γὰρ μὴ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἤκουσιν, οὐχ ὁμοίως προσενεκτέον· ἀλλὰ τοὺς μὲν ἀρετῆς ἄθλον τὴν ἱερωσύνην ἐσχηκότας ἐγκωμιαστέον καὶ μακαριστέον. Τοὺς δὲ ἐπιπηδῆσαι αὐτῇ τολμήσαντας, τόδ' ὅπως φράσω, αιτιατέον καὶ ἐλεητέον· ὅτι τὴν φέρουσαν ὁδὸν ἐπὶ τὴν θείαν λειτουργίαν παριδόντες, καὶ τὴν ὁσιωτάτην καὶ εὐαγεστάτην ἐν πολλῷ χρόνῳ τῶν φιλαρέτων πόνων ὑπομονὴν ἀτιμάσαντες, θεσμούς τε καὶ τὰς ἄλλας ἁγιαστείας τὰς ἀπὸ τῆς ὀρθῆς πολιτείας παρωσάμενοι, ἀποχρῶσαν ἐνόμισαν ἑαυτοῖς τὴν χειροτονίαν. δι' ἦν καὶ μόνην ἐναβρυνόμενοι, κατὰ τῶν ὀρθῶς βιούντων ἐπιφύονται. ΤΠ'. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Ανάγκη τὸν μιᾷ σχολάζοντα τέχνῃ, ἄριστα αὐτὴν διηκριβῶσθαι. Οἱ γὰρ πολλαῖς ἑαυτοὺς παρέχοντες, εἰ καὶ δόξειαν πολλὰς εἰδέναι, ἀλλ' οὐ πασῶν εἰς τὸ φορῶν φορεῖ. οὕτως φράσω ο.
EPISTOLARUM LIB. V.
TOZ'. ΠΑΥΛΟ.
EPIST. CCCLXXX.
CCCLXXVII. — PAULO.
• Qui poluit transgredi et non est tran.gressus.» (Eccl. xxxi, 10.)
Οὐχ ὁ πάσης ἀφορμῆς πρὸς ἀδικίαν ἔρημος ὤν,
δίκαιος κεκλῆσθαι δίκαιος, ἀλλ' ὅστις τὴν ἐξουσίαν
τοῦ πράγματος ἔχων, ἀδικίας οὐχ ἅπτεται· οὐ μὴν
οὐδὲ ὁ ἀνάγκῃ σωφρονῶν σώφρων εἰκότως κεκλήσε
ται, ἀλλ' ὅστις τὴν ἐξουσίαν τῶν ἡδονῶν ἔχων ἐκούστον σωφροσύνην ἀσπάζεται. Οἱ μὲν γὰρ τῷ μὴ δύο
νασθαι δρᾷν & βούλονται, ἐπιείκειαν πολλάκις πλάτ
τονται· ἐν ἐξουσίᾳ δὲ γενόμενοι, ἐλέγχονται. Οἱ δὲ
ἄριστοι τότε μάλιστα καρτερούσι, καὶ τοῦ δικαίου
ἔχονται, ὅτε ἡ ἐξουσία τὴν ἀδικίαν τίκτει.
ΤΟΗ.
ΜΑΡΚΙΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Non qui omni caret ad improbitatem occasione
justus debet appellari, sed potius qui, cum possit
nequam esse, minime vult. Neque qui necessitate
est temperans ac moderatus, teinperans merito vocetur, sed qui voluptati indulgere cum possit temperantiam libens et volens complectitur. Qui enim
quæ volunt, patrare non possunt, æquitatem sæpe
servant: at cuin suppetit agendi facultas refrenandi
sunt. Optimus quisque tum maxime invalescit, et
justus habetur, quando facultas injuriam pariat,
673 CCCLXXVIII. MARCIONI PRESBYTERO.
laus. Eusebii vituperatio. (Supr. epist. 358.)
Qua dignitas boni sacerdotis. Hermogenis episcopi
Ὁ ἐκ τῆς τῶν ἔργων λαμπρυνόμενος ἀρετῆς, οὗτος
γνήσιος Ιερωσύνης τυγχάνει κόσμος. Οστις δὲ ἔνδον
τῆς ἀξίας οὐ φορῶν τὰ γνωρίσματα, ἀλλοτρίαν
σχηματιζόμενος εὐπρέπειαν, τῇ τιμῇ μόνῃ ἐνα
ακρύνεται, οὗτος ὑπὸ τῆς ἀληθείας εἰς τοὺς νόθους
ἀπέρριπται. Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν θεοφιλής Ερμογένης
ὁμολογοῦσαν τῇ ἀρετῇ καὶ τὴν ἀξίαν ἔσχε· πρὸς γὰρ
τὸ οἰκεῖον ἑκάτερον ἔσπευσεν, ὁ μὲν τῆς ἁγιστείας
κόσμος τὸν ἄξιον ἐπιζητήσας, τὸ δὲ τῆς ἀρετῆς ἀρχι
κὸν τὴν παρὰ τῆς θείας χάριτος ὀφειλομένην προςθήκην· ὁ δὲ θεομισης, ὡς γέγραφας, Εὐσέβιος
ἀρετῆς χηρεύων, τῇ ἱερωσύνῃ μόνῃ σεμνύνεται. Ο
μὲν παρά πάντων άδεται, ὡς ὁμολογοῦσαν τῇ ἀξία
καὶ τὴν προαίρεσιν εἰσενεγκάμενος· ὁ δὲ κακίζεται
ὡς νόθος, καὶ εἰς μηδαμόθεν αὐτῷ προσήκουσαν
κληρονομίαν εἰσβιασάμενος.
ΤΟΘ'.
ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Qui ordinandi
Μὴ τοὺς μόλις, καὶ διὰ μυρίων ἀγώνων ἀρετὴν
κατορθώσαντας, καὶ εἰς τὴν εὐαγεστάτην ἱερωσύνην
τελέσαντας, ἀπὸ τῶν ἐξ ἐπιδρομῆς ἐπιπηδησάντων
αὐτῇ χαρακτήριζε· ἀλλ' ἐκείνους μὲν ἀνακήρυττε,
τούτους δὲ ἀποκήρυττε. Τοῖς γὰρ μὴ ἀπὸ τῶν αὐτῶν
ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἤκουσιν, οὐχ ὁμοίως προσενεκτέον· ἀλλὰ
τοὺς μὲν ἀρετῆς ἄθλον τὴν ἱερωσύνην ἐσχηκότας
ἐγκωμιαστέον καὶ μακαριστέον. Τοὺς δὲ ἐπιπηδῆσαι
αὐτῇ τολμήσαντας, τόδ' ὅπως φράσω, αιτιατέον
καὶ ἐλεητέον· ὅτι τὴν φέρουσαν ὁδὸν ἐπὶ τὴν θείαν
λειτουργίαν παριδόντες, καὶ τὴν ὁσιωτάτην καὶ
εὐαγεστάτην ἐν πολλῷ χρόνῳ τῶν φιλαρέτων πόνων
ὑπομονὴν ἀτιμάσαντες, θεσμούς τε καὶ τὰς ἄλλας
ἁγιαστείας τὰς ἀπὸ τῆς ὀρθῆς πολιτείας παρωσάμενοι, ἀποχρῶσαν ἐνόμισαν ἑαυτοῖς τὴν χειροτονίαν.
δι' ἦν καὶ μόνην ἐναβρυνόμενοι, κατὰ τῶν ὀρθῶς
βιούντων ἐπιφύονται.
ΤΠ'. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ.
Uni vacandum arti, ut excellus, nec enim in
Ανάγκη τὸν μιᾷ σχολάζοντα τέχνῃ, ἄριστα αὐτὴν
διηκριβῶσθαι. Οἱ γὰρ πολλαῖς ἑαυτοὺς παρέχοντες,
εἰ καὶ δόξειαν πολλὰς εἰδέναι, ἀλλ' οὐ πασῶν εἰς τὸ
Qui virtutis sese operibus ostendit, næ ille vere
sacerdotio est ornamento. Qui vero intrinsecus
dignitatis scientiam non habet, alieno se ostentat
ornamento, solo elatus honore: hic instar spurii revera decori est statui. Cum igitur Dei amicus
Hermogenes, virtuti suæ convenientem est dignitatem consecutus. Ad utrumque enim uti propriam
summopere contendit, quippe ipsum sanctimoni:e
decus virum diguum exigit, et virtutis principatus
debitum a divina gratia additamentum. Alter vero
Deo invisus Eusebius, de quo ad me scribis, virtute
vacuus, solo se jactat sacerdotio. Ille quidem ab
omnibus celebratur, ut consentiens dignitati pro.
positum afferens; bic contra ut spurius notatur,
quasi ad sibi minus convenientem redactus sorten,
atque hæreditatem.
sacerdotes.
DOROTHEO CLARISS. VIRO.
Ne ordines, relictis illis qui per varia certamina
ad virtutem instructi, tandem ad sacrosanctum sacerdotium nituntur, eos qui eo irrumpant: sed illos
potius sacerdotes consecra, hos vero repelle. Qui
enim ab iisdem non ad eadem festinant; eorum non
eadem habenda ratio est, sed alii virtutis præmium,
sacerdotium adepti, laudandi publice sunt, et felices
prædicandi. At qui irrumpere atque insilire audent
in sacerdotium, ii sane, ut ita dicam, reprehendendi
ac commiseratione digni, quod rectam ad divinum
sacrorum ministerium ducentem viam negligant:
contemnentesque sacratissimam sanctissimamque
patientiam in longi temporis virtute præditorum laboribus, ritus sanctionesque, et alia ad sacrificia
pertinentia ex optiina pellentes republica ordine sacerdotali indignos se ostendunt: quo solo elati in
recte viventes insurgunt.
CCCLXXX. HARPOCR.E RIIETORI.
omnibus poles excellere. (Confer. epist. 452.)
Uni vacantem arti necesse est optime eam exercere. Qui vero multis se tradunt, etsi multa seire
videantur, ad culmen non pertingunt. Verum si
Pro φορῶν iidem habent φορεῖ. PossIN.
Inter οὕτως et φράσω ambo could. inserunt ο. 10.
col. 1555–1556page 689 of 750
PG 78:1555ὅλας ἡμιτελεῖς καὶ ἀώρους κεκτήσονται. Εἰ δὲ καὶ δοκοῖεν πλεονεκτεῖν τῷ πολλὰς εἰδέναι, ἀλλ' ἀντι πλεονεκτοῦνται τῷ λείπεσθαι τοῖς εἰς τὴν ἑκάστην τέχνην ἄκροις. ἀκρότατον ἀφίξονται. Αλλ' εἰ χρὴ τὸ ἀκριβὲς εἰπεῖν, ΤΠΑ. ΚΑΣΣΙΑΝΟ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ. Παραπλήσιόν τι πέπονθεν ὁ σὸς ἀδελφὸς τοῖς ὑπο ηρέταις, τοῖς πεμφθεῖσι μὲν ἀγαγεῖν τὸν Χριστὸν, ἐπανελθοῦσι δὲ μετὰ πολλοῦ τοῦ θαύματος. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνοι ἐχειρώθησαν ἀπὸ τῆς δημηγορίας, καὶ πεμφθέντες δῆσαι, ἐπανῆλθον δεθέντες τῷ θαύματι οὕτω καὶ αὐτὸς, ὡς ἔφη, ἀλοὺς τῷ κάλλει τῶν εἰρη μένων, οὐ μόνον τοῦ ἐναντιοῦσθαι τῇ θειοτάτῃ θρη σκείᾳ ἀπέστη, ἀλλὰ καὶ κήρυξ αὐτῆς καὶ συνήγορος κατέστη. Οὐδὲν γὰρ τῆς ἀληθείας σαφέστερον, οὐδὲ ἁπλούστερον, ὅταν τις μὴ κακουργῇ. Ωσπερ οὖν ἐὰν κακουργῇ, οὐδὲν δοκεῖ δυσκολώτερον. Συγχαίρων τοίνυν ἡμῖν εὔχου, ὅπως οἱ ἐντυγχάνοντες μή μόνον μὴ βλάπτωνται, ἀλλὰ καὶ φωτίζωνται τὴν διάνοιαν. ΤΠΒ.· ΕΥΛΟΓΙΑ. Οὐ μικρὸν ἔγωγε ἡγοῦμαι το μεταβολήν πραγμάτ των ἀνδρείως ένεγκεῖν· πολλοὶ μὲν οὖν δυσκολώτερον εἶναι ἡγοῦνται τὸ ἀπὸ εὐημερίας εἰς δυσπραγίαν ἐμπεπτωκότα τινὰ φυλάξαι ἀταπείνωτον τὸ φρόνημα. Εγώ δὲ δυσκολώτατον ἡγοῦμαι τὸ ἀπὸ δυσπραγίας εἰς εὐημερίαν ἀναδραμόντα, φυλάξαι μέτριον τὸ φρόνημα. Καὶ τοῦτο γὰρ κἀκεῖνο ἐμοὶ ἀνδρείας τεκμήριον, μήτε ἐξυβρίζειν ἐν ταῖς εὐημερίαις, μήτε ταπεινοῦσθαι ἐν ταῖς δυσημερίαις, ἀλλ' ὁμαλὸν τὸ φρόνημα ἔχειν. ΤΗΓʹ. σιν, αἰσχρῶν δὲ λημμάτων καταφρονοῦσιν. Εἰ δ ΠΕΤΡΟ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ. Ὁ ἄρχειν λαχών, ὑπὸ τῶν νόμων δίκαιος ἂν εἴη άρχεσθαι. Εἰ δὲ αὐτὸς ἀκυροί τούτους, πῶς ἂν νόμι μος εἴη ἄρχων, αὐτὸς ὑπὸ τῆς κακίας ἀρχόμενος; Δικαίως τοιγαροῦν καὶ νομίμως ἄρχε, αὐτὸς μὲν σαυτοῦ τὴν μεγίστην ἀρχὴν, τῶν δὲ ἀρχομένων δεόν τως. Εἰ δ' ἄγνοιαν τοῦ δικαίου σκήπτῃ, ἀνακοίνου τοῖς σοφοῖς, καὶ συνετοῖς, καὶ τὸ δίκαιον μὲν τιμών καὶ ἔλαθέ τι, ἐπανόρθου· εἰ δὲ οἴει τοῦτο κατά γνωσιν φέρειν, ἴσθι ὅτι ἔπαινον μέγιστον τίκτει καὶ τοῦτο οὐκ ἀπ' ἐμαυτοῦ τοσοῦτον λέγω, ὅσον ἀρχαίαις ἱστορίαις ἐντυχών. Βασιλεύς γάρ τις λίαν τοῦ δικαίου φροντίζων ἔγραφε ταῖς πόλεσιν·. Αν τι γράψω παρὰ τοὺς νόμους παρατάττων γίνεσθαι, μὴ προσέχειν ὡς ἡγνοηκότι.» Εἰ δὲ ἐκεῖνος βασιλεύσων, καὶ εὐθύνας παρὰ ἀνθρώπων μὴ μέλλων ἀπαι τεῖσθαι (τῇ γὰρ θείᾳ δίκῃ μόνος ὁ τοιοῦτος ὑπεύ θυνος. Διὸ καὶ ὁ Μελῳδὸς ἔλεγε· «Σοι μόνῳ ήμαρ Έμπεπτωκότα εμπεπτωκότων
ὅλας ἡμιτελεῖς καὶ ἀώρους κεκτήσονται. Εἰ δὲ καὶ
δοκοῖεν πλεονεκτεῖν τῷ πολλὰς εἰδέναι, ἀλλ' ἀντιπλεονεκτοῦνται τῷ λείπεσθαι τοῖς εἰς τὴν ἑκάστην
τέχνην ἄκροις.
quod est, ingenue confitendum omnes semiperfectas ἀκρότατον ἀφίξονται. Αλλ' εἰ χρὴ τὸ ἀκριβὲς εἰπεῖν,
et crudas seu præcoquas possident. Si autem abundare ac superare artium scientia videantur, superantur vicissim, quod accuratius singulas cognoscant
alii, atque a tergo relinquant disciplinas.
674 CCCLXXΧΙ.
CASSIANO, REMPUBLICAM
GERENTI.
Capientes sæpe capti. De fratre
Fratri tuo idem prope accidit, quod ministris illis
missis a Pharisæis ut Christum abducerent, redeuntibus vero mox cum ingenti admirationis stupore 99.
Ut enim illi sermone ejus capti sunt, et missi ut
caperent, capti admiratione discedunt. Sic et ipse,
ut aiebat, captus orationis elegantia tantum abest
ut religioni adversæ obstiterit, ut etiam ejus præco
ac professor sit factus. Veritate enim nihil est
illustrius aut simplicius, cum non agit quis fraudulenter. Quemadmodum si malitiose agat nihil ea
molestins. Gaudens itaque nobiscum precare Deum,
ut qui veruin consequentur non modo non lædantur,
sed et mente illustrentur.
EULOGIO.
ΤΠΑ.
ΚΑΣΣΙΑΝΟ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ.
ad Christi fidem converso.
Παραπλήσιόν τι πέπονθεν ὁ σὸς ἀδελφὸς τοῖς ὑπο
ηρέταις, τοῖς πεμφθεῖσι μὲν ἀγαγεῖν τὸν Χριστὸν,
ἐπανελθοῦσι δὲ μετὰ πολλοῦ τοῦ θαύματος. Ωσπερ
γὰρ ἐκεῖνοι ἐχειρώθησαν ἀπὸ τῆς δημηγορίας, καὶ
πεμφθέντες δῆσαι, ἐπανῆλθον δεθέντες τῷ θαύματι·
οὕτω καὶ αὐτὸς, ὡς ἔφη, ἀλοὺς τῷ κάλλει τῶν εἰρη
μένων, οὐ μόνον τοῦ ἐναντιοῦσθαι τῇ θειοτάτῃ θρη
σκείᾳ ἀπέστη, ἀλλὰ καὶ κήρυξ αὐτῆς καὶ συνήγορος
κατέστη. Οὐδὲν γὰρ τῆς ἀληθείας σαφέστερον, οὐδὲ
ἁπλούστερον, ὅταν τις μὴ κακουργῇ. Ωσπερ οὖν
ἐὰν κακουργῇ, οὐδὲν δοκεῖ δυσκολώτερον. Συγχαίρων
τοίνυν ἡμῖν εὔχου, ὅπως οἱ ἐντυγχάνοντες μή μόνον
μὴ βλάπτωνται, ἀλλὰ καὶ φωτίζωνται τὴν διάνοιαν.
ΤΠΒ.· ΕΥΛΟΓΙΑ.
Difficilius est secundam quam adversam ferre fortunam. Secundis non tollendus animus, nec adversis mergendus. (Confer. epist. 115.)
Magni equidem duco rerum vicissitudinem fortiter Οὐ μικρὸν ἔγωγε ἡγοῦμαι το μεταβολήν πραγμάτ
ferre. Multi itaque difficilius existimant a rebus se- των ἀνδρείως ένεγκεῖν· πολλοὶ μὲν οὖν δυσκολώτε
cundis in adversas incidentem, celsum servare ani- ρον εἶναι ἡγοῦνται τὸ ἀπὸ εὐημερίας εἰς δυσπραγίαν
mum. Ego vero difficillimum arbitror, eum qui ab ἐμπεπτωκότα τινὰ φυλάξαι ἀταπείνωτον τὸ
adversis rebus ad secundas redit, moderatum custo- φρόνημα. Εγώ δὲ δυσκολώτατον ἡγοῦμαι τὸ ἀπὸ
dire animum. Εt utrumque quidem mihi fortis anini δυσπραγίας εἰς εὐημερίαν ἀναδραμόντα, φυλάξαι
esse argumentum est, nec secundis extolli, neque μέτριον τὸ φρόνημα. Καὶ τοῦτο γὰρ κἀκεῖνο ἐμοὶ
in adversis abjecti esse animi; sed æquam servare ἀνδρείας τεκμήριον, μήτε ἐξυβρίζειν ἐν ταῖς εὐημε
mentemn.
ρίαις, μήτε ταπεινοῦσθαι ἐν ταῖς δυσημερίαις, ἀλλ'
ὁμαλὸν τὸ φρόνημα ἔχειν.
ΤΗΓʹ.
CCCLXXXIII. PETRO CORRECTORI.
Rempublicam juste administrandi præceptum. Disce
Quisquis imperat, legibus eum parere necesse est.
Quod si recuset, quinam, quæso, legitime imperet,
cui vitia imperent? juste itaque et legitime imperato, ut tibi potissimum imperes, dehinc commode
etiam aliis. Si justum ignorare te fingas, cum sapientibus atque intelligentibus communicato, qui
justitiam colant, et fœda omnia contemnant. Si
vero quid peccaris, id corrigit. Si vero existimas σιν, αἰσχρῶν δὲ λημμάτων καταφρονοῦσιν. Εἰ δ
id præjudicium auctoritati afferre, scito id maximam parere laudem. Neque vero tam illud ex me
pronuntio, quam ex historia in quam nuper incidi.
Rex erat justi et æqui in primis studiosus, ad urbes
sic perscribens: ‹ Si quid contra leges fieri ordinando præscripsero, nolite ut ignoranti obedire. >
Si vero ille cum rex esset, nec humano judicio obnoxius (soli enim Dei judicio subjecti sunt bujus
modi: unde et Psaltes ait: Tibi soli peccavi), sic
nihilominus justitiam coluit, te sane et regibus et
” Matth. xx11, 15-22.
ΠΕΤΡΟ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ.
juste præesse; et • Tibi soli peccavi.» (Psal. L, &)
Ὁ ἄρχειν λαχών, ὑπὸ τῶν νόμων δίκαιος ἂν εἴη
άρχεσθαι. Εἰ δὲ αὐτὸς ἀκυροί τούτους, πῶς ἂν νόμι
μος εἴη ἄρχων, αὐτὸς ὑπὸ τῆς κακίας ἀρχόμενος;
Δικαίως τοιγαροῦν καὶ νομίμως ἄρχε, αὐτὸς μὲν
σαυτοῦ τὴν μεγίστην ἀρχὴν, τῶν δὲ ἀρχομένων δεόντως. Εἰ δ' ἄγνοιαν τοῦ δικαίου σκήπτῃ, ἀνακοίνου
τοῖς σοφοῖς, καὶ συνετοῖς, καὶ τὸ δίκαιον μὲν τιμών
καὶ ἔλαθέ τι, ἐπανόρθου· εἰ δὲ οἴει τοῦτο κατά
γνωσιν φέρειν, ἴσθι ὅτι ἔπαινον μέγιστον τίκτει·
καὶ τοῦτο οὐκ ἀπ' ἐμαυτοῦ τοσοῦτον λέγω, ὅσον
ἀρχαίαις ἱστορίαις ἐντυχών. Βασιλεύς γάρ τις λίαν
τοῦ δικαίου φροντίζων ἔγραφε ταῖς πόλεσιν·. Αν
τι γράψω παρὰ τοὺς νόμους παρατάττων γίνεσθαι,
μὴ προσέχειν ὡς ἡγνοηκότι.» Εἰ δὲ ἐκεῖνος βασιλεὺς
ὢν, καὶ εὐθύνας παρὰ ἀνθρώπων μὴ μέλλων ἀπαι
τεῖσθαι (τῇ γὰρ θείᾳ δίκῃ μόνος ὁ τοιοῦτος ὑπεύ
θυνος. Διὸ καὶ ὁ Μελῳδὸς ἔλεγε· «Σοι μόνῳ ήμαρ
Έμπεπτωκότα uterque cod. in εμπεπτωκότων mutat. Possum.
col. 1557–1558page 690 of 750
PG 78:1557τον οὕτω τοῦ δικαίου ἐφρόντιζε, σὲ τὸν καὶ βασι λεῦσι καὶ ἄρχουσι μείζοσιν ὑποκείμενον, δίκαιον ἂν εἴη τοῦ δικαίου ἔχεσθαι, καὶ μηδαμῶς τοῦτο παρα βαίνειν· ἐννοοῦντα, ὅτι εἰ καὶ τὴν ἐνταῦθα διαφύγοις δίκην, τὴν θείαν οὐ διαφεύξῃ. ΤΠΔ'. ΜΑΡΩΝΙ. Ὁ ὑπὸ τῶν ἀνελευθέρων τῆς σαρκὸς παθῶν ἐξανδραποδισθεὶς (ἵνα καὶ παχυτέρω χρήσωμαι παρα δείγματι), ἔοικεν ηνιόχῳ, ἐκπεπτωκότι μὲν τοῦ ἄρ ματος, συρομένῳ δὲ ὑπὸ τῶν ἡνιῶν, τῶν μὴ ἀπο λυουσῶν αὐτὸν, ἀλλὰ συμπλεκομένων αὐτῷ, δίκην τῆς ῥᾳθυμίας ἀπαιτουμένῳ. Ενθα δὴ τῶν κατὰ φύ σιν τἀναντία εκβαίνει. Δέον γὰρ τὸ ἅρμα ὑπὸ τῆς τέχνης τοῦ ἡνιόχου ἄγεσθαι καλῶς, ὁ ἡνίοχος ὑπὸ τῶν ἵππων σύρεται κακῶς. Τῆς γὰρ κατὰ φύσιν ἡγεμονίας ἀνατροπή, ἡ παρὰ φύσιν παρατροπή, διὸ χρὴ τὸν νοῦν κυβερνᾶν τὸ σῶμα. ΤΟ ΑΥΤΟ. Τὸ μὲν λελογισμένον καὶ γενναῖον, ἀνδρεῖον ἔγωγε καλῶ· τὸ δὲ ἄλογον, καὶ τὴν ἄνευ νοῦ ἀλκήν, θρα σύτητα προσαγορεύω. ΑΛΦΕΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Τῆς μὲν τῶν ἀλλοτρίων ἕνεκα κτήσεως μόνης ἢ μάλιστα, οἱ πόλεμοι ἀναῤῥιπίζονται· οὐ πάντας δὲ τοὺς πολεμοῦντας αἰτιατέον· ἀλλὰ τοὺς μὲν ἄρ ξαντας ἢ χειρῶν ἀδίκων ἢ ἁρπαγής, ὡς ἁλιτηρίους δαίμονας νομιστέον. Τοὺς δὲ ἀμυνομένους μετρίως, οὔτε μεμπτέον ὡς ἀδίκους. Νόμιμον γὰρ πρᾶγμα ποιοῦσιν· οὔτε μὴν θαυμαστέον ὡς φιλοσόφους καὶ ἀνακηρυκτέον, ἅτε οὐρανῷ πρέπουσαν πολιτείαν πολιτευομένους, οὐκ ἐν τῷ ἀντιδρᾶν & πεπόνθασιν, ἀλλ' ἐν τῷ γενναίως ἐνεγκεῖν τὴν ἀνανδρίαν κρίναντας. Τοὺς δὲ δικαίως μὲν ἀμυνομένους, ὑπερβαίνοντας δὲ τῆς ἀμύνης τὸ μέτρον, ὡς ἀδικοῦντας γραπτέον. Οἱ γὰρ ἀμέτρως ἀμυνόμενοι, δεύτεροι πάλιν κατάρχουσιν. Αντιμετρεῖν γὰρ χρὴ τοῖς πλημμελήματι τὰς τιμωρίας, οὐχ ὑπερβαίνειν· ἵνα μὴ τὸ δίκαιον καὶ τὸ νόμιμον ὑπερβάντες, καὶ τὴν ἐπὶ τῷ δικαίως ἐπεξεληλυθέναι δόξαν λυμηνάμενοι, εἰς τοὺς ἀλάστορας ἐγγραφώσιν ΟΛΥΜΠΙΑ. Οτι τὸ εἰδέναι οἴεσθαι τοῦ μὴ εἰδέναι αἴτιον καθε έστηκεν· εἰ καὶ αίνιγμα δοκεῖ εἶναί σοι τὸ εἰρη μένον. Μαρτυρεῖ Πλάτων, ὃν ἀεὶ ἐπὶ στόματος φέ ρεις, λέγων πρὸς τὸν ᾿Αλκιβιάδην. Σωκ·. Πότερον σαυτόν λέληθας, ὅτι οὐκ ἐπίστασαι τοῦτο; ἢ ἐμὲ μένης ὡς. ἅτε οὔτε.
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCCLXXXVIF.
τον»), οὕτω τοῦ δικαίου ἐφρόντιζε, σὲ τὸν καὶ βασι- gubernatoribus subjectum par est justum colere,
λεῦσι καὶ ἄρχουσι μείζοσιν ὑποκείμενον, δίκαιον ἂν
εἴη τοῦ δικαίου ἔχεσθαι, καὶ μηδαμῶς τοῦτο παραβαίνειν· ἐννοοῦντα, ὅτι εἰ καὶ τὴν ἐνταῦθα διαφύγοις
δίκην, τὴν θείαν οὐ διαφεύξῃ.
ΤΠΔ'.
ΜΑΡΩΝΙ.
675 hæc ab eo recelere, cogitantem quod si hic
vindictam evaseris, utique divinam non evades..
CCCLXXXIV. MARONI.
Corpus pareat, mens imperet. (Confer epist. 329 et lib. t, epist. 15, et lib. iv, epist. 124, 126, 146.)
Ὁ ὑπὸ τῶν ἀνελευθέρων τῆς σαρκὸς παθῶν ἐξανδραποδισθεὶς (ἵνα καὶ παχυτέρω χρήσωμαι παρα
δείγματι), ἔοικεν ηνιόχῳ, ἐκπεπτωκότι μὲν τοῦ ἄρματος, συρομένῳ δὲ ὑπὸ τῶν ἡνιῶν, τῶν μὴ ἀπολυουσῶν αὐτὸν, ἀλλὰ συμπλεκομένων αὐτῷ, δίκην
τῆς ῥᾳθυμίας ἀπαιτουμένῳ. Ενθα δὴ τῶν κατὰ φύσιν τἀναντία εκβαίνει. Δέον γὰρ τὸ ἅρμα ὑπὸ τῆς
τέχνης τοῦ ἡνιόχου ἄγεσθαι καλῶς, ὁ ἡνίοχος ὑπὸ
τῶν ἵππων σύρεται κακῶς. Τῆς γὰρ κατὰ φύσιν
ἡγεμονίας ἀνατροπή, ἡ παρὰ φύσιν παρατροπή, διὸ
χρὴ τὸν νοῦν κυβερνᾶν τὸ σῶμα.
Qui carnis illiberali mancipatus est vitio (ut crassiore utar exemplo) non absimilis est aurigæ, qui
curru excidit, raplatus a jumentis, nec ab illis so
Jutus, sed jugo implicatus socordiæ dans justas
pernas. Haec nim inversa accidunt natura. Currum
enim recte ex arte regere convenit; male vero regens, ab equis raptatur auriga. Evertere enin eum
qui ex natura imperat, id est naturam invertere.
Corpus itaque a mente regi par est ac gubernari.
THE'. ΤΟ ΑΥΤΟ.
CCCLXXXV. EIDEM.
Fortitudinis extremæ audacin et timiditas.
Τὸ μὲν λελογισμένον καὶ γενναῖον, ἀνδρεῖον ἔγωγε
καλῶ· τὸ δὲ ἄλογον, καὶ τὴν ἄνευ νοῦ ἀλκήν, θρασύτητα προσαγορεύω.
TOG'.
ΑΛΦΕΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Quod est cum ratione ac generose gestum, idem
ego forte ac virile appello; contra, quod imprudens
est ac sine mente robustum, id ego audaciam confidentiamque dixero.
De jure belli ac rindictæ.
Τῆς μὲν τῶν ἀλλοτρίων ἕνεκα κτήσεως μόνης
ἢ μάλιστα, οἱ πόλεμοι ἀναῤῥιπίζονται· οὐ πάντας
δὲ τοὺς πολεμοῦντας αἰτιατέον· ἀλλὰ τοὺς μὲν ἄρξαντας ἢ χειρῶν ἀδίκων ἢ ἁρπαγής, ὡς ἁλιτηρίους
δαίμονας νομιστέον. Τοὺς δὲ ἀμυνομένους μετρίως,
οὔτε μεμπτέον ὡς ἀδίκους. Νόμιμον γὰρ πρᾶγμα
ποιοῦσιν· οὔτε μὴν θαυμαστέον ὡς φιλοσόφους καὶ
ἀνακηρυκτέον, ἅτε οὐρανῷ πρέπουσαν πολιτείαν
πολιτευομένους, οὐκ ἐν τῷ ἀντιδρᾶν & πεπόνθασιν,
ἀλλ' ἐν τῷ γενναίως ἐνεγκεῖν τὴν ἀνανδρίαν κρίναντας. Τοὺς δὲ δικαίως μὲν ἀμυνομένους, υπερβαί
νοντας δὲ τῆς ἀμύνης τὸ μέτρον, ὡς ἀδικοῦντας
γραπτέον. Οἱ γὰρ ἀμέτρως ἀμυνόμενοι, δεύτεροι
πάλιν κατάρχουσιν. Αντιμετρεῖν γὰρ χρὴ τοῖς
πλημμελήματι τὰς τιμωρίας, οὐχ ὑπερβαίνειν· ἵνα
μὴ τὸ δίκαιον καὶ τὸ νόμιμον ὑπερβάντες, καὶ τὴν
ἐπὶ τῷ δικαίως ἐπεξεληλυθέναι δόξαν λυμηνάμενοι,
εἰς τοὺς ἀλάστορας ἐγγραφώσιν
TOZ'.
ΟΛΥΜΠΙΑ.
ALPINIO MONACHO
Bella fere ob alienas conftantur possessiones,
bonaque: ac ne omnes quidein bella gerentes accusaudi, sed qui suscipiunt vel injuriæ, vel rapiendi
causa, hi perniciosi velut demnones habeuli. Αt qui
modeste vindicant ac moderate ulciscuntur injurias
illatas, non sunt ut justi reprehendendi. Ex legum.
enim præscripto rem gerunt: neque eos velnti philosophos admirari oportet nec deprædicare quasi vitam cœlo dignam ducentes, non in rependendis injuriis quas perpessi sunt, sed quod viriliter et constanter illas perferant, inertiam culpantes. Qui vero
juste quidemn se vindicant, inodum tamen excedunt,
ii ut injusti sunt accusandi. Qui enim immoderate
ulciscuntur, secundam et novam ordiuntur injuriam.
Pœnas enim delictis esse pares oportet, non majores, ne justum et æquum transgressi et justitia -
nes excedendo gloriam dehonestantes, inter alastores referantur, excedere videare. Gloriam enim dehonestant, justitiæ fines excedendo, utque diris exsecrandi habendi sunt,
CCCLXXXVII. OLYMPIO.
Sui cognitio prima ad scientiam via; ex Platonis Alcibiade priore.
Οτι τὸ εἰδέναι οἴεσθαι τοῦ μὴ εἰδέναι αἴτιον καθε
έστηκεν· εἰ καὶ αίνιγμα δοκεῖ εἶναί σοι τὸ εἰρη
μένον. Μαρτυρεῖ Πλάτων, ὃν ἀεὶ ἐπὶ στόματος φέρεις, λέγων πρὸς τὸν ᾿Αλκιβιάδην. Σωκ·. Πότερον
σαυτόν λέληθας, ὅτι οὐκ ἐπίστασαι τοῦτο; ἢ ἐμὲ
Qui scire se putat, cur nihil sciat sibi causa est:
multi ad eruditionem pervenissent, nisi se jamı per.
venisse putassent, ait Seneca. ld si ænigma tibi
videatur, testis idoneus Plato est, quem semper in
ore habens laudas, cum Alcibiade sic disserens,
Post μένης iidem addunt ὡς. Pro ἅτε iidem legunt οὔτε. Possin.
col. 1559–1560page 691 of 750
PG 78:1559ο έλαθες μανθάνων, καὶ φοιτῶν εἰ; διδασκάλου, ς σε ἐδίδασκε διαγινώσκειν τὸ δικαιότερόν τε καὶ ἀδικώτερον; ο 'Αλκ.. Τί δὲ, εἰ μὴ ἔχω; ο Σωκ. «Οκ ἂν οἴει με ἄλλως εἰδέναι περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδέ κων; ναί, εἴγε εὕροις·. 'Αλκ. • Αλλ' οὐκ ἄν με εὑρεῖν ἡγῇ;» Σχ. «Καὶ μάλα γε, εἰ ζητήσειας.» Αλκ. «Εἶτα ζητῆσαι οὐκ ἂν οἴει με; ο Σωκ. Έγωγε, εἰ οιηθείης μὴ εἰδέναι» Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, τότε εἰσόμεθα, ὅταν μὴ εἰδέναι οἰόμενοι τους διδάσκοντας ἐπιζητήσωμεν. ΤΠΗ. ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ. Ὅτι μὲν ὁ μακάριος Τιμόθεος μιμητικώτατος ἐγένετο καὶ θαυμασιώτατος άπασαν ἐκμάξασθαι πα ραδείγματος ἀρετὴν, ἴστε κἂν μὴ γράφω. Ὅτε δὲ πάντων μάλιστα ἡμῖν προσανέκειτο, καὶ ἐξ ἡμῶν ἡγεῖτο (εἰ καὶ μὴ οὕτως εἶχε τὸ πρᾶγμα) τὴν ἀρχὴν αὐτῷ γεγενῆσθαι τῆς ἐπὶ τὸ ἄμεινον προκοπῆς, πολλὰ ἔχων εἰπεῖν, παραλείψω, φυλαττόμενος τὸ λ πῆσαί τινας ἐφ' οἷς σεμνύνομαι. Ἐν δὲ φράσω, οὗ πάντες καὶ φίλοι καὶ ἐχθροὶ τυγχάνουσι μάρτυρες ὅτι τοσοῦτον ἥττητο, καὶ τοσαύτην περὶ ἡμᾶς εἶχεν αἰδὼ, ὡς εἰ αἵρεσις αὐτῷ προετέθη, που βούλεται, ἐν τοῖς βασιλείοις διατρίψαι ή παρ' ἐμοί, τοῦτο αν ἀσυγκρίτως ἑλέσθαι. Δυοῖν τοίνυν ἕνεκεν βαρέως ἐνεγκὼν τὴν τούτου τελευτήν, ἑνὸς μὲν διὰ τὴν ἀν υπέρβλητον ἀρετὴν, ἑτέρου δὲ διὰ τὴν ἀσύγκριτον φιλίαν, ὑπὸ δυοῖν ἐθεραπεύθην, τοῦ τε εὐκλεῶς ἐν τεῦθεν ἀποπεφοίτηκέναι, τοῦ τε παρὰ Θεοῦ ἐστεφανῶσθαι. ΤΙΘ. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΑΝΑΧΩΡΗΤΗ. Αρκεῖ τοῦτο, τὸ μαρτυρῆσαί μοι τὴν σὴν ἁγια σύνην, ὅτι οὐκ ἦν δυσκολία τρόπων ἐπὶ μικροῖς ποιουμένη τὴν ὀργὴν, ἀλλ' ἐμπειρία πραγμάτων διεφθαρμένων, καὶ ἐπί γε τὸ χεῖρον ἡξόντων, εἰ μή τις ἀνάγκη κωλύσειν· ἔδειξε γάρ, ὡς ἔφης, τὸ πρι γμα, πῶς Ευσταθίῳ, καὶ Ζωσίμῳ, καὶ Μάρωνι ἐπε ηυξήθησαν οἱ περὶ τὴν τροφὴν καὶ τὴν ἀσέλγειαν μανίαι. Οιστρῶντες γὰρ καὶ λυττώντες, μικρού τους κενταύρους ἀπέκρυψαν. Λείπεται οὖν οὐδὲν, ἢ τὸ καταθρηνεῖν αὐτούς· εἰ δὲ καὶ χαρίσαιο αὐτοῖς τὰς σαυτοῦ εὐχάς, είγε ποιήσειας. ΠΑΥΛΟ. Οιδά τινας, ἴσως δὲ καὶ αὐτὸς, τα διδόμενα γέρα μὴ προσιεμένους· οὐ τῷ κρείττους εἶναι κερδών Τῆς ἐπὶ τὴν
SOCRATES: • Animadvertisne, ο Alcibiades, te hæc έλαθες μανθάνων, καὶ φοιτῶν εἰ; διδασκάλου, 3ς σε
ignorare? 676 an me nescio hæc didicisti, et præceptoris operam industriamque adhibuisti, qui e
doceret dijudicare justius et injustius?, Mox ALCBIADES: e Quidui possim?, Soc. Existimasme me
rerum justarum et injustarum definitionem ignorare? Existimo certe te illam posse, si eam compereris.» ALCIB. Tunc vero arbitraris me non
comperisse?, Soc. • Equidem arbitror, si eam investigaveris.» ALCIB. Jam mene non investigasse
ἐδίδασκε διαγινώσκειν τὸ δικαιότερόν τε καὶ ἀδικώ·
τερον; ο 'Αλκ.. Τί δὲ, εἰ μὴ ἔχω; ο Σωκ. «Οκ
ἂν οἴει με ἄλλως εἰδέναι περὶ τῶν δικαίων καὶ ἀδέκων; ναί, εἴγε εὕροις·. 'Αλκ. • Αλλ' οὐκ ἄν με
εὑρεῖν ἡγῇ;» Σχ. «Καὶ μάλα γε, εἰ ζητήσειας.»
Αλκ. «Εἶτα ζητῆσαι οὐκ ἂν οἴει με; ο Σωκ. Έγωγε,
εἰ οιηθείης μὴ εἰδέναι» Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως
ἔχει, τότε εἰσόμεθα, ὅταν μὴ εἰδέναι οἰόμενοι τους
διδάσκοντας ἐπιζητήσωμεν.
arbitraris? > Soc. Arbitror, si aliquando opinatus es te illam ignorare. Quæ cum ita sint, tune scie‐
mus, cum non scire eos existimantes qui nos doceant conquisierimus.
CCCLXXXVIII. - ATHANASIO et THEOGNOSTO.
Timothei vita functi laudatio, veluti funebris
Vita nuper functum Timotheum bonos imitandi
studiosissimum, maximeque admirandum, vel me
lacente novisti expressam virtutis habuisse imaginem. Quod vero maxime nobis addictus fuerit, et
a nobis putetur, etsi non ita sit, duxisse initium
sui in melius progressus, quamvis multa quæ dicam
suppetunt, prætermitto, aliis dolorem in iis quibus
glorior, relinquens. Unum dicam, cujus rei testes
amici sunt, etiam inimici, eo se demisisse, tantamque erga nos exhibuisse benevolentiam, ut si daretur illi optio; ubi mallet, an in regiis versari vel
mecum, hoc sine dubio præferret. Duplici igitur
nomine ejus mortem moleste fero, cum ob summanı ipsius virtutem, tum ob sinceram amicitiam.
Duo vero vicissim dolorem consolando adimunt,
primo quod ille decessit e vita ornatus, deinde quod &
amoris gratia coronam a Deo acceperit.
ΤΠΗ. ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ.
oratio, de quo et lib. 11, epist. 155.)
Ὅτι μὲν ὁ μακάριος Τιμόθεος μιμητικώτατος
ἐγένετο καὶ θαυμασιώτατος άπασαν ἐκμάξασθαι πα
ραδείγματος ἀρετὴν, ἴστε κἂν μὴ γράφω. Ὅτε δὲ
πάντων μάλιστα ἡμῖν προσανέκειτο, καὶ ἐξ ἡμῶν
ἡγεῖτο (εἰ καὶ μὴ οὕτως εἶχε τὸ πρᾶγμα) τὴν ἀρχὴν
αὐτῷ γεγενῆσθαι τῆς ἐπὶ τὸ ἄμεινον προκοπῆς,
πολλὰ ἔχων εἰπεῖν, παραλείψω, φυλαττόμενος τὸ λ
πῆσαί τινας ἐφ' οἷς σεμνύνομαι. Ἐν δὲ φράσω, οὗ
πάντες καὶ φίλοι καὶ ἐχθροὶ τυγχάνουσι μάρτυρες
ὅτι τοσοῦτον ἥττητο, καὶ τοσαύτην περὶ ἡμᾶς εἶχεν
αἰδὼ, ὡς εἰ αἵρεσις αὐτῷ προετέθη, που βούλεται,
ἐν τοῖς βασιλείοις διατρίψαι ή παρ' ἐμοί, τοῦτο αν
ἀσυγκρίτως ἑλέσθαι. Δυοῖν τοίνυν ἕνεκεν βαρέως
ἐνεγκὼν τὴν τούτου τελευτήν, ἑνὸς μὲν διὰ τὴν ἀν
υπέρβλητον ἀρετὴν, ἑτέρου δὲ διὰ τὴν ἀσύγκριτον
φιλίαν, ὑπὸ δυοῖν ἐθεραπεύθην, τοῦ τε εὐκλεῶς ἐντεῦθεν ἀποπεφοίτηκέναι, τοῦ τε παρὰ Θεοῦ ἐστεφανῶσθαι.
ΤΙΘ. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΑΝΑΧΩΡΗΤΗ.
CCCLXXXIX. THEODORO ANACHORETÆ.
Peccatis utcunque parvis principio obstandum, ne crescant, ut Zosimi cæterorumque pro quibus tanquam
desperatis orandum. (Confer. epist. 2, 103, 410.)
Satis est tuam mihi testificari sanctitatem non
esse morum quamdam insolentiam, quæ ob res parvi momenti irascatur, sed corruptorum negotiorum
experimentum, et ad deterius labentium, nisi quæ
prohibeat necessitas. Ostensum enim, ut ais, Eustathio, Zosimo, et Maroni successisse ex volo dementiam deliciarum ac libidinis. ŒEstro enim ac ſurore incitati, propemodum centauros obscurarunt.
Non itaque cessabis eus deplorare: sin gratificari
eliam vis, precibus illos juvans, recte feceris.
CCCXC. PAULO.
Αρκεῖ τοῦτο, τὸ μαρτυρῆσαί μοι τὴν σὴν ἁγια
σύνην, ὅτι οὐκ ἦν δυσκολία τρόπων ἐπὶ μικροῖς
ποιουμένη τὴν ὀργὴν, ἀλλ' ἐμπειρία πραγμάτων
διεφθαρμένων, καὶ ἐπί γε τὸ χεῖρον ἡξόντων, εἰ μή
τις ἀνάγκη κωλύσειν· ἔδειξε γάρ, ὡς ἔφης, τὸ πρι
γμα, πῶς Ευσταθίῳ, καὶ Ζωσίμῳ, καὶ Μάρωνι ἐπε
ηυξήθησαν οἱ περὶ τὴν τροφὴν καὶ τὴν ἀσέλγειαν
μανίαι. Οιστρῶντες γὰρ καὶ λυττώντες, μικρού τους
κενταύρους ἀπέκρυψαν. Λείπεται οὖν οὐδὲν, ἢ τὸ
καταθρηνεῖν αὐτούς· εἰ δὲ καὶ χαρίσαιο αὐτοῖς τὰς
σαυτοῦ εὐχάς, είγε ποιήσειας.
Lucri contemptus, bonaque existimatio.
Novi ego quosdam, forsitan et tu, qui oblata præTh'.
Οιδά τινας, ἴσως δὲ καὶ αὐτὸς, τα διδόμενα γέρα
mia honoraria non admisere; non quod lucrum con- μὴ προσιεμένους· οὐ τῷ κρείττους εἶναι κερδών
Tres esse docet in Alcibiade priore Plato bunauze natura pestes: ignorantiam, negligentiam, et
arrogantiam; ignorantiæ vero duplex genus esse,
existimare ea nosse quæ nescias, de quo hoc loco
agit Isidorus; alterum agnoscere tuam ignorantiam,
et peritorum fidei te committere. Hinc et Socrates
septem Græciæ sapientuin sapientissimus Apollinis
oraculo est habitus, quod unum se scire quod nihil
sciret, afirmaret. SCHOTT.
Τῆς ame ἐπὶ mutant in τὴν codd. Vat. 650 et
Alt. Possin.
col. 1561–1562page 692 of 750
PG 78:1561(πάσης γὰρ ἂν ἦσαν ἀναρρήσεως άξιο:), ἀλλὰ τῷ μει ζύνων ἐφίεσθαι· οἵτινες καὶ δόξαν σκαιότητος χερ δαίνουσι, τῆς ὄντως εὐκλείας γυμνούμενοι. Χρή τοίς νυν μάλιστα μὲν κρείττονας εἶναι κερδῶν· εἰ δὲ μή, ἀγαπᾶν τὸ μέτριον· ἵνα μὴ τὸ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ζη τοῦντες, καὶ τοῦ κατ᾿ ἀξίαν ἐκπέσωμεν, καὶ σκαιός τητος δόξαν σχοίημεν, οὐκ ἐπὶ τῷ λαβεῖν τι ἀγαθὸν ἐγκωμιαζόμενοι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ προσλαβεῖν τι κακὸν κωμωδούμενοι. ΝΕΙΛΟ. Οἱ μὲν μετρίως λυπούμενοι καὶ δακρύειν ἰσχύουσιν· οἱ δὲ καταπληττόμενοι ἐπὶ ταῖς μεγίσταις συμ φοραῖς, οὐδὲ δακρύσαι δύνανται, τῇ τοῦ πάθους ὑπερβολῇ εαλωκότες, καὶ πᾶν ὅσον εἶχον ὑγρὸν τῇ τοῦ πυρὸς ἀκμῇ δαπανήσαντες. ᾿Αχανεῖς γοῦν καὶ κατηφεῖς εἰσι· μήτε λόγον, μήτε δάκρυα προϊέμενοι, τῇ δὲ τοῦ προσώπου στυγνότητι ἐμφαίνοντες τῆς ψυχῆς τὴν κατάστασιν. Τοῦτο δὲ αὐτοῖς τίκτει τὸ ἀδόκητον· τὸ γὰρ μὴ πάλαι μελετηθὲν τῷ λογισμῷ, τῷ ἀθρόως συμβαίνειν, ἐξίστησιν. Τ.Β. - ΕΥΤΟΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ καὶ πολλὴ καὶ πολύπλοκος της κακίας ή σκαιωρίᾳ, ἀλλὰ σὺ τῇ ἀρετῇ ταύτην καταγωνίζου. Ἐπειδὴ γὰρ ἀρετῆς μὲν λαμπρότερον οὐδὲν, κακίας δὲ οὐδὲν ζοφωδέστερον, πολλοὶ πολλάκις τῶν μήτε εἰπεῖν, μήτε πρᾶξαί τι λαμπρὸν βουλομένων, ὁρῶντες ἑαυ τῶν μὲν τὴν αἰσχρότητα, τῶν δὲ φιλαρέτων τὴν λαμπρότητα· ἐκλεξάμενοί τινα τῶν μηδὲν ἀγαθόν, μήτε εἰπεῖν, μήτε ποιῆσαι προηρημένων, επαίρουσι καὶ θαυμάζουσιν ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οἱ μὲν ἁμαθίᾳ, οἱ. δὲ βασκανίᾳ τοῦτο δρῶντες, ἵνα τὴν δόξαν καθέλωσι τῶν φιλοπόνων, οὐχ ἵνα δείξωσι θαυμαστὸν ὄντα τὸν μὴ ὄντα τοιοῦτον. ᾿Αλλὰ τὸν σπουδαῖον μάλιστα μὲν καὶ ἐπαίνων εἶναι κρείττονα χρή· εἰ δὲ καὶ διψώη τούτων, συνορῶν τὸν δόλον, ὅτι ἐκεῖνοι ἢ ἐκκόψαι αὐτῷ τὸν εἰς τὴν ἀρετὴν δρόμον βουλόμενοι, ἢ λυ πῆσαι, ἐπῄνεσαν τὸν κακηγορίας ἄξιον. Καὶ τοὺς μὲν δι' ἀμαθίαν τοῦτο ποιοῦντας, συγγνώμης ἀξιοῦν τοὺς δὲ διὰ φθόνον, θρηνεῖν· ὅτι τοσοῦτον ἀπέχουσι τοῦ πράξαί τι καλὸν, ὅτι οὐδὲ πρὸς τὸν ἐνάρετον σπένδονται. ΤηΓ. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Δῆλος μὲν ἧς Εκπαλαι τὴν ἱερωσύνην οὐκ εὐαγῶς κτώμενος· οὐ γὰρ διὰ πολιτείας αρίστης κτήσασθαι ἐδικαίους, ἀλλὰ χρήμασιν ὠνήσασθαι ὠνειροπόλεις. Δῆλος δὲ εἰ καὶ νῦν τὴν ἐπιθυμίαν εἰς ἔργον ἀγαγών, καίτοι εἰς δυσμὸς ὢν λοιπὸν τοῦ βίου. Τίς οὖν σοι συγγνώμη λελείψεται, τῇ κακίᾳ συναποθανεῖν προ ᾑρημένῳ; ΤΗΔ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ. Εἰ θεασοίμην, ὦ ὁμώνυμε, ἄνδρα δεινὸν μὲν ἐκ τῶν φαινομένων τὸ εἰκὸς συμβαλείν δεινότερον συμβαλεῖν συλλαβείν,
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CCCXCIV.
(πάσης γὰρ ἂν ἦσαν ἀναρρήσεως άξιο:), ἀλλὰ τῷ μει- lemnnerent (quovis enim præconio digni erant), sed
ζύνων ἐφίεσθαι· οἵτινες καὶ δόξαν σκαιότητος χερδαίνουσι, τῆς ὄντως εὐκλείας γυμνούμενοι. Χρή τοίς
νυν μάλιστα μὲν κρείττονας εἶναι κερδῶν· εἰ δὲ μή,
ἀγαπᾶν τὸ μέτριον· ἵνα μὴ τὸ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ζητοῦντες, καὶ τοῦ κατ᾿ ἀξίαν ἐκπέσωμεν, καὶ σκαιός
τητος δόξαν σχοίημεν, οὐκ ἐπὶ τῷ λαβεῖν τι ἀγαθὸν
ἐγκωμιαζόμενοι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ προσλαβεῖν τι κακὸν
κωμωδούμενοι.
ThA'. ΝΕΙΛΟ.
ut acciperent majora, hac ratione sinistram adepti
famain, et vera privati. 677 Decet itaque maxime
lucri contemptores esse: sin secus, modum convenit servare, ne quid supra dignitatem affectantes
et dignis excidamus et sinistram paremus opinionem;
non laudandi quod boni aliquid acceperimus, sed
quod mali quid nacti simus, vituperandi.
CCCXCI. NILO.
In nimio dolore sæpe stupor et silentium obvenit. Obstupui, steteruntque comæ, et vox faucibus hæsit. Virg.
Οἱ μὲν μετρίως λυπούμενοι καὶ δακρύειν ισχύου
σιν· οἱ δὲ καταπληττόμενοι ἐπὶ ταῖς μεγίσταις συμ
φοραῖς, οὐδὲ δακρύσαι δύνανται, τῇ τοῦ πάθους
ὑπερβολῇ εαλωκότες, καὶ πᾶν ὅσον εἶχον ὑγρὸν τῇ
τοῦ πυρὸς ἀκμῇ δαπανήσαντες. ᾿Αχανεῖς γοῦν καὶ
κατηφεῖς εἰσι· μήτε λόγον, μήτε δάκρυα προϊέμενοι,
τῇ δὲ τοῦ προσώπου στυγνότητι ἐμφαίνοντες τῆς
ψυχῆς τὴν κατάστασιν. Τοῦτο δὲ αὐτοῖς τίκτει τὸ
ἀδόκητον· τὸ γὰρ μὴ πάλαι μελετηθὲν τῷ λογισμῷ,
τῷ ἀθρόως συμβαίνειν, ἐξίστησιν.
Τ.Β. - ΕΥΤΟΝΙ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Qui moderate dolent, lacrymari etiam possunt:
qui vero ingenti calamitate perculsi, ne lacrymari
quidem queunt, doloris victi magnitudine, et quidquid inest humidi ignita vi consumente. Vultu itaque
alloniti ac perculsi merare, neque vocem neque
lacrymas einittunt, vultusque tristitia animi prae se
ferunt tristitiam. Hoc illis inexspectatum subitumque
gignit malum. Quod enim non prius animo provisum sit, hinc mentis copiosa nascitur alienatio.
G
Bonis propter improborum invidiam virtutis studium
Εἰ καὶ πολλὴ καὶ πολύπλοκος της κακίας ή σκαιω
ρία, ἀλλὰ σὺ τῇ ἀρετῇ ταύτην καταγωνίζου. Ἐπειδὴ
γὰρ ἀρετῆς μὲν λαμπρότερον οὐδὲν, κακίας δὲ οὐδὲν
ζοφωδέστερον, πολλοὶ πολλάκις τῶν μήτε εἰπεῖν,
μήτε πρᾶξαί τι λαμπρὸν βουλομένων, ὁρῶντες ἑαυ
τῶν μὲν τὴν αἰσχρότητα, τῶν δὲ φιλαρέτων τὴν
λαμπρότητα· ἐκλεξάμενοί τινα τῶν μηδὲν ἀγαθόν,
μήτε εἰπεῖν, μήτε ποιῆσαι προηρημένων, επαίρουσι
καὶ θαυμάζουσιν ὑπὲρ τὴν ἀξίαν, οἱ μὲν ἁμαθίᾳ, οἱ.
δὲ βασκανίᾳ τοῦτο δρῶντες, ἵνα τὴν δόξαν καθέλωσι
τῶν φιλοπόνων, οὐχ ἵνα δείξωσι θαυμαστὸν ὄντα τὸν
μὴ ὄντα τοιοῦτον. ᾿Αλλὰ τὸν σπουδαῖον μάλιστα μὲν
καὶ ἐπαίνων εἶναι κρείττονα χρή· εἰ δὲ καὶ διψώη
τούτων, συνορῶν τὸν δόλον, ὅτι ἐκεῖνοι ἢ ἐκκόψαι
αὐτῷ τὸν εἰς τὴν ἀρετὴν δρόμον βουλόμενοι, ἢ λυπῆσαι, ἐπῄνεσαν τὸν κακηγορίας ἄξιον. Καὶ τοὺς
μὲν δι' ἀμαθίαν τοῦτο ποιοῦντας, συγγνώμης ἀξιοῦν·
τοὺς δὲ διὰ φθόνον, θρηνεῖν· ὅτι τοσοῦτον ἀπέχουσι
τοῦ πράξαί τι καλὸν, ὅτι οὐδὲ πρὸς τὸν ἐνάρετον
σπένδονται.
ΤηΓ. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Thr.
CCCXCII. EUTONIO DIACONO.
non deserendum. Virtus claros æternosque efficit.
Etsi varius est atque implicitus improbitatis dolus, eum tu virtute expugna. Quoniam enim virtute
nibil est illustrius, malitia vero nihil obscurius,
multi sæpenumero qui neque dicere neque facere
quidpiam præclari volunt, suam turpitudinem, et
proborum claritudinem videntes, aliquem eligunt,
nec benedicendi, nec faciendi cupidum, eumque
supra merita extollunt et admirantur, hi quidem
per imperitiam hoc facientes, illi vero per invidiam,
ut gloriam acquirant laboris ac diligentiæ, non ut
admiratione dignum esse ostendant eum, qui talis non
sit: sed probum virtutisque studiosum laudibus potissimum esse majorem oportet, si vero laudes etiam
sitiat, intueri dolum oportet, quod illi aut interrumpere cursum ad virtutem, aut dolorem inferre volentes
vituperatione dignum laudarint. Et quidem qui per
imperitiam id faciunt, venia dignos existimem; qui
vero per invidiam id committunt deplorare oportet,
quod tantun a bene agendo abstinent, ut neque bi
cum virtute prædito fœdus ineant.
CCCXCIII. ZOSIMO PRESBYTERO.
Simoniæ nundinationisque beneficiorum accusat, ut alias sæpe, lib. 1, et lib. 111, et sup. epist. 276.
Δῆλος μὲν ἧς Εκπαλαι τὴν ἱερωσύνην οὐκ εὐαγῶς
κτώμενος· οὐ γὰρ διὰ πολιτείας αρίστης κτήσασθαι
ἐδικαίους, ἀλλὰ χρήμασιν ὠνήσασθαι ὠνειροπόλεις.
Δῆλος δὲ εἰ καὶ νῦν τὴν ἐπιθυμίαν εἰς ἔργον ἀγαγών,
καίτοι εἰς δυσμὸς ὢν λοιπὸν τοῦ βίου. Τίς οὖν σοι
συγγνώμη λελείψεται, τῇ κακίᾳ συναποθανεῖν προ
ᾑρημένῳ;
Te sacerdotium injuste possidere notum pridem
omnibus. Neque enim legitime jureque optimo
adipisci studuisti, sed pecunia mercatus es cauponando. Manifestum est te nunc quoque ad opus
cupiditaten referre, quamvis in occasu vitæ sis.
Quis igitur veniæ relictus locus, cum ad vitæ exituin improbis venire moribus malueris?
ΤΗΔ'. - ΙΣΙΔΩΡΟ.
Prudens quis et fortis existimandus. (Conf. epist. 76.)
Εἰ θεασοίμην, ὦ ὁμώνυμε, ἄνδρα δεινὸν μὲν ἐκ
τῶν φαινομένων τὸ εἰκὸς συμβαλείν δεινότερον
Si perspexerim, o mihi cognominis Isidore, virum
acutum ex rebus apparentibus quod verisimile est,
Pro συμβαλεῖν ambo iidem codd. in contextu
babent συλλαβείν, sed uterque lectionem editi exhibet in margine. Possis.
col. 1563–1564page 693 of 750
PG 78:1563δὲ ἐκ τῶν ἀφανῶν τὴ δέον συνιδεῖν· ἔν τε τοῖς πειρασμοῖς καὶ τοῖς κινδύνοις τὸ δῆγμα τῶν συνόντων γοις τε παρακλητικοῖς, καὶ τῷ καθ᾿ ἑαυτὸν ἀδεεῖ δυ νάμενον ἐκβαλεῖν· τοῦτον καὶ συνετώτατον, καὶ ἀν δρειότατον ὁρισαίμην. ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Ἐκεῖνον μόνον ἔγωγε βασιλέα καὶ ἡγεμόνα εἶναι ἡγοῦμαι, ὃς ἄρξας ἑαυτοῦ τὸ ὑπήκοον ἐπιεικείς καὶ φιλανθρωπίᾳ ἀνηρτήσατο. Τοὺς δὲ ἄλλους τυράννους κλητέον, τοὺς τοῖς ἑτέρων πόνοις ἑαυτοῖς ἡδονας ἀθεμίτους πορίζοντας. Της. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΔΙΑΚΟΝΩ. Εἰ πᾶς ἄνθρωπος θανάτου όφλημα τυγχάνει, καὶ ἀδύνατον τοῦτο [μή] ἀποδοθῆναι τὸ χρέος, ο μήτε βασι λεῖς, μήτε τύραννοι, μήτε σατράπαι, μήτε σοφελ, μήτε δίκαιοι ἀκυρῶσαι ηδυνήθησαν (θεία γάρ ἐστιν ἀπόφασις ἡ τοῦτ᾽ ἀπαιτοῦσα)· τοὺς μὲν ἄλλους ἐλετ τέον καὶ θρηνητέον, οἷς ἡ τελευτὴ ἀρχὴ γίνεται τιμωριῶν· ἐκείνους δὲ εὐφημητέον καὶ ἀνακηρυ κτέον, ὧν ἡ τελευτὴ τῶν ἀγώνων εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν στεφάνων περιέστη. Τῆς γὰρ ἄκρας μακαριότητος εὑρηκότες τὸν ὅρον, τῶν ἄλλων ἀπάντων ἀμελήσαντες, μένην τὴν ψυχὴν ἐκόσμησαν, ἧς καὶ τὸ σῶμα ανάκτορον ἁγνείας ἀπέφηναν· δ καὶ ἐν τῇ ἀναστάσει ἐπὶ τὸ κρεῖττον μετακοσμηθέν, τῇ ψυχῇ τὴν ἀθάνα του συζήσει ζωήν. ΤΖ'. — ΙΣΧΥΡΙΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Φεύγειν χρή, ὦ βέλτιστε, τους πονηρούς, καὶ δια κοντας· εἰ μὴ βούλοιντο γνωσιμαχεῖν· καὶ διώκειν τοὺς ἀγαθοὺς, καὶ φεύγοντας, εἰ καὶ μὴ βούλοιντο ἡρεμεῖν. ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ὅτι μὲν τὸ τὰς βρεις καὶ τὰς ἀδικίας φέρειν, κανταῦθα μὲν φέρει δόξαν, κἀκεῖσε δὲ κλέος οίσει μέγιστον, μάλα ἀκριβῶς οἶδα· ὅτι δὲ τὸ εἰδέναι χάριν τῷ ἀδικοῦντι καὶ ὑβρίζοντι, ὡς εἰς μείζονα φιλο σοφίαν συνελαύνοντι, καὶ μάλιστα όταν πολλάκις τοῦτο ποιῶν, καὶ ἐναβρύνοιτο (ἵνα μὴ λέγω, ὅτι τοὺς ἡμετέρους στεφάνους βούλομαι ἐκ τῶν ἀλλοτρίων ὑφαίνεσθαι συμφορῶν), μέγιστόν ἐστι, καὶ τῆς ἐμῆς δυνάμεως μείζον, τῆς φέρειν μὲν τὸ ὑβρίζεσθαι καὶ ἀδικεῖσθαι δυναμένης, μηδέπω δὲ κατορθωσάσης το χάριν εἰδέναι τοῖς ἀδικοῦσι, καὶ ὑπερεύχεσθαι και θαρῶς τῶν διὰ παντὸς ἐπηρεαζόντων· καὶ μάλιστα ὅταν μηδὲ μεταγινώσκειν ἐθέλωσιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπὲρ αὐτῶν εὐχομένους γελώσι. Τοῦτο παρ' ἐμου μάνθανε· εἰ δὲ αὐτὸς καὶ τοῦτο κατώρθωσας, λίαν σε ἐπαινῶ καὶ κροτῶ τῆς μεγαλοψυχίας. Εγώ γάρ (οὐ γὰρ ἀποκρυψαίμην ἐμαυτοῦ τὸ ἐλάττωμα) πολ λάκις καθαρῶς εὐξάμενος ὑπὲρ τῶν κατά περίστασιν
conjicere acutiorem vero ex non apparentibus δὲ ἐκ τῶν ἀφανῶν τὴ δέον συνιδεῖν· ἔν τε τοῖς πειραquod decet, colligere, ut in tentationibus ac periculis specimen aliquod prudentiæ præbeat sermonibus hortatoriis, et illa intrepido per se animo propulsare queat, hunc ego prudentissimum juxta ac
fortissimum virum judicaverim.
CCCXCV. APOLLONIO EPISCOPO.
σμοῖς καὶ τοῖς κινδύνοις τὸ δῆγμα τῶν συνόντων
γοις τε παρακλητικοῖς, καὶ τῷ καθ᾿ ἑαυτὸν ἀδεεῖ δυ
νάμενον ἐκβαλεῖν· τοῦτον καὶ συνετώτατον, καὶ ἀνδρειότατον ὁρισαίμην.
ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
TLE.
Quis vere rex, quis tyrannus. (Conf. epist. 255.)
Hunc ego solum regem ducemque dixero, qui
sibi imperans subditum æquitate atque humanitate
obstrinxerit. Caeteros vero tyrannos appellemn, qui
per nefas voluptates suas, alieno labore conquirunt.
CCCXCVI. ATHANASIO DIACONO.
Bene morienti
Ἐκεῖνον μόνον ἔγωγε βασιλέα καὶ ἡγεμόνα εἶναι
ἡγοῦμαι, ὃς ἄρξας ἑαυτοῦ τὸ ὑπήκοον ἐπιεικείς καὶ
φιλανθρωπίᾳ ἀνηρτήσατο. Τοὺς δὲ ἄλλους τυράννους
κλητέον, τοὺς τοῖς ἑτέρων πόνοις ἑαυτοῖς ἡδονας
ἀθεμίτους πορίζοντας.
Της. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΔΙΑΚΟΝΩ.
gratulandum.
Εἰ πᾶς ἄνθρωπος θανάτου όφλημα τυγχάνει, καὶ
ἀδύνατον τοῦτο [μή] ἀποδοθῆναι τὸ χρέος, ο μήτε βασιλεῖς, μήτε τύραννοι, μήτε σατράπαι, μήτε σοφελ,
μήτε δίκαιοι ἀκυρῶσαι ηδυνήθησαν (θεία γάρ ἐστιν
ἀπόφασις ἡ τοῦτ᾽ ἀπαιτοῦσα)· τοὺς μὲν ἄλλους ἐλετ -
τέον καὶ θρηνητέον, οἷς ἡ τελευτὴ ἀρχὴ γίνεται
τιμωριῶν· ἐκείνους δὲ εὐφημητέον καὶ ἀνακηρυ
κτέον, ὧν ἡ τελευτὴ τῶν ἀγώνων εἰς τὴν ἀρχὴν τῶν
στεφάνων περιέστη. Τῆς γὰρ ἄκρας μακαριότητος
εὑρηκότες τὸν ὅρον, τῶν ἄλλων ἀπάντων ἀμελήσαν
τες, μένην τὴν ψυχὴν ἐκόσμησαν, ἧς καὶ τὸ σῶμα
ανάκτορον ἁγνείας ἀπέφηναν· δ καὶ ἐν τῇ ἀναστάσει
ἐπὶ τὸ κρεῖττον μετακοσμηθέν, τῇ ψυχῇ τὴν ἀθάνα
του συζήσει ζωήν.
Si mortalium quisque morti vivit obnoxius,
neque fieri possit quin id debitum persolvat, quod
neque rex, neque tyrannus, neque dynasta, nec
sapiens, nec denique justus possit rescindere (Dei
enim sententia pronuntiata omnes complectitur),
commiseratione planctuque digni quibus interitus
praebet initium penarum ac suppliciorum. illis
contra gratulandwin, meritoque sunt praedicandi,
quorum in certamine excessus in coronarum desinunt principium! Qui enim summæ beatitudinis
terminum repererunt, de cæteris omnibus securi
animam solum exornarunt: cujus etiam expiationem in se corpus agnoscit, quod ipsum in carnis
resurrectione in melius cominutatum, animæ denuo
immortali societate junctum, vitam adipiscetur.
CCCXCVII. ISCHYRIONI PRESBYTERO.
Qui in vita fugiendi;
Fugere, vir optime, improbos convenit, ac persequentes, nisi resipiscant, desinantque bonos
persequi atque exsules. Quod si recusent, vitaudi
sunt.
CCCXCVIII. THEODOSIO PRESBYTERO.
ΤΖ'. — ΙΣΧΥΡΙΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
qui sequendi.
Φεύγειν χρή, ὦ βέλτιστε, τους πονηρούς, καὶ δια
κοντας· εἰ μὴ βούλοιντο γνωσιμαχεῖν· καὶ διώκειν
τοὺς ἀγαθοὺς, καὶ φεύγοντας, εἰ καὶ μὴ βούλοιντο
ἡρεμεῖν.
Th₂H'.
ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
De bono patientiæ, in persecutione quid agendum. Præclarum esse injurias vatienter ferre, at pro inimicis
etiam oråre longe maximum,
Probe novi ipsam injuriarum improbitatisque Ὅτι μὲν τὸ τὰς βρεις καὶ τὰς ἀδικίας φέρειν,
alienæ tolerantiam, et in hac vita gloriam parere,
tum in altera decus esse allaturam maximum. Injurias vero facienti ac lædenti gratias agere; rem
esse quæ ad majorem vitæ perfectionem hominem
impellat, ac præsertim si idipsum sæpius agens
etiam honorem referat ac laudem. Non quod dicam
aut velim nos laureas ex alienis debere malis contexere. Id enim permagnum est, et meis longe
impar viribus per quas possim et injurias perpeti et
contumelias, 679 nequeam tamen inde emendari,
atque injurias inferenti gratias habere, et sincere
orare pro calumniantibus nos: maximeque cum
ne agnoscere quidem velint, quin etiam pro se
orantes solent irridere. lloc unum ex me discito.
I vero si fortiter feceris, laudem sane et animo
applaudam generoso. Equidemn (non enim nean
occulere volo infritatem) non raro pro iis depreκανταῦθα μὲν φέρει δόξαν, κἀκεῖσε δὲ κλέος οίσει
μέγιστον, μάλα ἀκριβῶς οἶδα· ὅτι δὲ τὸ εἰδέναι χάριν
τῷ ἀδικοῦντι καὶ ὑβρίζοντι, ὡς εἰς μείζονα φιλο
σοφίαν συνελαύνοντι, καὶ μάλιστα όταν πολλάκις
τοῦτο ποιῶν, καὶ ἐναβρύνοιτο (ἵνα μὴ λέγω, ὅτι τοὺς
ἡμετέρους στεφάνους βούλομαι ἐκ τῶν ἀλλοτρίων
ὑφαίνεσθαι συμφορῶν), μέγιστόν ἐστι, καὶ τῆς ἐμῆς
δυνάμεως μείζον, τῆς φέρειν μὲν τὸ ὑβρίζεσθαι καὶ
ἀδικεῖσθαι δυναμένης, μηδέπω δὲ κατορθωσάσης το
χάριν εἰδέναι τοῖς ἀδικοῦσι, καὶ ὑπερεύχεσθαι και
θαρῶς τῶν διὰ παντὸς ἐπηρεαζόντων· καὶ μάλιστα
ὅταν μηδὲ μεταγινώσκειν ἐθέλωσιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς
ὑπὲρ αὐτῶν εὐχομένους γελώσι. Τοῦτο παρ' ἐμου
μάνθανε· εἰ δὲ αὐτὸς καὶ τοῦτο κατώρθωσας, λίαν
σε ἐπαινῶ καὶ κροτῶ τῆς μεγαλοψυχίας. Εγώ γάρ
(οὐ γὰρ ἀποκρυψαίμην ἐμαυτοῦ τὸ ἐλάττωμα) πολ
λάκις καθαρῶς εὐξάμενος ὑπὲρ τῶν κατά περίστασιν
col. 1565–1566page 694 of 750
PG 78:1565να γεγονότων έχθρῶν, θελήσας δὲ εὔξασθαι καὶ ὲρ τῶν κατὰ μελέτην καὶ σπουδήν, διὰ τοῦ στόμα ; μόνου τοῦτο πεποιηκώς ξάλων. Οὐ μὴν ἀπιστῶ ς εἰς τοσοῦτον ἀρετῆς ἀναβεβηκόσιν, ἀλλὰ καὶ έρω καὶ συγχαίρω, καὶ εὐξαίμην εἰς τοῦτο φθάσαι μέτρον. Οὐ γὰρ πάθοιμι τὸ πολλῶν πάθος, οἱ ὅταν ὸς μὴ δυνηθῶσιν ἐπιλαβέσθαι ἀρετῆς, ἄτοπόν τι ὦσιν· ἡ γὰρ ἀπιστοῦσι τοῖς κατωρθωκόσιν, ἐξ ὧν άττουσι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ψηφιζόμενοι (πεφύ σε γὰρ σχεδὸν ἅπαντες ἐκ τῶν καθ' ἑαυτοὺς καὶ 5 περὶ τῶν πέλας φέρειν ψήφους)· ἡ αἰσχυνόμενοι ἐπὶ μικροψυχία ἁλῶναι, ἐναβρύνονται ὡς κατορ σαντες· καὶ μάλιστα όταν περὶ ἀδήλου πράγματ ; ὁ λόγος ᾖ· ἢ εἰς θεωρίας καταφεύγουσι, τὸ πρᾶ α ἀποδιδράσκοντες, ἵνα δόξοιεν μὴ ἐκ ῥαθυμίας, λ' ἀπὸ κρίσεως ὑγιούς μὴ κατωρθωκέναι. Όπερ νὰς οἶδα παθόντας ἐγὼ τῶν μὴ δυνηθέντων κα ρθῶσαι, μηδὲ δύο χιτῶνας. Ἐχρἦν γὰρ μὴ εἰπεῖν, ο θεωρηθῆναι χρή, ἀλλὰ θαυμάσαι μὲν τοὺς κατορ ύσαντας, ὁμολογήσα: δὲ τούτου τοῦ ἄλλου ἀπολε ἔφθαι. Ἐγὼ γὰρ ἐκείνους μάλιστα ἀνακηρύττω, ὺς ἀνύσαντας ἅπερ τέως ἀνύσαι οὐκ ἠδυνήθην. Τηθ. — ΜΑΡΤΥΡΙΟ. Αριστόν ἐστιν, ὦ φίλτατε, τὸ χρόνου φείδεσθαι ἐκ ἀνέχεται γὰρ αὖθις ἐπιφοιτᾷν, οὔτε μάτην ἀνα υθεὶς τὴν αὐτὴν ὑποστρέφειν ὁδόν· νόμῳ δὲ φύ ως ἁλύτῳ πειθόμενος (ὠκύτατος γάρ ἐστι καὶ ιχύτατος), θέει μὲν ἀκίχητον δρόμον, λαβέσθαι δὲ τις βουλομένοις οὐ δίδωσιν. Οὐκοῦν χρὴ ἔχεσθαι αὐτ οῦ πλησιάζοντος· οἷόν τε γὰρ τότε ἑλεῖν καὶ κατα (εἶν. Παριππεύσαντος γὰρ καὶ τὸ μεταδιώκειν ἀνή ντον, καὶ τὸ καταλαμβάνειν ἀμήχανον. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Μὴ θαύμαζε, εἰ τοσούτων ποιμένων λεγομένων Η πρόβατα λυκοῦται. Τοσοῦτον γὰρ ἀπέχουσι τινες ξ αὐτῶν οὐ γὰρ πάντας αἰτιατέον) τοῦ φυτ άττειν καὶ ἐπιμελεῖσθαι, ὅτι οὐδὲ κυνῶν μιμοῦν τι τρόπον φυλαττόντων, ἀλλὰ τὰ λύκων δρῶσι, τὰ ρόβατα κατεσθίοντες. Οὐ γὰρ ἤρκεσεν αὐτοῖς τὰ ρια καὶ τὸ γάλα, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἥψαντο, οὐχὶ ῶν σωμάτων (ἧττον γὰρ ἂν ἦν), ἀλλὰ τῶν ψυχῶν ἂν μὲν λιπαρὸν κατασφάζοντες, πᾶν δὲ ἀσθενὲς αρορώντες, πᾶν δὲ τετραυματισμένον οὐ θεραπεύον ες, τὸ δὲ ἰσχυρὸν καὶ μὴ εἶκον τῇ ἀσωτίᾳ αὐτῶν, ὅλοις καὶ ἐπιβουλαΐς κατεργαζόμενοι. ΥΔ'. -- ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Ηδέως ἂν καὶ ἀσμένως τὴν ἀλήθειαν τιμῶν ἡττῆ θαι δοκῶ, ἢ ψευδόμενος νικώ. Αληθεύων μὲν γὰρ, ἂν ἡττῆσθαι δόξω, νενίκηκα· ἀπάτῃ δὲ κρατήσας, Αν νενικηκέναι δόξω, ήττημαι.
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CDI.
να γεγονότων έχθρῶν, θελήσας δὲ εὔξασθαι καὶ catus, qui ex casu quodam, et in quibusdam rerum
ὲρ τῶν κατὰ μελέτην καὶ σπουδήν, διὰ τοῦ στόμα
; μόνου τοῦτο πεποιηκώς ξάλων. Οὐ μὴν ἀπιστῶ
ς εἰς τοσοῦτον ἀρετῆς ἀναβεβηκόσιν, ἀλλὰ καὶ
έρω καὶ συγχαίρω, καὶ εὐξαίμην εἰς τοῦτο φθάσαι
μέτρον. Οὐ γὰρ πάθοιμι τὸ πολλῶν πάθος, οἱ ὅταν
ὸς μὴ δυνηθῶσιν ἐπιλαβέσθαι ἀρετῆς, ἄτοπόν τι
ὦσιν· ἡ γὰρ ἀπιστοῦσι τοῖς κατωρθωκόσιν, ἐξ ὧν
άττουσι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ψηφιζόμενοι (πεφύ
σε γὰρ σχεδὸν ἅπαντες ἐκ τῶν καθ' ἑαυτοὺς καὶ
5 περὶ τῶν πέλας φέρειν ψήφους)· ἡ αἰσχυνόμενοι
ἐπὶ μικροψυχία ἁλῶναι, ἐναβρύνονται ὡς κατορσαντες· καὶ μάλιστα όταν περὶ ἀδήλου πράγματ
; ὁ λόγος ᾖ· ἢ εἰς θεωρίας καταφεύγουσι, τὸ πρᾶ
α ἀποδιδράσκοντες, ἵνα δόξοιεν μὴ ἐκ ῥαθυμίας,
λ' ἀπὸ κρίσεως ὑγιούς μὴ κατωρθωκέναι. Όπερ
νὰς οἶδα παθόντας ἐγὼ τῶν μὴ δυνηθέντων καρθῶσαι, μηδὲ δύο χιτῶνας. Ἐχρἦν γὰρ μὴ εἰπεῖν,
ο θεωρηθῆναι χρή, ἀλλὰ θαυμάσαι μὲν τοὺς κατορ
ύσαντας, ὁμολογήσα: δὲ τούτου τοῦ ἄλλου ἀπολεἔφθαι. Ἐγὼ γὰρ ἐκείνους μάλιστα ἀνακηρύττω,
ὺς ἀνύσαντας ἅπερ τέως ἀνύσαι οὐκ ἠδυνήθην.
si recte ac præclare quid agant: confitendum
30 saue illos maxime prædico qui id præstant, quod ipse hactenus non potui praestare.
eventibus mihi adversati fuerunt, deinde vero
idipsum pro iis facere tentans qui de industria et
studio mihi adversarentur sane tum expertus sum,
quod non nisi ore tenus prius id fecissem. Nov
enim iis diffido, qui ad summam pervenerunt virluten, imo gaudeo atque adeo congratulor, optemque eo perfectionis pertingere. Neque enim multorum laboro invidiæ perturbatione, qui, cum alicujus
assequi nequeant virtutem, absurdi quid committunt: vel enim invident recte agentibus, et ex iis
quæ agunt de aliis judicant (solent enim plerique
omnes ex suis ipsi rebus de aliis ferre judicium),
vel dum pudet illos pusillanimitatis argui, gloriantur, quasi recte fecerint maximeque cum de re
incerta verba fiunt. Vel denique ad contemplan.
dum se recipiunt, actionem refugientes, ne videantur ex ignavia socordiaque sed sano judicio non
recte fecisse. Quod multis scio usu venisse, iis
præsertim qui illud servare non possint: Duas
tunicas nec habeatis'. Non enim dicendum, contemplationi dandam operam, sed admirandum eos
vero hoc se certamine vinci, et a tergo relinqui.
Τηθ. — ΜΑΡΤΥΡΙΟ.
CCCXCIX. — MARTYRIO.
Temporis ratio habenda. Occasio non negligenda. (Conf. epist. 266.)
Αριστόν ἐστιν, ὦ φίλτατε, τὸ χρόνου φείδεσθαι·
ἐκ ἀνέχεται γὰρ αὖθις ἐπιφοιτᾷν, οὔτε μάτην ἀναυθεὶς τὴν αὐτὴν ὑποστρέφειν ὁδόν· νόμῳ δὲ φύως ἁλύτῳ πειθόμενος (ὠκύτατος γάρ ἐστι καὶ
ιχύτατος), θέει μὲν ἀκίχητον δρόμον, λαβέσθαι δὲ
τις βουλομένοις οὐ δίδωσιν. Οὐκοῦν χρὴ ἔχεσθαι αὐτ
οῦ πλησιάζοντος· οἷόν τε γὰρ τότε ἑλεῖν καὶ κατα-
(εἶν. Παριππεύσαντος γὰρ καὶ τὸ μεταδιώκειν ἀνήντον, καὶ τὸ καταλαμβάνειν ἀμήχανον.
Tempori parcere optimum est, amicissime: transitunı enim non redit, nec male collocatum, eadem
revertitur via. Indissolubili enim naturæ legi obtemperans (velocissimum est enim ac celerrimum)
incomprehensibilem currit cursum, ut capi a vo
lento nequeat. Præsens itaque tempus arripiendum
est, tunc enim apprehendere liceat ac potiri. Obequitans autem ac decurrens capi non potest ac
comprehen.li.
HERMINO COMITI.
r. ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
In malos pastores pecus deglubentes, Ezech. xxx{V.
Μὴ θαύμαζε, εἰ τοσούτων ποιμένων λεγομένων
Η πρόβατα λυκοῦται. Τοσοῦτον γὰρ ἀπέχουσι τινες
ξ αὐτῶν οὐ γὰρ πάντας αἰτιατέον) τοῦ φυτ
άττειν καὶ ἐπιμελεῖσθαι, ὅτι οὐδὲ κυνῶν μιμοῦν
τι τρόπον φυλαττόντων, ἀλλὰ τὰ λύκων δρῶσι, τὰ p
ρόβατα κατεσθίοντες. Οὐ γὰρ ἤρκεσεν αὐτοῖς τὰ
ρια καὶ τὸ γάλα, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἥψαντο, οὐχὶ
ῶν σωμάτων (ἧττον γὰρ ἂν ἦν), ἀλλὰ τῶν ψυχῶν·
ἂν μὲν λιπαρὸν κατασφάζοντες, πᾶν δὲ ἀσθενὲς
αρορώντες, πᾶν δὲ τετραυματισμένον οὐ θεραπεύονες, τὸ δὲ ἰσχυρὸν καὶ μὴ εἶκον τῇ ἀσωτίᾳ αὐτῶν,
ὅλοις καὶ ἐπιβουλαΐς κατεργαζόμενοι.
ΥΔ'. -- ΔΩΡΟΘΕΟ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Veritatis vis, et candoris.
Ηδέως ἂν καὶ ἀσμένως τὴν ἀλήθειαν τιμῶν ἡττῆ
θαι δοκῶ, ἢ ψευδόμενος νικώ. Αληθεύων μὲν γὰρ,
ἂν ἡττῆσθαι δόξω, νενίκηκα· ἀπάτῃ δὲ κρατήσας,
Αν νενικηκέναι δόξω, ήττημαι.
• Matth. x, 10.
Noli admirari tot tantorumique pastorum oves
veluti a lupis dilaniari. Quidam enim (non enim
accusandi omnes) tantum sibi temperant a custodia
et cura, ut ne canum 680 quidem gregem servantium morem teneant, sed luporuun partes agant.
Neque enim satis ducunt lana et lacte uti, sed et
ipsorum rapiunt, non tam corpora, quod minus
foret, quam animas, pecus omne pingue absumentes, et infirmum quod est contemnentes, et quidquid
læsum vulnere est non medicantes. Quidquid Grum
est ac robustum, contra atque oportebat, ingluvie
sua, fraudibus atque insidiis comprehendunt.
DOROTHEO VIRO CLARISS.
Semper verilas vincit.
Lubens volensque veritatem honorans malim
vinci, quam mendax vincere. Vera etenim narrans,
etsi vinci videar, vinco. Dolo vero malo superatis,
tametsi vicisse videar, victus abeo.
col. 1567–1568page 695 of 750
PG 78:1567ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΩ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΕΥ ΣΤΑΘΙΟ. Ἐπειδὴ ἀγνοεῖν προσποιείσθε, ὅτι ἡ κακία πάσης τιμωρίας ἐστὶ χαλεπωτέρα, εδικαίωσα αὐτὸ τοῦτο μηνῦσαι. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς παραλογίζεσθε ὑπὸ τῶν το νῶν κολακευόμενοι, ἐννοήσατε καὶ τὰς κολάσεις τὰς τῇ ἀκολασίᾳ χρεωστουμένας, καὶ πάντως ἀποδοθητο μένας, καὶ ἀπόστητε ταύτης. ΥΓ. ΣΕΡΗΝΟ. Εστιν ὅτε χαρὰ ἄμετρος λύπης πλέον τὴν ψυχὴν ἀδι κεῖ. Η μὲν γὰρ ἀναπτεροῖ καὶ παράφρονα αὐτὴν ἐρ γάζεται, καὶ τῆς φύσεως λήθην εμποιεῖ. Ἡ δὲ τὸ φρόνημα αὐτῆς ταπεινοῖ, καὶ τὸ φύσημα κενοί, καὶ τῆς φύσεως ὑπομιμνήσκει, καὶ εἰς ἀρετὴν συν ελαύνει. Χρὴ οὖν καὶ χαρᾶς καὶ λύπης ὑψηλότερου εἶναι, καὶ μετρίως καὶ ἐπιστημόνως τὴν ἑκατέρας φέρειν ἔφοδον. ΙΕΡΑΚΙ ΔΙΑΚΟΝΟ Καὶ τοῦ ἰατροῦ κἂν ἄριστος εἴη, καὶ τῶν βοηθημά των κἂν πολλὰ εἴη καὶ πολυτελῆ, καὶ τοῦ νοσήματα κἂν εὔτατον εἴη, μᾶλλον δύναται ἡ τοῦ νοσοῦντος προαίρεσις, εἰ πείσειεν ἑαυτὸν ὅτι νοσεῖ, καὶ εἰς θεραπείαν ὁδεῦσαι σπουδάσειεν. Εἰ γὰρ καὶ ἐκεῖνα πάντα συνδράμοι, καὶ μηδὲν παραλειφθείη τῶν φε ρόντων εἰς ὑγείαν, οὐδὲν τοσοῦτον δυνήσονται τῆς προαιρέσεως τοῦ κάμνοντος ἀντιπραττούσης, καὶ τούτοις ἅπασι πολεμούσης. Εἰ τοίνυν καὶ αὐτὸς οἶδας ὅτι νοσεῖς (οὐ μικρὸν δὲ καὶ τοῦτο· πολλοὶ γὰρ νοσοῦντες οὐδὲ ὅτι νοσοῦσιν ἴσασι), σπούδασον καὶ Ιατρείας τυχεῖν. Τύχοις δὲ, εἰ σαυτὸν συντείνο καὶ τὴν θείαν καλέσειας ἐπὶ σαυτὸν ἐπιστήμην, τὴν καὶ φύσεως, καὶ νοσημάτων, καὶ πάσης περιγια νομένην κακίας. ΥΕ. ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ καὶ ὁ λοιδορηθεὶς παρὰ τοῦ δῆλός ἐστιν ἐξωργισμένος, ὑποφαίνων τε ὡς οὐκ εἰς μακράν δί κας ἀπαιτήσει τοῦ τολμήματος, ἅτε ὑβριστὴν ὄντα καὶ ἀτάσθαλον· ἀλλὰ πιστεύω, ὡς εἴξει τῇ περ αινέσει, καὶ οὐκ ἀμυνεῖται. Εἰ τοίνυν διαφύγοις νυνὶ τὴν παρὰ ἀνθρώποις δίκην (διαφεύξῃ δὲ, ὡς οἶμαι), σαυτὸν σωφρόνισον, καὶ τὴν δίκην ἀπαίτησον, τῇ μὲν μετανοίᾳ σαυτὸν μαστίζων, τῇ δὲ ἀπολογία τὸν ὑβρισθέντα θεραπεύων, καὶ τῷ μηκέτι τὰ αὐτὰ δρᾷν τὴν ἀσφάλειαν ποριζόμενος. Εἰ γὰρ τοῖς αὐτ τοῖς ἐπιμένοις, εἰ καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώποις λάθοις δίκην, τὴν θείαν οὐ λήσεις. μακράν μικράν. ἀπαιτήσει ἀποτίσει. 7, τὴν δίκην, επιμένοις ἐπιμείνοις.
CDH.
MARTINIANO, ZOSIMO, MARONI ET YB'.
EUSTATHIO.
ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΩ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΕΥΣΤΑΘΙΟ.
Suadet a libidine temperare.
Quandoquidem ignorare vos simulatis improbitatem, omni esse pœna molestiorem, æquum duxi
id significare. Si autem vos ipsi decipitis illecebris
voluptatum decepti, supplicia quæ sibi intemperantia atque libido arcessit, et semper pendit,
perpendite.
Ἐπειδὴ ἀγνοεῖν προσποιείσθε, ὅτι ἡ κακία πάσης
τιμωρίας ἐστὶ χαλεπωτέρα, εδικαίωσα αὐτὸ τοῦτο
μηνῦσαι. Εἰ δὲ ἑαυτοὺς παραλογίζεσθε ὑπὸ τῶν το
νῶν κολακευόμενοι, ἐννοήσατε καὶ τὰς κολάσεις τὰς
τῇ ἀκολασίᾳ χρεωστουμένας, καὶ πάντως ἀποδοθητο
μένας, καὶ ἀπόστητε ταύτης.
ΥΓ.
SERENO.
Animi moderatio in prosperis adversisque servanda.
Nimium gaudium magis interdum quam luctus
animo nocet. Nam spe attollens bona mente movet,
naturæque inducit oblivia. Luctus vero hominis
mentem demissiorem reddit, fastumque dejicit,
suæque facit conditionis memorem: virtuti denique
astringit. Gaudij itaque et luctus victorem decet
esse: utrumque etiam moderate constanterque ſerendum.
CDIV. HIERACI DIACONO.
ΣΕΡΗΝΟ.
Εστιν ὅτε χαρὰ ἄμετρος λύπης πλέον τὴν ψυχὴν ἀδι
κεῖ. Η μὲν γὰρ ἀναπτεροῖ καὶ παράφρονα αὐτὴν ἐργάζεται, καὶ τῆς φύσεως λήθην εμποιεῖ. Ἡ δὲ τὸ
φρόνημα αὐτῆς ταπεινοῖ, καὶ τὸ φύσημα κενοί, καὶ
τῆς φύσεως ὑπομιμνήσκει, καὶ εἰς ἀρετὴν συν
ελαύνει. Χρὴ οὖν καὶ χαρᾶς καὶ λύπης ὑψηλότερου
εἶναι, καὶ μετρίως καὶ ἐπιστημόνως τὴν ἑκατέρας
φέρειν ἔφοδον.
YA'. ΙΕΡΑΚΙ ΔΙΑΚΟΝΟ
Hortatur ut, cum animi morbum cognoscal, ejus incumbat medela. (Conf. ad eumdem epist. 135, et lit. ",
epist. 238.)
Plus potest ægrotantis propositum, si persuaserit sibi se ægrotare, etiam in morbo curatu facili,
et sanitatem consequi studeat, quam medicus qui
medicamenta plurima et exquisita habeat. II:æc enim
si concurrant universa, nihilque prætermittat corum
quæ ad rectam pertinent valetudinem, nihil tale
possunt efficere si æger proposito reluctetur, et
omnibus adversetur. Si te igitur morbo nosti laborare, non quidem exiguum hoc (multi enim ægroti,
ægrotare se nesciunt), da operam diligenter ut convalescas. Convalesces autem si coneris ipse efficere
te sanum, et a Deo petieris tui cognitionem, quæ el
naturam,et morborum mala omnia facile superat.
681 CDV.-PALLADIO DIACONO.
Καὶ τοῦ ἰατροῦ κἂν ἄριστος εἴη, καὶ τῶν βοηθημά
των κἂν πολλὰ εἴη καὶ πολυτελῆ, καὶ τοῦ νοσήματα
κἂν εὔτατον εἴη, μᾶλλον δύναται ἡ τοῦ νοσοῦντος
προαίρεσις, εἰ πείσειεν ἑαυτὸν ὅτι νοσεῖ, καὶ εἰς
θεραπείαν ὁδεῦσαι σπουδάσειεν. Εἰ γὰρ καὶ ἐκεῖνα
πάντα συνδράμοι, καὶ μηδὲν παραλειφθείη τῶν φε
ρόντων εἰς ὑγείαν, οὐδὲν τοσοῦτον δυνήσονται τῆς
προαιρέσεως τοῦ κάμνοντος ἀντιπραττούσης, καὶ
τούτοις ἅπασι πολεμούσης. Εἰ τοίνυν καὶ αὐτὸς
οἶδας ὅτι νοσεῖς (οὐ μικρὸν δὲ καὶ τοῦτο· πολλοὶ γὰρ
νοσοῦντες οὐδὲ ὅτι νοσοῦσιν ἴσασι), σπούδασον καὶ
Ιατρείας τυχεῖν. Τύχοις δὲ, εἰ σαυτὸν συντείνο
καὶ τὴν θείαν καλέσειας ἐπὶ σαυτὸν ἐπιστήμην,
τὴν καὶ φύσεως, καὶ νοσημάτων, καὶ πάσης περιγια
νομένην κακίας.
ΥΕ.
ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Monet ut apud eum, cui maledixerat, apologia se purget et simile peccatum vitet in posterum. (Confer, epist.
34, 190 et 274.)
Etsi convicio a te affectus, uti clarum tibi est, Εἰ καὶ ὁ λοιδορηθεὶς παρὰ τοῦ δῆλός ἐστιν ἐξωρ
succenseat, indicans quomodo brevi a te pænas γισμένος, ὑποφαίνων τε ὡς οὐκ εἰς μακράν δίaudacia exigat, tanquam ab injurio et improbo,
credo tamen admonitioni ipsum pariturum, neque
se vindicaturum. Quare si mortalium poenam elfugies (quod futurum spero), teipsum moderare, et a
te pœnam reposce, mętanœa te ipse flagellans. Deſensione vero ac purgatione læso medicinam afferes,
securumque reddes (dicens) fore ut tale quid
postliae non committas. Si vero antiquum obtines,
etsi hominum eſſugies supplicium, Dei manum non
effugies.
κας ἀπαιτήσει τοῦ τολμήματος, ἅτε ὑβριστὴν ὄντα
καὶ ἀτάσθαλον· ἀλλὰ πιστεύω, ὡς εἴξει τῇ περ
αινέσει, καὶ οὐκ ἀμυνεῖται. Εἰ τοίνυν διαφύγοις
νυνὶ τὴν παρὰ ἀνθρώποις δίκην (διαφεύξῃ δὲ, ὡς
οἶμαι), σαυτὸν σωφρόνισον, καὶ τὴν δίκην ἀπαίτησον,
τῇ μὲν μετανοίᾳ σαυτὸν μαστίζων, τῇ δὲ ἀπολογία
τὸν ὑβρισθέντα θεραπεύων, καὶ τῷ μηκέτι τὰ αὐτὰ
δρᾷν τὴν ἀσφάλειαν ποριζόμενος. Εἰ γὰρ τοῖς αὐτ
τοῖς ἐπιμένοις, εἰ καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώποις λάθοις
δίκην, τὴν θείαν οὐ λήσεις.
Pro μακράν iidem scribunt μικράν. Vers. 5,
ἀπαιτήσει mutant in ἀποτίσει. Vers. 7, tollunt τὴν
ante δίκην, et vers. antep. pro επιμένοις haliceil
ἐπιμείνοις.
col. 1569–1570page 696 of 750
PG 78:1569ΥΓ. - ΣΕΡΗΝΟ. Εἰ τοῖς ἀρετὴν ἀσκοῦσι, μετὰ παῤῥησίας νῦν τε ἔξεστι βιῶσαι, καὶ μετὰ τὸν ἐνταῦθα βίον παρα στῆναι τῷ θείῳ δικαστηρίῳ· τοῖς δὲ κακίαν ἀσπαζομένοις αἰσχύνη νῦν τε ἔπεται, κἀκεῖσε ἔψεται· διατί μὴ ἐκείνην μὲν περιπτυσσόμεθα· ταύτην δὲ προτροπάδην φεύγομεν; ΥΖ'. ΗΡΩΝ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Ἡ ἀρετὴ χρῆμά ἐστι καὶ ἀναγκαῖον, καὶ συμ φέρον, καὶ καλὸν, καὶ πρέπον καὶ λυσιτελὲς, καὶ χρήσιμον. Αναγκαῖον μὲν, ὅτι τοῦ πολιτεύεσθαι ὀρθῶς οὐδὲν ἀναγκαιότερον· συμφέρον δὲ, ὅτι πρὸς μακαριότητα ἄγει· καλὸν δὲ, ὅτι σεμνύνει τοὺς ἔχον τας· πρέπον δὲ, ὅτι κοσμεῖ τοὺς κεκτημένους· λυσι τελὲς δὲ, ὅτι λύει τὸ τέλος αὐτῆς τοὺς πόνους· χρή, σιμον δὲ, ὅτι οὐδὲν αὐτῆς χρησιμώτερον. Τίς τοι γαροῦν μὴ λίαν ἐξεστηκώς οὐ λίαν αὐτῆς ἀνθ έξεται; ΥΗ'. ΗΣΑΙΑ. Ὅτι μὲν τῇ μὲν μεγαλοψυχία καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια ἔπεται, τῇ δὲ μικροψυχίᾳ ή μικροπρεπείᾳ, μάλα ἀκριβῶς οἶμαι σε εἰδέναι. "Οτι δὲ δι καίως τῇ μὲν πρέπει τὸ κλέος, τῇ δὲ τὸ δέος, καὶ τοῦτο οἶμαι εἰδέναι. Η μὲν γὰρ καὶ τὴν εὐημερίαν μετρίως, καὶ τὴν δυσημερίαν ἀνδρείως φέρει. Η δὲ πῆ μὲν ἄγαν ὑψηλὴ, πῆ δὲ λίαν ταπεινή γίνεται, τοῖς πράγμασι συμμεταβαλλομένη, καὶ εὐρίπου οὐδὲν διαφέρουσα. ΥΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ περιῤῥέοντα τὸν ἄδικον πλοῦτον ὁρῶν, πλούσιον σαυτὸν ἡγῇ, καὶ τοὺς φιλοσοφοῦντας ταλανίζεις, ὡς χαλεπῷ θηρίῳ τῇ πενίᾳ μαχομένους· ἴσθι ὅτι ὅπερ ἐκείνους ἡγῇ, τοῦτ' αὐτὸς πρὸς ἐκείνους ἐξ εταζόμενος πάσχεις· εἰ δὲ οὐκ αἰσθάνῃ, θαυμαστὸν οὐδέν. Ἐπεὶ καὶ οἱ μανίᾳ λυττῶντες, δρῶντες & δρῶ σιν, ἑαυτοὺς μὲν μακαρίζουσι· τῶν δὲ ὄντως ὑγιαινόντων καταγελώσιν. ΥΙ'. — ΑΙΜΙΛΙΑΝΟ. Διὰ τοῦτο δύσκολόν ἐστιν, ὡς ἔοικε, διαφυγεῖν τὸν τῆς φιλοδοξίας λογισμόν· ἐπειδήπερ δ ποιεῖ τις εἰς καθαίρεσιν αὐτοῦ, τοῦτο ἀρχὴ ἑτέρας φιλο δοξίας εὑρίσκεται. Τοὺς μὲν οὖν ἐρήμους ὄντας ἀγα θῶν πράξεων, δοξάζεσθαι δὲ ποθοῦντας, ὡς δυσιά τους μεταδιδακτέον, λέγοντας, ὅτι Ασκήσατε ἀρετὴν, καὶ τότε ζητεῖτε δόξαν. Τοὺς δὲ πράξεσι σεμνυνομένους, δόξης δὲ μὴ καταφρονοῦντας, ὡς εὐτάτους θεραπευτέον, λέγοντας, ὅτι Μείζους ἔσονται καὶ λαμπρότεραι αι πράξεις, όταν καὶ τῆς δόξης κατα φρονήσητε, τῆς καὶ πεσεῖν αἰσχυνομένης, καὶ στῆ
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. CDX.
SERENO.
ΥΓ. - ΣΕΡΗΝΟ.
Virtutis laudatio et seq. epist. et 414.
Εἰ τοῖς ἀρετὴν ἀσκοῦσι, μετὰ παῤῥησίας νῦν
τε ἔξεστι βιῶσαι, καὶ μετὰ τὸν ἐνταῦθα βίον παρα
στῆναι τῷ θείῳ δικαστηρίῳ· τοῖς δὲ κακίαν ἀσπαζο
μένοις αἰσχύνη νῦν τε ἔπεται, κἀκεῖσε ἔψεται· διατί
μὴ ἐκείνην μὲν περιπτυσσόμεθα· ταύτην δὲ προτροπάδην φεύγομεν;
ΥΖ'.
ΗΡΩΝ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
Si virtute præditis in hac vita confidenter liceat
vivere, et a morte Dei tribunali assistere, improLos vero hic, et ibi dedecus sequatur, quid dubilamas virtutem quidem amplecti ac fovere, vitia vero
concitato fugere cursu?
De eadem re.
CDVII. — HERONI.
Virtus res est necessaria, et commoda, pulchra
ac decens, utilis atque fructuosa. Necessaria quidem, quia rempublicam recte gerenti nihil æque
necessarium. Commoda, quia ad beatitudinem ducit
Ἡ ἀρετὴ χρῆμά ἐστι καὶ ἀναγκαῖον, καὶ συμφέρον, καὶ καλὸν, καὶ πρέπον καὶ λυσιτελὲς, καὶ
χρήσιμον. Αναγκαῖον μὲν, ὅτι τοῦ πολιτεύεσθαι
ὀρθῶς οὐδὲν ἀναγκαιότερον· συμφέρον δὲ, ὅτι πρὸς
μακαριότητα ἄγει· καλὸν δὲ, ὅτι σεμνύνει τοὺς ἔχον- sempiternam. Honesta, quia possidentes cohoneτας· πρέπον δὲ, ὅτι κοσμεῖ τοὺς κεκτημένους· λυσι- stal. Deceus, oruat enim se possidentes. Utilis,
τελὲς δὲ, ὅτι λύει τὸ τέλος αὐτῆς τοὺς πόνους· χρή, quia fnis ejus dissolvit labores. Fructuosa denique,
σιμον δὲ, ὅτι οὐδὲν αὐτῆς χρησιμώτερον. Τίς τοι quia nihil ea magis frugiferum. Ecquis igitur,
γαροῦν μὴ λίαν ἐξεστηκώς οὐ λίαν αὐτῆς ἀνθ- nisi valde amens, non eam vehementer complectaέξεται;
tur?
ΥΗ'.
ΗΣΑΙΑ.
CDVIII.-ISAJÆ.
Magni et angusti animi discrimen. (Conf. epist. 328 et 443, item epist. 152, lib. iv, ad loca Prov. xiv,
vers. 19.)
Ὅτι μὲν τῇ μὲν μεγαλοψυχία καὶ ἡ μεγαλο
πρέπεια ἔπεται, τῇ δὲ μικροψυχίᾳ ή μικροπρέπεια, μάλα ἀκριβῶς οἶμαι σε εἰδέναι. "Οτι δὲ δικαίως τῇ μὲν πρέπει τὸ κλέος, τῇ δὲ τὸ δέος, καὶ
τοῦτο οἶμαι εἰδέναι. Η μὲν γὰρ καὶ τὴν εὐημερίαν
μετρίως, καὶ τὴν δυσημερίαν ἀνδρείως φέρει. Η δὲ
πῆ μὲν ἄγαν ὑψηλὴ, πῆ δὲ λίαν ταπεινή γίνεται, τοῖς
πράγμασι συμμεταβαλλομένη, καὶ εὐρίπου οὐδὲν
διαφέρουσα.
ΥΘ. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Arbitror notum tibi esse ad animi magnitudinem,
majestatem dignitatemque consequi: animum vero
pusillum abjectionem demissionemque comitari.
Illud quoque te non fugere arbitror, illam, decus
gloriamque: lianc vero metum formidinemque
decere. Illa quidem res secundas moderate; adversas
vero fortiter tolerat. Hæc vero valde identidem
elata, quandoque demissa nimis exsistit, rebus
accommodata, ab Euripi luminis cursu nihil differeus.
Monet ne propier divitias se extollat,
Εἰ περιῤῥέοντα τὸν ἄδικον πλοῦτον ὁρῶν, πλούσιον
σαυτὸν ἡγῇ, καὶ τοὺς φιλοσοφοῦντας ταλανίζεις,
ὡς χαλεπῷ θηρίῳ τῇ πενίᾳ μαχομένους· ἴσθι ὅτι
ὅπερ ἐκείνους ἡγῇ, τοῦτ' αὐτὸς πρὸς ἐκείνους ἐξ
εταζόμενος πάσχεις· εἰ δὲ οὐκ αἰσθάνῃ, θαυμαστὸν
οὐδέν. Ἐπεὶ καὶ οἱ μανίᾳ λυττῶντες, δρῶντες & δρῶσιν, ἑαυτοὺς μὲν μακαρίζουσι· τῶν δὲ ὄντως ὑγιαινόντων καταγελώσιν.
ΥΙ'. — ΑΙΜΙΛΙΑΝΟ.
De gloriæ studio. (Supr. epist.
Διὰ τοῦτο δύσκολόν ἐστιν, ὡς ἔοικε, διαφυγεῖν
τὸν τῆς φιλοδοξίας λογισμόν· ἐπειδήπερ δ ποιεῖ
τις εἰς καθαίρεσιν αὐτοῦ, τοῦτο ἀρχὴ ἑτέρας φιλοδοξίας εὑρίσκεται. Τοὺς μὲν οὖν ἐρήμους ὄντας ἀγα
θῶν πράξεων, δοξάζεσθαι δὲ ποθοῦντας, ὡς δυσιάτους μεταδιδακτέον, λέγοντας, ὅτι Ασκήσατε ἀρετὴν,
καὶ τότε ζητεῖτε δόξαν. Τοὺς δὲ πράξεσι σεμνυνο
μένους, δόξης δὲ μὴ καταφρονοῦντας, ὡς εὐτάτους
θεραπευτέον, λέγοντας, ὅτι Μείζους ἔσονται καὶ
λαμπρότεραι αι πράξεις, όταν καὶ τῆς δόξης κατα
φρονήσητε, τῆς καὶ πεσεῖν αἰσχυνομένης, καὶ στῆ
CLIX. EIDEM.
aliosque iis carentes contemnal.
Si cum emuere iniquas divitias, seu mammonam
iniquitatis, consideres, divitem teipsum dixeris,
ae perfectae vacantes vilz, 682 quasi moleste ad
bestias depugnantes, cum paupertate, miseros appel.
laveris: scito quales illos æstimes, idem de te interrogatos sentire. Id vero si minus capias, nihil
nirandum, quando et furore iusanientes, ob ea que
patrant, beatos se opiniantur: quique recte valent
sapiuntque eos irrident.
CUX. - EMILIANO.
336, 337, 338 et hac seq.)
Idcirco difficile est, ut apparet, effugere gloriæ
studium, quod quidquid quis ad eam abolendam
agit, hoc principium esse alterius gloriæ comperiatur. Qui igitur a bonis vacui sunt operibus, laudari vero expetunt, ut qui ægre curari queant, docendi sunt dicendo: virtutein exercete; tunc gloriam quærite. Qui vero gerunt res praeclare agunt
que feliciter, gloriam nihilominus exoptant, utpote
qui curari facile queant, medicina iis adhibenda
est dicendo: majores fore illustrioresque res etiam
gestas cum contempseritis gloriam, quæ et labi ve-
col. 1571–1572page 697 of 750
PG 78:1571ναι μὴ δυναμένης, ἀλλ᾽ εἰς τὸ μὴ δν χωρῆσαι ῥᾳδίως επισταμένης. Τὸ εἰκὸς μὲν γὰρ ζητεῖτε, ἀλλ᾽ οὐδέ που τούτῳ καιρός. Ηξει χρόνος ότε λάμψετε ὡς ἥλιος τοὺς δὲ τῆς τῶν ἀνθρώπων υψηλοτέρους δόξης, ὡς φιλοσόφους ἀναῤῥητέον. ΥΙΑ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Θειότερον μὲν τὸ πράττοντά τι χρηστόν, με ζη τεῖν τὴν ἐξ ἀνθρώπων δόξαν· εἰ δὲ πράττων της ζητοίη, φιλόδοξος ὁ τοιοῦτός ἐστιν, οὐ κενόδοξος. Ο γάρ κενὸς ὢν πράξεων ἀγαθῶν, δόξαν δὲ ζητῶν μὴ προσήκουσαν, κενόδοξός ἐστιν, ἐφ᾽ οἷς μὴ η πράττῃ σεμνυνόμενος, καὶ ἀλλοτρίῳ προσώπων ἐν αβρυνόμενος. Οὐ γὰρ τὴν δόξαν κενὴν μόνον χρήνα μίζειν (εἰ γὰρ τοῦτο δοθείη καὶ ὁ φιλόδοξος κενόδοξος εἰκότως ἂν κληθείη), ἀλλ᾽ εἰ κυριολεκτοῖτο του νομα, ὁ κενὸς ὢν ἔργων χρηστῶν, ἀντιποιούμενος δὲ δόξης, κενόδοξος ἂν δικαίως καλοῖτο. φιλοδοξίας και κενοδοξίας. φιλόδοξος κενόδοξος, κενόδοξος ημερίς, ΥΙΒ'. - ΠΡΟΣΕΧΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ ΙΑΤΡΩ Οὐχ ὥσπερ ἐν πελάγει, ὦ σοφέ, παρὰ τὴν τῶν ἀγρίων ἀνέμων ἐμβολὴν γίνεται, οὕτω καὶ ἐν ψυχῇ, ἀλλὰ παρὰ τὴν αὐτῆς ῥαθυμίαν. "Αν γὰρ μὴ αὐτὴ ἀνάψῃ τὴν φλόγα, ἂν μὴ τροφὴν δῷ τῷ πυρὶ, ἂν μὲ τὰς εὐμόρφους ὄψεις πολυπραγμονῇ, ἂν μὴ τὰ ἀλλά τρια κάλλη περιεργάζηται, ἂν μὴ εἰς θέατρα της τῶν ἡδονῶν αἱ νιφάδες ἀναβαίνῃ, ἂν μὴ πιαίνῃ του ή τὴν σάρκα. ἂν μὴ καταποντίζῃ οἴνῳ τὸν ἡνιοχούντε λογισμόν, οὐκ αίρεται ἡ φλόξ, οὐκ ἀνάπτεται πυρά, οὐ γίνεται αργαλεώτερον τὸ θηρίον, οὐ δια κόπτεται καθάπερ ὑπὸ πνευμάτων (αγδαίων τῆς διανοίας ή καθαρότης. ΥΙΓ'. — ΖΩΣΙΜΟ, ΧΑΙΡΉΜΟΝΙ, ΜΑΡΩΝ. Αμπελος ἡμερὶς λέγεται, παρὰ τὸ ἡμεροῦν ἡμᾶς τὸν οἶνον, καιρίως καὶ μετρίως προσφερόμεν νον· πίστιν τε γὰρ ἀνθρώποις καὶ φιλίαν ομηρεύει, εὐφροσύνης τε αἴτιος, πένθους ἀλεξιφάρμακον, καὶ ῥαθυμίας ἀναιρετικὸν τυγχάνει· καὶ νοτοῦσε μὲν βοήθημα ἁπλοῦν ποικίλων τε παθῶν πανώντανο ὑγιαίνουσι δὲ ἔρεισμα, καὶ τῆς ὑγείας τηρητικών Εἰ δέ τις τό, μηδὲν ἄγαν, καὶ τὸ «Μέτρον ἄριστον» ατιμάσας παροινήσειεν εἰς αὐτόν, ἀμυνεῖται τὴν ὕβριν· καὶ κεφαλὴν μὲν καὶ κροτάφους σφακελίσες, τὴν δὲ ῥώμην ἀπελάσει, καὶ πᾶν τὸ σῶμα ἐκλύσει χεῖρας δὲ καὶ πόδας δήσας (τὰ γὰρ ἄλλα τὰ τούτων ἀτοπώτερα, οὐδὲ λέγειν καλόν), παραδώσει καὶ φί λοις καὶ ἐχθροῖς εἰς γέλωτα. ΝΟΤ.Σ. Ημερὶς, ἄμπελος, ἀπὸ τοῦ ἐξημερούν ἡμᾶς. Ημερὶς ἡδώωσα, τεθήλει δὲ σταφυλῇσι, ἁπλοῦν μὲν εἰ τε παθῶν δέ.
retur, et jam subsistere non potest, sed in nibilum ναι μὴ δυναμένης, ἀλλ᾽ εἰς τὸ μὴ δν χωρῆσαι ῥᾳδίως
facile concillet. quam quamdam gloriam quærite,
sed nondum ipsi tempus quærendi commodum. Veniel dies, cum, ut sol, clarescet: at qui laudem
omnem contemnendo superant, hi ut perfecti sunt
prædicandi.
CDXI. EIDEM.
επισταμένης. Τὸ εἰκὸς μὲν γὰρ ζητεῖτε, ἀλλ᾽ οὐδέ που
τούτῳ καιρός. Ηξει χρόνος ότε λάμψετε ὡς ἥλιος -
τοὺς δὲ τῆς τῶν ἀνθρώπων υψηλοτέρους δόξης, ὡς
φιλοσόφους ἀναῤῥητέον.
ΥΙΑ'.
Θειότερον μὲν τὸ πράττοντά τι χρηστόν, με ζη
τεῖν τὴν ἐξ ἀνθρώπων δόξαν· εἰ δὲ πράττων της
ζητοίη, φιλόδοξος ὁ τοιοῦτός ἐστιν, οὐ κενόδοξος.
Ο γάρ κενὸς ὢν πράξεων ἀγαθῶν, δόξαν δὲ ζητῶν
μὴ προσήκουσαν, κενόδοξός ἐστιν, ἐφ᾽ οἷς μὴ
η πράττῃ σεμνυνόμενος, καὶ ἀλλοτρίῳ προσώπων ἐν
αβρυνόμενος. Οὐ γὰρ τὴν δόξαν κενὴν μόνον χρήνα
μίζειν (εἰ γὰρ τοῦτο δοθείη καὶ ὁ φιλόδοξος κενόδο
ξος εἰκότως ἂν κληθείη), ἀλλ᾽ εἰ κυριολεκτοῖτο του
νομα, ὁ κενὸς ὢν ἔργων χρηστῶν, ἀντιποιούμενος δὲ
δόξης, κενόδοξος ἂν δικαίως καλοῖτο.
Rursum de gloria. Quod discrimen φιλοδοξίας και κενοδοξίας. (Confcr. epist. 337.)
Divinius quidpiam est recte agentem non quærere
gloriam ab hominibus, si vero recte agens quærat
laudem, ille φιλόδοξος laudis, non inanis gloriæ cupidus est dicendus. At qui bonis careat operibus,
gloriain tamen sibi non debitam investigando consectetur, hic κενόδοξος, inanis est gloriæ studiosus,
quia grave nibil gessit, et persona indutus aliena
se venditat atque ostentat. Neque enim gloria sola
inanis est judicanda (si id enim concedatur, etiam
laudis cupidus, inanis esset gloriæ studiosus appellandus), sed et proprio appelletur nomine, qui bonis
sit vacuus operibus, Gingens vero gloriam, hic merito κενόδοξος appelletur.
CDXII.-PROSECHIO SCHOLASTICO, MEDICO.
Animi perturbationes
Non, o bone vir, ut in pelago præter ferociendium ventorum incursum contingit, sic et in anima
accidit, sed hic hominum contingit culpa ac negligentia. Si enim damnniam non accendat, nisique
igni materiam præbeat, nisi formarum curiosus
exsistat spectator, nisi alienam sollicitet pulchritudinem, nisi adeat spectacula, ubi voluptatum plurima sunt in theatris invitamenta, nisi denique
deliciis carnem sagiuet, nisi intellectum velut aurigam vino deposuerit, seu demerserit, flamma sane
non tolletur, 683 pyra non ardebit, fera vitiorumn
molestior non evadet, non denique perfringetur,
velut ingenti turbinum impetu, mentis puritas.
CDXIII.-ZOSIMO, CHIÆREMONI, ET MARONI.
De tini usu disputatum. Ebrietatis
Vitis, Græce ημερίς, mitts dicta, quod vinum
nitiores nos, si tempori ac moderate sunatur, redΥΙΒ'. - ΠΡΟΣΕΧΙΑ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ ΙΑΤΡΩ
ex animo oriri.
Οὐχ ὥσπερ ἐν πελάγει, ὦ σοφέ, παρὰ τὴν τῶν
ἀγρίων ἀνέμων ἐμβολὴν γίνεται, οὕτω καὶ ἐν ψυχῇ,
ἀλλὰ παρὰ τὴν αὐτῆς ῥαθυμίαν. "Αν γὰρ μὴ αὐτὴ
ἀνάψῃ τὴν φλόγα, ἂν μὴ τροφὴν δῷ τῷ πυρὶ, ἂν μὲ
τὰς εὐμόρφους ὄψεις πολυπραγμονῇ, ἂν μὴ τὰ ἀλλά
τρια κάλλη περιεργάζηται, ἂν μὴ εἰς θέατρα της
τῶν ἡδονῶν αἱ νιφάδες ἀναβαίνῃ, ἂν μὴ πιαίνῃ του ή
τὴν σάρκα. ἂν μὴ καταποντίζῃ οἴνῳ τὸν ἡνιοχούντε
λογισμόν, οὐκ αίρεται ἡ φλόξ, οὐκ ἀνάπτεται
πυρά, οὐ γίνεται αργαλεώτερον τὸ θηρίον, οὐ δια
κόπτεται καθάπερ ὑπὸ πνευμάτων (αγδαίων τῆς
διανοίας ή καθαρότης.
ΥΙΓ'. — ΖΩΣΙΜΟ, ΧΑΙΡΉΜΟΝΙ, ΜΑΡΩΝ.
mala. (Confer. epist. 45 et 73.)
Αμπελος ἡμερὶς λέγεται, παρὰ τὸ ἡμεροῦν
ἡμᾶς τὸν οἶνον, καιρίως καὶ μετρίως προσφερόμεν
dat. Fidem enim amoremque mutuum hominibus νον· πίστιν τε γὰρ ἀνθρώποις καὶ φιλίαν ομηρεύει,
conciliat, lætitiæ etiam causa est, et mærorem
averruncat, ignaviam excitans, ac pellers. Agris
opem variis in morbis afferens, sanis vero valetudinein tuetur ɔtque conservat. Si itaque quis illud:
Ne quid nimis, et modus optimus, negligens in vino
debacchetur, injurias vindicabit, et caput quidem
temporaque conturbabit, robur exagitabit, corpusque adeo totum solvet; manus pedlesque vinciens,
aliaque his inagis etiam absurda, ne dictu quidem
honesta afferet, atque amicis juxta et inimicis risum
exhibebit.
εὐφροσύνης τε αἴτιος, πένθους ἀλεξιφάρμακον, καὶ
ῥαθυμίας ἀναιρετικὸν τυγχάνει· καὶ νοτοῦσε μὲν
βοήθημα ἁπλοῦν ποικίλων τε παθῶν πανώντανο
ὑγιαίνουσι δὲ ἔρεισμα, καὶ τῆς ὑγείας τηρητικών
Εἰ δέ τις τό, μηδὲν ἄγαν, καὶ τὸ «Μέτρον ἄριστον»
ατιμάσας παροινήσειεν εἰς αὐτόν, ἀμυνεῖται τὴν
ὕβριν· καὶ κεφαλὴν μὲν καὶ κροτάφους σφακελίσες,
τὴν δὲ ῥώμην ἀπελάσει, καὶ πᾶν τὸ σῶμα ἐκλύσει
χεῖρας δὲ καὶ πόδας δήσας (τὰ γὰρ ἄλλα τὰ τούτων
ἀτοπώτερα, οὐδὲ λέγειν καλόν), παραδώσει καὶ φί
λοις καὶ ἐχθροῖς εἰς γέλωτα.
VARIA LECTIONES ET ΝΟΤ.Σ.
Ημερὶς, ἄμπελος, ἀπὸ τοῦ ἐξημερούν
ἡμᾶς. Hesychius, Homerus Odyss. E, vers. 60 •
Ημερὶς ἡδώωσα, τεθήλει δὲ σταφυλῇσι,
Vitis pubescens florebat vero uris, Schott.
Post ἁπλοῦν codd. Vat. 650 et Alt. solidunt
μὲν εἰ τε ante παθῶν mutant in δέ.
col. 1573–1574page 698 of 750
PG 78:1573ΥΙΔ'. ΛΕΟΝΤΙΟ. Ἡ ἀρετὴ τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ ἀπὸ τῶν μεταβολῶν ἐλέγχεσθαι, ὅτι καὶ αὐταῖς τὰς πρεπούσας ἐπι βάλλουσα ἡνίας εὐθύνει πρὸς τὸ δέον. Τῷ μὲν γὰρ πλούτῳ τὸ οἰκονομικόν συγκιρνᾷ, τῇ δὲ δόξῃ τὴν μετριότητα· καὶ τῇ μὲν ἀρχῇ τὴν ἀτυφίαν. Τῇ δὲ πενίᾳ τὴν ἀνδρείαν. Εἰ τοίνυν καὶ τῶν πραγμάτων τοὺς νεωτερισμούς νικᾷ, καὶ ἀιίδιμον κἀνταῦθα ἔχει κἀκεῖσε ἕξει τὸ κλέος, διατί μὴ ταύτην ἀσπα ζόμεθα; ΥΙΕ. ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Τὰ μὲν ἐπὶ ταῖς ταφαῖς τοῖς ἀφιλοσόφοις καὶ ἀπειροκάλοις ειωθότα πληροῦσθαι, ἄλλοις ἑατέον. Σὺ δὲ ταῖς ἐντελεστέραις εὐφημίαις περίστελλε τὸν μεταστάντα, καὶ τοῖς ἀσύλοις καὶ πρεπωδεστάτοις ἐνταφίοις κόσμει, τὴν τοῦ λόγου δωρούμενος χάριν ἕνα κἀκεῖνον τιμήσῃς, καὶ τοὺς μεθ' ἡμᾶς εἰς ζῆλον ἀγάγης. ΥΙΑ'. - ΓΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ. Εἰ καὶ νενικημένος ὑφ' ὧν πέπονθας, οὔπω νικῆ και σαυτὸν ἴσχυσας εἰς τὸ μὴ ἀμύνασθαι, ἀλλὰ δίκας ἀπαιτῆσαι τὸν ὑβρίσαντα ονειροπολείς· μάλιστα μὲν ἀλλότριον τοῦτο Χριστιανοῦ. Εἰ δὲ τῷ νόμῳ ἐπερείδῃ, τέως ἔνδος· ἡ γὰρ ὁ χρόνος σε θερα πεύσει, ἢ ἐκεῖνος ἀπολογήσεται, εἴπερ τοσαύτη ἐστὶν ἡ ὀργή· καὶ μετὰ ταῦτα αὐτὸν ἀμύνασθαι δυνήσῃ, οὐδὲν ὑπὸ τοῦ χρόνου εἰς τὸ μὴ δοῦναι δίκην ἐκεῖνον παραβλαπτόμενος. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Εἰπὲ δὲ τῷ σαυτοῦ φίλῳ· Ἐλθὲ ὡς ἡμᾶς, ἡ μεταδώσων ὧν ἔχεις, ἢ μεθέξων ὧν οὐκ ἔχεις. Σὺ μὲν γὰρ σου φίαν ἔχειν φής μεγαληγορεῖν οὐ παραιτουμένην, ἡμεῖς δὲ φαμεν ἀλήθειαν ἁπλότητι καὶ αἰδοῖ κεκοσμημένην. "Η γὰρ κρείττοσιν εὑρεθεῖσι κατακολουθήσεις ἄσμενος, ἢ ἐπανήξεις οἴκαδε μηδὲν ζημιωθεὶς. ΥΙΖ'. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Οι Εἰ μὲν μόνος σοι ὁ τῆς φιλοχρηματίας έρως καὶ ἐπῆλθε καὶ εἷλεν, οὐκ ἂν τοσαύτην παρὰ πάντων ὑπο έμενες γραφήν. Ἐπειδὴ δὲ πάντες ἐν σοί, ὡς φασιν, ἀχορεύτως χορεύσαντες εἷλον, μείζονά σε πάσης τις μωρία; ἁμαρτάνειν ἡγούμενοι, ὡς ποικίλον καὶ που λύμορφον θηρίον ἐκτρέπονται. Εἰ τοίνυν βούλει την τοιαύτην ἀποτρέψασθαι ἀδοξίαν, τὰ ἀνθρώποις φιλο αρέτοις πρέποντα καὶ λέγε καὶ πρᾶττε. ᾿Αγαμαί σου τὸ σοφὸν φρόνημα, ὅτι φόβον πραό τητι μίξας οὐδένας ἔχεις, οὔτε τοὺς διὰ τὸν φόβον μισοῦντας, οὔτε τοὺς διὰ τὴν πραύτητα πταίοντας ἀλλά σοι τὴν ἀκόλουθον κρᾶσιν ἀντιδιδόασιν οἱ ἀρχό μένει, σωφροσύνῃ φιλίαν συνάψαντες· ἐπειδὴ γὰρ τὰ πλεῖστον ἀπ' ἀλλήλων διεστῶτα ἐκέρασας, καὶ αὐτοὶ ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ.
ΥΙΔ'.
EPISTOLARUM LIB. V.
ΛΕΟΝΤΙΟ.
EPIST. CDXVIII.
CDXIV. - LEONTIO.
De virtutis utilitate. (Confer. epist. 406 et 407.)
Ἡ ἀρετὴ τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ ἀπὸ τῶν μεταβολῶν ἐλέγχεσθαι, ὅτι καὶ αὐταῖς τὰς πρεπούσας ἐπιβάλλουσα ἡνίας εὐθύνει πρὸς τὸ δέον. Τῷ μὲν γὰρ
πλούτῳ τὸ οἰκονομικόν συγκιρνᾷ, τῇ δὲ δόξῃ τὴν
μετριότητα· καὶ τῇ μὲν ἀρχῇ τὴν ἀτυφίαν. Τῇ δὲ
πενίᾳ τὴν ἀνδρείαν. Εἰ τοίνυν καὶ τῶν πραγμάτων
τοὺς νεωτερισμούς νικᾷ, καὶ ἀιίδιμον κἀνταῦθα
ἔχει κἀκεῖσε ἕξει τὸ κλέος, διατί μὴ ταύτην ἀσπα
ζόμεθα;
ΥΙΕ.
ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ.
Virtus tantum abest ut tanquam rerum vicissitudinis sit causa judicanda, ut ipsis etiam convenientia imponens frena dirigat ad officium faciendum.
Diviti enim familiæ regendæ normam temperat,
gloriæ modum imponens, iis qui præsuut ac magistratui ne turgescat fastu; pauperi vero addit fortitudinem. Quare si rerum novarum studium superat, atque in hac celebrem babet, in alteraque vita
gloriam consequetur, quidni hanc igitur amplectimur?
CDX V. HARPOCRÆ RHETORI.
Hortatur ut amico mortuo, non mortua ponat monumenta, sed funebri eum ornet oratione. Epitaphii déya
duplici nomine habendi.
Τὰ μὲν ἐπὶ ταῖς ταφαῖς τοῖς ἀφιλοσόφοις καὶ
ἀπειροκάλοις ειωθότα πληροῦσθαι, ἄλλοις ἑατέον.
Σὺ δὲ ταῖς ἐντελεστέραις εὐφημίαις περίστελλε τὸν
μεταστάντα, καὶ τοῖς ἀσύλοις καὶ πρεπωδεστάτοις
ἐνταφίοις κόσμει, τὴν τοῦ λόγου δωρούμενος χάριν
ἕνα κἀκεῖνον τιμήσῃς, καὶ τοὺς μεθ' ἡμᾶς εἰς ζῆλον
ἀγάγης.
ΥΙΑ'. - ΓΕΣΙΑ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ.
Injuriam
Εἰ καὶ νενικημένος ὑφ' ὧν πέπονθας, οὔπω νικῆ
και σαυτὸν ἴσχυσας εἰς τὸ μὴ ἀμύνασθαι, ἀλλὰ δίκας
ἀπαιτῆσαι τὸν ὑβρίσαντα ονειροπολείς· μάλιστα
μὲν ἀλλότριον τοῦτο Χριστιανοῦ. Εἰ δὲ τῷ νόμῳ
ἐπερείδῃ, τέως ἔνδος· ἡ γὰρ ὁ χρόνος σε θεραπεύσει, ἢ ἐκεῖνος ἀπολογήσεται, εἴπερ τοσαύτη ἐστὶν
ἡ ὀργή· καὶ μετὰ ταῦτα αὐτὸν ἀμύνασθαι δυνήσῃ,
οὐδὲν ὑπὸ τοῦ χρόνου εἰς τὸ μὴ δοῦναι δίκην ἐκεῖνον
παραβλαπτόμενος. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Εἰπὲ
δὲ τῷ σαυτοῦ φίλῳ· Ἐλθὲ ὡς ἡμᾶς, ἡ μεταδώσων
ὧν ἔχεις, ἢ μεθέξων ὧν οὐκ ἔχεις. Σὺ μὲν γὰρ σου
φίαν ἔχειν φής μεγαληγορεῖν οὐ παραιτουμένην,
ἡμεῖς δὲ φαμεν ἀλήθειαν ἁπλότητι καὶ αἰδοῖ κεκοσμημένην. "Η γὰρ κρείττοσιν εὑρεθεῖσι κατακολου
θήσεις ἄσμενος, ἢ ἐπανήξεις οἴκαδε μηδὲν ζημιω
θείς.
ΥΙΖ'.
Aliis relinquenda sunt ca quæ sepulchris rudium
hominum atque ineptorum imponi solent. Tu vero
apprecationibus prosequere defunctum, et sepultura
a præda immuni ac decentissima exorna, dicendi
adbibens gratiam, ut et illum honores ad imitationemque posteros accendas.
COXVI. - GESIO REMP. ADMINISTRANTI.
remittendam.
"
Οι sil frugi hortatur, ut el tribus
Εἰ μὲν μόνος σοι ὁ τῆς φιλοχρηματίας έρως καὶ
ἐπῆλθε καὶ εἷλεν, οὐκ ἂν τοσαύτην παρὰ πάντων ὑπο
έμενες γραφήν. Ἐπειδὴ δὲ πάντες ἐν σοί, ὡς φασιν,
ἀχορεύτως χορεύσαντες εἷλον, μείζονά σε πάσης τις
μωρία; ἁμαρτάνειν ἡγούμενοι, ὡς ποικίλον καὶ που
λύμορφον θηρίον ἐκτρέπονται. Εἰ τοίνυν βούλει την
τοιαύτην ἀποτρέψασθαι ἀδοξίαν, τὰ ἀνθρώποις φιλο
αρέτοις πρέποντα καὶ λέγε καὶ πρᾶττε.
YIH'.
᾿Αγαμαί σου τὸ σοφὸν φρόνημα, ὅτι φόβον πραό
τητι μίξας οὐδένας ἔχεις, οὔτε τοὺς διὰ τὸν φόβον
μισοῦντας, οὔτε τοὺς διὰ τὴν πραύτητα πταίοντας·
ἀλλά σοι τὴν ἀκόλουθον κρᾶσιν ἀντιδιδόασιν οἱ ἀρχό
μένει, σωφροσύνῃ φιλίαν συνάψαντες· ἐπειδὴ γὰρ τὰ
πλεῖστον ἀπ' ἀλλήλων διεστῶτα ἐκέρασας, καὶ αὐτοὶ
ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ.
Si accepta victus injuria a te impetrare quin ulciscare non potes, sed lædentem punire animum
induxeris tuum, maxime´id est a Christiano homine alienum. Quod si legibus assidue decertes (vel
enim tempus tibi nedebitur, vel ipse se defendet,
si tanta est ira) et postea ulcisci poteris, tempore
ipsi non opitulante, quominus det tibi penas. 684
Et hæc quidem hactenus. Dic amico tuo: Veni ad
me, vel communicaturus quæ habes, vel receptu -
rus quo cares. Tu sapientem esse prædicas qui
magnifice se jactat, nec veniam poscat: nos vero
veritatem simplicitate ac verecundia vestitam prædicanus. Aut enim meliora inventa sequere libens,
vel redibis domum tuam nihil passus.
CDX VII. - ZOSIMO PRESBYTERO.
sequ. epist. et 511, 445, 562.
Nisi soluin te pecuniarum cupiditas et cepisset
et teneret, non adeo omnes tibi dicain scriberent.
Cum vero, ut ferunt, omnes simul agmine facto
te invaserint, rati supra omnem te pœnam delinquere, ut variam ac multiplicem ferai ac belluam
te detestantur, ac refugiunt. Hanc igitur si infamiam cupis evitare, dicito ac facito quæ hominem
virtute præditum maxine decent.
CDX VIII. — AUSONIO CORRECTORI.
Tuam quidem prudentem admiror sapientiam,
quod metum benignitati admiscens, neminem habeas qui te vel ob metum oderit, vel ob clementiam
offendat, sed subditi omnem moderationem consequentes, affectus rependant cum temperantia amicitiam conjungentes. Cum misceas concinneque
col. 1575–1576page 699 of 750
PG 78:1575τὴν ἴσην σοι ἀποδιδόασιν ἀμοιβήν, παρὰ σοῦ ται δευθέντες συνάπτειν τὰ κεχωρισμένα. ΥΙΘ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Τὰ μὲν τὰ κατορθώματα (ὦ πραότατον τοῖς ἀδε κουμένοις ὄμμα, εἰ καὶ τοῖς ἀδικοῦσιν ἐστε φοβε ρώτατον) μείζονά ἐστι τῆς τῶν ἐγκωμιαζόντων αὐτὰ γλώττης. Εύχονται δὲ πλέον ἡττᾶσθαι, τῆς σῆς ἐπὶ τὸ μεῖζον προκοπτούσης ἀρετῆς. ΓΚʹ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Ο τοῖς μὲν τὰ ἤθη μετρίοις ἀτύφως προσφερόμενος, τοὺς δὲ ταῖς γνώμαις ἐξωγκωμένους, καὶ πρὸς ἀλαζονείαν βλέποντας μὴ καταπληττόμενος, οὗτος ἀρετῆς μέγιστον εκφέρει τεκμήριον. ΥΚΑ'. -- ΛΟΥΚΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Παρρησίας, Οὔτε τὴν παρρησίαν αναισχυντίαν κλητέον, οὔτε τὴν ἀναισχυντίαν παρρησίαν· ἀλλὰ τὴν μὲν τοὺς πταίοντας κοσμίως ἐλέγχουσαν, παῤῥησίαν· τὴν δὲ τοὺς κατορθοῦντας ὑβρίζουσαν, ἀναισχυντίαν. Η μὲν γὰρ ιατρικῇ ἔοικεν, ἡ δὲ λοιμικῇ καταστάσει, τῷ τὴν μὲν τοὺς ἀῤῥωστοῦντας ἰᾶσθαι, τὴν δὲ τοὺς ὑγιαίνοντας ταράττειν. ΥΚΒ. — ΚΥΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ περὶ ἱερωσύνης. Εἰ καὶ πάσης ἐστὶ βασιλείας υψηλοτέρα καὶ ἀξιω τέρα ἡ ἱερωσύνη, ἀλλὰ τοὺς ταύτην λαχόντας οὐ χρὴ κατὰ τῶν ἄλλων διὰ ταύτην ἐπαίρεσθαι, ἀλλὰ πρεπωδέστατον καὶ ἀρμοδιώτατον ταύτης κόσμον ἡγεῖσθαι τὴν μετὰ συνέσεως πραότητα· ἐννοοῦντας, ὅτι κρείτ των μέν έστι πάσης ἀνθρωπίνης τιμῆς τε καὶ ἀξίας διὰ δὲ τὴν θείαν χάριν τε καὶ διάταξιν ταύτην εἰλή φασι τῆς τῶν ἄλλων ὠφελείας ἕνεκεν, ἣν οὐκ ἂν εἶεν δίκαιοι τῇ τυραννίδι καθυβρίζειν. ΥΚΓ'. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ. Ηστην ποτὲ δύο ομογνησίω ἀδελφώ, διενεχθέντε πρὸς ἑαυτὸ τοσοῦτον, ὡς καὶ τοὺς εἰς συμβατηρίους λόγους τολμῶντας ἐλθεῖν, ἐχθροὺς ἡγεῖσθαι. Ἐγὼ δὲ (δεῖ γὰρ τἀληθῆ λέγειν) τὴν ἀποτυχίαν δεδιὼς ᾤχνουν αὐτῷ παρὰ τὴν πρώτην διαλεχθῆναι· ὕστερον δὲ ἀγεννὲς εἶναι τοῦτο νομίσας, καὶ παρακελευσάμενος ἐμαυτῷ τοῦτο πάντως χρῆναι γενέσθαι, καν διαμάρτοιμι τοῦ σκοποῦ, ἧκον ἐπὶ τοὗργον· νομίσας μὲν αὐτὸ ἐργῶδες εἶναι, ὅμως δὲ καὶ τοῖς ἀδοκήτοις έγχειρῶν. Τοσούτῳ δ' εὗρον ῥᾴδιον τοῦτο, ὡς μηδὲ ἀκροβολισμῶν δεηθῆναι. "Ηρκεσε γὰρ ἐκείνῳ τὸ ἐμὲ τῶν λόγων ἁψασθαι. Οὐκοῦν καὶ αὐτὸς μὴ τῇ τοῦ πράγματος δυσκολίᾳ πρόσεχε, ἀλλ᾽ ἅψαι τῶν ἄθλων ἴσως γὰρ οὐδὲ πόνων δεήσῃ. ΥΚΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Οταν φάλαγξ σωφροσύνης, καὶ πειθούς. καὶ τάξεως, καὶ στρατηγικῆς ἀρετῆς μετέχῃ, τότε τοῖς ἐναντίοις δεινή καταφαίνεται, καὶ πρὸ τῆς εὐτολμίας
temperes, quæ inter se pugnant, eliam subjecii τὴν ἴσην σοι ἀποδιδόασιν ἀμοιβήν, παρὰ σοῦ ται
æqualia retribuunt, edocti nimirum abs te divisa
quæ sunt conjungere.
CDXIX. EIDEM.
Recte facta tua (o gratissimum afflictis lumen, etsi
injustis terrori sit) omni laude superiora sunt. Quanquam et orationem suam in luis virtutibus in immensum excrescentibus superari exoptant.
CDXX.-EIDEM.
Qui moderatos mores sine fastu præfert, alios vero de se superbe sentientes ad arrogantiamque
flexos non increpat, hic virtutis maximum exhibet
argumentum.
δευθέντες συνάπτειν τὰ κεχωρισμένα.
ΥΙΘ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Τὰ μὲν τὰ κατορθώματα (ὦ πραότατον τοῖς ἀδε
κουμένοις ὄμμα, εἰ καὶ τοῖς ἀδικοῦσιν ἐστε φοβε
ρώτατον) μείζονά ἐστι τῆς τῶν ἐγκωμιαζόντων αὐτὰ
γλώττης. Εύχονται δὲ πλέον ἡττᾶσθαι, τῆς σῆς ἐπὶ
τὸ μεῖζον προκοπτούσης ἀρετῆς.
ΓΚʹ.
Ο τοῖς μὲν τὰ ἤθη μετρίοις ἀτύφως προσφερό
μενος, τοὺς δὲ ταῖς γνώμαις ἐξωγκωμένους, καὶ
πρὸς ἀλαζονείαν βλέποντας μὴ καταπληττόμενος,
οὗτος ἀρετῆς μέγιστον εκφέρει τεκμήριον.
ΥΚΑ'. -- ΛΟΥΚΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
CDXXI. LUCE CLARISS. VIRO.
Παρρησίας, Libertatis loquendi et impudentiæ discrimen. (infr. epist. 453.)
Neque loquendi libertas est impudentia, neque
vicissim impudentia loquendi est libertas appellanda,
sed lapsos ornate reprehendens libertas est dicendi.
Qui vero recte agentes conviciantur, eorum impudentia est nominanda. Illa quídem medicinæ est
instar; hæc vero pestilentiæ lui comparatur. Illa
grolos sanos reddit, hæc vero valentes conture
bat.
CYRO PRESBYTERO.
Οὔτε τὴν παρρησίαν αναισχυντίαν κλητέον, οὔτε
τὴν ἀναισχυντίαν παρρησίαν· ἀλλὰ τὴν μὲν τοὺς
πταίοντας κοσμίως ἐλέγχουσαν, παῤῥησίαν· τὴν δὲ
τοὺς κατορθοῦντας ὑβρίζουσαν, ἀναισχυντίαν. Η μὲν
γὰρ ιατρικῇ ἔοικεν, ἡ δὲ λοιμικῇ καταστάσει, τῷ τὴν
μὲν τοὺς ἀῤῥωστοῦντας ἰᾶσθαι, τὴν δὲ τοὺς ὑγιαί
νοντας ταράττειν.
ΥΚΒ. — ΚΥΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
De sacerdotii præstantia. (Conf. epist. 268, et lib. 11, epist. 234; et lib¸ wv, epist. 219; et Joan. Chrysost.
fonitis περὶ ἱερωσύνης.
Etsi sacerdotium omni est regno subflmius, diguiusque, non propterea sacris initialos decet in alios"
temere efferri, quin decentissimum aptissimumque
bujus esse ornatum existimare, ipsam cum intellectu lenitatem: cogitantes eam esse omni honore alque lumana dignitate potiorem: sed et alienæ utilitatis ergo per Dei gratiam hunc ordinem acceperunt,'
quem tyrannide contaminari iniquum sit.
CDXXIII. HARPOCRÆ RHETORI.
Εἰ καὶ πάσης ἐστὶ βασιλείας υψηλοτέρα καὶ ἀξιω
τέρα ἡ ἱερωσύνη, ἀλλὰ τοὺς ταύτην λαχόντας οὐ χρὴ
κατὰ τῶν ἄλλων διὰ ταύτην ἐπαίρεσθαι, ἀλλὰ πρεπω
δέστατον καὶ ἀρμοδιώτατον ταύτης κόσμον ἡγεῖσθαι
τὴν μετὰ συνέσεως πραότητα· ἐννοοῦντας, ὅτι κρείτ
των μέν έστι πάσης ἀνθρωπίνης τιμῆς τε καὶ ἀξίας·
διὰ δὲ τὴν θείαν χάριν τε καὶ διάταξιν ταύτην εἰλή
φασι τῆς τῶν ἄλλων ὠφελείας ἕνεκεν, ἣν οὐκ ἂν
εἶεν δίκαιοι τῇ τυραννίδι καθυβρίζειν.
ΥΚΓ'. — ΑΡΠΟΚΡΑ ΣΟΦΙΣΤΗ.
Monet ut suo exemplo amicos reconciliare studeat.
Erant duo elim germant fratres, adeo inter se
dissidentes, nt etiam inimicos ducerent eos, qui de
reconciliatione verba facere auderent. Equidem
(verum enim est dicendun) repulsam veritus, priInum cum illis agere cunctabar. Tandem id degeneris esse animi ratus, meque ipse cohortatus id
omnino fieri oportere, etsi a scopo aberrarem, opus
aggressus sum, ratus quidem operosum id esse, sed
tamen insperata etiam aggrediens, tam facile hoc
postea comperi, ut nulla opus velitatione fuerit.
Sat enim fuit me sermonem contulisse. Quare et tu
negotii difficultate noli moveri, sed certamen suscipe: forte enim non magno opus fuerit labore.
EIDEM.
Ηστην ποτὲ δύο ομογνησίω ἀδελφώ, διενεχθέντε
πρὸς ἑαυτὸ τοσοῦτον, ὡς καὶ τοὺς εἰς συμβατηρίους
λόγους τολμῶντας ἐλθεῖν, ἐχθροὺς ἡγεῖσθαι. Ἐγὼ δὲ
(δεῖ γὰρ τἀληθῆ λέγειν) τὴν ἀποτυχίαν δεδιὼς
ᾤχνουν αὐτῷ παρὰ τὴν πρώτην διαλεχθῆναι· ὕστερον
δὲ ἀγεννὲς εἶναι τοῦτο νομίσας, καὶ παρακελευσάμένος ἐμαυτῷ τοῦτο πάντως χρῆναι γενέσθαι, καν
διαμάρτοιμι τοῦ σκοποῦ, ἧκον ἐπὶ τοὗργον· νομίσας
μὲν αὐτὸ ἐργῶδες εἶναι, ὅμως δὲ καὶ τοῖς ἀδοκήτοις
έγχειρῶν. Τοσούτῳ δ' εὗρον ῥᾴδιον τοῦτο, ὡς μηδὲ
ἀκροβολισμῶν δεηθῆναι. "Ηρκεσε γὰρ ἐκείνῳ τὸ ἐμὲ
τῶν λόγων ἁψασθαι. Οὐκοῦν καὶ αὐτὸς μὴ τῇ τοῦ
πράγματος δυσκολίᾳ πρόσεχε, ἀλλ᾽ ἅψαι τῶν ἄθλων
ἴσως γὰρ οὐδὲ πόνων δεήσῃ.
Spiritalis nostra militia,
Quando exercitus prudentiæ, obedientiae, ordinis
et disciplinæ militaris est particeps, tunc hostibus
gravis atque terrori est, et pro audacia quadann
ΥΚΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
quomodo instituenda.
Οταν φάλαγξ σωφροσύνης, καὶ πειθούς. καὶ
τάξεως, καὶ στρατηγικῆς ἀρετῆς μετέχῃ, τότε τοῖς
ἐναντίοις δεινή καταφαίνεται, καὶ πρὸ τῆς εὐτολμίας
col. 1577–1578page 700 of 750
PG 78:1577τὰ τρόπαια πολλάκις ἔστησι, τῶν ἐχθρῶν πρὸς ἐκε σίαν χωρούντων καὶ πρεσβευομένων. Ἐπεὶ τοίνυν ταῦτα παρ' ἡμῶν ὀφείλοντα γενέσθαι κατὰ τῶν δαι μόνων, οὐ γίνεται· οὐ γὰρ μετ' ἀλλήλων κατ' ἐκεί νων, ἀλλὰ κατ' ἀλλήλων μετ' ἐκείνων στρατευόμεθα οὐ θαυμαστὸν, εἰ ἡττώμεθα· ἀλλὰ μᾶλλον ἐκεῖνο, εξ μηδὲν ποιοῦντες ὧν τοῖς νικῶσι προσῆκε, νικᾶν ἀξιοῦμεν. ΥΚΕ. ΤΟΙΣ ΑΡΧΟΝΤΙΟΥ ΠΑΙΣΙΝ. Έπεμψα τὸν πανάριστον Εὐτόνιον, λόγων συμβατηρίων ὑμῖν καθηγησόμενον. Αιδέσθητε τοίνυν πρῶτον μὲν τὸ πρέπον, δεύτερον δὲ ἑαυτούς, τρίτον ἐμὲ, τὴν ἐν οἷς ἔξεστιν ἐπιτάττειν, συμβουλεύοντα· τέ ταρτον, τὸν καταδεξάμενον τοσοῦτον ὑπομεῖναι διὰ τὴν ὑμετέραν εἰρήνην κάματον. Καὶ πᾶσαν ἀπ έχθειαν ἐξορίσαντες, ἄσμενοι τὴν πρὸς ἑαυτοὺς φιλίαν ἀσπάσασθε. ΥΚϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Εἰ καὶ ἐνταῦθα, ὦ πάντα μικρὰ πρὸς τὴν σὴν ἀναλγησίαν φθέγξασθαι, χῶρος εἰσδέχεται τοὺς οὐκ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἡκοντας, ἀλλ᾽ ἐκεῖσε διάκρισις ἔσται ἀκριβής. Πρώην μὲν οὖν, ἡνίκα οἱ τῆς Ἐκκλησίας παιδευταὶ καὶ δι' ἀρίστην πολιτείαν τῷ θείῳ ἐλαμπρύνοντο Πνεύματι, κανταῦθα ἐχωρίζοντο οἱ πταίοντες· καὶ γνωσιμαχοῦντες, πάλιν κατηριθμοῦντο εἰς τὸν ἱερὸν τῆς Ἐκκλησίας σύλλογον. Νῦν δὲ ἀλλ' οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν) πάντα ἀναίδην τολμᾶται, καὶ οὐδεὶς ὁ ἐπεξιών. ᾿Αλλὰ τοῖς μὲν φιλαρέτοις εἰσὶ βαρεῖς, τοῖς δὲ φιλαμαρτήμασι προσηνεῖς. Τοὺς μὲν γὰρ ἀποναρκῆσαι παρασκευάζουσι, τοὺς δὲ εἰς κακίαν μείζονα παιδοτριβούσι μάλιστα ὅταν καὶ πλοῦτος αὐτοῖς περιῤῥέῃ. Μή τοίνυν, ἐπειδὴ καὶ Εὐσέβιος (ὁ οὐκ οἶδ' ὅπως σε χειροτονήσας, τῇ ἀρετῇ πολέμιος τυγχάνων) σὲ εἰς ἐσχάτην κακίαν ἐλάσαντα οὐκ ἀπελαύνει τοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, ήδη νόμιζε κἀκεῖσε μηδὲν πείσεσθαι δεινόν. Τοσοῦτον γὰρ κἀκεῖνον καὶ σὲ μετελεύσεται ἡ δίκη, ὅσον ἐνταῦθα μακροθυμήσασα οὐδὲν ὤνησεν, ἀλλὰ καὶ βλασφημηθῆναι δι' ὑμᾶς κατεδέξατο. ΥΚΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τὸν ὥσπερ σὺ ἄγευστον τῶν πόνων, οὐ δίκαιον λέγειν ἀναπαύλης δεῖσθαι. Δευτέρα γὰρ τῶν πόνων ἡ ἀνάπαυλα χωρὶς δὲ ἐκείνων, τρυφὴ δικαίως ἂν καλοῖτο. Τοὺς μὲν γὰρ πόνων λήγοντας ἀναπαύεσθαι χρή· τοὺς δ᾽ ὅλως αφεστηκότας τοῦ πονεῖν, ἀσώτους κλητέον καὶ ἀργούς. Ὥστε ἕως ἂν σὲ μὴ παραδέξαιο τοὺς ἱδρῶτας, ἀφεκτέον καὶ τοῦ τῆς ἀναπαύσεως ὀνόματος. ΥΚΗ'. — ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ. Οἱ μὲν νόμοι τὸν εἰς σὲ παροινήσαντα συλλαβήν τις παρέπεμψαν ὑπὸ τὰς σὰς χεῖρας δίκην ὑφέξοντα
EPISTOLARUM LIB. V.· -- EPIST. CDXXVIII.
τὰ τρόπαια πολλάκις ἔστησι, τῶν ἐχθρῶν πρὸς ἐκε- tropaa sape constituit, hostibus supplices Leadenti.
σίαν χωρούντων καὶ πρεσβευομένων. Ἐπεὶ τοίνυν
ταῦτα παρ' ἡμῶν ὀφείλοντα γενέσθαι κατὰ τῶν δαι
μόνων, οὐ γίνεται· οὐ γὰρ μετ' ἀλλήλων κατ' ἐκεί
νων, ἀλλὰ κατ' ἀλλήλων μετ' ἐκείνων στρατευόμεθα·
οὐ θαυμαστὸν, εἰ ἡττώμεθα· ἀλλὰ μᾶλλον ἐκεῖνο, εξ
μηδὲν ποιοῦντες ὧν τοῖς νικῶσι προσῆκε, νικᾶν
ἀξιοῦμεν.
ΥΚΕ. ΤΟΙΣ ΑΡΧΟΝΤΙΟΥ ΠΑΙΣΙΝ.
De Eutonio diacono. Hortatur ad
Έπεμψα τὸν πανάριστον Εὐτόνιον, λόγων συμβα
τηρίων ὑμῖν καθηγησόμενον. Αιδέσθητε τοίνυν πρῶτον
μὲν τὸ πρέπον, δεύτερον δὲ ἑαυτούς, τρίτον ἐμὲ,
τὴν ἐν οἷς ἔξεστιν ἐπιτάττειν, συμβουλεύοντα· τέ
ταρτον, τὸν καταδεξάμενον τοσοῦτον ὑπομεῖναι διὰ
τὴν ὑμετέραν εἰρήνην κάματον. Καὶ πᾶσαν ἀπ
έχθειαν ἐξορίσαντες, ἄσμενοι τὴν πρὸς ἑαυτοὺς φιλίαν
ἀσπάσασθε.
YKG.
ΥΚϚ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
bus manus, legationemque mittentibus. Cum igitur
hæc omnia a nobis debeant fieri adversus dæmones, nec flant (non enim inter nes contra hos, sed
in nos mutuo cum illis aciem instruimus), nihil mirandum si vincamur, sed illud potius, si nihil facientes eorum quæ vincentibus conveniunt, nos
vincere par esse putemus.
CDXXV. PRÆFECTI LIBERIS.
amicitiam et concordiam mutuam.
Optimum misi Eutonium, qui pacificos vobis sermones referat. Reveremíni Haque primo decorum,
deinde vos ipsos, tertio me, qui consilium do in iis
quæ fieri oportet; quarto eum, qui tantum pacis
vestræ gratia laboris sumpsit, 686 omnique odio
deposito, mutuam inter vos seryate amicitiam.
CDXXVI. ZOSIMO PRESBYTERO.
In ejus vitia, qui temere ab Eusebio esset ordinatus. Mali ab Ecclesiæ communione separandi. (Conſer.
epist. 552.)
Εἰ καὶ ἐνταῦθα, ὦ πάντα μικρὰ πρὸς τὴν σὴν
ἀναλγησίαν φθέγξασθαι, χῶρος εἰσδέχεται τοὺς οὐκ
ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἡκοντας, ἀλλ᾽ ἐκεῖσε διάκρισις ἔσται
ἀκριβής. Πρώην μὲν οὖν, ἡνίκα οἱ τῆς Ἐκκλησίας
παιδευταὶ καὶ δι' ἀρίστην πολιτείαν τῷ θείῳ ἐλαμπρύνοντο Πνεύματι, κανταῦθα ἐχωρίζοντο οἱ πταίον
τες· καὶ γνωσιμαχοῦντες, πάλιν κατηριθμοῦντο εἰς
τὸν ἱερὸν τῆς Ἐκκλησίας σύλλογον. Νῦν δὲ ἀλλ'
οὐδὲν βούλομαι δυσχερὲς εἰπεῖν) πάντα ἀναίδην
τολμᾶται, καὶ οὐδεὶς ὁ ἐπεξιών. ᾿Αλλὰ τοῖς μὲν φιλαρέτοις εἰσὶ βαρεῖς, τοῖς δὲ φιλαμαρτήμασι προσηνεῖς. Τοὺς μὲν γὰρ ἀποναρκῆσαι παρασκευάζουσι,
τοὺς δὲ εἰς κακίαν μείζονα παιδοτριβούσι μάλιστα
ὅταν καὶ πλοῦτος αὐτοῖς περιῤῥέῃ. Μή τοίνυν,
ἐπειδὴ καὶ Εὐσέβιος (ὁ οὐκ οἶδ' ὅπως σε χειροτονήσας, τῇ ἀρετῇ πολέμιος τυγχάνων) σὲ εἰς ἐσχάτην
κακίαν ἐλάσαντα οὐκ ἀπελαύνει τοῦ πληρώματος τῆς
Ἐκκλησίας, ήδη νόμιζε κἀκεῖσε μηδὲν πείσεσθαι
δεινόν. Τοσοῦτον γὰρ κἀκεῖνον καὶ σὲ μετελεύσεται
ἡ δίκη, ὅσον ἐνταῦθα μακροθυμήσασα οὐδὲν ὤνησεν,
ἀλλὰ καὶ βλασφημηθῆναι δι' ὑμᾶς κατεδέξατο.
ΥΚΖ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Laborem quies
Τὸν ὥσπερ σὺ ἄγευστον τῶν πόνων, οὐ δίκαιον
λέγειν ἀναπαύλης δεῖσθαι. Δευτέρα γὰρ τῶν πόνων
ἡ ἀνάπαυλα χωρὶς δὲ ἐκείνων, τρυφὴ δικαίως ἂν
καλοῖτο. Τοὺς μὲν γὰρ πόνων λήγοντας ἀναπαύεσθαι
χρή· τοὺς δ᾽ ὅλως αφεστηκότας τοῦ πονεῖν, ἀσώτους
κλητέον καὶ ἀργούς. Ὥστε ἕως ἂν σὲ μὴ παραδέξαιο
τοὺς ἱδρῶτας, ἀφεκτέον καὶ τοῦ τῆς ἀναπαύσεως
ὀνόματος.
Etsi in hac quidem vita parva omnia et exilia ad
te passionibus carentem afferri locus patitur eos
qui ab iisdem non veniunt locis; in altera tamen
futura est accurata disceptatio atque judicium. Nuper itaque cum Ecclesia doctores, quique in optima
gubernandi ratione claruerunt, divino Spiritu ornati erant, atque huc accesserunt nunc peccantes,
nunc denuo resipiscentes annumerentur cœtui sancla Ecclesia. Nunc vero, ne quid gravius dicam,
quidvis audet impudens homo, et nemo redarguit
illum, sed virtute præditis molestiam facessunt,
peccantibus vero lenes contra ac blandi sunt. Illis
torpedinem afferunt, hos ad majora etiam fagitta
provocant, maxime vero cum pecuniis abundant.
Ne igitur cum Eusebius etiam (qui nescio quomodo
te in sacerdotem ordinando virtutis hostis effectus
est) te ad extremum nequitiæ tendentem ab Ecclesiæ non repellit plenitudine, jam putes etiam ibi
te grave nihil passurum. Tanto gravius enim to
atque ipsum manet pena, quantum hic nihil diutius dilata profuit, quin et a vobis blasphemiis est
excepta.
comitatur.
PALLADIO DIACONO.
Laboris expertem, tuoque exemplo cessantem,
quiete indigere, minime pronuntiandum. Quies
enim laborem, non otium, sequitur: sine quo labore
delicias potius otium appellaveris. Decet enim qui
laborare desinunt, quiescere. Qui vero otio indulgent, temporis prodigos et ignavos merito nuncu
pes. Quamobrem tibi etiam, dum sudare recusas
nique detrectas, a quietis est nomine abstinendum.
CDXXVIII. AUSONIO CORRECTORI.
Ignoscendum aliorum delictis. (Supr. epist. 416.)
ΥΚΗ'. — ΑΥΣΟΝΙΑ ΚΟΡΡΗΚΤΩΡΙ.
Οἱ μὲν νόμοι τὸν εἰς σὲ παροινήσαντα συλλαβήν
τις παρέπεμψαν ὑπὸ τὰς σὰς χεῖρας δίκην ὑφέξοντα·
PATROL. GR. LXXVIII.
Leges eum qui te probris affecit, sub manus tuag
deduxerunt poenas da urum. At tu (es enim omni
col. 1579–1580page 701 of 750
PG 78:1579σὺ δὲ κρείττων γὰρ εἴ καὶ ὕβρεως καὶ λοιδορίας. διὸ καὶ φιλοσοφίαν τῇ νομίμῳ ἀρχῇ ἐπέρασες, μικρά νουθετήσας τοῦτον, τῷ συγγνώμης ἀξιῶσαι βελτία κατάστησον τὸ μὲν γὰρ κολάσαι προχείρως, καὶ τῶν τυχόντων ἐστί· τὸ δὲ συγγνώμην νείμαι, τῶν, οἷος αὐτὸς τυγχάνεις. ΥΚΘ'. -- ΗΣΑΙΑ. Ἔοικας ἐκ τοῦ συνεχῶς συγγνώμης ἐφ᾽ οἷς πταίοις τυγχάνειν, καὶ εἰς τὸ συγγνώμης μείζονε ἁμαρτάνειν πεπαιδοτριβῆσθαι. Τῷ χαλινῷ τοίνυν τῆς ἐγκρατείας χρησάμενος, ανείργειν σαυτόν πειρώ τοῦ κατὰ κρημνών φέρεσθαι· καὶ τὸ τῆς συγγνώμης φάρμακον μὴ ἀχρεῖον κατασκεύαζε, ἵνα μὴ ὡς ἀγνώμονά σε καὶ ἀνάλγητον ἡ θεία λοιπὸν μετέλθος δίκη. ΥΛ'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Μεγίστης ἐστὶ συγγραφῆς καὶ διδασκαλίας ἀρετὴ, αἰτιολογία καὶ ἀπόδειξις. Οὐ γὰρ προσήκει μόνον διισχυρίζεσθαι, ὅτι τόδε εν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ διότι ἐστὶν, εἰ οἷόν τε, ἀποδεικνύναι. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ἀληθῶς εἰδέναι, τὸ μετὰ αἰτίας εἰδέναι. ΥΛΑ'. ΣΕΡΗΝΟ. Μὴ πέρα τῆς φύσεως, μηδ' ἔξω τοῦ μετρίου ἐμφορεῖσθαι τῆς εὐημερίας ἀξίου· ἀλλὰ πανταχού τὸ ἀνθρώπινον σκόπει, καὶ πρὸς τὰς μεταβολάς δρα, τὰς ἐν μιᾷ πολλάκις ἡμέρᾳ πρὸς τἀναντία τὰ πράγ ματα μεταστοιχειώσαι δυναμένας. Οὕτως γὰρ καὶ ἀσπαστὸς ἔσῃ, καὶ τὴν εὐπραγίαν βεβαίαν έξεις. Ε δὲ καὶ συμβαίη μεταβολή, οὐδὲν ἀργαλέον πείση, ἅτε προαποθέμενος σαυτῷ τῆς φιλανθρωπίας τους θησαυρούς. ΥΛΗ. - ΣΕΡΗΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Τοῖς ἀδίκοις ἡ δίκη χρεωστεῖ τὴν δικαίαν τιμω ρίαν, καὶ πάντως ἀποδώσει, εἴπερ μὴ μέλλοι ἄδικος εἶναι ἡ δίκη, ἡ πάντα δικαίως διέπουσα, καὶ τῆς δικαιοσύνης πολλήν ποιουμένη πρόνοιαν. ΥΛΓ'. ΔΙΔΥΜΑ ΚΑΙ ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΙΣ. Οὐ χρὴ θαυμάζειν, εἰ οἱ πονηροὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἐπ πεπολέμωνται. • Τουναντίον γὰρ ἦν θαυμαστὸν, εἰ μὴ οὕτως εἶχον· εἰ γὰρ καὶ λίαν ἄτοπον δου κεῖ, καὶ οὔτε λόγῳ ῥητὸν, οὔτε ἔργῳ φορητόν ἐστι τοῦτο, ἀλλ' ὅμως κατὰ λόγον γίνεται. Εναντιούται γὰρ τὸ σκότος φωτί· καὶ λῃσταὶ τοὺς λύχνους σβεννύντες ἐπὶ τὸ ληστεύειν τρέπονται. Ἔλεγχον γάρ ἡγούμενοι τοῦ σφῶν βίου τὸν ἐκείνων τρόπον, έκτο δὼν αὐτὸν ποιῆσαι πραγματεύονται. τὸ δὲ ὂν τὸ δέον. γάρ οι ἦν παρά. εἶχον ἔχειν.
injuria atque convicio superior, propterea et legi- σὺ δὲ (κρείττων γὰρ εἴ καὶ ὕβρεως καὶ λοιδορίας.
timo imperio miscuisti philosophiam) ipsum nonnihil admonendo venia dignatus meliorem reddideris.· Punire cuivis promptum est: veniam autein
dare atque ignoscere tui similum est.
διὸ καὶ φιλοσοφίαν τῇ νομίμῳ ἀρχῇ ἐπέρασες, μικρά
νουθετήσας τοῦτον, τῷ συγγνώμης ἀξιῶσαι βελτία
κατάστησον τὸ μὲν γὰρ κολάσαι προχείρως, καὶ τῶν
τυχόντων ἐστί· τὸ δὲ συγγνώμην νείμαι, τῶν, οἷος
αὐτὸς τυγχάνεις.
ΥΚΘ'. -- ΗΣΑΙΑ.
687 CDXXIX. - ESAIAS.
Monet ut a peccatis, quorum veniam ante nactus fuerat, tandem desistat.
Videris jam edoctus, quod veniam continuo delictorum sis nactus, venia etiam indigna adhuc
committere. Quare temperantia freno usus te ipse
cohibeto, ne in præceps ruas, et remedium veniæ
inutile efficias, ne ut dolore vacuum inscientemque
mox divina Numinis comprehendat vindicta.
Ἔοικας ἐκ τοῦ συνεχῶς συγγνώμης ἐφ᾽ οἷς
πταίοις τυγχάνειν, καὶ εἰς τὸ συγγνώμης μείζονε
ἁμαρτάνειν πεπαιδοτριβῆσθαι. Τῷ χαλινῷ τοίνυν
τῆς ἐγκρατείας χρησάμενος, ανείργειν σαυτόν πειρώ
τοῦ κατὰ κρημνών φέρεσθαι· καὶ τὸ τῆς συγγνώμης
φάρμακον μὴ ἀχρεῖον κατασκεύαζε, ἵνα μὴ ὡς
ἀγνώμονά σε καὶ ἀνάλγητον ἡ θεία λοιπὸν μετέλθος
δίκη.
ΥΛ'. - ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
CDXXX. OPHELIO GRAMMATICO.
Scire est rem per causas cognoscere. (Aristot. in Analyı.)
Maxima vis est scribendi, eruditionisque aetiologia, seu causæ redditio ac demonstratio. Nec enim
ostendere salis est, quod res sit, sed et quare sit,
si fieri possit, est demonstrandum. Est enim vere
scire, rem per causas cognoscere.
SERENO.
Μεγίστης ἐστὶ συγγραφῆς καὶ διδασκαλίας ἀρετὴ,
αἰτιολογία καὶ ἀπόδειξις. Οὐ γὰρ προσήκει μόνον
διισχυρίζεσθαι, ὅτι τόδε εν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ
διότι ἐστὶν, εἰ οἷόν τε, ἀποδεικνύναι. Τοῦτο γὰρ
ἐστιν ἀληθῶς εἰδέναι, τὸ μετὰ αἰτίας εἰδέναι.
ΥΛΑ'.
Rerum metuenda vicissitudo. (Vide epist. 495.)
ΣΕΡΗΝΟ.
Cave putes supra naturam, extraque mediocrita- Μὴ πέρα τῆς φύσεως, μηδ' ἔξω τοῦ μετρίου
tis terminos rebus secundis animo indulgendam, ἐμφορεῖσθαι τῆς εὐημερίας ἀξίου· ἀλλὰ πανταχού
sed ubique humanam intuere sortem, vicissitudi- c τὸ ἀνθρώπινον σκόπει, καὶ πρὸς τὰς μεταβολάς δρα,
nemque conspice, quæ uno sæpe die res in contra- τὰς ἐν μιᾷ πολλάκις ἡμέρᾳ πρὸς τἀναντία τὰ πράγ
rium vertere potest. Sic enim extra aleam eris et
ματα μεταστοιχειώσαι δυναμένας. Οὕτως γὰρ καὶ
fortunas tuas in tuto collocabis. Si qua enim per- ἀσπαστὸς ἔσῃ, καὶ τὴν εὐπραγίαν βεβαίαν έξεις. Ε1
mutatio accidet, nihil eveniet tibi grave, quasi tho- δὲ καὶ συμβαίη μεταβολή, οὐδὲν ἀργαλέον πείση,
sauros mente recondenti conditionis humanæ.
ἅτε προαποθέμενος σαυτῷ τῆς φιλανθρωπίας τους
θησαυρούς.
SERENO DIACÒNO.
Justitiæ esse proprium
Justitia injustis justam irrogat pœnam, redditque
omnino, nisi injusta fat justitia, cuncta juste administrans, et justitiæ omnem adhibens providentiam.
CDXXXIII. DIDYMO ET HERONI SACERDOTIBUS.
ΥΛΗ. - ΣΕΡΗΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
scelera punire.
Τοῖς ἀδίκοις ἡ δίκη χρεωστεῖ τὴν δικαίαν τιμω
ρίαν, καὶ πάντως ἀποδώσει, εἴπερ μὴ μέλλοι ἄδικος
εἶναι ἡ δίκη, ἡ πάντα δικαίως διέπουσα, καὶ τῆς
δικαιοσύνης πολλήν ποιουμένη πρόνοιαν.
ΥΛΓ'.
‹ Qui male agit odit tucem. › (Joan. 111, 20.)
Quid mirum si improbi bonos oppugnent? Imo
si secus fieret, sit admirandum. Etsi enim absurdum valde videatur, et neque verbo explicandum,
nec re ipsa tolerandum fuerit, omnino tamen ex
ratione fit. Tenebræ enim luci repugnant, et latrones, lucernas noctu exstinguentes, ad furandum se
accingunt, rati suam vitam lumine redargui: quare
id tollere omnino satagunt.
ΔΙΔΥΜΑ ΚΑΙ ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΙΣ.
Non mirum a malis oppugnari bonos.
Οὐ χρὴ θαυμάζειν, εἰ οἱ πονηροὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἐπ
πεπολέμωνται. • Τουναντίον γὰρ ἦν θαυμα
στὸν, εἰ μὴ οὕτως εἶχον· εἰ γὰρ καὶ λίαν ἄτοπον δου
κεῖ, καὶ οὔτε λόγῳ ῥητὸν, οὔτε ἔργῳ φορητόν ἐστι
τοῦτο, ἀλλ' ὅμως κατὰ λόγον γίνεται. Εναντιούται
γὰρ τὸ σκότος φωτί· καὶ λῃσταὶ τοὺς λύχνους
σβεννύντες ἐπὶ τὸ ληστεύειν τρέπονται. Ἔλεγχον γάρ
ἡγούμενοι τοῦ σφῶν βίου τὸν ἐκείνων τρόπον, έκτο
δὼν αὐτὸν ποιῆσαι πραγματεύονται.
Pro τὸ δὲ ὂν ambo codl. scribunt τὸ δέον. Possi. Inter γάρ οι ἦν iidem cod. inserunt av, et
lidem, παρά. 10.
vers. 3, pro εἶχον scribunt ἔχειν. ID.
col. 1581–1582page 702 of 750
PG 78:1581ΤΑΔ'. ΘΕΩΝΙ. Παράδοξον Παράδοξόν ἐστιν, ὦ βέλτιστε, τὸ τῆς κρατούσης δόξης κρείττον, καὶ τῆς συνηθείας ἀλλότριον. ΥΛΕ. - ΛΕΟΝΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. παράδοξον Μηδέν, ὦ ἄριστε, ἐπὶ τῆς σῆς ἀρετῆς ἄχαρι, μηδ' ἀπηχες, τό γε ἐπὶ σαυτῷ, συγχωρήσης γενέσθαι, ἀλλὰ καὶ τοῖς νεώτερά τινα εἰς τοὺς ἐκκλησιαστικούς θεσμούς βουλεύουσι, λέγε ὡς οἱμώξονται κἀνταῦθα κἀκεῖσε, εἰ μὴ τοῦ νεωτερισμοῦ λήξειαν. "Ωσπερ γὰρ σὺν ἀλογία ήρθησαν, τόλμῃ ἀκρίτῳ μᾶλλον ἐπαρ θέντες εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἢ ἀξιώσεως δικαία κρί σει, οὕτω, κατὰ τὸ εἰκὸς, καὶ καθαιρεθήσονται πάλιν. Ασθενὲς γὰρ ἀεὶ τὸ παρ᾽ ἀξίαν· καὶ τῶν κατὰ τόλε μαν ἀλόγιστον έπαιρομένων οὐδὲν βέβαιον, ταχείαν δὲ ἔχει τὴν μεταβολήν, εἰ μὴ σὺν ἀρετῇ γίγνοιτο. ΥΛϚ'. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Δεινὸν μὲν καὶ τὸ τρυφῇ καὶ λαγνεία εαλωκένας ἄνθρωπον εἰς ἱερωσύνην όπως δήποτε δοκοῦντα του λεῖν. Τὸ δὲ πάντων σχετλιώτατον ἐκεῖνό ἐστιν, ὅτι τὰ τῶν ἀνιέρων καὶ ἐναγῶν πράττεις, τῆς δὲ ἀπὸ τοῦ δοκεῖν ἱερωσύνην κεκτῆσθαι ἀντιποιῇ δόξης. ΥΛΖ'. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Σὺ μὲν εἰκότως θαυμάζεις, ὅπως ὁ ἄθλιος Ζώσι μας ἐκθύμως τῆς κακίας ἔχεται, καὶ δεσμὸς οὗτός ἐστιν ἀῤῥαγής, ὃν οὐκ ἂν διακόψας οίχεται φερόμενα; ἐπὶ τὰς ἀτόπους πράξεις. Ετεροι δὲ οὐ θαυμάζουσιν, ἀλλὰ καὶ εἰκότως τῇ ἐξ ἀρχῆς ἀναστροφή τὴν κακίαν ηὐξῆσθαι νομίζουσι. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ δού λου πατρὸς πεφυτεῦσθαι, παραλιμπάνουσιν εἰκό τως. Πολλοὶ γὰρ οἰκέται ἐλευθέρων εἶναι δοκούντων ἀμείνους εἰσὶ κατὰ τοὺς τρόπους· τὴν δὲ ἐξ ἐφήβου ἀγωγὴν κακίζουσιν, ὡς πάσης κακίας οὖσαν μεστήν διὸ καὶ συνηνδρώθη αὐτῷ τῶν κακῶν ἡ διάθεσις, καὶ εἰς ἕξιν προΰβη ή πονηρία. Αφέμενος τοίνυν τοῦ θαυμάζειν, τὴν διὰ τῶν εὐαγῶν σαυτοῦ προσευχῶν αὐτῷ χάρισαι θεραπείαν· τάχα πως μετα γνοίη. ΥΛΗ. – ΝΕΙΛΑ. Εἰ καὶ οἱ φιλότιμοι δι' ἐπαίνων μάλιστα παραθή γονται (διψῶσι γὰρ ἐπαίνων μᾶλλον, ἢ ποτῶν), ἀλλὰ μετρίως χρή τούτους ποιεῖσθαι, καὶ μὴ ἄγαν ὑφαίνειν. Πολλοὶ γὰρ ἐκ τῆς ὑπερβολῆς τῶν ἐγκα μίων ἐκλυθέντες, ἐκλύουσι τὴν εἰς τοὺς πόνους παρ ρασκευήν. ΥΛΘ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΚΑΙ ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΙΚΟΙΣ. Ἐπειδὴ αἱ μονοειδεῖς μελέται τε καὶ παραινέσεις κόπτουσι τρόπον τινὰ τῆς τῶν ἀμελεστέρων ψυχῆς τα νεύρα (δοκεῖ γὰρ αὐτοῖς πᾶσα μεταβολή σχημα
7%
EW!
EPISTOLARUM LIB. V.
ΤΑΔ'.
ΘΕΩΝΙ.
EPIST. CDXXXIX.
THEONI.
Παράδοξον quid.
Παράδοξόν ἐστιν, ὦ βέλτιστε, τὸ τῆς κρατούσης
δόξης κρείττον, καὶ τῆς συνηθείας ἀλλότριον.
ΥΛΕ. - ΛΕΟΝΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
10 παράδοξον est (inopinatum), virorum optime,
appellandum, quod omnem excedit opinionem, et
ab usu est alienum.
688 CDXXXV. - LEONTIO EPISCOPO.
Mali superbique sacerdotes coercendi.
Μηδέν, ὦ ἄριστε, ἐπὶ τῆς σῆς ἀρετῆς ἄχαρι,
μηδ' ἀπηχες, τό γε ἐπὶ σαυτῷ, συγχωρήσης γενέσθαι,
ἀλλὰ καὶ τοῖς νεώτερά τινα εἰς τοὺς ἐκκλησιαστικούς
θεσμούς βουλεύουσι, λέγε ὡς οἱμώξονται κἀνταῦθα
κἀκεῖσε, εἰ μὴ τοῦ νεωτερισμοῦ λήξειαν. "Ωσπερ γὰρ
σὺν ἀλογία ήρθησαν, τόλμῃ ἀκρίτῳ μᾶλλον ἐπαρθέντες εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἢ ἀξιώσεως δικαία κρίσει, οὕτω, κατὰ τὸ εἰκὸς, καὶ καθαιρεθήσονται πάλιν.
Ασθενὲς γὰρ ἀεὶ τὸ παρ᾽ ἀξίαν· καὶ τῶν κατὰ τόλε
μαν ἀλόγιστον έπαιρομένων οὐδὲν βέβαιον, ταχείαν
δὲ ἔχει τὴν μεταβολήν, εἰ μὴ σὺν ἀρετῇ γίγνοιτο.
ΥΛϚ'. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
Iniqui arguit sacerdoli, ut
Δεινὸν μὲν καὶ τὸ τρυφῇ καὶ λαγνεία εαλωκένας
ἄνθρωπον εἰς ἱερωσύνην όπως δήποτε δοκοῦντα του
λεῖν. Τὸ δὲ πάντων σχετλιώτατον ἐκεῖνό ἐστιν, ὅτι
τὰ τῶν ἀνιέρων καὶ ἐναγῶν πράττεις, τῆς δὲ ἀπὸ τοῦ
δοκεῖν ἱερωσύνην κεκτῆσθαι ἀντιποιῇ δόξης.
ΥΛΖ'. - ΕΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Nihil, vir optime, virtuti tuæ ingratum aut absonum accidere permittas, verum iis qui innovare
quid in ecclesiasticis student functionibus dicito,
ploraturos, id est fore iufelices in hac alleraque
vita, nisi rebus studere novis desistant. Ut enim
imprudentia elati, audacia temeraria magis quam
justo opinionis judicio incitantur, ita probabile est
iterum subvertendos. Infirmum est enim quidquid
dignitatem superat, quæque indiscreta audacia
elata sunt, instabilia, citoque immutantur, nisi a
virtute proficiscantur.
COXXXVI. ZOSIMO PRESBYTERO.
et epist. sequ. et 440.
Molestum sane deliciis ac libidini deditum kominemi sacerdotem ordinari. Id vero maxime omnium
deplorandum est, quod sacrilege impieque te geras.
Fingis vero sacerdotium jure ut possidere videare.
De Zosimi vitiis, pro quo orare
Σὺ μὲν εἰκότως θαυμάζεις, ὅπως ὁ ἄθλιος Ζώσι
μας ἐκθύμως τῆς κακίας ἔχεται, καὶ δεσμὸς οὗτός
ἐστιν ἀῤῥαγής, ὃν οὐκ ἂν διακόψας οίχεται φερόμε
να; ἐπὶ τὰς ἀτόπους πράξεις. Ετεροι δὲ οὐ θαυμά
ζουσιν, ἀλλὰ καὶ εἰκότως τῇ ἐξ ἀρχῆς ἀναστροφή
τὴν κακίαν ηὐξῆσθαι νομίζουσι. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ δούλου πατρὸς πεφυτεῦσθαι, παραλιμπάνουσιν εἰκό
τως. Πολλοὶ γὰρ οἰκέται ἐλευθέρων εἶναι δοκούντων
ἀμείνους εἰσὶ κατὰ τοὺς τρόπους· τὴν δὲ ἐξ ἐφήβου
ἀγωγὴν κακίζουσιν, ὡς πάσης κακίας οὖσαν μεστήν
διὸ καὶ συνηνδρώθη αὐτῷ τῶν κακῶν ἡ διάθεσις,
καὶ εἰς ἕξιν προΰβη ή πονηρία. Αφέμενος τοίνυν
τοῦ θαυμάζειν, τὴν διὰ τῶν εὐαγῶν σαυτοῦ προσευ
χῶν αὐτῷ χάρισαι θεραπείαν· τάχα πως μεταγνοίη.
ΥΛΗ. – ΝΕΙΛΑ.
Moderate laudare oportet, nec extollere nimiis
Εἰ καὶ οἱ φιλότιμοι δι' ἐπαίνων μάλιστα παραθήγονται (διψῶσι γὰρ ἐπαίνων μᾶλλον, ἢ ποτῶν),
ἀλλὰ μετρίως χρή τούτους ποιεῖσθαι, καὶ μὴ ἄγαν
ὑφαίνειν. Πολλοὶ γὰρ ἐκ τῆς ὑπερβολῆς τῶν ἐγκα
μίων ἐκλυθέντες, ἐκλύουσι τὴν εἰς τοὺς πόνους παρ
ρασκευήν.
ΥΛΘ'.
ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΚΑΙ ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΙΣ.
Miscendum utile
Ἐπειδὴ αἱ μονοειδεῖς μελέται τε καὶ παραινέσεις
κόπτουσι τρόπον τινὰ τῆς τῶν ἀμελεστέρων ψυχῆς
τα νεύρα (δοκεῖ γὰρ αὐτοῖς πᾶσα μεταβολή σχημα
monet. (Vide epist. 103.)
Recte equidem jureque optimo miraris, Zosimum
illum nostrum prompte mala quæque patrare, ac
vinculo veluti infracto colligatum in præceps ferri,
absurda quæque committendo. At alii minime admirantur, credentes jam inde ab infantia perversos in dies mores accumulasse. Patre enim mancipio
natum esse merito prætereunt. Servi enim multi
liberis hominibus sæpe præstare moribus reperiuntur. Ejus vero ex ephebis excedentis educationem
accusant, ut omnis generis refertam vitiis. Hinc et
ad virilem usque ætatem comitata improbitas est,
abiitque in habitum. Mirari itaque desine, si precibus pro eo ad Deum fusis placet illi gratificari;
gratiam forte post est habiturus.
NILO.
laudibus. (Conf. epist. 336, 337, 417 et 411.)
Etsi laudis cupidi gloria potissimum exstimulantur (laudem enim plus quam potum sitiunt), moderate tamen agendum illis, neque texere nimium.
Plerique enim laude nimium elati laborem vicissim
diligentiamque remittunt.
CDXXXIX. AGATHODEMONI ET OPHELIO
GRAMMATICIS.
dulci in scriptis.
Quando declamationes hortationesque 639 unius
modi nervos animi præcidunt negligentium atque
ignavorum omnis enim schematum variatio fu-
col. 1583–1584page 703 of 750
PG 78:1583τος ήδύ), χρὴ τὰ συγγράμματα ἐκ σπουδῆς καὶ ψυχ αγωγίας κεκρᾶσθαι. Ἐκ μὲν γὰρ τῆς ψυχαγωγίας οἱ ἐμμελεῖς οὐδὲν παραβλαβήσονται, ὑπὸ δὲ τῆς σπουδῆς τῆς τῇ ψυχαγωγία κεκραμένης οἱ μὴ λίαν βάθυμοι ὠφεληθήσονται. ΥΜ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ. Οἶδα μὲν ἐξ ὧν ἀκούω, ὡς οὐχ ὑπὲρ λίαν ἀρχαίων πραγμάτων λέγων, ἀδεῶς πράττεις τὴν κατὰ τοῦ αθλίου Ζωσίμου κατηγορίαν, συναγωνιστὴν οὐκ ἔχων εἰς ψευδολογίαν τὸν χρόνον· αὐτὰ γὰρ ἔχεις μαρτυροῦντα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ χρὴ μὴ τοσοῦτον τὴν γλῶτταν ὁπλίζειν εἰς τὴν κατ' αὐτοῦ κατηγορίαν, ὅσον εἰς τοὺς εἰς αὐτὸν θρήνους καὶ τὰς προσ ευχάς. Κατηγορούμενος γὰρ, πλέον εἰς κακίαν, ὡς ἔοικεν, ἐρεθίζεται· θρηνούμενος δὲ, ἴσως ἀνενέγκη, ΥΜΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ. Πολλοὶ μὲν, ὦ βέλτιστε, παρ' Έλλησι τὴν ἠθικὴν κατορθώσαντες ἀρετὴν ᾄδονται· εἰ δὲ καὶ τὸ βαθυ μεῖν ἐκείνοις πάτριον καὶ σύνηθες ἦν, οὐδ' οὕτως ἡμᾶς προσῆκεν τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν ἐπιμέλειαν προέσθαι. Τὸ γὰρ μέσον ἡμῖν πρὸς ἐκείνους οὐκ ὀλί γον ὑπάρχον ἀφαιρεῖται τὴν συγγνώμην. ΥΜΒ'. ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Εἰ τοιούτοις χρησάμενος λόγοις ὁ λόγος, οἱ καὶ τὴν ἄψυχον φύσιν εἰκότως ἂν ἔκαμψαν, οὐκ ἔπεισ τὸ ἀμείλικτον ἐκεῖνο θηρίον τὸ κατ' αὐτοῦ ἐπιλυτ τῆσαν· ἔδειξε λαμπρῶς, ὅτι τὸ πεισθῆναι καὶ μὴν τῶν ἀκουόντων ἐστὶ, διὰ τὸν τῆς αὐτεξουσιότητ ὅρον, δι᾿ ἂν καὶ ὁ τῆς κρίσεως ἀξιολογός ἐστι λόγος. ΥΜΓ. - ΜΑΡΤΥΡΙΟ. Τοὺς μὲν εὐριπίστους καὶ ἀβεβαίους καὶ χαρίτ λύπη τῆς πρεπούσης καταστάσεως ἐξακοντίζουσαν ἡ μὲν πτεροῦσα καὶ παροινεῖν ἀναπείθουσα, ἡ δὲ ταπεινοῦσα καὶ ψοφοδεείς παρασκευάζουσα. Τοὺς ἐ βεβαίους καὶ ἐρηρεισμένους, και κρηπίδα φρονήσεως ἔχοντας, οὐδ' ὁποτέρα τούτων τοῦ προσήκοντος ἐξο ίστησι. Τῆς μὲν γὰρ καταστέλλουσι τα σκιρτήματα. καθάπερ χαλινῷ τινι τῷ λογισμῷ ἀνασειράζοντες τῆς δὲ κρείττονες εὑρίσκονται, τὴν ἀμετρίαν αὐτῆς κολάζοντες. ΥΜΔ'. ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ. Καινότερόν τι τεθέαμαι, δ οὐκ ἄν τις βαδίως και ταδέξοιτο, μὴ ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα πυθόμενος. Τριών γὰρ ὁμοῦ φίλων περὶ ἑνὸς παρακαλούντων πράγμα της, ὁ μὲν δεινότατος προσπαρώξυνεν, ὁ δὲ ἧττον δεινὸς ἐπράϋνεν· ὁ δὲ ἡμεληκώς τοῦ λέγειν ἔπεισε. Καὶ ἠδυνήθη μὲν ὁ ἀμαθῆς τοσοῦτον, ὅσον ἐχρῆν τὸν δεινότατον· ἔπαθε δὲ ὁ ῥητορικώτατος, ὅπερ ἐχουν τὸν ἀμαθέστατον. ὡς δὲ ἠρωτᾶτο ἐκεῖνος, ενώ την πρεσβείαν προσέφερον, ἔφη, «τῷ τρόπῳ τῶν παρα
cunda illis exsistit), scripta decet studio animique & τος ήδύ), χρὴ τὰ συγγράμματα ἐκ σπουδῆς καὶ ψυχ
motu temperare. Ex animi siquidem motu nibil
studiosi offenduntur. Negligentes vero ex studio cum
animi motu contem perato utilitatis plurimum haurient.
THEODOSIO.
αγωγίας κεκρᾶσθαι. Ἐκ μὲν γὰρ τῆς ψυχαγωγίας
οἱ ἐμμελεῖς οὐδὲν παραβλαβήσονται, ὑπὸ δὲ τῆς
σπουδῆς τῆς τῇ ψυχαγωγία κεκραμένης οἱ μὴ λίαν
βάθυμοι ὠφεληθήσονται.
ΥΜ'. — ΘΕΟΔΟΣΙΟ.
De Zosimi iterum vita vitiosa, precibus itaque Deo commendandum. (Supr. epist. 2 et 437; similis epist. 103.)
Audio te de rebus non dudum præteritis Zosimum
accusare, neque ex temporis lapsu opportunitatem
quærere, ut falso accuses. Habes enim in prompta,
quæ proferas gesta. Verum non tam accusando
linguam in eum decet exacuere, quam in eo deplorando, et Deum pro illo deprecando satagere
convenit. Accusatus enim ad malum, ut apparet,
incitabitur magis: deploratus vero pedem forte referel.
CDXLI. ZOSIMO.
Gentium mores cum nostris
Multi apud Græcos gentiles, bone vir, virtutem
morum sectati sunt. Si vero ignave agere patrium
illis usitatumque erat, ne sic quidem nos convenit
virtutis intermittere studium. Nam intervallum quo
illos superamus veniam non concedit.
CDXLII. MACARIO EPISCOPO.
Οἶδα μὲν ἐξ ὧν ἀκούω, ὡς οὐχ ὑπὲρ λίαν ἀρχαίων
πραγμάτων λέγων, ἀδεῶς πράττεις τὴν κατὰ τοῦ
αθλίου Ζωσίμου κατηγορίαν, συναγωνιστὴν οὐκ
ἔχων εἰς ψευδολογίαν τὸν χρόνον· αὐτὰ γὰρ ἔχεις
μαρτυροῦντα τὰ πράγματα. Ἀλλὰ χρὴ μὴ τοσοῦτον
τὴν γλῶτταν ὁπλίζειν εἰς τὴν κατ' αὐτοῦ κατηγο
ρίαν, ὅσον εἰς τοὺς εἰς αὐτὸν θρήνους καὶ τὰς προσ
ευχάς. Κατηγορούμενος γὰρ, πλέον εἰς κακίαν, ὡς
ἔοικεν, ἐρεθίζεται· θρηνούμενος δὲ, ἴσως ἀνενέγκη,
ΥΜΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ.
collati. (Conf. epist. 164.)
Πολλοὶ μὲν, ὦ βέλτιστε, παρ' Έλλησι τὴν ἠθικὴν
κατορθώσαντες ἀρετὴν ᾄδονται· εἰ δὲ καὶ τὸ βαθυ
μεῖν ἐκείνοις πάτριον καὶ σύνηθες ἦν, οὐδ' οὕτως
ἡμᾶς προσῆκεν τὴν περὶ τὴν ἀρετὴν ἐπιμέλειαν
προέσθαι. Τὸ γὰρ μέσον ἡμῖν πρὸς ἐκείνους οὐκ ὀλί
γον ὑπάρχον ἀφαιρεῖται τὴν συγγνώμην.
ΥΜΒ'. ΜΑΚΑΡΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
(Sic epist. 120 et 547.)
Orator non semper persuadet.
Si talibus usa verbis oratio, quæ etiam inanimeni
flectere naturam merito queat, implacabilem illam
feram in seipsam sævientem emollire non potuit,
ostendit aperte, quod fidem facere, aut non persuadere, sit in auditoris potestate, propter arbitrii
libertatem, ob quam oratio judicio est digna,
MARTYRIO.
Animus instabilis utraque sorte movetur,
Incerta dei et instabiles homines gaulium et
dolor a decenti dimovent statu. Gaudium quidem
alas addens, ac veluti dębacchari suadens; delor
vero se demittere formidoloseque agere cogit. Con-
£tantes vero beneque stabilitos ac prudentes nihil
horum a decoro dimovet. Hujus enim exsultationem
lasciviamque comprimit, tanquam rationem intellectus freno regendo. Illo vero superiores reperiuntur, quidquid inmodicum in illo castigando.
690 CDXLIV. AGATHODEMONI.
Εἰ τοιούτοις χρησάμενος λόγοις ὁ λόγος, οἱ καὶ
τὴν ἄψυχον φύσιν εἰκότως ἂν ἔκαμψαν, οὐκ ἔπεισ
τὸ ἀμείλικτον ἐκεῖνο θηρίον τὸ κατ' αὐτοῦ ἐπιλυτ
τῆσαν· ἔδειξε λαμπρῶς, ὅτι τὸ πεισθῆναι καὶ μὴν
τῶν ἀκουόντων ἐστὶ, διὰ τὸν τῆς αὐτεξουσιότητ
ὅρον, δι᾿ ἂν καὶ ὁ τῆς κρίσεως ἀξιολογός ἐστι λόγος.
ΥΜΓ. - ΜΑΡΤΥΡΙΟ.
sapiens non item. (Vide epist. 408.)
Τοὺς μὲν εὐριπίστους καὶ ἀβεβαίους καὶ χαρίτ
λύπη τῆς πρεπούσης καταστάσεως ἐξακοντίζουσαν
ἡ μὲν πτεροῦσα καὶ παροινεῖν ἀναπείθουσα, ἡ δὲ
ταπεινοῦσα καὶ ψοφοδεείς παρασκευάζουσα. Τοὺς ἐ
βεβαίους καὶ ἐρηρεισμένους, και κρηπίδα φρονήσεως
ἔχοντας, οὐδ' ὁποτέρα τούτων τοῦ προσήκοντος ἐξο
ίστησι. Τῆς μὲν γὰρ καταστέλλουσι τα σκιρτήματα.
καθάπερ χαλινῷ τινι τῷ λογισμῷ ἀνασειράζοντες
τῆς δὲ κρείττονες εὑρίσκονται, τὴν ἀμετρίαν αὐτῆς
κολάζοντες.
ΥΜΔ'.
ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ.
De tribus dicendi generibus, summo, medio et ino, ea Homero, vitam oratione magis persuadere. (Con).
e ist. 213, 233
Novum quid spectavi, quod non facile quis percipiat, nisi rem accurate edoctus. De tribus enim
amicis ad unum advocatis negotium, qui ad dicendum aptissimus erat, dicendo offendit: qui minus
aplus, animos demulsit, ad tertius dicendi imperitus, persuasit, tantumque indoctus hic potuit,
quantum non summus ille. Eloquentissimo accidit,
quantum indoctissimo evenire par erat. Ut interrogatus quidem, ad quem legationem ferret, diceet 265, 508.)
Καινότερόν τι τεθέαμαι, δ οὐκ ἄν τις βαδίως και
ταδέξοιτο, μὴ ἀκριβῶς τὸ πρᾶγμα πυθόμενος. Τριών
γὰρ ὁμοῦ φίλων περὶ ἑνὸς παρακαλούντων πράγμα
της, ὁ μὲν δεινότατος προσπαρώξυνεν, ὁ δὲ ἧττον
δεινὸς ἐπράϋνεν· ὁ δὲ ἡμεληκώς τοῦ λέγειν ἔπεισε.
Καὶ ἠδυνήθη μὲν ὁ ἀμαθῆς τοσοῦτον, ὅσον ἐχρῆν τὸν
δεινότατον· ἔπαθε δὲ ὁ ῥητορικώτατος, ὅπερ ἐχουν
τὸν ἀμαθέστατον. ὡς δὲ ἠρωτᾶτο ἐκεῖνος, ενώ την
πρεσβείαν προσέφερον, ἔφη, «τῷ τρόπῳ τῶν παρα
col. 1585–1586page 704 of 750
PG 78:1585καλούντων προεσχηκέναι οὐ τῷ λόγῳ τῇ πολιτείᾳ πεπεῖσθαι, οὐ τῇ εὐγλωττίς. Εἰ τοίνυν ὁ βίος τοῦ λόγου περιγίνεται, καὶ ἡ γνώμη τῆς γλώτ της, πρώτον την γνώμην, εἶτα τὴν γλῶτταν κοσμητέον· εἰ δὲ ἀπιστεῖς ταῦτα γεγενῆσθαι, εἰς τὴν ὑμη ρικὴν πρεσβείαν, ἣν ἀεὶ ἐπὶ γλώττης ἔχεις, τὸν νοῦν παράπεμψον· ἔνθα ὁ μὲν Ιθακήσιος δεινότατος ὢν, πλέον παρώξυνε τὸν Πηλέως. Ὁ δὲ ἧττον δεινὸς, ὁ παιδαγωγός φημι, κατεπραΰνεν. Ο δὲ, Τελαμώνιος, ὁ λίαν ἡμεληκώς τοῦ λέγειν, ἔπεισε· καὶ δεδύνηται μὲν ὁ Τελαμώνιος τοσοῦτον, ὅσον ἐχρῆν τὸν Λαέρτου ἔπαθε δὲ οὗτος, ὅπερ ἐχρῆν ἐκεῖνον. ΥΜΕ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην σαφῶς εἰπεῖν βούλομαι. Εἰ δέ τις υπερβολικῶς εἰρῆσθαι δόξει, δοκείτω. Οἱ γὰρ τῆς ἀρετῆς ἐρασταί μαρτυρήσουσι τῷ ῥηθησομένῳ. Φημὶ τοίνυν, εἰ μὲν τῇ ἀρετῇ τιμωρία, τῇ δὲ κακίᾳ στέφανος ἀπέκειτο, ἥδιστ᾽ ἂν δίκην δέδωκα φιλάρε της ὤν, ἢ ἐστέφθην κακίας ὢν ἐραστής. Οὕτως ἡ μὲν κακία, κἂν στέφανον προξενοίη, πάσης μοι τι μωρίας δοκεῖ χαλεπωτέρα εἶναι. 'Η δὲ ἀρετή τιμαλ. φεστέρα, και τιμωρίας μὴ ἀμοιροίη. Ἡ μὲν οὖν εἰρημένη μοι ήδε ὑπερβολή, ὡς φαῖέν τινες, ὧδε έχει καὶ ἅλις ἐχέτω. Εἰ δὲ καὶ πάντως τῇ μὲν ἀρετῇ στέ φανος, τῇ δὲ κακίᾳ τιμωρία ἀπόκειται, τί ἐστι τὸ πεῖσαν σε εἰς τὸν πυθμένα τῆς κακίας καταποντῶσαι σαυτόν; ἡδέως ἂν σου πυθοίμην εγώ. ΥΜΕ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Ανθρώπιον φαῦλον, καὶ βδελυρόν, καὶ κίβδηλον, καὶ τί γὰρ οὐ τῶν αἰσχρῶν καλέσας ἐν τοῖς αὐ τοῦ γράμμασι Ζώσιμον, ἀληθῆ μὲν λέγεις· δέδοικα δὲ μὴ καὶ αὐτὸς μικρὸν ὕστερον τοιοῦτος εὑρεθείης. Ἐκεῖνα γὰρ, ὡς φασί τινες, ήρξω πράττειν, ἃ ἐκεῖ νος πράττων εἰς ἀνήκεστον ἀναλγησίαν τετελεύτηκε. ΥΜΖ'. - ΜΩΣΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εν μόνον καλὸν ἔχειν μοι δοκεῖ ὁ πλοῦτος, ὅτι τοῖς μάλιστα φιλοῦσιν αὐτὸν κινδύνους ἐξαισίους " ἀποτίκτει. ΥΜΗ. ΖΗΝΩΝ. “Ο βούλομαι συντόμως φράσαι περὶ τοῦ πάντα ἀρίστου Ερμογένους, τοῦ ὄντως ἐπισκόπου, τοῦτό ἐστιν· ὅτι τοσοῦτον ἀρετῇ τοὺς ἄγαν εὐδοκίμους ταριών, ὅσον ἐκεῖνοι τοὺς ἄλλους ἅπαντας, ὡς μη δεν μέγα διαπραττόμενος, οὕτω διάκειται, οὕτως Τῷ τρόπῳ παρακαλούντων, Τρόπος ἔσθ' ὁ πείθων τοῦ λέγοντος, οὐ λόγο γος. προσεσχηκέναι. οὐ.
EPISTOLARUM LIB. V. EPIST. CDXLVIII.
καλούντων προεσχηκέναι οὐ τῷ λόγῳ τῇ ret, c hic mores dicentium observari, non oratioπολιτείᾳ πεπεῖσθαι, οὐ τῇ εὐγλωττίς. Εἰ τοίνυν ὁ
βίος τοῦ λόγου περιγίνεται, καὶ ἡ γνώμη τῆς γλώττης, πρώτον την γνώμην, εἶτα τὴν γλῶτταν κοσμη
τέον· εἰ δὲ ἀπιστεῖς ταῦτα γεγενῆσθαι, εἰς τὴν ὑμηρικὴν πρεσβείαν, ἣν ἀεὶ ἐπὶ γλώττης ἔχεις, τὸν νοῦν
παράπεμψον· ἔνθα ὁ μὲν Ιθακήσιος δεινότατος ὢν,
πλέον παρώξυνε τὸν Πηλέως. Ὁ δὲ ἧττον δεινὸς, ὁ
παιδαγωγός φημι, κατεπραΰνεν. Ο δὲ, Τελαμώνιος,
ὁ λίαν ἡμεληκώς τοῦ λέγειν, ἔπεισε· καὶ δεδύνηται
μὲν ὁ Τελαμώνιος τοσοῦτον, ὅσον ἐχρῆν τὸν Λαέρτου·
ἔπαθε δὲ οὗτος, ὅπερ ἐχρῆν ἐκεῖνον.
ΥΜΕ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
nem;» politia institutoque vitæ persuaderi, non
eloquentia. Quamobrem si orationi vila praestat,
etiam mens kinguæ antecellit, mens itaque primio,
dehinc lingua est exornanda. Quod si id factum
esse negabis, Homericam legationem, quam et in
ore semper habes, in memoriam revoca. Ibi enim
Ulysses Ithacensis, eloquentissimus cum esset,
amplius incitavit Pelei filium Achillem. Hic vero
minus vehemens, pedagogus inquam, sedatior fuit.
Telamonis vero Glius Ajax, qui dicendo ipfiums fuit,
persuasit potuitque Ajax Telamonius tantum quantum Laertis filium Ulyssem oportebat. Illi vero tantum accidit, quantum hunc perferre par erat.
CDXLV. ZOSIMO PRESBYTERO.
Virtutem colendum portatur, quam proposita etiam ena se sectari malle testatur, quam vitium proposito
præmio. (Confer. lib. 11, epist. 240 et 223.)
Τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην σαφῶς εἰπεῖν βούλομαι. Εἰ
δέ τις υπερβολικῶς εἰρῆσθαι δόξει, δοκείτω. Οἱ γὰρ
τῆς ἀρετῆς ἐρασταί μαρτυρήσουσι τῷ ῥηθησομένῳ.
Φημὶ τοίνυν, εἰ μὲν τῇ ἀρετῇ τιμωρία, τῇ δὲ κακίᾳ
στέφανος ἀπέκειτο, ἥδιστ᾽ ἂν δίκην δέδωκα φιλάρετης ὤν, ἢ ἐστέφθην κακίας ὢν ἐραστής. Οὕτως ἡ
μὲν κακία, κἂν στέφανον προξενοίη, πάσης μοι τι
μωρίας δοκεῖ χαλεπωτέρα εἶναι. 'Η δὲ ἀρετή τιμαλ.
φεστέρα, και τιμωρίας μὴ ἀμοιροίη. Ἡ μὲν οὖν
εἰρημένη μοι ήδε ὑπερβολή, ὡς φαῖέν τινες, ὧδε έχει
καὶ ἅλις ἐχέτω. Εἰ δὲ καὶ πάντως τῇ μὲν ἀρετῇ στέφανος, τῇ δὲ κακίᾳ τιμωρία ἀπόκειται, τί ἐστι τὸ
πεῖσαν σε εἰς τὸν πυθμένα τῆς κακίας καταποντῶσαι
σαυτόν; ἡδέως ἂν σου πυθοίμην εγώ.
ΥΜΕ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
YMG'.
Libet meam clare proferre sententiam. Etsi quid
supra fidem dicere videar, sit ita sane. Testificabuntur enim virtutis studiosi quod dicam. Affirmo
itaque, siquidem virtuti poena, vitiis vero corona
proposita sit, jucundius panam, qui virtutis sit
amans, daturum, quam si coronetur, ob improbitatem hujus amans: sic improbitas, coronam etiam
adepta, omni esse genere suppliciorum molestior vie
detur. Virtus vero pretiosior, etsi pena non careat.
Hæc itaque fidem excedens sententia, ut dixerunt
quidam, talis est et sullicit. Si vero omino virtutem præmium, vitium autem pœna maneat, quid
est quod te alliciat, ut in nequitiæ barathrum le
conjicias? libenter ego idl te rogarem.
Monet ut caveat ne in eadem incidat
Ανθρώπιον φαῦλον, καὶ βδελυρόν, καὶ κίβδηλον,
καὶ τί γὰρ οὐ τῶν αἰσχρῶν καλέσας ἐν τοῖς αὐ
τοῦ γράμμασι Ζώσιμον, ἀληθῆ μὲν λέγεις· δέδοικα
δὲ μὴ καὶ αὐτὸς μικρὸν ὕστερον τοιοῦτος εὑρεθείης.
Ἐκεῖνα γὰρ, ὡς φασί τινες, ήρξω πράττειν, ἃ ἐκεῖνος πράττων εἰς ἀνήκεστον ἀναλγησίαν τετελεύ
τηκε.
ΥΜΖ'. - ΜΩΣΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ.
CDXLVI. PALLADIO DIACONO,
vitia quæ in alio reprehendit.
falsum homuncionem, exsecrandum atque adulterinum, et quid non fœdi criminis tuis in litteris
Zosimum nominans, vere quidem dicis: vereor tamen ne et ipse post paulo talis reperiaris. Illa
eleuim agere incipis, 601 ut quidam referunt, quæ
ille committens in incurabilem incidit morbum.
CDXLVII. MOSI DIACONO.
De divitiis. (Infr. epist. 450.)
Εν μόνον καλὸν ἔχειν μοι δοκεῖ ὁ πλοῦτος, ὅτι Divitiæ unum mihi continere bonum videntur,
τοῖς μάλιστα φιλοῦσιν αὐτὸν κινδύνους ἐξαισίους " quod eas amantibus ingentia pariant pericula.
ἀποτίκτει.
ΥΜΗ. ΖΗΝΩΝ.
CDXLVIII. ZENONI.
Hermogenis episcopi laus. (Confer. epist. 358 et 466.)
“Ο βούλομαι συντόμως φράσαι περὶ τοῦ πάντα
ἀρίστου Ερμογένους, τοῦ ὄντως ἐπισκόπου, τοῦτό
ἐστιν· ὅτι τοσοῦτον ἀρετῇ τοὺς ἄγαν εὐδοκίμους
ταριών, ὅσον ἐκεῖνοι τοὺς ἄλλους ἅπαντας, ὡς μηδεν μέγα διαπραττόμενος, οὕτω διάκειται, οὕτως
Libet paucis de optimo viro Hermogene vere
episcopo verba facere, nimirum virtute valde probatum cæteros tantum transire atque antecellere,
quantum illi cateris praestant: is quasi nihil preclarum egisset, ita de se sentiebat, ut humilitatem
Τῷ τρόπῳ παρακαλούντων, etc. Vilæ exemplo magis quam oratione persuaderi. Menandri illud
respexit: Τρόπος ἔσθ' ὁ πείθων τοῦ λέγοντος, οὐ λόγο
γος. Confer epist. 213. SCHOTT.
Vat. 650 et All. προσεσχηκέναι. Possit.
lidem tollunt οὐ. Ib.
col. 1587–1588page 705 of 750
PG 78:1587ᾠήθη δεῖν τὴν ταπεινοφροσύνην, ώσπερ φρούριον ἢ φυλακτήριον τῶν ἄλλων κατορθωμάτων ἔχειν. ΥΜΘ. - ΒΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ Ὥσπερ ἔνια τῶν ἐγκλημάτων εἴωθεν ἄπιστα ποιεῖν ὁ τῶν κρινομένων βίος, εὐδόκιμος ὢν καὶ λαμπρός οὕτως ἔνια τῶν ἐγκωμίων πέφυκεν ἄπιστα ποιεῖν ὁ τῶν ἐγκωμιαζομένων τρόπος, σκαιός ὧν καὶ φαῦλος. Εἰ γὰρ καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, τῶν μηδὲν λόγουἄξιον ποιεῖν ἐθελόντων, χαίρουσι μὲν ταῖς διαδο λαῖς, δυσχεραίνουσι δὲ ἐπὶ τοῖς ἐγκωμίοις (τις μὲν γὰρ καὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἡγοῦνται λέγεσθαι, τῶν δὲ οὐδέποτε ἀπολαῦσαι προσδοκῶσιν)· ἀλλ᾽ οὖν γε οἱ τὴν ἀρετὴν ἐστεμμένοι, τοὺς μὲν ἀρίστους ἐφ᾽ οἷς οὐ συνίασι, διαβαλλομένους, καὶ πρὸ διαγνώσεως ἀπαλλάττουσι τῶν ἐγκλημάτων. Τοὺς δὲ φαύλους, εἰ πρὸς χάριν ἐγκωμιασθείεν, ἀναξίους εἶναι τῶν ἐπαίνων νομίζουσιν, οὐκ ἀπὸ τῶν λεγομένων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν πραττομένων τὰς ψήφους φέροντες. Οὐκοῦν μήτε οἱ ἄριστοι διαβαλλόμενοι δυσχεραινέτωσαν, (οὐδὲν γὰρ πρὸς αὐτοὺς τὰ λεγόμενα), μήθ' οἱ κάκιστοι εγκωμιαζόμενοι ἀγαλλέσθωσαν. Αλλότρια γὰρ αὐτῶν ἐστι τὰ ἐγκώμια. ΥΝ. ΗΡΑΚΛΕΙΟ. Πόσοι τοῦ πλείονος ἐπιθυμήσαντες, τοῦ παντὸς ἐξέπεσον, καὶ τὰ περιττὰ συναγαγόντες, καὶ τὰ ἀναγκαῖα ἀπώλεσαν; καὶ ὑπερβάντες τους νεο μισμένους ὅρους, καὶ τῶν μετρίων ἐγυμνώθησαν; Χρή οὖν περικόπτειν τὰ περιττά, ἵν' ἐν τοῖς ἀναγκαίοις πλουτῶμεν· οὐ γὰρ τὸν πλοῦτον ἔχειν, ἀλλὰ τὸ μὴ δεῖσθαι πλούτου, πλοῦτός ἐστι μέγιστος. ΥΝΑ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Οὐ ταυτὸν, ὦ θαυμάσιε, τὸ ὑποπτευθῆναι τ ἀλῶναι· τὸ μὲν γὰρ καὶ κατὰ τοῦ μὴ δράσαντος λέγεται, τὸ δὲ κατὰ τοῦ φωραθέντος. Εἰ δὲ Εὐπέδιος, ὡς φής, τοὺς μὲν μάτην υπονοουμένους και δια βαλλομένους εξοστρακίζει, τοὺς δὲ ἁλόντας μείζονος ἀξιοῖ βαθμοῦ, πῆ μὲν κολακείαις πειθόμενος, πῆ δὲ χρημάτων ὀρεγόμενος, μὴ θαυμάσῃς. Εἰ μὲν γὰρ τ' ἄλλα πάντα κατὰ λόγον αὐτῷ ἐπράττετο, ἴσως καὶ τοῦτο διορθώσεως ήξίωσεν. Ε' & πάντα δρα & δρᾶν οὐ θέμις, καὶ τοῦτο ἄξιον &ν τῶν αὐτοῦ τρόπων μηδένα ξενιζέτω. ΥΝΒ'. – ΠΑΥΛΟ. Οὐ πάντως ὁ πολλὰς ἐπιστήμης ή τέχνας με με θηκώς, οὐδ' ἂν πάντων ἀνθρώπων εὐφυέστατος ἦν ἑκάστην αὐτῶν εἰς ἄκρον ἀκριβοί, τοῦ χρόνου τοῦ ὀφείλοντος εἰς τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν μελέτην της μὲν τὴν πρώτης τέχνης ἀναλωθῆναι, εἰς ἄλλης τέχνης ίσως καὶ
praesidium ac munimentum aliarum esse virtutum ᾠήθη δεῖν τὴν ταπεινοφροσύνην, ώσπερ φρούριον ἢ
duceret.
φυλακτήριον τῶν ἄλλων κατορθωμάτων ἔχειν.
ΥΜΘ. - ΒΥΤΟΝΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ
Bonorum malorumque dum laudantur discrimen.
Ὥσπερ ἔνια τῶν ἐγκλημάτων εἴωθεν ἄπιστα ποιεῖν
ὁ τῶν κρινομένων βίος, εὐδόκιμος ὢν καὶ λαμπρός
οὕτως ἔνια τῶν ἐγκωμίων πέφυκεν ἄπιστα ποιεῖν ὁ
τῶν ἐγκωμιαζομένων τρόπος, σκαιός ὧν καὶ φαῦλος.
Εἰ γὰρ καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, τῶν μηδὲν λόγου
ἄξιον ποιεῖν ἐθελόντων, χαίρουσι μὲν ταῖς διαδο
λαῖς, δυσχεραίνουσι δὲ ἐπὶ τοῖς ἐγκωμίοις (τις
μὲν γὰρ καὶ καθ᾿ ἑαυτῶν ἡγοῦνται λέγεσθαι, τῶν
δὲ οὐδέποτε ἀπολαῦσαι προσδοκῶσιν)· ἀλλ᾽ οὖν γε
οἱ τὴν ἀρετὴν ἐστεμμένοι, τοὺς μὲν ἀρίστους ἐφ᾽ οἷς
Ut coram qui judicio sunt condemnati vita, modo
probata claraque exsistat, quorumdam sołet accusationem refellere; sic et laudationes nimias falsas
ostendere consueverunt mores quorumdam sinistri
juxta ac mali. Si enim plerique mortales, qui laude
dignum nihil gerere student, gaudent quidem calumniis, laudibus contra contristantur (illas enim
contra se dici opinantur, bas vero nunquam se
consecuturos sperant): virtute vero illustres, probos
quos non norunt, calumnia oneratos, etiam antequam norint, innoxios declarant. Malos vero si ad οὐ συνίασι, διαβαλλομένους, καὶ πρὸ διαγνώσεως
gratiam laudentur, laude judicant indignos, non
tam oh dicta, quam ob gesta judicium ferentes. Igitur neque optimi calumniam dum patiuntur indignentur (jactata enim nihil ad alios pertinent), neque vicissim homines pessimi laudari exsultent.
Sunt enim ab iis alienæ pronuntiatæ laudes.
HERACLIO.
ἀπαλλάττουσι τῶν ἐγκλημάτων. Τοὺς δὲ φαύλους, εἰ
πρὸς χάριν ἐγκωμιασθείεν, ἀναξίους εἶναι τῶν
ἐπαίνων νομίζουσιν, οὐκ ἀπὸ τῶν λεγομένων, ἀλλ'
ἀπὸ τῶν πραττομένων τὰς ψήφους φέροντες. Οὐκοῦν
μήτε οἱ ἄριστοι διαβαλλόμενοι δυσχεραινέτωσαν,
(οὐδὲν γὰρ πρὸς αὐτοὺς τὰ λεγόμενα), μήθ' οἱ κά
κιστοι εγκωμιαζόμενοι ἀγαλλέσθωσαν. Αλλότρια
γὰρ αὐτῶν ἐστι τὰ ἐγκώμια.
Qua vera divitia sunt.
Quotnam pluribus inhiantes bonis omnibus exciderunt, et superflua corrogantes, necessaria
eliam amiserunt? et legitimes excedentes terminos,
etiam mediocribus orbati sunt bonis? Supervacanea
itaque resecanda, ut necessariis dilemur. Neque
enim opibus abundare, sed iis non indigere, divitiæ
sunt maxima.
–
ΥΝ.
ΗΡΑΚΛΕΙΟ.
Πόσοι τοῦ πλείονος ἐπιθυμήσαντες, τοῦ παντὸς
ἐξέπεσον, καὶ τὰ περιττὰ συναγαγόντες, καὶ τὰ
ἀναγκαῖα ἀπώλεσαν; καὶ ὑπερβάντες τους νεο
μισμένους ὅρους, καὶ τῶν μετρίων ἐγυμνώθησαν;
Χρή οὖν περικόπτειν τὰ περιττά, ἵν' ἐν τοῖς
ἀναγκαίοις πλουτῶμεν· οὐ γὰρ τὸν πλοῦτον ἔχειν,
ἀλλὰ τὸ μὴ δεῖσθαι πλούτου, πλοῦτός ἐστι
μέγιστος.
ΥΝΑ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
692 CDLI. EUTONIO DIACONO.
De Eusebii episcopi Pelusii moribus, de quo alias sœpe. (Infr. 470 et sup. 129.)
Aliud est, vir admiraude, in suspicionem venire,
aliud vero reprehendi. Illud enim esse fertur etiam
nil agentium, lioc vero de compertis. Si vero Eusebius, ut scribis, alios temere in suspicionem vocatos accusatosque expellit, alios autem deprehensos
majore dignos gradu censeat, qua assentatione inductus, qua pecuniis inhians, noli admirari. Si
enim omnia reeta faceret ratione, fortasse illud quoque emendandum existimaret. Si vero agit universa
quæ non oportet, hoc quoque dignum esse illius
moribus non ambigat.
COLII.
PAULO.
"
Οὐ ταυτὸν, ὦ θαυμάσιε, τὸ ὑποπτευθῆναι τ
ἀλῶναι· τὸ μὲν γὰρ καὶ κατὰ τοῦ μὴ δράσαντος
λέγεται, τὸ δὲ κατὰ τοῦ φωραθέντος. Εἰ δὲ Εὐπέδιος,
ὡς φής, τοὺς μὲν μάτην υπονοουμένους και δια
βαλλομένους εξοστρακίζει, τοὺς δὲ ἁλόντας μείζο
νος ἀξιοῖ βαθμοῦ, πῆ μὲν κολακείαις πειθόμενος,
πῆ δὲ χρημάτων ὀρεγόμενος, μὴ θαυμάσῃς. Εἰ μὲν
γὰρ τ' ἄλλα πάντα κατὰ λόγον αὐτῷ ἐπράττετο,
ἴσως καὶ τοῦτο διορθώσεως ήξίωσεν. Ε' &
πάντα δρα & δρᾶν οὐ θέμις, καὶ τοῦτο ἄξιον &ν τῶν
αὐτοῦ τρόπων μηδένα ξενιζέτω.
ΥΝΒ'. – ΠΑΥΛΟ.
Uni vacandum arti. (Supr.
Qui omnino multas scientias artesque didicit, etsi
omnium hominum sit ingeniosissimus, unamquamque earum ad summum exacta diligentia non
tractat, cum multum temporis, quod exercitio et
similis epist. 380.)
Οὐ πάντως ὁ πολλὰς ἐπιστήμης ή τέχνας με με
θηκώς, οὐδ' ἂν πάντων ἀνθρώπων εὐφυέστατος ἦν
ἑκάστην αὐτῶν εἰς ἄκρον ἀκριβοί, τοῦ χρόνου τοῦ
ὀφείλοντος εἰς τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν μελέτην της
cura prioris artis impendi debet, in alterius artis
recuperatione consumatur: sed in eo quidem quod μὲν τὴν
πρώτης τέχνης ἀναλωθῆναι, εἰς ἄλλης τέχνης
Inter ίσως et καὶ iidem iuerunt ἄy. PossIN.
col. 1589–1590page 706 of 750
PG 78:1589πολλὰς εἰδέναι, ἀντιπλεονεκτεῖται δὲ παρ᾽ ἑκάστου τῶν μίαν τέχνην εἰς ἄκρον ήσκηκότων. Μὴ τοίνυν μηδ' αὐτὸς πάντα εἰδέναι θέλε. Ἐκ γὰρ τούτου τὸ μηδὲν ἀκριβῶς εἰδέναι περὶ ἕκαστον γίγνεται ᾿Αλλὰ πρὸς ἕνα βλέπων σκοπὸν, ἐκεῖ τεῖνον τὸ ὄμμα τῆς διανοίας. Οὕτω γὰρ περιέσῃ τοῦ πράγ ματος. ΥΝΤ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εὔφημον μὲν ἔχειν χρὴ καὶ σεμνὴν τὴν γλῶτα ταν· ἐπειδὴ δὲ τοὺς εἰς αὐτὸν τῆς κακίας τὸν πυθμένα νεναυαγηκότας ἀνιμᾶσθαι χρή, ατοπώτατον δὲ δοκεῖ τὸν ἄλλους ἀναστῆσαι βουλόμενον, αὐτὸν καταπίπτειν. ὡς ἂν οἷός τε τυγχάνει, δίκαιος ἂν εἴη περιστέλλειν τὴν τῶν πραγμάτων αἰσχρότητα τῇ τῶν λέξεων σεμνότητι· ἵνα μὴ ἐπιστύψαι ἐκεί νους βουλόμενος τὴν ἑαυτοῦ γλῶτταν καταῤῥυπαίνοι μηδὲ ἀπαλλάξαι μολυσμοῦ ἐθέλων, αὐτὸς μολύνοιτο. Εἰ δὲ φαίης ὅτι οὐ δυνατόν ἐστι καὶ σεμνὸν εἰ πεῖν καὶ καθάψασθαι τοῦ ἀκούοντος· φαίην, ὅτι ὁ τοῦ μετρίου ἐλέγχου καταφρονῶν, οὗτος καὶ τοῦ ἀμέτρου καὶ γυμνοῦ πλέον ὀλιγωρήσειεν. Εἰ γὰρ ἡ πραότης τοῦ λέγοντος, καὶ ἡ τῆς λέξεως σεμνότης οὐκ ὠφελεῖ, σχολή γε γυμνὴ τῶν πεπραγμένων αὐτῷ ἡ προφορὰ ὠφελήσει. ΥΝΔ'. — ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Πολλάκις ὁ ἐπινοεί τις εἰς ἀσφάλειαν ἑαυτοῦ, τοῦτο εὑρίσκεται χαλεπωτάτων αἴτιον συμφορῶν. Καὶ ῖνα τὰ ἄλλα παρῶ, ἐν, δι' οὗ πάντα μηνύσω, λέξω. Μιθριδάτης, ὡς φασιν, ὁ Παρθυέων καὶ ἄλλων πολ τῶν ἐθνῶν βασιλεύσας, ἐπὶ μέγα δυνάμεως προελθὼν, καὶ πλούτῳ κομῶν καὶ συμμαχίᾳ, καὶ εἰς αὐτὸν ἐλάσας τῆς ἀνθρωπίνης ευημερίας τὸν ὅρον, φοβηθεὶς μὴ δηλητηρίῳ ἀναιρεθείη, ἀλεξιφάρμακον ἑαυτῷ κατεσκεύασεν. Μεταβαλούσης οὖν αὐτῷ τῆς εὐημερίας, εἰς τοσαύτην ἦλθεν ἀνάγκην, ὡς εἰς φαρμακοποσίαν τραπήναι. Ως δὲ οὐδὲν ἦνυεν (ἔτυχε γὰρ, ὡς ἔφην, πρόπομα πρὸς πᾶν φάρμακον ἀνδροφόνον ἀλεξιφάρμακον προπιών, ὥστε μὴ τὰ δηλητήρια αὐτὸν βλάψαι), οὗ προκατειληφυία ή δύναμις, τὸν ἐκ τοῦ δηλητηρίου τὸν οὐκ εἴασε κρατ τῆσαι. Τί οὖν τοὐντεῦθεν; Τινὰ τῶν δορυφόρων ἑαυτοῦ καὶ σκηπτούχων εφελκυσάμενος, κελεύει πατάξαι καιρίαν εἰς τὸ στέρνον τῷ ἀκινάκη. ὺς δὲ πατάξας ἀνεῖλεν· οὕτως οὐδὲν ἐκεῖνον ὠφέ εἰδέναι περὶ ἕκαστον γίγνεται εἰδέναι περιγίνεται. ἐκεῖ τεῖνον έχτεινον. Ρος. "Οτι οὐ δυνατόν ἐστι καὶ σεμνὸν εἰπεῖν. σηπεδόνος βουλόμενος τὴν ἑαυτοῦ γλώτταν καταῤῥυπαίνοι, Πατάξα: παρατάξαι.
}
EPISTOLARUM LIB. V.
· EPIST. CDLIV.
πολλὰς εἰδέναι, ἀντιπλεονεκτεῖται δὲ παρ᾽ ἑκάστου mullas selat, omnia sibi superiora vindicat, sed
τῶν μίαν τέχνην εἰς ἄκρον ήσκηκότων. Μὴ τοίνυν
μηδ' αὐτὸς πάντα εἰδέναι θέλε. Ἐκ γὰρ τούτου τὸ
μηδὲν ἀκριβῶς εἰδέναι περὶ ἕκαστον γίγνεται
᾿Αλλὰ πρὸς ἕνα βλέπων σκοπὸν, ἐκεῖ τεῖνον τὸ
ὄμμα τῆς διανοίας. Οὕτω γὰρ περιέσῃ τοῦ πράγ
ματος.
ΥΝΤ'. ΤΟ ΑΥΤΟ.
contra deprimitur ab unoquoque eorum, qui unam
ad summum excoluerunt. Ne igitur omnia scire velis: ex hoc enim efficitur nihil accurate in singufiscognosci: sed unum spectans scopum, hoc mentis.
aciem dirige. Sic enim rem expugnabis et consequeris.
CDLIII. EIDEM.
Aliena peccata verecunde perstringenda, ne alios purgaturus ipse linguam contamines. (Vide epist. 421; et
infra 507.)
Bonam decet gravemque adhibere in sermone
linguam, quandoquidem oportet e profundo cono
vitiorum alios prompte extrahere. Absurdum vero
videtur alios erigere conantem ipsum labi. Ut sil
Εὔφημον μὲν ἔχειν χρὴ καὶ σεμνὴν τὴν γλῶτα
ταν· ἐπειδὴ δὲ τοὺς εἰς αὐτὸν τῆς κακίας τὸν πυθμένα νεναυαγηκότας ἀνιμᾶσθαι χρή, ατοπώτατον
δὲ δοκεῖ τὸν ἄλλους ἀναστῆσαι βουλόμενον, αὐτὸν
καταπίπτειν. ὡς ἂν οἷός τε τυγχάνει, δίκαιος ἂν æquum, quoad ejus fieri potest, serinonum gravi
εἴη περιστέλλειν τὴν τῶν πραγμάτων αἰσχρότητα
τῇ τῶν λέξεων σεμνότητι· ἵνα μὴ ἐπιστύψαι ἐκείνους βουλόμενος τὴν ἑαυτοῦ γλῶτταν καταῤῥυπαίνοι
μηδὲ ἀπαλλάξαι μολυσμοῦ ἐθέλων, αὐτὸς μολύνοιτο.
Εἰ δὲ φαίης ὅτι οὐ δυνατόν ἐστι καὶ σεμνὸν εἰ
πεῖν καὶ καθάψασθαι τοῦ ἀκούοντος· φαίην,
ὅτι ὁ τοῦ μετρίου ἐλέγχου καταφρονῶν, οὗτος καὶ
τοῦ ἀμέτρου καὶ γυμνοῦ πλέον ὀλιγωρήσειεν. Εἰ γὰρ
ἡ πραότης τοῦ λέγοντος, καὶ ἡ τῆς λέξεως σεμνότης
οὐκ ὠφελεῖ, σχολή γε γυμνὴ τῶν πεπραγμένων
αὐτῷ ἡ προφορὰ ὠφελήσει.
ΥΝΔ'. — ΑΓΑΘΟΔΑΙΜΟΝΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
tate rerum legere turpitudinem, ne dum alios studet
mordere, suam ipse inquinet linguam, neque sordes
velens altorius tollere, ipse inquinetur. At si dixeris
fieri non posse ut quis sublime dicat, et ab auditoribus intelligatur, respondeo: Qui moderatam respuit
reprehensionem, hic et immodicam nudamque contemnet. Si enim dicentis mite ingenium, verborumque gravitas nihil prodest, ne nuda quidem a rebus
enuutiatio est profutura.
De Mithridate rege ejusque contra venena
Πολλάκις ὁ ἐπινοεί τις εἰς ἀσφάλειαν ἑαυτοῦ, τοῦτο
εὑρίσκεται χαλεπωτάτων αἴτιον συμφορῶν. Καὶ
ῖνα τὰ ἄλλα παρῶ, ἐν, δι' οὗ πάντα μηνύσω, λέξω.
Μιθριδάτης, ὡς φασιν, ὁ Παρθυέων καὶ ἄλλων πολ
τῶν ἐθνῶν βασιλεύσας, ἐπὶ μέγα δυνάμεως προελθῶν, καὶ πλούτῳ κομῶν καὶ συμμαχίᾳ, καὶ εἰς
αὐτὸν ἐλάσας τῆς ἀνθρωπίνης ευημερίας τὸν ὅρον,
φοβηθεὶς μὴ δηλητηρίῳ ἀναιρεθείη, ἀλεξιφάρμακον
ἑαυτῷ κατεσκεύασεν. Μεταβαλούσης οὖν αὐτῷ τῆς
εὐημερίας, εἰς τοσαύτην ἦλθεν ἀνάγκην, ὡς εἰς
φαρμακοποσίαν τραπήναι. Ως δὲ οὐδὲν ἦνυεν
(ἔτυχε γὰρ, ὡς ἔφην, πρόπομα πρὸς πᾶν φάρμακον
ἀνδροφόνον ἀλεξιφάρμακον προπιών, ὥστε μὴ τὰ
δηλητήρια αὐτὸν βλάψαι), οὗ προκατειληφυία ή
δύναμις, τὸν ἐκ τοῦ δηλητηρίου τὸν οὐκ εἴασε κρατ
τῆσαι. Τί οὖν τοὐντεῦθεν; Τινὰ τῶν δορυφόρων
ἑαυτοῦ καὶ σκηπτούχων εφελκυσάμενος, κελεύει
πατάξαι καιρίαν εἰς τὸ στέρνον τῷ ἀκινάκη.
ὺς δὲ πατάξας ἀνεῖλεν· οὕτως οὐδὲν ἐκεῖνον ὠφέ
COLIV. AGATHODÆMONI GRAMMATICO.
alexipharmaco. (Conf. epist. 66.)
Quæ ad securam sui tutelam quis excogitavit,
693 hæc saepe causam esse maximarum coinperi
calamitatum. Utque cætera omittam, unum ad rem
hane declarandam afferam: Mithridates, ut narrant,
Parthorum ille gentiumque plurimarum rex, ingenti
provectus potentia, opibus affluens, ac finitimorum
societate, eoque elatus tandem humana prosperitatis, capit vereri ne veneno tolleretur. Pharmaco
itaque et antidoto se munire aninium induxit suum.
Vertente itaque rerum secundarum prosperitate, eo
vicissim adactus est necessitatis ut, veneno hausto,
vitam Onire cuperet. Quod cum non procederet,
(bibebat enim, ut aiunt, ex melle et vino poculuin
adversus noxia omnia toxica remedium, ne quid
aconita nocerent), vis illius præveniens venenum
superare non sivit. Quid evenit itaque rogas? Igi-
?
tur e corporis custodibus satellitem acutum jussit
acinacem in pectus sibi adigere ac ferire. Percutiendo itaque e medio dominum sustulit, adeo
Pro εἰδέναι περὶ ἕκαστον γίγνεται codd. Vatic.
650 et Alt. solum legunt, εἰδέναι περιγίνεται. Paule
post pro ἐκεῖ τεῖνον uno verbo scribunt έχτεινον. Ρος.
"Οτι οὐ δυνατόν ἐστι καὶ σεμνὸν εἰπεῖν.
Sunt hæc ipsa Chrysostomi verba bomíl. 4, in Epist.
ad Roman., qui et ibidem disserit, eos qui aliorum
reprehendere volunt flagitia, cogi necessario fœditatem illorum denudare, et quasi ob oculos speciendamn proponere, quia parum alioqui proficient.
In eam rem solitus et chirurgi afferre exemplum,
qui ut tabo ac sauie σηπεδόνος manus ulcus sanct,
non veretur sibi manus Inquinare, atque in fetidissimum pus immittere. Sic in Epistolam Pauli ad
Corinthios saepe repelens, et in Epist. ad Thessalonicenses (ut in Persii satyram 4 observavit Casaub.)
monet distinguendum, utrum dicantur ejusmodi
sermones ex loquendi affectu, an curandi voluntate.
Quod autem hic Isidorus supra dixit, βουλόμενος
τὴν ἑαυτοῦ γλώτταν καταῤῥυπαίνοι, reperic gumina infr. epist. 507, quam cumn his committas licet. SCHOTT.
Πατάξα: iidem augent in παρατάξαι. Possis.
col. 1591–1592page 707 of 750
PG 78:1591λησεν ἡ δόξασα αὐτῷ ἀσφάλεια. Παρ' ἐχθρῶν γὰρ τοῦτο πείσεσθαι προσδοκήσας, καὶ διὰ τοῦτο τῷ ἀλεξιφαρμάχῳ χρησάμενος, οὐδὲ βουλόμενος ἀπο θανεῖν ἡδυνήθη, ἕως ἂν τὸ ξίφος κατὰ τοῦ στέρνου διηλάθη. Χρή οὖν μηδὲν τοιοῦτον ἐννοεῖν, ἀλλὰ ζῆν ἁπλότητι μᾶλλον προσκείμενον, καὶ τῇ θείᾳ προνοία ἐπιτρέποντα τὰ καθ' ἑαυτόν. ΑΜΠΕΛΙΟ ΚΟΜΗΤΙ. Οὐδὲν οὕτω ποιεῖ νομίμως ἄρχειν, ὡς τὸ νομίμως ἦρχθαι. Ο γὰρ ἀγαθὸς ἐν ὑπηκόοις, ἀγαθὸς ἔσται καὶ ἐν ἡγεμόσιν. Οἱ δ' ἐν τῷ ἰδιωτεύειν καὶ πρω τοστατεῖν πρόχειροι, καὶ πρὸς τὸ ἄρχεσθαι ἀνεπιτήδειοι, οὗτοι καὶ εἰς ἀρχὴν ἀνεπιτηδειότατοι. ΔΗΜΟ ΠΗΛΟΥΣΙΟ. Ασμένως ἐδέξατο τὴν πρεσβείαν ὁ τὴν ἀρχὴν ὁμῶν λαχών. Καὶ πάλαι γὰρ ὡρμημένος ἔχειν, καὶ τὰ καθ' ὑμᾶς ἐν ἀμείνονι ὄψει καταστῆσαι, τὴν ἡμε τέραν ἀνέμενε γνώμην· ἧς λαβόμενος, ὡς αὐτόκλητος μᾶλλον ἢ ὡς κεκλημένος ἀφίξεται. ΥΝΖ'.— ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Ο τῇ σῇ θεοσεβεία προσφέρων τουτὶ τὸ γράμμα, αὐτάρκως οἴκαδε καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ὡς παρά τα δοτρίβου ασκηθείς, καὶ ῥώμην καὶ τέχνην ἐν ταῖς τῆς ἀρετῆς ἀγῶσιν οὐ μικρὰν συλλεξάμενος, ώρμη σεν ἐπὶ τὴν ἔρημον, τοῖς κηρύγμασιν ἑαυτὸν ὑπου θήσων τοῖς Ὀλυμπικοῖς, καὶ τὰ περὶ ψυχῆς Ὀλύμπια ἀγωνισόμενος. Δείκνυε τοίνυν αὐτῷ δι' ὧν πράττεις τοὺς τῶν παλαισμάτων νόμους· ἵνα μήτε ἐξαγώνιος γενόμενος διαμάρτοι τοῦ σκοπού, μήτε εἰς τοὺς ἀγῶνας καταστὰς ἡττηθείη· ἀλλ᾽ εὐδόκιμος ἀποσ θεὶς, στεφάνων καὶ ἀναῤῥήσεων ἀξιωθείη. ΥΝΗ. - ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ. Αρποκρᾶς, ὁ τρόπων μᾶλλον ἢ λόγων παίδευ της, ὁ τῇ θείᾳ θρησκείᾳ διαφερόντως ἀνακείμενος (ᾧ ὄνομα μὲν ἦν σοφιστής, ὁ δὲ βίος ἐκ φιλοσοφίας ἀκιβδήλου), ὁ μὴ πλῆθος νέων περιιὼν καὶ θηρεύων, ἀλλ᾽ οὓς ἑώρα δεικνύντας ἀρετῆς σύμβολα ἐγκαταλέγων τῷ χορῷ· ὁ μὴ ἀφ' ὧν μισθοὺς λήψοιτο του τους ἀγαπῶν, ἀλλ' οὓς ᾔδει σπουδαίους ἐπομένουν, τούτων ἐπιμελούμενος, τὸν βίον κατέστρεψε. Έπει τοίνυν παιδευτοῦ χρήζει ἡ πόλις, μήνυσόν τινα, καὶ ἀλύουσα οὐκ ἂν διαμάρτοι. 111: οὐκ ἔστιν εὖ ἄρξειν ἐὰν μὴ ἀρχθέντα, Ει Αρχε, πρῶτον μαθὼν ἄρχεσθαι. Ὁ μὴ δουλεύσας, οὐδ' ἂν δεσπό της γένοιτο ἄξιος ἐπαίνου. Ἐὰν ἄρχεσθαι μάθωσι, πολλῷ μᾶλλον ἀρ χειν δυνήσονται.
nihil illi, quod remedio quasierat, profuit. Ab hosti- λησεν ἡ δόξασα αὐτῷ ἀσφάλεια. Παρ' ἐχθρῶν γὰρ
bus enim venenum datum iri veritus, ideoque remedio assiduo usus, cùm mori certus esset, necari
eo non potuit, donec in viscera ferrum conderetur.
Nihil itaque tale excogitandum, sed vivere magis
tuto præstabilius est, nostraque omnia divinæ sunt
permittenda providentiæ.
CDLV. AMPELIO COMITI.
Qui paruit recle, bene imperat
Ad recte aliis imperandum, nihil æque valet, ut
alteri legitime paruisse. Qui enim recte obedit,
is imperando excellet. Faciles vero et proclives
sunt ad factiones, qui suæ reipublicæ principes esse
cupiunt.
CDLVI. — PELUSIOR. PLEBI.
Præsidis sive episcopi
Libenter qui vobis imperabit legationem aceepit:
olim enim ad veniendum incitatus, ut vobis melorem formam reipublicæ ostenderet, nostram
exspectavit sententiam: qua accepta. sponte potius
quam evocatus accedet.
THEODOSIO PRESBYTERO.
Ascelen, veluti Olympicis
Qui has tuæ pietati litteras reddit, abunde domi
et per se, ut a magistro exercitatus et vires experientiamque non exiguam in virtutis palaestra sibi
comparavit, is in eremum contendit, præconio se
Olympicorum subjiciens, et animi exercitaturus
Olympica. Quamobrem illi ostende pares certaminum leges, 694 quas servas, ne ille extra
certamen pulsus aberret scopo, nec in certamiine
stans superetur, sed spectatus probe coronam acclamationemque mereatur.
τοῦτο πείσεσθαι προσδοκήσας, καὶ διὰ τοῦτο τῷ
ἀλεξιφαρμάχῳ χρησάμενος, οὐδὲ βουλόμενος ἀποθανεῖν ἡδυνήθη, ἕως ἂν τὸ ξίφος κατὰ τοῦ στέρνου
διηλάθη. Χρή οὖν μηδὲν τοιοῦτον ἐννοεῖν, ἀλλὰ ζῆν
ἁπλότητι μᾶλλον προσκείμενον, καὶ τῇ θείᾳ προνοία
ἐπιτρέποντα τὰ καθ' ἑαυτόν.
YNE'.
ΑΜΠΕΛΙΟ ΚΟΜΗΤΙ.
(Conf. epist. 225.)
Οὐδὲν οὕτω ποιεῖ νομίμως ἄρχειν, ὡς τὸ νομίμως
ἦρχθαι. Ο γὰρ ἀγαθὸς ἐν ὑπηκόοις, ἀγαθὸς ἔσται
καὶ ἐν ἡγεμόσιν. Οἱ δ' ἐν τῷ ἰδιωτεύειν καὶ πρωτοστατεῖν πρόχειροι, καὶ πρὸς τὸ ἄρχεσθαι ἀνεπι
τήδειοι, οὗτοι καὶ εἰς ἀρχὴν ἀνεπιτηδειότατοι.
YNG. ΔΗΜΟ ΠΗΛΟΥΣΙΟ.
adventum nuntial.
Ασμένως ἐδέξατο τὴν πρεσβείαν ὁ τὴν ἀρχὴν
ὁμῶν λαχών. Καὶ πάλαι γὰρ ὡρμημένος ἔχειν, καὶ
τὰ καθ' ὑμᾶς ἐν ἀμείνονι ὄψει καταστῆσαι, τὴν ἡμε
τέραν ἀνέμενε γνώμην· ἧς λαβόμενος, ὡς αὐτόκλητος μᾶλλον ἢ ὡς κεκλημένος ἀφίξεται.
ΥΝΖ'.— ΘΕΟΔΟΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
decertaturum commendat.
Ο τῇ σῇ θεοσεβεία προσφέρων τουτὶ τὸ γράμμα,
αὐτάρκως οἴκαδε καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ὡς παρά τα
δοτρίβου ασκηθείς, καὶ ῥώμην καὶ τέχνην ἐν ταῖς
τῆς ἀρετῆς ἀγῶσιν οὐ μικρὰν συλλεξάμενος, ώρμη
c σεν ἐπὶ τὴν ἔρημον, τοῖς κηρύγμασιν ἑαυτὸν ὑπου
θήσων τοῖς Ὀλυμπικοῖς, καὶ τὰ περὶ ψυχῆς Ὀλύμπια
ἀγωνισόμενος. Δείκνυε τοίνυν αὐτῷ δι' ὧν πράττεις
τοὺς τῶν παλαισμάτων νόμους· ἵνα μήτε ἐξαγώνιος
γενόμενος διαμάρτοι τοῦ σκοπού, μήτε εἰς τοὺς
ἀγῶνας καταστὰς ἡττηθείη· ἀλλ᾽ εὐδόκιμος ἀποσ
θεὶς, στεφάνων καὶ ἀναῤῥήσεων ἀξιωθείη.
ΥΝΗ. - ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ.
CDL VIII. ASCLEPIO SOPHISTÆ.
Harpocram rhetorem, cui ludus aperiendus committatur, commendat,
Harpocras orationis artifex, sed magis morum
honestorum in adolescentibus formator, qui erga
sacram religionem eximie est affectus, cuique
sophistæ quidem rhetorisque nomen datur, vila
tamen vere est philosophica. Hic juvenum non
ambiens copiam ac venationem, sed eos potius
adolescentes quærit auditores, quos virtutis præbere
videt signa, eosque in coetum legit; quos non ut
mercedem inde capiat, ideo adamat, verum quos
studiosos fore animadvertit, corum curam suscipiens, vitam moresque potissimum format. Cum
accipiens non aberrabit.
Αρποκρᾶς, ὁ τρόπων μᾶλλον ἢ λόγων παίδευ
της, ὁ τῇ θείᾳ θρησκείᾳ διαφερόντως ἀνακείμενος
(ᾧ ὄνομα μὲν ἦν σοφιστής, ὁ δὲ βίος ἐκ φιλοσοφίας
ἀκιβδήλου), ὁ μὴ πλῆθος νέων περιιὼν καὶ θηρεύων,
ἀλλ᾽ οὓς ἑώρα δεικνύντας ἀρετῆς σύμβολα έγκαταλέγων τῷ χορῷ· ὁ μὴ ἀφ' ὧν μισθοὺς λήψοιτο του
τους ἀγαπῶν, ἀλλ' οὓς ᾔδει σπουδαίους ἐπομένουν,
τούτων ἐπιμελούμενος, τὸν βίον κατέστρεψε. Έπει
τοίνυν παιδευτοῦ χρήζει ἡ πόλις, μήνυσόν τινα, καὶ
ἀλύουσα οὐκ ἂν διαμάρτοι.
igitur magistro urbs vestra indigeat, significa, o
Philosophorum id olim ac religiosorum hominum aureum: Non recte imperare qui parere non
didicerit. Sic Joan. Climacus ad Pastorem, ex Aristotele lib. 111 Politicwn: οὐκ ἔστιν εὖ ἄρξειν ἐὰν
μὴ ἀρχθέντα, Regere nescit, qui parere nescit. Ει Isidorus noster sup. epist. 225. Solonis quoque legisIntoris est: Αρχε, πρῶτον μαθὼν ἄρχεσθαι. Impe
ra, sed ubi prius imperium ferre didiceris. El Plato
lib. v De legibus: Ὁ μὴ δουλεύσας, οὐδ' ἂν δεσπό
της γένοιτο ἄξιος ἐπαίνου. Isocrates in extreme
Nicocle: Ἐὰν ἄρχεσθαι μάθωσι, πολλῷ μᾶλλον ἀρ
χειν δυνήσονται. Ubi regi didicerint, facile aliens
aliis poterunt imperare. Schort.
col. 1593–1594page 708 of 750
PG 78:1593ΥΝΘ. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. ει Ο μὲν ἀρετὴν ἀσκῶν, δίκαιος ἂν εἴη καὶ τὴν τίαν εἰς βοήθειαν ἐπικαλεῖσθαι ῥοπήν· ὁ δὲ μηδὲ ως φροντίζων ἀρετῆς, οὐδ᾽ ἂν καλοίη, ἐπήκοον ξει τὸ θεῖον. Τῷ γὰρ πάντα τὰ παρ' ἑαυτοῦ πλη οῦντι εὐμενῶς ἐπινεύει. Ἵνα δὲ καὶ διὰ παρα ειγμάτων βαδίσας ὁ λόγος σαφέστερον τοῦτο ποιή Το παρεὶς τὸ φάναι. Εἰ ἡ πόρνη βούλεται μὲν σω ῆναι, οὐ βούλεται δὲ σωφρονῆσαι, πῶς σωθήσε αι; Ἐκεῖνο φράσω. Εστω τις γράμματα μὲν ἐπι υμῶν μαθεῖν, εἰς διδασκάλου δὲ μὴ φοιτῶν Στα τῷ γραμματιστῇ ἀγοράζοντι ἐντυχών λέξοι Ποίησόν με μαθεῖν γράμματα· ἆρ᾽ οὐχ ἡγῇ ἐκεῖ ον λαμπρῶς ἀποκρίνεσθαι λέγοντα· Εμβρόντητε, καὶ πῶς ἂν δύναιο μαθεῖν, μήτε εἰς διδασκάλου ροιτῶν, μήτε γραφίδα καὶ δέλτον κεκτημένος, μήτε τονεῖν βουλόμενος; Τῇ μὲν γὰρ ἐπιθυμίᾳ τῇ σῇ εἰ 5 πόνος συναφθείη καὶ ἡ ἐμὴ σπουδή, ἔσται τι πλέον. Εἰ δὲ λέγοις μὲν ἐπιθυμεῖν, μηδὲ ποιοῖς ὧν οἱ ἐπιθυμοῦντες ποιοῦσι, πῶς μαθεῖν δυνήση Τοιοῦτοί εἰσι καὶ οἱ ἀρετῆς λέγοντες μὲν ἐπιθυμεῖν, τὴν δὲ εἰς αὐτὴν φέρουσαν ὁδὸν ἀποδιδράσκοντες. ΥΞ. ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Μηδὲν τίμιον εἶναι νόμιζε, ὁ μὴ πρὸς ἀρετὴν φέρῃ, μηδὲ ποιῇ ἀμείνους τοὺς περὶ αὐτὸ σπουδάζοντας. Φέρει δὲ εἰς ἀρετὴν τὸ τοῖς φιλαρέτοις ἄκο λουθεῖν, καὶ ὁμιλεῖν τοῖς σωφρονεστάτοις, ἀλλὰ μὴ τοῖς ἀσελγεστάτοις· τοῖς εἰρηνικωτάτοις καὶ οἷς συνδιατρίβειν λυσιτελές, ἀλλὰ μὴ τοῖς μαχιμωτά τοις. Εὖ γὰρ εἰδέναι χρὴ, ὅτι κακίας τις έξον με ταλαμβάνει ἢ ἀρετῆς. Εἰ γὰρ ἦν βίον τὸ ἀρετῆς μετασχεῖν, ἐχρῆν καὶ τοῖς κακίστοις συνείναι τοὺς δυναμένους ταύτην χαρίσασθαι. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο δύσκολον, ἄμεινον ἐν ἀσφαλεία εἶναι, καὶ φεύγειν τους πονηρούς. Εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ὠφελοῦνται, δι' ἣν αἰτίαν αὐτὸς ζημιοῦσαι; ΥΞΑ'. Ἡ φύσις ἀνάγκῃ καὶ ὅροις δέδεται, ἡ δὲ προαίρεσις ἐλευθερίᾳ καὶ ἐξουσίᾳ τετίμηται. Τί τοιγαρούν τὸ σῶμα καλλωπίζων, τῆς ψυχῆς ἀμελεῖς; Μυρία μὲν ἐὰν μηχανήσῃ, τὸ εἰδεχθὲς σῶμα εύμορφον οὐ ποιήσεις. Ρᾷον δὲ τὴν ψυχὴν εἰς αὐτὴν τοῦ κάλ λους ἀναγάγοις, εἰ βούλοιο, την κορυφήν· καὶ τὸ μὲν, εἰ καὶ δυνατὸν ἦν, ἀνωφελὲς ἦν καὶ ἐπίφθονον τὸ δὲ καὶ ὠφέλιμον, καὶ φθόνου κρεῖττον, καὶ βασκανίας ἀνώτερον. Εἰ δὲ νομίζεις δύσκολον εἶναι τὸ ἀναθῆναι ἐπὶ τὴν κορυφήν τῆς ἀρετῆς, μάλιστα μὲν εἰσὶν οἱ καὶ τοῦτο ἀνύσαντες, καὶ ἐκ τοῦ βυθοῦ μὲν εἰ ἐὰν γάρ.
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CDLXI.
ΥΝΘ. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
CDLIX. ISIDORÓ EPISCOPO.
Laboranti et facienti quantum in se est, Deus fert auxilium. Virtutum laus. (Sup. epist. 315 ει 327.)
Ο μὲν ἀρετὴν ἀσκῶν, δίκαιος ἂν εἴη καὶ τὴν
τίαν εἰς βοήθειαν ἐπικαλεῖσθαι ῥοπήν· ὁ δὲ μηδὲ
ως φροντίζων ἀρετῆς, οὐδ᾽ ἂν καλοίη, ἐπήκοον
ξει τὸ θεῖον. Τῷ γὰρ πάντα τὰ παρ' ἑαυτοῦ πληοῦντι εὐμενῶς ἐπινεύει. Ἵνα δὲ καὶ διὰ παρα
ειγμάτων βαδίσας ὁ λόγος σαφέστερον τοῦτο ποιή
Το παρεὶς τὸ φάναι. Εἰ ἡ πόρνη βούλεται μὲν σω
ῆναι, οὐ βούλεται δὲ σωφρονῆσαι, πῶς σωθήσε
αι; Ἐκεῖνο φράσω. Εστω τις γράμματα μὲν ἐπιυμῶν μαθεῖν, εἰς διδασκάλου δὲ μὴ φοιτῶν·
Στα τῷ γραμματιστῇ ἀγοράζοντι ἐντυχών λέξοι·
Ποίησόν με μαθεῖν γράμματα· ἆρ᾽ οὐχ ἡγῇ ἐκεῖ
ον λαμπρῶς ἀποκρίνεσθαι λέγοντα· Εμβρόντητε,
καὶ πῶς ἂν δύναιο μαθεῖν, μήτε εἰς διδασκάλου
ροιτῶν, μήτε γραφίδα καὶ δέλτον κεκτημένος, μήτε
τονεῖν βουλόμενος; Τῇ μὲν γὰρ ἐπιθυμίᾳ τῇ σῇ εἰ
5 πόνος συναφθείη καὶ ἡ ἐμὴ σπουδή, ἔσται τι
πλέον. Εἰ δὲ λέγοις μὲν ἐπιθυμεῖν, μηδὲ ποιοῖς ὧν
οἱ ἐπιθυμοῦντες ποιοῦσι, πῶς μαθεῖν δυνήση:
Τοιοῦτοί εἰσι καὶ οἱ ἀρετῆς λέγοντες μὲν ἐπιθυμεῖν,
τὴν δὲ εἰς αὐτὴν φέρουσαν ὁδὸν ἀποδιδράσκοντες.
ΥΞ. ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Virtuti operam navanti æquum est divinum etiam
implorare, ut opem Deus ferat, auxiliumn. At qui
ejus nullam ducit rationem, neque invocat Numen,
¡Hud propitium non experietur. Qui enim omnia,
quoad ejus fieri potest, implet, benigne ei Deus
annuit. Ut vero exemplis etiam sermo clarius id
ostendat, dicere mihi videris: Quid si scortum salvari velit, non velit tamen ab incontinentia temporare, qua demum ratione salvabitur? Est quod
respondeam: Sit qui discere litteras cupiat, præceptorein tamen nolit frequentare, dehinc in grammalisten (hoc est, scribere docentem, ac de litteris disserentem) incidens dicat: Litteras me
doceas; annon clare responsurum opinaris: Heus
stolide, quomodo discere queas, si neque præceptorem frequentas, neque stylum habes tabulamque,
et laborare recusas? Tuæ enim discendi cupiditati
si accesserit labor, atque opera etiam mea, absolutum quid perfectumque evadet. Quod si desiderare
quidem te afirmes, neque ea ages quæ sciendi
cupidi facere consueverunt, quomodo discere queas?
Sic qui virtutem optare se dicunt, ac viam eo
ducentem ingredi refugiant.
HERONI PRESBYTERO.
Sectanda ea quæ ad virtutem acquirendam adminiculo esse queant.
Μηδὲν τίμιον εἶναι νόμιζε, ὁ μὴ πρὸς ἀρετὴν
φέρῃ, μηδὲ ποιῇ ἀμείνους τοὺς περὶ αὐτὸ σπουδά
ζοντας. Φέρει δὲ εἰς ἀρετὴν τὸ τοῖς φιλαρέτοις ἄκολουθεῖν, καὶ ὁμιλεῖν τοῖς σωφρονεστάτοις, ἀλλὰ μὴ
τοῖς ἀσελγεστάτοις· τοῖς εἰρηνικωτάτοις καὶ οἷς
συνδιατρίβειν λυσιτελές, ἀλλὰ μὴ τοῖς μαχιμωτάτοις. Εὖ γὰρ εἰδέναι χρὴ, ὅτι κακίας τις έξον με
ταλαμβάνει ἢ ἀρετῆς. Εἰ γὰρ ἦν βίον τὸ ἀρετῆς
μετασχεῖν, ἐχρῆν καὶ τοῖς κακίστοις συνείναι τοὺς
δυναμένους ταύτην χαρίσασθαι. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο
δύσκολον, ἄμεινον ἐν ἀσφαλεία εἶναι, καὶ φεύγειν
τους πονηρούς. Εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ὠφελοῦνται, δι'
ἣν αἰτίαν αὐτὸς ζημιοῦσαι;
ΥΞΑ'. IEPAKI ALAKONĘ.
Cave putes alicujus esse pretii, quod ad virtutem
non ducat, neque meliores reddat sibi deditos. Ad
virtutem autem manu duceris, si virtute præditos
sequaris, atque utare familiariter prudentissimis
hominibus, sed libidine minime dissolutis, vita
vero pacatis ac placidis maxime moribus, quibuscum
versari perutile, non cum contentiosis. Sciendum
enim vere, cilius vitiis quam virtutibus capi. 695
Si enim facilius foret virtutem adipisci, oportebat
sane cum pessimis versari eos, qui hanc communicare possent. Cum vero id perdifficile sit, præstat
tuto agere et improbos vitare. Siquidem vero nibil
commodi referunt improbi, car, quæso, tibi ipsi
afferre damnum studes?
CDLXI. HIERACI DIACONO.
Animum quam corpus excolere præstat. De societate bonorum.
Ἡ φύσις ἀνάγκῃ καὶ ὅροις δέδεται, ἡ δὲ προαίρε
σις ἐλευθερίᾳ καὶ ἐξουσίᾳ τετίμηται. Τί τοιγαρούν
τὸ σῶμα καλλωπίζων, τῆς ψυχῆς ἀμελεῖς; Μυρία
μὲν ἐὰν μηχανήσῃ, τὸ εἰδεχθὲς σῶμα εύμορφον
οὐ ποιήσεις. Ρᾷον δὲ τὴν ψυχὴν εἰς αὐτὴν τοῦ κάλ
λους ἀναγάγοις, εἰ βούλοιο, την κορυφήν· καὶ τὸ
μὲν, εἰ καὶ δυνατὸν ἦν, ἀνωφελὲς ἦν καὶ ἐπίφθονον·
τὸ δὲ καὶ ὠφέλιμον, καὶ φθόνου κρεῖττον, καὶ βασκανίας ἀνώτερον. Εἰ δὲ νομίζεις δύσκολον εἶναι τὸ
ἀναθῆναι ἐπὶ τὴν κορυφήν τῆς ἀρετῆς, μάλιστα μὲν
εἰσὶν οἱ καὶ τοῦτο ἀνύσαντες, καὶ ἐκ τοῦ βυθοῦ
si
Natura necessitati certisque est finibus astricta;
arbitrium vero libertate ac potestate praeditum
est. Cur igitur corpus accurate exornans animam
negligis? Tametsi enim innumerabilia moliaris,
corpus deforme frustra formosum coneris reddere.
At pronum est ac facile animam ad summum,
libet, pulchritudinis culmen adducere. Et illud
quidem, quamvis feri queat, inutile tamen sit et
odiosum: hoc vero perutile et extra omnem invidiam odiumque positum. Si autem putes difficile
esse, ut quis ad summum virtutis apicem pertingat,
Inter μὲν εἰ ἐὰν iidem inserunt γάρ. Possn.
col. 1595–1596page 709 of 750
PG 78:1595της κακίας προς άπρον αναβεβηκότες ακτές. δέ σε δύσκολον εἶναι τοῦτο δοκεῖ, καὶ ἀπ κακίας, καὶ διαι τῆς ἐπὶ τὴν ἀρετὴν φερω... τὸ γὰρ ἔτι μικρὸν ἑαυτοῦ διαφέρειν, ο ἡγεῖσθαι. Τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ τοῖς μὲν περὶ τηδεύματι μήτε αυτός χρήσθαι βουληθείτε τ τοῖς χρωμένοις χρῆσθαι, τοῖς δὲ ἀγαθοῖς καὶ π ματι καὶ ἀνδράσι συνάψειας σαυτόν. Τους και ἀγαθοὺς οὐδὲ μισούμενον φεύγειν χρή, τοὺς ἢ τ ροὺς καὶ φιλούμενον. ΥΞΒ. ΘΕΟΔΩΡΟ ΑΥΓΟΥΣΤΑΛΙΟ Οὐ τὸ ἀλαζονικὸν καὶ ὑπέρογκον δείγμα έργ κοῦ ἐστιν, ὡς ἡγε, φρονήματος, ἀλλὰ τὸ κρεμα εὐπρόσιτον, καὶ τὸ πᾶσιν μετ' ἐπιεικείας της σθαι. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ θηριοπρεπὲς καὶ ἐν τοῦτο δὲ ἀρχικὸν, καὶ τοῖς ὑπηκόοις λυσιτελέσει Οὐ γὰρ ἀπὸ φρονήματος, ἀλλ' ἀπὸ φρονήσεις τ ἡγεμόνων τὰ τῶν ὑπηκόων κατορθούται πρότα Τὸ μὲν γὰρ καὶ αὐτοῖς καὶ τοῖς ἀρχομένας είν ἡ δὲ ἑκατέροις ἀσφαλῆς· τοῖς μὲν είτε χικὸν ἐπὶ τὸ δημοτικώτερον νεύειν ἀναπείθειν τα δὲ, εἰ τὴν ἐπιείκειαν τὴν ἡγεμονικὴν εἰς ἐπι μείζονα τοῦ φόβου τυγχάνουσαν τρέψοιεν. ΥΞΙ. ΑΛΥΠΙΟ. Ο θεατρομανής, ὦ βέλτιστε, ερωτομανής και Φεῦγε τοίνυν ἐκεῖνο, ἵνα μὴ τοῦτο τεχθείη. Δε γὰρ μὴ ῥιζωθῆναι τὴν νόσον, ἢ βιζωθεῖσαν ἐς σθῆναι, ὅπερ τισὶ μὲν δύσκολον, τισὶ δὲ ἐ εἶναι δοκεῖ ΥΙΔ'. -- ΔΙΟΓΕΝΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ Τῆς γνησίας καὶ εἰλικρινούς φιλίας τὸ ἀεὶ γνωμένης, δι' ἣν αἰτίαν αὐτὸς τοὺς ἐμπιστ σοι παρὰ τῶν φίλων εἰς προΰπτον ἔῤῥιψας επέτ Αλλ' ίσως φιλίας ειλικρινούς ἄγευστος ὧν κ λεστος τοῦτο διεπράξω. ΑΣΚΛΗΠΙΟ. Ἐπειδὴ δεῖξαι ἴσως˙ βουλόμενος τῆς σοφές κοσμικῆς κρείττονα τὴν ἐν τοῖς πολέμοις ἐπῆρες απετείχισας ἡμῖν τὸν ζήτορα φάσκοντα· Πσωτερι νερῶς τοῦ λάθρα κρεῖττον, καὶ τὸ νικώντα; ἢ τ κρουσαμένους πράττειν ὁτιοῦν ἐντιμότερον, κα κάλλιον Κόνωνα τὰ τείχη στῆσαι Θεμιστία Ο μὲν γὰρ λαθών, ὁ δὲ νικήσας τους καλύτε ταῦτα ἐποίησεν. Εκεῖνό φημι, ὅτι μάλιστα μεν κα ταύτην, οὔτε ἐκείνην ἀποδεχόμεθα ἀλλὰ τὴν μὲν εἰ μὴ κοσμηθείη τῇ θείᾳ παιδεύσει, οὐδὲν εἶναι ένα μεθα· τὴν δὲ κακίζομεν. Αδικεῖσθαι γάρ, ος ε κεῖν μεμαθήκαμεν. 'Ανδρείαν δὲ ἡγούμεθα, την και μὲν γὰρ δοκεῖ μετά ευκώ. ρ.
sunt tamen omnino, qui eo perveniat, atque e της κακίας προς άπρον αναβεβηκότες ακτές.
malitiæ baraturo ad virtutis verticem conscendere δέ σε δύσκολον εἶναι τοῦτο δοκεῖ, καὶ ἀπ
mitantur. Quod si difficile videatur, discede ab im- κακίας, καὶ διαι τῆς ἐπὶ τὴν ἀρετὴν φερω...
probitate, et insiste vis quæ ad virtutem ducit. τὸ γὰρ ἔτι μικρὸν ἑαυτοῦ διαφέρειν, ο
Quod si adhuc modice distare videatur, noli existi- ἡγεῖσθαι. Τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ τοῖς μὲν περὶ
mare modicum. Id fiet si noxiis vitæ institutis neque τηδεύματι μήτε αυτός χρήσθαι βουληθείτε τ
uli ipse voles, neque iis qui alantur sis familiaris, τοῖς χρωμένοις χρῆσθαι, τοῖς δὲ ἀγαθοῖς καὶ π
bonis contra viris ac negotiis teipsum dederis. ματι καὶ ἀνδράσι συνάψειας σαυτόν. Τους και
Probes etenim, tametsi te oderint, fugere non ἀγαθοὺς οὐδὲ μισούμενον φεύγειν χρή, τοὺς ἢ τ
oportet, at vero malos, etsi te ament.
ροὺς καὶ φιλούμενον.
THEODORO AUGUSTALI.
Comitatem potius quam superbiam
Non superbum elatumque ingenium ad imperandum cum fastu se dans reipublicæ gubernandæ,
ut existimas, aptum est, sed mite potius ac facile
emnibusque se ex æquo accommodans ingenium
preferendum est. Illud quidem ferinum plane est
ac viperinum: hoc contra aptum imperio, ac
subditis longe utilissimum. Neque enim fastu, sed
prudentia præfectorum res subjectorum instaurantur. llle enim utrisque parum tutus, hac vero utrinque
tuta: istis quidem si imperium ad popularem statum
spectare creditur, his vero si dominandi [libidinem]
amore, qui timorem vincit, permutent.
CDLXNI. - ALYPIO.
ΥΞΒ.
ΘΕΟΔΩΡΟ ΑΥΓΟΥΣΤΑΛΙΟ
et fastum imperantibus convenire.
Οὐ τὸ ἀλαζονικὸν καὶ ὑπέρογκον δείγμα έργ
κοῦ ἐστιν, ὡς ἡγε, φρονήματος, ἀλλὰ τὸ κρεμα
εὐπρόσιτον, καὶ τὸ πᾶσιν μετ' ἐπιεικείας της
σθαι. Ἐκεῖνο μὲν γὰρ θηριοπρεπὲς καὶ ἐν
τοῦτο δὲ ἀρχικὸν, καὶ τοῖς ὑπηκόοις λυσιτελέσει
Οὐ γὰρ ἀπὸ φρονήματος, ἀλλ' ἀπὸ φρονήσεις τ
ἡγεμόνων τὰ τῶν ὑπηκόων κατορθούται πρότα
Τὸ μὲν γὰρ καὶ αὐτοῖς καὶ τοῖς ἀρχομένας είν
ἡ δὲ ἑκατέροις ἀσφαλῆς· τοῖς μὲν είτε
χικὸν ἐπὶ τὸ δημοτικώτερον νεύειν ἀναπείθειν τα
δὲ, εἰ τὴν ἐπιείκειαν τὴν ἡγεμονικὴν εἰς ἐπι
μείζονα τοῦ φόβου τυγχάνουσαν τρέψοιεν.
ΥΞΙ.
Theatra vitanda, ut libidinosi ameris scholam.
Theatri quisquis insano amore captus est, 0
optime virorum, iusanus vicissim ac perditus at
amator. Illud itaque vitium declina, ne in hoc
incidas. Præstat enim morbum radices non agere,
quam jactis jam radicibus avellere, quod quibusdam
difficile, aliis vero etiam impossibile videatur.
696 CDLXIV. - DIOGENI DIACONO.
ΑΛΥΠΙΟ.
Ο θεατρομανής, ὦ βέλτιστε, ερωτομανής και
Φεῦγε τοίνυν ἐκεῖνο, ἵνα μὴ τοῦτο τεχθείη. Δε
γὰρ μὴ ῥιζωθῆναι τὴν νόσον, ἢ βιζωθεῖσαν ἐς:
σθῆναι, ὅπερ τισὶ μὲν δύσκολον, τισὶ δὲ ἐ
εἶναι δοκεῖ
Amici non deserendi.
Cum germano sinceroque amore fiduciam habero spoponderis, cur, quaeso, smicos iloe Lace
commissos fidei in apertum conjecisti periculum?
Sed fortassis rudis ipse vera es amicitia, minime
que perfectus hoc fecisti.
CDLXV. - ASCLEPIO.
Cedant arma togæ. Cicer. 1 Offic.
Quandoquidem ostendere fortasse cupis sapientiæ
bujus mundi bellicam præstare fortitudinem, opponia nobis oratorem dicentem: Quantum quod
aperte, quam quod clam geritur, melius est; et
vincere aperto Marte, quam supplantando evertere,
honorificentius exsistit: sic et honestius fuit ac
laudabilius a Conone duce, quam a Themistocle muros Atheniensium constitui. Hic enim clam, ille viΥΙΔ'. -- ΔΙΟΓΕΝΕΙ ΔΙΑΚΟΝΟ
Τῆς γνησίας καὶ εἰλικρινούς φιλίας τὸ ἀεὶ
γνωμένης, δι' ἣν αἰτίαν αὐτὸς τοὺς ἐμπιστ
σοι παρὰ τῶν φίλων εἰς προΰπτον ἔῤῥιψας επέτ
Αλλ' ίσως φιλίας ειλικρινούς ἄγευστος ὧν κ
λεστος τοῦτο διεπράξω.
YEE'. - ΑΣΚΛΗΠΙΟ.
el contra in Mureniana oral.
Ἐπειδὴ δεῖξαι ἴσως˙ βουλόμενος τῆς σοφές
κοσμικῆς κρείττονα τὴν ἐν τοῖς πολέμοις ἐπῆρες
απετείχισας ἡμῖν τὸν ζήτορα φάσκοντα· Πσωτερι
νερῶς τοῦ λάθρα κρεῖττον, καὶ τὸ νικώντα; ἢ τ
κρουσαμένους πράττειν ὁτιοῦν ἐντιμότερον, κα
κάλλιον Κόνωνα τὰ τείχη στῆσαι Θεμιστία
Ο μὲν γὰρ λαθών, ὁ δὲ νικήσας τους καλύτε
ταῦτα ἐποίησεν. Εκεῖνό φημι, ὅτι μάλιστα μεν κα
ctor eorum qui prohibuissent, efecit. Illud confirmo, ταύτην, οὔτε ἐκείνην ἀποδεχόμεθα ἀλλὰ τὴν μὲν
neque bane neque illam recipiendam, sed sapientiam
quidèm illam, nisi divina scientia instruatur, nibili
εἰ μὴ κοσμηθείη τῇ θείᾳ παιδεύσει, οὐδὲν εἶναι ένα
μεθα· τὴν δὲ κακίζομεν. Αδικεῖσθαι γάρ, ος ε
melimamus, illam autem vituperamus. Didicimus κεῖν μεμαθήκαμεν. 'Ανδρείαν δὲ ἡγούμεθα, την και
Post μὲν addunt γὰρ codd. Vat. 650 et Alt.
Possex.
In fine ep. pro δοκεῖ sulus Vatic. 630 μετά
ευκώ. ρ.
col. 1597–1598page 710 of 750
PG 78:1597ὂν δυσχερῶν ὑπεροψίαν, καὶ τὸ γενναίως φέρειν τὰ εμβαίνοντα. Εἰ δὲ χρή τι καὶ πρὸς τὸν ῥήτορα είν ιἶν, εἴποιμ᾽ ἄν· Ἀλλ᾿ ὁ σοφίᾳ περιγενόμενος, ητόρων ἄριστε, δῆλος ἦν ὅτι καὶ νικήσας, εἰ συνέβη, ολεμῶν περιεγένετ' ἂν μείζονος· ὁ δὲ ἀνδρείᾳ κρα σας ἄδηλος ἦν, εἰ σοφίᾳ περιεγένετο τοῖς ὅπλοις πηθείς. Ο Ερμογένης ὁ ἐπίσκοπος, ἀγαθὸς, εἰ καί τις ἄλλος ἔγονεν, ἀνήρ. Τραφεὶς γὰρ ἐν τοῖς τοῦ Χριστοῦ νό οις, παιδευθεὶς δὲ ἐν τοῖς ἀποστολικοῖς παραδείγ ασιν, ἐπισκοπῆς δὲ ἄξια καὶ φρονήσας καὶ πράξας, υνηθῶσαν τῷ χρόνῳ τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμήν έκτηται. Ο γὰρ τοῖς ἄλλοις τοῖς τὴν ἀρετὴν ἀσκοῦ ιν ἀντοφθαλμεῖν μεμελετηκώς φθόνος, τούτῳ διὰ Ο μέγεθος τῆς πραότητος καὶ τῆς μετριοφροσύνης ὐδ' ἀντιβλέψαι ἐτόλμησεν. Η γὰρ πρὸς τὰ ἐν τοξότατα τῶν ἔργων σύντροφος ἀγρυπνία κοσμηθεῖσα τῇ ταπεινοφροσύνῃ, καὶ τὸν τῶν καλλίστων υμεώνα φθόνον κατεδουλώσατο. Εἰ τοίνυν καὶ αὐτ τὸς κατ᾽ ἴχνος ἐκείνου βαδίσαι προῄρησαι, καθάπερ εἰς ἀρχέτυπον τινα εἰκόνα ὁρῶν, σφράγιζε τὴν ἀρετὴν τῇ μετριοφροσύνη. Καλὴν γὰρ ἀσφάλειαν καὶ μέγιστον σήμαντρον τῷ ταμείῳ τῶν κατορθωμάτων ἐπιθήσεις. ΥΕΖ. - ΗΛΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ο διδάσκειν μὲν μὴ δυνάμενος, μαθεῖν δὲ βουλόμενος ἀποδοχῆς ἐστιν ἄξιος. Ὁ δὲ πρὸς τῷ μὴ εἰδέναι καὶ διδάσκειν ἐπαγγελλόμενος, ἐσχάτην ἀπαιδευσίαν νοσῶν, οὐδὲ μαθεῖν δυνήσεται, τοῦ δοκεῖν εἰδέναι χώ σαν μὴ παρέχοντος. ΥΞΗ. - ΣΕΡΑΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ ὧν ἡμφισβήτησας μὴ τυχῶν, ἀλλὰ λαμπρῶς ηττηθεὶς, νῦν χάριν δοκεῖς αἰτεῖν, δῆλος εἴ τῷ τῆς χάριτος ονόματι λῦσαι τὰ κριθέντα πειρώμενος. Εἰ δὲ λέγοις καὶ παρὰ τοῦ δικάσαντος ἡδικῆσθαι (τὸ μὲν ὡς δικαίως ἡττηθείς, ἐάσω λέγειν), τὸ δὲ, ὡς κέκριται, λέξω. Οὐδὲ γὰρ ἂν οὐδ᾽ οὕτω κεκριμένον ἦν, τοῦ δικάσαντος ἀδεκάστου τυγχάνοντος, εἰ μὴ τὸ δικαίως προσῆν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ νικῆσαι τὴν χάριν δίδωμι, ὅς γε οὐδ' ἂν ἐξ ἀρχῆς ἠγωνισάμην, είχε καταγνούς σαυτοῦ συγγνώμην ᾔτησας. Χρὴ γὰρ τὸ φρόνημα τῶν σφαλλομένων μὲν, μὴ οἰομένων δὲ ἐσφάλθαι, καθαιρεῖν· γνωσιμαχοῦσι δὲ συγγνώμην νέμειν. ΥΣΘ. - ΠΡΩΝΙ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ. Μὴ ὥσπερ ταῦρος καὶ ἀγέρωχος, καὶ ἀτιμαγέλας συνηδῶσαν εἰ τῷ χρόνῳ και, Δούναι συνακμάζουσαν
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. CDLXIX.
ὂν δυσχερῶν ὑπεροψίαν, καὶ τὸ γενναίως φέρειν τὰ enim Christiani accipere quam facere injuriam longe
εμβαίνοντα. Εἰ δὲ χρή τι καὶ πρὸς τὸν ῥήτορα είν
ιἶν, εἴποιμ᾽ ἄν· Ἀλλ᾿ ὁ σοφίᾳ περιγενόμενος,
ητόρων ἄριστε, δῆλος ἦν ὅτι καὶ νικήσας, εἰ συνέβη,
ολεμῶν περιεγένετ' ἂν μείζονος· ὁ δὲ ἀνδρείᾳ κρασας ἄδηλος ἦν, εἰ σοφίᾳ περιεγένετο τοῖς ὅπλοις
πηθείς.
YEG'.
ZHNQNI.
esse praestantius. Portitudinem enim existimamus,
rerum esse difficilium despicientiam, et eorum quæ
accidunt tolerantiam. Quid vero oratori illi sit
respondendum, sic habeto: Ο rhetorum praestan-
tissime, quisquis sapientia superior evasit, magis
inclarescit, quam victor qui pugnando evadit superior. Fortitudo autem vincens ignoratur, si prudentis armis superetur.
Hermogenis episcopi laus, et modestia humilitatisque
Ερμογένης ὁ ἐπίσκοπος, ἀγαθὸς, εἰ καί τις ἄλλος
ἔγονεν, ἀνήρ. Τραφεὶς γὰρ ἐν τοῖς τοῦ Χριστοῦ νόοις, παιδευθεὶς δὲ ἐν τοῖς ἀποστολικοῖς παραδείγασιν, ἐπισκοπῆς δὲ ἄξια καὶ φρονήσας καὶ πράξας,
υνηθῶσαν τῷ χρόνῳ τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμήν
έκτηται. Ο γὰρ τοῖς ἄλλοις τοῖς τὴν ἀρετὴν ἀσκοῦιν ἀντοφθαλμεῖν μεμελετηκώς φθόνος, τούτῳ διὰ
Ο μέγεθος τῆς πραότητος καὶ τῆς μετριοφροσύνης
ὐδ' ἀντιβλέψαι ἐτόλμησεν. Η γὰρ πρὸς τὰ ἐντοξότατα τῶν ἔργων σύντροφος ἀγρυπνία κοσμη
θεῖσα τῇ ταπεινοφροσύνῃ, καὶ τὸν τῶν καλλίστων
υμεώνα φθόνον κατεδουλώσατο. Εἰ τοίνυν καὶ αὐτ
τὸς κατ᾽ ἴχνος ἐκείνου βαδίσαι προῄρησαι, καθάπερ
εἰς ἀρχέτυπον τινα εἰκόνα ὁρῶν, σφράγιζε τὴν
ἀρετὴν τῇ μετριοφροσύνη. Καλὴν γὰρ ἀσφάλειαν καὶ
μέγιστον σήμαντρον τῷ ταμείῳ τῶν κατορθωμάτων
ἐπιθήσεις.
ΥΕΖ. - ΗΛΙΑ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Non pudor est nil scire,
Ο διδάσκειν μὲν μὴ δυνάμενος, μαθεῖν δὲ βουλόμενος ἀποδοχῆς ἐστιν ἄξιος. Ὁ δὲ πρὸς τῷ μὴ εἰδέναι
καὶ διδάσκειν ἐπαγγελλόμενος, ἐσχάτην ἀπαιδευσίαν
νοσῶν, οὐδὲ μαθεῖν δυνήσεται, τοῦ δοκεῖν εἰδέναι χώ
σαν μὴ παρέχοντος.
ΥΞΗ. - ΣΕΡΑΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
CDLXVI. ZENONI.
commendatio. (Us et supra epist. 358 et 448.)
Episcopus Hermogenes probus vir est, si quis
alius. Educatus enim in Christi lege, exemplis autem
institutus apostolicis, episcopo vero digna sentit et
exsequitur. Temporibus vero accommodam famam
et gloriam est consecutus. Invidia, quæ alios virtute
præditos palam solet oppugnare, bunc ob ingentem
morum mansuetudinem, singularemque modestiain,
ne aspicere quidem sastinet. Vigilandi enim clarissimis rebus gestis agnatum studium humilitate
exornatum, optima quæque corrumpentem invidiam
pedibus suis subegit. Quare si ejus incedere vestigiis
statuisti, velut in imagineın ad vivum expressam
intuens, obsigna virtutem ejus, veluti signaculo,
humilitate. Pulchrum enim præsidium maximumque
signum promptuario thesauroque recte factorum
appendes.
697 CDLXVII. — ELIE PRESBYTERO,
pudor est nil discere velle.
Superbi et elati
Εἰ ὧν ἡμφισβήτησας μὴ τυχῶν, ἀλλὰ λαμπρῶς
ηττηθεὶς, νῦν χάριν δοκεῖς αἰτεῖν, δῆλος εἴ τῷ τῆς
χάριτος ονόματι λῦσαι τὰ κριθέντα πειρώμενος.
Εἰ δὲ λέγοις καὶ παρὰ τοῦ δικάσαντος ἡδικῆσθαι (τὸ
μὲν ὡς δικαίως ἡττηθείς, ἐάσω λέγειν), τὸ δὲ, ὡς
κέκριται, λέξω. Οὐδὲ γὰρ ἂν οὐδ᾽ οὕτω κεκριμένον
ἦν, τοῦ δικάσαντος ἀδεκάστου τυγχάνοντος, εἰ μὴ
τὸ δικαίως προσῆν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ νικῆσαι
τὴν χάριν δίδωμι, ὅς γε οὐδ' ἂν ἐξ ἀρχῆς ἠγωνισά
μην, είχε καταγνούς σαυτοῦ συγγνώμην ᾔτησας.
Χρὴ γὰρ τὸ φρόνημα τῶν σφαλλομένων μὲν, μὴ
οἰομένων δὲ ἐσφάλθαι, καθαιρεῖν· γνωσιμαχοῦσι δὲ
συγγνώμην νέμειν.
ΥΣΘ. - ΠΡΩΝΙ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ.
Docere qui nesciat, discere vero exoplat, dignus
qui recipiatur. Qui vero et nihil scire et docere pro -
fessus est summa inscitia laborans, neque discere
commode poterit, quod locum non præbeat, ut scire
videri queat.
CDLX VIII. SERENO DIACONO.
deprimendi.
Si non assecutus id super quo contendisti, sed
manifeste superatus gratiam modo postulare videaris, apparet te conatum esse gratis nomine, quæ
sunt judicata, irrita reddere. Si dices etiam a sententiam ferente injuriam feri (idque ut jure convictus, mitto dicere), illud ut judicatum sit referam.
Nihil enim sic judicatum fuerit, cum muneribus
fuerit incorruptus, qui sententiam tulit, nisi id justum fuerit. Verumtamen nunc post victoriam gratiam do, qualem ab initio antequam certarem dedissem, si veniam postulasses. Oportet enim superbos animos, eorum qui superati sint, non tamen se
victos existiment, deprimere, veniam vero resipiscentibus tribuere.
CDLXIX. HERONI REMP. GERENTI.
Bonorum sodalitas grata.
Μὴ ὥσπερ ταῦρος καὶ ἀγέρωχος, καὶ ἀτιμαγέλας Noli ut insolens armentumque deserens taurus,
Inter συνηδῶσαν εἰ τῷ χρόνῳ iidem codd. in- fuerit conjunctio και, quæ duo illa nectat nonna.
Δούναι συνακμάζουσαν· sed fortasse supplenda
POSSIN.
col. 1599–1600page 711 of 750
PG 78:1599τὰς ἱερὰς συνόδους ἀτίμαζε· ἀλλὰ μέγιστον ἡγοῦ κόσμον τὸ τοῖς ἁγίοις συναγελάζεσθαι. Τοῦτο γὰρ οἱ μόνον κόσμον, ἀλλὰ καὶ ἀσφάλειάν σοι προξενήσει, πρὸς τὸ μὴ θηριάλωτον γενέσθαι. ΥΟ. – ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ. Εἰ δεινή, ὡς γέγραφας, καὶ ἀσέληνος νύξ τὰ πράγ ματα ἐπὶ Εὐσεβίου κατέχει· ἔπονται γὰρ ταῖς δια βολαῖς αἱ τιμωρίαι, οὐδεμίαν ἀνακωχήν εἰς τὸ δια γνωσθῆναι τὴν ἀλήθειαν παρέχουσαι, καὶ ἀγνοουμένων ἔτι τῶν ἐγκλημάτων ἡ ἐπ' ὀλέθρῳ τῶν συχν φαντουμένων ψῆφος ἐκφέρεται· αἱ δὲ πεπλασμένοι κατηγορίαι ἐλέγχων χηρεύουσαι ἀναρπάζουσι τους ἀνευθύνους, τῶν θεσμῶν εἰς ἀκοσμίαν νεωτερισθέν των. Οἱ γὰρ περὶ αὐτὸν ὄντες πρὸς τοὺς αὐτοῦ βλέ ποντες τρόπους, καὶ τὸν ἑαυτῶν ῥυθμίζοντες βίον. ἐκ τῶν ὑπευθύνων τὰς διαβολὰς εἰς τοὺς ἀνεγκλήτους μεταφέρειν οὐ παραιτοῦνται· τοὺς μὲν ὄντως πονηροὺς μισθοδοσίαις ἀφιέντες, τοὺς δὲ μὴ πριν μένους τὸν ἔχοντα τὴν ἐξουσίαν τῆς μηνύσεως ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις καταγγέλλοντες. Διὰ γὰρ τὴ συκοφαντεῖν ἐξεῖναι, οἱ μὲν τοῖς ἀργαλεωτάτοις ὑπεύθυνα χρυσῷ τῆς κολάσεως κρατοῦσιν. Οἱ δὲ μὴ μόνον καθαρεύοντες, ἀλλὰ καὶ πλεονεκτήμασι κομώντας, ὡς πονηροὶ ἁλίσκονται χρήμασι τὴν ἄδικον ἐπιβα λὴν ἢ μὴ δυνηθέντες, ἢ μὴ ἀξιώσαντες καταπραξία. Ἐπὶ δὲ τὴν ἱερωσύνην οὐχ ὁ ἀρετῆς ἀνάπλεως δ κεται, ἀλλ᾽ ὅστις πλούτῳ κομῶν, χρυσῷ τὴν ἀξίαν ἀγοράσαι προῄρηται, κἂν τῆς ἀν[ωτ]άτης Η πονηρίας Εμπλεως. Εἰ τοίνυν καὶ ταῦτα, καὶ τούτων πλείονα τε καὶ μείζονα δρῶν, οὐδέπω δίκην δέδωκε, μή την ψηφίζου ἀμέλειαν τῆς θείας προνοίας· ἀλλὰ τὴν μὲν μακροθυμίαν αὐτῆς θαύμαζε, τὴν εἰς μετόπων τοὺς πταίοντας καλοῦσαν. Τῶν δὲ μὴ μετανοούνται καταθρήνει τὴν ἀναλγησίαν, τὴν εἰς πικροτάτις τε τοὺς βασάνους προάγουσαν. ΥΟΔ'. — ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ Ἐπειδὴ ἤχει καιρός, ἀρετῆς μὲν ἐπίδειξιν έπαι τῶν, δεικνὺς δὲ ὅσον ἀνδρείᾳ τῶν πολλῶν διενήνος, δέξαι ἀντ᾽ ἄλλου τινὸς ἑρμαίου τὴν δραματουργηθείσαν κατὰ σοῦ ἐπιβουλήν καὶ καλοῦντι τῷ καιρῷ πρὸς ἀρετὴν, ἄκουσον, μηδὲν ἀγεννὲς, μηδὲ ἄνανδρον ἐπι δεικνύμενος, ἀλλὰ κρείττων τοῦ πειρασμοῦ ἀναψα νῆναι πειρώμενος. ΥΟΒ'. — ΠΟΣΕΙΔΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Τὸ προσκροῦσαι τῷ τετιμηκότι Θεῷ, πάσης συμ φορᾶς καὶ τιμωρίας ἡγεῖσθαι χρὴ ἀργαλεώτερον, Οὐ γὰρ τοσοῦτον ἔγωγε νομίζω ἔσεσθαι τὸν ἀπὸ τῆς κολάσεως πόνον, όσον την αισχύνην τὴν ἀπὸ τοῦ τῷ δοξάσαντι προσκρούσαι συμβησομένην· τὸ δὲ καὶ αὐτὰ τὰ ὅπλα, δι' ὧν ἐτιμήθησαν, κατ' αὐτοῦ κινοῦντας ἁλῶναι, καὶ τιμῇ κατὰ τοῦ τιμήσαντας κεχρημένους φωραθήναι, πᾶσαν ὑπερβάλλει μανία». Τὸ μὲν γὰρ ἀνυπέρβλητον ἄνοιαν, τὸ δὲ ἀνήκεστον
sic sacros relinquere conventus, sed maximo due
ornamento aggregari sanctis hominibus. Id enim
ron modo ornamento est, sed et præsidium tibi
conciliabit, ne a fera captus videaris.·
CDLXX. HERMINO COMITI.
τὰς ἱερὰς συνόδους ἀτίμαζε· ἀλλὰ μέγιστον ἡγοῦ
κόσμον τὸ τοῖς ἁγίοις συναγελάζεσθαι. Τοῦτο γὰρ οἱ
μόνον κόσμον, ἀλλὰ καὶ ἀσφάλειάν σοι προξενήσει,
πρὸς τὸ μὴ θηριάλωτον γενέσθαι.
ΥΟ. – ΕΡΜΙΝΟ ΚΟΜΗΤΙ.
De Eusebii episcop. Pelusii vitiis et simonia. (Supr. epist. 451. De his et lib. 1, epist. 241; lib. 11, epil.
50 et 121, lib. 111, epist. 97 et 178 et 367; lib. iv, epist. 45.) Sibi nomen id Pii imposuisse, qui impiuνι
esset, significat Isid. lib. 11, epist. 199 et 122; lib. 111, epist. 178.
Si gravis, ut scribis, et illunis nox super Euse- Εἰ δεινή, ὡς γέγραφας, καὶ ἀσέληνος νύξ τὰ πράγ
bii negotiis orta est: sequuntur enim calumnias ματα ἐπὶ Εὐσεβίου κατέχει· ἔπονται γὰρ ταῖς δια
pcenæ, nullas ad veritaten dijudicandam præbentes βολαῖς αἱ τιμωρίαι, οὐδεμίαν ἀνακωχήν εἰς τὸ δια
inducias, et delictis etiamnum ignoratis sententia γνωσθῆναι τὴν ἀλήθειαν παρέχουσαι, καὶ ἀγνοου
in perniciem fertur adversus calumniatores, odioque μένων ἔτι τῶν ἐγκλημάτων ἡ ἐπ' ὀλέθρῳ τῶν συχν
flagrantes. Confictæ vero accusationes, redargutio- φαντουμένων ψῆφος ἐκφέρεται· αἱ δὲ πεπλασμένοι
vibus vacua, insontes rapiunt, decretis cum dele- κατηγορίαι ἐλέγχων χηρεύουσαι ἀναρπάζουσι τους
core retractatis. Qui enim cum eo conversantur, ἀνευθύνους, τῶν θεσμῶν εἰς ἀκοσμίαν νεωτερισθέν
in vitæ ipsius rationem inspicientes, et suam ad
των. Οἱ γὰρ περὶ αὐτὸν ὄντες πρὸς τοὺς αὐτοῦ βλέ
eamdem componentes, calumnias a sontibus ad inποντες τρόπους, καὶ τὸν ἑαυτῶν ῥυθμίζοντες βίον.
sontes transferre non dubitant. Illos quidem qui re- ἐκ τῶν ὑπευθύνων τὰς διαβολὰς εἰς τοὺς ἀνεγκλή
vera sunt improbi, propter largitiones absolventes,
τους μεταφέρειν οὐ παραιτοῦνται· τοὺς μὲν ὄντως
hos vero qui nolunt pecunia delationis jus haben- πονηροὺς μισθοδοσίαις ἀφιέντες, τοὺς δὲ μὴ πριν
tes corrumpere, ignominia afficiunt. Si vero calumμένους τὸν ἔχοντα τὴν ἐξουσίαν τῆς μηνύσεως ἐπὶ
niari liceat, hi quidem maximorum criminum rei,
τοῖς αἰσχίστοις καταγγέλλοντες. Διὰ γὰρ τὴ συκοφαν
auro pœnam exstinguunt. 698 Alii non modo se
τεῖν ἐξεῖναι, οἱ μὲν τοῖς ἀργαλεωτάτοις ὑπεύθυνα
defendentes, sed et causa meliore præditi, ut in- χρυσῷ τῆς κολάσεως κρατοῦσιν. Οἱ δὲ μὴ μόνον
probi capiuntur, quod pecuniis iniquas insilius vel καθαρεύοντες, ἀλλὰ καὶ πλεονεκτήμασι κομώντας,
non possint, vel nolint mitigare. Ad sacerdotium
ὡς πονηροὶ ἁλίσκονται χρήμασι τὴν ἄδικον ἐπιβα
vero ducitur ab eo non virtute quisque ornatus, sed
λὴν ἢ μὴ δυνηθέντες, ἢ μὴ ἀξιώσαντες καταπραξία.
ut opibus abundans auro dignitatem illam emere
Ἐπὶ δὲ τὴν ἱερωσύνην οὐχ ὁ ἀρετῆς ἀνάπλεως δ
κεται, ἀλλ᾽ ὅστις πλούτῳ κομῶν, χρυσῷ τὴν ἀξίαν
ἀγοράσαι προῄρηται, κἂν τῆς ἀν[ωτ]άτης Η πονηρίας
Εμπλεως. Εἰ τοίνυν καὶ ταῦτα, καὶ τούτων πλείονα
τε καὶ μείζονα δρῶν, οὐδέπω δίκην δέδωκε, μή την
ψηφίζου ἀμέλειαν τῆς θείας προνοίας· ἀλλὰ τὴν μὲν
μακροθυμίαν αὐτῆς θαύμαζε, τὴν εἰς μετόπων
τοὺς πταίοντας καλοῦσαν. Τῶν δὲ μὴ μετανοούνται
καταθρήνει τὴν ἀναλγησίαν, τὴν εἰς πικροτάτις τε
τοὺς βασάνους προάγουσαν.
praesumit, tametsi summe nequam sit. Quare si hac,
bisque plura majoraque committens Eusebius, nunquam poenas dedit, condemnare noli negligentia
Dei providentiam: quin potius ejus longanimitatem
admirare, quæ ad poenitentiam lapsos invitet. Deplora vero impoenitentium duritiam, quæ illos ad
acerbissima rapiat tormenta.
EUDÆMONI PRESBYTERO.
Ad virtutem fortitudinemque
Quandoquidem tempus venit virtutis quidem specimen postulans, ostendens autem quantum [animi]
fortitudine vulgo præstes, suscipe et lucro appone
confciam contra te accusationem, et tempori ad virtutem vocanti obtempera nihil degener, neque parum virile præ te ferens, quin potius tentationum
victor cupias apparere.
CDLXXII. POSIDONI PRESBYTERO.
ΥΟΔ'. — ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ
in adversis hortatur.
Ἐπειδὴ ἤχει καιρός, ἀρετῆς μὲν ἐπίδειξιν έπαιτῶν, δεικνὺς δὲ ὅσον ἀνδρείᾳ τῶν πολλῶν διενήνος,
δέξαι ἀντ᾽ ἄλλου τινὸς ἑρμαίου τὴν δραματουργηθείσαν
κατὰ σοῦ ἐπιβουλήν καὶ καλοῦντι τῷ καιρῷ πρὸς
ἀρετὴν, ἄκουσον, μηδὲν ἀγεννὲς, μηδὲ ἄνανδρον ἐπι·
δεικνύμενος, ἀλλὰ κρείττων τοῦ πειρασμοῦ ἀναψα·
νῆναι πειρώμενος.
ΥΟΒ'. — ΠΟΣΕΙΔΩΝΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Deum offendere summa est improbitas. (Sic infr. epist. 472.)
Deum summe honorandum offendisse, omni supplicio damnoque gravius est existimandum. Non
equidem tantum fore ex suppliciis dolorem existimo,
Τὸ προσκροῦσαι τῷ τετιμηκότι Θεῷ, πάσης συμ
φορᾶς καὶ τιμωρίας ἡγεῖσθαι χρὴ ἀργαλεώτερον,
Οὐ γὰρ τοσοῦτον ἔγωγε νομίζω ἔσεσθαι τὸν ἀπὸ τῆς
κολάσεως πόνον, όσον την αισχύνην τὴν ἀπὸ τοῦ τῷ
δοξάσαντι προσκρούσαι συμβησομένην· τὸ δὲ καὶ
αὐτὰ τὰ ὅπλα, δι' ὧν ἐτιμήθησαν, κατ' αὐτοῦ
κινοῦντας ἁλῶναι, καὶ τιμῇ κατὰ τοῦ τιμήσαντας
superat furorem. Illud quidem incomparabilem κεχρημένους φωραθήναι, πᾶσαν ὑπερβάλλει μανία».
Τὸ μὲν γὰρ ἀνυπέρβλητον ἄνοιαν, τὸ δὲ ἀνήκεστον
quantus erit pudor ex peccato, contra glorifcantem,
commisso proveniens, sed et arma ipsa, quibus
fuere honorati, contra ipsum moventes, et honore
contra honorantem utentes deprehendi, omnem id
amentiam, hoc vero incurabilem etiam continet ſu-
col. 1601–1602page 712 of 750
PG 78:1601μανίαν ἔχει. Χρή τοιγαροῦν τοὺς ἱερωμένους, ὥσπερ ἀνάκτορα, παντὸς τυραννικού καὶ αἰσχροῦ πάθους ἀβάτους ἑαυτοὺς διατηρεῖν. ΥΟΙ”. ΜΑΡΩΝΙ. Ἐκ τῶν πραγμάτων ὡς τὰ πολλὰ αἱ φῆμαι φύονται· αἱ μὲν οὖν ἀληθεῖς οὐ ῥᾳδίως, τάχα δὲ οὐδ᾽ ὅλως σβέννυνται. Αἱ δὲ ψευδεῖς, καὶ παρὰ τῶν ἐχθρῶν φθόνου ἕνεκεν πραττόμεναι, ὡς τὰ ἀράχνεια ὑφάσματα, θάττον διαλύονται. Πέπαυση τοίνυν τῶν ἀτό πων πράξεων· εἰ δὲ μὴ, μὴ ἀγανάκτει κατὰ τῆς φήμης, ὡς πανταχόσε κωμῳδούσης. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε βίζης κλάδους μὴ ἀναφῦναι. ΥΟΔ'. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Πιστεύω, ὅτι εἰ γνοίη παρὰ τῆς σῆς ὁσιότητος δ τῇ ἑαυτοῦ ἐπιτρέπων δυνάμει, ὅτι, σὺν Θεῷ φάναι, τῆς Ἐκκλησίας ἐκ τῆς ἄνωθεν βοηθείας ὠχυρωμένης, καὶ τῶν νόμων ἐῤῥωμένων, οὐδεὶς παρὰ τὸ δί καιον ἐκβιάσασθαί τὸν πένητα ἐφ᾽ ὕβρει τῆς Ἐκε κλησίας τῆς ὀρεγούσης τοῖς ἀδικουμένοις τὴν χεῖρα δυνήσεται, ἀποστήσεται τῆς κατὰ τοῦ πένητος ἀδι κίας, μᾶλλον δὲ τῆς καθ᾿ ἑαυτοῦ. Οὐ γὰρ τοσοῦτον ὁ πάσχων (τέως γὰρ οὕτως εἰρήσθω), ὅσον ὁ ὁρῶν ἀδικεῖται. ΥΟΕ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Πρώην μὲν ἑτέρων ἤκουον, νῦν δὲ ἔγνων δεινότατον όντα σε ῥητορεύειν· ὃς ἐπὶ πράξεσιν οὕτω παρανόμοις καὶ πονηραῖς λόγων εὐπρέπειαν ἐχόντων οὐκ Απόρησας. ᾿Αλλ' οὐχ ὁ τέχνῃ τἀληθοῦς περιγενόμενος, ἐπαίνων ἄξιος, ἀλλ' ὁ τὸ ἀληθὲς ἀτέχνως φράζων. Αφέμενος τοίνυν της δεινότητος, ἔχου τῆς ἀληθείας, καὶ τὸν βίον τὸν σαυτοῦ πρὸς ταύτην βλέπων φύ θμιζε. Εἰ γὰρ καὶ ἀνθρώπους παραλογίσασθαι δυνη θείης, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα δὲ παρ' αὐτοῖς ἐφωράθης, ἀλλὰ τὴν ἀπαραλόγιστον οὐ φενακίσεις κριτήν. ΥΟΤ. - ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ, ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Ενέτυχον ἁγίῳ ἀνδρὶ, ᾧ ἔργον ἐστὶ τὸ ὑπὲρ τῶν πταιόντων ἱκετεύειν τὸ θεῖον (ἴστε δὲ δν λέγω), καὶ εἶδον ὑπόθεσιν αὐτῷ δακρύων ἀενάων τὸν ὑμέτερον γεγενῆσθαι βίον. Αἰσχυνόμενος γὰρ ἐπὶ τοῖς παρὰ πάντων περὶ ὑμῶν κωμῳδουμένοις, ἔλεγε τοῖς πα ρακαλεῖν πειρωμένοις· «"Αφετε, πικρῶς κλαύσομαι, μὴ κατισχύετε παρακαλεῖν με. • Εἶτα ὡς ἀν ένευσεν ὀλίγον ἐκ τῶν θρήνων, οὐκ οἶδ' ὅ τι ἐννοήσας (οὐ γὰρ ἀσφαλὲς τῶν ἀδήλων κατατολμᾷν), ὥσπερ Ένθους γενόμενος, καὶ εἰς οὐρανὸν ἀναβλέψας, ώς αὐτὸν ὁρῶν τὸν πάντων Δεσπότην, ἐβόησεν· «Δόξα βίζης κλάδους οὔσης.
میگم
EPISTOLARUM LIB. V. EPIST. CDLXXVI.
160°
μανίαν ἔχει. Χρή τοιγαροῦν τοὺς ἱερωμένους, ὥσπερ rorem. Decet itaque sacris dedicatos veluti templa
ἀνάκτορα, παντὸς τυραννικού καὶ αἰσχροῦ πάθους omnis tyrannicæ fœdæque perturbationis expertes
ἀβάτους ἑαυτοὺς διατηρεῖν.
ΥΟΙ”. ΜΑΡΩΝΙ.
se conservare.
CDLXXIII. MARONI.
Fugito peccata et famam, existimationeque malum facile sedabis.
Ἐκ τῶν πραγμάτων ὡς τὰ πολλὰ αἱ φῆμαι φύονται· αἱ μὲν οὖν ἀληθεῖς οὐ ῥᾳδίως, τάχα δὲ οὐδ᾽
ὅλως σβέννυνται. Αἱ δὲ ψευδεῖς, καὶ παρὰ τῶν ἐχθρῶν
φθόνου ἕνεκεν πραττόμεναι, ὡς τὰ ἀράχνεια ὑφάσματα, θάττον διαλύονται. Πέπαυση τοίνυν τῶν ἀτόπων πράξεων· εἰ δὲ μὴ, μὴ ἀγανάκτει κατὰ τῆς
φήμης, ὡς πανταχόσε κωμῳδούσης. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε
βίζης κλάδους μὴ ἀναφῦναι.
ΥΟΔ'. ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Fama nascitur plerumque ex ipsis negotiis, quæ,
si vera exsistit, non facile, forte etiam non omnino
exstinguitur. Falsa contra ab hostibus fere odii
causa conficta, instar telæ aranearum cito interit.
Quamobrem desine absurde agere, alioquin famam
existimationemque tui accusare noli, quasi ubique
perstringaris. Nec enim fieri potest quin e radicibus rami pullulent.
Hominem iniquum et injuriosum admoneri vult.
Πιστεύω, ὅτι εἰ γνοίη παρὰ τῆς σῆς ὁσιότητος δ
τῇ ἑαυτοῦ ἐπιτρέπων δυνάμει, ὅτι, σὺν Θεῷ φάναι,
τῆς Ἐκκλησίας ἐκ τῆς ἄνωθεν βοηθείας ὠχυρωμέ
νης, καὶ τῶν νόμων ἐῤῥωμένων, οὐδεὶς παρὰ τὸ δί
καιον ἐκβιάσασθαί τὸν πένητα ἐφ᾽ ὕβρει τῆς Ἐκε
κλησίας τῆς ὀρεγούσης τοῖς ἀδικουμένοις τὴν χεῖρα
δυνήσεται, ἀποστήσεται τῆς κατὰ τοῦ πένητος ἀδι
κίας, μᾶλλον δὲ τῆς καθ᾿ ἑαυτοῦ. Οὐ γὰρ τοσοῦτον
ὁ πάσχων (τέως γὰρ οὕτως εἰρήσθω), ὅσον ὁ ὁρῶν
ἀδικεῖται.
ΥΟΕ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
Credo, si quis tuæ se committens potestati,
tua sanctitate cognoscat, quod, ut cum Deo loquar,
cum Ecclesia cœlesti auxilio muniatur, legesque
valeant, nullus per contumeliam Ecclesiæ inanum
læsis tendentis præter fas et jus pauperi vim inferre
poterit, sic unusquisque ab injuria contra pauperes
magis quam contra se abstinebit. Neque enim tantum is qui accipit injuriam, ut alias docuimus,
quantum qui facit sibi ipsi nocet.
CDLXXV. ATHANASIO PRESBYTERO.
Virtuti potius veræ quam orationi fucatæ studendum.
Πρώην μὲν ἑτέρων ἤκουον, νῦν δὲ ἔγνων δεινότατον
όντα σε ῥητορεύειν· ὃς ἐπὶ πράξεσιν οὕτω παρανόμοις καὶ πονηραῖς λόγων εὐπρέπειαν ἐχόντων οὐκ
Απόρησας. ᾿Αλλ' οὐχ ὁ τέχνῃ τἀληθοῦς περιγενόμενος,
ἐπαίνων ἄξιος, ἀλλ' ὁ τὸ ἀληθὲς ἀτέχνως φράζων.
Αφέμενος τοίνυν της δεινότητος, ἔχου τῆς ἀληθείας,
καὶ τὸν βίον τὸν σαυτοῦ πρὸς ταύτην βλέπων φύ
θμιζε. Εἰ γὰρ καὶ ἀνθρώπους παραλογίσασθαι δυνη
θείης, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα δὲ παρ' αὐτοῖς ἐφωράθης,
ἀλλὰ τὴν ἀπαραλόγιστον οὐ φενακίσεις κριτήν.
ΥΟΤ. - ΜΑΡΤΙΝΙΑΝΟ, ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ,
Ad bonam frugem eos invitat,
Ενέτυχον ἁγίῳ ἀνδρὶ, ᾧ ἔργον ἐστὶ τὸ ὑπὲρ τῶν
πταιόντων ἱκετεύειν τὸ θεῖον (ἴστε δὲ δν λέγω), καὶ
εἶδον ὑπόθεσιν αὐτῷ δακρύων ἀενάων τὸν ὑμέτερον
γεγενῆσθαι βίον. Αἰσχυνόμενος γὰρ ἐπὶ τοῖς παρὰ
πάντων περὶ ὑμῶν κωμῳδουμένοις, ἔλεγε τοῖς πα
ρακαλεῖν πειρωμένοις· «"Αφετε, πικρῶς κλαύσομαι, μὴ κατισχύετε παρακαλεῖν με. • Εἶτα ὡς ἀνένευσεν ὀλίγον ἐκ τῶν θρήνων, οὐκ οἶδ' ὅ τι ἐννοήσας
(οὐ γὰρ ἀσφαλὲς τῶν ἀδήλων κατατολμᾷν), ὥσπερ
Ένθους γενόμενος, καὶ εἰς οὐρανὸν ἀναβλέψας, ώς
αὐτὸν ὁρῶν τὸν πάντων Δεσπότην, ἐβόησεν· «Δόξα
Nuper ex alio audivi, hunc etiam cognovi, opti.
muin te dicendi esse artificem, qui de rebus adeo
legi contrariis atque improbis verba dictionemque
ita composueris, nihil ut desideraretur amplius.
Sed neque qui veritatem arte superat laude fit
dignus, sed qui eam sine ſuco et arte eloquitur.
Quamobrem missa dicendi illa gravitate, da operam veritati, ad eamque respiciens tuam compone
vitam. Etsi enim dicendo circumvenire potes homines, quamvis ab illis deprehensus, eum tamen
quem ratio nunquam fugit, judicom fallere nunquam
possis.
CDLXXVI. MARTINIANO, ZOSIMO, MARONI ET EUSTATHIO.
ut et supr. epist. 311, 445.
Occurri nuper viro sancto, cujus officium sit
Deum pro delinquentibus suppliciter orare (nosti
quem dicam), et videbam materiam illi perpetuo lacrymandi oblatam vestram ob vitam. Pudore enin
ille suffusus super his quæ de vobis accusatores
commemorant, iis qui consolari conabantur, sic
ait: ‹ Sinite miserabiliter deplorem, neque solari
me desistite. › Deinde ubi se nonnihil a lacrymando
collegit, nescio quid cogitans (neque enim incerta
aggredi tutum est), veluti Numine allatus, caelumque aspiciens, quasi omnium videret Dominum, sic
Inter βίζης et κλάδους recte codd. Vat. GEO et Alt. inserunt: οὔσης. 1088.
col. 1603–1604page 713 of 750
PG 78:1603παρὰ σοί! πόσης ανεξικακίας θησαυρός 1 Οι διὰ τὸ ὄνομα τὸ σὸν ἐξ ἀφανῶν καὶ ἀτίμων λαμπροί και περίβλεπτοι γεγονότες, τῇ τιμῇ κατὰ σοῦ τοῦ τετι μηκότος κέχρηνται, καὶ τολμώσιν ἀτόλμητα, καὶ ἐνυβρίζουσιν εἰς τὰ ἅγια, συγγνώμης ἁμαρτάνοντε; μείζονα.» Εἰ τοίνυν καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ἄλλων τρε σβεύων, διὰ τὰ ὑμέτερα πταίσματα τὴν θείαν ἐξεπλάγη μακροθυμίαν, τίς ὑπὲρ ὑμῶν ἱκετεύσει; εἰς προ σβεύσει; τίς παραστήσεται; Εννοοῦντες οὖν, οἱ τῶν κακῶν ἐστε, παύσασθε ἀσύγγνωστα πταίοντες. σοι, βασιλεῦ, δόξα σοι. Πόσης μακροθυμίας πέλαγος ΟΛΥΜΠΙΑ, ΙΣΙΔΩΡΟ. Φύλλον Σοφὸν ἔγωγε ἡγοῦμαι οὐ τὸν τὰς τῶν ποιητῶν ῥαψῳδίας, καὶ τὰς τῶν ῥητέρων δεινότητας, καὶ τὰς τῶν σοφῶν τερθρείας, ὡς νομίζεις, ἐπὶ γλώττης ἔχοντα, ἀλλὰ τὸν τὸ ἦθος ἐξασκήσαντα, καὶ τὸν τρό που ρυθμίσαντα. Τὸν γὰρ τοιοῦτον οὐδ᾽ ὑπ᾽ ἐκείνων ἐκτραχηλίζεσθαι οἶμαι. Πονηρία γὰρ τὴν τοῦ λέγειν ἐμπειρίαν προσλαβοῦσα, πολλῷ ἀργαλεώτερα τῆς ἀμαθίας ἐργάζεται κακά. Εἰ δὲ θαυμάζεις τὸ εἰρτ μένον, ἐγγυήσεται Θουκυδίδης λέγων Αμαθία μετὰ σωφροσύνης ὠφελιμώτερον, ἢ δεξιότης μετά ἀκολασίας.» Εἰ τοίνυν οὐδὲ τὴν εὐφυΐαν ἐκεῖνος ἀπὸ εδέξατο (πρὸς κακοῦ γὰρ γίνεται τοῖς μὴ καλῶς αὐτ την γεωργοῦσι), σχολῇ γε περὶ τῆς ἔξωθεν παιδεύσεως ἀποφανούμεθα ὡς ἀξίας λόγου, ὅταν ὁ τρόπος ἀκόλαστος εἴη. Εἰ μὲν οὖν ἄμφω συνέβαινε, φρόνησίς τε καὶ παίδευσις, τουτέστι, τρόπος καὶ λόγος, εν ἂν ἔχοι. Εἰ δὲ θάτερον λείπηται, ἄμεινον ἐλέσθαι τὰ κρεῖττον. Οτι δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, εγγυήσεται καὶ Πλάτων, ἐν αὐτὸς καὶ μόνον ὀνομάζων ένα ρύν Φησί γάρ ο φημὶ τὰς ψυχὰς τὰς εὐφυεστάτες κ κῆς παιδαγωγίας τυχούσας, διαφερόντως κακός για νεσθαι·» καὶ τὰ μεγάλα αδικήματα, καὶ τὴν ἄκρατον πονηρίαν ἐκ φαύλης, ἀλλ' οὐκ ἐκ νεανικής φύσεως, τροφή διαλλυμένης γίγνεσθαι· ἀσθενῆ δ φύσιν μεγάλων οὔτε κακῶν, οὔτε ἀγαθῶν αἰτίαν ποτέ ἔσεσθαι. Εἰ τοίνυν καὶ ὁ τῶν ἱστοριογράφων ἄκρος, καὶ ὁ τῶν φιλοσόφων κορυφαῖος τὸ ἦθος τοῦ λόγω, καὶ τὸν τρόπον τῆς πολυμαθίας προκρίνοντες ὤφθη σαν, τί ἄτοπόν φημι, τὸν καρπὸν λέγων ἀναγκαιότερον τῶν φύλλων ἡγεῖσθαι; Καρπὸν μὲν γὰρ ὁρίζομαι εἶναι τὴν ἀρετήν, φύλλα τὴν εὐγλωττίαν. Ποιεῖ μὲν οὖν τινα κόσμον τῷ δένδρῳ τα φύλλα περισειά μενα, ἀλλ' ὁ καρπός ἐστιν ὁ ζητούμενος, δι᾿ ἂν καὶ τὰ φύλλα γεγένηται. Καὶ ἴσως οὕτω κέκληται παρὰ τὸ φυλάττειν αὐτόν. φύλλον ἀπὸ τοῦ φυλάττειν ΤΟΗ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Αὐτὸς μὲν λίαν ἐξεθαύμασας τὰ πρώην ἐπιστα Καὶ δένδρῳ εἰ τὰ και
παρὰ σοί! πόσης ανεξικακίας θησαυρός 1 Οι διὰ τὸ
ὄνομα τὸ σὸν ἐξ ἀφανῶν καὶ ἀτίμων λαμπροί και
περίβλεπτοι γεγονότες, τῇ τιμῇ κατὰ σοῦ τοῦ τετι·
μηκότος κέχρηνται, καὶ τολμώσιν ἀτόλμητα, καὶ
ἐνυβρίζουσιν εἰς τὰ ἅγια, συγγνώμης ἁμαρτάνοντε;
μείζονα.» Εἰ τοίνυν καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ἄλλων τρε
σβεύων, διὰ τὰ ὑμέτερα πταίσματα τὴν θείαν ἐξεπλάγη
μακροθυμίαν, τίς ὑπὲρ ὑμῶν ἱκετεύσει; εἰς προσβεύσει; τίς παραστήσεται; Εννοοῦντες οὖν, οἱ τῶν
κακῶν ἐστε, παύσασθε ἀσύγγνωστα πταίοντες.
exclamavit: c Tibi, Rex, gloria, gloria tibi sit. σοι, βασιλεῦ, δόξα σοι. Πόσης μακροθυμίας πέλαγος
Quantæ patientiæ tibi pelagus? quantum avertens
malum depellensque thesaurus es? Quot tuo n0mine ex obscuris atque ingloriis clari illustresque
facti, honore contra te, qui honorasti ipsos, sunt
abusi, audenique non audenda, sacraque conviciis
proscindunt, peccantes venia etiam indigna.» Quare
nisi hic pro aliis orans, el pro vestris etiam deliclis Dei patientiam longaninitatemque precibus
fatigarit, quis, quaeso, supplex pro vobis fuerit? quis
deprecabitur? ecquis assistet? Cogitantes itaque quu
malorum deveneritis, a flagitiis abstinete.
700 CDLXXVII. - OLYMPIO ET ISIDORO.
YOZ'.
ΟΛΥΜΠΙΑ, ΙΣΙΔΩΡΟ.
Quis vere sapiens. (Vide epist. 497.) Virtus cum doctrina jungenda. Illa fructus est instar, hæc foliorum.
Φύλλον unde
Sapientem equilem nomino, non qui promptus
in lingua babeat poetarum rhapsodias, disertasve
oratorum orationes, aut philosophorum tricas, ut
existimas, sed qui mores excolat, vitamnque composite degat. Hunc non extolli hisce puto: talem enim
nec ab illis deturbari præcipitemque dari posse
existimo. Improbitas enim dicendi sibi arrogans
peritiam longe graviora quain inscitia, mala patrat.
Miraris tu quidem id a me pronuntiari; testeni
dabo Thucydidem, cujus bæc verba sunt: «linperitia modestiæ conjuncta utilior est industria cuin
libertate conjuncta. Ac plerumque qui humilioris
sunt ingenii, melius quam solertiores rempublicam
administrant. Itaque si nec ingenii dexteritatem
ille recepit (damnno malo enim est non recte illud
colentibus), multo minus ab externa disciplina ceu G
digna sermone censebimur, ubi mores fuerint dissoluti. Quare si utraque obvenerint, prudentia et
recla institutio, hoc est, mores dicendique facultas,
bene res habet; si vero alterum desit, melius eligendum est. Testatur id etiam Plato, quo solo iu ore
assidue gestando gloriaris. Ait enim: Aniuras
optime a juventute institulas, si malum nanciscantur præceptoreni, valde malas reddi, magnamque
injustitiam meramque improbitatem ex falsa inveterataque natura corrupta educatione fleri, naturam vero imbecillem magnorum quæ nec bona sint
nec mala, causam interdum exsistere. Quamobrem
6i historicus summus, princepsque philosophorum
mores orationi et vitæ consuetudinem omnigenæ
›
dictum.
Σοφὸν ἔγωγε ἡγοῦμαι οὐ τὸν τὰς τῶν ποιητῶν
ῥαψῳδίας, καὶ τὰς τῶν ῥητέρων δεινότητας, καὶ τὰς
τῶν σοφῶν τερθρείας, ὡς νομίζεις, ἐπὶ γλώττης
ἔχοντα, ἀλλὰ τὸν τὸ ἦθος ἐξασκήσαντα, καὶ τὸν τρό
που ρυθμίσαντα. Τὸν γὰρ τοιοῦτον οὐδ᾽ ὑπ᾽ ἐκείνων
ἐκτραχηλίζεσθαι οἶμαι. Πονηρία γὰρ τὴν τοῦ λέγειν
ἐμπειρίαν προσλαβοῦσα, πολλῷ ἀργαλεώτερα τῆς
ἀμαθίας ἐργάζεται κακά. Εἰ δὲ θαυμάζεις τὸ εἰρτ
μένον, ἐγγυήσεται Θουκυδίδης λέγων Αμαθία
μετὰ σωφροσύνης ὠφελιμώτερον, ἢ δεξιότης μετά
ἀκολασίας.» Εἰ τοίνυν οὐδὲ τὴν εὐφυΐαν ἐκεῖνος ἀπὸ
εδέξατο (πρὸς κακοῦ γὰρ γίνεται τοῖς μὴ καλῶς αὐτ
την γεωργοῦσι), σχολῇ γε περὶ τῆς ἔξωθεν παιδεύ
σεως ἀποφανούμεθα ὡς ἀξίας λόγου, ὅταν ὁ τρόπος
ἀκόλαστος εἴη. Εἰ μὲν οὖν ἄμφω συνέβαινε, φρόνησίς
τε καὶ παίδευσις, τουτέστι, τρόπος καὶ λόγος, εν
ἂν ἔχοι. Εἰ δὲ θάτερον λείπηται, ἄμεινον ἐλέσθαι τὰ
κρεῖττον. Οτι δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, εγγυήσεται καὶ
Πλάτων, ἐν αὐτὸς καὶ μόνον ὀνομάζων ένα ρύν
Φησί γάρ ο φημὶ τὰς ψυχὰς τὰς εὐφυεστάτες κ
κῆς παιδαγωγίας τυχούσας, διαφερόντως κακός για
νεσθαι·» καὶ τὰ μεγάλα αδικήματα, καὶ τὴν
ἄκρατον πονηρίαν ἐκ φαύλης, ἀλλ' οὐκ ἐκ νεανικής
φύσεως, τροφή διαλλυμένης γίγνεσθαι· ἀσθενῆ δ
φύσιν μεγάλων οὔτε κακῶν, οὔτε ἀγαθῶν αἰτίαν ποτέ
ἔσεσθαι. Εἰ τοίνυν καὶ ὁ τῶν ἱστοριογράφων ἄκρος,
καὶ ὁ τῶν φιλοσόφων κορυφαῖος τὸ ἦθος τοῦ λόγω,
καὶ τὸν τρόπον τῆς πολυμαθίας προκρίνοντες ὤφθη
σαν, τί ἄτοπόν φημι, τὸν καρπὸν λέγων ἀναγκαιότε
ρον τῶν φύλλων ἡγεῖσθαι; Καρπὸν μὲν γὰρ ὁρίζομαι
doctrinae anteponere visi sint, quid, quæso, absurdi εἶναι τὴν ἀρετήν, φύλλα τὴν εὐγλωττίαν. Ποιεῖ μὲν
οὖν τινα κόσμον τῷ δένδρῳ τα φύλλα περισειά
μενα, ἀλλ' ὁ καρπός ἐστιν ὁ ζητούμενος, δι᾿ ἂν καὶ τὰ
φύλλα γεγένηται. Καὶ ἴσως οὕτω κέκληται παρὰ τὸ
φυλάττειν αὐτόν.
est asseri a me fructum foliis magis esse necessarium? Fructum autem virtutem esse dicimus; folia
vero frondesque bene dicendi esse facultatem. Folia quidem ornatum arbori afferunt agitata, at vero
qui queritur, fructus exsistit, cujus gratia illa adnascuntur. Et hinc forte (a Gracis φύλλον ἀπὸ τοῦ
φυλάττειν a custodiendo] nomen sortiatur.
CDLXXVIII. - EIDEM.
ΤΟΗ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
De Zosimi et sodalium vitiis. (Infr. epist. 482.) Veritas quanti æstimanda.
Valde tu quidem admiraris, quæ nuper ad te Αὐτὸς μὲν λίαν ἐξεθαύμασας τὰ πρώην ἐπιστα
Καὶ iidem mutant in 4. Possin.
luter δένδρῳ εἰ τὰ inserunt και iidem codices. lb.
col. 1605–1606page 714 of 750
PG 78:1605λέντα· κινδυνεύεις δὲ αὐτὰ ἀνατρέπειν τῷ γεγραφέναι, δι' ἣν αἰτίαν Ζώσιμος, καὶ Εὐστάθιος, καὶ Μάρων μήτε λόγῳ, μήτε βίῳ διαπρέποντες, ἀλλ' ἀπαιδευσίαν ἐσχάτην ἐν ἑκατέρω νοσοῦντες, καὶ κωμωδία καὶ γέλως πᾶσι προκείμενοι, δοκοῦσιν εἰς ἱερωσύνην τελεῖν. Ἐγὼ δὲ ἁπλῆν καὶ σαφῆ τὴν ἀπο λογίαν ποιήσομαι. Εἰ μὲν γὰρ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν λόγον ἐποιησάμην, τὴν ἀρετὴν τῆς παιδεύσεως προκρίνων, εἰκότως ἄν με εἰς ἀνάγκην ἀπολογίας κατέστησας εἰ δὲ προσώπων μὲν λόγος ἦν οὐδεὶς, αὐτὸ δὲ τὸ πράγμα καθ' ἑαυτὸ ἐβασανίζετο· ὡς καὶ αὐτόν σε ἐκπλαγέντα, ὡς ἔφης, τὸ κάλλος καὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν γεγραμμένων, μείζους ἢ κατ' ἐμὲ ἐπαίνους ὑφη και. Τί δήποτε νῦν ἀνθρώπους ὅπως δήποτε βιοῦντας εἰς μέσον προὔθηκας, ἐξελέγχειν τα πρώην γραφέντα ἐπιχειρῶν; Οὐδὲ γὰρ εἰ μυρίων ἐκεῖνοι γέμουσι κακῶν, καὶ πάντας ἀπέκρυψαν, ὡς γέγραφας, ταῖς παρανομίαις, ἤδη ὁ λόγος ὁ παρ' ἡμῶν ὁ τῇ ἀληθείᾳ ὠχυρωμένος ἀνατραπήσεται. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ἤδη τοιοῦτοί εἰσι μετὰ τοῦ κωμῳδεῖσθαι, καὶ δίκην ἀν ύποιστον δώσουσιν· ἡ δὲ ἀλήθεια διαλάμψει μειζόνως, οὐ παρ' ὀλίγων πονηρῶν ἐλεγχομένη, ἀλλὰ ταύτῃ μάλιστα λαμπροτέρα γινομένη, ὅτι τοὺς μὴ ἐρῶντας αὐτῆς, δυσκλεεῖς ἀποφαίνουσα, τοὺς ἐραστὰς εὐκλες στάτους ἀπεργάζεται. ΥΟΘ'. ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Πόσους οἴει τῶν ἀνθρώπων ἀνωνύμους καὶ ἀδόξους εἶναι πολλῷ σπουδαιοτέρους γεγενημένους τῶν ᾄδο μένων; τῷ τοὺς μὲν ποιητῶν τυχεῖν καὶ λογοποιῶν, τῶν πᾶν τὸ πραττόμενον μὴ πρὸς τὴν ἀλήθειαν κρι νόντων, ἀλλὰ πρὸς ἦν εἶχον εὔνοιαν ὑπολαμβανόντων, καὶ τὸ κατορθωθὲν οὐρανόμηκες ποιούντων· τοὺς δὲ μὴ ἐσχηκέναι τοὺς ὑμνήσαντας διὰ φθόνον, ὅπερ ταῖς λαμπραῖς πράξεσιν ἀκολουθεῖν εἴωθεν. Ἐνταῦθα μὲν οὖν εἰ καὶ ἔδοξαν οἱ μὲν ἀνακεκηρύχθαι, οἱ δὲ σεσιωπῆσθαι, τοῦ κόσμου λοιπὸν εἰς τέλος ἐπειγομένου, ἐκεῖσε τοὺς ὄντως λαμπροὺς καὶ ἐνδόξους ὀψό μεθα, τῆς θείας δίκης οὐκ ἀνεξομένης ἐκ τῆς τῶν ἀνθρώπων δόξης ενεγκεῖν τὴν ψῆφον, ἀλλ' ἐκ τῆς οἰκείας, τῆς εἰλικρινούς καὶ ἀδιαπτώτου. Μὴ οὖν ολιγώρει, εἰ οὐρανοπολίτης ὧν τὰς τῶν φθονούντων σοι γλώττας αἰχμῆς νεηκόνου ἐξυτέρας αἰσθάνῃ κατὰ σαυτοῦ φερομένας, ἀλλὰ διὰ τοῦτο μάλιστα λαμπρότερος ἔσεσθαι προσδόκησον. ΥΠ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Ισθι, ὅτι τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις ἐκ πρώτης μέχρι τελευτῆς ἐγκαρτερῆσαι οὐχ οἷόν τε, μὴ τῆς προσδοκίας τῶν γερῶν κιρναμένης ηρέμα τῷ ἱδρῶτι, καὶ κατὰ βραχὺ ἀλύπως τε καὶ κούφως, καὶ τρόποντινὰ μετ' εὐφροσύνης παραπεμπούσης ἐπὶ τὸ τῶν ἀγώνων τέλος. Εἰ τοίνυν θεάσοιο ἄνθρωπον τοὺς πόνους τῆς ἀρετῆς, τὰς τῆς τρυφῆς τοῖς ἐχέφροσιν ἡδονάς, φεύγοντα, ἴσθι ὅτι ἐλπὶς αὐτῷ χρηστὴ οὐκ ἀνθεῖ,
EPISTOLARUM LIB. V. - EPIST. CDLXXX.
quidnam sit causa, cur Zosimus, Eustathius et Maron neque oratione, neque vivendi instituto compositi sint, sed extrema inscitia in utroque peccantes, cum acri reprehensioni obnoxii, tum ludibrio expositi ad sacerdotium temere irruperint.
Equidem simpliciter sincereque defensionen instituam. 701 Siquidem enim de ipsis sermonem institui virtutem disciplinæ præferens, jure optimo ne
ad mei defensionem compulisti; si vero personarum nulla erat ratio, negotium vero ipsum per se
diligenter exaninabatur, ut ipse admiratus, quod
aiebas, pulchritudinem et veritatem scriptoruin,
majores quam mereor laudes contexeres, quidnam
sane jam homines quomodocunque viventes in medium protulisti, redarguere scripta nuper aggressus?
Non enim si infinitis illi sunt referti malis, et, ut
scripsisti, cunctos sceleribus suis obscuraul, jam
oratio a nobis veritate Armata subvertetur. Verum
illi tales post reprehensionem etiam intolerandam
luent pœnam. Ipsa autem veritas magis elucescel,
nọn a paucis improbis reprehensa, sed hoc ipso
clarior facta, quod vos hostes inglorios ostendens
amatores celeberrimos efficiat.
λέντα· κινδυνεύεις δὲ αὐτὰ ἀνατρέπειν τῷ γεγρα- conscripsi, propius ut nihil sit quam ut reponas,
φέναι, δι' ἣν αἰτίαν Ζώσιμος, καὶ Εὐστάθιος, καὶ
Μάρων μήτε λόγῳ, μήτε βίῳ διαπρέποντες, ἀλλ'
ἀπαιδευσίαν ἐσχάτην ἐν ἑκατέρω νοσοῦντες, καὶ
κωμωδία καὶ γέλως πᾶσι προκείμενοι, δοκοῦσιν εἰς
ἱερωσύνην τελεῖν. Ἐγὼ δὲ ἁπλῆν καὶ σαφῆ τὴν ἀπο
λογίαν ποιήσομαι. Εἰ μὲν γὰρ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν λόγον
ἐποιησάμην, τὴν ἀρετὴν τῆς παιδεύσεως προκρίνων,
εἰκότως ἄν με εἰς ἀνάγκην ἀπολογίας κατέστησας·
εἰ δὲ προσώπων μὲν λόγος ἦν οὐδεὶς, αὐτὸ δὲ τὸ
πράγμα καθ' ἑαυτὸ ἐβασανίζετο· ὡς καὶ αὐτόν σε
ἐκπλαγέντα, ὡς ἔφης, τὸ κάλλος καὶ τὴν ἀλήθειαν
τῶν γεγραμμένων, μείζους ἢ κατ' ἐμὲ ἐπαίνους ὑφηκαι. Τί δήποτε νῦν ἀνθρώπους ὅπως δήποτε βιοῦντας
εἰς μέσον προὔθηκας, ἐξελέγχειν τα πρώην γραφέντα
ἐπιχειρῶν; Οὐδὲ γὰρ εἰ μυρίων ἐκεῖνοι γέμουσι
κακῶν, καὶ πάντας ἀπέκρυψαν, ὡς γέγραφας, ταῖς
παρανομίαις, ἤδη ὁ λόγος ὁ παρ' ἡμῶν ὁ τῇ ἀληθείᾳ
ὠχυρωμένος ἀνατραπήσεται. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ἤδη
τοιοῦτοί εἰσι μετὰ τοῦ κωμῳδεῖσθαι, καὶ δίκην ἀνύποιστον δώσουσιν· ἡ δὲ ἀλήθεια διαλάμψει μειζόνως,
οὐ παρ' ὀλίγων πονηρῶν ἐλεγχομένη, ἀλλὰ ταύτῃ
μάλιστα λαμπροτέρα γινομένη, ὅτι τοὺς μὴ ἐρῶντας
αὐτῆς, δυσκλεεῖς ἀποφαίνουσα, τοὺς ἐραστὰς εὐκλεςστάτους ἀπεργάζεται.
ΥΟΘ'.
ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Multi merentur nomen et non habent, sed multi famam habent, quam non merentur. Invidia boni ſere
laborant.
Πόσους οἴει τῶν ἀνθρώπων ἀνωνύμους καὶ ἀδόξους Quotnam putas homines sine fama ignotosque
εἶναι πολλῷ σπουδαιοτέρους γεγενημένους τῶν ᾄδο- vivere virtutis magis studiosos clarioresque, quam
μένων; τῷ τοὺς μὲν ποιητῶν τυχεῖν καὶ λογοποιῶν, hi quorum decantantur nomina? Hi enim nacti quiτῶν πᾶν τὸ πραττόμενον μὴ πρὸς τὴν ἀλήθειαν κρι- dem sunt poetas atque historicos, res gestas omnes
νόντων, ἀλλὰ πρὸς ἦν εἶχον εὔνοιαν ὑπολαμβανόντων, non ex vero, sed animi benevolentia in majus proκαὶ τὸ κατορθωθὲν οὐρανόμηκες ποιούντων· τοὺς δὲ
vehentes, et quidquid recte factum in cœlum lauμὴ ἐσχηκέναι τοὺς ὑμνήσαντας διὰ φθόνον, ὅπερ
dibus extulerunt. lli contra ob invidiam (quæ ilταῖς λαμπραῖς πράξεσιν ἀκολουθεῖν εἴωθεν. Ἐνταῦθα
lustria plerumque stipare facta consuevit) minime
μὲν οὖν εἰ καὶ ἔδοξαν οἱ μὲν ἀνακεκηρύχθαι, οἱ δὲ consecuti qui prædicarent. Hic igitur etsi videautur
σεσιωπῆσθαι, τοῦ κόσμου λοιπὸν εἰς τέλος ἐπειγομέ hi quidem prædicari, illi vero silentio premi,
νου, ἐκεῖσε τοὺς ὄντως λαμπροὺς καὶ ἐνδόξους ὀψό mundo tandem ad finem deducto, illic revera claros
μεθα, τῆς θείας δίκης οὐκ ἀνεξομένης ἐκ τῆς τῶν et gloriosos videbimus, Dei justitia non sustinente
ἀνθρώπων δόξης ενεγκεῖν τὴν ψῆφον, ἀλλ' ἐκ τῆς suffragium ferre ex hominum, sed ex propria sinοἰκείας, τῆς εἰλικρινούς καὶ ἀδιαπτώτου. Μὴ οὖν
cera alque erroris experte sententia. Cave igitur
ολιγώρει, εἰ οὐρανοπολίτης ὧν τὰς τῶν φθονούντων agas ignave, si coeli exsistens incola tibi invidentium
σοι γλώττας αἰχμῆς νεηκόνου ἐξυτέρας αἰσθάνῃ κατὰ linguas acuto cuspide acutiores pridem in te jaci
σαυτοῦ φερομένας, ἀλλὰ διὰ τοῦτο μάλιστα λαμπρό- sentias, sed per hæc potius clariorem te fore conτερος ἔσεσθαι προσδόκησον.
fidito.
ΥΠ.
Virtutis studium præconii spe alitur. Spes bona dal vires.
Ισθι, ὅτι τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις ἐκ πρώτης μέχρι
τελευτῆς ἐγκαρτερῆσαι οὐχ οἷόν τε, μὴ τῆς προσδο
κίας τῶν γερῶν κιρναμένης ηρέμα τῷ ἱδρῶτι, καὶ
κατὰ βραχὺ ἀλύπως τε καὶ κούφως, καὶ τρόπον
τινὰ μετ' εὐφροσύνης παραπεμπούσης ἐπὶ τὸ τῶν
ἀγώνων τέλος. Εἰ τοίνυν θεάσοιο ἄνθρωπον τοὺς
πόνους τῆς ἀρετῆς, τὰς τῆς τρυφῆς τοῖς ἐχέφροσιν
ἡδονάς, φεύγοντα, ἴσθι ὅτι ἐλπὶς αὐτῷ χρηστὴ οὐκ
ἀνθεῖ,
EIDEM.
Scitó fieri non posse ut quis ab exordio ad finem
usque labores pro virtute susceptos constanter toleret, nisi præmiorum admista exspectatione sudori
paulatim, et cito, indolenterque ac leniter, ac modo
quodam cum hilaritate præmissa usque ad certaminum extremum. Si itaque hominem videris virtutis
labores (quæ prudentibus deliciosa voluptates
exsistum) fugientem, noveris bonam illi spem non
relinqui.
col. 1607–1608page 715 of 750
PG 78:1607ΥΠΑ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Φοβερόν ἐστι, καὶ λίαν φοβερὸν τὸ εἰς ἱερωσύνην νυνὶ τελέσαι. Δυοῖν γὰρ αὐτῷ θάτερον συμβήσεται ἢ κατὰ τοὺς ἀρχαίους καὶ ἀποστολικούς κανένας ζῶντα μισηθῆναι καὶ ἐπιβουλευθῆναι παρὰ τῶν τὴν νυνὶ ἐπιπολάσασαν ἐπιβλαβή και παράνομον συν ήθειαν ὡς νόμον θεῖον φυλαττόντων, καὶ τοὺς ὀρθῶς βιοῦντας ἐξοστρακιζόντων· ἡ ὑποκατακλίναντα ἑαυ τὸν, καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀφειδῆσαι σωτηρίας, καὶ ἄλλου; πολλούς σκανδαλίσαι, ὑπὲρ ὧν καὶ δίκας σφοδροτά τας δώσει. Μακάριον μὲν οὖν τὸ μηδὲ ἁλῶναι πότε τῷ τοιούτῳ ἔρωτι. Εἰ δὲ μὴ ἀλους χειροτονηθείη, ἐχέσθω τοῦ προτέρου σκοποῦ, καὶ μετὰ παρρησίας τὰ ἀρχαῖα καὶ ἀποστολικὰ πράγματα ἀνανεούτω, μὴ τοῖς νῦν προπίνουσι τὴν ἱερωσύνην, καὶ πάντα καὶ λέγειν καὶ πράττειν ἐξεῖναι αὐτοῖς νομίζουσιν, εἰς τὰ πταίσματα συμπράττων. Κρεῖττον γὰρ τὸ ἐπι βουλευθῆναι καὶ ἀποχειροτονηθῆναι, τοῦ μετὰ τοιού των ἀνδρῶν τετάχθαι. ΥΠΒ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Οὐ κωμῳδεῖν, ἀλλὰ καταθρηνεῖν ὀφείλεις Εὐσέ διόν τε καὶ Χαιρήμονα καὶ Ζώσιμον, τοὺς, ὡς γέγραφας, κορυφαιοτάτους τῶν κακῶν, καὶ μηδενὶ ὑπερβο τὴν καταλείψαντας. Εἰ δὲ καὶ Εὐστάθιος καὶ Μάρων τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν ἀκολουθοῦντες, οὐδέπω μὲν ἀμιλληθῆναι δεδύνηνται, δῆλοι δέ εἰσι καὶ ὑπερβαλούμενοι· εἰς εὐχὴν τρεψοίμην, ὥστε κἀκείνοις καὶ τούτοις μετάγνωσιν ὥσπερ ἐκ μηχανής τινος ἐπιφανῆναι. Τάχα πως εἰ καὶ μὴ ἀναμαχέσασθαι δυνηθείεν τὰς τοσαύτας καὶ τηλικαύτας ἥττας, ἀλλὰ κἂν πα ραμυθία τις αὐτοῖς ἐν τοῖς δεινοῖς ἐκείνοις βασανιστηρίοις τεχθείη. ΥΠΓ'. ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Οὐκ αἰσχρὸν τῶν μεγίστων Εγκωμίων ἡττᾶσθαι, οἷς ἐξισῶσαι τοὺς λόγους οὐχ οἷόν τε· οὔτε μὴν δί καιον, τῆς ἀξίας ὑστεροῦσιν, ἤδη καὶ τὸ κατὰ δύναμιν ἐλλείπειν. Ο γὰρ ἐπαινέσαι φιλονεικήσας μεν, ήττη θεὶς δὲ, τῇ τῆς προαιρέσεως δόξῃ κεκόσμηται εὐκοῦν εἶχε σκαιότητος ἀδοξίαν ἀποῤῥίψασθαι βου λόμεθα, πειρώμεθα κἀκείνους ἐπαινεῖν, οἷς ὑπὲρ λόγους ὁ ἔπαινος. Αμεινον γὰρ ἐν τοῖς λόγοις ήττων μένους τῇ τῆς προαιρέσεως καλλωπίζεσθαι εὐγνωμοσύνη. ΥΠΔ'. ΤΟ ΑΥΤΟ. Πολλῷ ἀσφαλέστερον τὸ μὴ πολεμεῖσθαι του συμμαχεῖσθαι. Τὸ μὲν γὰρ ἡσυχίαν ἔχει ἀπράγμονα, τὸ δὲ ἀναγκάζει συμπολεμεῖν πολλάκις τοῖς βοηθή σασι, καὶ εἰ ἀδίκως πολεμοῖεν, καὶ χάριν ἄδικον ἀντὶ δικαίας ἐκτίνειν, ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ. ΥΠΕ. Εοιχας ἀγνοεῖν τῆς βιωτικῆς φαντασίας τὸν ζώ
702 CDLXXXΙ.
EIDEM.
ΥΠΑ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
De corruptis sacerdotum quorumdam moribus. (Conf. epist. 532.)
Terribile nunc, et valde quidem terribile est ad
sacerdotium pertingere. Alterum enim horum accidere solet aut juxta veteres et apostolicos canones
viventem invisum esse, insidiisque appeti ab iis qui
nunc per apparenten: noxam et illegitimam consuetudinem, tanquam Dei servent legem, recteque viventes expellunt; aut submittentem se, et propria
neglecta salute, multis aliis offerre offendiculum,
quo duplici nomine ingentes sunt pœnas daturi. Fclicem itaque nomino, qui hoc captus non sit amore.
Si vero non captus ordinetur, primum servet propositum oportet, magnaque loquendi libertate, antiqua atque apostolica renovet decreta, ne sacerdotium nunc propinantibus, omniaque et dicere et
facere licere sibi opinantibus, in vitiis cooperetur.
Præstat eniin insidiis appeti ac rejici, quam id
genus aggregari hominibus.
· LAMPETIO EPISCOPO.
Φοβερόν ἐστι, καὶ λίαν φοβερὸν τὸ εἰς ἱερωσύνην
νυνὶ τελέσαι. Δυοῖν γὰρ αὐτῷ θάτερον συμβήσεται·
ἢ κατὰ τοὺς ἀρχαίους καὶ ἀποστολικούς κανένας
ζῶντα μισηθῆναι καὶ ἐπιβουλευθῆναι παρὰ τῶν τὴν
νυνὶ ἐπιπολάσασαν ἐπιβλαβή και παράνομον συνήθειαν ὡς νόμον θεῖον φυλαττόντων, καὶ τοὺς ὀρθῶς
βιοῦντας ἐξοστρακιζόντων· ἡ ὑποκατακλίναντα ἑαυ
τὸν, καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀφειδῆσαι σωτηρίας, καὶ ἄλλου;
πολλούς σκανδαλίσαι, ὑπὲρ ὧν καὶ δίκας σφοδροτά
τας δώσει. Μακάριον μὲν οὖν τὸ μηδὲ ἁλῶναι πότε
τῷ τοιούτῳ ἔρωτι. Εἰ δὲ μὴ ἀλους χειροτονηθείη,
ἐχέσθω τοῦ προτέρου σκοποῦ, καὶ μετὰ παρρησίας
τὰ ἀρχαῖα καὶ ἀποστολικὰ πράγματα ἀνανεούτω, μὴ
τοῖς νῦν προπίνουσι τὴν ἱερωσύνην, καὶ πάντα καὶ
λέγειν καὶ πράττειν ἐξεῖναι αὐτοῖς νομίζουσιν, εἰς
τὰ πταίσματα συμπράττων. Κρεῖττον γὰρ τὸ ἐπιβουλευθῆναι καὶ ἀποχειροτονηθῆναι, τοῦ μετὰ τοιού
των ἀνδρῶν τετάχθαι.
ΥΠΒ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
De improbitate Zosimi sociorumque: pro iis orandum. (Supr. epist. 437, 440.)
Deplorare, non conviciari debes Eusebium, Chäremona et Zosimum, improborum, ut scribis, summos, ac malitia nemini concedentes. Quol si Eustathius cum Marone iisdem insistentes vestigiis
vinci nondum potuerunt, excedentque et illi iniquitate, ad vota ac preces vertamur, ut utrisque rcsipiscendi in viamque redeundi facultatem, veluti e
machina respiciens eos, Deus largiatur. Fortasse
enim, etsi repugnare tot tantisque nequeant tentationum certaminibus, saltem aliqua illis consolatio
tantis eorum probationibus obveniet.
THEODORO SCHOLASTICO.
Οὐ κωμῳδεῖν, ἀλλὰ καταθρηνεῖν ὀφείλεις Εὐσέ
διόν τε καὶ Χαιρήμονα καὶ Ζώσιμον, τοὺς, ὡς γέγρα
φας, κορυφαιοτάτους τῶν κακῶν, καὶ μηδενὶ ὑπερβο
τὴν καταλείψαντας. Εἰ δὲ καὶ Εὐστάθιος καὶ Μάρων
τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν ἀκολουθοῦντες, οὐδέπω μὲν
ἀμιλληθῆναι δεδύνηνται, δῆλοι δέ εἰσι καὶ ὑπερβα
λούμενοι· εἰς εὐχὴν τρεψοίμην, ὥστε κἀκείνοις καὶ
τούτοις μετάγνωσιν ὥσπερ ἐκ μηχανής τινος έπιφανῆναι. Τάχα πως εἰ καὶ μὴ ἀναμαχέσασθαι δυνηθείεν
τὰς τοσαύτας καὶ τηλικαύτας ἥττας, ἀλλὰ κἂν πα
ραμυθία τις αὐτοῖς ἐν τοῖς δεινοῖς ἐκείνοις βασανιστηρίοις τεχθείη.
ΥΠΓ'.
ΘΕΟΔΩΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
(Confer similem epist. 23.)
Οὐκ αἰσχρὸν τῶν μεγίστων Εγκωμίων ἡττᾶσθαι,
οἷς ἐξισῶσαι τοὺς λόγους οὐχ οἷόν τε· οὔτε μὴν δίκαιον, τῆς ἀξίας ὑστεροῦσιν, ἤδη καὶ τὸ κατὰ δύναμιν
ἐλλείπειν. Ο γὰρ ἐπαινέσαι φιλονεικήσας μεν, ήττη
θεὶς δὲ, τῇ τῆς προαιρέσεως δόξῃ κεκόσμηται
Ut vires desint, voluntas laudanda.
Maximis vinci laudationibus non indecorum iis,
qui dicendo adæquare orationes nequeant, nec
æquum dignitate inferioribus facultate etiam concedere. Qui enim laudare contendit, victus autem est,
propositi seu voluntatis laude condecoratur. Quare
si rusticitatis infamiam alijicere stal sententia, εὐκοῦν εἶχε σκαιότητος ἀδοξίαν ἀποῤῥίψασθαι βου
tenlemus et illos laudare, quorum laus major eet,
quam verbis queat exprini. Præstal enim orationibus victos ob consilium voluntatemque laudari.
· EIDEM.
λόμεθα, πειρώμεθα κἀκείνους ἐπαινεῖν, οἷς ὑπὲρ
λόγους ὁ ἔπαινος. Αμεινον γὰρ ἐν τοῖς λόγοις ήττων
μένους τῇ τῆς προαιρέσεως καλλωπίζεσθαι εύγνω
μοσύνῃ.
ΥΠΔ'.
Belligerandi et societatis bellica discrimen. (Supr. epist. 285, eadem est initio.)
Longe tutius est non belligerare, quam belli societatem inire. Illud enim otium negotii expers
affert; hoc vero sæpenumero cogit una cum sociis in
bostem pugnare, tametsi bellum injustum susoeperint, et injustam gratiam pro justa rependere.
ISCHYRIONI.
Πολλῷ ἀσφαλέστερον τὸ μὴ πολεμεῖσθαι του
συμμαχεῖσθαι. Τὸ μὲν γὰρ ἡσυχίαν ἔχει ἀπράγμονα,
τὸ δὲ ἀναγκάζει συμπολεμεῖν πολλάκις τοῖς βοηθή
σασι, καὶ εἰ ἀδίκως πολεμοῖεν, καὶ χάριν ἄδικον ἀντὶ
δικαίας ἐκτίνειν,
ΙΣΧΥΡΙΩΝΙ.
ΥΠΕ.
Spretis mundanis et caducis, cœlestibus studendum; et de illo Ecclesiastæ: ‹ Vanitas vanitatum, el omnia
vanitas ³. ›
Videris ignorare tenebras vitæ mortalium in imaΕοιχας ἀγνοεῖν τῆς βιωτικῆς φαντασίας τὸν ζώ
• Ecele. 1, 2.
col. 1609–1610page 716 of 750
PG 78:1609ον, καὶ τῆς θείας φιλοσοφίας τὸ φῶς. Οὐκοῦν ἕνα κ τῶν ἑκατέρου πράγματος πείραν ειληφότων χρή άρτυρα αξιόπιστον παραγαγεῖν· ἡμῖν γὰρ ἴσως ; πεισθήσῃ. Τίνα οὖν ἡγῇ ἀξιόχρεων; Βούλει τὸν ολομῶνα εἰς μέσον ἀγάγωμεν; Οὗτος γὰρ ἡνίκα ἐν τῷ τῶν βιωτικῶν πραγμάτων ἔρωτι κεκράτητε, έγιστα τε αὐτὰ ἡγεῖτο, καὶ θαύματος κρείττονα, αἱ πᾶσαν περὶ αὐτὰ τὴν φροντίδα ἔστρεφε· λαμπράς ἐν οἰκοδομούμενος οἰκίας, χρυσίον δὲ συνάγων· καὶ ουσικοὺς μὲν χορούς συγκροτών, τραπεζοποιῶν δὲ ένη καὶ μαγείρων κτώμενος· καὶ τὴν ἀπὸ τῆς σθῆτος τρυφήν, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν παραδείσων τέρψιν, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν λαμπρῶν σωμάτων ἡδονὴν δαψιλῶς αυτῷ παρασκευάζων, καὶ πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, λεωφόρον συχαγωγίας καὶ τέρψεως ἀνατέμνων. Ἐπειδὴ δὲ μικρὸν κεῖθεν ὥσπερ ἀπὸ μανίας ἀνήνεγκε, καὶ καθάπερ κ λαβυρίνθου τινὸς ζοφεροῦ πρὸς τὸ ὑπέρλαμπρον της υπερκοσμίου φιλοσοφίας ἀναβλέψαι ηδυνήθη ρῶς, τὸ τηνικαῦτα τὴν ὑψηλὴν ἐκείνην καὶ τῶν οὐρανῶν ἀξίαν ἔρρηξε φωνὴν· ο Ματαιότης ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης.. Εἰ τοίνυν ὁ μηδ' ἐν χρόνοις γεγενημένος πολλὴν ἀπαιτοῦσι φιλοσοφίας ἀκρίβειαν, ηδυνήθη συνιδεῖν τὸ τῶν πραγμάτων ἀνόητον, καὶ πολλὴν αὐτῶν καταγνῶναι ματαιότητα ποίαν έξομεν συγγνώμην οἱ πρὸς ὑψηλοτέραν κελευσθέντες ἀναδῆναι φιλοσοφίας κορυφήν, καὶ μηδὲ τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ δυνάμενοι ῥῆξαι φωνήν, ἀλλ' οὕτω περιεχόμενοι τῶν σκιῶν καὶ τῶν ὀνείρων, ὡς καὶ σωτηρίας ὑπεριδεῖν; ΥΠϚ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ, ΚΑΣΙΟ. Αρα μὴ χρόνῳ φανεν, τὸ γράμμα γραφῇ παρα δοῦναι τῷ πόθῳ κεκμηκότες ἐσκέψασθε; Πείθομαι μέν· οὐ μὴν ἐρήμην ἁλώσεται, τῇ σιγῇ τὴν κατηγορίαν καθ' ἑαυτοῦ βεβαιῶσαν· ἀλλὰ καὶ ῥᾷον καὶ θᾶττον ἀπολογήσεται, ὅτι σωματικὴ ἀρρωστία τὴν σιγὴν ἐγέννησεν. ΝΕΙΛΟ. ΥΠΖ'. Ὅτι ὁ δεῖνα ὀρφανῷ σοι γεγενημένῳ, ἀντὶ πατρὸς γέγονεν, οἶσθα. Ἐπεὶ τοίνυν ἐκεῖνος μὲν ἐξ ἀνθρώπων ᾤχετο· οἱ δὲ τούτου υἱεῖς δέονται τοῦ χεῖρα ὀρέξοντος, καὶ τὴν ὀρφανίαν παραμυθησομέν νου· εὖ ποιεῖς, εἰ καὶ αὐτὸς ἀντὶ πατρὸς αὐτοῖς γένοιο, τὴν πατρώαν εὐεργεσίαν εἰς τοὺς υἱοὺς και τατιθέμενος. ΥΠΗʹ. ΜΑΡΩΝΙ. Εἰ καὶ καταφρονεῖ ἡ φιλοχρηματία πάσης κολά σεως, καὶ διὰ πάντων τῶν δεινῶν χωρεί, κόρον ἀκορέστῳ πάθει μηχανωμένη· ἀλλὰ τῷ μηδὲ ἐν τῷ κτᾶσθαι, κἂν τὰ πάντων λάβῃ, τυγχάνειν ἀνακωχής ὁ δεῖνα ἀντὶ πατρός. 'Αντί πατρός,
EPISTOLARUM LIB. V.
ον, καὶ τῆς θείας φιλοσοφίας τὸ φῶς. Οὐκοῦν ἕνα
κ τῶν ἑκατέρου πράγματος πείραν ειληφότων χρή
άρτυρα αξιόπιστον παραγαγεῖν· ἡμῖν γὰρ ἴσως
; πεισθήσῃ. Τίνα οὖν ἡγῇ ἀξιόχρεων; Βούλει τὸν
ολομῶνα εἰς μέσον ἀγάγωμεν; Οὗτος γὰρ ἡνίκα
ἐν τῷ τῶν βιωτικῶν πραγμάτων ἔρωτι κεκράτητε,
έγιστα τε αὐτὰ ἡγεῖτο, καὶ θαύματος κρείττονα,
αἱ πᾶσαν περὶ αὐτὰ τὴν φροντίδα ἔστρεφε· λαμπράς
ἐν οἰκοδομούμενος οἰκίας, χρυσίον δὲ συνάγων· καὶ
ουσικοὺς μὲν χορούς συγκροτών, τραπεζοποιῶν δὲ
ένη καὶ μαγείρων κτώμενος· καὶ τὴν ἀπὸ τῆς
σθῆτος τρυφήν, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν παραδείσων τέρψιν,
καὶ τὴν ἀπὸ τῶν λαμπρῶν σωμάτων ἡδονὴν δαψιλῶς
αυτῷ παρασκευάζων, καὶ πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, λεωφόρον
συχαγωγίας καὶ τέρψεως ἀνατέμνων. Ἐπειδὴ δὲ μικρὸν
κεῖθεν ὥσπερ ἀπὸ μανίας ἀνήνεγκε, καὶ καθάπερ
κ λαβυρίνθου τινὸς ζοφεροῦ πρὸς τὸ ὑπέρλαμπρον
της υπερκοσμίου φιλοσοφίας ἀναβλέψαι ηδυνήθη
ρῶς, τὸ τηνικαῦτα τὴν ὑψηλὴν ἐκείνην καὶ τῶν
οὐρανῶν ἀξίαν ἔρρηξε φωνὴν· ο Ματαιότης ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης.. Εἰ τοίνυν ὁ μηδ' ἐν
χρόνοις γεγενημένος πολλὴν ἀπαιτοῦσι φιλοσοφίας
ἀκρίβειαν, ηδυνήθη συνιδεῖν τὸ τῶν πραγμάτων
ἀνόητον, καὶ πολλὴν αὐτῶν καταγνῶναι ματαιότητα·
ποίαν έξομεν συγγνώμην οἱ πρὸς ὑψηλοτέραν κελευ
σθέντες ἀναδῆναι φιλοσοφίας κορυφήν, καὶ μηδὲ
τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ δυνάμενοι ῥῆξαι φωνήν, ἀλλ'
οὕτω περιεχόμενοι τῶν σκιῶν καὶ τῶν ὀνείρων, ὡς
καὶ σωτηρίας ὑπεριδεῖν;
ΥΠϚ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ, ΚΑΣΙΟ.
De quodam quem illi ad quos
Αρα μὴ χρόνῳ φανεν, τὸ γράμμα γραφῇ παραδοῦναι τῷ πόθῳ κεκμηκότες ἐσκέψασθε; Πείθομαι
μέν· οὐ μὴν ἐρήμην ἁλώσεται, τῇ σιγῇ τὴν κατηγορίαν καθ' ἑαυτοῦ βεβαιῶσαν· ἀλλὰ καὶ ῥᾷον καὶ
θᾶττον ἀπολογήσεται, ὅτι σωματικὴ ἀρρωστία τὴν
σιγὴν ἐγέννησεν.
EPIST. CDLXXXVIII.
ginando, nec non lumen divinæ philosophis. Unam
itaque tibi utriusque rei experimento capto, testem
omni exceptione majorem adducam, quia nobis
credere fortasse recusas. Quis igitur, amabo, fidem
apud te reperiat? Placetne Salomonem in medium
proferam? Hic rex, earum rerum, quæ ad vitæ
sunt usum necessariæ, amore captus, maximas eas
ducebat, et admiratione majores, omnemque ad
eas res curam cogitationemque convertit: magna
nempe amplaque incolens palatia, atque domus
angustas, aurum iis adbibens, ac musicos com
ponens choros, mensæ structorum, atque coquorum varia possidens genera: vestimentorum ad
hæc rege dignorum fuxum, hortorum etiam amœnitatem, et e splendidis corporibus voluptatem opipare
ac laute sibi apparans, omnemque adeo viam, quod
aiunt, adaperiens oblectamentis animi ac deliciis.
Ubi vero inde paulisper, velut ab amentia recessit,
ac veluti ex obscuro labyrintho ad clarissimum supernæ philosophiæ lumen potuit aspicere, in hanc
adeo sublimem ac cœlo dignam erupit vocem: ‹ Vamitas vanilatum, et omnia vanitas. Si itaque qui
eo sæculo natus non est, quod tantum perfecta
vitæ studium exigit, potuit rerum conspicere æquo
animo inanitatem, ingentemque ipsarum cognoscere
vanitatem: quam nos, quæso, veniam consequemur, qui ad sublimiorem jussi conscendere contemplationis verticem, neque hanc ipsam emittere
vocem possumus, et umbris somniisque undique.
adeo capti sumus, ut salutem ipsi negligamus?
CDLXXXVI. LAMPETIO, STRATEGIO, ET
CASSIO.
scribit accusare instituerant.,
An scriptionem non tempestive apparentein accusationi tradere desiderio victi cogitastis? Credo
equidem: nec solitariam deprehendetur contra se
accusationem firmasse, sed facilius etiam et citins
defendetur, quod corporis infirmitas silentium pepererit.
ΥΠΖ'.
704 CDLXXXVII. NILO.
Pro acceptis a parente beneficiis, liberis vicem esse rependendam monel.
Ὅτι ὁ δεῖνα ὀρφανῷ σοι γεγενημένῳ, ἀντὶ
πατρὸς γέγονεν, οἶσθα. Ἐπεὶ τοίνυν ἐκεῖνος μὲν ἐξ
ἀνθρώπων ᾤχετο· οἱ δὲ τούτου υἱεῖς δέονται τοῦ
χεῖρα ὀρέξοντος, καὶ τὴν ὀρφανίαν παραμυθησομέν
νου· εὖ ποιεῖς, εἰ καὶ αὐτὸς ἀντὶ πατρὸς αὐτοῖς
γένοιο, τὴν πατρώαν εὐεργεσίαν εἰς τοὺς υἱοὺς και
τατιθέμενος.
ΥΠΗʹ. ΜΑΡΩΝΙ.
Divitiarum nulla salietus.
Εἰ καὶ καταφρονεῖ ἡ φιλοχρηματία πάσης κολά
σεως, καὶ διὰ πάντων τῶν δεινῶν χωρεί, κόρον
ἀκορέστῳ πάθει μηχανωμένη· ἀλλὰ τῷ μηδὲ ἐν τῷ
κτᾶσθαι, κἂν τὰ πάντων λάβῃ, τυγχάνειν ἀνακωχής
Nosti quemdam tibi orphano facto patris loco
fuisse. Is porro ex hac vita sublatus est. Igitur
illius alii manus tendentes te rogant, ejus qui ubi
olim manus porrexit, et orbitatem tuam miseratus
est. Recte feceris, si et ipse loco patris illis
ternum beneficium in filios repinens. -
CDLXXXVIII. MARONI.
(Vide epist. 142 et 545.)
Etsi opum cupiditas omnem contemnat castigationem, et gravia quæque pervadat insatiabill
affectui satietatem moliens: tamen quod in possidendo, quamvis omnium facultates ceperit, nullam
Pro ὁ δεῖνα codd. Vat. 650 et Alt. habent
ἀντὶ πατρός. Forte legendum uno vocabulo 'ΑντίPATROL. GR. LXXVIII.
πατρός, ut il nomen sit ejus quo de agitur: quem
cur nominare omiserit Isidorus, non apparet. PoSSIN.
col. 1611–1612page 717 of 750
PG 78:1611τινος, ἀλλ' ἀεὶ κορυτοῦσθαι τὸ νόσημα, καὶ εἰς τ ἀνίατον τελευτᾷν, παύσασθαι ἂν εἴη δικαία. ὡς δια τούτου μόνου θηρῶσα, ο θηρᾶσαι διὰ πολλῶν κινού νων καὶ κολάσεων οὐκ ηδυνήθη. Τῷ μὲν γὰρ παί σασθαι ὁ κόρος ἀκολουθεῖ, τῷ δὲ ἐπιζητεῖν τὸ πάθο; ἐπιτρίβεται· καὶ τῷ μὲν ὀλίγοις ἀρκεῖσθαι ὁ πλοῦτες ὁρίζεται, τῷ δὲ πλειόνων εφίεσθαι ἡ πενία γνωρίζεται. Εἰ τοίνυν τοὐναντίον φιλεῖ συμβαίνειν τῷ τῶν χρημάτων ἐραστῇ (οὐ γὰρ ἐφίεται τυχεῖν οὐ δύο ναται), αὐτὸ τὸ πάθος προτροπάδην φεύγων, και κόρου πλούτου, καὶ ἀνέσεως, καὶ τιμῆς ἀπο λαύσεις. ΥΠΘ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ. Τοῖς μὲν μηδὲν χρηστὸν περὶ τῶν χρηστῶν λέγουσι, τὸ μηδὲν ἀγαθὸν λαβεῖν· τοῖς δὲ καὶ κακηγοροῦσι τὸ κακόν τι προσλαβεῖν ἀκολουθεῖ. ΥΕ. - ΘΕΟΔΟΣΙΟ, ΕΠΙΜΑΧΟ, ΠΑΥΛΟ ΜΟΝΑ ΖΟΥΣΙΝ. ο Η μὲν ἐγκρατής, ὦ βέλτιστοι, μετὰ τὴν ἦταν ἐνίκησεν· ἡ παρθένος καθαρὰν ἥττης ἁπάσης ἔχει τὴν νίκην. ΥΕΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ. Οἱ μὲν ζῶντες, καὶ βάλλωνται δὲ τοὺς τεθνεῶτας, καὶ οἱ πολέμιοι σπένδονται. Τί τοίνυν καὶ τοὺς τῆς φύσεως θεσμούς, καὶ τοὺς τῆς ἔχθρας ὑπερβα! νεις όρους, τὸν τεθνεῶτα κακηγορῶν; Σὺ γὰρ πρὸς κόνιν καὶ τέφραν ἀκονἂν τὴν γλῶτταν ἡγῇ· ἀλλά πρῶτον μὲν τὴν ὁσίαν αὐτὴν ὑβρίζεις, ἧς πάν τες ἄνθρωποι ἀντιποιοῦνται. Επειτα ψυχὴν ἀθα νατον ἔχει, ἧς ἐκδικός ἐστιν ὁ ἀκοίμητος ὀφθαλμός. Υ-Β'. ΝΕΙΛΟ. Τὰ αὐτὰ ἁμαρτήματα καὶ παρὰ τὸν τόπον καὶ παρὰ τὸν καιρὸν ἀργαλεώτερα γίγνεται. Οἷον ὁ φό νος ἐστὶν ἐναγής· ἐὰν δὲ καὶ εἰς τόπον ἅγιον τολμηθῇ, ἐναγέστερος γίνεται· ἐὰν δὲ καὶ ἐν καιρῷ ἁγίῳ, ἐναγέστατος. Εἰ τοίνυν αὐτὸς καθ' ἑαυτόν ἐστι χαλεπός, προσλάβοι δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου καὶ τοῦ καιροῦ προσθήκην, μείζων καὶ ἀργαλεώτερος γίγνεται. Υ.Γ. — ΠΑΥΛΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ. Μὴ τοῦτο ἐννόει, ὦ βέλτιστε, ὅπως μηδείς σο ἐπηρεάσῃ, ἀλλ' ὅπως κἂν βούληται μή δύνηται. Τοῦτο δὲ οὐδαμόθεν ἑτέρωθεν ἐντίκτεται, ἢ ἐκ τοῦ τῆς χρείας ἔχεσθαι, καὶ μὴ πλειόνων ὀρέγεσθαι. Οἱ ζῶντες καὶ βάλλ. Οι ζῶντες διαβάλλονται πρὸς δὲ τοὺς τεθνεώτας, καὶ οἱ πολ. Τον τεθνηκότα κακῶς μὴ ἀγο ρεύειν. Ει θνητός πεφυκώς μὴ γέλα τεθνηκότα. Ει βάλλωνται οι δὲ τῷ φθόνῳ καὶ βάλλουσι, βάλλωνται
S. ISIDORI PELUSICTE
quietem nanciscatur, sed agritudo semper au- τινος, ἀλλ' ἀεὶ κορυτοῦσθαι τὸ νόσημα, καὶ εἰς τ
geatur, ut etiam insanabilis evadat, æquum sit eam
cessare, tanquam ob hoc solum venata quod capere
per multa pericula suppliciaque non potuit. Quietem
enim satielas sequitur. Quærendo autem affectus
intenditur. Εt ille quidem dives est, paucis contenEt
tus; pauper autem, multa appetens. Si igitur contrarium solet evenire divitiarum amatori (quod enim
appetit, consequi non valet), ipsum adfectum concitato gradu fugiens, et satietate divitiarum, et rcmissione, et honore frueris.
EIDEM.
ἀνίατον τελευτᾷν, παύσασθαι ἂν εἴη δικαία. ὡς δια
τούτου μόνου θηρῶσα, ο θηρᾶσαι διὰ πολλῶν κινού
νων καὶ κολάσεων οὐκ ηδυνήθη. Τῷ μὲν γὰρ παί
σασθαι ὁ κόρος ἀκολουθεῖ, τῷ δὲ ἐπιζητεῖν τὸ πάθο;
ἐπιτρίβεται· καὶ τῷ μὲν ὀλίγοις ἀρκεῖσθαι ὁ πλοῦτες
ὁρίζεται, τῷ δὲ πλειόνων εφίεσθαι ἡ πενία γνωρί
ζεται. Εἰ τοίνυν τοὐναντίον φιλεῖ συμβαίνειν τῷ τῶν
χρημάτων ἐραστῇ (οὐ γὰρ ἐφίεται τυχεῖν οὐ δύο
ναται), αὐτὸ τὸ πάθος προτροπάδην φεύγων, και
κόρου πλούτου, καὶ ἀνέσεως, καὶ τιμῆς ἀπολαύσεις.
ΥΠΘ'. - ΤΟ ΑΥΤΟ.
Qui quæ vult dicit, quæ non vult audit.
Nihil boni de bonis rebus dicentes, nihil boni
accipere oportet. Qui vero etiam maledicunt, maJum vicissim eos accipere consentaneum est.
Τοῖς μὲν μηδὲν χρηστὸν περὶ τῶν χρηστῶν λέγουσι,
τὸ μηδὲν ἀγαθὸν λαβεῖν· τοῖς δὲ καὶ κακηγοροῦσι τὸ
κακόν τι προσλαβεῖν ἀκολουθεῖ.
THEODOSIO, EPIMACHO, ET
PAULO MONACHIS.
Continentiæ et virginitatis discrimen. (Confer epist. 167.)
ΥΕ. - ΘΕΟΔΟΣΙΟ, ΕΠΙΜΑΧΟ, ΠΑΥΛΟ ΜΟΝΑΖΟΥΣΙΝ.
Continens, ο οptiini, post cladem vicit; virgo
autem puram ab omni clade victoriam obtinet.
CDXCI. ZOSIMO PRESBYTERO.
Η μὲν ἐγκρατής, ὦ βέλτιστοι, μετὰ τὴν ἦταν
ἐνίκησεν· ἡ παρθένος καθαρὰν ἥττης ἁπάσης ἔχει
τὴν νίκην.
YLA'.
ΥΕΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΑ.
Mortui lingua non lædendi.
Vivi incessunt etiam mortuos, et hostes fœdus
ineunt. Cur igitur et naturæ leges, et inimicitiarum
superas terminos, vita functo maledicens? Videris
enim in cinerem ac favillam linguam acuere; sed
primo violas sanctimoniam, cui omnes mortales
studeant oportet. Deinde immortalem habet animam, cujus vindex est oculus Dei pervigil.
NILO.
G
Οἱ μὲν ζῶντες, καὶ βάλλωνται δὲ τοὺς τεθνεῶ·
τας, καὶ οἱ πολέμιοι σπένδονται. Τί τοίνυν καὶ τοὺς
τῆς φύσεως θεσμούς, καὶ τοὺς τῆς ἔχθρας ὑπερβα!
νεις όρους, τὸν τεθνεῶτα κακηγορῶν; Σὺ γὰρ πρὸς
κόνιν καὶ τέφραν ἀκονἂν τὴν γλῶτταν ἡγῇ· ἀλλά
πρῶτον μὲν τὴν ὁσίαν αὐτὴν ὑβρίζεις, ἧς πάν
τες ἄνθρωποι ἀντιποιοῦνται. Επειτα ψυχὴν ἀθα
νατον ἔχει, ἧς ἐκδικός ἐστιν ὁ ἀκοίμητος ὀφθαλμός.
Υ-Β'. ΝΕΙΛΟ.
Locus et tempus peccatum aggravant.
Vitia ipsa a loco et tempore graviora fiunt. Verbi
gratia, cades omnis detestanda; si vero in sacro
committere loco quis audeat, magis fit detestanda;
at si sacrificii tempore, censenda scelestissima.
Quare si hæc sua natura scelesta, accipiat vero e
loci temporisque circumstantia accessionem majo·
rem, ſit longe cædes gravissima.
CDXCIII. —PAULO HYPODIACONO.
Nemo nisi a seipso læditur.
Ne cogites illud, o bone vir, quomodo tibi nemo
nocuerit, sed quomodo etiam si voluerit, nocere
non possit. Id aliunde neutiquam oritur, quam rei
usu contentum esse, neque amplius appetere.
Τὰ αὐτὰ ἁμαρτήματα καὶ παρὰ τὸν τόπον καὶ
παρὰ τὸν καιρὸν ἀργαλεώτερα γίγνεται. Οἷον ὁ φό
νος ἐστὶν ἐναγής· ἐὰν δὲ καὶ εἰς τόπον ἅγιον
τολμηθῇ, ἐναγέστερος γίνεται· ἐὰν δὲ καὶ ἐν καιρῷ
ἁγίῳ, ἐναγέστατος. Εἰ τοίνυν αὐτὸς καθ' ἑαυτόν
ἐστι χαλεπός, προσλάβοι δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου
καὶ τοῦ καιροῦ προσθήκην, μείζων καὶ ἀργαλεώτε
ρος γίγνεται.
Υ.Γ. — ΠΑΥΛΟ ΥΠΟΔΙΑΚΟΝΟ.
(Epicteti dictis similia.)
Μὴ τοῦτο ἐννόει, ὦ βέλτιστε, ὅπως μηδείς σο:
ἐπηρεάσῃ, ἀλλ' ὅπως κἂν βούληται μή δύνηται.
Τοῦτο δὲ οὐδαμόθεν ἑτέρωθεν ἐντίκτεται, ἢ ἐκ τοῦ
τῆς χρείας ἔχεσθαι, καὶ μὴ πλειόνων ὀρέγεσθαι.
Οἱ ζῶντες καὶ βάλλ. Melius legas, ut verto
sic fortasse, Οι ζῶντες διαβάλλονται πρὸς δὲ τοὺς
τεθνεώτας, καὶ οἱ πολ. Non placet ergo ad oram vetus conjectura. Verum huc pertinens Solonis apud
Plutarch. lex erat: Τον τεθνηκότα κακῶς μὴ ἀγορεύειν. Ει Græcus est senarius.
θνητός πεφυκώς μὴ γέλα τεθνηκότα.
Ει Naso:
Pascitur in vivis livor, et post fata quiescit. SCHOTT.
Cod. Ali. iuter βάλλωνται οι δὲ haec supplet τῷ
φθόνῳ καὶ βάλλουσι, sed βάλλωνται scribe in I
cativo præsenti per o. Possin.
col. 1613–1614page 718 of 750
PG 78:1613ΥΙΔ'. - ΕΛΙΣΑΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Εἰ καὶ τὴν συνουσίαν σοι τὴν πρὸς τὸν ἅγιον εοδόσιον μικρὰν ὁ χρόνος, αλλά γε τὴν ἀπ' αὐτῆς νησιν οι πόνοι καλὴν καὶ γενναίαν κατεσκεύασαν. ὕτω γὰρ ταχέως καὶ πρὸς τὰ τῶν τρόπων ἤθη, αὶ πρὸς τὴν τῶν θείων Γραφῶν γνῶσιν ἐξετυπώ της, καὶ μιμητής ἀκριβέστερος τῶν ζωγράφων ατέστης, ὡς μήτε ἐκεῖνον ἄλλον πρὸ σοῦ, μήτε ομίζειν, μήτε ἔχειν ὁμιλητήν· σέ τε, κἂν μὴ ράζοις παρ' ᾧ ἐφοίτησας, δῆλον εἶναι τοῖς δρο μένοις. ΥΕ. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Ο φιλοσόφως επισκεπτόμενος τῶν πραγμάτων ὴν φύσιν, ὅτι ποταμίων ρευμάτων, καὶ καπνοῦ εἰς ιέρα διαλυομένου, καὶ σκιᾶς θεούσης οὐδὲν ἄμεινον, ἀλλὰ καὶ χεῖρον διάκειται, οὔτε ὑπὸ τῶν χρηστῶν παρθείη ποτέ, ούτε ὑπὸ τῶν λυπηρῶν ταπεινωθείη ἀλλ' ἐν τῇ τούτων μεταβολῇ ἀμετάβλητον τηρήσει την γνώμην. Ο γὰρ παρόντων τῶν χρηστῶν μὴ ἀντ εχόμενος, οὐδὲ ἀπόντων ἀνιαθήσεται. ΥΓ. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ, ὡς φασί τινες, φαύλως δι' ἐσχάτην πενίαν ἤχθης, δι' ἣν αἰτίαν νῦν τὸν ἁβροδίαιτον διώκεις βίον; Καὶ ταῦτα οὐκ οἶδ' ὅθεν παρατιθέμενος τὴν τράπεζαν, ἀλλὰ τοῖς τὰς Σικελικὰς παρατιθεμένοις ἐπιρρίπτων, ὧν εἷς ταῦτα ἐξεβιάσατο χαράξα: τὰ γράμματα. Εἰ γὰρ πολλοὶ τῶν ἁβροδιαίτων καὶ τῶν εὖ γεγονότων διὰ φιλοσοφίαν εὐτελῶς ἐπαίδευσαν ἑαυτοὺς ζῆν, μεγίστην ὠφέλειαν καὶ δόξαν ἐκ τού του θηρώμενοι· πῶς σὺ ἔχων καὶ τὴν σύντροφον συνήθειαν συναγωνιζομένην, εἰς τοὐναντίον μετέπε σας: Επανάγαγε τοίνυν σαυτὸν ἐπὶ τὴν φίλην σου καὶ ὁμοτράπεζον ευτέλειαν, ἵνα μὴ καὶ σαυτῷ χει μῶνας (ἡ γὰρ τρυφὴ ὕβρεως ἐστι μήτηρ ), καὶ τῇ Θειοτάτῃ θρησκεία όνειδος κατασκευάσῃς. Οἱ γὰρ διαφερόντως αὐτῇ ἀνακείμενοι, κομιδῇ κατὰ σοῦ ἀγανακτοῦσιν, ὅτι διὰ τὴν σὴν λαιμαργίαν ἐκείνη κωμῳδεῖται. 17. - ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Οἱ τὴν σοφίαν τὴν πάντα τὰ καλὰ ἐν ἑαυτῇ περι ἔχουσαν (ὡς καὶ τὸν πάντων Δεσπότην τοῦτο μᾶλλον ἤ τι ἕτερον χαίρειν ἀκούοντα, ἐπειδὴ πολλοῖς ὀνο μασι καλείται) φαῦλον καὶ πεπατημένον πρᾶ γμα ἡγούμενοι, πάντολμοι ἂν εἶεν παρ' ἐμοὶ κριτῇ. Αλλ', οἶμαι, ἔχειν μὲν ἐπιθυμοῦντες, τοὺς δὲ πότ νους ὑπομεῖναι μὴ ἀξιοῦντες, οἷς ἡ θεία σοφία ἐπι φοιτῷ, τῷ μὴ διὰ ῥαθυμίαν δοκεῖν αὐτοὺς ἀπολελεῖφθαι, φθονοῦντες τοῖς σοφοῖς διασύρουσι τὸ ἐκείνης όνομα. Σοφούς δέ φημ: οὐ τοὺς τὸ Πλάτωνος ὕψος, καλεῖται οι φαύλον
EPISTOLARUM LIB. V.
ΥΙΔ'. - ΕΛΙΣΑΙΟ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
EPIST. CDXCVII.
CDXCIV.-ELISÆO MONACHO.
'ommendat ob virtutem et doctrinam, quam ex Theodosii monachi convictu imbiberat. (De quo supra
epist. 216.)
Εἰ καὶ τὴν συνουσίαν σοι τὴν πρὸς τὸν ἅγιον
εοδόσιον μικρὰν ὁ χρόνος, αλλά γε τὴν ἀπ' αὐτῆς
νησιν οι πόνοι καλὴν καὶ γενναίαν κατεσκεύασαν.
ὕτω γὰρ ταχέως καὶ πρὸς τὰ τῶν τρόπων ἤθη,
αὶ πρὸς τὴν τῶν θείων Γραφῶν γνῶσιν ἐξετυπώ
της, καὶ μιμητής ἀκριβέστερος τῶν ζωγράφων
ατέστης, ὡς μήτε ἐκεῖνον ἄλλον πρὸ σοῦ, μήτε
ομίζειν, μήτε ἔχειν ὁμιλητήν· σέ τε, κἂν μὴ
ράζοις παρ' ᾧ ἐφοίτησας, δῆλον εἶναι τοῖς δρο
μένοις.
ΥΕ. - ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
De rerum omnium vicissitudine. Animus neque
Ο φιλοσόφως επισκεπτόμενος τῶν πραγμάτων
ὴν φύσιν, ὅτι ποταμίων ρευμάτων, καὶ καπνοῦ εἰς
ιέρα διαλυομένου, καὶ σκιᾶς θεούσης οὐδὲν ἄμεινον,
ἀλλὰ καὶ χεῖρον διάκειται, οὔτε ὑπὸ τῶν χρηστῶν
· παρθείη ποτέ, ούτε ὑπὸ τῶν λυπηρῶν ταπεινωθείη·
ἀλλ' ἐν τῇ τούτων μεταβολῇ ἀμετάβλητον τηρήσει
την γνώμην. Ο γὰρ παρόντων τῶν χρηστῶν μὴ ἀντεχόμενος, οὐδὲ ἀπόντων ἀνιαθήσεται.
ΥΓ. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Etsi familiaritas tibi cum optimo viro Theodosio
brevis fuit temporis, utilitatem tamen honestanı
generosamque labores tui pepererunt. Adeo enim
celeriter et honestate morum, et sacrarum es scientia litterarum informatus, ut habeat neminem, qui
se magis assequatur, ad vivumque exprimat quam
tu: quo familiariorem habet neminem. Etsi vero
non dixeris quo sis usus familiari, cuivis tamen
ex his quæ facis notum est.
CDXCV. STRATEGIO MONACHO.
caducis rebus altolli neque dejici debet.
Quisquis philosophorum more res considerat
humanas, instar cursus fluviorum, fumique in aero
dissipati, umbræque apparentis, nihil esse comperiet, sed potius inaniores, neque idem secundís
efferetor, neque adversis dejicietur: verum in
hac rerum omnium mobili vicissitudine, immobili
persistet mente. Qui enim terrenis minime adhæret
bonis, næ ille futura non fastidiet bona.
Gulæ atque ingluriet accusat.
Εἰ, ὡς φασί τινες, φαύλως δι' ἐσχάτην πενίαν
ἤχθης, δι' ἣν αἰτίαν νῦν τὸν ἁβροδίαιτον διώκεις
βίον; Καὶ ταῦτα οὐκ οἶδ' ὅθεν παρατιθέμενος τὴν
τράπεζαν, ἀλλὰ τοῖς τὰς Σικελικὰς παρατιθεμένοις c
ἐπιρρίπτων, ὧν εἷς ταῦτα ἐξεβιάσατο χαράξα: τὰ
γράμματα. Εἰ γὰρ πολλοὶ τῶν ἁβροδιαίτων καὶ τῶν
εὖ γεγονότων διὰ φιλοσοφίαν εὐτελῶς ἐπαίδευσαν
ἑαυτοὺς ζῆν, μεγίστην ὠφέλειαν καὶ δόξαν ἐκ τού
του θηρώμενοι· πῶς σὺ ἔχων καὶ τὴν σύντροφον
συνήθειαν συναγωνιζομένην, εἰς τοὐναντίον μετέπε
σας: Επανάγαγε τοίνυν σαυτὸν ἐπὶ τὴν φίλην σου
καὶ ὁμοτράπεζον ευτέλειαν, ἵνα μὴ καὶ σαυτῷ χειμῶνας (ἡ γὰρ τρυφὴ ὕβρεως ἐστι μήτηρ ), καὶ τῇ
Θειοτάτῃ θρησκεία όνειδος κατασκευάσῃς. Οἱ γὰρ
διαφερόντως αὐτῇ ἀνακείμενοι, κομιδῇ κατὰ σοῦ
ἀγανακτοῦσιν, ὅτι διὰ τὴν σὴν λαιμαργίαν ἐκείνη
κωμῳδεῖται.
17. - ΘΕΟΓΝΩΣΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
I'¹Z'.
Si, ut falso quidam narrant, ad extremam reda -
ctus es inopiam, quomodo, quæso, cibis delicatis
vitam transigis? idque ut non mode domi mensanı
instruas, sed etiam superes Sicularum mensarun
apparatum? Narrantium unus has me exarare lilteras compulit. Si enim delicati multi ac nobiles
per philosophiam frugaliter vivere seipsi docuerunt,
maximam utilitatem et gloriam ex eo aucupantes,
qua ratione tu qui ab educatione consuetudinou.
habes auxiliantem in contrarium es delapsus?
706 Quamobrem revoca teipsum ad gratamı
mensæque propriam parcimoniam, ne tibi tempestates (deliciæ enim injuriam plerumque pariant),
ac sacrosanctæ religioni dedecus obveniat. Qui enim
religioni valde sunt addicti, de te prope modum
expostulant, quod ob tuam ingluviem, illa audiat
male.
CDXCVII. THEOGNOSTO PRESBYTERO.
Qui vere sapientes appellandi. (Conf. epist. 477.)
Οἱ τὴν σοφίαν τὴν πάντα τὰ καλὰ ἐν ἑαυτῇ περιἔχουσαν (ὡς καὶ τὸν πάντων Δεσπότην τοῦτο μᾶλλον
ἤ τι ἕτερον χαίρειν ἀκούοντα, ἐπειδὴ πολλοῖς ὀνο
μασι καλείται) φαῦλον καὶ πεπατημένον πρᾶγμα ἡγούμενοι, πάντολμοι ἂν εἶεν παρ' ἐμοὶ κριτῇ.
Αλλ', οἶμαι, ἔχειν μὲν ἐπιθυμοῦντες, τοὺς δὲ πότ
νους ὑπομεῖναι μὴ ἀξιοῦντες, οἷς ἡ θεία σοφία ἐπιφοιτῷ, τῷ μὴ διὰ ῥαθυμίαν δοκεῖν αὐτοὺς ἀπολελεί
φθαι, φθονοῦντες τοῖς σοφοῖς διασύρουσι τὸ ἐκείνης
όνομα. Σοφούς δέ φημ: οὐ τοὺς τὸ Πλάτωνος ὕψος,
Qui sapientiam omnia in se bona complectenten
(quippe cum universi Dominus lac magis quain
re ulla se oblectet, unde et de pluribus hinc nomen
sortitur) falsam rem et contumeliosam existimant,
mea quidem sententia, audaces sunt habendi. Verum opinor esse quidem qui eam desiderent, sed
laborem qui sit sustinendus refugiant, quo divina
potissimum acquiritur sapientis. Ne autem negli.
Rentia sua videantur illam non assecuti, sapient
bus invident, et iHis obtrectant. Cæterum sapientes
luster καλεῖται οι φαύλον inscre touto ex utroque codd. Fossar.
col. 1615–1616page 719 of 750
PG 78:1615καὶ τὴν Θουκυδίδου σεμνότητα, καὶ τὴν Δημοσθένους Αι δεινότητα ζηλοῦντας, ἀλλὰ τοὺς λόγον ἀποδοῦναι δυ ναμένους ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων, καὶ μὴ διὰ τῆς οἰκείας ῥᾳθυμίας σιγῇ τὴν ἦταν καταδεχομένους. Οἱ γὰρ ἀκούοντες, οὐ τὴν τοῦ λέγοντος ἀπειρία», ἀλλὰ τὴν τοῦ δόγματος αἰτιῶνται σαθρότητα. Ἐπειδὴ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον κέρδος του κοινῇ και ταστήσασθαί τι χρηστὸν προτιμότερον, διὰ τοῦτο τὰ τῆς Ἐκκλησίας προπέποται πράγματα. Καὶ τοὐναντίον συνέβη τοῖς γεγενημένοις ἐπὶ τῶν τῆς πίστεως προγόνων. Τότε μὲν γὰρ τὰ ἴδια εἰς τὸ κο νὸν προυτίθεσαν, νῦν δὲ τὰ κοινὰ οἴκαδέ τινες μετα κομίζοντες, οὐκ αἰσχύνονται ἐξ ἀλλοτρίων κερδαίνοντες συμφορῶν. ΥΘ'. — ΝΕΙΛΟ Τὸ μὲν παρὰ τῶν σεμνῶν καὶ σωφρόνων γε... σθαι, δεινόν· τὸ δὲ παρὰ τῶν ἀσελγῶν καὶ λάγνων, οὐ δεινόν. Τῆς γὰρ ὀρθῆς τῶν πραγμάτων δια μαρτάνοντες κρίσεως, γελῶσι τὰ θαύματος κρείτα τονα. Φ. ΠΕΤΡΟ. τὰ φρονήματα ἔπεσθαι φιλεῖ. Ὁ μὲν γὰρ τὰ βιω Μέγα καὶ νεανικόν φρόνημα οὐχ οἷόν τε τεχθῆναι τῷ μικρὰ καὶ φαῦλα πράττοντι. Τοῖς γὰρ ἔργοις καὶ τικὰ μεταχειριζόμενος, οὐδὲν οὐράνιον, οὐδὲν ἀγγε λικόν φαντασθήσεται· ὁ δὲ τὴν οὐρανῷ πρέπουσαν πολιτείαν πολιτευόμενος, λήρους καὶ φλυαρίας, σκιάς τε καὶ ὀνείρατα, τὰ βιωτικὰ ἡγήσεται πράγματα. Διὸ καὶ ὁ μὲν, μικρόψυχος εικότως ἂν κληθείη, ἐπὶ μικροῖς ἐναβρυνόμενος· ὁ δὲ μεγαλόψυχος, τὰ ὄντως μεγάλα τῶν δοκούντων προκρίνων. ΦΑ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Οὐδὲν οὕτως εὐκολώτατόν έστιν, ὄντων πολλών εὐκόλων, ὡς τὸ ἕκαστον ἑαυτὸν ἐξαπατῆσαι. Μέγα γὰρ ἑκάστῳ τὸ βούλημα. Ἐπειδὴ γὰρ οὐ τὰ πρά γματα όπως πέφυκε σκοπεῖ, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ γνώμη, παντί σθένει κυρῶσαι προαιρεῖται, ο βούλεται, τοῦτο καὶ οἴεται, καίτοι πραγμάτων πολλάκις ἀντιφθεγγομένων. ΦΒ'. - ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ. Τοὺς μὲν ἀνδρείους κολακεία χειροῦται, τοὺς δὲ ἀνάνδρους φόβος· τοῖς μὲν γὰρ ἡ πειθὼ δοκεῖ ἀβίαστος εἶναι, τοῖς δὲ ὁ φόβος ἀπαραίτητος δεσπότης. Καὶ οἱ μὲν τῷ καθυφεῖναι τοὺς ἀντιπάλους ἡττῶνται οἱ δὲ τῷ μὴ ἐνδιδόναι ἐνδιδόασι. Μὴ τοίνυν πάντας ἑνὶ βοηθήματι θεραπεύειν οἷου· ἀλλὰ τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς δυνάμεσι τῶν πασχόντων κατάλληλα προσ φέρων τὰ παιώνια, Ελπιζε αὐτῶν κρατήσειν.
nomino, non qui sectantur Platonis dicendi genus καὶ τὴν Θουκυδίδου σεμνότητα, καὶ τὴν Δημοσθένους
sublime, vel Thucydidæ gravitatem, aut Demosthenis grandiloquentiam imitantur, sed qui de divinis
loqui præceptis possint, neque ignavia propria suo
silentio superentur. Qui enim audiunt, non dicentis
imperitiam, sed dogmatis causantur imbecillitatem.
CDXCVIII. - ALPHIO.
In eos qui publica Ecclesiæ bona in sua vertunt
Cum suum quisque commodum ac lucrum com.
muni anteponat bono, idcirco res Écclesiæ pessumeunt. Contra vero accidit iis qui majorum tuebantur dem. Tunc enim privata in commune
conferebant. Αι hodie communia publicaque
domum conferentes, ex aliorum incommodis
lucrum prædando reportare non erubescunt.
CDXCIX. NILO.
δεινότητα ζηλοῦντας, ἀλλὰ τοὺς λόγον ἀποδοῦναι δυ
ναμένους ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων, καὶ μὴ διὰ τῆς
οἰκείας ῥᾳθυμίας σιγῇ τὴν ἦταν καταδεχομένους.
Οἱ γὰρ ἀκούοντες, οὐ τὴν τοῦ λέγοντος ἀπειρία»,
ἀλλὰ τὴν τοῦ δόγματος αἰτιῶνται σαθρότητα.
YƖH'. — AADIQ.
commoda. Immutata prisci temporis facies.
Ἐπειδὴ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον κέρδος του κοινῇ και
ταστήσασθαί τι χρηστὸν προτιμότερον, διὰ τοῦτο
τὰ τῆς Ἐκκλησίας προπέποται πράγματα. Καὶ
τοὐναντίον συνέβη τοῖς γεγενημένοις ἐπὶ τῶν τῆς
πίστεως προγόνων. Τότε μὲν γὰρ τὰ ἴδια εἰς τὸ κο:-
νὸν προυτίθεσαν, νῦν δὲ τὰ κοινὰ οἴκαδέ τινες μετακομίζοντες, οὐκ αἰσχύνονται ἐξ ἀλλοτρίων κερδαί
νοντες συμφορῶν.
ΥΘ'. — ΝΕΙΛΟ
Ab aliis irrideri vel a gravibus, vel a perditis discrimen est.
viris gravibus atque cordatis irrideri molestum
est quidem; at vero a libidinosis lascivisque minime
hodie molestum est. Qui enim a recto rerum aberrant judicio, subsannant ea etiani quæ admiratione
sint digna.
D. PETRO.
Τὸ μὲν παρὰ τῶν σεμνῶν καὶ σωφρόνων γε...
σθαι, δεινόν· τὸ δὲ παρὰ τῶν ἀσελγῶν καὶ λάγνων,
οὐ δεινόν. Τῆς γὰρ ὀρθῆς τῶν πραγμάτων διαμαρτάνοντες κρίσεως, γελῶσι τὰ θαύματος κρείτα
τονα.
Φ.
ΠΕΤΡΟ.
quid intersit. (Confer. epist. 485.),
Cœlestia meditantium vel terrestria
Ingens ac vehemens prudentia, ab exilia malaque
gerentibus parari nequit. Cogitationes enim opera
comitantur. Qui enim quæ ad usum vitæ perti- τὰ φρονήματα ἔπεσθαι φιλεῖ. Ὁ μὲν γὰρ τὰ βιωnent tractat, 707 nihil coeleste, nihil angelicum cogitabit. At qui caelo dignam degit
vitam, nugas ineptiasque, umbras quoque ac
somnia ducit esse mundi hæc negotia. Quare
angusti esse animi merito is est appellandus,
qai de parvis sese rebus jactat: magnauimus
contra, qui quæ vere excelsa sunt, iis quæ tantum
talia apparent, anteponit.
Μέγα καὶ νεανικόν φρόνημα οὐχ οἷόν τε τεχθῆναι
τῷ μικρὰ καὶ φαῦλα πράττοντι. Τοῖς γὰρ ἔργοις καὶ
τικὰ μεταχειριζόμενος, οὐδὲν οὐράνιον, οὐδὲν ἀγγε
λικόν φαντασθήσεται· ὁ δὲ τὴν οὐρανῷ πρέπουσαν
πολιτείαν πολιτευόμενος, λήρους καὶ φλυαρίας, σκιάς
τε καὶ ὀνείρατα, τὰ βιωτικὰ ἡγήσεται πράγματα.
Διὸ καὶ ὁ μὲν, μικρόψυχος εικότως ἂν κληθείη, ἐπὶ
μικροῖς ἐναβρυνόμενος· ὁ δὲ μεγαλόψυχος, τὰ ὄντως
μεγάλα τῶν δοκούντων προκρίνων.
seipso decipi facile.
Etsi prompta multa sunt, factuque facilia, nihil
tamen facilius, magisque obvium quam a se quemque
decipi. Magnum enim cuique suum apparet consilium. Cum enim res non ut sint, ita illi appareant,
sed sententiam omni ope suam studet quisque staLilire, quod ipse vult, idem et probat, etsi res
sæpe aliter sese habeat.
DII. — URSENOPHIO.
Meliculosi timore, fortes
Fortes quidem viros assentatio domat, imbecillos contra metus frangit. Illis quidem suadela vim
afferre non videtur, his vero metus impotenter imperat. Et illi causam adversariis prodendo vincuntur, bi non se dando deduntur. Noli itaque putare
una ope utrosque juvandos, verum pro affectionibus, ac cujusque facultate, medicina adhibita, reun
confectam iri confidito.
ΦΑ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Οὐδὲν οὕτως εὐκολώτατόν έστιν, ὄντων πολλών
εὐκόλων, ὡς τὸ ἕκαστον ἑαυτὸν ἐξαπατῆσαι. Μέγα
γὰρ ἑκάστῳ τὸ βούλημα. Ἐπειδὴ γὰρ οὐ τὰ πρά
γματα όπως πέφυκε σκοπεῖ, ἀλλὰ τὴν ἑαυτοῦ γνώμη,
παντί σθένει κυρῶσαι προαιρεῖται, ο βούλεται, τοῦτο
καὶ οἴεται, καίτοι πραγμάτων πολλάκις ἀντιφθεγ
γομένων.
ΦΒ'. - ΟΥΡΣΕΝΟΥΦΙΟ.
adulatione superantur.
Τοὺς μὲν ἀνδρείους κολακεία χειροῦται, τοὺς δὲ
ἀνάνδρους φόβος· τοῖς μὲν γὰρ ἡ πειθὼ δοκεῖ ἀβίαστος
εἶναι, τοῖς δὲ ὁ φόβος ἀπαραίτητος δεσπότης. Καὶ
οἱ μὲν τῷ καθυφεῖναι τοὺς ἀντιπάλους ἡττῶνται·
οἱ δὲ τῷ μὴ ἐνδιδόναι ἐνδιδόασι. Μὴ τοίνυν πάντας
ἑνὶ βοηθήματι θεραπεύειν οἷου· ἀλλὰ τοῖς πάθεσι
καὶ ταῖς δυνάμεσι τῶν πασχόντων κατάλληλα προσ
φέρων τὰ παιώνια, Ελπιζε αὐτῶν κρατήσειν.
col. 1617–1618page 720 of 750
PG 78:1617ΦΓ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ μὲν ὄντως τῶν βιωτικῶν κατέγνως πραγμάτων, μηδέν σοι κοινὸν πρὸς αὐτά. Εἰ δὲ δόξαν θηρώμενος, διαβάλλεις μὲν αὐτά, περιέχῃ δὲ ὡς ἀϊδίων, μή Ελπιζε ἀπατᾶν τοὺς διὰ τῶν πραγμάτων τἀναντία παρὰ σοῦ παιδευομένους. ΦΔ'. -- ΣΕΡΑΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ δόξης ἐρᾷς, καταφρόνει δόξης, καὶ τότε αὐτῆς ἀπολαύσειας. Φιλόνεικον γάρ πως τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐστὶ, καὶ πρὸς μὲν τὸ ὑπεραυχοῦν διακινδυνεύειν φιλεῖ· πρὸς δὲ τὸ ταπεινόν μεθ᾿ ἡδονῆς σπένδεσθαι πέφυχε. Νικἂν μὲν γὰρ σπουδάζει τὸν νίκης ἐφιέμενον, ἡττᾶσθαι δὲ φιλεῖ μεθ᾽ ἡδονῆς τῷ νίκης 3 μὴ ἐφιεμένῳ. ΦΕ. - ΤΟΙΣ ΚΛΗΡΙΚΟΙΣ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ. Βοήθεια, Ἐοίκατε ἀγνοεῖν τὸ τῆς βοηθείας όνομα, ὅπερ εἰ ρηται παρὰ τὸ μετὰ βοῆς θέειν· καὶ διὰ τοῦτο βραδύτερον ἀφικόμενοι, καὶ σχολαιότερον βαδίζοντες ἀποτετυχήκατε τῆς θήρας. Ο γὰρ δεηθεὶς τῆς ἐπι κουρίας, θήραμα καὶ ἔργον τῆς τῶν ἐπιβουλευσάν των ὠμότητος γέγονεν. ΑΛΥΠΙΑ. βοήθειας παρὰ τὸ μετὰ βοῆς θέειν, Τοῖς παισὶν ἔτι νηπίοις τυγχάνουσιν, πρῶτον μὲν τὸν περὶ τῆς ὑπεροχής τε τοῦ Θεοῦ καὶ προνοίας, η ἔπειτα δὲ καὶ τὸν περὶ ἀρετῆς χρὴ κατασπείρεσθαι λόγον· ἵνα συναυξανόμενος καὶ συνανδρούμενος θεο φιλεῖς καὶ ἐναρέτους άνδρας ἀποτελέσειεν. ΦΖ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εχρήν μὲν νεανικώτερον εκτραγῳδηθῆναι τὰς σὰς πράξεις, τάχα κἂν οὕτως ἐρυθριάσαις· ἀλλ' ἐπειδὴ οὐ χρὴ τοὺς σεμνότητος ἀντιποιουμένους μου λύνειν ἑαυτῶν τὰς γλώττας, τάχιστα καὶ εὐπρεπέστατα λελέξεται, ὅτι μεγάλων κακῶν αἴτιαί εἰσιν αἱ μετὰ γαστέρα ήδοναί. ΦΗ. — ΘΕΟΠΕΜΠΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. ΣΣΙΙΙ, Ούτε λόγος, οὔτε σκήψις ὑπολείπεται τοῖς διδά σκειν μὲν τολμῶσι, τἀναντία δὲ ὧν λέγουσι πράτ τουσι. Τοὺς μὲν γὰρ μήτε πράττοντας, μήτε δι δάσκειν ἐπιχειροῦντας, εἰκὸς μετριωτέραν ἀπαιτηθῆναι τιμωρίαν. Τοὺς δὲ ἐναβρυνομένους μὲν ἐπὶ τῷ διδασκαλικῷ λόγῳ, μὴ ποιοῦντας δὲ ἅ φασιν, ἀπαραίτητον καὶ ἀσύγγνωστον. Εἰ καὶ περὶ τῶν σωματικῶν πολέμων, οὐ χρὴ τοὺς μείζω δύναμιν ἔχοντας, ὡς φανερᾶς οὔσης τῆς νι κης, διαβεβαιούσθαι· πολλὰ γὰρ παράδοξα πολλάκις ἐγένετο· καὶ τὸ μὲν εἶξαν εὐθὺς ἀνέλπιστον, τῷ δὲ
ΦΓ. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
EPISTOLARUM LIB. V.
• EPIST. DIX.
DIII. — PALLADIO DIACONΟ.
Perstringit, quod rebus bonisque terrenis, ambitionis et gloriæ causa, in speciem se abdicarat.
Εἰ μὲν ὄντως τῶν βιωτικῶν κατέγνως πραγμάτων,
μηδέν σοι κοινὸν πρὸς αὐτά. Εἰ δὲ δόξαν θηρώμενος,
διαβάλλεις μὲν αὐτά, περιέχῃ δὲ ὡς ἀϊδίων, μή
Ελπιζε ἀπατᾶν τοὺς διὰ τῶν πραγμάτων τἀναντία
παρὰ σοῦ παιδευομένους.
ΦΔ'. -- ΣΕΡΑΝΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Si quidem vitæ hujus negotia revera cognita
habeas, nihil tibi cum illis commune sit. Si vero
gloriain venando illa crimineris, complectaris vero
ut diuturna, cave putes eos qui de rebus ipsis,
contra alque tu sentiant, aberrare.
SERENO DIACONO.
fugito. (Conf. epist. 522.)
Si gloriam sectaris, eam fac contemnas: sic
fet ut illa potiaris. Contentiosum est enim hominum
genus, et de præstantia libenter dimicat. Vincere
enim studet eum, qui victoriæ inbiat. Cum jucunditate autem submittere se illi, qui vincere non
Honorari vis? honorem
Εἰ δόξης ἐρᾷς, καταφρόνει δόξης, καὶ τότε αὐτῆς
ἀπολαύσειας. Φιλόνεικον γάρ πως τὸ τῶν ἀνθρώπων
γένος ἐστὶ, καὶ πρὸς μὲν τὸ ὑπεραυχοῦν διακινδυ
νεύειν φιλεῖ· πρὸς δὲ τὸ ταπεινόν μεθ᾿ ἡδονῆς σπέν
δεσθαι πέφυχε. Νικἂν μὲν γὰρ σπουδάζει τὸν νίκης
ἐφιέμενον, ἡττᾶσθαι δὲ φιλεῖ μεθ᾽ ἡδονῆς τῷ νίκης 3 desiderat, consuevit.
μὴ ἐφιεμένῳ.
ΦΕ. - ΤΟΙΣ ΚΛΗΡΙΚΟΙΣ ΤΟΥ ΠΗΛΟΥΣΙΟΥ.
Βοήθεια, unde Græcis dicta.
Ἐοίκατε ἀγνοεῖν τὸ τῆς βοηθείας όνομα, ὅπερ εἰ
ρηται παρὰ τὸ μετὰ βοῆς θέειν· καὶ διὰ τοῦτο
βραδύτερον ἀφικόμενοι, καὶ σχολαιότερον βαδίζοντες
ἀποτετυχήκατε τῆς θήρας. Ο γὰρ δεηθεὶς τῆς ἐπι
κουρίας, θήραμα καὶ ἔργον τῆς τῶν ἐπιβουλευσάντων ὠμότητος γέγονεν.
*G'.
ΑΛΥΠΙΑ.
PELUSIANO CLERO.
Videmini ignorare βοήθειας etymon quod Græcis
dictum παρὰ τὸ μετὰ βοῆς θέειν, ad vocem accurrere.
Quapropter tardius vos accedentes atque ignavius
currentes, feram non cepistis. Qui enim auxilio
indigebat, captura et opus insidiantium erudelitatis
evasit.
ALYPIO.
teneris assuescere multum est in pietatis studio. (Vide epist. 9.)
Τοῖς παισὶν ἔτι νηπίοις τυγχάνουσιν, πρῶτον μὲν Pueris etiamnum teneris de Dei excellentia ac
τὸν περὶ τῆς ὑπεροχής τε τοῦ Θεοῦ καὶ προνοίας, η providentia, postea de virtute præcepta sunt inseἔπειτα δὲ καὶ τὸν περὶ ἀρετῆς χρὴ κατασπείρεσθαι renda, ut grandiores jam facti in virosque jam
λόγον· ἵνα συναυξανόμενος καὶ συνανδρούμενος θεο- formati, cum Dei Optimi Maximi amantes, lum
φιλεῖς καὶ ἐναρέτους άνδρας ἀποτελέσειεν.
præditi evadant virtute.
ΦΖ'. — ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Vitia verecunde perstringenda.
Εχρήν μὲν νεανικώτερον εκτραγῳδηθῆναι τὰς
σὰς πράξεις, τάχα κἂν οὕτως ἐρυθριάσαις· ἀλλ'
ἐπειδὴ οὐ χρὴ τοὺς σεμνότητος ἀντιποιουμένους μου
λύνειν ἑαυτῶν τὰς γλώττας, τάχιστα καὶ εὐπρεπέστατα λελέξεται, ὅτι μεγάλων κακῶν αἴτιαί εἰσιν
αἱ μετὰ γαστέρα ήδοναί.
ΦΗ. — ΘΕΟΠΕΜΠΤΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
DVII. ZOSIMO PRESBYTERO.
(Supr. epist. 453.)
Oportebat juvenilius ac vehementius tuas actiones tragice exaggerari, ut sic forte erubescas: verum
quando non decet gravitatem præferentes suas inquinare linguas, decentissima potius proferentur.
Quæ enim juxta ventrem libidines sunt, maximorum
exsistunt causæ malorum.
THEOPEMPTO PRESBYTERO.
In concionatores quorum vita doctrina non respondet. Ad illud: «Dicunt et non faciunt.» (Matth. ΣΣΙΙΙ, 3.)
Facere quam dicere magis persuadet. (Sup. epist. 213, 233, 265.)
Ούτε λόγος, οὔτε σκήψις ὑπολείπεται τοῖς διδάσκειν μὲν τολμῶσι, τἀναντία δὲ ὧν λέγουσι πράττουσι. Τοὺς μὲν γὰρ μήτε πράττοντας, μήτε δι
δάσκειν ἐπιχειροῦντας, εἰκὸς μετριωτέραν ἀπαιτηθῆναι τιμωρίαν. Τοὺς δὲ ἐναβρυνομένους μὲν ἐπὶ
τῷ διδασκαλικῷ λόγῳ, μὴ ποιοῦντας δὲ ἅ φασιν,
ἀπαραίτητον καὶ ἀσύγγνωστον.
48′. — TQ AYTQ.
Neque oratio, ac ne excusatio quidem docere
alios ausis relicta est, si contra atque docent
faciant. Qui vero neque agunt, neque docere aggrediuntur, poenam daturos tolerabiliorem verisimile
est. At qui docendo se jactant atque ostentant,
quæ vero docent, non agunt, inexorabilem veniaque carentem pœnam luent.
DIX. EIDEM.
Bellum spiritale alacriter aggredi decet, divino fretum auxilio. Neque enim ex copiarum multitudine semper
victoria.
Εἰ καὶ περὶ τῶν σωματικῶν πολέμων, οὐ χρὴ τοὺς
μείζω δύναμιν ἔχοντας, ὡς φανερᾶς οὔσης τῆς νι
κης, διαβεβαιούσθαι· πολλὰ γὰρ παράδοξα πολλάκις
ἐγένετο· καὶ τὸ μὲν εἶξαν εὐθὺς ἀνέλπιστον, τῷ δὲ
Et si bello corporali eos qui viribus superiores
sunt, quasi sit certa victoria, se jactare non decet.
Accidunt enim hic multa sæpenumero inopinata et
insperata: et quidem statim recedere, spe caret.
col. 1619–1620page 721 of 750
PG 78:1619ἀντιδρᾶν ἐθέλοντι ἐλπὶς ἀγαθὴ ἀκολουθεῖ· πολλ μᾶλλον τοὺς περὶ ψυχῆς ἀγωνιζομένους οὐ τὴν τῶν ἀντιπάλων χρὴ καταπτήσσειν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν τῶν νικησάντων ἐνθυμουμένους πληθύν, τῇ θείᾳ συμμαχίᾳ θαῤῥοῦντας ἐπὶ τὸν ἀγῶνα χωρείν. ΦΙ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰς τοσαύτην ὠμότητα καὶ ἀπανθρωπίαν τινές ἐληλυθέναι σε φασιν, ὡς καὶ τὴν ἐναντίαν τῶν θείων χρησμῶν ἀνατέμνειν ὁδόν. Εκείνων γὰρ παρακελευομένων, μὴ κενοδοξεῖν ἐπὶ τῷ ποιεῖν ἐλεημοσύνην, σὲ οὐδὲ διὰ κενοδοξίαν ἐπικλᾶσθαι πρὸς τάς δεήσεις ἰσχυρίζονται. Εἰδὼς τοίνυν ὡς ἄμεινον μὲν τὸ κρύπτειν, τὸ δὲ μηδ' ὅλως παρέχειν ἀπάνθρωπον, κἂν τὴν ἀμφοῖν μέσην βάδισον οδών. Βέλτιον γάρ τοῦ μηδ' ὅλως ποιεῖν τὸ ὅπως δήποτε ποιεῖν. Τὸ μὲν γὰρ εἰς ἐσχάτην τελευτᾷ τιμωρίαν, τὸ δὲ κἂν τὸν παρὰ τῶν θεωμένων ἔπαινον κερδαίνει. ΦΙΛ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Η μὲν ὀλιγόδεια καὶ τὴν ψυχὴν ὠφελεῖ, καὶ τὰ σῶμα ὐγιὲς καθίστησιν· ἡ δὲ πολυτέλεια ἄμφω λυ μαίνεται, τῆς μὲν τὴν φρόνησιν, τοῦ δὲ τὴν ὑγίεια, εξοστρακίζουσα· καὶ ἡ μὲν καὶ τὰς ἐμφύτους ἐπιθυμίας κατευνάζει, ἡ δὲ καὶ τὰς παρὰ φύσιν διεγείρει. Τρυφὴ γὰρ γαστέρα πληρώσασα, καὶ τὰς ὑπογαστρίους ἀναστομοὶ ἡδονάς. Οὐκοῦν ἐκείνῃ μὲν χρη στέον, ταύτην δ' ἀτιμαστέον. ΦΙΒ'. Ὅτι μὲν μυρίοι χειμώνες κατασκηνοῦσιν εἰς τὴν τοῦ ἐρασιχρημάτου ψυχὴν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ· ὅτι δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις χειμῶσιν, οὔτε ἀναπαύλης, οὔτε κόρου, οὔτε ἐλευθερίας, οὔτε ἄλλου τινὸς αἰσθάνεται, ετε ὑπὸ τοσούτων πνευμάτων διακοπτομένη, καὶ τοῦτο δῆλον. Τίς οὖν τοιοῦτον ἕλοιτ᾽ ἂν βίον, ἐν ᾧ πάντα μὲν σκόπελοι, καὶ θηρία, καὶ καταιγίδες, καὶ κύματα, εὐφροσύνη δὲ καὶ εἰρήνη ἐκποδών; ΦΙΓ. ΗΣΑΙΑ. Εἰ καὶ πλουτεῖν δοκεῖς, μὴ καταφρόνει τῶν πενή των ὡς εὐαλώτων· μάλιστα μὲν διὰ τὴν δίκην, τὴν τοῖς ἀδικήμασι παρεπομένην. Εἰ δὲ ταύτης κατα φρονεῖς, καὶ οὕτως ἀπέχου τῆς κατ' αὐτῶν ἀδικίας εἰδώς, ὅτι κἂν ἀδικῆσαι σε οὐ δύνανται, ἀλλὰ συν απολέσθαι σοι δυνήσονται. Πολλοὶ γὰρ εἰς κατηγορίαν ἐτράπησαν, καὶ οὐ μόνον εἰς ἔδαφος κατήνεγκαν τὰς τῶν ἀδικησάντων ἑστίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ψυχῆς αὐτῆς στερηθῆναι παρεσκεύασαν. ΦΙΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Μεγίστων ἐγκωμίων καὶ στεφάνων ἀξίους εἶναι φημι τοὺς ἄνευ ἐγγράφων υποθηκῶν τὸ δέον πράξαντας, καὶ τὰς ἐμφύτους ἀφορμὰς εἰς καλοκαγαθίαν γεωργήσαντα, ἐλευθέρως τε ταῖς πρὸς τὴν ἀρετὴν
Contra vero uiti volentem, bona spes comitatur. ἀντιδρᾶν ἐθέλοντι ἐλπὶς ἀγαθὴ ἀκολουθεῖ· πολλ
Multo vero magis in spiritali lucta adversarii impetu consternari non decet, sed vincentium cogiLando copiam, Deique adjutorio audentes ad pugnam decet accingi.
DX. — ZOSIMO PRESBYTERO.
De eleemosyna. (Conf. epist.
Eo immanitatis atque iubumanitatis prolapsum
te quidam asseverant, ut contra Dei præcepta gras.
seris. Jubent enim illa Dei mandata, in eleemosyna
facienda nulla duci inani gloria. Te vero, ue ob
inanem quidem gloriam, flecti quidem posse ad
inopum preces affirmant. Noveris itaque melius
esse quidem occultare eleemosynam, at nihil omnino præbere inhumanum esse. Media itaque via
insistito. Præstat enim utcunque quid agere, quam
sibil agere: hoc enim summam meretur poenam,
illud vero spectantium etiam laudem meretur709 DXI. EIDEM.
μᾶλλον τοὺς περὶ ψυχῆς ἀγωνιζομένους οὐ τὴν τῶν
ἀντιπάλων χρὴ καταπτήσσειν δύναμιν, ἀλλὰ τὴν τῶν
νικησάντων ἐνθυμουμένους πληθύν, τῇ θείᾳ συμμα
χία θαῤῥοῦντας ἐπὶ τὸν ἀγῶνα χωρείν.
ΦΙ'. - ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
79, 135, 181, 183, 210.)
Εἰς τοσαύτην ὠμότητα καὶ ἀπανθρωπίαν τινές
ἐληλυθέναι σε φασιν, ὡς καὶ τὴν ἐναντίαν τῶν θείων
χρησμῶν ἀνατέμνειν ὁδόν. Εκείνων γὰρ παρακε
λευομένων, μὴ κενοδοξεῖν ἐπὶ τῷ ποιεῖν ἐλεημοσύ
νην, σὲ οὐδὲ διὰ κενοδοξίαν ἐπικλᾶσθαι πρὸς τάς
δεήσεις ἰσχυρίζονται. Εἰδὼς τοίνυν ὡς ἄμεινον μὲν
τὸ κρύπτειν, τὸ δὲ μηδ' ὅλως παρέχειν ἀπάνθρωπον,
κἂν τὴν ἀμφοῖν μέσην βάδισον οδών. Βέλτιον γάρ
τοῦ μηδ' ὅλως ποιεῖν τὸ ὅπως δήποτε ποιεῖν. Τὸ μὲν
γὰρ εἰς ἐσχάτην τελευτᾷ τιμωρίαν, τὸ δὲ κἂν τὸν
παρὰ τῶν θεωμένων ἔπαινον κερδαίνει.
ΦΙΛ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Luxum valetudinis etiam gratia fugiendum.
Paucarum indigentia rerum, paucisque contentum
esse, et animo prodest, et corporis confirmat valeudinem. At luxus utrumque labefactat: auimi quidem sensus corrumpit, corporis vero pellit sanilatem. Et hoc quidem innatos appetitus sedat, illud
ra etiam quæ præter naturam sunt desideria con
vitat. Delicia enim ventrem iunplent, conjunctasque
ventri libidines aperiunt. Vitanda itaque et fugienda
Luxuria est.
Η μὲν ὀλιγόδεια καὶ τὴν ψυχὴν ὠφελεῖ, καὶ τὰ
σῶμα ὐγιὲς καθίστησιν· ἡ δὲ πολυτέλεια ἄμφω λυ
μαίνεται, τῆς μὲν τὴν φρόνησιν, τοῦ δὲ τὴν ὑγίεια,
εξοστρακίζουσα· καὶ ἡ μὲν καὶ τὰς ἐμφύτους ἐπιθυμίας κατευνάζει, ἡ δὲ καὶ τὰς παρὰ φύσιν διεγείρει.
Τρυφὴ γὰρ γαστέρα πληρώσασα, καὶ τὰς ὑπογαστρίους ἀναστομοὶ ἡδονάς. Οὐκοῦν ἐκείνῃ μὲν χρηστέον, ταύτην δ' ἀτιμαστέον.
ΦΙΒ'.
MARONI.
Avari animus quibus agitetur fluctibus et malis.
Nemo ignorat animum pecuniæ cupiditate flagranem, mille plerumque jactari procellis. Notum et
Hud, in lnisce tempestatibus, nullum esse sensum
quietis, satietatis ac libertatis, quasi anima sit ab
hisce ventorum turbinibus elisa. Ecquis ergo talem
Jucat vitam, in qua scopuli, ferz bestia, ac turbines
Ructusque vigent, exsulat vero pax atque lætitia?
DXIII. ESALE.
MAPONL
Ὅτι μὲν μυρίοι χειμώνες κατασκηνοῦσιν εἰς τὴν
τοῦ ἐρασιχρημάτου ψυχὴν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ· ὅτι δὲ ἐν
τοῖς τοιούτοις χειμῶσιν, οὔτε ἀναπαύλης, οὔτε κόρου,
οὔτε ἐλευθερίας, οὔτε ἄλλου τινὸς αἰσθάνεται, ετε
ὑπὸ τοσούτων πνευμάτων διακοπτομένη, καὶ τοῦτο
δῆλον. Τίς οὖν τοιοῦτον ἕλοιτ᾽ ἂν βίον, ἐν ᾧ πάντα
μὲν σκόπελοι, καὶ θηρία, καὶ καταιγίδες, καὶ κύματα,
εὐφροσύνη δὲ καὶ εἰρήνη ἐκποδών;
ΦΙΓ.
Pauperes quare non contemnendi et lædendi.
Etsi dives tibi et locuples videaris, cave pauperes
at viles fastidias, justitiæ potissimum causa, quæ
injustos consequitur. Quam si contemnas, sic etiam
ab injuria abstineto, ratus, ut quamvis lædere to
nequeant inopes, commori tamen simulque perire
possint. Multi enim ad accusandum conversi, neque
solum everterunt injuste agentium domos, sed et
animo ipsos exspoliarunt.
EIDEM.
ΗΣΑΙΑ.
Εἰ καὶ πλουτεῖν δοκεῖς, μὴ καταφρόνει τῶν πενή
των ὡς εὐαλώτων· μάλιστα μὲν διὰ τὴν δίκην, τὴν
τοῖς ἀδικήμασι παρεπομένην. Εἰ δὲ ταύτης καταφρονεῖς, καὶ οὕτως ἀπέχου τῆς κατ' αὐτῶν ἀδικίας·
εἰδώς, ὅτι κἂν ἀδικῆσαι σε οὐ δύνανται, ἀλλὰ συναπολέσθαι σοι δυνήσονται. Πολλοὶ γὰρ εἰς κατηγορίαν
ἐτράπησαν, καὶ οὐ μόνον εἰς ἔδαφος κατήνεγκαν τὰς
τῶν ἀδικησάντων ἑστίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ψυχῆς αὐτῆς
στερηθῆναι παρεσκεύασαν.
ΦΙΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Sponte, non coacte, virtus exercenda. De piis qui ante promulgatam vixere legem.
Equidem summis laudibus atque coronis ornandos semper censui, qui absque præceptis ad bene
vivendum compositis officium facientes, et innatoș
að honestatem appetitus excolant, et ingenue insito
Μεγίστων ἐγκωμίων καὶ στεφάνων ἀξίους εἶναι
φημι τοὺς ἄνευ ἐγγράφων υποθηκῶν τὸ δέον πράξαντας, καὶ τὰς ἐμφύτους ἀφορμὰς εἰς καλοκαγαθίαν
γεωργήσαντα, ἐλευθέρως τε ταῖς πρὸς τὴν ἀρετὴν
col. 1621–1622page 722 of 750
PG 78:1621ὁρμαῖς χρησαμένους. Εἰ δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, οἱ μετά νόμον καὶ χάριν πταίοντες, καὶ μηδὲ αὐτὴν ἐδεῖται ἐθέλοντες ὁδὸν, ὥσπερ οἱ παλαιοὶ ὧδευσαν, τίνο; τύχοιεν ἐλέου; ΦΙΕ'. — ΑΝΑΤΟΛΙΑ. Λίαν σέ τινες αἰτιῶνται, ὅτι οὓς μὲν οὐδ᾽ ὁρᾷν θέμις, τούτοις ὡς ἥδιστα λαλεῖς. Οἷς δὲ λαλεῖν αίσχιστον, τούτους συνήθεις πεποίηται. Ος δὲ παρ όντας τιμὴν ἀτιμίας ἄξιον, τούτους καὶ ἀπόντας ἀγαπᾷς. Εἰ τοίνυν ἀληθεύουσι, γνωσιμάχει· εἰ δὲ 710 μή, δήλου ἵνα ἐπιστομίσωμεν τοὺς ἐπὶ ταῖς σαῖς διαβολαῖς ἀγαλλομένους. ΝΕΙΛΟ, ΠΕΤΡΟ, ΠΑΥΛΟ. Ἡ ἐπὶ ταῖς ὕβρεσιν ἀνεξικακία λίαν τὴν ψυχὴν ὠφελεῖ· ἦν εἰ συμφέρουσαν μὲν ᾔδειν, χαλεπήν δὲ γενέσθαι, κομιδῇ ἂν ἠχθέσθην μὴ τὸ τὴν προσοῦσαν πραγματείαν φεύγειν, τὸ λυσιτελὲς προέσθαι εἰ δὲ καὶ ῥᾳδία και βελτίστη τυγχάνει. Τὸ γὰρ ἐπ εξιέναι καὶ δύσκολον καὶ ἐργωδέστερον, καὶ χειμῶνος τὴν ψυχὴν πληροί· ἄμεινον τὸ φιλοσοφείν. ΦΙΖ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Εἰ ἐν μὲν τῇ σκηνή γελῶσιν οι φιλοθεάμονες ἀπαλώτερον τοῦ δέοντος, ἐν δὲ τῷ ἱπποδρόμῳ θυ μοῦνται πλέον ἢ προσῆκεν· ἐκεῖ μὲν ὑπὸ τῶν αἰσχρῶν δραμάτων ἐκθηλυνόμενοι, ἐνταῦθα δὲ ταῖς τῶν ἁμίλλαις πρὸς μανίαν ἐκβακχευόμενοι (μικροῦ γὰρ τὰ τῶν κενταύρων μιμοῦνται)· πότε ἐν τῇ προσηκούσῃ καταστάσει ὀφθήσονται; ἢ πότε τὰ ἀνδράσι πρέ ποντα πράξειαν; Οὐκοῦν χρὴ εἴτε πειθοί, εἴτε ἀνάγκῃ εἴργειν τοὺς τοιούτους ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀκοσμίας. ΦΙΗ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Όταν τις, ὦ σοφίας αὐτοφυὲς ἄγαλμα, ἄνευ μὲν προπετείας παρέχηται τὸ ἀνδρεῖον, ἄνευ δὲ ὕβρεως τὸ βλοσυρόν· καὶ τὸ μὲν ἐμβριθὲς καθαρεύον στυγνό. τητος, τὸ δὲ σώφρον οὐκ ἀπάνθρωπον, ἀλλ' ἀῤῥήτῳ κεκραμένον φαιδρότητι· τότε καθαρὰς τῶν κακιῶν τῶν παραπεπηγυιῶν ταῖς ἀρεταῖς, αὐτὰς τὰς ἀρετὰς ἐπιδεικνύμενος, ἀοίδιμος ἔσται καὶ εὐκλεής. ΦΙΘ. — ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ. Εἰ καὶ εἰσί τινες δεινοὶ μὲν ἀπατῶντες λαθεῖν, δεινοὶ δὲ φωραθέντες παραλογίσασθαι· ἀλλ' ἡ θεο φιλὴς κρείττων τούτων εὑρίσκεται. Σοφὸς μὲν ὢν συνιδεῖν τὴν ἀπάτην, σοφώτερος δὲ διελέγξαι τὴν ἐν τοῖς λόγοις κρυπτομένην δεινότητα. συμφέρ. μή προέσθαι προσῆσθαι.
'
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. DXIX.
ὁρμαῖς χρησαμένους. Εἰ δὲ ταῦθ' οὕτως ἔχει, οἱ ad virtutem impetu ulantur. Quae cum ita sint, qui
μετά νόμον καὶ χάριν πταίοντες, καὶ μηδὲ αὐτὴν
ἐδεῖται ἐθέλοντες ὁδὸν, ὥσπερ οἱ παλαιοὶ ὧδευσαν,
τίνο; τύχοιεν ἐλέου;
ΦΙΕ'. — ΑΝΑΤΟΛΙΑ.
post legem gratiamque peccant, ac ne viæ quidem
ab illis ordinatæ, quam majores nostri ingressi sunt,
volunt insistere, quanam hi digni misericordia videantur?
Vilanda improborum commercia.
ANATOLIO.
Accusant te quidam, quod quos ne aspicere quidem sit fas, cum iis quam lubentissime colloquaris.
Cum quibus vero colloqui turpissimum sit, his familiariter utaris. Quos vero praesentes honorare turpe
Λίαν σέ τινες αἰτιῶνται, ὅτι οὓς μὲν οὐδ᾽ ὁρᾷν
θέμις, τούτοις ὡς ἥδιστα λαλεῖς. Οἷς δὲ λαλεῖν
αίσχιστον, τούτους συνήθεις πεποίηται. Ος δὲ παρόντας τιμὴν ἀτιμίας ἄξιον, τούτους καὶ ἀπόντας
ἀγαπᾷς. Εἰ τοίνυν ἀληθεύουσι, γνωσιμάχει· εἰ δὲ sit, hos licet absentes adamas. 710 Resipiscs
μή, δήλου ἵνα ἐπιστομίσωμεν τοὺς ἐπὶ ταῖς σαῖς
διαβολαῖς ἀγαλλομένους.
PIG'. ΝΕΙΛΟ, ΠΕΤΡΟ, ΠΑΥΛΟ.
ergo, si vera illi narrant; sin secas, ostende falsum
esse, ut os iis obturemus qui bis in te calumniis
exsultant.
De patientia bono.
Ἡ ἐπὶ ταῖς ὕβρεσιν ἀνεξικακία λίαν τὴν ψυχὴν
ὠφελεῖ· ἦν εἰ συμφέρουσαν μὲν ᾔδειν, χαλεπήν
δὲ γενέσθαι, κομιδῇ ἂν ἠχθέσθην μὴ τὸ τὴν προσοῦ
σαν πραγματείαν φεύγειν, τὸ λυσιτελὲς προέσθαι·
εἰ δὲ καὶ ῥᾳδία και βελτίστη τυγχάνει. Τὸ γὰρ ἐπεξιέναι καὶ δύσκολον καὶ ἐργωδέστερον, καὶ χειμῶνος
τὴν ψυχὴν πληροί· ἄμεινον τὸ φιλοσοφείν.
ΦΙΖ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
spectaculis dehoriandos monet
Εἰ ἐν μὲν τῇ σκηνή γελῶσιν οι φιλοθεάμονες
ἀπαλώτερον τοῦ δέοντος, ἐν δὲ τῷ ἱπποδρόμῳ θυ
μοῦνται πλέον ἢ προσῆκεν· ἐκεῖ μὲν ὑπὸ τῶν αἰσχρῶν
δραμάτων ἐκθηλυνόμενοι, ἐνταῦθα δὲ ταῖς τῶν ἀμιλλαις πρὸς μανίαν ἐκβακχευόμενοι (μικροῦ γὰρ τὰ
τῶν κενταύρων μιμοῦνται)· πότε ἐν τῇ προσηκούσῃ
καταστάσει ὀφθήσονται; ἢ πότε τὰ ἀνδράσι πρέποντα πράξειαν; Οὐκοῦν χρὴ εἴτε πειθοί, εἴτε ἀνάγκῃ
εἴργειν τοὺς τοιούτους ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀκοσμίας.
ΦΙΗ'. — ΛΑΜΠΕΤΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
DÝVI. NILO, PETRO et PAULO.
Patientia injuriarumque tolerantia animo valde
prodest; quam si utilem quidem esse sciebam, dili
cilem tamen, moleste tuli, quod praesentem fugiens
difficultatem, einolumentum ejus amiserim, etsi facilis bonaque obveniat. Ulcisci enim injuriam et
grave est et laboriosum, animum turbulentis agitans
motibus. Philosophari itaque beneque vivere longe
præstabilius est.
DXVII. OPHELIO GRAMMATICO.
homines, ut epist. 185, 186.
Si quidem in scena spectandi perstudiosi, mollius
quam par sit rideant, in circensibus vero ludis amplius quam oportet indignentur: illic quidem turpium spectaculo enervati, hic vero certaminibus dementati (centauros enim propemodum imitantur)
quaudo cernentur in statu decenti? vel viris digna
quando fecerint? nonne igitur oportet, sive per
suasione, sive necessitate arceri tales a re tam indecora?
DXVIII. LAMPETIO DIACONO.
austera et rigida morositate laudande.·
Cuni quis, o sapientiæ genuina imago, sine
linguæ petulantia fortem se ostentet, et rigorem
absque conviciis, et gravitatem molestia carentem,
temperantiam vero non inbumanam, sed inexpliesConstantia et censoria gravitas sine
Όταν τις, ὦ σοφίας αὐτοφυὲς ἄγαλμα, ἄνευ μὲν
προπετείας παρέχηται τὸ ἀνδρεῖον, ἄνευ δὲ ὕβρεως
τὸ βλοσυρόν· καὶ τὸ μὲν ἐμβριθὲς καθαρεύον στυγνό.
τητος, τὸ δὲ σώφρον οὐκ ἀπάνθρωπον, ἀλλ' ἀῤῥήτῳ
κεκραμένον φαιδρότητι· τότε καθαρὰς τῶν κακιῶν bili mistam hilaritati, tunc qui puras et illaesas omni
τῶν παραπεπηγυιῶν ταῖς ἀρεταῖς, αὐτὰς τὰς ἀρετὰς vitiorum confinio virtutes exhibet, celeber erit et
ἐπιδεικνύμενος, ἀοίδιμος ἔσται καὶ εὐκλεής.
gloriosus.
ΦΙΘ. — ΣΤΡΑΤΗΓΙΑ ΜΟΝΑΖΟΝΤΙ.
DXIX. STRATEGIO MONACHO.
Improborum fraudes homini sapienti deprehendere facile est.
Εἰ καὶ εἰσί τινες δεινοὶ μὲν ἀπατῶντες λαθεῖν,
δεινοὶ δὲ φωραθέντες παραλογίσασθαι· ἀλλ' ἡ θεο
φιλὴς κρείττων τούτων εὑρίσκεται. Σοφὸς μὲν ὢν
συνιδεῖν τὴν ἀπάτην, σοφώτερος δὲ διελέγξαι τὴν ἐν
τοῖς λόγοις κρυπτομένην δεινότητα.
Etsi quidam industrii sint in âliis occulte fallendis, acres etiam cum sint deprehensi in se excisandis, Deo charus his omnibus exsistit superior.
Prudens quidem fallaciam cognoscendo, prudentior
vero in rationibus, captionibusque occultis defeclendis.
El aure συμφέρ. mutant in μή codd. Vat. 650 et Alt. Vers. 5 pro προέσθαι Alt. suggerit in
margine aliam lectionem προσῆσθαι. Ρossis.
col. 1623–1624page 723 of 750
PG 78:1623ΦΚ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Οὐ ταῦτα χρὴ μανθάνειν μόνον, δι' ὧν ὁ μὲν ὀξὶς ἄκρος εἰπεῖν, ὁ δὲ βραδὺς ἀμείνων πως καθίσταται, ἀλλὰ καὶ τὰ δι' ὧν αἱ ψυχαί βελτιούνται· ἵνα μὴ μόνον τῷ τὴν γλῶτταν ἐκκεκαθάρθαι, ἀλλὰ καὶ τῷ τὴν γνώμην κεκοσμῆσθαι εὐδοκιμῶσιν. ΦΚΑ'. - ΑΛΦΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Ατοπον τὰς αἰτίας τῶν οὐ πεισθέντων τοῖς καλούς ἐπὶ τοὺς μὴ πεπεικότας μεταφέρειν· καὶ μάλιστα ὅταν φαίνωνται διὰ πάντων τῶν ἐνδεχομένων ελθών τες, δι' ὧν ἡ πειθώ δημιουργείται. ΤΟ ΑΥΤΟ. ΦΚΒ'. Οὐδὲν τοῦ δόξης ἐρῶντος ταπεινότερον, οὐδὲ τοῦ καταφρονοῦντος ὑψηλότερον. Ὁ μὲν γὰρ οἶκοθεν μηδὲν ἔχων μέγα, ἐφ᾽ ᾧ ἐγκαλλωπισθείη, διὰ τῆς ἔξωθεν φαντασίας λαμπρότερος οίεται δεῖν εἶναι. Ο δὲ ὥσπερ ἐξ οἰκείας πηγῆς σεμνυνόμενος, οὐδὲν τῆς ἔξωθεν δεῖται προσθήκης. Διὸ καὶ τοῦ μὲν οὐδὲν ἀθλιώτερον, τοῦ δὲ οὐδὲν εὐκλεέστερον γένοιτ' ἄν. ΦΚΙ. — ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. 44, 510, οι 528.) Οσῳ τοῦ διαπτύειν τὸ θαυμάζειν κρεῖττόν ἐστι, τοσοῦτόν μοι διαλλάττειν δοκοῦσιν οἱ μηδ' ἀρετὴν τὴν ἀρετὴν εἶναι νομίζοντες, τῶν ἀρετὴν μὲν εἶναι αὐτὴν φασκόντων, μὴ ἀσπαζομένων δέ. Οἱ μὲν γὰρ κρίσεως διεφθαρμένης, καὶ τοῦ μὴ ὑγιαίνειν τὸν λογισμόν, καθ' ἑαυτῶν ψῆφον ἐκφέρουσιν. Οἱ δὲ τῷ ἐπαινεῖν αὐτὴν, κἂν μὴ πράττοιεν, δεικνύουσι μεγί στην περὶ αὐτὴν ἔχοντες δόξαν. ΦΚΔ'. ΜΑΡΩΝΙ. Οὐ θέμις τοῖς διά μοχθηρίαν κακηγορουμένοις ἐκεῖνα λέγειν, ἃ τοῖς φθονουμένοις δι᾿ ἀρετὴν, καὶ τοῦτο πάσχουσι, λέγειν θέμις. Η πέπαυσο τοίνυν τοιαῦτα ὁρῶν, ἢ μὴ παυόμενος, ἐκεῖνα μὴ φράζε, δ τοῖς εὐδοκίμοις πρέπει. "Ατοπον γὰρ τὰ αὐτὰ λέγειν, τῆς ὑποθέσεως, ἀφ᾿ ἧς ἑκατέροις γίγνεται, διαλατ τούσης. ΦΚΕ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Μὴ πᾶσι σαυτὸν πίστευε, ὦ φιλότης, τοῖς διδά σκειν περὶ ἀρετῆς ἐπαγγελλομένοις· οὐδὲ γὰρ πάνω τες ἐφεξῆς ἄξιοι λόγου· ἀλλ' ἐκείνοις, οἷς ὄντως ή ἀρετὴ διὰ τῶν πραγμάτων εμπρέπει. Νῦν γὰρ ἀξιῶ πείθειν οὐχ ἑνὶ χρῆσθαι διδασκάλῳ, ἀλλὰ μὴ χρή σθαι πᾶσι τοῖς βουλομένοις. ΦΚϚ'. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ, ΣΕΡΗΝΟ, ΔΙΑΚΟΝΟΙΣ. ὺς μὴ ἀνεξομένης τῆς θείας δίκης, εἰ μηδὲ μα κροθυμίᾳ βελτιωθησόμεθα, ἀλλὰ πάντως δίκας προ
EIDEM.
ΦΚ.
Non lingua tantum, sed et mens excolenda.
Diseenda sunt non ea modo, quibus dicendi acrimonia quis summus evadat, vel tardius loquendo
sapiat magis, sed et ca, quibus animo meliores homines evadant, ne duntaxat linguam expurgando,
sed mentem quoque exornando gloriam sibi pariant.
711 DXXI. ALYPIO PRESBYTERO.
Frustra persuaderi quibusdam. (Inf.
Indignum est culpam eorum qui bene monentibus
non paruerunt, transferre in eos, qui persuadere
non potuerunt, idque potissimum quando videntur
percurrisse, quæ consequi quis posset omnia, quibus
persuasio comparatur.
EIDEM.
Οὐ ταῦτα χρὴ μανθάνειν μόνον, δι' ὧν ὁ μὲν ὀξὶς
ἄκρος εἰπεῖν, ὁ δὲ βραδὺς ἀμείνων πως καθίσταται,
ἀλλὰ καὶ τὰ δι' ὧν αἱ ψυχαί βελτιούνται· ἵνα μὴ
μόνον τῷ τὴν γλῶτταν ἐκκεκαθάρθαι, ἀλλὰ καὶ τῷ
τὴν γνώμην κεκοσμῆσθαι εὐδοκιμῶσιν.
ΦΚΑ'. - ΑΛΦΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
epist. 20, 219, 250, 257, 568.)
Ατοπον τὰς αἰτίας τῶν οὐ πεισθέντων τοῖς καλούς
ἐπὶ τοὺς μὴ πεπεικότας μεταφέρειν· καὶ μάλιστα
ὅταν φαίνωνται διὰ πάντων τῶν ἐνδεχομένων ελθών
τες, δι' ὧν ἡ πειθώ δημιουργείται.
ΦΚΒ'.
De gloriæ contemptu, quam fugiendo assequeris. (Conf. epist. 504.)
Nihil laudis gloriæque mancipio abjectius, ut
contra nihil ejus contemplore grandius. Ille nihil
domi magnum habens, quo magnopere exornetur,
externa specie clariorem se esse debere opinatur.
Hic vero utpote domestico hauriens fonte venerandus est, neque externo indiget ornamento. Quamobrem ut nihil illo miserius, sic hoc nibil exsistit
glorlosius.
Οὐδὲν τοῦ δόξης ἐρῶντος ταπεινότερον, οὐδὲ τοῦ
καταφρονοῦντος ὑψηλότερον. Ὁ μὲν γὰρ οἶκοθεν
μηδὲν ἔχων μέγα, ἐφ᾽ ᾧ ἐγκαλλωπισθείη, διὰ τῆς
ἔξωθεν φαντασίας λαμπρότερος οίεται δεῖν εἶναι. Ο
δὲ ὥσπερ ἐξ οἰκείας πηγῆς σεμνυνόμενος, οὐδὲν τῆς
ἔξωθεν δεῖται προσθήκης. Διὸ καὶ τοῦ μὲν οὐδὲν
ἀθλιώτερον, τοῦ δὲ οὐδὲν εὐκλεέστερον γένοιτ' ἄν.
DXXIII. ALEXANDRO PRESBYTERO.
Virtus laudatur et algel. (Conf.
Quanto præstabilius est admirari quam repudiare,
tanto mihi distare videntur, qui virtutem non esse
virtutem opinantur, ab iis qui virtutem quidem prædicant, non amplectuntur tamen. Illi enim corruptum esse judicium, rationemque vacillare suo
ipsi demonstrant judicio. Hi vero ipsam laudando,
etsi non exerceant, bene tamen de virtute se confirmant existimare.
MARONI.
ΦΚΙ. — ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
44, 510, οι 528.)
Οσῳ τοῦ διαπτύειν τὸ θαυμάζειν κρεῖττόν ἐστι,
τοσοῦτόν μοι διαλλάττειν δοκοῦσιν οἱ μηδ' ἀρετὴν
τὴν ἀρετὴν εἶναι νομίζοντες, τῶν ἀρετὴν μὲν εἶναι
αὐτὴν φασκόντων, μὴ ἀσπαζομένων δέ. Οἱ μὲν γὰρ
κρίσεως διεφθαρμένης, καὶ τοῦ μὴ ὑγιαίνειν τὸν
λογισμόν, καθ' ἑαυτῶν ψῆφον ἐκφέρουσιν. Οἱ δὲ τῷ
ἐπαινεῖν αὐτὴν, κἂν μὴ πράττοιεν, δεικνύουσι μεγί
στην περὶ αὐτὴν ἔχοντες δόξαν.
Male agens reprehendi non vult.
Ob nequitiant accusatis fas non est ea dicere quæ
possint illi, qui virtutis gratia in invidiam vocati,
ferendo id patienter, proloqui. Quare vel hæc facere cessa, vel si non desiuis, ne dixeris illa, quæ
probos deceant viros; indecens enim illos eadem dicere, quibus idem dicendi non est argumentum.
DXXV. PALLADIO LECTORI.
ΦΚΔ'.
ΜΑΡΩΝΙ.
Οὐ θέμις τοῖς διά μοχθηρίαν κακηγορουμένοις
ἐκεῖνα λέγειν, ἃ τοῖς φθονουμένοις δι᾿ ἀρετὴν, καὶ
τοῦτο πάσχουσι, λέγειν θέμις. Η πέπαυσο τοίνυν
τοιαῦτα ὁρῶν, ἢ μὴ παυόμενος, ἐκεῖνα μὴ φράζε, δ
τοῖς εὐδοκίμοις πρέπει. "Ατοπον γὰρ τὰ αὐτὰ λέγειν,
τῆς ὑποθέσεως, ἀφ᾿ ἧς ἑκατέροις γίγνεται, διαλατ
τούσης.
ΦΚΕ'. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Fide, sed vide cui te doctori commillas.
Cave, fidas cuivis qui virtutem se docere profiteatur: neque enim omnes digni aut idonei quibus
credatur: sed illis potissimum, qui reapse virtutis
se operibus ornatos exhibent. Nunc enim conor
persuadere non uno esse magistro utendum; at don
esse passim adhibendos omnes, qui se ad docendum
ingerunt.
- PALLADIO ET SERENO, DIACONIS.
Dei longanimitate
Nos quasi divina se justitia non contineat, si neque
longanimitate ejus emendabimur, sed omnino quasi
Μὴ πᾶσι σαυτὸν πίστευε, ὦ φιλότης, τοῖς διδά
σκειν περὶ ἀρετῆς ἐπαγγελλομένοις· οὐδὲ γὰρ πάνω
τες ἐφεξῆς ἄξιοι λόγου· ἀλλ' ἐκείνοις, οἷς ὄντως ή
ἀρετὴ διὰ τῶν πραγμάτων εμπρέπει. Νῦν γὰρ ἀξιῶ
πείθειν οὐχ ἑνὶ χρῆσθαι διδασκάλῳ, ἀλλὰ μὴ χρή
σθαι πᾶσι τοῖς βουλομένοις.
ΦΚϚ'. - ΠΑΛΛΑΔΙΟ, ΣΕΡΗΝΟ, ΔΙΑΚΟΝΟΙΣ.
�KG'.
non abutendum.
ὺς μὴ ἀνεξομένης τῆς θείας δίκης, εἰ μηδὲ μα
κροθυμίᾳ βελτιωθησόμεθα, ἀλλὰ πάντως δίκας προ
col. 1625–1626page 724 of 750
PG 78:1625ξομένης πικροτέρας τοὺς μηδὲ τῇ ἀνοχῇ εἰς βελτίονα προθυμηθέντας πολιτείαν ἑαυτοὺς μεταῤῥυθμίσαι, οὕτω διακεώμεθα. ΦΚΖ'. — ΗΡΩΝΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Τῷ λόγῳ μὲν τὴν ἀρετὴν κοσμοῦντι, ἔργῳ δὲ τὴν κακίαν πρεσβεύοντι· καὶ ἐοικότι τοῖς ἐπὶ σκηνῆς παίζουσιν· καὶ λέγοντι μὲν ἃ μὴ γινώσκει, μηδὲ τοῖς ἔργοις βεβαιοῦντι & λόγοις σεμνύνει· παραινῶ τοῦ μὲν ἐπαινεῖν τὴν ἀρετὴν μὴ λήγειν οὐδὲ γὰρ δι καιον), ἀλλὰ λήγειν τῆς κακίας, ἵνα κατ᾽ ἄμφω εὐ δόκιμος εἴη. ΦΚΗ. ΔΟΜΙΤΙΟ ΚΟΜΗΤΙ. Ὅπερ ἐπὶ τῶν γυμνασίων τῶν τὴν ὑγίειαν διατηρούντων Ισοκράτης παρήνεσεν ο Ασκει γυ μνασίων μὴ τὰ πρὸς ῥώμην, ἀλλὰ πρὸς ὑγίειαν συμ φέροντα.» Τούτου δ' ἂν ἐπιτύχοις, εἰ λήγοις τῶν πίνων ἔτι πονεῖν δυνάμενος. Τοῦτο καὶ ἐπὶ βρώσεως καὶ πόσεως, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, ὧν ἄνευ ζῆν οὐκ ἔστιν, εἰ μετενέγκοις, κομιδή ὠφεληθήσῃ· χρῶ τοῖς σιτίοις καὶ πότοις, μὴ τοῖς πρὸς ρώμην, ἀλλὰ τοῖς πρὸς ὑγίειαν βλέπουσι. Τούτου δ' ἂν ἐπιτύχοις, εἰ λήγοις ἐσθίων καὶ πίνων, ἔτι φαγεῖν καὶ πιεῖν δυ νάμενος. Εἰ δὲ φαίης· Διατί δὲ μὴ τὰ πρὸς ῥώμην; φαίην, ὅτι μάλιστα μὲν οὐκ ἀθλητῇ, ἀλλὰ φιλολόγῳ παρήνει. Επειθ᾽ ὅτι καὶ κατ' αὐτὸν τὸν ῥήτορα, ῥώμη μετὰ μὲν φρονήσεως ὠφελεῖ, ἄνευ δὲ ταύτης τοὺς ἔχοντας βλάπτει. Καὶ τὰ μὲν σώματα τῶν ἀσκούντων κοσμεῖν δοκεῖ, ταῖς δὲ τῆς ψυχῆς ἐπι μελείαις ἐπισκοπεῖ Εἰ δὲ νομίζεις, τὸν σοφι στὴν ἰατρικῆς ὄντα ἄπειρον, καὶ τὸ ἀκριβὲς μὴ ἐπι στάμενον, ἀλλοτρία τέχνη οὐ δεόντως ένα βρύνεσθαι ἴσθι, ὅτι καὶ Ἱπποκράτης ο Κῷος, ᾧ πάντες είχου σιν, ἔφη «Τὴν ὑγίειαν διατηρεῖσθαι τῇ ἀκορίῃ.» Διδ καὶ ἡ ἔνδεια μήτηρ υγιείας εικότως είρηται. Σοφώ δὲ ἄνδρα εἰπάτην ὁ μὲν, «Μηδὲν ἄγαν', ὁ δὲ «Μέσ τρον ἄριστον.» Εἰ τοίνυν καὶ ἐπὶ τροφῶν, καὶ ἐπὶ τῶν γυμνασίων τὸ 4 παρὰ μικρὸν οὐκ ἔστι μικρὸν ο (εἰς ὑγίειαν γὰρ βλέπει)· φυλάξωμεν, μήποτε τῷ κόρῳ τὴν ὑγίειαν ἐξορίσωμεν. Παραινέσει "Ασκησις ὑγίης· ἀκου ρίη τροφῆς, ἀοκνίη πόνων. Μηδὲν ἄγαν, καὶ μέτρον ἄριστον, Μηδὲν ἄγαν σπεύδειν πάντων μέσ' άριστα. [ἄριστος. Μηδὲν ἄγαν σπεύδειν· καιρὸς δ' ἐπὶ πᾶσιν ἐπισκοπεί ἐπισκοτεί. φυλάξωμεν, φυλαξώμεθα.
EPISTOLARUM LIB. V.- EPIST. DXXVIII.
ξομένης πικροτέρας τοὺς μηδὲ τῇ ἀνοχῇ εἰς βελτίονα poenas exactura sit acerbiores ab iis, qui patientia
προθυμηθέντας πολιτείαν ἑαυτοὺς μεταῤῥυθμίσαι, illius ad meliorem vitæ statum se comparare non
cupiunt, sic afficiamur.
οὕτω διακεώμεθα.
ΦΚΖ'. — ΗΡΩΝΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Virtus non tam prædicanda, quam
Τῷ λόγῳ μὲν τὴν ἀρετὴν κοσμοῦντι, ἔργῳ δὲ τὴν
κακίαν πρεσβεύοντι· καὶ ἐοικότι τοῖς ἐπὶ σκηνῆς
παίζουσιν· καὶ λέγοντι μὲν ἃ μὴ γινώσκει, μηδὲ τοῖς
ἔργοις βεβαιοῦντι & λόγοις σεμνύνει· παραινῶ τοῦ
μὲν ἐπαινεῖν τὴν ἀρετὴν μὴ λήγειν οὐδὲ γὰρ δικαιον), ἀλλὰ λήγειν τῆς κακίας, ἵνα κατ᾽ ἄμφω εὐδόκιμος εἴη.
ΦΚΗ.
ΔΟΜΙΤΙΟ ΚΟΜΗΤΙ.
712 DXX VII. HERONI EPISCOPO.
exercenda. (Vide supr. epist. 523.)
Verbis quidem virtutem ornanti, opere autem vitio primas tribuenti in scena ludentibus simili, ac
dicenti ea quæ non intelligit, neque operibus stabilienti, quæ sermonibus jactat, equidem suadeo ut
virtutem laudare non desinat (neque enim par est),
sed ut a malitia desinat, ut utroque nomine laudem
reportet.
DXX VIII. DOMITIO COMITI.
De corporis exercitatione et valetudine tuenda in cibo potuque, Isocratis oratoris, et Hippocratis medici
sententiæ. (Confer epist. 73, 413.)
Ὅπερ ἐπὶ τῶν γυμνασίων τῶν τὴν ὑγίειαν διατη
ρούντων Ισοκράτης παρήνεσεν ο Ασκει γυμνασίων μὴ τὰ πρὸς ῥώμην, ἀλλὰ πρὸς ὑγίειαν συμφέροντα.» Τούτου δ' ἂν ἐπιτύχοις, εἰ λήγοις τῶν
πίνων ἔτι πονεῖν δυνάμενος. Τοῦτο καὶ ἐπὶ βρώσεως
καὶ πόσεως, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, ὧν ἄνευ ζῆν οὐκ
ἔστιν, εἰ μετενέγκοις, κομιδή ὠφεληθήσῃ· χρῶ τοῖς
σιτίοις καὶ πότοις, μὴ τοῖς πρὸς ρώμην, ἀλλὰ τοῖς
πρὸς ὑγίειαν βλέπουσι. Τούτου δ' ἂν ἐπιτύχοις, εἰ
λήγοις ἐσθίων καὶ πίνων, ἔτι φαγεῖν καὶ πιεῖν δυνάμενος. Εἰ δὲ φαίης· Διατί δὲ μὴ τὰ πρὸς ῥώμην;
φαίην, ὅτι μάλιστα μὲν οὐκ ἀθλητῇ, ἀλλὰ φιλολόγῳ
παρήνει. Επειθ᾽ ὅτι καὶ κατ' αὐτὸν τὸν ῥήτορα,
ῥώμη μετὰ μὲν φρονήσεως ὠφελεῖ, ἄνευ δὲ ταύτης
τοὺς ἔχοντας βλάπτει. Καὶ τὰ μὲν σώματα τῶν
ἀσκούντων κοσμεῖν δοκεῖ, ταῖς δὲ τῆς ψυχῆς ἐπιμελείαις ἐπισκοπεῖ Εἰ δὲ νομίζεις, τὸν σοφι
στὴν ἰατρικῆς ὄντα ἄπειρον, καὶ τὸ ἀκριβὲς μὴ ἐπιστάμενον, ἀλλοτρία τέχνη οὐ δεόντως ένα βρύνεσθαι
ἴσθι, ὅτι καὶ Ἱπποκράτης ο Κῷος, ᾧ πάντες είχουσιν, ἔφη «Τὴν ὑγίειαν διατηρεῖσθαι τῇ ἀκορίῃ.» Διδ
καὶ ἡ ἔνδεια μήτηρ υγιείας εικότως είρηται. Σοφώ
δὲ ἄνδρα εἰπάτην ὁ μὲν, «Μηδὲν ἄγαν', ὁ δὲ «Μέσ
τρον ἄριστον.» Εἰ τοίνυν καὶ ἐπὶ τροφῶν, καὶ ἐπὶ
τῶν γυμνασίων τὸ 4 παρὰ μικρὸν οὐκ ἔστι μικρὸν ο
(εἰς ὑγίειαν γὰρ βλέπει)· φυλάξωμεν, μήποτε τῷ
κόρῳ τὴν ὑγίειαν ἐξορίσωμεν.
De corporis exercitationibus valetudinem conservantibus Isocrates orator sic adhortatur: ‹ Exercitationes corporis eas amplectere, non quæ ad
robur, sed quæ valetudini prosint. Id autem
consequeris, si laborare cesses, cum laborare adhuc
posses. Idemque de cibo potuque, deque aliis rebus
quibus vitam tuemur, si efectum dabis, magnopere
proderit. Utere ergo cibo potuque non ad robur,
sed ad tuendam corporis valetudinem. Hanc consequeris, inquam, si edere ac bibere desines, cum
edere amplius possis ac bibere. Dices, Cur illud,
«non ad robur, adjecit? nimirum, quod non tam pugili quam studioso potissimum litterarum præcepta
traderet. Deinde juxta illum oratorem, robur corporis, cum prudentia utile quidem est, nocet tamen
iis qui robore præditi sunt, et corpora quidem pugilum videtur ornare, animi vero studia obfuscat.
Quod si dixeris sophistam illum medicæ expertem
artis fuisse, neque satis novisse, alienaque arte
illegitime sese ostentare, scito Hippocratem etiam
Coum, cui omnes libenter assentiuntur, afferre:
‹ Valetudinem conservari si non satieris nimium. ›
Propterea inedia atquo jefnnium mater dicta sanitatis. Igitur cuni sapiente viro utroque dixero et
ego, partim: «Ne quid nimis, partim: «Modus in
omni re optimus. Idem si servemnus in cibis exercitationibusque illud, quod supra modicum est.
haud est modicum, › ad hominis tuendam pertinens valetudinem, certe saturitate ne unquam sanitatem
exterminemus, caveamus.
55) Isocratis locus est in Παραινέσει ad Demonicum, legendusque Hieronymn. Mercurialis, medicus excell., in Gymnasticis: Hippocratis vero, ex
lib. v Epidemicorum, sect. 4: "Ασκησις ὑγίης· ἀκου
ρίη τροφῆς, ἀοκνίη πόνων. Εxercitatio sanitatis:
vesci citra salietatem, non defugere laborem. Illas
infra gnomas Μηδὲν ἄγαν, καὶ μέτρον ἄριστον, uni
Cleobulo Lindio tribuit Ausonius, in septem Sapientum ludo; Solon vero, Cuiloni, et Stratodemo cuidam Tegeatæ attributum scribit Clemens Alexand.
Stromateo primo. Euripides et Terentius in Andria
usurpant, et in Adag. Chiliastes exponit Batavus,
ut Isidorus supra epp. 73 et 413. Theognis autem
vers. 335 sic conjungit:
Μηδὲν ἄγαν σπεύδειν πάντων μέσ' άριστα.
Et rursum vers. 401.
[ἄριστος.
Μηδὲν ἄγαν σπεύδειν· καιρὸς δ' ἐπὶ πᾶσιν
SCHOTT.
Pro ἐπισκοπεί cuddl. Vat. 650 et Alt. habent
ἐπισκοτεί. Vers. antepen. et pen. ep. cod. solus Val.
650 aliam lect. oleri in marg. pro φυλάξωμεν,
nempe φυλαξώμεθα. Posin.
col. 1627–1628page 725 of 750
PG 78:1627ΠΥΡΑΤΙΟ. ΦΚΘ'. ΥΠΑΤΙΟ. Κανταῦθα, ὦ βέλτιστε, ἐπειδὴ τοῖς μέλλουσι δια πιστεῖς, ἢ ἀρετὴ λαμπροτέρους ἀποφαίνει τοὺς ἐπι τῆς ἐραστὰς, εἴτε ευημερία, εἴτε δυσημερία χορεύ σειαν. Εὖ πράττοντας γὰρ λαμπροτέρως, καὶ δυσ κολίας συμβάση; οὐκ ἀφίησι καταπεσεῖν εἰς ἀγεννή δυσθυμίαν, τοῖς μὲν κόσμος, τοῖς δὲ ὅρμος γιγνομένη. ΦΑ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πάντες, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἐκ τῶν καθ' ἑαυτοὺς καὶ περὶ τῶν ἄλλων τὰς ψήφους ἐκφέρουσιν. Ο γοῦν δίκαιος δικαίους εἶναι πιστεύει πολλούς, καὶ ὁ σώφρων σώφρονας, καὶ ὁ λῃστὴς λῃστάς· καὶ ὁ ἀνδροφόνος ἀνδροφόνους. Μὴ τοίνυν θαύμαζε, εἰ καὶ Ζώσιμος, ὁ πάντας τοὺς ἐπὶ παρανομίαις βεβοημένους ἀποκρύψας, ἐκ τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν πάντας πονη μοὺς εἶναι ψηφίζεται. ΦΛΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ. Εἰ καὶ ἀνηκέστῳ σοι μανίᾳ κεχειρωμένῳ μαίνεσθαι σοι δοκοῦσιν οἱ σωφρονούντες, καὶ παραπαίειν οἱ νουθετοῦντες· ἀλλ᾽ εἰ ὀλίγον ἀνενέγκοις, παλινῳδίαν ᾄσεις, καὶ τὴν ἐναντίαν ψήφον οίσεις. ΦΑΒ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Εἰ καὶ αὐτὸς ὁ προπιών σοι τὴν ἱερωσύνην, ὁ μὲν ὑπὸ φιλαρχίας, ὁ δὲ ὑπὸ φιλαργυρίας μεθύων, ἐ μὲν ἐπώλησεν, ὁ δὲ ἡγόρασε τοὔνομα· οὐ γὰρ ἂν φαίην τὸ πρᾶγμα· ἀλλὰ δὸς σαυτὸν ταῖς ἱεραῖς Γρα φαῖς, και σε ποιήσουσ:, ἱερέα. Ἐὰν γὰρ τοῖς νό μοις αὐτῶν πεισθείης, ὅπερ οὐ δεόντως ἐδέξω, δεόν τως μεταχειρίσῃ. ΦΑΓ. — ΑΜΜΟΝΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Λέληθας τούτων ἕνεκα δυσχεραίνων, ἐφ᾽ οἷς ἔδε σθαι προσῆκον ἦν. Τὸ μὲν γὰρ βάθυμον, ἄπονον καὶ οὐ μόνον ἀστεφάνωτον, ἀλλὰ καὶ κολάσεως πνεῖ. Τὸ δὲ μετὰ πόνων καὶ ἱδρώτων βιοῦν, ἀναρτήσεων καὶ στεφάνων αἴτιον. Τίσιν οὖν ἀσμένως καταριθμή. τοῖς τρυφῶσι μὲν ἐνταῦθα, κολασθησομένοις δὲ μετὰ ταῦτα· ἢ τοῖς ἀθλοῦσι μὲν τῇδε, ἐκεῖσε δὲ στέφθη σομένοις; Ἐγὼ μὲν οἶμαι τούτους. Εἰ δὲ καὶ αὐτὸς τούτους ζηλοῖς, μὴ φεῦγε τοὺς πόνους, ἀλλὰ τὴν εύκλειαν δίωκε. ΦΓΔ'. - ΔΙΔΥΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Μὴ μέμφου τοὺς τὸ ἀμείλικτον ἐκεῖνο θηρίον προ τροπάδην φεύγοντας, τὸ ἐν τοῖς ἐλεεινοῖς ὠμότατον, ἐν δὲ τοῖς αἰσχίστοις ἀναιδέστατον, τὸ ἐχθροὺς ἡγού μενον τοὺς μήτε κατά γνώμην βλάπτοντας τους τέν λας, μήτε ἐξ ἐπιτάγματος..
ΠΥΡΑΤΙΟ.
Virtus in utraque utilis fortuna.
Hic etiam, bone vir, quandoquidem futuris difli lis
temporibus, virtus clariores reddit sui amore captos,
sive res sint secundæ, sive adversæ. Qui enim bene
feliciterque agunt, clariores evadunt: qui vero com
adversa colluctantur fortuna, eos non patitur virtus
animis concidere. Illis enim ornamento est, his vero
portum praebet.
713 DXXX. ATHANASIO PRESBYTERO.
Ex se quisque de aliis judicat, ut Zosinus pessimus
Omnes mortales ut ita dicam, de se ipsi, aut de
aliis ex se judicant. Qui enim justus est, reliquos
credit justos, et temperans temperantes alios; sic
et latro, cæteros latrones, et homicida, homicidas
::lios æstimat. Noli itaque mirari, etsi Zosimus, qui
cæteros omnes improbitate celebres superavit, ex se
alios improbos æstimet.
ZOSIMO.
ΦΚΘ'.
ΥΠΑΤΙΟ.
Κανταῦθα, ὦ βέλτιστε, ἐπειδὴ τοῖς μέλλουσι δια
πιστεῖς, ἢ ἀρετὴ λαμπροτέρους ἀποφαίνει τοὺς ἐπι·
τῆς ἐραστὰς, εἴτε ευημερία, εἴτε δυσημερία χορεύ
σειαν. Εὖ πράττοντας γὰρ λαμπροτέρως, καὶ δυσ
κολίας συμβάση; οὐκ ἀφίησι καταπεσεῖν εἰς ἀγεννή
δυσθυμίαν, τοῖς μὲν κόσμος, τοῖς δὲ ὅρμος γιγνομένη.
ΦΑ'. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
alios quoque malus esse censebat. (Vide epist. 18.)
Πάντες, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἄνθρωπος ἐκ τῶν καθ'
ἑαυτοὺς καὶ περὶ τῶν ἄλλων τὰς ψήφους ἐκφέρουσιν.
Ο γοῦν δίκαιος δικαίους εἶναι πιστεύει πολλούς, καὶ
ὁ σώφρων σώφρονας, καὶ ὁ λῃστὴς λῃστάς· καὶ ὁ
ἀνδροφόνος ἀνδροφόνους. Μὴ τοίνυν θαύμαζε, εἰ καὶ
Ζώσιμος, ὁ πάντας τοὺς ἐπὶ παρανομίαις βεβοημέ
νους ἀποκρύψας, ἐκ τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν πάντας πονημοὺς εἶναι ψηφίζεται.
De eadem re.
Etsi prudentes ac moderati incurabili amentia
laboranti insanire videantur, et desipere putes, qui
tibi consilium dant, brevi tainen palinodiam canes,
feresque in contrarium sententiam.
DXXXII. EIDEM.
ΦΛΑ'. — ΖΩΣΙΜΟ.
Εἰ καὶ ἀνηκέστῳ σοι μανίᾳ κεχειρωμένῳ μαίνεσθαί σοι δοκοῦσιν οἱ σωφρονούντες, καὶ παραπαίειν
οἱ νουθετοῦντες· ἀλλ᾽ εἰ ὀλίγον ἀνενέγκοις, παλιν
ῳδίαν ᾄσεις, καὶ τὴν ἐναντίαν ψήφον οίσεις.
De Eusebio Pelusii episcopo, qui Zosimum ordinavit.
Etsi et ipse, et qui te sacerdotem ordinavit, sive
Imperandi studio, sive argenti ebrius cupiditate
hic emit, ille vendidit nomen, ne rem ipsam dicam;
sed lege Scripturam, hæc te sacerdotem faciel.
Si enim hujus Scriptura parebis legibus, legitime
suscipies, quod indebite suscepisti.
DXXXIII. AMMONIO LECTORI.
ΦΑΒ.
Quis vere sacerdos. (Supr. epist. 426 et 481.)
Εἰ καὶ αὐτὸς ὁ προπιών σοι τὴν ἱερωσύνην, ὁ μὲν
ὑπὸ φιλαρχίας, ὁ δὲ ὑπὸ φιλαργυρίας μεθύων, ἐ
μὲν ἐπώλησεν, ὁ δὲ ἡγόρασε τοὔνομα· οὐ γὰρ ἂν
φαίην τὸ πρᾶγμα· ἀλλὰ δὸς σαυτὸν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς, και σε ποιήσουσ:, ἱερέα. Ἐὰν γὰρ τοῖς νό
μοις αὐτῶν πεισθείης, ὅπερ οὐ δεόντως ἐδέξω, δεόν
τως μεταχειρίσῃ.
ΦΑΓ. — ΑΜΜΟΝΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
Præstat hie laborare, ut istic coroneris, quam nunc deliciari, et post æternum cruciari. Regnum cœlorum vim patitur.» (Matth. xi, 12.) Ex Gentium scriptis id comprobat. (Inf. epist. 546.)
Ob eam, quam ignoras, indignaris causam, cujns
gratia gaudere potins oportuit. Quod enim fit neligenter, et otiose, non modo corona caret, sed
Λέληθας τούτων ἕνεκα δυσχεραίνων, ἐφ᾽ οἷς ἔδε
σθαι προσῆκον ἦν. Τὸ μὲν γὰρ βάθυμον, ἄπονον
καὶ οὐ μόνον ἀστεφάνωτον, ἀλλὰ καὶ κολάσεως πνεῖ.
«t peuam alert. Quod vero cun labore ac sudore Τὸ δὲ μετὰ πόνων καὶ ἱδρώτων βιοῦν, ἀναρτήσεων
peritur, præmio est coronaque dignum. Igitur cedo,
tris malis aggregari, iisne qui hic in deliciis vi.
tam transigunt, in altero vero sæculo penas pendunt, an laborantibus in hac quidem vita, postea
vero corona redimiendis? His, opinor, malis. Quare
si hos imitaberis, laborem non fugies, sel et glo
riam consequeris.
DXXXIV. DIDYMO PRESBYTERO.
De Zosimi, opinor, desperata
Cave reprehendas eos, qui implacabilem illam
feram concitato fugiunt cursu, quæ in pauperes
misericordia dignos, immanis est, in turpibus vero
impudentissima, quæ eos bostium in numero habet, qui non ex animi sui sententia, ‘vicinos ac
proximos, neque ex suo præscripto lædant.
καὶ στεφάνων αἴτιον. Τίσιν οὖν ἀσμένως καταριθμή.
τοῖς τρυφῶσι μὲν ἐνταῦθα, κολασθησομένοις δὲ μετὰ
ταῦτα· ἢ τοῖς ἀθλοῦσι μὲν τῇδε, ἐκεῖσε δὲ στέφθη
σομένοις; Ἐγὼ μὲν οἶμαι τούτους. Εἰ δὲ καὶ αὐτὸς
τούτους ζηλοῖς, μὴ φεῦγε τοὺς πόνους, ἀλλὰ τὴν
εύκλειαν δίωκε.
ΦΓΔ'. - ΔΙΔΥΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
malitia. (Supr. epist. 510.)
Μὴ μέμφου τοὺς τὸ ἀμείλικτον ἐκεῖνο θηρίον προ
τροπάδην φεύγοντας, τὸ ἐν τοῖς ἐλεεινοῖς ὠμότατον,
ἐν δὲ τοῖς αἰσχίστοις ἀναιδέστατον, τὸ ἐχθροὺς ἡγούμενον τοὺς μήτε κατά γνώμην βλάπτοντας τους τέν
λας, μήτε ἐξ ἐπιτάγματος..
col. 1629–1630page 726 of 750
PG 78:1629ΦΛΕ. ΟΥΑΛΕΝΤΙ. Τους παρ' ἀξίαν τυχόντας ἱερατικῆς τιμῆς ὑπο ακούειν ἀνάγκη τοῖς οὐ δεόντως δεδωκόσι, κἂν εἰς αὐτὸ τὸ θεῖον τὰ δρώμενα βλέπει· διὸ καὶ ἀλλήλοις τὴν ἄδικον ταύτην ἀντίδοσιν παρέχοντες, δύναμιν οὐ μικρὰν εἰς τὸ κατὰ τῶν εὖ βιούντων ὁπλίζεσθαι προσλαμβάνουσιν. Εἰ δέ τις ἢ τούτους, ἢ ἐκείνους αἰτιάσοιτο, παρακινῶσι τοῖς δρωμένοις καὶ εἰρω νείαν, δ τῶν δρωμένων ἀλγεινότερον, τῷ συγχωρεῖν γίγνεσθαι, ταῦτα βούλεσθαι τὸ θεῖον καταψευδόμενοι. ΦΑ. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Μισός σοι ἀνεφύη παρὰ πᾶσι διὰ τὴν ἀσέβειαν, τὴν Ζωσίμῳ φίλῳ τῷ σῷ τετολμημένην. Οἱ μὲν γὰρ ἀφειδέστεροί φασι, μὴ ἄμοιρόν σε εἶναι τῆς δραματουργίας· οἱ δὲ ἐπιεικέστεροι, ἄμοιρον μὲν εἶναι, δυνάμενον δὲ κωλῦσαι, μὴ βεβουλῆσθαι· διὸ καὶ δια καιος ἂν εἴης παρὰ πάντων ταῖς κατηγορίαις βάλλε σαι. Οἱ δὲ βεβουλῆσθαι μεν, μή δεδυνῆσθαι δέ, ᾿Αλλ' οὐδὲ οὗτοι τὴν ἀφιεῖσαν περὶ σοῦ φέρουσι ψῆ φον, ἀλλὰ φράζουσιν· εἰ καὶ μὴ κεκοινώνηκε τοῦ σκέμματος, ότι τοιούτου ἀνδρὸς φίλος γεγένηται, μεμόλυται. Αὐτὸς οὖν δίκαιος εἶ βουλεύσασθαι, ὅπως ταύτην ἀποτρίψαιο τὴν ἀδοξίαν. ΦΛΖ΄. ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΦΙΛΙΠΠΟΥ. Ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἴσου τῶν διδασκάλων τὴν ἀκρόασιν ποιούμεθα, ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐπὶ τὰ βιωτικά παρακαλοῦσι προσέχομεν τὸν νοῦν· τῶν δὲ ἐπὶ τὴν οὐράνιον φιλοσοφίαν καλούντων οὐδὲ τὴν φωνὴν ἀνεχόμεθα διὰ τοῦτο τὰ μὲν ἔργα, τὰ δὲ ἡγούμεθα πάρεργα. ΦΛΗ. ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Χρὴ κὰν τῷ λέγειν, κάν τῷ γράφειν τιμᾶν τὸ μέ τριον· καὶ μὴ ἔξω τῶν καιρῶν φέρεσθαι, εἰ μή γε ή τῶν ἀκροατῶν βραδυτής αναγκάσειεν ἄκοντα τὸν λέγοντα, καὶ ἐπὶ τὸ μακρηγορεῖν ἐκβιάζοιτο. ΦΑΘ. ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ ΚΑΙ ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ. Εἰ καὶ μέγιστα και συγγνώμης μείζονα έπλημμεD λήσατε, ἀλλά γε συγγνώμης ταῦτα ἀξιώσει ὁ Κρι της, είγε εἰλικρινεί μετανοίᾳ θεραπευθείη. ΦΜ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ Οἱ πρὸ τῶν κινδύνων τῷ φόβῳ δεδουλωμένοι, καὶ μὴ ἐνεγκεῖν τὴν προσδοκίαν δυνηθέντες, πρὸ τῶν πραγμάτων τοῦ καιροῦ τὴν μεταβολήν θεραπεύσαν. τες, πῶς οὐκ ἔμελλον αὐτοῖς τοῖς δεινοῖς ἐμβεβηκότες ἄνανδροι ὀρθήσεσθαι; Οὐκοῦν εἰ παρόντες οὐδὲν ἂν ὤνησαν τους συναγωνιστάς, απόντες τα μέγιστα ὠφέ λησαν, καὶ τὴν λύπην τὴν ἐκ τῆς προδοσίας ἠμαύρωσαν.
ΦΛΕ.
EPISTOLARUM LIB. V.
ΟΥΑΛΕΝΤΙ.
EPIST. DXL.
VALENTI.
De sacerdotio indignis. (Vide epist. 356 et 357.)
Τους παρ' ἀξίαν τυχόντας ἱερατικῆς τιμῆς ὑπο
ακούειν ἀνάγκη τοῖς οὐ δεόντως δεδωκόσι, κἂν εἰς
αὐτὸ τὸ θεῖον τὰ δρώμενα βλέπει· διὸ καὶ ἀλλήλοις
τὴν ἄδικον ταύτην ἀντίδοσιν παρέχοντες, δύναμιν
οὐ μικρὰν εἰς τὸ κατὰ τῶν εὖ βιούντων ὁπλίζεσθαι
προσλαμβάνουσιν. Εἰ δέ τις ἢ τούτους, ἢ ἐκείνους
αἰτιάσοιτο, παρακινῶσι τοῖς δρωμένοις καὶ εἰρω·
νείαν, δ τῶν δρωμένων ἀλγεινότερον, τῷ συγχωρεῖν
γίγνεσθαι, ταῦτα βούλεσθαι τὸ θεῖον καταψευδόμενοι.
ΦΑ. - ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Qui indigne sacerdotii sunt honore affecti, necesse est obediant ei qui non debite ordinavit,
cum ad divinum numen ordinatio spectet: unde et
mutuo injustam retributionem 714 præbentes,
facultatem pou modicam sibi vindicant, qua in bene
viventes obarmentur. Si quis vero hos aut illos
accusel, sacris rebus risum concitet, quod deterius
est longe, quam male initiari permittere, quod est
Deuin velle fallere.
DXXXVI. ATHANASIO PRESBYTERO.
De Zosimi amicitia noxia et onspecia.
Odium erga te apud omnes recrudescit ob imΜισός σοι ἀνεφύη παρὰ πᾶσι διὰ τὴν ἀσέβειαν,
τὴν Ζωσίμῳ φίλῳ τῷ σῷ τετολμημένην. Οἱ μὲν γὰρ pietatem, quain Zosimus tibi clarus patrare est
ἀφειδέστεροί φασι, μὴ ἄμοιρόν σε εἶναι τῆς δραμα
τουργίας· οἱ δὲ ἐπιεικέστεροι, ἄμοιρον μὲν εἶναι,
δυνάμενον δὲ κωλῦσαι, μὴ βεβουλῆσθαι· διὸ καὶ δια
καιος ἂν εἴης παρὰ πάντων ταῖς κατηγορίαις βάλλε
σαι. Οἱ δὲ βεβουλῆσθαι μεν, μή δεδυνῆσθαι δέ,
᾿Αλλ' οὐδὲ οὗτοι τὴν ἀφιεῖσαν περὶ σοῦ φέρουσι ψῆφον, ἀλλὰ φράζουσιν· εἰ καὶ μὴ κεκοινώνηκε τοῦ
σκέμματος, ότι τοιούτου ἀνδρὸς φίλος γεγένηται,
μεμόλυται. Αὐτὸς οὖν δίκαιος εἶ βουλεύσασθαι, ὅπως
ταύτην ἀποτρίψαιο τὴν ἀδοξίαν.
ΦΛΖ΄.
ΕΥΔΑΙΜΟΝΙ ΦΙΛΙΠΠΟΥ.
Rerum calestium, quam terrestrium
Ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἴσου τῶν διδασκάλων τὴν ἀκρόασιν
ποιούμεθα, ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐπὶ τὰ βιωτικά παρακαλοῦσι προσέχομεν τὸν νοῦν· τῶν δὲ ἐπὶ τὴν οὐράνιον
φιλοσοφίαν καλούντων οὐδὲ τὴν φωνὴν ἀνεχόμεθα·
διὰ τοῦτο τὰ μὲν ἔργα, τὰ δὲ ἡγούμεθα πάρεργα.
ΦΛΗ. ΗΡΩΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Laconismus laudatur.
Χρὴ κὰν τῷ λέγειν, κάν τῷ γράφειν τιμᾶν τὸ μέ
τριον· καὶ μὴ ἔξω τῶν καιρῶν φέρεσθαι, εἰ μή γε ή
τῶν ἀκροατῶν βραδυτής αναγκάσειεν ἄκοντα τὸν
λέγοντα, καὶ ἐπὶ τὸ μακρηγορεῖν ἐκβιάζοιτο.
ΦΑΘ.
ΖΩΣΙΜΟ, ΜΑΡΩΝΙ ΚΑΙ ΧΑΙΡΗΜΟΝΙ.
ausus. Qui largius referunt, aiunt consortem te
factionis esse: qui vero parcius, exsortem quidem
te esse, prohibere tamen potuisse, seul noluisse.
Quamobrem merito te ab omnibus accusandum
videri aiunt. Alii etiam voluisse quidem te, at non
potuisse ab injuria prohibere. Verum neque hi absolutionis de ţe senteutiam ferunt, sed aiunt, etsi
non communicaverit, quod tantus tamen amicus
fuerit ipsius, contaminatus est; jure inducendus
igitur es, ut illam ignominiam deleas.
DXXXVII. EUDÆMONI PHILIPPI F.
cura potior. (Conf. epist. 108.)
Cum non pari affectu docentis accipiamus vocem,
sed iis quæ ad sæcularia invitant, animum applicemus; at qui ad cœlestem vocant philosophiam,
corum ne vocem quidem audire sustinemus: idcirco
¿lla quidem utilia, hæc vero inutilia, et ab opere
dicimus aliena.
DXXXVIII. HIERONI PRESBYTERO.
(Confer. epist. 121.)
Cum in dicendo, tum in scribendo modus est
adhibendus, nihilque immoderate dicendu'n, nisi
forte auditorum tardom ingenium, etiam invitum
dicere explanareque cogat copiosius.
ZOSIMO, MARONI, ET CHAPeccatoribus vere pænitentibus ignoscit Deus.
REMONI.
Εἰ καὶ μέγιστα και συγγνώμης μείζονα έπλημμεD Tametsi et gravia, et venia indigna commiseriλήσατε, ἀλλά γε συγγνώμης ταῦτα ἀξιώσει ὁ Κρι- tis, judex tamen Deus ignoscet, si modo sincera
της, είγε εἰλικρινεί μετανοίᾳ θεραπευθείη.
accesserit pœnitentia.
ΦΜ'. — ΙΕΡΑΚΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ
DXL.· HIERACI PRESBYTERO.
De meticulosis et infidis commilitonibus.
Οἱ πρὸ τῶν κινδύνων τῷ φόβῳ δεδουλωμένοι, καὶ
μὴ ἐνεγκεῖν τὴν προσδοκίαν δυνηθέντες, πρὸ τῶν
πραγμάτων τοῦ καιροῦ τὴν μεταβολήν θεραπεύσαν.
τες, πῶς οὐκ ἔμελλον αὐτοῖς τοῖς δεινοῖς ἐμβεβηκότες
ἄνανδροι ὀρθήσεσθαι; Οὐκοῦν εἰ παρόντες οὐδὲν ἂν
ὤνησαν τους συναγωνιστάς, απόντες τα μέγιστα ὠφέ
λησαν, καὶ τὴν λύπην τὴν ἐκ τῆς προδοσίας ήμαύρωσαν.
Qui in periculis adversisque rebus metu capti,
timori subserviunt, neque mali impendentis metum ferre possunt, 'ante tempus rerum cominutationem exoptantes, hi si in gravia mula inciderint,
quidni effeminati mollesque habeantur? Igitur si
præsentes nullum auxilium tulerunt allaborantibus,
absentes maxime profuerunt, et dolorem proditionis dissiparunt.
col. 1631–1632page 727 of 750
PG 78:1631ΦΜΑ'. ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Εἰ μὲν τὸ μὴ δοκεῖν φιλοσοφεῖν, ὡς φής, φιλοσοφίαν ἀρίστην εἶναι νενόμικας, εὖ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ ἀρ χὴν ῥαθυμίας, καὶ μεταβολὴν πολιτείας φαντασθείς, τοῦτο κατεκομψεύσω, κακίστῃ γνώμῃ ἐχρήσω. Χρή μὲν γὰρ ὀρθῶς, καὶ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν βιοῦν. Εἰ δὲ τις ἁλοὺς ῥαθυμίᾳ, αὐτὸ τοῦτο ἐρυθριῶν εἰπεῖν, ἀπὸ τοῦ μὴ δόξαι φιλοσοφεῖν ἀρξάμενος, εἰς τὸ μηδόλως φιλοσοφεῖν τελευτήσειεν, ἀμείνονα επιδείξειε τὸν αὐτὸ τοῦτο σπουδάσαντα ἐπιδεῖξαι, ὅτι φιλοσοφεῖν προς ῄρηται. ΦΜΒ. — ΔΑΝΙΗΛ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Οὐ χρὴ λυμαίνεσθαι τὰς χάριτας τῷ ἐν ἀδίκοις πράγμασιν ἀνταποδιδόναι τὰς ἀμοιβάς. Ο γὰρ δια καίως μὲν βοηθηθεὶς, ἐν ἀδίκοις δὲ πράγματι τῷ βοηθήσαντι ἐπαμύνων, οὐ δικαίως δικαίαν χάριν διαφθείρει. Καί μοι δοκεῖ ὁ μὴ οὕτω ἀμειψάμενος εὐγνώμων εἶναι. Ὁ γὰρ δικαίας επικουρίας τυχών, δικαίως καὶ τὴν ἀμοιβὴν ἀποδοῦναι ὀφείλει, ἵνα σα θείη τῆς χάριτος ή προσηγορία. ᾿Αλλὰ μηδὲ οἱ ἐν οἷς θέμις εὐεργετήσαντες, ἐν οἷς μὴ θέμις ἀπαιτεῖ τωσαν τὰς ἀμοιβάς, μηδὲ ἀχαρίστους καλείτωσαν τοὺς ἐν οἷς μὴ ἔξεστι μὴ ἀμειψαμένους. ΦΜΓ. -- ΠΕΤΡΟ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ. Περὶ παραπρεσβείας. Επέμφθης ἀνύσων οὐ προξενήσων τοῖς πέμψασι πράγματα· πρεσβεύσων, οὐ παραπρεσβεύσων κατα ορθώσων, οὐ καταστρέψων. Ἵνα οὖν μὴ παρα πρεσβείας ὑποσταίης γραφήν, ἧκε τὴν ταχίστην ἀπολογησόμενος, καὶ τὴν ἀδοξίαν αποτρεψόμενος ΦΜΔ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ. Μεγίστη, ὦ φίλος, ἱστορίας καὶ θεωρίας ἀρετή σε καὶ διάρθρωσις αἰτιολογία, καὶ τὸ τὰς ὑποθέσεις τοῖς ἀγνοοῦσιν ἀπογυμνοῦν. Εἰ δὲ ταύτης χηρεύσεις της ἀρετῆς, καὶ τῆς ἀποδείξεως ἔρημος εἴη. ΦΜΕ. ΜΑΡΩΝΙ. νι. Μὴ παρ' ἐμοῦ, ἀλλὰ παρ' αὐτῆς τῆς φύσεως τοῦ πράγματος μάνθανε, ὅτι καν μυρίους χρημάτων πόρους ἐπινοήσῃς, κόρον οὐχ εὑρήσεις· τοῖς μὲν γὰρ πόροις ὁ κόρος ἀκατάλλακτός ἐστι, τῇ δὲ αὐτὸ αρκείᾳ καὶ ὀλιγοδείᾳ, καὶ σπένδεται, καὶ συγχορεύει, καὶ συνοικεῖ. Πέπαυσο τοίνυν ἀκίχητα διώ κων. Διωκόμενος γὰρ οὐ καταλαμβάνεται, μὴ διωκόμενος δὲ αὐτεπάγγελτος ἐπιφοιτᾷ, οὐ μόνον ἀνάπτυ σιν, ἀλλὰ καὶ εὐφροσύνην ὠδίνων. ΝΟΤ.Ε. καταστρέψων καταστρέψωμεν.
715 DXLI. ATHANASIO PRESBYTERO.
A.
Philosophari quid.
Siquidem non videri philosophari, ut ais, optimam esse arbitraris philosophandi rationem, bene
habet. Si vero principium ignaviæ, et commutationem instituta vitæ imaginatus illud speciose faclasti, pessima es usus sententia. Recte enim vivere
decet, non ad ostentationem et pompam. Si quis
igitur ignaviæ convictus hoc idem dicere erubescens primum inde cœperit, ne philosophari videretur, postea desierit in eo, ut omnino non philosopharetur, meliorem is ostenderit eum, qui manifestare studuit, se philosophandi studium antea
sectatun.
DXLII. DANIELI PRESBYTERO.
ΦΜΑ'.
ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Εἰ μὲν τὸ μὴ δοκεῖν φιλοσοφεῖν, ὡς φής, φιλοσο
φίαν ἀρίστην εἶναι νενόμικας, εὖ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ ἀρ
χὴν ῥαθυμίας, καὶ μεταβολὴν πολιτείας φαντασθείς,
τοῦτο κατεκομψεύσω, κακίστῃ γνώμῃ ἐχρήσω. Χρή
μὲν γὰρ ὀρθῶς, καὶ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν βιοῦν. Εἰ δὲ
τις ἁλοὺς ῥαθυμίᾳ, αὐτὸ τοῦτο ἐρυθριῶν εἰπεῖν, ἀπὸ
τοῦ μὴ δόξαι φιλοσοφεῖν ἀρξάμενος, εἰς τὸ μηδόλως
φιλοσοφεῖν τελευτήσειεν, ἀμείνονα επιδείξειε τὸν αὐτὸ
τοῦτο σπουδάσαντα ἐπιδεῖξαι, ὅτι φιλοσοφεῖν προς
ῄρηται.
ΦΜΒ. — ΔΑΝΙΗΛ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
Gratia non corrumpenda, sed referenda tempore alieno.
Gratiam rependendo mutuum in rebus injustis
vitiari ninime convenit. Qui enim juste quidem
adjutus, in injustis vero rebus auxilianti succurrit,
injuste justam corrumpit gratiam. Milique videtur,
qui non ita rependit, benevolus esse. Qui enim
justum adeptus auxilium est, juste par referre debet, ut gratiæ suæ servetur appellatio. Sed neque
illi qui in licitis benefaciunt, in illicitis recte remunerationem petunt, neque ut ingrati reprehendendi, qui illicita non rependunt.
DXLIII. PETRO REMP. GERENTI.
legatione falso obila abstinere jubet, cujus Æschinem
Missus es ad expediendum, non ad vendenduin
commissa negotia, legationem obiturus non falsam:
et emendaturus, non eversurus. Ne igitur falsæ
obita legationis accuseris veni statim te defensurus, et ignominiam deleturus.
DXLIV. - OPHELIO GRAMMATICO.
Quæ virtus Historiæ.
Maxima, o amice, historiæ et contemplationis virtus est articulata causæ ratio, quodque argumenta
ignorantibus explanat. Qua virtute si careat, demonstratione etiam carebit.
MARONI.
Οὐ χρὴ λυμαίνεσθαι τὰς χάριτας τῷ ἐν ἀδίκοις
πράγμασιν ἀνταποδιδόναι τὰς ἀμοιβάς. Ο γὰρ δια
καίως μὲν βοηθηθεὶς, ἐν ἀδίκοις δὲ πράγματι τῷ
βοηθήσαντι ἐπαμύνων, οὐ δικαίως δικαίαν χάριν
διαφθείρει. Καί μοι δοκεῖ ὁ μὴ οὕτω ἀμειψάμενος
εὐγνώμων εἶναι. Ὁ γὰρ δικαίας επικουρίας τυχών,
δικαίως καὶ τὴν ἀμοιβὴν ἀποδοῦναι ὀφείλει, ἵνα σα
θείη τῆς χάριτος ή προσηγορία. ᾿Αλλὰ μηδὲ οἱ ἐν
οἷς θέμις εὐεργετήσαντες, ἐν οἷς μὴ θέμις ἀπαιτεῖτωσαν τὰς ἀμοιβάς, μηδὲ ἀχαρίστους καλείτωσαν
τοὺς ἐν οἷς μὴ ἔξεστι μὴ ἀμειψαμένους.
ΦΜΓ. -- ΠΕΤΡΟ ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟ.
accusat Demosthenes oral. Περὶ παραπρεσβείας.
Επέμφθης ἀνύσων οὐ προξενήσων τοῖς πέμψασι
πράγματα· πρεσβεύσων, οὐ παραπρεσβεύσων κατα
ορθώσων, οὐ καταστρέψων. Ἵνα οὖν μὴ παραπρεσβείας ὑποσταίης γραφήν, ἧκε τὴν ταχίστην
ἀπολογησόμενος, καὶ τὴν ἀδοξίαν αποτρεψόμενος
ΦΜΔ'. — ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ.
(Similis epist. 430.)
Μεγίστη, ὦ φίλος, ἱστορίας καὶ θεωρίας ἀρετή σε
καὶ διάρθρωσις αἰτιολογία, καὶ τὸ τὰς ὑποθέσεις τοῖς
ἀγνοοῦσιν ἀπογυμνοῦν. Εἰ δὲ ταύτης χηρεύσεις της
ἀρετῆς, καὶ τῆς ἀποδείξεως ἔρημος εἴη.
ΦΜΕ.
ΜΑΡΩΝΙ.
Divitiæ non satiant. (Conf. epist. 488, 496 et 545, et Theog. vers. 153; Solon. vers. 99; et Clem. Alexand.
Strom. lib. νι.
Disce non a me, sed ab ipsa rei natura, si infmilas quaerenda pecuniæ vias excogitaris, satietatem
minine reperies. Non enim salielas cum divitiis
convenit. Cum suficientia vero rerumque paucarum indigentia facile conciliatur, convenit atque
cohabitat. Desine itaque quæ comprehendi ac possideri nequeant consectari. 716 Consectando enim
non comprehendas. Si vero non consecteris, non
rogata ultro advenit, non requietem modo sed et
laetitiam pariens.
Μὴ παρ' ἐμοῦ, ἀλλὰ παρ' αὐτῆς τῆς φύσεως τοῦ
πράγματος μάνθανε, ὅτι καν μυρίους χρημάτων
πόρους ἐπινοήσῃς, κόρον οὐχ εὑρήσεις· τοῖς μὲν
γὰρ πόροις ὁ κόρος ἀκατάλλακτός ἐστι, τῇ δὲ αὐτὸ
αρκείᾳ καὶ ὀλιγοδείᾳ, καὶ σπένδεται, καὶ συγχο
ρεύει, καὶ συνοικεῖ. Πέπαυσο τοίνυν ἀκίχητα διώ
κων. Διωκόμενος γὰρ οὐ καταλαμβάνεται, μὴ διωκό
μενος δὲ αὐτεπάγγελτος ἐπιφοιτᾷ, οὐ μόνον ἀνάπτυ
σιν, ἀλλὰ καὶ εὐφροσύνην ὠδίνων.
Uterque cod. pro καταστρέψων legit καταστρέψωμεν. Possin.
col. 1633–1634page 728 of 750
PG 78:1633ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ. Θαυμάζω, πῶς ῞Ομηρος μὲν καὶ Πίνδαρος ἀξιοῦσιν ἀλκίμους εἶναι τοὺς οὐ μέλλοντας λήσειν, εἴποτε ἐγένοντο. Θουκυδίδης δὲ σαφῶς ἱκετεύει; μὴ φεύ γειν τοὺς πόνους, ἢ μηδὲ τὰς τιμὰς διώκειν· Σοφο κλῆς δὲ φάσκει· Πόνου τοι χωρὶς οὐδὲν εὐτυχεῖ διὰ πόνων τὴν τοῦ βίου ἀείμνηστον δόξαν ὠνεί σθαι τοὺς πειθομένους διδάσκοντες. Οἱ δὲ δόξης ἁμαράντου τυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ βασιλείας οὐρα νῶν ὀρεγόμενοι, οὐκ οἶδ' ὅπως νομίζουσι διὰ ῥᾳστώνης φιλεῖν τοῖς ἀνθρώποις τὰ χρηστὰ παραγίνεσθαι. ΦΜΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Ἐπειδὴ οὐχ ὁ λέγων τοσοῦτον, εἰ καὶ πᾶσαν κι νήσῃ δεινότητα και τέχνην ῥητορικήν, τεκταίνει τὴν πειθώ, ὅσον ὁ ἀκούων· οὐ θέμις τὸν λέγοντα μὲν τὰ ἄριστα, μὴ πείθοντα δὲ, ψέγειν· ἀλλ' ἐκεῖνον τὸν τοῖς κρατίστοις πεισθῆναι μὴ ἐθελήσαντα. ΦΜΗ. ΤΟ ΑΥΤΟ. Ὥσπερ ἀκρόπολις ἀπορθήτοις τείχεσι πεπυργωμένη, καταγελᾷ τῶν πολιορκούντων αὐτὴν, οὕτω καὶ ψυχή, εἰ πάσαις ταῖς ἀρεταῖς ἑαυτὴν περιφράξεις, καὶ τῇ θείᾳ συμμαχία πυργώσειεν, εἰς αἰσχύνην καὶ γέλωτα παρασκευάζει τελευτῆσαι τοῖς που λιορκοῦσιν αὐτὴν τὰ μηχανήματα. ΦΗΘ. - ΗΣΑΙΑ. Μὴ ἢ θεία μακροθυμία ἐπιτριβέτω σε εἰς κακίαν, ἀλλ᾽ εἰς ἀρετὴν παρακαλείτω. Ατοπώτατον γὰρ τὸ διὰ τῶν ἀγαθῶν βλάπτεσθαι· ἀγαθὸν δὲ ἡ μακροθυμίᾳ ἔλεον μὲν τοῖς μετανοοῦσι, κρίσιν δὲ τοῖς ἀμετ τανοήτοις ὠδίνουσα. ΦΝ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Πυνθάνομαι, ὅτι τὸ νόσημα τῆς σῆς ψυχῆς ἀπὸ μικρῶν καὶ φαύλων ὁρμηθὲν κατὰ τῶν καιρίων ἐχώρησεν, ἰατρικῆς τέχνης κρείττον γενόμενον. Εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, ἐπίτρεψον ἑαυτὸν τῇ ἐπισ στημονικῇ καὶ θείᾳ χειρί· ᾗ οὔτε νόσημα, οὔτε χρό νος, οὔτε φύσις ἐστὶν ἀντίπαλος, καὶ ῥᾳδίως εἰς ὑγίειαν ἀναστοιχειωθήσῃ. ΦΝΑ'. — ΘΕΟΦΑΝΙΑ. Τοῦ παραυτίκα δεινοῦ τὸν λογισμὸν θάττον, ὦ φίλε, ἀπαγαγών, ὅλος γενοῦ τῆς μελλούσης ἐλπίδος Οὐ τί ποθ' ἤξει τῶν ἄκρων ἄνευ πόνου. τούτου.
י
+
IMG'.
EPISTOLARUM LIB. V. -- EPIST. DLI.
ΑΣΚΛΗΠΙΟ ΣΟΦΙΣΤΗ.
DXLVI. ASCLEPIO RIJETORI.
Labore konos, el vita paratur æterna. (Conf. epist. 533.)
Θαυμάζω, πῶς ῞Ομηρος μὲν καὶ Πίνδαρος ἀξιοῦ
σιν ἀλκίμους εἶναι τοὺς οὐ μέλλοντας λήσειν, εἴποτε
ἐγένοντο. Θουκυδίδης δὲ σαφῶς ἱκετεύει; μὴ φεύ
γειν τοὺς πόνους, ἢ μηδὲ τὰς τιμὰς διώκειν· Σοφοκλῆς δὲ φάσκει· Πόνου τοι χωρὶς οὐδὲν εὐτυχεῖ
διὰ πόνων τὴν τοῦ βίου ἀείμνηστον δόξαν ὠνεί
σθαι τοὺς πειθομένους διδάσκοντες. Οἱ δὲ δόξης
ἁμαράντου τυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ βασιλείας οὐρα
νῶν ὀρεγόμενοι, οὐκ οἶδ' ὅπως νομίζουσι διὰ ῥαστώνης φιλεῖν τοῖς ἀνθρώποις τὰ χρηστὰ παραγίνεσθαι.
ΦΜΖ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
Orator non semper persuadet.
Ἐπειδὴ οὐχ ὁ λέγων τοσοῦτον, εἰ καὶ πᾶσαν κινήσῃ δεινότητα και τέχνην ῥητορικήν, τεκταίνει τὴν
πειθώ, ὅσον ὁ ἀκούων· οὐ θέμις τὸν λέγοντα μὲν τὰ
ἄριστα, μὴ πείθοντα δὲ, ψέγειν· ἀλλ' ἐκεῖνον τὸν
τοῖς κρατίστοις πεισθῆναι μὴ ἐθελήσαντα.
ΦΜΗ.
Miror equidem Homerum et Pindarum fortes
existimasse eos, qui non latebunt, si unquam fuerint. Thucydides vero clare supplicat, labores non
fugere, aut neque honores sectari. Sophocles vero
ait, absque labore nihil recte fieri, docentes ab
iis, quibus id persuaserunt, perpetuam vitæ gloriam laboribus comparari. Oratores etiam docent.
At qui immarcessibilem appetunt gloriam, cœlestique inhiant regno, nescio quomodo putant ex facilitate animique laxatione, velle homines bona
adipisci.
EIDEM.
(Conf. epist. 442, 521 et 568.)
Quandoquidem orator, etsi eloquentiam omnem
artemque rhetoricam concitet, non tantuin persuadeat, quantum qui audit; non oportet dicentem
quidem optima, non persuadentem tamen vituperare, sed illum qui optimis persuaderi non velit.
DXLVIII. EIDEM.
Anima virtute munita, Deique freta auxilio, arcis instar est inexpugnabilis.
Ὥσπερ ἀκρόπολις ἀπορθήτοις τείχεσι πεπυργω
μένη, καταγελᾷ τῶν πολιορκούντων αὐτὴν, οὕτω
καὶ ψυχή, εἰ πάσαις ταῖς ἀρεταῖς ἑαυτὴν περιφρά
ξεις, καὶ τῇ θείᾳ συμμαχία πυργώσειεν, εἰς αἰσχύ
νην καὶ γέλωτα παρασκευάζει τελευτῆσαι τοῖς που
λιορκοῦσιν αὐτὴν τὰ μηχανήματα.
Ut arx inexpugnabilibus muris cincta se obsidentes irridet, ita et anima, omni virtutum cincta
genere, Deique communita adjutorio, ruborem incutiet ridebitque eam oppugnantium conatus.
ΦΗΘ. - ΗΣΑΙΑ.
DXLIX. ISAIÆ.
Dei longanimitus ad penitentiam incitat. (Rom. 11, 4. Sup. epist. 526.
Μὴ ἢ θεία μακροθυμία ἐπιτριβέτω σε εἰς κακίαν,
ἀλλ᾽ εἰς ἀρετὴν παρακαλείτω. Ατοπώτατον γὰρ τὸ
διὰ τῶν ἀγαθῶν βλάπτεσθαι· ἀγαθὸν δὲ ἡ μακροθυ
μία ἔλεον μὲν τοῖς μετανοοῦσι, κρίσιν δὲ τοῖς ἀμετ
τανοήτοις ὠδίνουσα.
ΦΝ. — ΠΑΛΛΑΔΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Cave ne Dei longanimitas ad malum te provocet,
quin ad virtutem te potius invitet. Absurdissimum
enim a re bona lædi. Bona autem Dei est patientia, ad misericordiam resipiscenti; ut contra judicium gignit non pœnitentibus.
PALLADIO DIACONO.
Summus morborum animi medicus Deus est.
Πυνθάνομαι, ὅτι τὸ νόσημα τῆς σῆς ψυχῆς ἀπὸ
μικρῶν καὶ φαύλων ὁρμηθὲν κατὰ τῶν καιρίων
ἐχώρησεν, ἰατρικῆς τέχνης κρείττον γενόμενον. Εἰ
τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, ἐπίτρεψον ἑαυτὸν τῇ ἐπισ
στημονικῇ καὶ θείᾳ χειρί· ᾗ οὔτε νόσημα, οὔτε χρό
νος, οὔτε φύσις ἐστὶν ἀντίπαλος, καὶ ῥᾳδίως εἰς
ὑγίειαν ἀναστοιχειωθήσῃ.
ΦΝΑ'. — ΘΕΟΦΑΝΙΑ.
Audio animi tui morbum, e parvis malisque
rebus ortum, temporis ductu auctum, omnem excedere medicorum industriam. Quod si verum est,
curandum tibi ut sapientiæ Deique dexteræ te committas: sic neque morbi vis, neque tempus ac
natura adversabitur, itaque facile pristinæ restitueris valetudini.
717 DLI-THEOPIIANIO.
Animus a præsentium malorum sensu spe futuri boni abducendus est.
Τοῦ παραυτίκα δεινοῦ τὸν λογισμὸν θάττον, ὦ
φίλε, ἀπαγαγών, ὅλος γενοῦ τῆς μελλούσης ἐλπίδος·
Rerum molestarum statim cogitationem deponens, o amice, spem concipe meliorem, cum et nos
Sophoclis versus hic, in Electra est: Sine
lubore magnum ac felix nihil. Similis ejusdem tragici apud Stobæumn exstat.
Οὐ τί ποθ' ἤξει τῶν ἄκρων ἄνευ πόνου.
Phocylides idem prodit v. 153. Vide proverb. Exercitatio omnia potest. Locus Homeri supra excitatus
est Odyss. xv, 397. Cicero ex Euripide, lib. 1 De
finibus, suavem esse laborum præteritorum memoriam ait. Thucydidis autem verba legas lib. 11 in
Orat. Periclis ad Athenienses. SCHOTT.
Coddl. Vatic. 650 et All., τούτου. Possin.
col. 1635–1636page 729 of 750
PG 78:1635ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἡ φήμη τὸ δεινὸν ἐπήγγειλεν οὐ μικρῶς λυπηθέντες, ἀνενεγκεῖν ἑαυτοὺς πεπείκαμεν. ΦΝΒ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ καὶ μηδεμία σοι πρόσεστιν ὁμολογία, ἐμοὶ πρέ πει συγγνώμην νεἶμαι τῷ, δι' ὧν αἰσχύνεται ἀπολογήσασθαι, πεπλημμεληκέναι ὁμολογοῦντι. Μή τοίνυν ἀπόνοιάν σοι τικτέτω τὸ, ἐμὲ μὴ ἀναμεμενηκέναι τὴν σὴν ἀπολογίαν, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἀγάπην χεις αγωγείτω. "Οτι τοσαύτη μοι πρὸς εἰρήνην βλέπουσα πρόσεστι ροπή, ὡς καὶ τοῖς ἐρυθριῶσιν ἀπολογήσασθαι συγγνώμην νέμειν. ΦΝΤ'. — ΑΛΥΠΙΩ. Ἐγὼ τῆς γνώμης πρὸ τῆς γλώττης ἀξιῶ πετα δεῦσθαι τοὺς ἐμοὶ πλησιάζοντας· εἰ δὲ καὶ ἄμφω ἔχοιεν, καὶ λυπεῖ τινας, τἀληθὲς μετά παρρησίας λελέξεται. Ωσπερ ἀγάλματα περιέπω, καὶ πάσιν ἐπιδείκνυμι μέγα φρονῶν ἐπὶ τῷ τοιούτους ἔχειν φίλους. ΦΝΔ'. - ΠΕΤΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ. Οἱ μὲν τὴν τῶν πραγμάτων κρίσιν ἔχοντες ἐρθεν. ὑπὸ ῥᾳθυμίας δὲ καταπαλαιόμενοι, ἴσως καὶ ἀναμα χέσονται, καὶ στήσουσι κατ' αὐτῆς τρόπαια· οἱ δὲ μηδ' αὐτὸ τοῦτο εἰδότες, ὅτι ἡττῶνται, πότε νίκης ἀντιποιήσονται; ΦΝΕ. -- ΠΕΤΡΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Ἐπειδὴ δεινὸν μὲν καὶ ἀμήχανον τῆς ψυχῆς ἐστι κάλλος, ὅταν τῇ συμμετρίᾳ τῶν ἀρετῶν λαμπρύνητα ἀργαλέον δὲ καὶ θηριόμορφον γίγνεται αὐτῆς τὸ εἶν δος, ὅταν τὸ τῆς κακίας αἶσχος ἀπομάττηται απο δάσωμεν ἐκεῖνο μὲν κτήσασθαι, τοῦτο δὲ ἀποτρέψασθαι. Φ. -- ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ. Οἶδα μὲν, ὅτι τινὲς μὲν τὸ ταχέως, τινὲς δὲ τὸ βραδέως θεραπεύεσθαι ἐπὶ ταῖς ὕβρεσι, σύμβολον ποιοῦνται τοῦ μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδέναι τῶν εἰρημέν νων. Οπως γὰρ ἂν ἕκαστοι διακέωνται, τοῦτ' οἷον ται χρῆναι ποιεῖν. Οἱ μὲν γὰρ ἀνδρειότεροι καὶ γε ο ναιότεροι τὸ ταχέως ἐνδιδόναι τεκμήριον ποιοῦνται ἀρετῆς, οὐ τὰ πράγματα σκοποῦντες, ἀλλὰ τὰς εἰς κείας προλήψεις κυροῦντες. Εἰ δὲ ἔροιο, Τί χρὴ ποιεῖν; φαίην, ὅτι ἐπειδὴ παντί τρόπῳ χρὴ θεραπεύεσθαι, ἄμεινον μὲν ταχέως· εἰ δὲ μὴ κἂν βραδέως τὸ γὰρ ἀθάνατον λυττῶν οὐκ ἀνθρώπινον, ΦΝΖ'. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ. Διήκει μὲν καὶ διαφοιτᾷ πανταχοῦ λόγος, τὰς σάς ἐπήγγ. ἀπήγ γειλεν. ἀθάνατον ἀθάνατα.
rei gravioris fama allata, non parum dolentes nos- ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἡ φήμη τὸ δεινὸν ἐπήγγει
ipsos excitaverimus.
- ELIÆ DIACONO.
Ignoscendum vel non petenti,
Etsi nihil mihi confessus es, ignoscere tamen
debeo, sed delictum confitenti, et pudore culpam
fatenti. Cave itaque ne mentem disturbet, quod
tyam non exspectarim excusationem, quin potius
ad mutuo nos amandos incitet. Tanti est enim
apud me momenti pax, ut vel erubescenti se
defendere, libens veniam dem atque ignoscam.
ALYPIO.
λεν οὐ μικρῶς λυπηθέντες, ἀνενεγκεῖν ἑαυτοὺς
πεπείκαμεν.
ΦΝΒ. - ΗΛΙΑ ΔΙΑΚΟΝΟ.
cum pudore culpa ostenditur.
Εἰ καὶ μηδεμία σοι πρόσεστιν ὁμολογία, ἐμοὶ πρέπει συγγνώμην νεἶμαι τῷ, δι' ὧν αἰσχύνεται ἀπολο
γήσασθαι, πεπλημμεληκέναι ὁμολογοῦντι. Μή τοίνυν
ἀπόνοιάν σοι τικτέτω τὸ, ἐμὲ μὴ ἀναμεμενηκέναι
τὴν σὴν ἀπολογίαν, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἀγάπην χειςαγωγείτω. "Οτι τοσαύτη μοι πρὸς εἰρήνην βλέπουσα
πρόσεστι ροπή, ὡς καὶ τοῖς ἐρυθριῶσιν ἀπολογή
σασθαι συγγνώμην νέμειν.
ΦΝΤ'. — ΑΛΥΠΙΩ.
Mens quam lingua potius excolenda. (Sup. epist. 475.)
Equidem familiares meos, mentem prius quam
linguam excolendam doceo. Quod si utrumque
obveniat, et aliquos id offendat, veritas cuin libertate pronuntiabitur. Ut statuas, obeo, cunctisque me efferens ostento, me tales nactum amiCOS.
DLIV. PETRO SCHOLASTICO.
Qui vere statuant tropea.
Qui rectum de rebus servant judicium, ignavia
vicii, forte eliam expugnabunt, et sapientes eradent, et de ipsa etiamn ignavia statuent tropæa. Qui
vero id ignorant, se victos esse, ecquando victoriam
consequentur?
DLV. - PETRO LECTORI.
Virtutis venustas;
Cum res sit gravis, et invicta animi pulchritudo,
quando cum virtutum æquabilitate ac decoro illustrator: fœda sit contra, atque instar feræ vitæ
turpitudo, si improbitatis ejus dedecus ac turpitudo
exprimatur, velut in tabuľa aut pictura: demus
operam ut illud possideamus, hoc vero deleamus.
DLVI. — APOLLONIO.
Cilius alii, alii
Scio citius offensam quosdam, serius alios remissam, signum statuere mentis nil sibi consciæ.
Ut enim quisque affectus est, sic et faciendum
existimat. Qui enim fortiores ac generosiores sunt,
promptius virtutis suæ præbent argumentum, non
tam considerantes res ipsas, sed præceptas ratas
habentes opiniones. Si dixeris: 718 Ecquid igilur
facto est opus? dicam: cum sit omni ratione medendum, melius est cito fieri. Sin secus, etiam
lentius ac serius. Neque enim hominis est furore ac
rabie perpetuo agitari.
Ἐγὼ τῆς γνώμης πρὸ τῆς γλώττης ἀξιῶ πετα:
δεῦσθαι τοὺς ἐμοὶ πλησιάζοντας· εἰ δὲ καὶ ἄμφω
ἔχοιεν, καὶ λυπεῖ τινας, τἀληθὲς μετά παρρησίας
λελέξεται. Ωσπερ ἀγάλματα περιέπω, καὶ πάσιν
ἐπιδείκνυμι μέγα φρονῶν ἐπὶ τῷ τοιούτους ἔχειν
φίλους.
ΦΝΔ'. - ΠΕΤΡΟ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΑ.
(Supr. epist. 19 et 167.)
Οἱ μὲν τὴν τῶν πραγμάτων κρίσιν ἔχοντες ἐρθεν.
ὑπὸ ῥᾳθυμίας δὲ καταπαλαιόμενοι, ἴσως καὶ ἀναμαχέσονται, καὶ στήσουσι κατ' αὐτῆς τρόπαια· οἱ δὲ
μηδ' αὐτὸ τοῦτο εἰδότες, ὅτι ἡττῶνται, πότε νίκης
ἀντιποιήσονται;
ΦΝΕ. -- ΠΕΤΡΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ.
peccati fcdilas.
Ἐπειδὴ δεινὸν μὲν καὶ ἀμήχανον τῆς ψυχῆς ἐστι
κάλλος, ὅταν τῇ συμμετρίᾳ τῶν ἀρετῶν λαμπρύνητα:
ἀργαλέον δὲ καὶ θηριόμορφον γίγνεται αὐτῆς τὸ εἶν
δος, ὅταν τὸ τῆς κακίας αἶσχος ἀπομάττηται απο
δάσωμεν ἐκεῖνο μὲν κτήσασθαι, τοῦτο δὲ ἀποτρέψα
σθαι.
lentius curantur.
Φ. -- ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ.
Οἶδα μὲν, ὅτι τινὲς μὲν τὸ ταχέως, τινὲς δὲ τὸ
βραδέως θεραπεύεσθαι ἐπὶ ταῖς ὕβρεσι, σύμβολον
ποιοῦνται τοῦ μηδὲν ἑαυτοῖς συνειδέναι τῶν εἰρημέν
νων. Οπως γὰρ ἂν ἕκαστοι διακέωνται, τοῦτ' οἷον
ται χρῆναι ποιεῖν. Οἱ μὲν γὰρ ἀνδρειότεροι καὶ γε ο
ναιότεροι τὸ ταχέως ἐνδιδόναι τεκμήριον ποιοῦνται
ἀρετῆς, οὐ τὰ πράγματα σκοποῦντες, ἀλλὰ τὰς εἰς
κείας προλήψεις κυροῦντες. Εἰ δὲ ἔροιο, Τί χρὴ ποιεῖν;
φαίην, ὅτι ἐπειδὴ παντί τρόπῳ χρὴ θεραπεύεσθαι,
ἄμεινον μὲν ταχέως· εἰ δὲ μὴ κἂν βραδέως -
τὸ γὰρ ἀθάνατον λυττῶν οὐκ ἀνθρώπινον,
ΦΝΖ'. – ΙΣΙΔΩΡΟ ΕΠΙΣΚΟΠΟ.
Hortatur ad constantiam in bono, ne famiam bonam perdat.
Fama undique divulgata percrebuit fortiter a te
Διήκει μὲν καὶ διαφοιτᾷ πανταχοῦ λόγος, τὰς σάς
Pro ἐπήγγ. ambo codd. scribuut ἀπήγ
γειλεν.
Mh ante xav omittitur a duobus codd. qui et
vers, pro ἀθάνατον scribunt ἀθάνατα.
col. 1637–1638page 730 of 750
PG 78:1637ἀριστείας εὐαγγελιζόμενος· ἐν δίκαιος ἂν εἴης νευ-; μοῦν τοῖς ὁσημέραι κατορθώμασι. Φυλλοβοεῖν γὰρ εἴωθε τῶν ὕστερον ῥαθυμούντων τὸ κλέος. ΦΝΗ. – ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ. Οἱ μὲν ἄλλοι φιλόσοφοι τέχνην τεχνῶν, καὶ ἐπισ στήμην ἐπιστημῶν ὡρίσαντο εἶναι τὴν φιλοσοφίαν. Πυθαγόρας δὲ, ζῆλον σοφίας. Πλάτων δέ, κτῆσιν ἐπιστημῶν, Χρύσιππος δὲ, ἐπιτήδευσιν λόγου ὀρθότητος. Καὶ αὐτῶν οὖν τῶν δοκούντων ἄκρων είναι ὁμοίως όριζομένων, ἡμεῖς ἀληθῆ φιλοσοφίαν ὁριζόμεθα, τὴν μηδὲν τῶν ἡκόντων εἰς εὐσέβειαν καὶ ἀρετὴν παρορῶσαν. ΦΝΘ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ. Εἰ καὶ ἦλθεν ἐπὶ σὲ ὁ δὴ καὶ πάντων σχεδὸν τῶν εὐδοκίμων ἁψάμενος φθόνος, παρὰ τῶν οἰκείας τι θεμένων συμφορὰς τὰς ἑτέρων ἀρετὰς, μᾶλλον δὲ πλέον ἀχθομένων τοῖς ἑτέρων ἀγαθοῖς, ἢ τοῖς ἑαυ τῶν κακοῖς, μὴ ταράττου· ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο μάλιστα ἡγησάμενος ἀρετῆς εἶναι τεκμήριον, τῇ σαυτοῦ και λοκαγαθία προστίθει. Οὕτω γὰρ σὺ μὲν ἀοίδιμος εἴης, ἐκεῖνοι δὲ δίκας εἰσπραχθήσονται, ὧν μείζους οὐκ ἂν δυνηθείεν δοῦναι. ΦΕ. - ΠΕΤΡΟ. Εγώ κανόνα φιλίας εὐθύτατον ἡγοῦμαι τὸν ἀπροφασίστως μὲν τοῖς ἀδελφοῖς συμπνέοντα, μήτε δὲ κολακείᾳ τὰς φιλίας προσαγόμενον, μήτε λάθρα μεταχειριζόμενον τὰς ἔχθρας· ἀλλὰ πρὸς ἅπαντα τὴν ψυχὴν γυμνόν, ἁπλοῦν μὲν τυγχάνοντα τὴν γνώμην, ἁπλοῦν δὲ τὴν γλῶτταν, ἁπλούστερον δὲ ἔτι μᾶλλον τὸν βίον. ΦΕΑ'. ΝΕΙΛΑΜΜΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. Ὥσπερ οι ψοφοδεεῖς, καὶ πρὸς μόνην τὴν ἀκοὴν τῶν δεινῶν καταπλήττονται, καὶ οὐδὲ φύλλου φέρουσι κίνησιν, τοῦ δέους κατὰ τῶν τυχόντων μεγάλας ἐμποιοῦντος τὰς ὑποψίας· οὕτω καὶ οἱ πταίοντες, ἐλέγχεις πανταχόθεν βάλλονται, τοῦ συνειδότος καὶ ἐκ τῶν ἐπαινούντων, καὶ ἐκ τῶν ψεγόντων, καὶ ἐκ τῶν συνειδότων, καὶ ἐκ τῶν μὴ συνειδότων κατατο ξεύοντος τοὺς ἐργασαμένους. ΦΕΒ'. -- ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Οτι οὐδὲν ἀκόλαστον, οὐδὲ μειρακιώδες χρή δια πράττεσθαι, ἀλλὰ σώφρονα καὶ κεκολασμένην ἔχειν ἐν παντὶ τῷ βίῳ τὴν δίαιταν, παντί που δῆλον τῷ νοῦ καὶ φρονήσεως οὐκ ἀμοιροῦντι. Τί τοίνυν τοιαύ την κωμῳδίαν περιορᾷς κατὰ σαυτοῦ ἀδομένην, λε γόντων τῶν σοφῶν, Οὔτε νέος ὢν περὶ τὰς ἐπιθυμίας εμετρίαζες διὰ τὴν πενίαν, οὔτε γεγηρακὡς διὰ τὴν είναι ει ὁμοίως οὐχ.
EPISTOLARUM LIB. V. — EPIST. DLXII.
ἀριστείας εὐαγγελιζόμενος· ἐν δίκαιος ἂν εἴης νευ- gesta nuntians; quam vires in dies capere æquum
μοῦν τοῖς ὁσημέραι κατορθώμασι. Φυλλοβοεῖν γὰρ
εἴωθε τῶν ὕστερον ῥαθυμούντων τὸ κλέος.
ΦΝΗ. – ΩΦΕΛΙΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟ.
est recte ac præclare factis. Solet enim dilſuere
atque concidere decus eorum qui postea se dedunt
otio atque ignaviæ.
DLVIHI. OPHELIO GRAMMATICO.
Philosophia ut definienda. (Plutarch. De placitis philos. lib. 1.)
Οἱ μὲν ἄλλοι φιλόσοφοι τέχνην τεχνῶν, καὶ ἐπισ
στήμην ἐπιστημῶν ὡρίσαντο εἶναι τὴν φιλοσοφίαν.
Πυθαγόρας δὲ, ζῆλον σοφίας. Πλάτων δέ, κτῆσιν
ἐπιστημῶν, Χρύσιππος δὲ, ἐπιτήδευσιν λόγου
ὀρθότητος. Καὶ αὐτῶν οὖν τῶν δοκούντων ἄκρων
είναι ὁμοίως όριζομένων, ἡμεῖς ἀληθῆ φιλοσοφίαν
ὁριζόμεθα, τὴν μηδὲν τῶν ἡκόντων εἰς εὐσέβειαν
καὶ ἀρετὴν παρορῶσαν.
ΦΝΘ'. — ΕΥΤΟΝΙΟ ΔΙΑΚΟΝΟ.
Invidiæ cedendum. Invidus bonis alienis acessit;
Εἰ καὶ ἦλθεν ἐπὶ σὲ ὁ δὴ καὶ πάντων σχεδὸν τῶν
εὐδοκίμων ἁψάμενος φθόνος, παρὰ τῶν οἰκείας τι
θεμένων συμφορὰς τὰς ἑτέρων ἀρετὰς, μᾶλλον δὲ
πλέον ἀχθομένων τοῖς ἑτέρων ἀγαθοῖς, ἢ τοῖς ἑαυ
τῶν κακοῖς, μὴ ταράττου· ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο μάλιστα
ἡγησάμενος ἀρετῆς εἶναι τεκμήριον, τῇ σαυτοῦ και
λοκαγαθία προστίθει. Οὕτω γὰρ σὺ μὲν ἀοίδιμος
εἴης, ἐκεῖνοι δὲ δίκας εἰσπραχθήσονται, ὧν μείζους
οὐκ ἂν δυνηθείεν δοῦναι.
ΦΕ. - ΠΕΤΡΟ.
Varii philosophi artem artium, scientiamque
scientiarum philosophiam definierunt. Pythagoras
quidem sapientiae studium - dixit, indeque philosoplum nominari. Plato scientiarum possessionem,
Chrysippus, industriaın seu artificium reclæ ralionis esse voluit. Cum li non eodem definiant 10đo, recte nos veram definiamus philosophiam, quæ
nihil negligat eorum, quæ ad virtutem ducunt.
et virtutis est argumentum iuvidia laborare.
Etsi te quoque invidia, quæ bonos plerumque
persequitur, comitatur, quod vitium aliorum virtutes sua esse ducit incommoda, vel potius aliorum
gravatur bonis, quam propriis malis, tu noli turbari: sed potius illud virtutis certum esse signum
existimans, tuam accendat probitatem. Sic enim
fiet ut celebreris, illi contra pœnas dent, nec
queant majores suscipere.
Qua certa amicitiæ regula.
Εγώ κανόνα φιλίας εὐθύτατον ἡγοῦμαι τὸν
ἀπροφασίστως μὲν τοῖς ἀδελφοῖς συμπνέοντα, μήτε
δὲ κολακείᾳ τὰς φιλίας προσαγόμενον, μήτε λάθρα
μεταχειριζόμενον τὰς ἔχθρας· ἀλλὰ πρὸς ἅπαντα
τὴν ψυχὴν γυμνόν, ἁπλοῦν μὲν τυγχάνοντα τὴν
γνώμην, ἁπλοῦν δὲ τὴν γλῶτταν, ἁπλούστερον δὲ
ἔτι μᾶλλον τὸν βίον.
ΦΕΑ'. ΝΕΙΛΑΜΜΩΝΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Meticulosi, sibique male
DLX. - PETRO.
Illum ego virum rectissimam esse regulam amicitiæ duco, qui sine exceptione fratribus consentit,
neque assentatione init amicitiam, neque clandestina ſovet odia simultatesque, sed ad omnia puram animam, simplicemque exhibet mentem, simplicem etiam linguam; at vero his omnibus simpliciorem vitam, inoresque.
DLXI. - NILAMMONI SCHOLASTICO.
conscii quis status.
Ut timidi, et ad solum molestiarum auditum
percelluntur, ac ne ferunt quidem folii motum,
quod folium suo lapsu magnum metun anguresque
incutit; ad eumdem modum qui deliquerint, undique appetuntur convitiis consciorum, sive laudan -
Ὥσπερ οι ψοφοδεεῖς, καὶ πρὸς μόνην τὴν ἀκοὴν
τῶν δεινῶν καταπλήττονται, καὶ οὐδὲ φύλλου φέρουσι
κίνησιν, τοῦ δέους κατὰ τῶν τυχόντων μεγάλας
ἐμποιοῦντος τὰς ὑποψίας· οὕτω καὶ οἱ πταίοντες,
ἐλέγχεις πανταχόθεν βάλλονται, τοῦ συνειδότος καὶ
ἐκ τῶν ἐπαινούντων, καὶ ἐκ τῶν ψεγόντων, καὶ ἐκ tium sive vituperantium, et tam ex cousciis, quain
τῶν συνειδότων, καὶ ἐκ τῶν μὴ συνειδότων κατατο
ξεύοντος τοὺς ἐργασαμένους.
ΦΕΒ'. -- ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ.
non consciis veluti jaculis de commissis feriuntur.
Ad frugem bonam invitat,
Οτι οὐδὲν ἀκόλαστον, οὐδὲ μειρακιώδες χρή δια
πράττεσθαι, ἀλλὰ σώφρονα καὶ κεκολασμένην ἔχειν
ἐν παντὶ τῷ βίῳ τὴν δίαιταν, παντί που δῆλον τῷ
νοῦ καὶ φρονήσεως οὐκ ἀμοιροῦντι. Τί τοίνυν τοιαύ
την κωμῳδίαν περιορᾷς κατὰ σαυτοῦ ἀδομένην, λεγόντων τῶν σοφῶν, Οὔτε νέος ὢν περὶ τὰς ἐπιθυμίας
εμετρίαζες διὰ τὴν πενίαν, οὔτε γεγηρακὡς διὰ τὴν
ut el supra sæpius.
Nihil lascivum, ant puerile committendum esse!
sed moderatum castigatumque vivendi modum
præferendum, notum est cuivis mente prudentiaque prædito. Cyr igitur veluti in comœdia, nomine
etiam te reprebendi contemnis? dicentibus sapientibus ne juvenem quidem, in concupiscendo moderatum ob inopiam fuisse, ac ne senem quidem nunc
Inter είναι ει ὁμοίως ambo codd. inserunt οὐχ. Possin.
col. 1639–1640page 731 of 750
PG 78:1639ἡλικίαν; Τί τοσοῦτον λυττᾷς; Τί τοὺς τῶν ἐπιθυμιών ὑπερβαίνεις ὄρους; Η πέπαυσο τοίνυν τοιαῦτα ὁρῶν, ἢ εἴργε σαυτὸν τοῦ θυσιαστηρίου. ΦΕΓ. – ΣΕΡΑΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ. Οτι ἡμεροκαλές ἐστι, τουτέστιν, ἄνθος πρὸς μίαν μόνην σχεδόν ἡμέραν ἀκμάζον, τὸ δοξάριον τοῦ κόσμου τούτου, ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς εὐκλεια ἀμάραντος τε καὶ ἀτελεύτητος, πᾶς τις τῶν νοῦ καὶ φρονήσεως οὐκ ἀμοιρούντων ἰσχυρίζαιτο. Εἰ δὲ πολλοὶ ἐκείνου μὲν ἀντιποιοῦνται, ταύτης δὲ καταφρονοῦσι, θαυ μαστὸν οὐδέν· ἐπεὶ καὶ οἱ νοσοῦντες τὰς μὲν ὑγιεινὰς παραιτοῦνται τροφάς, ταῖς δὲ νοσώδεσιν ἡδον ται· καὶ οἱ ἀκρατεῖς τὴν ἑταίραν ἀντὶ τῆς σώφρονος αἱροῦνται γυναικός. ᾿Αλλὰ χρὴ τοὺς ἐχέφρονας μὴ ἀπὸ τῶν ἀῤῥωστούντων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων λαμβάνειν τὰς ψήφους. ΦΕΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ. Καὶ ἀσεβὲς εἶναι καὶ ἄνανδρον νενόμικα τοὺς μὴ εὖ βιοῦντας μὲν, δυναστείαν δὲ περιβεβλημένους πετ ριέπειν· τῶν δὲ ἀρετῇ κεκοσμημένων, εἰ ἰδιωτεύοιεν, καταφρονεῖν· κἀκείνους ἐπαινεῖν, τούτους δὲ διασύρειν. Μὴ τοίνυν θαύμαζε, εἰ τὸ δίκαιον πρὸ τοῦ συμφέροντος τίθεμαι, καὶ τὸ πρέπον πρὸ τοῦ κέρ δους, καὶ τὴν ἀρετὴν πρὸ τῆς δυναστείας. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτ' ἐποίουν, ἔδοξα ἂν Εὐτόνιον μὲν, ὅτι ἐπιβε λεύεται, παρεωρακέναι, Εὐσέβιον δὲ ὅτι τυραννεί τεθεραπευκέναι. Εὐτονίῳ γὰρ πολεμεῖ μὲν ἄπας ὁ κλῆρος, ὁ μὲν ἐκῶν, ὁ δὲ καὶ πρὸς τὸ τοῦ κρατοῦντος σύνθημα· ἔγκλημα δὲ τοῦ πολέμου τούτου, ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδα οὐδέν. Φασὶ δὲ λεγόντων ἀκούειν, ὅτι ἀρετῆς ἐστι θρέμμα περίβλεπτον· τὸν δὲ τὸ σύν θημα του πολέμου δόντα εἰ καὶ πολλοὶ μισούντες καὶ κακηγοροῦντες κολακεύουσιν, ἐγὼ ἅτε ἐχθρὸν τῆς ἀρετῆς, καὶ τῷ διαβόλῳ συμπράττοντα τῷ κατὰ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν σπείροντι τὰ ζιζάνια, οὐδ' ἰδεῖν δύναμαι, οὐδ' ἂν μυρίους ἀπειλήσῃ θανάτους. ΦΞΕ. ΙΩΑΝΝΗ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ. παραλλήλως Ἐπειδὴ ἡ μὲν κακία διὰ τῶν παραυτίκα δοκούν των εἶναι τερπνῶν πορεύεται, καὶ τὴν ἡδονὴν ἔχει συμμετρούσαν· ἡ δὲ ἀρετὴ πόνους προτείνεται καὶ ἀγῶνας· διὰ τοῦτο ἐκείνη μὲν πολλούς, αὐτὴ δὲ ὀλι γους ἐπεσπάσατο εἰς τὸν ἑαυτῆς ἔρωτα. Δέον γὰρ, συνορῶντας ὅτι ἡ μὲν τῆς κακίας ἡδονὴ ῥᾳδίως σβέννυται, ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς εὐφροσύνη ἀοίδιμός ἐστι καὶ ἀθάνατος· καὶ ὅτι ἡ μὲν ἀδοξίαν καὶ αἰσχύνην, ἢ δὲ ἐπαίνους καὶ δόξαν τίκτει· καὶ ὅτι ἡ μὲν πρὸς τιμωρίαν, ἡ δὲ πρὸς τιμὴν τελευτα. Καὶ ἡ μὲν τὸν διάβολον ἔχει συνήγορον, ἡ δὲ τὸν τῶν καλλίστων νομοθέτην Θεόν. Καὶ ἡ μὲν ἀνατρέπει, ἡ δὲ συγκρο Ημεροκαλές.
præ ælate desinere? Cur, quæso, adeo insanis? Quid ἡλικίαν; Τί τοσοῦτον λυττᾷς; Τί τοὺς τῶν ἐπιθυμιών
cupiditatis excedis fines? Vel itaque ab his desiste,
vel ab altari abstine.
DLXIII. SERENO TRIBUNO.
ὑπερβαίνεις ὄρους; Η πέπαυσο τοίνυν τοιαῦτα ὁρῶν,
ἢ εἴργε σαυτὸν τοῦ θυσιαστηρίου.
ΦΕΓ. – ΣΕΡΑΝΟ ΤΡΙΒΟΥΝΟ.
Virtuti potius quam gloriæ serviendum; hæc enim fluxa et fugar, illa clerna.
Mundi hujus gloria hemerocales est [hoc est flos
uno die duntaxat florens]. At virtutis decus esse
immarcessibile fineque carens, quivis, cui mens sit
ac prudentia, affirmarit. Nihil vero mirum, multos
illam expetere, hanc vero repudiare, cum et aegroti
salubres rejiciant cibos, delectentur autem noxiis:
et libidinosi concubinam cordatæ anteponant uxori.
Decet itaque prudentiores non ab ægris, sed a sanis bonæque mentis sumere exemplum.
Οτι ἡμεροκαλές ἐστι, τουτέστιν, ἄνθος πρὸς
μίαν μόνην σχεδόν ἡμέραν ἀκμάζον, τὸ δοξάριον τοῦ
κόσμου τούτου, ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς εὐκλεια ἀμάραντος
τε καὶ ἀτελεύτητος, πᾶς τις τῶν νοῦ καὶ φρονήσεως
οὐκ ἀμοιρούντων ἰσχυρίζαιτο. Εἰ δὲ πολλοὶ ἐκείνου
μὲν ἀντιποιοῦνται, ταύτης δὲ καταφρονοῦσι, θαυ
μαστὸν οὐδέν· ἐπεὶ καὶ οἱ νοσοῦντες τὰς μὲν ὑγιει
νὰς παραιτοῦνται τροφάς, ταῖς δὲ νοσώδεσιν ἡδον
ται· καὶ οἱ ἀκρατεῖς τὴν ἑταίραν ἀντὶ τῆς σώφρονος
αἱροῦνται γυναικός. ᾿Αλλὰ χρὴ τοὺς ἐχέφρονας μὴ ἀπὸ τῶν ἀῤῥωστούντων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων
λαμβάνειν τὰς ψήφους.
EIDEM.
ΦΕΔ'. — ΤΟ ΑΥΤΟ.
De Eutonio, el Eusebio. Episcopis aliisque in dignitate constitutis, ubi male agunt, blandiri atque assentari
impium (Conf. epist. 470.)
Semper existimavi impium esse, parumque virile, male viventes, si imperio potiantur, observari
in oculisque ferri: virtute vero præditos, si privati
degant, contemni, et illos quidem laudibus afici,
hos vero vituperari. Noli itaque mirari, si justum
utili anteponam, et decorum lucro, virtutem denique potentiæ præferam. Id ni faciam, videar Eutonium insidiis appetitum aspernari; Eusebium contra, quia tyrannice agit, observare. Eutonium quidem universus oppugnat clerus, unus quidem
sponte, alius vero propter dominantis imperium:
culpam vero occasionemque belli hujus non equidem satis scio. Sunt qui se audisse dicant, virtutis
illum esse alumnum egregium, hunc vero belli ex
composito ansam præbere, tamen assententur ei et
accusantes, atque odio prosequentes plurimi. Equidem quasi virtutis inimicum ac diabolo colludentem, qui zizania mentibus inserat mortalium, ne
æquis quidem aspicere possum oculis, etsi mille
interminetur mihi mortes.
720 DLXV. JOANNI SCHOLASTICO.
་
Καὶ ἀσεβὲς εἶναι καὶ ἄνανδρον νενόμικα τοὺς μὴ
εὖ βιοῦντας μὲν, δυναστείαν δὲ περιβεβλημένους πετ
ριέπειν· τῶν δὲ ἀρετῇ κεκοσμημένων, εἰ ἰδιωτεύοιεν,
καταφρονεῖν· κἀκείνους ἐπαινεῖν, τούτους δὲ διασύ
ρειν. Μὴ τοίνυν θαύμαζε, εἰ τὸ δίκαιον πρὸ τοῦ
συμφέροντος τίθεμαι, καὶ τὸ πρέπον πρὸ τοῦ κέρ
δους, καὶ τὴν ἀρετὴν πρὸ τῆς δυναστείας. Εἰ γὰρ
μὴ τοῦτ' ἐποίουν, ἔδοξα ἂν Εὐτόνιον μὲν, ὅτι ἐπιβε
λεύεται, παρεωρακέναι, Εὐσέβιον δὲ ὅτι τυραννεί
τεθεραπευκέναι. Εὐτονίῳ γὰρ πολεμεῖ μὲν ἄπας ὁ
κλῆρος, ὁ μὲν ἐκῶν, ὁ δὲ καὶ πρὸς τὸ τοῦ κρατούν
τος σύνθημα· ἔγκλημα δὲ τοῦ πολέμου τούτου, ἐγὼ
μὲν οὐκ οἶδα οὐδέν. Φασὶ δὲ λεγόντων ἀκούειν, ὅτι
ἀρετῆς ἐστι θρέμμα περίβλεπτον· τὸν δὲ τὸ σύν
θημα του πολέμου δόντα εἰ καὶ πολλοὶ μισούντες
καὶ κακηγοροῦντες κολακεύουσιν, ἐγὼ ἅτε ἐχθρὸν
τῆς ἀρετῆς, καὶ τῷ διαβόλῳ συμπράττοντα τῷ κατὰ
τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν σπείροντι τὰ ζιζάνια, οὐδ'
ἰδεῖν δύναμαι, οὐδ' ἂν μυρίους ἀπειλήσῃ θανάτους.
ΦΞΕ.
ΙΩΑΝΝΗ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟ.
Virtutis ac vitii παραλλήλως elegans comparatio.
Ἐπειδὴ ἡ μὲν κακία διὰ τῶν παραυτίκα δοκούν
των εἶναι τερπνῶν πορεύεται, καὶ τὴν ἡδονὴν ἔχει
Quandoquidem improbitas per ea quæ statim
videntur esse delectabilia incedit, et voluptatem
habet commelientem sibi adminiculantem, virtus συμμετρούσαν· ἡ δὲ ἀρετὴ πόνους προτείνεται καὶ
vero labores exhibet, atque contentiones: hinc
usuvenit illam a pluribus adamari, hanc pauciores
ad se amaudum invitare. Considerandum itaque
illius voluptatem quamprimum exstingui, virtutis
vero gaudium perpetuum esse, et mori nescium;
voluptatis vitium parere infamiam, ruboremque;
hanc contra laudem et gloriam: illam pœna manet,
hanc decus et honos comitatur. Vitium dæmonem
quidem habet patronum; virtus vero Deum legislaἀγῶνας· διὰ τοῦτο ἐκείνη μὲν πολλούς, αὐτὴ δὲ ὀλι
γους ἐπεσπάσατο εἰς τὸν ἑαυτῆς ἔρωτα. Δέον γὰρ,
συνορῶντας ὅτι ἡ μὲν τῆς κακίας ἡδονὴ ῥᾳδίως σβέν
νυται, ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς εὐφροσύνη ἀοίδιμός ἐστι καὶ
ἀθάνατος· καὶ ὅτι ἡ μὲν ἀδοξίαν καὶ αἰσχύνην, ἢ
δὲ ἐπαίνους καὶ δόξαν τίκτει· καὶ ὅτι ἡ μὲν πρὸς
τιμωρίαν, ἡ δὲ πρὸς τιμὴν τελευτα. Καὶ ἡ μὲν τὸν
διάβολον ἔχει συνήγορον, ἡ δὲ τὸν τῶν καλλίστων
νομοθέτην Θεόν. Καὶ ἡ μὲν ἀνατρέπει, ἡ δὲ συγκρο
Ημεροκαλές. Floris hujus, lilii agrestis, meminere Dioscorides, Theophrastus ac Plinius; Desy
chius item ae Suidas. SCHOTT.
col. 1641–1642page 732 of 750
PG 78:1641τεῖ τὸν ἡμέτερον βίον· καὶ ὅτι ἡ μὲν παρὰ τῶν παρ όντων πολλάκις διασύρεται, ἡ δὲ καὶ παρὰ τῶν μὴ μετιόντων αὐτὴν θαυμάζεται· καὶ τῇ μὲν πῦρ, τῇ δὲ βασιλεία ηὐτρέπισται. Δέον τοίνυν ταῦτα πάντα ἐννοοῦντας, τὴν μὲν ἀποστραφῆναι, ὡς θηριόμορφον καὶ ὀφιώδη, τὴν δὲ ἀσπάσασθαι ὡς θείαν καὶ ὑπερκόσμιον. Τοὐναντίον ποιοῦσι, τὴν πόρνην ἀντὶ τῆς σώφρονος αιρούμενοι γυναικός. ΦΕΓ. ΠΕΤΡΟ. Ἰσχυρὸν μὲν ταληθές, καὶ σιγητὸν πολλάκις· καὶ τοὺς κρύπτειν θέλοντας τὰ ἀπόῤῥητα κατήφεια προ δίδωσι καὶ στεναγμὸς οὐχ ἑκούσιος ἀλλ' οὐ λανθάνουσι τοὺς σοφούς, οἵτινές σε καὶ ἐπιῤῥῶσαι δίκαιον ἡγουμένους ἡμᾶς ἐπὶ τὸ γράψαι παρώρμησαν. Οὐκ οὖν, ὦ φίλε, ἐννοῶν τὸ ἐπίκηρον τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, μὴ λυποῦ ἀποστὰς αὐτῶν, μηδὲ ἐντύγχανε συνεχῶς τοῖς εἰς αὐτὰ ἐγκαλινδουμένοις, καὶ πολλὰ τῶν ἰδίων παθῶν ταῖς ὁμιλίαις ἀναμιγνύου σιν, ἀλλὰ τοῖς ἀρετῇ μηδενὶ τῶν καθ' ἑαυτοὺς ὑφιε μένοις. ΦΕΖ. ΜΑΡΩΝΙ. Το πρότερον σου παρανόμημα πρόφασις εύ πρόσωπος ἐδόκει συγγνωστὸν ποιεῖν, ὁ θεῖος ὁ σὸς ἐκδεδικῆσθαι νομιζόμενος· τοῦ δὲ νυνὶ παρανομήματος οὐδὲν τοιοῦτον ἔσχες παρακάλυμμα. Ἐκ γὰρ πλεονεξίας εἰς τοῦτο ὡρμῆσθαι ἔδοξας. Καὶ τὴν ἐπὶ τῇ προτέρᾳ ὡμότητι αἰτίαν ἀπημφιάσω, γυ μνὴν σαυτοῦ τὴν πονηρὰν προαίρεσιν ἐπιδειξάμενος. ΔΩΡΟΘΕΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ. Εἰ ὁ μὲν σύμβουλος τοῦ παραινεῖν ἐστι κύριος, ὁ δὲ συμβουλευόμενος τοῦ πεισθῆναι, καὶ ὁ μὲν τὸ αὐτ τοῦ πεποίηκεν, ὁ δὲ οὐ κεκύρωσε τὴν γνώμην τῷ εἰς πράξιν αὐτὴν ἀγαγεῖν, τί πρὸς τὸν παραινέσαντα; Ὅμοιον γὰρ ποιεῖς, ὥσπερ ἂν ἐπὶ δικαστη μίου τοὺς μὲν δικαστές λόγον ἀπῄτεις, τὸν δὲ ῥήτορα ψῆφον. Ο δὲ λέγω, τοιοῦτόν ἐστι· Δέχεται τὸ δικα στήριον καὶ τοὺς δικαστὰς καὶ τὸν ῥήτορα, τοὺς μὲν ψῆφον ἔχοντας, τὸν δὲ λόγον. Οὐκοῦν ὁ μὲν εἰπεῖν κύριος, ὁ δὲ ψηφίσασθαι. Τίθενται δὲ τὴν ψῆφον πρὸς τὸ δοκοῦν, ῥήτωρ δὲ οὐδεὶς ἑαυτῷ τὴν ψῆφον ἤνεγκεν. Εἰ μὲν οὖν εἰσελθὼν ὁ ῥήτωρ σιωπά, πλημμελεῖ. Εἰ δὲ ὁ λέγων και δικαίως, καὶ μετὰ παντὸς τοῦ προσο ήκοντος, οὐ πείθει, τῶν κριτῶν ἐστι τὸ ἁμάρτημα. Ὥσπερ οὖν ἄτοπον λόγον παρὰ τῶν κρινόντων ἀπαι τεῖν, οὕτω καὶ παρὰ τοῦ συνηγόρου ψῆφον· εἰ δὲ οἱ Εικάζοντες καὶ δεινῶς καὶ δικαίως λέγοντος τοῦ ῥήτο ρος ἀποψηφίσαιντο, τῆς μὲν νίκης απεστέρησαν τὸν ῥήτορα, τῆς δὲ ἀρετῆς οὐδαμῶς. Τοιοῦτό τι νοείσθω καὶ περὶ τοῦ παραινέσαντος μὲν, μὴ πείσαντος δέ.
EPISTOLARUM LIB. V. — EPIST. DLXVIII.
τεῖ τὸν ἡμέτερον βίον· καὶ ὅτι ἡ μὲν παρὰ τῶν παρ- lorem. Hud vita evertit nostram, haec vero staόντων πολλάκις διασύρεται, ἡ δὲ καὶ παρὰ τῶν μὴ
μετιόντων αὐτὴν θαυμάζεται· καὶ τῇ μὲν πῦρ, τῇ δὲ
βασιλεία ηὐτρέπισται. Δέον τοίνυν ταῦτα πάντα
ἐννοοῦντας, τὴν μὲν ἀποστραφῆναι, ὡς θηριόμορ
φον καὶ ὀφιώδη, τὴν δὲ ἀσπάσασθαι ὡς θείαν καὶ
ὑπερκόσμιον. Τοὐναντίον ποιοῦσι, τὴν πόρνην ἀντὶ
τῆς σώφρονος αιρούμενοι γυναικός.
ΦΕΓ.
ΠΕΤΡΟ.
bilit; illud a præsentibus sæpenumero reprehenditur, hæc etiam absentibus est admirationi; illi
ignis rependitur sempiternus: huic vero regnuin
cœlorum tribuitur. His igitur animo agitatis, illud,
ut monstrum, et veluti coluber, fugiendum; hæc ut
divina atque excellentissima est amplectenda.
Qui secus faxit, is scortum honestæ conjugi anteponit.
DLXVI. — PETRO.
Veritatis quanta vis. Hortatur ut constanti animo ferat amissionem bonorum temporalium. (Vide el supra
epist. 500 ad eumdem.)
Potens omnino res est veritas, et est cum silentio
premi potest: et e contrario, quæ secreta sunt ceἸσχυρὸν μὲν ταληθές, καὶ σιγητὸν πολλάκις· καὶ
τοὺς κρύπτειν θέλοντας τὰ ἀπόῤῥητα κατήφεια προδίδωσι καὶ στεναγμὸς οὐχ ἑκούσιος· ἀλλ' οὐ λανθά- lare volentes, ipsa vehus tristitia gemitusque non
νουσι τοὺς σοφούς, οἵτινές σε καὶ ἐπιῤῥῶσαι δίκαιον
ἡγουμένους ἡμᾶς ἐπὶ τὸ γράψαι παρώρμησαν. Οὐκ
οὖν, ὦ φίλε, ἐννοῶν τὸ ἐπίκηρον τῶν βιωτικῶν
πραγμάτων, μὴ λυποῦ ἀποστὰς αὐτῶν, μηδὲ ἐντυγ
χανε συνεχῶς τοῖς εἰς αὐτὰ ἐγκαλινδουμένοις, καὶ
πολλὰ τῶν ἰδίων παθῶν ταῖς ὁμιλίαις ἀναμιγνύου
σιν, ἀλλὰ τοῖς ἀρετῇ μηδενὶ τῶν καθ' ἑαυτοὺς ὑφιε
μένοις.
ΦΕΖ.
ΜΑΡΩΝΙ.
voluntarii produnt, quod sapientes homines non
fugit, qui et teipsum confirmandum rati, nos ad
scribendum tibi impulerunt. Quare, o bone vir,
meditans, animoque agitans, rerum humanarum
imbecillitatem, dolere noli, si ilis ercides: uc ne
perpetuo illis adhæreas qui iis sunt immersi, et
multa suarum affectionum colloquiis suis imuriacont,
nullaque sunt ornati virtute.
DLXVII. MARONI.
meretur. (Supra epist. 24 persimilis.)
Bis eadem re peccans veniam nou
Το πρότερον σου παρανόμημα πρόφασις εύπρόσωπος ἐδόκει συγγνωστὸν ποιεῖν, ὁ θεῖος ὁ σὸς
ἐκδεδικῆσθαι νομιζόμενος· τοῦ δὲ νυνὶ παρανομή
ματος οὐδὲν τοιοῦτον ἔσχες παρακάλυμμα. Ἐκ γὰρ
πλεονεξίας εἰς τοῦτο ὡρμῆσθαι ἔδοξας. Καὶ τὴν
ἐπὶ τῇ προτέρᾳ ὡμότητι αἰτίαν ἀπημφιάσω, γυμνὴν σαυτοῦ τὴν πονηρὰν προαίρεσιν ἐπιδειξά
μενος.
CH'.
ΔΩΡΟΘΕΑ ΛΑΜΠΡΟΤΑΤΟ.
Prius illud tuum delictum nescio quis speciosus
prætextus venia dignum reddere videbatur, quod
patruus tuus eo ab injuria vindicari videatur. At
hujus delicti nullum suppetit velamentum. Habendi
enim cupiditate eo videris impulsus, et culpam
priori immanitati tuæ accumulasti, detegens falsum imum propositum,
De juaicis et advocati diverso officio. Optima suadens non
(Vide epist. 20, 219, 250,
Εἰ ὁ μὲν σύμβουλος τοῦ παραινεῖν ἐστι κύριος, ὁ
δὲ συμβουλευόμενος τοῦ πεισθῆναι, καὶ ὁ μὲν τὸ αὐτ
τοῦ πεποίηκεν, ὁ δὲ οὐ κεκύρωσε τὴν γνώμην τῷ
εἰς πράξιν αὐτὴν ἀγαγεῖν, τί πρὸς τὸν παραινέ
σαντα; Ὅμοιον γὰρ ποιεῖς, ὥσπερ ἂν ἐπὶ δικαστη
μίου τοὺς μὲν δικαστές λόγον ἀπῄτεις, τὸν δὲ ῥήτορα
ψῆφον. Ο δὲ λέγω, τοιοῦτόν ἐστι· Δέχεται τὸ δικαστήριον καὶ τοὺς δικαστὰς καὶ τὸν ῥήτορα, τοὺς μὲν
ψῆφον ἔχοντας, τὸν δὲ λόγον. Οὐκοῦν ὁ μὲν εἰπεῖν
κύριος, ὁ δὲ ψηφίσασθαι. Τίθενται δὲ τὴν ψῆφον πρὸς
τὸ δοκοῦν, ῥήτωρ δὲ οὐδεὶς ἑαυτῷ τὴν ψῆφον ἤνεγκεν.
Εἰ μὲν οὖν εἰσελθὼν ὁ ῥήτωρ σιωπά, πλημμελεῖ. Εἰ
δὲ ὁ λέγων και δικαίως, καὶ μετὰ παντὸς τοῦ προσο
ήκοντος, οὐ πείθει, τῶν κριτῶν ἐστι τὸ ἁμάρτημα.
Ὥσπερ οὖν ἄτοπον λόγον παρὰ τῶν κρινόντων ἀπαιτεῖν, οὕτω καὶ παρὰ τοῦ συνηγόρου ψῆφον· εἰ δὲ οἱ
Εικάζοντες καὶ δεινῶς καὶ δικαίως λέγοντος τοῦ ῥήτο
ρος ἀποψηφίσαιντο, τῆς μὲν νίκης απεστέρησαν τὸν
ῥήτορα, τῆς δὲ ἀρετῆς οὐδαμῶς. Τοιοῦτό τι νοείσθω
καὶ περὶ τοῦ παραινέσαντος μὲν, μὴ πείσαντος δέ.
PATROL, GR. LXXVIII.
DOROTHEO VIRO CLARISS.
semper persundet. Simile in oratore et judice.
442, 521, 547.)
Si consilium dans possit adhortari, consilium
vero accipiens persuaderi, et ille 721 quidem
quod sui est niuueris fecit; hic vero in asinum
non induxerit illa opere exsequi, quid hoc quæso
ad adhortantem attinet? lulem tibi usuvenit, quod
in tribunali, si ab illo postules orationem, ab hoc
vero decretum sive judicium. Tale est quo de nunc
agitur. Continet enim tribunal judices suffragii jus
habentes, hunc vero patronuìn sermonis. Hic itaque
dicendi est magister; ille judicandi ac decernendi.
Ille judicat, ut sibi quidem videtur ex æquo et bono.
Orator vero seu causarum patronus, nunquam pro
se sententiam fert. Si itaque orator taceat ingressus, peccat. Si vero dicat pro justitia, non tamen
persuadeat, judicum est vitium, Ut igitur absurdum
est a judicibus orationem exigere, sic et ab orators
seu patrono decretum. Quare si judex et graviter
et juste dicente oratore, male decertat, victoria
quidem orator destituitur, virtute non item,
Quamobrem sic de adhortante non persuadenta
judicato.
col. 1643–1644page 733 of 750
PG 78:1643ΦΞΗ. ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ. Πολλοὶ τῶν ἐν τέλει διαφερόντως τῇ θειοτάτη θρι σκείᾳ ἀνακείμενοι, συνεχῶς ἡμῖν ἐπιφύονται, τὸν βίον τὸν σὸν προφέροντες, καὶ τοῦ χειροτονήσαντάς σε καταβοώντες, καὶ τὰ ἄχραντα ανάκτορα μολύ νεσθαι λέγοντες, καὶ τὴν ἱερωσύνην, παροικεῖσθα φράζοντες, τοὺς βαπτιζομένους διὰ τῶν μικρών σου χειρῶν εἰς τὰ σωτηριώδη ἀδικεῖσθαι σύμβολα φάσκοντες. Οὓς οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ σφόδρα μετά κατασκευῆς ἱκανῆς, ὡς ἔγωγε ἡγοῦμαι, ἀποκρινάμενος ἐτρεψάμην· οὐ τοῦ σοῦ βίου (χρὴ γὰρ ταληθ λέγειν) ὑπερασπίζων· ἡ γὰρ ἂν κατεγνώθην· ἀλλὰ τοῦτο δεικνύς, ὡς οὐδὲν ὁ λαϊκὸς παραβλάπτεται του ἱερέως μὴ εὖ βιοῦντο;. Ὡς δὲ οὐδὲ οὕτω; αὐτὸν ἐπε εστόμισα, γεγωνότερον ἔφησαν· ὅτι ἡμᾶς μὲν ἱκανῶς ἔπεισας, τοὺς δὲ ἄλλους πάντας, τούς τε ἐλλογίμους. τούς τε αγελαίους τίς πείσει, τοὺς καθ᾿ ἑκάστην ταῦτα κωμῳδοῦντας τὴν ἡμέραν; Τοσοῦτον ἐκπτύνο τας, ἃ σιγάσθαι ἔπρεπεν, ὡς καὶ σκηνοβατείσθαι λοιπὸν τὰ παρ' αὐτοῦ δρώμενα; Ἵνα δὲ ἐκείνων ἀξ ιέμενοι, εἰς τὴν ῥίζαν τῶν κακῶν καταγενοίμεθα, δι' ἣν αἰτίαν αὐτὸν τὸν κακῶν ἀρχιτέκτονα οὐ πε θεις ἀνενεγκεῖν ἐκ τῆς τοσαύτης μέθης; Δυοῖν γὰρ θάτερον ἀναγκαζόμεθα ἐννοεῖν, ἢ μὴ βούλεσθαι πεi σαι καὶ σφόδρα δυνάμενον, ἢ μὴ δύνασθαι καὶ στό δρα βουλόμενον. ᾿Αλλὰ μὴν εἰ τὸ πρότερον οὐκ ἔστι πιστεῦσαι κατὰ σοῦ, ὡς ἐξὸν ἐκείνου λῦσαι την και κίαν, οὐ βούλει· λείπεται τὸ, ὡς ἀδύνατος εἶναι κ μίζων, τὴν ἡσυχίαν ἀγαγεῖν. Ἐγὼ δὲ εἰ καὶ ταῦ οὕτως ἔχει, τοῦτο μὲν οὐχ ὡμολόγησε ἐρυθρών. Τοσοῦτον δὲ ἔφην, ὅτι Ὑμεῖς μὲν ταῦτα σεμνολο γεῖσθε, οὐκ εἰδότες ἴσως, ὅτι ἀνάγκῃ ποιῆσαί τις ἀγαθὸν οὐκ ἔστιν. Ἐγὼ δὲ τὰ παρ' ἐμαυτον πάλιν ποιήσω. Οὕτως ἀποπέμψας ἐκείνους, καὶ δάκρυσι σχεδόν κεράσας τὸ μέλαν, καὶ τοῦτο χαράξει δι ἔγνων το γράμμα. Οτι γὰρ πολλάκις σοι γέγραφα, & καὶ τὴν ἄψυχον φύσιν κάμψαι ἡδύνατο, αὐτόν σε καλῶ μάρτυρα, τὸν μὴ βουλόμενον ἀποστῆναι τῆς λαγνείας, ἵνα καὶ σαυτὸν καὶ ἡμᾶς ἐγκλημάτων ἀπειλ λάξῃς, καὶ τοὺς ἐγκαλοῦντας ἐπιστομίσης. Ὅτι δὲ οὐδὲ νῦν σο: ἀποτάττομαι, ἀλλὰ κεκρατημένην ἐγχειρώ, καὶ τὸ δοκοῦν ἀχείρωτον εἶναι πάθος, χειρώσασθαι πειρῶμαι, ταῦτα μαρτυρήσει τα γράμματα δριμυτέρα όντα τῶν πρώην σοι ἐπισταλέντων. Ἐπειδὴ γὰρ τῆς πραοτέρας ἀγωγῆς κατεφρόνησας, ἀνάγκη καὶ τῇ δραστικωτέρα χρήσασθαι. Τί τοιγαροῦν τοσού τον (αναγκάζομαι γὰρ ἃ μὴ βούλομαι φράσει) κατά σαυτοῦ ἐμάνης; Τί τῆς κακίας ἀπρὸς ἔχῃ; Τί ὑβρί ζεις τόγε σαυτοῦ μέρος τὴν ἀρετήν; Τί χραίνεις τὰ ἀνάκτορα; τί τὴν θείαν τελετὴν ἐξαρχούμενος σύ φρίττεις; Τί παρασκευάζεις τοὺς ἀνθρώπους τῷ σο βίῳ προσέχοντας παραβλάπτεσθαι νομίζειν καὶ εἰς τὰ σωτηριώδη σύμβολα; Τί καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἑτοιμοτάτους ὄντας εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μεταφοιτῆσαι, ἀδικεῖ, ἀποσοβῶν τὴν θύραν; Τί τήν σκηνήν νεωτέρων δραμάτων ἐνέπλησας; Τί καινὰ τῷ μ εἰσφέρεις τα δράματα; Τί τὰς παλαιάς απέκρυψαν τῷ
DLXIX. ZOSIMO PRESBYTERO.
ΦΞΗ.
ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΩ.
Detestanda Zosimi carpit diserte vitia, ut hactenus semper, et sacerdotio indignum a sacris arcendum censet.
Πολλοὶ τῶν ἐν τέλει διαφερόντως τῇ θειοτάτη θρι
σκείᾳ ἀνακείμενοι, συνεχῶς ἡμῖν ἐπιφύονται, τὸν
βίον τὸν σὸν προφέροντες, καὶ τοῦ χειροτονήσαντάς
σε καταβοώντες, καὶ τὰ ἄχραντα ανάκτορα μολύ
νεσθαι λέγοντες, καὶ τὴν ἱερωσύνην, παροικεῖσθα:
φράζοντες, τοὺς βαπτιζομένους διὰ τῶν μικρών
σου χειρῶν εἰς τὰ σωτηριώδη ἀδικεῖσθαι σύμβολα
φάσκοντες. Οὓς οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ σφόδρα μετά
κατασκευῆς ἱκανῆς, ὡς ἔγωγε ἡγοῦμαι, ἀποκρινά
μενος ἐτρεψάμην· οὐ τοῦ σοῦ βίου (χρὴ γὰρ ταληθ
λέγειν) ὑπερασπίζων· ἡ γὰρ ἂν κατεγνώθην· ἀλλὰ
τοῦτο δεικνύς, ὡς οὐδὲν ὁ λαϊκὸς παραβλάπτεται του
ἱερέως μὴ εὖ βιοῦντο;. Ὡς δὲ οὐδὲ οὕτω; αὐτὸν ἐπε
εστόμισα, γεγωνότερον ἔφησαν· ὅτι ἡμᾶς μὲν ἱκανῶς
ἔπεισας, τοὺς δὲ ἄλλους πάντας, τούς τε ἐλλογίμους.
τούς τε αγελαίους τίς πείσει, τοὺς καθ᾿ ἑκάστην
ταῦτα κωμῳδοῦντας τὴν ἡμέραν; Τοσοῦτον ἐκπτύνο
τας, ἃ σιγάσθαι ἔπρεπεν, ὡς καὶ σκηνοβατείσθαι
λοιπὸν τὰ παρ' αὐτοῦ δρώμενα; Ἵνα δὲ ἐκείνων ἀξιέμενοι, εἰς τὴν ῥίζαν τῶν κακῶν καταγενοίμεθα,
δι' ἣν αἰτίαν αὐτὸν τὸν κακῶν ἀρχιτέκτονα οὐ πε
θεις ἀνενεγκεῖν ἐκ τῆς τοσαύτης μέθης; Δυοῖν γὰρ
θάτερον ἀναγκαζόμεθα ἐννοεῖν, ἢ μὴ βούλεσθαι πεiσαι καὶ σφόδρα δυνάμενον, ἢ μὴ δύνασθαι καὶ στό
δρα βουλόμενον. ᾿Αλλὰ μὴν εἰ τὸ πρότερον οὐκ ἔστι
πιστεῦσαι κατὰ σοῦ, ὡς ἐξὸν ἐκείνου λῦσαι την και
κίαν, οὐ βούλει· λείπεται τὸ, ὡς ἀδύνατος εἶναι κ
μίζων, τὴν ἡσυχίαν ἀγαγεῖν. Ἐγὼ δὲ εἰ καὶ ταῦ
οὕτως ἔχει, τοῦτο μὲν οὐχ ὡμολόγησε ἐρυθρών.
Τοσοῦτον δὲ ἔφην, ὅτι Ὑμεῖς μὲν ταῦτα σεμνολο
γεῖσθε, οὐκ εἰδότες ἴσως, ὅτι ἀνάγκῃ ποιῆσαί τις
ἀγαθὸν οὐκ ἔστιν. Ἐγὼ δὲ τὰ παρ' ἐμαυτον πάλιν
ποιήσω. Οὕτως ἀποπέμψας ἐκείνους, καὶ δάκρυσι
σχεδόν κεράσας τὸ μέλαν, καὶ τοῦτο χαράξει δι
ἔγνων το γράμμα. Οτι γὰρ πολλάκις σοι γέγραφα,
& καὶ τὴν ἄψυχον φύσιν κάμψαι ἡδύνατο, αὐτόν σε
καλῶ μάρτυρα, τὸν μὴ βουλόμενον ἀποστῆναι τῆς
λαγνείας, ἵνα καὶ σαυτὸν καὶ ἡμᾶς ἐγκλημάτων ἀπειλ
λάξῃς, καὶ τοὺς ἐγκαλοῦντας ἐπιστομίσης. Ὅτι δὲ
οὐδὲ νῦν σο: ἀποτάττομαι, ἀλλὰ κεκρατημένην ἐγχειρώ,
καὶ τὸ δοκοῦν ἀχείρωτον εἶναι πάθος, χειρώσασθαι
πειρῶμαι, ταῦτα μαρτυρήσει τα γράμματα δριμύτερα όντα τῶν πρώην σοι ἐπισταλέντων. Ἐπειδὴ γὰρ
τῆς πραοτέρας ἀγωγῆς κατεφρόνησας, ἀνάγκη καὶ
τῇ δραστικωτέρα χρήσασθαι. Τί τοιγαροῦν τοσού
τον (αναγκάζομαι γὰρ ἃ μὴ βούλομαι φράσει) κατά
σαυτοῦ ἐμάνης; Τί τῆς κακίας ἀπρὸς ἔχῃ; Τί ὑβρί
ζεις τόγε σαυτοῦ μέρος τὴν ἀρετήν; Τί χραίνεις τὰ
ἀνάκτορα; τί τὴν θείαν τελετὴν ἐξαρχούμενος σύ
φρίττεις; Τί παρασκευάζεις τοὺς ἀνθρώπους τῷ σο
βίῳ προσέχοντας παραβλάπτεσθαι νομίζειν καὶ εἰς
τὰ σωτηριώδη σύμβολα; Τί καὶ τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν
ἑτοιμοτάτους ὄντας εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μεταφοιτή
σαι, ἀδικεῖ, ἀποσοβῶν τὴν θύραν; Τί τήν σκηνήν
νεωτέρων δραμάτων ἐνέπλησας; Τί καινὰ τῷ μ
εἰσφέρεις τα δράματα; Τί τὰς παλαιάς απέκρυψαν
Multi in dignitate constituti, egregieque divine
affecti religioni, nobis quotidie instant, vitam
tuam moresque narrantes, in eumque invecti qui
te sacerdotem ordinavit, et immaculata per te
inquinari templa jactantes, sacerdotiumque probro
aientes affici, atque impuris tuis manibus baptizari
non paucos, ea re salutifera sacramenta injuria
affici perhibent. Quos non plane, sed valde etiam
sufficienti apparatu, ut equidem existimo, respon
dendo repuli, non vita tuæ (verum est enim fatendum) objecto veluti clypeo patrocinans: sic enim
merito refellar, verum illud demonstrans: nihil
violari laicos inquinala sacerdotum vita. Ut ipsis
vero nondum sic os obturavi, clare dicebant, nobis
id quidem satis persuasisti, aliis vero omnibus cum
doctis tum indoctis, quis persuaserit? qui quotidie
conviciis cum proscindunt, evomentes ea ore, quæ
silere multo sit melius, ut et in scenaïn denique
proferantur tua flagitia. Sed illa missa faciens, ad
malorum omnium radicem veniamus. Qua de causa
non persuadeas horum malorum auctorem, e tanta
suscitari temulentia? Duorum enim alterum necessario cogitandum, vel nolle persuaderi, tametsi
possit, vel non posse, tametsi velit. At vero cum
prius illud, nempe quod curn possis, persuadere
nolis, de te sentire nefas sit: restat id existimeanus, quod cum te iusuficientem arbitreris. conquiescere decreveris ac supersedere. Quæ etsi ita
se habeant, 722 ego tamen pudore ductus non
perinde falebar; sed dixi: hæc quidem vos splendide dicitis, sed ignorantes forte coactione adigi að
bonum esse neminem. Ego vero quæ mei sunt officü iterabo. Hæc fatus illos dimisi, et atramentum
lacrymis miscens, lianc denuo scribere decrevi epistolam. Etsi alias ad te scripsi frequenter, quæ
bruta etiam et in anima queant percellere corpora,
ipsum te testem appello, noluisse te a libidinibus
tibi temperare, ut te, et nos culpa liberares, el
obloquentium ora obturare posses. Quod vero neque nunc in te monendo supersedeam, sed iterum
manus injiciam, etsi incurabili vulneri, ut videtur,
tractando, littera iste testabuntur scriptæ veue-
'mentius, quam quas nuper misi. Cum enim suaviorem directionem admonitionemque contempseris,
potentiore est utendum. Cur igitur in te ipse adeo
insanis (cogor enim quæ nollem proloqui)? Cur mato pertinaciter inhæres? Quid quantum in te est
virtutem afficis injuria? Cur sacrum violas altare?
Quid sacra non exhorrescis profanare mysteria?
Quid ita te geris, ut liomines tuam vitam intuentes,
existiment etiam per illam sacra coinquinari mysteria? Quid gentes ad Christi Ecclesiam venire
paratissimas injuria acis, ostium etiam illis occludendo? Quid scenam novis imples dramatis? Ut
quid novas vitæ importas actiones? Cur veteres
obscuras tragœdias? Si Deum non times, quia
τῷ
col. 1645–1646page 734 of 750
PG 78:1645τραγῳδίας; Εἰ τὸ θεῖον οὐ φοβῇ, ἐπειδήπερ τέως μακροθυμεῖ, κἂν τοὺς ἀνθρώπους αἰδέσθητι· εἰ κρί σιν μὴ δέδιας, κἂν χρηστῆς ὑπολήψεως ἀντιποίη σαι. Εἰ μηδὲν εἶναι ἡγῇ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν (τοῦτο γὰρ αἱ σεμναί σου πράξεις λαμπρῶς βοῶσι κἂν τὴν τῶν ἀνθρώπων κωμῳδίαν εὐλαβήθητι. Εἰ δὲ μηδὲ ταύτης λόγον ποιῇ, καὶ τὸ καθαιρεθῆναι φοβήθητι. Εἰκὸς γάρ σε τοῦτο παθεῖν. Εἰ γὰρ καὶ νῦν ταῦτα ὁρῶν οὐκ ἐξοστρακίζῃ· ἔοικε γάρ ὁ χειροτονήσας σε τῇ κακίᾳ χαίρειν, ἀλλὰ ἴσως ὁ μετ' αὐτὸν τοῦτο ποιήσει. Καὶ τῷ θείῳ, καὶ τῷ θυ σιαστηρίῳ, καὶ τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις, καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἀπολογησάμενος Πολλοί, ὦ ἄθλιε Ζώσιμε (ἀναγκάζομαι καὶ εἰς θρήνους ἐξελθεῖν) πρὸ σοῦ γεγόνασιν ἀσεβεῖς τε καὶ ἁμαρτωλοί, μήτε τὸ θεῖον φοβηθέντες, μήτε βίου χρηστοῦ ἐπιμεληθέντες ἀλλὰ πάντας σὺ παρήλατας· πάντων εκείνων ἐγένου κορυφαῖος· ἄπιστον καὶ ἀμίμητον παράδειγμα γέ γονας. Εσχον γὰρ ἐκεῖνοί τινας ἀρετὰς, σὺ δὲ τῇ μὲν κακίᾳ καὶ ταῖς ἡδοναῖς ἐσπείσω, πρὸς δὲ τὴν ἀρε τὴν ἀκήρυκτον ἐπανείλου τὸν πόλεμον· πάντων γέν γονας κωμῳδία καὶ γέλως καὶ σκάνδαλον· θεώμενοι 723 γάρ σε ταῖς μιαραῖς χερσὶ τῶν ἱερῶν ἁπτόμενον μυστηρίων, αποπηδῶσιν, ἀμύητοι μᾶλλον αἱρούμενοι εἶναι, ἢ παρὰ ἀκαθάρτων καὶ μικρῶν χειρῶν τὰ ἄχραντα δέξασθαι δῶρα, καίτοι πολλὰ πολλάκις παρ' ἐμοῦ ἀκούοντες, ὡς οὐδὲν ταύτῃ παραβλάπτονται, τινὲς μὲν αὐτῶν οὐ πείθονται, τινὲς δὲ οὐδὲ τὰς ἀκοὰς ὑπέχουσι ῥᾳψωδεῖν περὶ τούτου νομίζον- Ει τες. Καὶ τὸν Βαλαὰμ καὶ τὸν Καϊάφαν προσβαλόμην, ἀσεβεστάτους μὲν καὶ ἀδικωτάτους γεγονότας, εἶτα τὸν μὲν τὰς εὐλογίας ἀποφθεγξάμενον, τὴν δὲ προφητεύσαντα. Καὶ τοῦ κόρακος δὲ τοῦ ἀκαθάρτου καὶ μεσοτέκνου πτηνοῦ εμνημόνευσα, δι' οὗ ὁ Ἠλίας ἐτράφη. ᾿Αλλὰ καίτοι ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις πειθόμενοι, καὶ ἐκθειάζοντες, οὐκ ἐθέλουσι πείθεσθαι ἐν τοῖς περὶ σοῦ λεγομένοις. Ἐκ γὰρ τῆς ὑπερβολῆς τῶν πεπλημμελημένων σοι καὶ πλημμελουμένων τὴν ἐναντίαν φέρουσι ψῆφον, οὐ τοῖς λεγομένοις παρ' ἐμοῦ, ἀλλὰ τοῖς πραττομένοις παρὰ σοῦ προσέχοντες, καὶ τὰς παραινέσεις ἀποσειόμενοι. 'Αλλ' ώ, τί σε και λέσας προσάψωμαι καὶ τῆς ἀληθείας; Τί δὲ εἰπὼν ἀπαλλάξω σε τῆς μανίας; Τί δὲ γράψας παύσω σε τῆς ἀσελγεία;; ἢ πέπαυσο τοιαῦτα ὁρῶν, ἡ τῆς ἱερᾶς τραπέζης σαυτὸν χώρισον· ἶν᾿ ἀδεῶς λοιπὸν οἱ τῆς Εκκλησίας τρόφιμοι τοῖς θείοις προσέρχωνται μυ στηρίοις, ὧν ἄνευ σωθῆναι οὐχ οἷόν τε. 'Απολογησάμενος ἀπολογησόμενος. Μισοτέκνου πτηνού. μισοτέκνους.
In
EPISTOLARUM LIB. V.
EPIST. DLXIX.
τραγῳδίας; Εἰ τὸ θεῖον οὐ φοβῇ, ἐπειδήπερ τέως hactenus in te longanimis exstitit, vel homines salμακροθυμεῖ, κἂν τοὺς ἀνθρώπους αἰδέσθητι· εἰ κρί tem reverere. Si judicium ejus non pertimescis,
σιν μὴ δέδιας, κἂν χρηστῆς ὑπολήψεως ἀντιποίη bonæ tamen famæ rationem habe. Si nihil post hoc
σαι. Εἰ μηδὲν εἶναι ἡγῇ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδη- vitæ exsilium fore existimas, quod gravia tua eriμίαν (τοῦτο γὰρ αἱ σεμναί σου πράξεις λαμπρῶς mina satis arguunt, mortalium saltem reprehenβοῶσι ), κἂν τὴν τῶν ἀνθρώπων κωμῳδίαν εὐλαβή- sionem formida. Sin horum nihil curas, resciudi
θητι. Εἰ δὲ μηδὲ ταύτης λόγον ποιῇ, καὶ τὸ καθαι saltem te ab Ecclesia par erat. Æquum enim hoc
ρεθῆναι φοβήθητι. Εἰκὸς γάρ σε τοῦτο παθεῖν. Εἰ te pati. Si enim etiamnum talia committens flagitia
γὰρ καὶ νῦν ταῦτα ὁρῶν οὐκ ἐξοστρακίζῃ· ἔοικε γάρ non expelleris (videtur enim qui te ordinavit
ὁ χειροτονήσας σε τῇ κακίᾳ χαίρειν, ἀλλὰ ἴσως ὁ sacerdotem improbitate gaudere), tamen ejus forte
μετ' αὐτὸν τοῦτο ποιήσει. Καὶ τῷ θείῳ, καὶ τῷ θυ- successor id faciet, et Deo, altarique et puris myσιαστηρίῳ, καὶ τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις, καὶ τοῖς steriis, hominibusque rem gratam faciet. Plerique,
ἀνθρώποις ἀπολογησάμενος Πολλοί, ὦ ἄθλιε o miser Zosime (in lamenta etiam prorumpere
Ζώσιμε (ἀναγκάζομαι καὶ εἰς θρήνους ἐξελθεῖν) πρὸ cogimur), ante le fuerunt impii quidem, et peccaσοῦ γεγόνασιν ἀσεβεῖς τε καὶ ἁμαρτωλοί, μήτε τὸ tores, neque Deum timentes, neque frugi, honestamθεῖον φοβηθέντες, μήτε βίου χρηστοῦ ἐπιμεληθέντες· que curantes vitam, sed omnibus a tergo relictis,
ἀλλὰ πάντας σὺ παρήλατας· πάντων εκείνων ἐγένου factus tamen es coryphæus, infidum et non imitanκορυφαῖος· ἄπιστον καὶ ἀμίμητον παράδειγμα γέ- dum præbens exemplum. Habeant enim illi virtutes
γονας. Εσχον γὰρ ἐκεῖνοί τινας ἀρετὰς, σὺ δὲ τῇ μὲν aliquas, tu vero cum improbitate, ac voluptatibus
κακίᾳ καὶ ταῖς ἡδοναῖς ἐσπείσω, πρὸς δὲ τὴν ἀρε fœdus inivisti, atque implacabile cum virtute belτὴν ἀκήρυκτον ἐπανείλου τὸν πόλεμον· πάντων γέν lum suscepisti. Omnium denique factus es fabula,
γονας κωμῳδία καὶ γέλως καὶ σκάνδαλον· θεώμενοι risus et scandalum. 723 Cognito enim te exseγάρ σε ταῖς μιαραῖς χερσὶ τῶν ἱερῶν ἁπτόμενον
crandis tractare manibus sacra missæ mysteria, reμυστηρίων, αποπηδῶσιν, ἀμύητοι μᾶλλον αἱρού- cedunt homines, maluntque non initiari, quam ut ab
μενοι εἶναι, ἢ παρὰ ἀκαθάρτων καὶ μικρῶν χειρῶν impuris, sceleratisque mauibus pura et immaculata
τὰ ἄχραντα δέξασθαι δῶρα, καίτοι πολλὰ πολλάκις suscipiant munera. Et tametsi multi sæpius ex me
παρ' ἐμοῦ ἀκούοντες, ὡς οὐδὲν ταύτῃ παραβλά- audierint nihil horum obesse, quidam tamen assensi
πτονται, τινὲς μὲν αὐτῶν οὐ πείθονται, τινὲς δὲ οὐδὲ non sunt, quidam vero ne auribus quidem æquis
τὰς ἀκοὰς ὑπέχουσι ῥᾳψωδεῖν περὶ τούτου νομίζον- accipiunt, nugari me opinantes. Ει Balaam, et Caiτες. Καὶ τὸν Βαλαὰμ καὶ τὸν Καϊάφαν προσβαλόμην, plain in medium attuli, impiissimus quidem, et
ἀσεβεστάτους μὲν καὶ ἀδικωτάτους γεγονότας, εἶτα injustissimos, illum quidem benedictionem proferen -
τὸν μὲν τὰς εὐλογίας ἀποφθεγξάμενον, τὴν δὲ προ- tem, hunc etiam prophetantem. Memoravi et corφητεύσαντα. Καὶ τοῦ κόρακος δὲ τοῦ ἀκαθάρτου καὶ vum avem impuram, pullos odio habentem, a qua
μεσοτέκνου πτηνοῦ εμνημόνευσα, δι' οὗ ὁ Ἠλίας Elias in deserto alebatur. Sed aliis omnibus rebus
ἐτράφη. ᾿Αλλὰ καίτοι ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις πειθόμε- assensi, religionique ducentes, in his tamen de te
νοι, καὶ ἐκθειάζοντες, οὐκ ἐθέλουσι πείθεσθαι ἐν τοῖς assentiri recusarunt. copia enim flagitiorum abs
περὶ σοῦ λεγομένοις. Ἐκ γὰρ τῆς ὑπερβολῆς τῶν te commissorum, quæque in dies delicta admittis,
πεπλημμελημένων σοι καὶ πλημμελουμένων τὴν in contrarium ferunt sententiam, non iis quæ a me
ἐναντίαν φέρουσι ψῆφον, οὐ τοῖς λεγομένοις παρ' dicuntur, sed quæ a te committuntur, intenti admoἐμοῦ, ἀλλὰ τοῖς πραττομένοις παρὰ σοῦ προσέχοντες, nitiones etiam repudiantes. Sed quid te vocans, et
καὶ τὰς παραινέσεις ἀποσειόμενοι. 'Αλλ' ώ, τί σε και adhærebo veritati. Quid dicens ab amentia liberabo
λέσας προσάψωμαι καὶ τῆς ἀληθείας; Τί δὲ εἰπὼν te? Quid scribens a libidine et impuritate te vindiἀπαλλάξω σε τῆς μανίας; Τί δὲ γράψας παύσω σε cabo? vel talia committere desine, vel a sacra nienτῆς ἀσελγεία;; ἢ πέπαυσο τοιαῦτα ὁρῶν, ἡ τῆς ἱερᾶς sa discede, ut tuto denique Ecclesiæ alumui ad
τραπέζης σαυτὸν χώρισον· ἶν᾿ ἀδεῶς λοιπὸν οἱ τῆς sacra accedant mysteria, sine quibus salutem conΕκκλησίας τρόφιμοι τοῖς θείοις προσέρχωνται μυστηρίοις, ὧν ἄνευ σωθῆναι οὐχ οἷόν τε.
–
sequi nequeant.
'Απολογησάμενος ambo codd. in futuro ponunt scribentes ἀπολογησόμενος.
Μισοτέκνου πτηνού. Aliler μισοτέκνους. C.
Plinius lib. s Natur. Hist., cap. 12, de corvis: Pellunt nidis pullos, ac vetare cogunt; qui et ipsi non
carne tantum aluntur, sed robustos quoque factos suos
fugant longius. Et mox: singuli perpetuo volant
genitores soboli loco cedunt. Plura ex Aristot. et
Æliano Jo. Bochius ad psal. cxlVI in fine. SCHOTT.
'
.""
"
W5
gi
col. 1647–1648page 735 of 750
PG 78:1647Σειρὰ ἑνὸς καὶ πεντήκοντα ὑπομνηματιστῶν εἰς τὴν Οκτάτευχον καὶ τὰ τῶν Βασιλειῶν, ἤδη πρῶτον τύποις ἐκδοθεῖσα. ἀξιώσει μὲν Γρη γορίου Αλεξάνδρου Γκίνα, ἐπιμελείᾳ δὲ Νίκη φόρου. Εν Λειψίᾳ τῆς Σαξονίας 1772. Κρεῖττον μὲν ποιοῦσιν οἱ τῷ βελτ., κ. τ. λ. έπειδὴ τοῖς συγκαταβατικῶς πρὸς ὑμᾶς. Ρ. ως γε ἡγοῦμαι 5. νοεράν 6, ἀλλὰ τοσοῦτον. κτίσαντος το οὖν δήποτε εἶπεν ὁ Παῦλος, τί οὖν ὁ Παῦλος εἶπεν. 6. Ρ. τοῦτ' ἔφρ., τοῦτο Εφρ. 6, 7, εἰ δὲ πρὸς ταῦτα ἀνθυπενέγκοιεν, εἰ δὲ ἀνθυπενέγκοιτε. 9, 40. καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν Ρ. εἰ δὲ τὸ, εἰ δὲ καὶ το. λαμπρῶς 8, 9. Ρ. ἠξιοῦτο ἀρχῆς, cπι. ἠξίωτο τιμῆς. 9. Ρ. ἐπειδὴ δ' ἔπτ., ἐπειδὴ δὲ ἔπτ. 5, 6. Ρ. τὸ δ' ἀποστολικὸν λόγιον, ὁ δὲ ἀπό στολος. ἐὰν δὲ, ἐγώ. 40. Ρ. αὐτῷ ἐνεχείρ. ενεχείρ. αὐτῷ. Ρ. 295, Α. 3, 4. Ρ. δηλοί, ἐδήλου. 6. ὕστερον δέ. 8. ὁμοίωσιν 9. Ρ. ὡς ἔφην εἰπών, ἢ τῇ προαιρέσει. 1, ἵν᾽ ᾖ τὸ, ἵνα ᾖ. 3. διὸ πρὸ τῆς δημ. 15. Τίνα δε θάτερον, 1, 2. Ρ. παρεὶς ἐκείνην τὴν ἀπολογίαν, παρεὶς ἐκεῖνο. 2. Ρ. ἀληθής, ἀληθές. 2, 3. Ρ. είτε μή, είτε ψευδές. .. ἦν καὶ πάσης. άλη θές, Ρ. ὅτε ὁ ὅτε δὲ ὁ. τῷ δικαιοσύνην ἀσμενίσαι 7. καὶ μονονουχί τόν. 9. καταμεμφόμενα 7 Ρ. καὶ τὸν Δανιήλ δὲ οἱ λέοντες ᾐδέσθησαν· καὶ τὸ πῦρ τοὺς παῖδας τοὺς τρεῖς· καὶ ἢ ἔχις τὸν Παῦλον οὐδὲν ἔβλαψε, καὶ τὸν Δανιὴλ οἱ λέοντες ἠδέσθησαν, καὶ ἡ ἔχιδνα τὸν Παῦλον. δι' ὧν οὖν κ. τ. λ. Ο γάρ κακοῦργος καὶ δ, κ. τ. λ. Ρ. Α, δοκοίη, δοκῇ. 3. Ρ. δοκοίη, δοχή. 10. Ρ. θείου, ἁγίου. Ρ. 15, 2. μὴ τοῦτο νόμιζε, τῶν θείων ἀκόρεστε, άγνώμοσιν 6. Ρ. εὐεργετεῖν αὐτὸν, αὐτὸν εὐεργετεῖν. 7. Ρ. ἔχοντα κακοῦν, ἔχοντα του κακοῦν. - 5. Ρ. εἰς ἡμᾶς σοφών, σοφῶν εἰς ἡμᾶς. 4. Ρ. τοῦτο, «. τοῦτο ἦν, 7. ἐπειδὴ δευτέρα, κ. τ. λ., Ἐπειδὴ εἶπεν ὁ Θεός, κ. τ. λ. τίχτες Ελπίδα, Ρ. Εφης Εἴσελθε εἰς τὴν κιβωτόν. 24, 5; τὸ γένος τὸ θεοσεβές. 576, 6. καὶ ἔργοις διαπρέψαντες, Ὡς ἄλογον. υπομενει τὴν τιμωρίαν, γελεῖ, ἀναγγελεῖ. 4 παιδίον 4. 5. ἐχρὴν γὰρ εἰπεῖν ὅτι τέτοχε, 9. Ρ. ἀλλὰ ᾿Αβρ., ἀλλ' Αδρ. 10. Ρ. τις ἡγεῖται, και, τις τοῦτο ἡγεῖται. 10. Ρ. Αβρ., και του 'Αβρ. τούτό φησι. Ρ. 329, 4. Ρ. περὶ παρόντων, παρ όντος. 4. Ρ. ὡς καὶ τό, ὡς τόν. 3. Ρ. εισακούσει, «:!. εἰσακούει. 10. γάλακτος, τοῦ γάλακτος. 13, Ε, 1. Ρ. ἀπόθες, ὑπίθες. 4. τῶν μηρών, τοῦ μηρού. 4. Γ. θεόν - τὸν θεόν. 57, 3, 4. ἐν τῷ τίκτεσθαι 141, 5, 6. ὦ προφιλέστατε, ὡς ἡγ καὶ ὁ νόμος ὁ τῆς πρεσβυγενείας ἐπὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἐκάλες Η Ρεβέκκα, κ. το άν 148. 2, 3 Ρ. τὸ κατ. παρ' ἐμ., τ παρ' ἐμ. κατ. 4 θησαυρόν. Τα δέρματα τῶν ἐρ. κ. τ. λ.
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
COLLATIO EPISTOLARUM
(uæ in editis Patrum exstant catenis, cum Isidori epistolis in editione Parisiensi excusis.
Σειρὰ ἑνὸς καὶ πεντήκοντα ὑπομνηματιστῶν εἰς
τὴν Οκτάτευχον καὶ τὰ τῶν Βασιλειῶν, ἤδη
πρῶτον τύποις ἐκδοθεῖσα. ἀξιώσει μὲν Γρη
γορίου Αλεξάνδρου Γκίνα, ἐπιμελείᾳ δὲ Νίκηφόρου. Εν Λειψίᾳ τῆς Σαξονίας 1772.
VOLUMEN PRIMUM.
P. 51, 52. - LIB. III, EP. 95.
priores.
catena auctore omissae sunt 40 line
Scipit enim in hunc modum: Κρεῖττον μὲν ποιοῦσιν
οἱ τῷ βελτ., κ. τ. λ.
Idem omisit omnia ea quæ in edit. Par. exstant
inde a verbis, έπειδὴ τοῖς συγκαταβατικῶς - lin.
7, 8, lit. D, usque ad ultima hujus paginae verba, πρὸς
ὑμᾶς.
Ρ. 294", lit. A, lin. 1, ως γε ἡγοῦμαι des. in c.
ibid. 5. νοεράν deest in cat. ibid. 6, ἀλλὰ τοσοῦτον.
ibid. 8. κτίσαντος des. in cal. ibid. 9. Paris. το
οὖν δήποτε εἶπεν ὁ Παῦλος, cal. τί οὖν ὁ Παῦλος
εἶπεν. Lit. B, lin. 6. Ρ. τοῦτ' ἔφρ., Cal. τοῦτο
Εφρ. ibid. 6, 7, P. εἰ δὲ πρὸς ταῦτα ἀνθυπενέγκοιεν,
cal. εἰ δὲ ἀνθυπενέγκοιτε. ibid. 9, 40. καὶ καθ᾿
ὁμοίωσιν dles. in cal. — Lit. C, lin. 2. Ρ. εἰ δὲ τὸ,
cal. εἰ δὲ καὶ το. ibid. 4. λαμπρῶς deest in cal.
ibid. 8, 9. Ρ. ἠξιοῦτο ἀρχῆς, cπι. ἠξίωτο τιμῆς. ibid.
9. Ρ. ἐπειδὴ δ' ἔπτ., cui. ἐπειδὴ δὲ ἔπτ. — Lit. D,
lin. 5, 6. Ρ. τὸ δ' ἀποστολικὸν λόγιον, cal. ὁ δὲ ἀπόστολος. Lit. E, lin. 7. P. ἐὰν δὲ, cat. ἐγώ. ibid.
40. Ρ. αὐτῷ ἐνεχείρ. cal. ενεχείρ. αὐτῷ.
Ρ. 295, lit. Α. lin. 3, 4. Ρ. δηλοί, cal. ἐδήλου.
ibid. 6. ὕστερον δέ. ibid. 8. ὁμοίωσιν des. in cal.
ibid. 9. Ρ. ὡς ἔφην εἰπών, cat. ἢ τῇ προαιρέσει.
Lit. B, lin. 1, P. ἵν᾽ ᾖ τὸ, cal. ἵνα ᾖ. ibid. 3. διὸ πρὸ
τῆς δημ. 15. Τίνα δε θάτερον, des d
Lit. C, lin. 1, 2. Ρ. παρεὶς ἐκείνην τὴν ἀπολογίαν,
Cal. παρεὶς ἐκεῖνο. ibid. 2. Ρ. ἀληθής, cal. ἀληθές.
ibid. 2, 3. Ρ. είτε μή, cal, είτε ψευδές. ibid. 5..
ἦν cat. 8. ibid. 9. καὶ πάσης. Lit. D. lin. 4. άληθές, des. in cal. Ρ. ὅτε ὁ cal, ὅτε δὲ ὁ. ibid. 5.
τῷ δικαιοσύνην ἀσμενίσαι des. in cat. ibid. 7. καὶ
μονονουχί τόν. ibid. 9. καταμεμφόμενα des. in cat.
Lit. b, lin. 7 seqq. Ρ. καὶ τὸν Δανιήλ δὲ οἱ λέοντες
ᾐδέσθησαν· καὶ τὸ πῦρ τοὺς παῖδας τοὺς τρεῖς· καὶ
ἢ ἔχις τὸν Παῦλον οὐδὲν ἔβλαψε, cal. καὶ τὸν Δανιὴλ
οἱ λέοντες ἠδέσθησαν, καὶ ἡ ἔχιδνα τὸν Παῦλον.
Lit. E, lin. 1, δι' ὧν οὖν κ. τ. λ. des. in cat.
P. 74. LIB. lil, EP. 653.
calenæ auctore omissæ sunt 6 lineæ priores.
Incipit enim hisce verbis: Ο γάρ κακοῦργος καὶ
δ, κ. τ. λ.
Ρ. 358, lit. Α, Iu. 1. P. δοκοίη, cal. δοκῇ. ibid.
3. Ρ. δοκοίη, cal. δοχή. ibid. 10. Ρ. θείου, cal.
ἁγίου.
Ρ. 67. - Las. I, EP. 51.
P. 15, lit. D, lin. 2. μὴ τοῦτο νόμιζε, τῶν θείων
ἀκόρεστε, des. in cat. ibid. 5. άγνώμοσιν deest in
cal. ibid. 6. Ρ. εὐεργετεῖν αὐτὸν, cal. αὐτὸν εὐερ
γετεῖν. ibid. 7. Ρ. ἔχοντα κακοῦν, cal. ἔχοντα του
κακοῦν. - Lit. E, lin. 5. Ρ. εἰς ἡμᾶς σοφών, calo
σοφῶν εἰς ἡμᾶς. ibid. 4. Ρ. τοῦτο, «. τοῦτο ἦν,
juid. 7. ἐπειδὴ δευτέρα, κ. τ. λ., des. in cat.
P. 99 — Lib. IV, ep. 149.
catenæ auctore omissæ sunt 15 lineæ priares.
lucipit enim hisce verbis, Ἐπειδὴ εἶπεν ὁ Θεός,
κ. τ. λ. et concludit in hunc modum: - τίχτες
Ελπίδα, p. 493, lit. A, lin. 7, 8. Omisit igitur etiam
15 lineas posteriores.
Ρ. 118. LIB. 1V, EP. 8.
P. 416, lit. E, lin. 7. Εφης deest in cat.
P. 151. — Lib. I, ep. 69.
Initium hujus epistolæ apud catenæ auctorem est
hujuscemoli, Εἴσελθε εἰς τὴν κιβωτόν. Cf. p. 24,
lit. G, lin. 5; et siuis, τὸ γένος τὸ θεοσεβές. Cr. b.
D. lin. 2, 3. Alia omnia omisit.
P. 203.
LIB. 111, Ep. 206.
P. 576, lit. C, lin. 6. καὶ ἔργοις διαπρέψαντες,
des. in cal.
P. 225.
Lib. II, EP. 31.
▲ catenæ auctore omissæ sunt 49 lineæ priores.
incipit enim in hunc modum: Ὡς ἄλογον. Cf. p. 158.
lit. B, liu. 3; et concludit hisce verbis, υπομενει
τὴν τιμωρίαν, lit. Ci, lin. 10, omissis rursum lineis
9 posterioribus.
P. 266. Lib. III, EP. 180.
P. 328, lit. E, fin. 1, † deest in cat. ibid. 3. P. ¿yγελεῖ, cal. ἀναγγελεῖ. iii. 4 παιδίον deest in cal.
ibil. 4. 5. ἐχρὴν γὰρ εἰπεῖν ὅτι τέτοχε, des, n cal.
ibid. 9. Ρ. ἀλλὰ ᾿Αβρ., cal. ἀλλ' Αδρ. Hid. 10. Ρ.
τις ἡγεῖται, και, τις τοῦτο ἡγεῖται. ii. 10. Ρ.
Αβρ., και του 'Αβρ. τούτό φησι.
Ρ. 329, lit. A, lin. 4. Ρ. περὶ παρόντων, cal. παρ
όντος. ilisl. 4. Ρ. ὡς καὶ τό, cal. ὡς τόν. iii. 3.
Ρ. εισακούσει, «:!. εἰσακούει. ibid. 10. P. γάλακτος,
cal. τοῦ γάλακτος.
P. 291. — LIB. 1, EP. 43.
P. 13, lit. Ε, lin. 1. Ρ. ἀπόθες, cal. ὑπίθες.
Lit. E, lin. 4. P. τῶν μηρών, cul. τοῦ μηρού. ilid.
4. Γ. θεόν - cal. τὸν θεόν.
cal.
P. 313.
· LIB. I, EP. 192.
P. 57, lit. A, lin. 3, 4. ἐν τῷ τίκτεσθαι des, in
· Cæterum exstat etiam apud catense auctorem epistolæ inscriptio.
P. 316. - LIB. II, EP. 47.
P. 141, lit. D, lin. 5, 6. ὦ προφιλέστατε, ὡς ἡγ
des. in cal. Lit. E, lin. 1, 2. καὶ ὁ νόμος ὁ τῆς
πρεσβυγενείας ἐπὶ τὴν ἀρχὴν αὐτὸν ἐκάλες dies. in
Cal.
P. 332.
· LIB. 11, EP. 58.
catena auctore omissa sunt 38 lineae priores.
Incipit enim hisce verbis: Η Ρεβέκκα, κ. το άν
p. 147, lit. D, lin. 8.
P. ead., lit. cad., lin. 10. P. ïv' ó, cal. ïva An.
148. lit. A, lin. 2, 3 Ρ. τὸ κατ. παρ' ἐμ., ral. τ
παρ' ἐμ. κατ. iii. 4 θησαυρόν. Cum huc verbo
finem imponit catenar auctor omni epistolæ. Omisit
igitur 19 lineas posteriores.
P. 333.
- LIB. I, EP. 193.
Duas lineas omisit auctor cateuæ incipiens in
hunc modum, Τα δέρματα τῶν ἐρ. κ. τ. λ.
* Paginas intellige editionis Parisiensis anni 1638 que in nostra numeris grandioribus exprimuntur. Litter
A, B, C, initium, medium et finem paginæ ejusdem editionis Parisiensis indicant, uon nostrae. Bels. PATROL
col. 1649–1650page 736 of 750
PG 78:1649Ρ. 407. οἱ περὶ Συ μεῶνα, κ. τ. λ., αὐτοῦ Ρ. βουλ. σ., σε. βουλ. 3. ὑπο σμυχόμενοι 6. Γ. ὁ ὀψιγονώτερος Βενιαμὶν δὲ οὗτος ἦν, δίκαιος ἦν μᾶλλο, και όψιγον νώτερος Βενιαμίν· καὶ οὗτος ἦν δίκαιος μᾶλλο Δ, ὤν, νέον. Ρ. καὶ ἄλλη, καὶ ἡ ἄλλη. 4. παρασκευά Ρ. Μηδὲ λό του μεταδούς, ὅπερ, κ. τ. λ. 30. Ρ. και όμηρον τῆς τῶν ἀδελφῶν ἐπανόδου γενησόμενον φημί, ἐπειδὴ τῶν, κ. τ. λ. δεθῆναι, ἐπειδὴ τῶν, κ. τ. λ. Ρ. 661. Ρ. οὕτως, οὕτω. Ἐπειδὴ τοῖς Εβραίοις μακρ., κ. τ. λ. Ρ. 460, 4. Ρ. ἐθέλουσιν, ἐθέσ λουσι. τὴν τῶν Ἑβραίων, κ. Το λ.. δίκη τὸ ὅμοιον, νενομοθέτηται κινδυνεύεις ἀγνοεῖν, ὅτι — 7. Γ'. νενομοθετῆσθαι, νομοθετεῖσθαι. ΕΡ. 211. Ρ. 357, τρέψειεν, τρέψειε. Τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὑποζυγίου ἀρχὴν ποιείται στον δῶν ἔσεσθαι καὶ καταλλαγών· εἰ μὴ γὰρ τελέω; ἐστὶν ἀχάριστο;, πάντως ἂν τὴν ψυχὴν ἡμέρωται ἐπίτασις δὲ τοῦ προτέρου τὸ δεύτερον. Ἐν τοῖς ἐκδεδομένοις οὐχ εὕρηται. Ισως δὲ μέρος ἐστί τι νος των ζητουμένων του Ισιδώρου ἐπιστολῶν. Οὐ γὰρ τοῦ ζώου, κ. τ. λ. (Γ. Β. Ρ. λάβοι, λάβῃ. €, 2. Ρ. θεάσοιτο, θεάσηται. καὶ μυ ρίας ἀγαθοῖς ἐκόσμησε. οὐ ταὐτόνἐστι, λαϊκόν, κ. τ. λ., ἀποφαίνει τὸ πταίσμα, Ρ. 1030. Ἐπειδὴ ἔφης δι᾿ ἣν αἰτίαν ὁ λεπρ., κ. τ. λ. 1. περιβόλων, ἀβουλόμην μὲν σιγῆσαι· οὔτε γὰρ ῥᾴδιον, οὔτε εἰ ῥᾴδιον ἦν, ἔπρεπε τὰ τῆς φύσ σεως ἐκπομπεύειν μυστήρια. Αλλ' ἐπειδὴ καὶ δευ τέροις ἐξεδιάσω με γράμμασιν, ὡς ἂν οἷος ὦ, συν εσταλμένως φράσω. Επειδή, κ. τ. λ., -ται. περιβόλων, ὡς & οἷός τε ὦ φράσω. ἐπειδή, κ. τ. λ. 9. Ρ. τιμὴν, καὶ δι' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὁσιότητος γὰρ τὰ τοιοῦτο πνεῖ, καὶ πρὸς γυναῖκα, κ. τ. λ., τιμὴν, ὅτι πρὸς γυναῖκα, κ. τ. λ. 11. Ρ. εἰσ Ρ. τυγ ελεύσῃ, προσελεύσῃ. χανούσαις, δι' οίστρον καὶ ἀκολασίαν, δι' ἀκο Σασίαν. 3, 4. Ρ. ἀνέχονται, καταδέχονται. συνέβαινε δὲ πολλ., κ. τ. λ., Ε.. 157, 4. Ρ. ἀναπλάττειν, πλά τειν. 7, 8. Ρ. ἀπεκήρυξεν ἐνταῦθα, καὶ, ἀπεκήρυξε, καί. 9. τολμήσαιεν τοιαῦτα ὁρᾶν, και τοιαῦτα ὁρῶσιν. 10. Ρ. ἀναγεγραμμένων, γεγραμμένων. 158. 1. ἐκεῖσε γὰρ τὸν μὲν δί καιον, ἐκεῖ μὲν γὰρ τὸν δίκ. 4. Ρ. φαίης τοῖς, φαίης ὅτι τοῖς. 5. Ρ. ὁρίσαι, πα έχειν. 7. Ρ. δοκιμωτέρους, εὐδοκιμωτέρους. διὰ γαρ, διά του. ὅπερ τινὲς ὡς ἄλογον, 11. παραγράφομαι εἰ καὶ 5, 4. Ρ. διαγνωστικῆς τῶν καλῶν, καὶ τῶν οὐ τοιού των ηλικίας τελευτήσοιεν, οὐδ' εἰ ἐν τιμ., κ. τ. λ., και. διαγνωστικής ηλικίας τελευτήσαντα, οὐδὲ εἰ ἐν τιμ., κ. τ. λ.. εἰ δὲ καὶ, ἔλθοιεν — 11. 9. τὸ Έγκλημα τιμωρίαν. 411, 4 ἄλλα καὶ, καὶ ἄλλο. βλέπειν. ψυχῇ ἁμαρτ., κ. τ. λ. Ρ. 1118. λ.π Λατρείαν ἐνταῦθα, κ. τ. τῆς ἐνυβρίζεσθαι, 6, 7.
Ρ. 407.
CUM CATENIS.
- LIB. IV, EP. 101.
P. 810.
Lis. V, EP. 182.
Hejus epistole ultima tantum verba, οἱ περὶ Συ
μεῶνα, κ. τ. λ., exstant in catena, cujus auctor 61
hineas priores omittendas censuit.
P. 424.
Lib. II, ep. 49.
P. 142, lit. D, lin. 2. & deest in cat.
P. 142, lit. D, lin. 5. αὐτοῦ deest in cat. ibid. 10.
Ρ. βουλ. σ6., cal. σε. βουλ. Lit. E, lin. 3. ὑποσμυχόμενοι deest in cat. ibid. 6. Γ. ὁ ὀψιγονώτερος
Βενιαμὶν δὲ οὗτος ἦν, δίκαιος ἦν μᾶλλο, και όψιγον
νώτερος Βενιαμίν· καὶ οὗτος ἦν δίκαιος μᾶλλο
P. 145, lit. Δ, lin. 1. P. ὤν, cal. νέον. ibid. 2. Ρ.
καὶ ἄλλη, cal. καὶ ἡ ἄλλη. iii. 4. παρασκευάoxσa. Quæ hanc vocein sequuntur in ed. Par. lineæ
21, eas omnes omisit calenz auctor.
Ρ. 450. - LIB. II, EP. 236.
Catene auctor incipit in hunc modum: Μηδὲ λότου μεταδούς, ὅπερ, κ. τ. λ. Ouisit igitur lin. 30.
Ρ. 469, 470. - Lib. III, ep. 115.
P. 302, lin. ult., et p. 303, lit. A, lin. 1. P. ¿ðñκαι όμηρον τῆς τῶν ἀδελφῶν ἐπανόδου γενησόμενον
φημί, ἐπειδὴ τῶν, κ. τ. λ. cal. δεθῆναι, ἐπειδὴ τῶν,
κ. τ. λ. Ceterum in calena quoque exstat epistolae
Inscriptio.
P. 504.
P. 507, 508.
Ρ. 661.
LIB. I, EP. 562.
LIB. I, EP. 365.
LIB. I, EP. 196.
P. 58, lit. C, lin. 8. Ρ. οὕτως, cal. οὕτω.
P. 661. Lis, IV, EP. 87.
luitium epistoke apud catenæ auctorein est bujuscemodi: Ἐπειδὴ τοῖς Εβραίοις μακρ., κ. τ. λ.
Ounssæ igitur sunt lineæ 3 priores.
Ρ. 460, lit. A, lin. 4. Ρ. ἐθέλουσιν, cal. ἐθέσ
λουσι.
P. 672 LIB. 1, EP.
Catenæ auctor inscriptionem quoque exhibet epistole.
P. 713.
LIB. I, ep. 198.
Catena auctor omittit duas lineas priores; incipit enim hisee verbis: τὴν τῶν Ἑβραίων, κ. Το λ..
et concludit in hunc modum, δίκη τὸ ὅμοιον, reLiqua prorsus negligens.
P. 756. - LIB. IV, EP. 81
Calenæ auctor vocabula νενομοθέτηται —cl.p.457,
lit. D, lin. 4, — Quem imponeus epistol. 28 omi
sit lineas.
P. 757.
LIB. I, EP. 355.
P. 795. — Lib. IV, ep. 86.
κινδυνεύεις
P. 459, prima epistola verba:
ἀγνοεῖν, ὅτι def. in cat. — Lit. C. lin. 7. Γ'. νενομο
θετήσθαι, cal. νομοθετεῖσθαι.
P. 808, 809.
- Lis. 111, Ep. 250.
ΕΡ. 211.
Ρ. 357, lit. C, lin. f. P. τρέψειεν, cal. τρέψειε.
P. 809..
. LIB. II,
P. 809.
Τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὑποζυγίου ἀρχὴν ποιείται στον
δῶν ἔσεσθαι καὶ καταλλαγών· εἰ μὴ γὰρ τελέω;
ἐστὶν ἀχάριστο;, πάντως ἂν τὴν ψυχὴν ἡμέρωται·
ἐπίτασις δὲ τοῦ προτέρου τὸ δεύτερον.
Ail que calenæ editor hac notavit: Ἐν τοῖς
ἐκδεδομένοις οὐχ εὕρηται. Ισως δὲ μέρος ἐστί τι
νος των ζητουμένων του Ισιδώρου ἐπιστολῶν.
P. 809. LIB. III, EP. 389.
Catenae auctor omisit 10 lineas priores. lucipit
enim hisce verbis: Οὐ γὰρ τοῦ ζώου, κ. τ. λ. (Γ.
p. 411, Ft. A, liu. 7.
P. 609, lit. Β. lin. 8. Ρ. λάβοι, cat. λάβῃ. - Lit.
€, lin. 2. Ρ. θεάσοιτο, cal. θεάσηται.
P. 839, 840.
LIB. 1V, EP. 73.
Calenæ auctor omisit ultimas epistolæ lineas 14.
Ultima enim apud illum verba læc suul, καὶ μυ
ρίας ἀγαθοῖς ἐκόσμησε.
P. 974. LIB. II. EP. 121.
Calena auctor, incipiens hisce verbis: οὐ ταὐτόν
ἐστι, λαϊκόν, κ. τ. λ., lineas 9 priores, et couchdens in hunc modum, ἀποφαίνει τὸ πταίσμα, tres,
quæ sequuntur in edit. Paris. lineas, neglexit.
- LIB. I, EP. 438.
Ρ. 1030.
In catena inscriptio quoque exstat epistolæ.
P. 1058, 1059.-LIB. II, EP. 81.
Initium epistolæ apud catenae auctorem est busceniouli: Ἐπειδὴ ἔφης δι᾿ ἣν αἰτίαν ὁ λεπρ.,
κ. τ. λ.
Omissæ igitur sunt ab eodem lineæ 6 priores.
P. 157, lit. C, lin. 9. P. olte, cat, xal ol. ibid. 3
seqq. 1. περιβόλων, ἀβουλόμην μὲν σιγῆσαι· οὔτε
γὰρ ῥᾴδιον, οὔτε εἰ ῥᾴδιον ἦν, ἔπρεπε τὰ τῆς φύσ
σεως ἐκπομπεύειν μυστήρια. Αλλ' ἐπειδὴ καὶ δευτέροις ἐξεδιάσω με γράμμασιν, ὡς ἂν οἷος ὦ, συνεσταλμένως φράσω. Επειδή, κ. τ. λ., -ται. περιβό
λων, ὡς & οἷός τε ὦ φράσω. ἐπειδή, κ. τ. λ. ibid. 9.
Ρ. τιμὴν, καὶ δι' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὁσιότητος γὰρ τὰ
τοιοῦτο πνεῖ, καὶ πρὸς γυναῖκα, κ. τ. λ.,
τιμὴν, ὅτι πρὸς γυναῖκα, κ. τ. λ. ibid. 11. Ρ. εἰσLit. D. lin. 2. Ρ. τυγ
ελεύσῃ, cal. προσελεύσῃ.
χανούσαις, δι' οίστρον καὶ ἀκολασίαν, cat. δι' ἀκο
Σασίαν. ibid. 3, 4. Ρ. ἀνέχονται, cal. καταδέχονται.
cat.
Huic verbo calenæ auctor, lineis & omnissis, lac
addit, συνέβαινε δὲ πολλ., κ. τ. λ., quæ exstant lit. Ε..
lin. 2.
P. 157, lit. E, lin. 4. Ρ. ἀναπλάττειν, cal. πλά:
τειν. ibid. 7, 8. Ρ. ἀπεκήρυξεν ἐνταῦθα, καὶ, cal
ἀπεκήρυξε, καί. ibid. 9. F. τολμήσαιεν τοιαῦτα
ὁρᾶν, και τοιαῦτα ὁρῶσιν. ibid. 10. Ρ. ἀναγεγραμ
μένων, cut. γεγραμμένων.
P. 158. lit. s, lin. 1. P. ἐκεῖσε γὰρ τὸν μὲν δίκαιον, cal. ἐκεῖ μὲν γὰρ τὸν δίκ. ibid. 4. Ρ. φαίης
τοῖς, cal, φαίης ὅτι τοῖς. ibid. 5. Ρ. ὁρίσαι, cal. πα
έχειν. ibid. 7. Ρ. δοκιμωτέρους, cat. εὐδοκιμωτέρους.
- Lit. B3, lin. 1, P. διὰ γαρ, al. διά του. ibid. 4.
ὅπερ τινὲς ὡς ἄλογον, ibid. 11. παραγράφομαι des.
in cat. - Lu. C, ii. 2. 3. εἰ καὶ iles. in cat. ibid.
5, 4. Ρ. διαγνωστικῆς τῶν καλῶν, καὶ τῶν οὐ τοιού
των ηλικίας τελευτήσοιεν, οὐδ' εἰ ἐν τιμ., κ. τ. λ.,
και. διαγνωστικής ηλικίας τελευτήσαντα, οὐδὲ εἰ ἐν
τιμ., κ. τ. λ. ibid.. εἰ δὲ καὶ, ἔλθοιεν — 11. 9. τὸ
Έγκλημα des. in cat. ibid. 10. τιμωρίαν. Quæ in
edit. P. hanc vocem sequuntur iuca a dies. in
cal.
P. 1087..
LIB. III, EP. 410.
Catenæ auctor omisit 16 lineas priores, incipiens
in hunc modum: 'Ev th napovolą, x. c. à., p. 411,
lit. B, lin. 8.
P. 411, lit. C, lin. 4 P. ἄλλα καὶ, cat. καὶ ἄλλο.
Lit. D, lin. 1. βλέπειν. Quæ sequuntur a catena
auctore omissa sunt.
P. 1103.
- LIB. IV, EP. 157.
Catenæ auctor transtulit inscriptionem quoque
epistolæ; sed omissis deinde tribus liueis sic pergil,
ψυχῇ ἁμαρτ., κ. τ. λ.
Ρ. 1118.
LIB. I, EP. 71
λ.π
Cateme auctor exhibet quidem epistole inscriptionem; sed 5 lineas priores et ultiinas omisit. lucipit enin hisce verbis: Λατρείαν ἐνταῦθα, κ. τ.
p. 23, lit. B, lin. 1, et concludit in hunc modum, zu
τῆς ἐνυβρίζεσθαι, lit. B, lin. 6, 7.
col. 1651–1652page 737 of 750
PG 78:1651Γράφω μὲν καὶ ὁ ἥκ., κ. τ. λ., 515, Μωσῆς ὁ θεσπ., κ. τ. λογ Τίνος ένεκα φυγὴν αὐτοῦ, κ. τ. λ., ἐπ., ἐπ. 411, 5. Ρ. θεωρῆται, καθορᾶται. 288, 1. ὠφελῆσαι δυναμένας, τοὺς μὴ ἀγύμναστον ἔχοντας πρὸς θεωρίαν τὸν νοῦν 4. — μὲν νομίζοντας τοὺς τὰ τοιαῦ τα λέγοντας, ἀμαθίᾳ τοὺς ἀγῶνας ἐκλύειν· σὲ δὲ τοῖς πράγμασι, καὶ μόνῃ τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν Γραφῶν χαίροντα, εὐθεῖαν τὴν ἀπόκρισιν ποιήσομαι, κύκλων ἀπηλλαγμένην. Οἶμαι, κ. τ. λ. χαίροντας μόνη τῇ ἑρμηνεία τῶν Γραφῶν εὐθεῖαν τὴν ἀπόκρισιν ποιήσομαι. Οἶμαι, κ. τ. λ. - 9. τιθέμενος, ἀποκτώμενος. 9. ἀλλὰ μηδὲ, μήτε. — 2. Ρ. βουληθείης, βούλῃ, 9. Ρ. καὶ ὅτι τοῦτο ἀληθές ἐστι, δι' ὧν Διογένης εἶπε, σαφῶς δείκνυται. Θεασάμενος γάρ τινα, κ. τ. λ., ἀλλὰ καὶ Διογένης θεασάμενός 'Εάν τις βιάσηται παρθ., κ. τ. λ., β. 222, Ε, Ἐπειδὴ τὴν μοιχείαν, κ. τ. λ., λ., 26. 11. Ρ. ἐν Ταβρά, ἐν Γαβαά. λοτριβής, 112, 3. γεώργια, γεώργιον, 6. Ρ. ἀγνοίας, ἀνοίας 6 Ρ. αλλά εξ κτου, ἀλλὰ καὶ οἴκτου. 7. φιλανθρωπίας, φιλίας. 10. Ρ. οἰκτείρει, οἰκτείρων. 54, 1. ἀπαγγελία, ἐπαγγελία. 6. Γ. ἀπόβλητος, ἀπόκλητος. Ρ. δύο, δύω. βάλης. Ρ. τῆς φαύλης και, τῆς φαύλης σου και Ο Σεμεε! ὁ ἀθυρόγλωττος, κ. τ. λ., 12, 6. Γ. ἀλλ᾽ ἑκάστου τὰ ἐπίχειρα τῆς οἰκείας πράξεως παραλ., κ. τ. λ., αλλ' εκά στου τῆς ἰδίας πράξεως τὰ ἐπίχειρα παραλ., κ. τ. λ. 9. Ρ. ἐπισυνηγόρει, ἐπαπόρει. συγκατασκευάσαντες. γειν. ἐκμαλάξαι Διὰ κόρακος ἀκαθ., κ. τ. λ., 159, πάλαι. Γ'. ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον ἐστὶν, οἱ τὸν Θεὸν θεωροῦντες τῇ καθαρότητα, ἄνθρακες εἰκότως προσαγορεύονται, τῇ πρὸς αὐτὸν ἐνώσει πυρούμενοι, καὶ φωστήρες ἐν ἑκάστῳ φαινόμενα τῇ πρὸς αὐτὸν ἑνώσει θεούμενοι, ἄνθρακες προς αγορεύονται.
COLLATIO
LIB. III, EP. 152.
EPISTOLARUM ISIDORI
P. 1244, 1245.
Exstat quidem apud catena auctorem epistolæ
inscriptio, sed deest initium, cum ille his verbis incipiat: Γράφω μὲν καὶ ὁ ἥκ., κ. τ. λ., p. 515, lit.
A, lin. 2.
P. 1268. - LIB. I, EP. 181.
Oinissis 9 lineis epistolæ initium apud calenæ
auctorem est hujusmodi: Μωσῆς ὁ θεσπ., κ. τ. λογ
p. 54, lit. D, lin. 4.
P. 1407. LIB. III, ep. 108.
Catena auctor omisit lineas 18. Incipit enim
hisce verbis: Τίνος ένεκα φυγὴν αὐτοῦ, κ. τ. λ., p.
300, lit. D, lin. 2. P. ead., fit. D, lin. 4. P. tñs
ἐπ., Cal. ἐπ.
P. 1409.
Lib. III, ep. 109.
Etiam inscriptio epistolæ exstat in catena.
P. 1441, 1142. LIB. III, EP. 391.
P. 411, lit. E, lin. 5. Ρ. θεωρῆται, cal. καθορᾶται.
ibid. 10. lepas deest in cat. ibid. 11. xatapopixw deest in cat.
P. 1473, 1474.· Lib. III, ep. 294.
Catenæ auctor, qui his incipit verbis, Hathe twV
¿py., x. t. h., p. 374, lit. E, lin. 6, lineas 11 priores, cumque verbo overponowy, p. 375, lit. A, lin.
4, finem imponat epistolæ, ultimas quoque omisit
lineas 25.
P. 1521. L'B. III, ep. 94.
P. 1550, 1551.
- LIB. III, EP. 84.
P. 288, lit. C, lin. 1. ὠφελῆσαι δυναμένας, τοὺς
μὴ ἀγύμναστον ἔχοντας πρὸς θεωρίαν τὸν νοῦν des.
in cal. ibid. 4. P. — μὲν νομίζοντας τοὺς τὰ τοιαῦ
τα λέγοντας, ἀμαθίᾳ τοὺς ἀγῶνας ἐκλύειν· σὲ δὲ
τοῖς πράγμασι, καὶ μόνῃ τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν Γραφῶν
χαίροντα, εὐθεῖαν τὴν ἀπόκρισιν ποιήσομαι, κύκλων
ἀπηλλαγμένην. Οἶμαι, κ. τ. λ. Cat. χαίροντας μόνη
τῇ ἑρμηνεία τῶν Γραφῶν εὐθεῖαν τὴν ἀπόκρισιν
ποιήσομαι. Οἶμαι, κ. τ. λ. - Lit. D, lin. 9. P. &лoτιθέμενος, cal. ἀποκτώμενος. ibid. 9. P. ἀλλὰ μηδὲ,
cal. μήτε. ibid. — Lii. E, lin. 2. Ρ. βουληθείης,
cat. βούλῃ, ibid. 9. Ρ. καὶ ὅτι τοῦτο ἀληθές ἐστι, δι'
ὧν Διογένης εἶπε, σαφῶς δείκνυται. Θεασάμενος γάρ
τινα, κ. τ. λ., cal. ἀλλὰ καὶ Διογένης θεασάμενός
Tiva, x. T. 2.
Lib. II, ep. 215.
P. 1555.
catenæ auctore, qui incipit in hunc modum:
'Εάν τις βιάσηται παρθ., κ. τ. λ., β. 222, lit. Ε,
lin. 8, omissæ sunt lineæ 25.
P. 1564. LIB. V, EP. 241.
catenæ auctore, apud quem initium epistolæ
est hujuscemodi: Ἐπειδὴ τὴν μοιχείαν, κ. τ. λ.,
p. 632, lit. E, lin. 6, omissæ sunt line: 10.
P. 1660, 1661. LIB. 1, EP. 48.
Catena auctor incipiens hisce verbis: 'Eneion
yàp èn., x. t. λ., p. 142, lit. A, lin. 2, duas omisit
meas; ab eodemque ultimæ hujus epistolæ lineæ
8 prorsus neglectæ sunt.
CATENE VOLUMEN SECUNDUM.
P. 247, 218. Lib. 1, Ep. 82.
P. 26. lit. D, lin. 11. Ρ. ἐν Ταβρά, cal. ἐν Γαβαά.
Lit. E, lin. 2. P. oïst, cat. org.
P. 307.
LIB. V, EP. 290.
Calenæ auctor omisit lineas 24. Incipit enita in
hunc modum: Пlŵg ó 'Hàɛ!, x. t. h., p. 647, lit. C,
lin. 8.
P. ead., lit. C, lin. 9. phoziju deest in cat.
P. 372, 373. — Lir. 1, Er. 459.
Inscriptio quoque epistolæ exstat in catena.
P 111. lit. E, lin. 10. P. yauhotp:бh;, cal. x:0xλοτριβής,
P. 112, lit. A, lin. 3. P. γεώργια, cal. γεώργιον,
ibid. 6. Ρ. ἀγνοίας, cat. ἀνοίας ibid. 6 Ρ. αλλά εξ
κτου, cal. ἀλλὰ καὶ οἴκτου. ibid. 7. P. φιλανθρω
πίας, cal. φιλίας. ibid. 10. Ρ. οἰκτείρει, cut. οἰκτείρων.
P. 400, 401. LIB. 1, EP. 180.
P. 54, lit. B, lin. 1. P. ἀπαγγελία, cat. ἐπαγγε
λία. ibid. 6. Γ. ἀπόβλητος, cal. ἀπόκλητος.
P. 432, 433. LIB. 1, EP. 388.
P. 101,
ibid. 5. Ρ.
lit. B, lin. 2. P. iɛpɛùç, cal. ó lɛpɛÚÇ.
δύο, cat. δύω.
P. 452.
· Lib. 1, ep. 482.
P. 121. lit. D, lin. 1. P. µeta6áloro, cal. μɛzAβάλης. ibid. Ρ. τῆς φαύλης και, cal. τῆς φαύλης
σου και
P. 546.
P. 582.
· LIB. 1, Ep. 89.
LIB. II, EP. 179.
Catenæ auctor omisit lineas 21. Incipit enim
hisce verbis: Ο Σεμεε! ὁ ἀθυρόγλωττος, κ. τ. λ.,
p. 210, lit. C, lin. 7. Neque ultimas epistolæ liveas
28 in suum opus transtulit.
P. 640. LIBb. I, ep. 39.
P. 12, lit. D, lin. 6. Γ. ἀλλ᾽ ἑκάστου τὰ ἐπίχειρα
τῆς οἰκείας πράξεως παραλ., κ. τ. λ., cal. αλλ' εκάστου τῆς ἰδίας πράξεως τὰ ἐπίχειρα παραλ., κ. τ. λ.
ibid. 9. Ρ. ἐπισυνηγόρει, cal. ἐπαπόρει.
P. 641, 642. LIB. II, EP. 219.
P. 344, lit. C, lin. 10. P. xataonsudsavtag, cal.
συγκατασκευάσαντες.
P. 662. LIB. JV, EP. 184.
P. 517, lit. E, lin. 5. P. Expsúɣsıv, cal. Qɛúγειν.
P. 548, lit. A, lin. 2. P. &. Latenæ editor conjecit of.
P. 757, 758. LIB. IV, EP. 43.
In catena exstat etiam inscriptio epistolæ.
P. 435, lit. A, lin. 2. P. èxpâ§at. Cal. editor CORjecit ἐκμαλάξαι
P. 758. Lib. II, ep. 37.
Catenæ auctor omisit lineas 33. Incipit enim
hisce verbis: Διὰ κόρακος ἀκαθ., κ. τ. λ., p. 159,
lit. A, lin. 5.
P. 809.
LIB. II, EP. 77
P. 156, lit. A, lin. 5. P. 'Azaàu, cat. 'Axaáб.
P. 826. LAB. 1, EP. 16.
In epistolæ inscriptione pro náλty scripsit catenæ
auctor πάλαι.
P. 836, 837.
1'. 872.
LIB. 1, Ep. 498.
Lib. I, ep. 237.
P. 925.
LIB. IV, EP. 222.
P. 548, lit. A, lin. 3. P. motè, cat. mork &¿.
P. 926. LIB. IV, EP. 250.
P. 926, 927.
Lib. II, ep. 74.
Expositio Patrum Cræcorum in Psalmos a Baliknsare Corderio ex vetustissimis Sac. Cæs. Majestatis et Sereniss. Bavariæ ducis mss. codd. ¿yszö
tot; concinnata. Antverpiæ 1613.
VOL. 1, P. 392 – Lib. 1, ep. 2.
P. 4, lit. G, lin. 3. áñ'aútoù, des, in cat, ibid. 4.
Γ'. ἐπειδὴ γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον ἐστὶν,
οἱ τὸν Θεὸν θεωροῦντες τῇ καθαρότητα, ἄνθρακες
εἰκότως προσαγορεύονται, τῇ πρὸς αὐτὸν ἐνώσει
πυρούμενοι, καὶ φωστήρες ἐν ἑκάστῳ φαινόμενα
Cal. τῇ πρὸς αὐτὸν ἑνώσει θεούμενοι, ἄνθρακες προς
αγορεύονται.
P. 419. — LIB. I, p. 501.
Catena auctor duas lineas omisit. Sic enim inci-
col. 1653–1654page 738 of 750
PG 78:16535. Ρ. πρὸς ἁμαρτίαν, πρὸς τὴν ἁμαρτίαν. μὲν Ρ. με ἐπεστήριξας, υπεστήριξας. "Οπερ μέντοι ἐπιχειροῦσι κατασκευάζειν τινές, εἰς τὸ, θάν. κ. τ. λ., 261, 8. 40. Ρ. ἀνδρείας, ἀνδρείοις μόνοις καί. 1, 2. νομιστέον. Μάλιστα μὲν γὰρ κάτ κεῖνο 2. Ρ. έωλον φαίνεται. Ξωλόν μοι φαίνεται. ἀνδρείοις καὶ μὲν διὸ καὶ περὶ γυ ναικός. μηνύει 5. Ρ. γνοίη, ἂν γνοίη. 7. Ρ. ζωὴ δὲ, καὶ ζωή. 7. οἱ μείρονται. 262, 3. ὁ Θεὸς κατ' αὐτοῦ 4. ἀφύλακτοι, άφυκτοι., 7. εἰ δὲ διὰ τό. 9. έλεγξαι, ὅτι μόνον ἐπὶ δὲ 1. Ρ. ἀνδροφόνος γὰρ λέγεται οὐ μόνον ὁ ἄνδρα, ἀλλὰ καὶ ὁ γυναῖκα, ἀνδροφόνος οὖν καὶ ὁ γυναίκα. 3. Ρ. ἀνδριάς δ' ού, επί. καὶ ἀνδριάς, οὐ. γυναικός. Ρ. 168. — 17, Ερ. 49. Δύο δὲ οἶμαι μηνύειν τὸ ῥητὸν, ἢ ὅτι τὸ ψευδ. κ. τ. λ., ἅλασι, ἄλεσι. 437, 4. Γ. ἀγνώμησι, ἀκούουσι, 1 5, 6. Ρ. τῶν παραινετικῶν λόγων, τῷ παρ αινετικῷ λόγῳ. 6. Ρ. λόγων, λογίων. 7. Ρ. λόγος, ὁ λόγος. 512, 1. Ρ. οὗ μοι δοκεῖ, εὖ μοι δοχεῖ. 2. Ρ. εἰρηκέναι, ταῦτα εἰρηκέναι. Ιδού, ἐπιστήμη. ἐπιστήμη ει ἀρίστη ή Ρ. δοξάζουσα, και δοξάσουσα 8. Ρ. πραγμά των, ῥημάτων. 2, φιλόθεός ἐστι, φιλόθεος καὶ σοφός ἐστι. 4. τί 4, 5. Ρ. δοκοῦμεν, δοκοῦσι 5. Ρ. φιλοσοφείν, πολιτείας, φιλοσοφεῖν οἱ πολι τείας 6, 7. Ρ. ἐπιμελόμενοι, ἐπιμελουμε Ρ. 368, 2. Ρ. θαυμάζειν ἔφης καὶ ἐκπλήττεσθαι, πῶς ὁ μὲν Φαρισαῖος μεγ., κ. τ. λ. μὴ θαύμαζε δὲ, εἰ ὁ μὲν Φαρισαῖος μεγ., κ. τ. λ. 4. 5. Γ. ηυδοκίμησεν, εὐδοκίμησεν. 5, 6. ἄκουε τοίνυν συντόμω; οὐδὲ γὰρ ἄλλως δυναίμην. 6. Ρ. ὁ μὲν μηδενός, ἡ μὲν γὰρ μηδενὸς 8. 9. Ρ. μεγάλως ὁ Φαρισαίος, μείζον. Α. ενόσει, νόσει. τῷ φράζοντος 6. Ρ. Ιώβ, ὁ Ἰώβ, 9. ἔστι καὶ δοκεῖ καὶ εἰκότως δοκεῖ 2, 3. κατεσκευακόσι, κατα σκευακόσιν. 3. καὶ ἡ αἰτία προστρίβεται, ἡ αἰτία προσρίπτεται. 4. Γ. παροινοῦντος, εοικότα. το ἐν διαμονῇ. παρακινούντος. 6, 7. και μηδὲ τὸν παρόν τα τελώνην αίδεσθέντα, Ρ. Β. ή Ρ. Το εἰρηκέναι, τι τὸν Ἰὼβ εἰρηκέναι, 8. Ρ. ἐπῆρχον, ἦρχον. 9. Ρ. ἐκράτουν, κατεκράτουν. Την τυραννίδα διακόπτων ὁ Σωτὴρ τὴν τὸ ἄν θρώπινον γένος κατέχουν σαν, καὶ ἀπὸ τῶν γεηρῶν τούτων πραγμάτων εἰς τὴν ὑπερκόσμιον αὐτοὺς ληξιν σπουδάζων ἀναγαγεῖν, Εγείρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν, ἐβόα. Διὸ καὶ ἡμεῖς τοῦ αὐτοῦ ἀκούσω μεν φωνῆς, καὶ χαίρειν καταλιπόντες τὰ ἐπὶ τῆς γῆς πρὸς οὐρανὸν ἀναδράμωμεν. Αἱ ἀκρίδες, αἷς ὁ Ἰω άννης ἐτρέφετο, οὐ ζωά εἰσιν, ὥς τινες οἴονται ἀμαθῶς, κανθάροις προσεοικότα· μὴ γένοιτο ἀλλὰ βοτάνων ἀκρέμονες ἢ φυτῶν. Ὅτι δὲ καὶ βο τάνη τίς ἐστιν ἀκρίς λε γομένη ὁ Σολομών ἡμᾶς διδάσκει λέγων· 'Ανθήσει τὸ ἀμύγδαλον, καὶ παχυνθήσεται ἡ ἀκρίς. Καλῶς δὲ αὐτοὺς καὶ γεννήματα εχιδνῶν ἐκά λεσε. Καὶ γὰρ ἐκεῖνο τὸ θηρίον διαφθεῖρον τὴν ὠδίνουσαν, καὶ διατρώγον τὴν γαστέρα αὐτοῦ, ου το λέγεται προϊέναι. Σαν φῶς ὅπερ καὶ οὗτοι ἐποί ουν, πατραλοίαι γινόμενοι, καὶ τοὺς διδασκάλους ταῖς ἑαυτῶν διαφθείροντες χερσίν. Ἔτι δὲ καὶ διὰ τοῦτο σφᾶς καλεῖ γεν νήματα ἐγιδνῶν, τουτέστι πονηρῶν γονέων κυήμα τα πονηρότερα, ἐπειδὴ τουτί. Τῆς κατασχούσης το ἀνθρώπινον γένος προ λήψεως τὴν τυραννίδα διακόπτων ὁ Σωτὴρ, καὶ ἀπὸ τῶν χαμαιζήλων πρα γμάτων εἰς τὴν ὑπερκόσμιον αὐτὸ λῆξιν ἀνάγειν σπουδάζων, ἐδός, Εγεί ρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν. Τῇ γὰρ φωνῇ τὴν οἰκείαν κεράσας δύναμιν, τῶν ἐθελόντων ἀναπτῆναι εἰς οὐρανὸν ἀνέρρωσε τὰς δυνάμεις, ὥστε πολλά χαί ρειν τῇ προλήψει φρά σαντες τῆς ἄνω πορείας. ἔχεσθαι. Αἱ ἀκρίδες, αἷς Ιωάν της ετρέφετο, οὐ ζωά εἰ σιν, ὡς τινες οἴονται άμα θώς, κανθάροις ἀπεοικότα μὴ γένοιτο· ἀλλ' ἀκρέμονες βοτάνων ή φυσ τῶν. Ούτε δὲ πέα τίς ἐστι πάλιν τὸ μέλι τὸ ἄ γριον. Αλλά μέλι δρειο ὑπὸ μελισσῶν ἀγρίων για νόμενον, πικρότατον όν καὶ πάσῃ γεύσει πολέ μιον· δι' ὧν τὴν ὑπερβάλλουσαν κάκωσιν ἐπεδείχ αυτό Ἰωάννης, οὐκ ἐν δείᾳ μόνῃ ἀλλὰ καὶ τραχύτητι πάσαν ὄρεξιν πικραίνων τοῦ σώματος. Γεννήματα εχιδνῶν Ιωάννης τοὺς Ἰουδαίους ἐκάλεσεν, ὡς πονηρῶν γονέων κυήματα πονη ρότερα. Φασὶ γὰρ τοῦτο τὸ θηρίον κατεσθίει την μητρώαν νηδύν ἐν τῷ ἀποτίκτεσθαι Έπει δὴ οὖν τὸν γεννήσαντα αὐτοὺς Θεὸν ἐγκατέλιπον, καὶ πᾶσαν δεδομένην αὐτ τοῖς χάριν ἐνέκρωσαν καταργήσαντες, εἰκότως ἐκείνοις αὐτοὺς ἀπεικάζει τοῖς ἰοβόλοις ἀχαριστίᾳ τὰς εὐεργεσίας ἐξ 649, ει κατεσθίον τὴν μη τρώαν νηδύν ἀποτίκτεσθαι.
CUM CATENIS.
pit: Exeidh pabuje. x. v. 2.., p. 81, lit. A. lin. 4.-
Lit. A. lin. 5. Ρ. πρὸς ἁμαρτίαν, cal. πρὸς τὴν
ἁμαρτίαν. ibid. 5. μὲν deest in cat. ibid. 7, 8. Ρ.
με ἐπεστήριξας, cal. υπεστήριξας.
Catena Græcorum Patrum in beatum Job collectore
Nicela, ex duobus mss. bibliotheca Bodleiana codicibus, nunc primum in lucem edita, opera et
studio Patricii Junii, Londini 1537.
P. 135.
LIB. III, EP. 12.
Catenæ auctor omisit lineas 24. Incipit enim
hisce verbis: "Οπερ μέντοι ἐπιχειροῦσι κατασκευάζειν τινές, εἰς τὸ, θάν. κ. τ. λ., p. 261, lit. C, lin.
8. ibid. 40. Ρ. ἀνδρείας, cal. ἀνδρείοις μόνοις καί.
Lit. D, lin. 1, 2. νομιστέον. Μάλιστα μὲν γὰρ κάτ
κεῖνο des. in cat. ibid. 2. Ρ. έωλον φαίνεται. Cal.
Ξωλόν μοι φαίνεται. ibid.4. ἀνδρείοις καὶ des. in cat.
ibid. 5. μὲν deest in cat. ibid. 6. διὸ καὶ περὶ γυναικός. — Lit. E, lin. 1, μηνύει· des. in cal. ibid.
5. Ρ. γνοίη, cal. ἂν γνοίη. ibid. 7. Ρ. ζωὴ δὲ, cal.
καὶ ζωή. ibid. 7. οἱ μείρονται.
P. 262, lit. A, lin. 3. ὁ Θεὸς κατ' αὐτοῦ des. in
cat. ibid. 4. P. ἀφύλακτοι, cal. άφυκτοι., ibid. 7.
εἰ δὲ διὰ τό. ibid. 9. έλεγξαι, ὅτι des. in cat. ibid.
Inter μόνον et ἐπὶ inserit δὲ cal. autel. Lit. B, lin.
1. Ρ. ἀνδροφόνος γὰρ λέγεται οὐ μόνον ὁ ἄνδρα, ἀλλὰ
καὶ ὁ γυναῖκα, cal. ἀνδροφόνος οὖν καὶ ὁ γυναίκα.
ibid. 3. Ρ. ἀνδριάς δ' ού, επί. καὶ ἀνδριάς, οὐ. ilid.
4. γυναικός. Quæ hanc vocem sequuntur lineæ 32
catenæ auctore sunt omissæ.
Ρ. 168. — LIB. 17, Ερ. 49.
Lineas 6 omnisit calenge auctor, qui sic incipit: Δύο
δὲ οἶμαι μηνύειν τὸ ῥητὸν, ἢ ὅτι τὸ ψευδ. κ. τ. λ.,
= p. 457. lit. C. lin. 6,7.
P. 437, lit. D. lin. 3. P. ἅλασι, cal. ἄλεσι.
P. 437, lit. D, lin. 4. Γ. ἀγνώμησι, cal. ἀκούουσι,
1 ibid. 5, 6. Ρ. τῶν παραινετικῶν λόγων, cal. τῷ παρ
αινετικῷ λόγῳ. ibid. 6. Ρ. λόγων, cal. λογίων. ibid.
7. Ρ. λόγος, cal. ὁ λόγος.
'
'
P. 435, 436.
LIB. IV, EP. 174.
P. 512, lit. D. lin. 1. Ρ. οὗ μοι δοκεῖ, cal. εὖ μοι
δοχεῖ. ibil. 2. Ρ. εἰρηκέναι, cal. ταῦτα εἰρηκέναι.
ibid. 2. Ιδού, lin. 4. ἐπιστήμη. des. in cat. ibid. 6.
Inter ἐπιστήμη ει ἀρίστη inserit ή cal. auct. ibid. 7.
Ρ. δοξάζουσα, και δοξάσουσα ibil. 8. Ρ. πραγμάτων, cal. ῥημάτων. Lit. E, lin. 2, P. φιλόθεός
ἐστι, cat. φιλόθεος καὶ σοφός ἐστι. ibid. 4. τί deest
in cal. ibid. 4, 5. Ρ. δοκοῦμεν, cal. δοκοῦσι ibid.
5. Ρ. φιλοσοφείν, πολιτείας, cal. φιλοσοφεῖν οἱ πολι
τείας ibid. 6, 7. Ρ. ἐπιμελόμενοι, cal. ἐπιμελουμε
vo:.
P. 442. LIB. III, EP. 278.
Ρ. 368, lit. E, lin. 2. Ρ. θαυμάζειν ἔφης καὶ
ἐκπλήττεσθαι, πῶς ὁ μὲν Φαρισαῖος μεγ., κ. τ. λ. cal.
μὴ θαύμαζε δὲ, εἰ ὁ μὲν Φαρισαῖος μεγ., κ. τ. λ. ibid.
4. 5. Γ. ηυδοκίμησεν, cal. εὐδοκίμησεν. ibid. 5, 6.
ἄκουε τοίνυν συντόμω; οὐδὲ γὰρ ἄλλως δυναίμην.
cles, in cat. ibid. 6. Ρ. ὁ μὲν μηδενός, cal. ἡ μὲν γὰρ
μηδενὸς ibid. 8. 9. Ρ. μεγάλως ὁ Φαρισαίος, cat.
μείζον.
P. 569. lit. Α. lin. 1. P. ενόσει, cal. νόσει. ibid.
1. τῷ deest in cat.
P. 569, lit. a, lin. 5. φράζοντος deest in cat.
ibid. 6. Ρ. Ιώβ, cat. ὁ Ἰώβ, ibid. 9. ἔστι καὶ δοκεῖ
thes. in cal. ibil. 9, 10. καὶ εἰκότως δοκεῖ· «les. in
cal. — Lit. B, lin. 2, 3. κατεσκευακόσι, cal. κατασκευακόσιν. ilid. 3. P. καὶ ἡ αἰτία προστρίβεται,
cal. ἡ αἰτία προσρίπτεται. ibid. 4. Γ. παροινοῦντος,
Codl. Vat. 649, et Alt. εοικότα.
Cod. Βav. το omittit.
Cod. iid ἐν διαμονῇ.
Sic Cod. Bas. et Chal. Bill. Rittersb. seri-
cal. παρακινούντος. ibid. 6, 7. και μηδὲ τὸν παρόντα τελώνην αίδεσθέντα, desunt in cat.
P. 450, 451.· LIB. III, EP. 78.
Ρ. 286. lit. Β. lin. 5, ή deest in cal. ibil. 7. Ρ. Το
εἰρηκέναι, cal. τι τὸν Ἰὼβ εἰρηκέναι, ibid. 8. Ρ.
ἐπῆρχον, cal. ἦρχον. ibid. 9. Ρ. ἐκράτουν, cal
κατεκράτουν.
Symbole Græcorum Patrum in Matthæum collatæ
«Balthasare Corderio et Petro Possino, Tolosa
P. 356.
VOLUMEN PRIMUM.
Την τυραννίδα διακό
πτων ὁ Σωτὴρ τὴν τὸ ἄν
θρώπινον γένος κατέχουν
σαν, καὶ ἀπὸ τῶν γεηρῶν
τούτων πραγμάτων εἰς
τὴν ὑπερκόσμιον αὐτοὺς
ληξιν σπουδάζων ἀναγαγεῖν, Εγείρεσθε, ἄγωμεν
ἐντεῦθεν, ἐβόα. Διὸ καὶ
ἡμεῖς τοῦ αὐτοῦ ἀκούσωμεν φωνῆς, καὶ χαίρειν
καταλιπόντες τὰ ἐπὶ τῆς
γῆς πρὸς οὐρανὸν ἀναδράμωμεν.
VOLUMEN
P. 69.
Αἱ ἀκρίδες, αἷς ὁ Ἰωάννης ἐτρέφετο, οὐ ζωά
εἰσιν, ὥς τινες οἴονται
ἀμαθῶς, κανθάροις προσεοικότα· μὴ γένοιτο
ἀλλὰ βοτάνων ἀκρέμονες
ἢ φυτῶν. Ὅτι δὲ καὶ βοτάνη τίς ἐστιν ἀκρίς λεγομένη ὁ Σολομών ἡμᾶς
διδάσκει λέγων· 'Ανθήσει
τὸ ἀμύγδαλον, καὶ παχυνθήσεται ἡ ἀκρίς.
P. 74.
Καλῶς δὲ αὐτοὺς καὶ
γεννήματα εχιδνῶν ἐκάλεσε. Καὶ γὰρ ἐκεῖνο τὸ
θηρίον διαφθεῖρον τὴν
ὠδίνουσαν, καὶ διατρώγον
τὴν γαστέρα αὐτοῦ, ου
το λέγεται προϊέναι. Σαν
φῶς ὅπερ καὶ οὗτοι ἐποί·
ουν, πατραλοίαι γινόμενοι, καὶ τοὺς διδασκάλους
ταῖς ἑαυτῶν διαφθείροντες χερσίν. Ἔτι δὲ καὶ
διὰ τοῦτο σφᾶς καλεῖ γεννήματα ἐγιδνῶν, τουτέστι
πονηρῶν γονέων κυήματα πονηρότερα, ἐπειδὴ
psit τουτί.
LIB. III, EP. 147
Τῆς κατασχούσης το
ἀνθρώπινον γένος προλήψεως τὴν τυραννίδα
διακόπτων ὁ Σωτὴρ, καὶ
ἀπὸ τῶν χαμαιζήλων πραγμάτων εἰς τὴν ὑπερκό
σμιον αὐτὸ λῆξιν ἀνάγειν
σπουδάζων, ἐδός, Εγεί
ρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν.
Τῇ γὰρ φωνῇ τὴν οἰκείαν
κεράσας δύναμιν, τῶν
ἐθελόντων ἀναπτῆναι εἰς
οὐρανὸν ἀνέρρωσε τὰς
δυνάμεις, ὥστε πολλά χαί
ρειν τῇ προλήψει φρά
σαντες τῆς ἄνω πορείας.
ἔχεσθαι.
SECUNDUM.
LIB. I, EP. 132.
Αἱ ἀκρίδες, αἷς Ιωάν--
της ετρέφετο, οὐ ζωά εἰσιν, ὡς τινες οἴονται άμα
θώς, κανθάροις ἀπεοικότα μὴ γένοιτο· ἀλλ'
ἀκρέμονες βοτάνων ή φυσ
τῶν. Ούτε δὲ πέα τίς ἐστι
πάλιν τὸ μέλι τὸ ἄγριον. Αλλά μέλι δρειο
ὑπὸ μελισσῶν ἀγρίων για
νόμενον, πικρότατον όν
καὶ πάσῃ γεύσει πολέ
μιον· δι' ὧν τὴν ὑπερβάλ
λουσαν κάκωσιν ἐπεδείχ
αυτό Ἰωάννης, οὐκ ἐνδείᾳ μόνῃ ἀλλὰ καὶ
τραχύτητι πάσαν ὄρεξιν
πικραίνων τοῦ σώματος.
LIB. I, EP. 105.
Γεννήματα εχιδνῶν
Ιωάννης τοὺς Ἰουδαίους
ἐκάλεσεν, ὡς πονηρῶν
γονέων κυήματα πονηρότερα. Φασὶ γὰρ τοῦτο
τὸ θηρίον κατεσθίει
την μητρώαν νηδύν ἐν τῷ
ἀποτίκτεσθαι Έπειδὴ οὖν τὸν γεννήσαντα
αὐτοὺς Θεὸν ἐγκατέλιπον,
καὶ πᾶσαν δεδομένην αὐτ
τοῖς χάριν ἐνέκρωσαν
καταργήσαντες, εἰκότως
ἐκείνοις αὐτοὺς ἀπεικάζει τοῖς ἰοβόλοις ἀχαριστίᾳ τὰς εὐεργεσίας ἐξ
Codl. Vat. 649, ει All. κατεσθίον τὴν μη
τρώαν νηδύν ἀποτίκτεσθαι.
col. 1655–1656page 739 of 750
PG 78:1655τὸν γεννήσαντα αύτους Θεὸν ἐγκατέλιπον, καὶ πᾶσαν δεδομένην αὐτοῖς χαρὰν ἐνέκρωσαν καταρ γήσοντες, καὶ ἀχαριστία τὰς εὐεργεσίας ἠφάνισαν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατὰ εσθίοντες εδαπάνησαν. 'Αλλ' ὁ Ἰωάννης τοῖς 10 βόλοις αὐτοὺς ἀπείκασας οὐχ ἵσταται· μέχρι καὶ τῆς ἐπιτιμήσεως, ἀλλὰ καὶ συμβουλὴν εἰσάγει. Ποιήσατε γάρ, φησί, καρ ποὺς ἀξίους τῆς μετα νοίας. Οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ φυγεῖν τὴν ἁμαρτίαν, ἀλλὰ καὶ ἀρετὴν δεῖ πολὺ λὴν ἐπιδείξασθαι· οὐ γὰρ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς παραγεγόναμεν, οἷς καὶ οἱ ἔμ προσθεν προφῆται. Αὐτ τὸς γὰρ παραγέγονεν ὁ κριτής, ὁ τῆς βασιλείας δεσπότης εἰς τὸν οὐρανὸν καλῶν, καὶ πρὸς τὰς ἐκεῖ διατριβὰς ἀνέλκων, διὰ τοῦτο δὲ τὸν περὶ τῆς γε έννης ἀνακαλύπτω λόγον, καὶ γὰρ καὶ τὰ λυπηρά ἀθάνατα. αφανίζουσιν, ἢ μᾶλλον εἰ πεῖν κατεσθίουσιν. ΕΡ. 20, 8. Ρ. τὴν ἄκαρπον Ἰουδαίων ἄκαρπον γὰρ τὴν τῶν Ἰουδ. 8. Ἰωάννης ἀκάρποις 2. Ρ. πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν, ἐκκ., τὸ ἄκαρπον δένδρον ἐχκ. Καὶ πῶς, φησί, καρπὸν δυνήσομαι ποιῆσαι, τῆς προθεσμίας συντετμημένης; Δυνήσῃ, φησίν· οὐ γὰρ τοιοῦτος ὁ καρπός οἷος δ' δὲ δένδρων, χρόνον ἀναμένων πολύν, καὶ ὡρῶν ἀνάγκαις δουλεύων, καὶ πολλῆς ἑτέρας πραγματείας δεόμενος, ἀλλ' ἀρκεῖ θελῆσαι, καὶ τὸ δένδρον εβλάστησεν. Οὐ γὰρ ἡ φύσις τῆς ῥίζης μό νον, ἀλλὰ καὶ ἡ τέχνη του γεωργοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην τὰ μέγιστα συντελεῖ καρποφορίαν. Διὰ γάρτοι τοῦτο ἵνα μὴ ταῦτα λέγωσιν, ὅτι θορυβεῖς ἡμᾶς, καὶ κατ επείγεις, καὶ ἄγχεις, ἀξίνην τε ἐπιθεὶς, καὶ τομὴν ἀπειλῶν καὶ προσόδους ἐν καιρῷ τιμωρίας ἀπαιτῶν, ἐπήγαγε δεικνὺς τὴν εὐκολίαν τῆς καρποφορίας. Τοῦτο γὰρ ἡ οἰκονομία· νῦν γὰρ πτωχείας καιρός, κ. τ. λ. β. καιρὸς νῦν 21, 1. Ρ. ἀνθρώπων σωτηρία, ἀνθρ. ἡ σωτ. 1, 2. οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστι πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην 4. Ρ. ἀπαθῶς, ἀληθῶς Ρ. 93. - ΙΙ, ΕΡ. 76. ἄριστε 8. Ρ. παρούσης, ὡς οἱ κ. τ. λ., παρούσης καὶ τῷ ζητοῦντι πρεπούσης, ὡς οἱ, κ. τ. λ. Ρ. 25, 1. Ρ. σταθμῇ, σταθμῷ. (τό) Ρ. οὐκ εὔκαιρον, ἄκαιρον. Σκόπει μοι τοῦ διαβόλου τὴν κακουργίαν, καὶ πῶς τῆς οἰκείας ἐπι λανθάνεται τέχνης· ἀφ᾽ ὧν γὰρ τὸν πρῶτον ἐξέβαλεν ἄνθρωπον, ἀπὸ τούτων πλέκει τὸν δόλον κἀνταῦθα, τὴν κατὰ τὴν γαστέρα ἀκρασίαν λέγω. Πολλῶν γοῦν ἐστιν ἀκοῦσαι καὶ νῦν ἀνοήτων λεγόντων τὰ μυρία τὴν κοιλίαν κανά. Ο δὲ Χριστὸς δεικνὺς ὅτι τὸν ἐνάρετον οὐδὲ αὐτὴ ἡ τυραννίς καταναγκάζει τι τῶν μὴ προσηκόντων ποιεῖν, καὶ πεινα, καὶ οὐχ ὑπ ακούει τῷ ἐπιτάγματι, παιδεύων ἡμᾶς ἐν μηδενὶ πεί Θεσθαι τῷ διαβόλῳ, κἂν μὴ παράβασις ἢ τὸ παρ' αὐτοῦ κελευόμενον. Οὕτω γοῦν καὶ αὐτὸς τοὺς δαί μονας ἐκείνους ἐπεστόμισε κηρύττοντας αὐτὸν Υἱὸν Θεοῦ, καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα τοῖς λεγομένοις ἐπινεύει, ἀλλὰ καὶ ἡρέμα ἐλέγχει ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς Γραφῆς μαρτυρίας φέρων. Γ. 101. Βασιλεία δὲ Θεοῦ καὶ βασιλεία οὐρανῶν τισὶ μὲν δοκεῖ μία καὶ ἡ αὐτὴ εἶ ναι καθ' ὑπόστασιν, ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ βασιλεύοντος Θεοῦ, ποτὲ δὲ ἀπὸ τῶν βασιλευομένων ἁγγέ λων, καὶ ἁγίων· οὐρανῶν δηλονότι προσαγορευομένη. Τινὲς δὲ τὴν μὲν τοῦ Θεοῦ μείζονα εἶναι, καὶ θειοτέραν οἴονται, τὴν δὲ τῶν οὐρανῶν ἐλάττονα καὶ καταδεεστέραν. Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ τισὶ μὲν δοκεῖ ἀνωτέρα εἶναι καὶ ὑψηλοτέρα τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, τισὶ δὲ ἡ αὐτή, ποτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ βασιλεύοντος Θε οὔ, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν βασιλευομένων, οὐρανῶν δηλονότι προσαγορευομένη. Πότεροι οὖν τῆς ἀλη θείας ήψαντο, τῆς σῆς ἀν εἴη κρίναι σοφίας. Πρὸ δὲ τῶν ἄλλων τοὺς ἀδελφοὺς τούτους, τους περὶ Πέτρον φημὶ καὶ τοὺς περὶ Ἰάκωβον εἰς με θητείαν ὁ Κύριος ἐκάλεσεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρή τοὺς πιστοὺς ἀδελφικὴν ἔχειν πρὸς ἀλλήλους σύμ πνοιαν καὶ διάθεσιν. 10. 510, 4. Γ. ὁ Σωτήρ, Χριστός 6. Ρ. ἐν ἑαυτοῖς, πρὸς ἑαυτούς. 6 9. διαστασιάζοντας, στασιάζοντας. 1. Ρ. τινὰ ὀρέγειν, τινὰ καὶ θυμηδίαις. 4. ή 4-6. Ρ. εὖ δὲ καὶ φάναι, υἱοὺς Θεοῦ κληθήσεσθαι τοὺς εἰρηνοποιούς, και. και λῶς δὲ καὶ υἱοὺς θεοῦ εἰρηνοποιούς ἔφη κληθήσεσθαι. 10. ἐξ ἐθν., τὸν ἐξ ἐθν. 511, 2, 5. Ρ. καὶ εἰς τὴν τῆς υἱο θεσίας, καὶ εἰς τὴν υἱοθεσίαν. 1. ὄρος ἧς ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐπιτύχωμεν εἰρηνοποιοί γενώμεθα. Ρ. 5. 6. Ρ. ἅλατι Ελισα., ἄλατε δὲ Ελισσ. 10. Ρ. ἀρετῶν, επι. ἀρετῆς. 10. Ρ. στερεωθέντα, στειρωθείσης. Ετι τὰ περὶ τοῦ λύχνου καὶ τῆς λυχνίας, καὶ οὕτω συν τόμως ἑρμηνευτέον. ἔχεις τὴν λύσιν ὧν ἠρώτησας σύντομον, 10, 9. 1. φωτοφόρου, επι. φωσφό 2. Ρ. ζωτικής, ζώσης. ρου. Εστιν ἀντίδικος ἡμῶν καὶ ἡ τοῦ σώματος ὄρεξις ὁδὸς καὶ βίος, εὔνοια πρὸς τὸ σῶμα, ἡ τῆς ἐπινα στάσεως αὐτοῦ συναίσθησις, ὀξέως παρ' ἡμῶν θε ρεῖσθαι οφείλουσα, μήποτε τοῖς προστάγμασιν απο τοῦ ὑποκύψαντες, καὶ ἀνάξια τῆς ἄνω κλήσεως πρά ξαντες, παραδοθῶμεν ὑπ' ἐκείνων τῷ κρίσῃ, ὅτε τὰ ἔργα ἡμῶν καὶ τοὺς λόγους συναγαγεῖν παραγένητα καὶ ἀποδοῦνα: ἑκάστῳ τὸ ἴδιον ἔργον. Ἐν μὲν πελάγει παρὰ τὴν τῶν ἀγρίων ἀνέμων ἐμβολὴν ὁ χειμών γίνεται· ἐν δὲ ψυχῇ παρὰ τὴν αὐ τοῦ ῥαθυμίαν· ἂν γὰρ μὴ πιαίνῃ τρυφῇ τὴν σάρκα, ἂν μὴ καταποντίζῃ οίνῳ τὸν ἡνιοχούντα λογισμόν, ἂν μὴ τὰς εὐμόρφους ὄψεις πολυπραγμονῇ, οὐκ εἴ ρεται ἡ φλόξ, οὐκ ἀνάπτεται ἡ πυρά, οὐ γίνετα: άρο
τὸν γεννήσαντα αύτους
Θεὸν ἐγκατέλιπον, καὶ
πᾶσαν δεδομένην αὐτοῖς
χαρὰν ἐνέκρωσαν καταρ
γήσοντες, καὶ ἀχαριστία
τὰς εὐεργεσίας ἡφάνι
σαν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατὰ
εσθίοντες εδαπάνησαν.
'Αλλ' ὁ Ἰωάννης τοῖς 10βόλοις αὐτοὺς ἀπείκασας
οὐχ ἵσταται· μέχρι καὶ
τῆς ἐπιτιμήσεως, ἀλλὰ
καὶ συμβουλὴν εἰσάγει.
Ποιήσατε γάρ, φησί, καρ
ποὺς ἀξίους τῆς μετα
νοίας. Οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ
φυγεῖν τὴν ἁμαρτίαν,
ἀλλὰ καὶ ἀρετὴν δεῖ πολὺ
λὴν ἐπιδείξασθαι· οὐ γὰρ
ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς παραγε
γόναμεν, οἷς καὶ οἱ ἔμπροσθεν προφῆται. Αὐτ
τὸς γὰρ παραγέγονεν ὁ
κριτής, ὁ τῆς βασιλείας
δεσπότης εἰς τὸν οὐρανὸν
καλῶν, καὶ πρὸς τὰς ἐκεῖ
διατριβὰς ἀνέλκων, διὰ
τοῦτο δὲ τὸν περὶ τῆς γεέννης ἀνακαλύπτω λόγον,
καὶ γὰρ καὶ τὰ λυπηρά
ἀθάνατα.
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
αφανίζουσιν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατεσθίουσιν.
8. 77. - LIB. 1, ΕΡ. 64.
P. 20, lit. A, lin. 8. Ρ. τὴν ἄκαρπον Ἰουδαίων -
cal. ἄκαρπον γὰρ τὴν τῶν Ἰουδ. ibid. 8. Ἰωάννης
deest in cat. ibid. 9. ἀκάρποις deest in cal. Liv. B,
lin. 2. Ρ. πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν,
ἐκκ., cal. τὸ ἄκαρπον δένδρον ἐχκ.
Descripta antem illa, quam citavimus Isidori epistola, calena auctor pergit in hunc modum: Καὶ πῶς,
φησί, καρπὸν δυνήσομαι ποιῆσαι, τῆς προθεσμίας
συντετμημένης; Δυνήσῃ, φησίν· οὐ γὰρ τοιοῦτος ὁ
καρπός οἷος δ' δὲ δένδρων, χρόνον ἀναμένων πολύν,
καὶ ὡρῶν ἀνάγκαις δουλεύων, καὶ πολλῆς ἑτέρας
πραγματείας δεόμενος, ἀλλ' ἀρκεῖ θελῆσαι, καὶ τὸ
δένδρον εβλάστησεν. Οὐ γὰρ ἡ φύσις τῆς ῥίζης μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ τέχνη του γεωργοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην
τὰ μέγιστα συντελεῖ καρποφορίαν. Διὰ γάρτοι τοῦτο
ἵνα μὴ ταῦτα λέγωσιν, ὅτι θορυβεῖς ἡμᾶς, καὶ κατ·
επείγεις, καὶ ἄγχεις, ἀξίνην τε ἐπιθεὶς, καὶ τομὴν
ἀπειλῶν καὶ προσόδους ἐν καιρῷ τιμωρίας ἀπαιτῶν,
ἐπήγαγε δεικνὺς τὴν εὐκολίαν τῆς καρποφορίας.
P. 83, 84. Lib. I, kp. 66.
Catenæ auctor omisit lineas 5 priores. Incipit
enim in hunc modum: Τοῦτο γὰρ ἡ οἰκονομία· νῦν
γὰρ πτωχείας καιρός, κ. τ. λ.
β. 20, lit. E, lin. 4. Post καιρὸς addit νῦν cat.
auct.
P. 21, lit, A, lin. 1. Ρ. ἀνθρώπων σωτηρία, cal.
ἀνθρ. ἡ σωτ. ibid. 1, 2. Verba, οὕτως γὰρ πρέπον
ἡμῖν ἐστι πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην desunt in
cal. ibid. 4. Ρ. ἀπαθῶς, cal. ἀληθῶς:
Ρ. 93. - LIB. ΙΙ, ΕΡ. 76.
P. 24. lit. E, lin. 7. ἄριστε deest in cat. ibid. lin.
8. Ρ. παρούσης, ὡς οἱ κ. τ. λ., cal. παρούσης καὶ τῷ
ζητοῦντι πρεπούσης, ὡς οἱ, κ. τ. λ.
Ρ. 25, lit. A, lin. 1. Ρ. σταθμῇ, cal. σταθμῷ. ibid.
2. (τό) deest in cat. ibid. 5. Ρ. οὐκ εὔκαιρον, calo
ἄκαιρον.
catena auctore hac adduntur:Σκόπει μοι τοῦ
διαβόλου τὴν κακουργίαν, καὶ πῶς τῆς οἰκείας ἐπιλανθάνεται τέχνης· ἀφ᾽ ὧν γὰρ τὸν πρῶτον ἐξέβαλεν
ἄνθρωπον, ἀπὸ τούτων πλέκει τὸν δόλον κἀνταῦθα,
τὴν κατὰ τὴν γαστέρα ἀκρασίαν λέγω. Πολλῶν γοῦν
ἐστιν ἀκοῦσαι καὶ νῦν ἀνοήτων λεγόντων τὰ μυρία
τὴν κοιλίαν κανά. Ο δὲ Χριστὸς δεικνὺς ὅτι τὸν
ἐνάρετον οὐδὲ αὐτὴ ἡ τυραννίς καταναγκάζει τι τῶν
μὴ προσηκόντων ποιεῖν, καὶ πεινα, καὶ οὐχ ὑπ
ακούει τῷ ἐπιτάγματι, παιδεύων ἡμᾶς ἐν μηδενὶ πείΘεσθαι τῷ διαβόλῳ, κἂν μὴ παράβασις ἢ τὸ παρ'
αὐτοῦ κελευόμενον. Οὕτω γοῦν καὶ αὐτὸς τοὺς δαίμονας ἐκείνους ἐπεστόμισε κηρύττοντας αὐτὸν Υἱὸν
Θεοῦ, καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα τοῖς λεγομένοις ἐπινεύει, ἀλλὰ
καὶ ἡρέμα ἐλέγχει ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς Γραφῆς μαρτυ
ρίας φέρων.
Γ. 101.
Βασιλεία δὲ Θεοῦ καὶ
βασιλεία οὐρανῶν τισὶ μὲν
δοκεῖ μία καὶ ἡ αὐτὴ εἶναι καθ' ὑπόστασιν, ποτὲ
μὲν ἀπὸ τοῦ βασιλεύον·
τος Θεοῦ, ποτὲ δὲ ἀπὸ
τῶν βασιλευομένων ἁγγέλων, καὶ ἁγίων· οὐρανῶν
δηλονότι προσαγορευομένή. Τινὲς δὲ τὴν μὲν τοῦ
Θεοῦ μείζονα εἶναι, καὶ
θειοτέραν οἴονται, τὴν δὲ
τῶν οὐρανῶν ἐλάττονα
καὶ καταδεεστέραν.
Lib. III, EP. 206.
Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ
τισὶ μὲν δοκεῖ ἀνωτέρα
εἶναι καὶ ὑψηλοτέρα τῆς
βασιλείας τῶν οὐρανῶν,
τισὶ δὲ ἡ αὐτή, ποτὲ μὲν
ἀπὸ τοῦ βασιλεύοντος Θε
οὔ, ποτὲ δὲ, ἀπὸ τῶν
βασιλευομένων, οὐρανῶν
δηλονότι προσαγορευομέ
νη. Πότεροι οὖν τῆς ἀλη
θείας ήψαντο, τῆς σῆς ἀν
εἴη κρίναι σοφίας.
P. 104.
Πρὸ δὲ τῶν ἄλλων τοὺς ἀδελφοὺς τούτους, τους
περὶ Πέτρον φημὶ καὶ τοὺς περὶ Ἰάκωβον εἰς με
θητείαν ὁ Κύριος ἐκάλεσεν, ἵνα μάθωμεν, ὅτι χρή
τοὺς πιστοὺς ἀδελφικὴν ἔχειν πρὸς ἀλλήλους σύμ
πνοιαν καὶ διάθεσιν. Cf. Hib. I, ep. 10.
P. 132. LIB. IV, EP. 169.
P. 510, lit. C, lin. 4. Γ. ὁ Σωτήρ, cal. Χριστός
ilid. 6. Ρ. ἐν ἑαυτοῖς, cal. πρὸς ἑαυτούς. ibid. 6 9.
διαστασιάζοντας, cal. στασιάζοντας. Lit. L. lin.
1. Ρ. τινὰ ὀρέγειν, ca'. τινὰ καὶ θυμηδίαις. ihil.
4. ή deest in cat. ibid. 4-6. Ρ. εὖ δὲ καὶ φάναι,
υἱοὺς Θεοῦ κληθήσεσθαι τοὺς εἰρηνοποιούς, και. και
λῶς δὲ καὶ υἱοὺς θεοῦ εἰρηνοποιούς ἔφη κληθήσεσθαι.
ibid. 10. P. ἐξ ἐθν., cat. τὸν ἐξ ἐθν.
P. 511, lit. A, lin. 2, 5. Ρ. καὶ εἰς τὴν τῆς υἱο
θεσίας, cal. καὶ εἰς τὴν υἱοθεσίαν. ibil. 1. Past
ὄρος addit catenæ auctor hæc: ἧς ἵνα καὶ αὐτοὶ
ἐπιτύχωμεν εἰρηνοποιοί γενώμεθα.
Ρ. 140. LIB. I, EP. 16.
P. 5. lit. C, lin. 6. Ρ. ἅλατι Ελισα., cal. ἄλατε
δὲ Ελισσ. ibid. 10. Ρ. ἀρετῶν, επι. ἀρετῆς. ibid.
10. Ρ. στερεωθέντα, cat. στειρωθείσης.
P. 445. — LIB. 1, ep. 32.
Incipit calene auctor in hunc modem: Ετι
τὰ περὶ τοῦ λύχνου καὶ τῆς λυχνίας, καὶ οὕτω συν
τόμως ἑρμηνευτέον.· Cf. ultima epistolæ verba:
ἔχεις τὴν λύσιν ὧν ἠρώτησας σύντομον, quæ omisit ille.
Cæterum hæc notanda sunt:
P. 10, lit. D. lin. 9. 1. φωτοφόρου, επι. φωσφό
Lit. E, lin. 2. Ρ. ζωτικής, cal, ζώσης.
ρου.
'P. 170.
Εστιν ἀντίδικος ἡμῶν καὶ ἡ τοῦ σώματος ὄρεξις
ὁδὸς καὶ βίος, εὔνοια πρὸς τὸ σῶμα, ἡ τῆς ἐπιναστάσεως αὐτοῦ συναίσθησις, ὀξέως παρ' ἡμῶν θε
ρεῖσθαι οφείλουσα, μήποτε τοῖς προστάγμασιν απο
τοῦ ὑποκύψαντες, καὶ ἀνάξια τῆς ἄνω κλήσεως πρά
ξαντες, παραδοθῶμεν ὑπ' ἐκείνων τῷ κρίσῃ, ὅτε τὰ
ἔργα ἡμῶν καὶ τοὺς λόγους συναγαγεῖν παραγένητα
καὶ ἀποδοῦνα: ἑκάστῳ τὸ ἴδιον ἔργον.
P. 175.
Ἐν μὲν πελάγει παρὰ τὴν τῶν ἀγρίων ἀνέμων
ἐμβολὴν ὁ χειμών γίνεται· ἐν δὲ ψυχῇ παρὰ τὴν αὐ
τοῦ ῥαθυμίαν· ἂν γὰρ μὴ πιαίνῃ τρυφῇ τὴν σάρκα,
ἂν μὴ καταποντίζῃ οίνῳ τὸν ἡνιοχούντα λογισμόν,
ἂν μὴ τὰς εὐμόρφους ὄψεις πολυπραγμονῇ, οὐκ εἴρεται ἡ φλόξ, οὐκ ἀνάπτεται ἡ πυρά, οὐ γίνετα: άρο
col. 1657–1658page 740 of 750
PG 78:1657γαλεώτερον τὰ θηρίον, οὐ διακόπτεται καθάπερ ὑπὸ κυμάτων ραγδαίων τῆς διανοίας ή καθαρότης. Νομοθετεῖ ὁ μὲν νόμος τῇ χειρί, τὸ δὲ εὐαγγέλιον τῇ ψυχῇ· καὶ ὁ μὲν τὴν πρᾶξιν, τὸ δὲ Εὐαγ γέλιον καὶ τὴν ἔννοιαν ἰθύνει καὶ οἰακίζει. Καὶ ὁ μὲν νόμος γραμματιστῇ τὰ πρῶτα στοιχεῖα διδά σκοντι, τὸ δὲ Εὐαγγέλιον ἄκρων φιλοσόφι, ἔοικε. Διὰ τοῦτο τοῖς μὲν ἀρχαίοις ὁ νόμος τὴν ἐπιορκίαν ἀπὸ ηγόρευεν, ὁ δὲ Κύριος τὸ δὲ ὁμόσαι ὅλως. Ρ. 189, 190. Τὰ νομικὰ καὶ προφητικὰ μαθήματα προπαιδεύματα εἰσι τῆς νέας καὶ εὐαγγελικῆς φιλοσοφίας. Τὰ μὲν γὰρ τῇ χειρὶ ἡ δὲ τῇ ψυχῇ νομοθετεῖ. Καὶ τὰ μὲν τὴν πρᾶξιν, ἡ δὲ τὴν ἔνα νοιαν εὐθύνει καὶ οἰα χίζει. Τὰ μὲν γὰρ γραμματιστῇ, τὰ δὲ ἄκρως φιλοσόφῳ ἔοικεν. "Αν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον 529. 6. Φαρισαίων, τουτέστιν. εἰ μὴ κ. τ. λ., - 138. Φαρισαίων, οὐ δύνασθε εἰσελθεῖν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, φησί· τουτεστιν εἰ μὴ,κ. τ. λ. άλλ' της 10. Ρ. οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, επί ἡ πύλη της βασι λείας ὑμῖν ἀποκλεισθήσεται. - 2. Ρ. ἀκο λουθεῖ. ἐκεῖνοι, κ. τ. λ., ἀκολουθεῖν ἐκεῖνος, κ. τ. λ. 2. Ροει σύμμετρον τινα 5. Ρ. πολιτευόμενοι, πολιτευσάμενοι. πατέρα σου ἵνα εξ σοι γένηται, 6, 7. Αν Κύριος ὁ Θεός σου δίνωσί σοι 7. Ρ. ἡμῖν, ὑμῖν. μέν ἐστιν 5. Ρ. δυσηνίοις, δυσηκόοις. 7, 8. Ρ. δογ ματίζων, και, δογματίζον. 559, 1. Ρ. μόνον τὰ ἁμαρτ., τὰ ἁμαρτ. μόνον. 2. Ρ. κωλύον, κωλύων. ασφαλώς τότε μὲν ἡ τελευτὴ τῶν κακῶν ἐκρίνετο, νῦν δὲ καὶ τὸ κενοῦν. 5. Ρ. ὀφθαλμόν, ὁ ὀφθαλμός. πονηρῷ ἰδοὺ Γ. ὁ μὲν μέτρον τῆς δίκης ορίζει, ὁ μὲν νόμος μέτρον ὁρίζει τῆς δίκης. 10. Ρ. πεπόνθασιν, ἐν τῷ φόβῳ κ. τ. λ., πεπόνθασι, πέρα δὲ μηδὲν τῷ φόβῳ κ. τ. λ. τοῦ 9, 8. Ρ. τὸ δ' ἐν κ. τ. λ., τὸ δ' εὐαγγέλιον ἐν, κ. τ. λ. 4. πρόοδον Ἵνα δὲ μάθῃς ὅτι καὶ ἐν τῷ νόμῳ ὁ παθὼν κρατεῖ μόνον, καὶ οὗτος ἔσται ὁ στεφανούμενος, ἐξέτασον αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν, καὶ ὄψει πολλὴν αὐτὴν οὖσαν. Ὁ μὲν γὰρ ἄρξας χειρῶν ἀδί κων ἀμφοτέρους αὐτὸς ἔσται ἀνῃρηκώς τοὺς ὀφθαλμοὺς, καὶ τὸν τοῦ πλησίον καὶ τὴν ἑαυτοῦ· διὸ καὶ μισεῖται παρὰ πάντων δικαίως· ὁ δὲ ἠδικημένος καὶ μετὰ τὸ ἴποις ἀμύνασθαι, οὐδὲν ἔσται δεινὸν πεποιηκὼς, διὸ καὶ πολλοὺς ἔχει τοὺς συναλγούντας ἅτε καθαρὸς ὤν, καὶ μετὰ τὸ ποιῆσαι ταύτης τῆς πλημα μελείας· καὶ τὰ μὲν τῆς συμφορᾶς ἴσα αὐτοῖς, τὰ δὲ τῆς δόξης οὐκ ἴσα, οὐδὲ παρὰ Θεῷ οὔτε παρ' ἀνθρώποις· διόπερ λοιπὸν οὐδὲ τὰ τῆς συμφοράς Οὐ πάντως ὁ ὠθεσθεὶς ἐν τῷ ἐλεεῖν πρὸς τὸ θεαθ. κ. τ. λ., ἐστι. σαρκί. 551, 5. κηρύττει, οπι ορύττει. περὶ μὲν τῶν δήλων, κ. τ. λ., 463, Β. Ρ. 463, Β. 8. προσέταξε, προσ έταξεν. 9. Ρ. ἐκβάλλειν, «πι. ἐξβάλλειν. 5. Ρ. φέρειν, ἐκφέρειν. Ρ. "Αγιος και μαργαρίτης τιμαλφέστατος ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος κ. τ. λ., 516, Ρ. ἔρις, εὕρησις. 9. Ρ. ἡ τῶν, ἡ παρὰ τῶν. 1, τινα, τι. 1. Ρ. εὐπόριστον ῥίπτετε τὸν λόγον, τὸ λαμπρὸν τοῦ λόγου καὶ μαργαρώδες δίπητε. 2. Ρ. παροινηθείη, παροινηθείην. 3. Ρ. ὀρθῶς μηδέν, πι. μηδὲν ὀρθῶς. 4. πραττόντων, οὐ χρὴ δὲ πιστεύειν τὰ ἅγια οὐδὲ τοῖς κυσὶν Ιουδαίοις, τοῖς πολλάκις τὸν θεῖον λόγον βαδίζουσι, καὶ, κ. τ. λο 45, 5, 6, 7, 8. Ρ. τοὺς δὲ μαργαρίτας μὴ βάλλειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἐκελεύσθημεν, τῶν πάθεσι συμφυρομένων, και. οὐδὲ τὰ μυστήρια ρίπτειν εἰς τοὺς πάθεσι συμφυρομένους. 9. Ρ. μετερχομένων, μετερχομένους. 1, 2. Ρ. βλασφημοῦντες τὸ θεῖον ὄνομα και στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς, καὶ ἡμᾶς ῥήξωσι τοὺς κατα φρονητικώς μεταδιδόντας τῶν μυστηρίων. Τινὲς δέ φασιν οὐκ ἀπὸ σκ., κ. τ. λ. διαγορεύει ει μή τίς ὁ Κύριος 7. Ρ. ὑβρίσειαν, ὑβρίσωσιν, 7, 8. Ρ. ὁρμήσοιεν, επι. ὁρμήσωσιν. 8. Ρ. πρὸ τούτου, επί. πρὸς τούτους. διαρρηγνύντες. Τοῦτον ἔμφυτον λογισμόν δεῦρο ἐπιφοιτήσας ὁ λόγος ἀνεκίνησε, καὶ τὴν ἑκάστου, κ. τ. λ., δ Β. Ρ. Ρ. τοῦ τε. τοῦ Ρ. τοῦτο διεσάφησεν εἰπών, τί ἐστιν ἀρετὴ δια επάφησεν εἰπών. 5. Γ'. θέλετε, (:ι. θέλητε οἱ Ρ. περιείληφεν, πε ριείληφε. 8. καὶ οἱ προφῆται. Οὐκ εἶπεν ὅτι Πονηρὸν δένδρον οὐ δυνήσεται καρ τὸν ἀγαθὸν ἐνεγκεῖν, ἀλλ' ὅτι οὐ δύναται, νῦν δη λαδὴ ἐν ὅσῳ ἐστὶ πονηρόν, δυνήσεται δέ· ὥσπερ εἰ τις σίδηρον πεπυρακτωμένον ἰδὼν, εἴπῃ, Οὐ δύναται ψυχρὸς εἶναι, τότε δηλονότι ὅτε πεπυράκτωται, μετὰ ταῦτα γὰρ δυνήσεται μέντοι· τὸ μὲν γὰρ ἐνεστῶτό; ἐστι χρόνου, τὸ δὲ μέλλοντος· τοιοῦτον καὶ τὸ ἀπο στολικὸν ἐκεῖνο • Ψυχικὸς ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος· νῦν γὰρ οὐ δέχεται, ὅτε ἐστὶ ψυχικός, ἐς δὲ τὸ μέλλον δέξεται πάντως μεταβληθείς. Επει δὴ κολάζειν μὲν τοὺς τοιούτους ὁ Κύριος οὐκ έκε λευσεν, φυλάττεσθαι δὲ μόνον, ὁμοῦ καὶ τοὺς ἐπηρ ῥαζομένους παρ' αὐτῶν παραμυθούμενος, κακείνους φοβῶν καὶ μεταβάλλων επετείχισεν αὐτοῖς τὴν παρ' αὐτοῦ κόλασιν. Ὁ μὲν λεπρὸς καταβάντι ἀπὸ τοῦ ὄρους προσῆλθεν· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος οὗτος εἰσελθόντι εἰς Καπερ εθύνει. ή.
CUM CATENIS.
γαλεώτερον τὰ θηρίον, οὐ διακόπτεται καθάπερ ὑπὸ
κυμάτων ραγδαίων τῆς διανοίας ή καθαρότης.
P. 182.
Νομοθετεῖ ὁ μὲν νόμος
τῇ χειρί, τὸ δὲ Εὐαγγέλιον τῇ ψυχῇ· καὶ ὁ μὲν
τὴν πρᾶξιν, τὸ δὲ Εὐαγγέλιον καὶ τὴν ἔννοιαν
ἰθύνει καὶ οἰακίζει. Καὶ ὁ
μὲν νόμος γραμματιστῇ
τὰ πρῶτα στοιχεῖα διδάσκοντι, τὸ δὲ Εὐαγγέλιον
ἄκρων φιλοσόφι, ἔοικε. Διὰ
τοῦτο τοῖς μὲν ἀρχαίοις ὁ
νόμος τὴν ἐπιορκίαν ἀπὸ
ηγόρευεν, ὁ δὲ Κύριος τὸ
δὲ ὁμόσαι ὅλως.
Ρ. 189, 190.
LIB. 1V, EP. 134.
Τὰ νομικὰ καὶ προφη
τικὰ μαθήματα προπαιδεύματά εἰσι τῆς νέας
καὶ εὐαγγελικῆς φιλοσο
φίας. Τὰ μὲν γὰρ τῇ
χειρὶ ἡ δὲ τῇ ψυχῇ
νομοθετεῖ. Καὶ τὰ μὲν
τὴν πρᾶξιν, ἡ δὲ τὴν ἔνα
νοιαν εὐθύνει καὶ οἰαχίζει. Τὰ μὲν γὰρ γραμ
ματιστῇ, τὰ δὲ ἄκρως
φιλοσόφῳ ἔοικεν.
LIB. IV, EP. 204.
Calenæ auctor omisit lineas 29. Incipit enim his
verbis: "Αν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον
tŵy x. t. h., p. 529, lit. 1), lin. 4, 5.
P. 529. lit. D, lin. 6. P. Φαρισαίων, τουτέστιν. εἰ
μὴ κ. τ. λ., - 138. Φαρισαίων, οὐ δύνασθε εἰσελθεῖν
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, φησί· τουτεστιν εἰ μὴ,κ. τ. λ.
ibid. 9. άλλ' deest in cat. ibid. d deest in cat. ibid.
της deest in cat. ibid. 10. Ρ. οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς
τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, επί ἡ πύλη της βασιλείας ὑμῖν ἀποκλεισθήσεται. - Lit. E, lin. 2. Ρ. ἀκολουθεῖ. ἐκεῖνοι, κ. τ. λ., cal. ἀκολουθεῖν ἐκεῖνος, κ.
τ. λ. ibid. 2. Ροει σύμμετρον addit τινα cal. aucl.
ibl. 5. Ρ. πολιτευόμενοι, cal. πολιτευσάμενοι. ibid.
5. Post πατέρα addit σου cat. auct. ibid. 5, 6. ἵνα
εξ σοι γένηται, des. in cat. ibid. 6, 7. Αν Κύριος ὁ
Θεός σου δίνωσί σοι des. in cal. ibid. 7. Ρ. ἡμῖν,
ral. ὑμῖν.
P. 191, 192. LIB. IV, EP. 209.
P. 158, lit. E, lin. 4. μέν ἐστιν des. in cal. ibid.
5. Ρ. δυσηνίοις, cal. δυσηκόοις. ibil. 7, 8. Ρ. δογματίζων, και, δογματίζον.
p. 559, lit. A, lin. 1. Ρ. μόνον τὰ ἁμαρτ., cal. τὰ
ἁμαρτ. μόνον. ibil. 2. Ρ. κωλύον, ci. κωλύων.
stil. 2, 3. Cat, auct. post ασφαλώς haec exhibet,
τότε μὲν ἡ τελευτὴ τῶν κακῶν ἐκρίνετο, νῦν δὲ καὶ
τὸ κενοῦν. ibid. 5. Ρ. ὀφθαλμόν, cat. ὁ ὀφθαλμός.
ibid. 7. Post πονηρῷ addit ἰδοὺ cal. auct. ibid. 7.
Γ. ὁ μὲν μέτρον τῆς δίκης ορίζει, cal. ὁ μὲν νόμος
μέτρον ὁρίζει τῆς δίκης. ib. 10. Ρ. πεπόνθασιν,
ἐν τῷ φόβῳ κ. τ. λ., cal. πεπόνθασι, πέρα δὲ μηδὲν
τῷ φόβῳ κ. τ. λ. Lit. B, lin. 2, τοῦ deest in cal.
ibil. 9, 8. Ρ. τὸ δ' ἐν κ. τ. λ., cal. τὸ δ' εὐαγγέ
λιον ἐν, κ. τ. λ. ibid. 4. Quæ voccm πρόοδον in ed. P.
sequuntur omissa sunt a catenæ auctore, qui pergit
in hunc modum: Ἵνα δὲ μάθῃς ὅτι καὶ ἐν τῷ νόμῳ
ὁ παθὼν κρατεῖ μόνον, καὶ οὗτος ἔσται ὁ στεφανού
μενος, ἐξέτασον αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν, καὶ ὄψει
πολλὴν αὐτὴν οὖσαν. Ὁ μὲν γὰρ ἄρξας χειρῶν ἀδί
κων ἀμφοτέρους αὐτὸς ἔσται ἀνῃρηκώς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ τὸν τοῦ πλησίον καὶ τὴν ἑαυτοῦ· διὸ καὶ
μισεῖται παρὰ πάντων δικαίως· ὁ δὲ ἠδικημένος καὶ
μετὰ τὸ ἴποις ἀμύνασθαι, οὐδὲν ἔσται δεινὸν πεποιη
κώς, διὸ καὶ πολλοὺς ἔχει τοὺς συναλγούντας ἅτε
καθαρὸς ὤν, καὶ μετὰ τὸ ποιῆσαι ταύτης τῆς πλημα
μελείας· καὶ τὰ μὲν τῆς συμφορᾶς ἴσα αὐτοῖς, τὰ
δὲ τῆς δόξης οὐκ ἴσα, οὐδὲ παρὰ Θεῷ οὔτε παρ'
ἀνθρώποις· διόπερ λοιπὸν οὐδὲ τὰ τῆς συμφοράς
Isa.
P. 205. LIB. IV, Er. 297.
Clena auctor omisit lineas 6. Etenim sic iucipit: Οὐ πάντως ὁ ὠθεσθεὶς ἐν τῷ ἐλεεῖν πρὸς τὸ
θεαθ. κ. τ. λ., p. 551, lit. B, lin. 819.
Cod. Vat. 650, ἐστι.
Cod. id., σαρκί.
P. 551, lit. C, lin. 5. P. κηρύττει, al. οπι
ορύττει.
P. 262.LIB. IV, ep. 94.
Catenæ auctor omisit 'ineas 26. Incipit enim hisce
verbis, περὶ μὲν τῶν δήλων, κ. τ. λ., p. 463, lit.
Β. lin. 7.
Ρ. 463, lit. Β. lin. 8. P. προσέταξε, cal. προσ
έταξεν. ibid. 9. Ρ. ἐκβάλλειν, «πι. ἐξβάλλειν. —Lit.
G, lin. 5. Ρ. φέρειν, cal. ἐκφέρειν.
Ρ. 268. — LIB. IV, EP. 181.
Calenæ auctor omisit lineas 6. Incipit enim in
hunc modum: "Αγιος και μαργαρίτης τιμαλφέ
στατός ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος κ. τ. λ., p. 516, lit.
C, lin. 1, 2.
P. 516, lit, C, lin. 5. Ρ. ἔρις, cat. εὕρησις. ibid.
9. Ρ. ἡ τῶν, cat. ἡ παρὰ τῶν. Lit. U, lin. 1, P.
τινα, cat. τι. ibid. 1. Ρ. εὐπόριστον ῥίπτετε τὸν
λόγον, cal. τὸ λαμπρὸν τοῦ λόγου καὶ μαργαρώδες
δίπητε. ibid. 2. Ρ. παροινηθείη, ent. παροινηθείην.
ibid. 3. Ρ. ὀρθῶς μηδέν, πι. μηδὲν ὀρθῶς. ibid. 4.
Catene auctor post πραττόντων, sic perkil, οὐ χρὴ
δὲ πιστεύειν τὰ ἅγια οὐδὲ τοῖς κυσὶν Ιουδαίοις,
τοῖς πολλάκις τὸν θεῖον λόγον βαδίζουσι, καὶ, κ. τ. λο
Cr. lib. I, ep. 145.
P. 45, lit. A, lin. 5, 6, 7, 8. Ρ. τοὺς δὲ μαργαρίτας
μὴ βάλλειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἐκελεύσθημεν,
τῶν πάθεσι συμφυρομένων, και. οὐδὲ τὰ μυστήρια
ρίπτειν εἰς τοὺς πάθεσι συμφυρομένους. ibid. 9. Ρ.
μετερχομένων, cal. μετερχομένους.
P. 45, lit. B, lin. 1. P.^aútoùç, rat. aútá. ibid.
1, 2. Ρ. βλασφημοῦντες τὸ θεῖον ὄνομα και στραφέν
τες ῥήξωσιν ὑμᾶς, cal. καὶ ἡμᾶς ῥήξωσι τοὺς κατα
φρονητικώς μεταδιδόντας τῶν μυστηρίων. Deimle
pergit in hunc modum, Τινὲς δέ φασιν οὐκ ἀπὸ
σκ., κ. τ. λ. Cr. lib. IV. sp. 481.
P. 516. lit. D, lin. 5, luter διαγορεύει ει μή inseτίς ὁ Κύριος cal. auct. ibid. 7. Ρ. ὑβρίσειαν, cal
ὑβρίσωσιν, ibid. 7, 8. Ρ. ὁρμήσοιεν, επι. ὁρμήσω
σιν. ilidl. 8. Ρ. πρὸ τούτου, επί. πρὸς τούτους. ibid.
8, 9. διαρρηγνύντες. Quæ sequuntur des. in cal.
· LIB. V, EP. 28.
P. 273.
Catena auctor omisit lineas 71. Incipit enim hisce
verbis: Τοῦτον ἔμφυτον λογισμόν δεῦρο ἐπιφοιτή
σας ὁ λόγος ἀνεκίνησε, καὶ τὴν ἑκάστου, κ. τ. λ.,
δ
562, lit. Β. lin. 40.
p.
Ρ. 562, lit. C, lin. 1. Ρ. τοῦ τε. cat. τοῦ ibid. 2, 3.
Ρ. τοῦτο διεσάφησεν εἰπών, cul. τί ἐστιν ἀρετὴ δια
επάφησεν εἰπών. ibid. 5. Γ'. θέλετε, (:ι. θέλητε ill.
5. οἱ deest in cal. ibil. 7. Ρ. περιείληφεν, cal. περιείληφε. ibid. 8. καὶ οἱ προφῆται. Quir bec verba
sequuntur in ed. line 21 desunt in Cal.
P. 280.
Οὐκ εἶπεν ὅτι Πονηρὸν δένδρον οὐ δυνήσεται καρτὸν ἀγαθὸν ἐνεγκεῖν, ἀλλ' ὅτι οὐ δύναται, νῦν δη
λαδὴ ἐν ὅσῳ ἐστὶ πονηρόν, δυνήσεται δέ· ὥσπερ εἰ
τις σίδηρον πεπυρακτωμένον ἰδὼν, εἴπῃ, Οὐ δύναται
ψυχρὸς εἶναι, τότε δηλονότι ὅτε πεπυράκτωται, μετὰ
ταῦτα γὰρ δυνήσεται μέντοι· τὸ μὲν γὰρ ἐνεστῶτό;
ἐστι χρόνου, τὸ δὲ μέλλοντος· τοιοῦτον καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο • Ψυχικὸς ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ
πνεύματος· νῦν γὰρ οὐ δέχεται, ὅτε ἐστὶ ψυχικός,
ἐς δὲ τὸ μέλλον δέξεται πάντως μεταβληθείς. Επει
δὴ κολάζειν μὲν τοὺς τοιούτους ὁ Κύριος οὐκ έκελευσεν, φυλάττεσθαι δὲ μόνον, ὁμοῦ καὶ τοὺς ἐπηρ
ῥαζομένους παρ' αὐτῶν παραμυθούμενος, κακείνους
φοβῶν καὶ μεταβάλλων επετείχισεν αὐτοῖς τὴν παρ'
αὐτοῦ κόλασιν.
P. 296.
Ὁ μὲν λεπρὸς καταβάντι ἀπὸ τοῦ ὄρους προσῆλθεν· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος οὗτος εἰσελθόντι εἰς Καπερ
Cod. id., εθύνει.
Col.sid., ή.
col. 1659–1660page 741 of 750
PG 78:1659ναούμ. Τίνος οὖν ἔνεκεν οὔτε οὗτος, οὔτε ἐκεῖνος εἰς τὸ ὄρος ἀνέβησαν; Οὐ διὰ ῥαθυμίαν· καὶ γὰρ ἀμφοτέρων ἡ πίστις ὀρθή· ἀλλ᾿ ὥστε μὴ ἐκκόψαι τὴν διδασκαλίαν. Προσελθών γάρ φησιν· Ο παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινώς βασανιζόμενος.» Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὅτι ἀπολογούμενος, καὶ τὴν αἰτίαν εἴρηκε δι᾿ ἣν τὸν παῖδα οὐκ ἤγαγεν, οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἦν παραλελυμένον καὶ βασανιζόμενον, φησὶ, καὶ πρὸς ἐσχάταις ὄντα ἀνα πνοαῖς φοράδην κομίζειν. Ὅτι γὰρ ἀποπνεῖν ἔμελλεν ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι δὲ ἔμελλε τελευτᾷν. Ἐγὼ δὲ τοῦ μεγάλην αὐτὸν ἔχειν πίστιν τοῦτο σημεῖον φημι εἶναι, καὶ πολλῷ μείζονα τῶν διὰ τοῦ στέγους χα λαζάντων. Ἐπειδὴ γὰρ ᾔδει σαφῶς ὅτι καὶ ἐπίταγμα ἀρκεῖ μόνον εἰς ἀνάστασιν τοῦ κειμένου, περιττὸν εἶναι ἐνόμισεν αὐτὸν ἀγαγεῖν. Τί οὖν ὁ Ἰησοῦς 8 μηδαμοῦ πρότερον ἐποίησεν ἐνταῦθα ποιεῖ, πανταχοῦ τῇ προαιρέσει τῶν ἱκετευόντων ἑπόμενος; Ένα ταῦθα γὰρ οὐ θεραπεῦσαι ἐπαγγέλλεται μόνον, ἀλλὰ καὶ παραγενέσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ· ποιεῖ δὲ τοῦτο, ἵνα μάθωμεν τοῦ ἑκατοντάρχου τὴν ἀρετήν. Ρ. Ρ. 46, Β, 6. Ρ. καὶ μετὰ ᾿Αβρ. καὶ Ἰσ. καὶ Ἰακὼν τῶν προπατόρων αὐτῶν, καὶ μετά τῶν προπατόρων αὐτῶν. 7. Ρ. ἐν τῇ τῶν οὐρα νῶν βασιλείᾳ, ἐν τῇ βασ. τῶν οὐρ. 9. Ρ. συντάσσων, συντάττων, 1. Ρ. θεῖον, νέον. 3. Ρ. τευξομένους, ἀναρρήσεως, μιᾶς τευξομένους τῆς ἀνακλίσεως. 4. Ρ. ἐναβρυνομένους, ἁβρυνομένους. Ο δὲ ἀκούσας ταῦτα καὶ ἐλεγχθεὶς, οὐκ εἶπεν Ετοιμός είμι ἀκολουθῆσαί σοι, ἀλλ᾽ ἔμεινε καθ᾿ ἑαυ τὸν, καὶ οὕτως ἐφωράθη αὐτοῦ ἡ πονηρία. Απ έπεμπε τῆς ἰδίας συνουσίας τὸν ἄνθρωπον ὁ Κύριος καρδιογνώστης υπάρχων, ὡς πλάσας κατὰ μόνας τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων· κατά μόνας δὲ εἴρηται ὅτι οὐ δεηθεὶς ἑτέρου βοηθοῦντος ἐποίησεν. Ὁρῶν γὰρ δολίοις λογισμοῖς τὸν Γραμματέα τοῦτον κεκρατημένον, καὶ ὑπὸ πνευμάτων πονηρῶν κατοικούμενον, ἤλεγξεν ἵνα μὴ ἐπίμονον τῆς ἐκείνου φαυλότητος σκάνδαλον γένηται τοῖς πιστεύουσιν αἴτιον, προς ἐκεῖνον ἐνατενίζουσι, καὶ τῆς πνευματικῆς δυνάμεως καταψηφιζομένοις ἀσθένειαν, ὡς τὸν μαθητήν μετα βαλεῖν πρὸς ἀρετὴν μὴ ἱσχυσάσης. 519, Β. 1. Ρ. οι Φαρισαῖοι ἐπελάβοντο τοῦ Σωτῆρος, ὡς μετὰ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθιομένου· μετελάβοντο· δὲ τοῦ Σωτῆρος, ὡς μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἐσθιομένου. 4. Ρ. ὅτι Χρι στὸς, ὅτι ὁ Χριστός. 5. Ρ. νομικήν, νομικόν. 519. 8. Ρ. ἀνεμαχέσαντο τὰς ἥττας, και. τὰς ἥττας ἀνεμαχέσαντο. Ρ. 549. Τούτοις τοῖς θερισταῖς, διὰ τὸ μὴ ἔχειν πολέμου ὄργανον ἐν ταῖς καρδίαις, ἔδωκε δύναμιν ἀφιέναι είν ρήνην τοῖς οἴκοις, δι' οὓς ἂν ἐλθῶσι. Τοῦτο οἶμαι δη λοῦν καὶ τὸ, ο Συγκόψουσι τὰς μαχ., ο κ. τ. λ. 157, 4, 5. οἶμαι, μᾶλλον δὲ πέπεισμαι, σαφῶς τοῦτο πεπροφητεῦσθαι 6. τὸ τῆς εἰρήνης ἄροτρον, φημὶ δὴ τοῦ όργανα. Θερισταὶ πρώην ἦσαν οἱ τῶν νόμων διδάσκαλοι, ὧν ἐπιλειψάντων οἱ ἀπόστολοι τὸν ἐκεῖνον τόπον ἐπλή. ρωσαν. Εἰκὸς δὲ τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῦτο, καὶ πρὸς τοὺς εὐαγγελιστάς, οἳ καὶ αὐτοὶ θερισταί εἰσι, δι' ἡμῶν προσφέροντες τὰ ἀγαθὰ δράγματα τῷ Θεῷ ὅτι ἐπειδὴ οἱ ἀπόστολοι ὀλίγοι τῷ ἀριθμῷ εἰσι θεή θητε καὶ ἄλλους ἐκ τῆς ἔσω μακαρίων ἐργατῶν χώ ρας ἐκβληθῆναι πρὸς τὰ ἔξω ἔθνη. Τὸ γὰρ ἐκβαλλόμενον ἐκ τῶν ἔσω ἔσωθεν ἐκβάλλετο. Ρ. 48, Β, 2. Ρ. αὐτοῖς εἰς, αὐτοῖ; ἐστιν εἰς. ἀνεκτότερο οἱ ἐν Σοδόμοις κολασθήσονται, οὐ μόνον διὰ τὸ κάντ. λ., δεδωκέναι δίκην πυρὶ καὶ θείῳ κατακλυσθέντες. 3. Ρ. τῆς φύσεως, τῶν ὅλων. Ρ. 208, 6. 1. τῇ ἁπλότητι κιρνωμένη, κιρνωμένη τῇ ἀφελείᾳ. 5, 7. θεῖόν τι χρή μα, φημὶ δὲ 8. Ρ. θατέρα θατέρας χωρισθείη, επι. ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας χωρισθείη. 9. Ρ. ἐμπίπτει· ἐκπίπτει. 3. Ρ. οὐ παρέστησεν, παρέστησεν. Δεκτική ἐστιν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύ σις καλοῦ τε καὶ κακοῦ. Ἔφη τοίνυν ὁ Κύριος· Για νεσθε, κ. τ. λ., 208, Β. 6, 7. ὡς οἱ ὄφεις, ὡς;! ὄφεις. 8. καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί, πρ 2. Ρ. ὑπόδειγμα, και παρέ δειγμα. 3. τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, τουτέσι με 4. Ρ. ὥσπερ λεβηρίδα, ὡς γῆρας. 4. μὲν 5. ὥσπερ ἐκεῖνος τὴν κα φαλὴν, φυλάττωμεν, ὡς κεφαλήν φυλάξωμεν, 6, 7. τοῦ δὲ σώματος ὀλίγον φροντίζωμεν, τὰ δὲ ἄλλα ἐῶμεν. τὴν ἀπόνηρον. Ρ. 542, 6. Ρ. ἐπειδὴ θαυμάζειν ἔχει, πῶς κ. τ. λ., εἰ θαυμάζεις, πῶς κ. τ. λ. ἔφη 542, 9. Ρ. ἕτοιμοι ἀεὶ πρὸς ἀποίο γιαν και έτοιμοι γίνεσθαι πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αντις αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος 4. 5. Ρ. φίλων ᾖ, και. φίλων ὁ ἀγαπῶν και δήμιοι Ιχθύων ὀλίγον, ὀλίγον τῶν ἰχθύων. 10. 1. καθεζομένων, προκαθημένων. — 1. Ρ. ὑπάρχων, ὑπασπιστών. 2. Ρ. ἐκείνους, ἐκείνοις. 3. εἰσελθόντας οι δεδεμέν μόνους Ρ. ώς, και. είσαι 5. Ρ. οἱ μὲν, οὗτος 5. Ρ. ἀπολαύους, ἀπολαύσουσι 6. 1. διδάσκοντες, δι σκοντες, δίκαιο: ἂν εἶεν 6. Ρ. ἀμαθείας, π. ἀμαθίας. σε βεβαιοῦντος δέ. 2, ἀναντίρρητης (0 6. Ρ. ἐγείρουσα, και. ἀνεγείρουσα. 40, διέσωζεν, Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ λογισμῶν ἡ δὲ τοῦ Κυρίου ἀπό φασις, ὅτι καὶ ἀθάνατοί εἰσιν αἱ ψυχαὶ πιστοῦσαι, καὶ ὅτι δίκας ὑφέξουσι. Μαρτυρία μὲν γὰρ τῆς ἀθα νασίας τῆς ψυχῆς ἀναντίρρητος, τὸ μὴ δύνασθαι αυτ τὴν ἀνθρώπους ἀποκτεῖναι, τῆς δὲ ἀναστάσεως καὶ κολάσεως ἀψευδῆς ἀπόδειξις, τὸ μετὰ τοῦ σώματος οὐ μὴν εἰς ἀνυπαρξίαν παραπέμπει. Ακούειν δὲ ἔστι καὶ Πλάτωνος λέγοντος ὅτι ἐπιόντος θανάτου ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον, τὸ μὲν θνητόν, ὡς ἔοικεν, αὐτοῦ ἀπο θνήσκει τὸ δὲ ἀθάνατον, στον καὶ ἀδιάφθορον οἴχεται, ὑποχωρῆσαν τῷ θανάτῳ. Πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι ἡγεμ. κ. τ. λ. Ρ. εἰκότως 1. τριχή οι διαστατόν καὶ Ρ. την δ', τὴν μέν, Ρ. καὶ ἄφθαρτον, τὸ δὲ φθαρτόν. 3. Ρ. διήμερων τῆς ἀληθείας. τ. ἀληθ. διήμ. 5, 4.
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
ναούμ. Τίνος οὖν ἔνεκεν οὔτε οὗτος, οὔτε ἐκεῖνος
εἰς τὸ ὄρος ἀνέβησαν; Οὐ διὰ ῥαθυμίαν· καὶ γὰρ
ἀμφοτέρων ἡ πίστις ὀρθή· ἀλλ᾿ ὥστε μὴ ἐκκόψαι
τὴν διδασκαλίαν. Προσελθών γάρ φησιν· Ο παῖς
μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινώς βασανιζόμενος.» Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὅτι ἀπολογού
μενος, καὶ τὴν αἰτίαν εἴρηκε δι᾿ ἣν τὸν παῖδα οὐκ
ἤγαγεν, οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἦν παραλελυμένον καὶ βα
σανιζόμενον, φησὶ, καὶ πρὸς ἐσχάταις ὄντα ἀνα
πνοαῖς φοράδην κομίζειν. Ὅτι γὰρ ἀποπνεῖν ἔμελλεν
ὁ Λουκᾶς φησιν, ὅτι δὲ ἔμελλε τελευτᾷν. Ἐγὼ δὲ τοῦ
μεγάλην αὐτὸν ἔχειν πίστιν τοῦτο σημεῖον φημι
εἶναι, καὶ πολλῷ μείζονα τῶν διὰ τοῦ στέγους χαλαζάντων. Ἐπειδὴ γὰρ ᾔδει σαφῶς ὅτι καὶ ἐπίταγμα
ἀρκεῖ μόνον εἰς ἀνάστασιν τοῦ κειμένου, περιττὸν
εἶναι ἐνόμισεν αὐτὸν ἀγαγεῖν. Τί οὖν ὁ Ἰησοῦς 8
μηδαμοῦ πρότερον ἐποίησεν ἐνταῦθα ποιεῖ, πανταχοῦ τῇ προαιρέσει τῶν ἱκετευόντων ἑπόμενος; Ένα
ταῦθα γὰρ οὐ θεραπεῦσαι ἐπαγγέλλεται μόνον, ἀλλὰ
καὶ παραγενέσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ· ποιεῖ δὲ τοῦτο, ἵνα
μάθωμεν τοῦ ἑκατοντάρχου τὴν ἀρετήν.
Ρ. 500. — LIB. I, EP. 147.
Ρ. 46, lit. Β, lin. 6. Ρ. καὶ μετὰ ᾿Αβρ. καὶ Ἰσ.
καὶ Ἰακὼν τῶν προπατόρων αὐτῶν, cai. καὶ μετά
τῶν προπατόρων αὐτῶν. ibid, 7. Ρ. ἐν τῇ τῶν οὐρα
νῶν βασιλείᾳ, cal. ἐν τῇ βασ. τῶν οὐρ. ibid. 9. Ρ.
συντάσσων, cal. συντάττων, Lit. G, lin. 1. Ρ.
θεῖον, cal. νέον. ibid. 3. Ρ. τευξομένους, ἀναῤῥή
σεως, cal. μιᾶς τευξομένους τῆς ἀνακλίσεως. ibid.
4. Ρ. ἐναβρυνομένους, cal. ἁβρυνομένους.
P. 310.
Ο δὲ ἀκούσας ταῦτα καὶ ἐλεγχθεὶς, οὐκ εἶπεν·
Ετοιμός είμι ἀκολουθῆσαί σοι, ἀλλ᾽ ἔμεινε καθ᾿ ἑαυ
τὸν, καὶ οὕτως ἐφωράθη αὐτοῦ ἡ πονηρία. Απ
έπεμπε τῆς ἰδίας συνουσίας τὸν ἄνθρωπον ὁ Κύριος
καρδιογνώστης υπάρχων, ὡς πλάσας κατὰ μόνας τὰς
καρδίας τῶν ἀνθρώπων· κατά μόνας δὲ εἴρηται ὅτι
οὐ δεηθεὶς ἑτέρου βοηθοῦντος ἐποίησεν. Ὁρῶν γὰρ
δολίοις λογισμοῖς τὸν Γραμματέα τοῦτον κεκρατη
μένον, καὶ ὑπὸ πνευμάτων πονηρῶν κατοικούμενον,
ἤλεγξεν ἵνα μὴ ἐπίμονον τῆς ἐκείνου φαυλότητος
σκάνδαλον γένηται τοῖς πιστεύουσιν αἴτιον, προς
ἐκεῖνον ἐνατενίζουσι, καὶ τῆς πνευματικῆς δυνάμεως
καταψηφιζομένοις ἀσθένειαν, ὡς τὸν μαθητήν μεταβαλεῖν πρὸς ἀρετὴν μὴ ἱσχυσάσης.
P. 350.
LIB. IV, EP. 189.
P. 519, lit. Β. lin 1. Ρ. οι Φαρισαῖοι ἐπελάβοντο
τοῦ Σωτῆρος, ὡς μετὰ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν
ἐσθιομένου· cal. μετελάβοντο· δὲ τοῦ Σωτῆρος, ὡς
μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἐσθιομένου. ibid. 4. Ρ. ὅτι Χρι
στὸς, cal. ὅτι ὁ Χριστός. ibid. 5. Ρ. νομικήν, cal.
νομικόν.
P. 519. lit. B, lin. 8. Ρ. ἀνεμαχέσαντο τὰς ἥττας,
και. τὰς ἥττας ἀνεμαχέσαντο.
Ρ. 549.
Τούτοις τοῖς θερισταῖς, διὰ τὸ μὴ ἔχειν πολέμου
ὄργανον ἐν ταῖς καρδίαις, ἔδωκε δύναμιν ἀφιέναι είν
ρήνην τοῖς οἴκοις, δι' οὓς ἂν ἐλθῶσι. Τοῦτο οἶμαι δηλοῦν καὶ τὸ, ο Συγκόψουσι τὰς μαχ., ο κ. τ. λ. Cfr.
lib. Il. ep. 56.
P. 157, lit, B, lin. 4, 5. οἶμαι, μᾶλλον δὲ πέπει·
σμαι, σαφῶς τοῦτο πεπροφητεῦσθαι des. in cat. ibid.
6. τὸ τῆς εἰρήνης ἄροτρον, φημὶ δὴ des. in cat. ibicl.
7. τοῦ deest in cal. ibid. 9. όργανα. Adduntur haec in
catena:
Θερισταὶ πρώην ἦσαν οἱ τῶν νόμων διδάσκαλοι, ὧν
ἐπιλειψάντων οἱ ἀπόστολοι τὸν ἐκεῖνον τόπον ἐπλή.
ρωσαν. Εἰκὸς δὲ τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῦτο, καὶ πρὸς
τοὺς εὐαγγελιστάς, οἳ καὶ αὐτοὶ θερισταί εἰσι, δι'
ἡμῶν προσφέροντες τὰ ἀγαθὰ δράγματα τῷ Θεῷ·
ὅτι ἐπειδὴ οἱ ἀπόστολοι ὀλίγοι τῷ ἀριθμῷ εἰσι θεή
θητε καὶ ἄλλους ἐκ τῆς ἔσω μακαρίων ἐργατῶν χώ
ρας ἐκβληθῆναι πρὸς τὰ ἔξω ἔθνη. Τὸ γὰρ ἐκβαλλό
μενον ἐκ τῶν ἔσω ἔσωθεν ἐκβάλλετο.
P. 353. — Lis. 1, ep. 153.
Ρ. 48, lit, Β, lin. 2. Ρ. αὐτοῖς εἰς, cal. αὐτοῖ;
ἐστιν εἰς.
P. 363.· Lib. V, er. 220.
Catena auctor, lineis 25 omissis, ultima tantum
exhibet epistole verba. Scribit enim ἀνεκτότερο
οἱ ἐν Σοδόμοις κολασθήσονται, οὐ μόνον διὰ τὸ κάντ.
x. t. λ., p. 625, lit. D, lin. 9.
P. ead. lit. E, lin. 1. Post δεδωκέναι addit cal.
auci, δίκην πυρὶ καὶ θείῳ κατακλυσθέντες. ibid. 3.
Ρ. τῆς φύσεως, cal. τῶν ὅλων.
Ρ. 366. — LIB. II, EP. 175.
P. 208, lit. A, lin. 6. 1. τῇ ἁπλότητι κιρνωμένη,
cal. κιρνωμένη τῇ ἀφελείᾳ. iiid. 5, 7. θεῖόν τι χρή
μα, φημὶ δὲ des. in eat. ibid. 8. Ρ. θατέρα θατέρας
χωρισθείη, επι. ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας χωρισθείη. ibid.
cat.
9. Ρ. ἐμπίπτει· cal. ἐκπίπτει. Lit. B, lin. 3. Ρ.
οὐ παρέστησεν, cal. παρέστησεν.
Catenæ auctor in hoc quidem loco finem in ponit
epistolæ; sed paucis tantum omissis pergit p. 367
hisre verbis: Δεκτική ἐστιν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύ
σις καλοῦ τε καὶ κακοῦ. Ἔφη τοίνυν ὁ Κύριος· Για
νεσθε, κ. τ. λ., p. 208, lit. Β. lin. 6, 7.
P. eadl., lit. B, lin. 7. P. ὡς οἱ ὄφεις, ral, ὡς;!
ὄφεις. ibid. 8. καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί, πρ
in cal. Lii. C, lin. 2. Ρ. ὑπόδειγμα, και παρέ
δειγμα. ibid. 3. τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, τουτέσι με
in cat. ibid. 4. Ρ. ὥσπερ λεβηρίδα, cut. ὡς γῆρας. 4.
μὲν deest in cat. ibid. 5. P. ὥσπερ ἐκεῖνος τὴν κα
φαλὴν, φυλάττωμεν, cal. ὡς κεφαλήν φυλάξωμεν,
lidl. 6, 7. τοῦ δὲ σώματος ὀλίγον φροντίζωμεν, τὰ
δὲ ἄλλα ἐῶμεν. des. in cat. ibid. 7. τὴν deest in cal.
ibid. 11. ἀπόνηρον. Quæ sequuntur line 22 23
omnes omisit cal. auct.
Ρ. 569.. LIB. IV. EP. 218.
P. 542, lit. C, lin. 6. Ρ. ἐπειδὴ θαυμάζειν ἔχει,
πῶς κ. τ. λ., cal. εἰ θαυμάζεις, πῶς κ. τ. λ. ibid
ἔφη deest in cal.
P. 542, lit. C, lin. 9. Ρ. ἕτοιμοι ἀεὶ πρὸς ἀποίο
γιαν και έτοιμοι γίνεσθαι πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ
αντις
αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος
D, lin. 4. 5. Ρ. φίλων ᾖ, και. φίλων ὁ ἀγαπῶν
ilidl. 6, 7. και δήμιοι des. in cal. ibid. 9. P. Sir
Ιχθύων ὀλίγον, cal. ὀλίγον τῶν ἰχθύων. ihil. 10. 1.
καθεζομένων, cal. προκαθημένων. — Lit. E, lin. 1.
Ρ. ὑπάρχων, cnt. ὑπασπιστών. ilidl. 2. Ρ. ἐκείνους,
cal. ἐκείνοις. ibid. 3. Inter εἰσελθόντας οι δεδεμέν
inserit μόνους cal. auct. ibid. 4. Ρ. ώς, και. είσαι
ibid. 5. Ρ. οἱ μὲν, eat. οὗτος ibil 5. Ρ. ἀπολαύους,
cat. ἀπολαύσουσι ibil. 6. 1. διδάσκοντες, eat, δι
σκοντες, δίκαιο: ἂν εἶεν ibid 6. Ρ. ἀμαθείας, π.
ἀμαθίας.
P. 376, 577.· LIB. III. EP. 253.
P. 350, lit. G, lin. 4. σε deest in cal. ilidl. 7. βε
βαιοῦντος δέ. Lit. D, lin. 2, ἀναντίρρητης dles (0
cat. ibid. 6. Ρ. ἐγείρουσα, και. ἀνεγείρουσα. ibid. 40,
Post διέσωζεν, lac exstant apud caten: anetarem
Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ λογισμῶν ἡ δὲ τοῦ Κυρίου ἀπό
φασις, ὅτι καὶ ἀθάνατοί εἰσιν αἱ ψυχαὶ πιστοῦσαι,
καὶ ὅτι δίκας ὑφέξουσι. Μαρτυρία μὲν γὰρ τῆς ἀθα
νασίας τῆς ψυχῆς ἀναντίρρητος, τὸ μὴ δύνασθαι αυτ
τὴν ἀνθρώπους ἀποκτεῖναι, τῆς δὲ ἀναστάσεως καὶ
κολάσεως ἀψευδῆς ἀπόδειξις, τὸ μετὰ τοῦ σώματος
οὐ μὴν εἰς ἀνυπαρξίαν παραπέμπει. Ακούειν δὲ
ἔστι καὶ Πλάτωνος λέγοντος ὅτι ἐπιόντος θανάτου ἐπὶ
τὸν ἄνθρωπον, τὸ μὲν θνητόν, ὡς ἔοικεν, αὐτοῦ ἀπο
θνήσκει τὸ δὲ ἀθάνατον, στον καὶ ἀδιάφθορον οἶχε
ται, ὑποχωρῆσαν τῷ θανάτῳ. Πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι
ἡγεμ. κ. τ. λ. Cf. lib. iv, ep. 195.
Ρ. 480, lit. C, lin. 9. εἰκότως deest in cal.
D. lin. 1. Luter τριχή οι διαστατόν inserit καὶ cal.
aucl. ibil. 2. Ρ. την δ', cat, τὴν μέν, ilidl, 2. Ρ. καὶ
ἄφθαρτον, cal. τὸ δὲ φθαρτόν. ihil. 3. Ρ. διήμερων
τῆς ἀληθείας. cal. τ. ἀληθ. διήμ. ibiol. 5, 4.
. *
col. 1661–1662page 742 of 750
PG 78:1661τούτῳ, ἀλλ' ἐνταῦθα. 4. ηνέχθησαν. εἴ τις καθ' ἑτέραν, 488, 6. Ρ. τοῦτο Ρ. οἱ τὰ, οἱ τοῖς τά. 5. Ρ. οὖς, ἀλλ'. 6. φαίη οι μισθὸν τούτους 8, 9. Ρ. τιμήσειε, τιμήσει. ραλογίζεσθαι, καὶ τὰς θείας παρερμηνεύειν Γραφάς" τὸ γὰρ διδόναι και τ. λ. τινὲς δὲ ἑαυτοὺς παρα λογιζόμενοι τὰς θείας παρερμηνεύειν τολμῶσι Γρα φάς· τὸ διδόναι κ. τ. λ. Ρ. 478, Α, 7, 8. Ρ. ἔχοντας βλέπει, ἔχοντας καὶ παρέχοντας βλέπει. — 1, 2. Ρ. θαύμαζε, θαυμάζῃς. 2. Ρ. άμισθ', ἀμισθόν. 5. Ρ. οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς δόσεως, ἀλλ' ἀπὸ τῆς προαιρέσεως ἡ ἐλεημοσύνη κρίνεται. καὶ γὰρ ἀπὸ τῆς προαιρέσεως κρίνεται ἡ ἐλεημοσύνη. 4. Ρ. καὶ λόγος, καὶ ὁ λόγος. 5. Ρ. φησί, λόγος, φησὶ καὶ λόγος. 6. ἀλλ᾽ εἰ και, δυνατόν. Ρ. οὐ. 10. πολλοὶ μέν. 2, κρίνεται τὰ 5. Ρ. εἰσαγαγοῦσα, προσαγαγοῦσα. 5, 4. ὑπερηκόντισε προσοίσαντας. 5. Ρ. προσήνεγκαν, ἡ δὲ κ. τ. λ., προσ ἤνεγκαν καὶ ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα· ἡ δὲ κ. τ. λ. 5. τὴν Ρ. 395. Ο μὲν Ιωάννης οὐκ ἀπόντα μόνον ἐμήνυσεν, ἀλλὰ καὶ παρόντα ἔδειξε λέγων· ὁ Ἰδὲ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ.. Διὰ τοῦτο καὶ περισσότερος προφητῶν, ὅσῳ καὶ τὸν προφητευόμενον εἶδε τοῦτον ὂν πάν τες οἱ πατριάρχαι καὶ οἱ προφῆται οι' ὀνείρων μὲν ἡ ὀπτασιῶν ἐφαντάσθη, σαν θεω, ῆσαι δὲ αὐτοψει οὐκ ἐπέτυχον. Ο βίος αὐτοῦ μία νη στεία ἦν, οὐ τράπεζαν εἶ χεν, οὐ γῆν ἀρισίμην, οὐκ ἀροτῆρα βούν, οὐ στο τον, οὐ σιτοποιόν· διὰ ταῦτα τοίνυν μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ὁ Ιω ἀννης· μείζων καὶ διὰ τοῦ τὸ ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος μητρικής προεφήτευσε, και εν σκότει κρυπτόμενος τὸ φῶς ἐλιον ουκ ἠγνόησεν. Διὰ τί μείζων ἐν γεν νητοῖς γυναικῶν ἔφης Ἰωάννης· καὶ (εἰ προφή τῆς ὁ Ἰωάννης), τί ἦν ἐν αὐτῷ περισσότερον προφήτου, ἐπειδὴ τοῦτο λέγει ὁ Κύριος. Ακουε τοίνυν πλεῖστα ἐν ὀλίγοις Μείζων ἐν γεννητοῖς γυ ναικῶν ὁ Ἰωάννης, ἐπει δὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος μητρικῆς προεφήτευσε, καὶ ἐν σκότει κρυπτόμενος, τὸ φῶς ἐλθὸν οὐκ ἠγνόησε. Περισσότερον δὲ προφη τῶν, τὸ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν ἐν σαρκὶ τὸν προφητευόμενον, εν πάντες οἱ παρ τριάρχαι καὶ προφῆται, δι' ὀνείρων μὲν ἡ ὀπτασιῶν ἐφαντάσθησαν, θεωρῆσαι δὲ αὐτοψει οὐκ ἐπ έτυχον. 21, 5 Ρ. οὐκ ἀμέριμνον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα βασάνου δεόμενον, προέθηκα; ἡμῖν, ἄρι στε των φιλοπόνων, τὸ πρόβλημα, ο κ. τ. λ. νοή σει; δὲ καὶ οὕτως τὸ, ὁ κ. τ. λ. 8. τοῦ ποιεῖ ἐστὶν οἱ Ἰωάννου. 9. πάντως Ρ. ἦν, ἐστι. Χρισ στοῦ, του Χριστού. 10. Ρ. ἐστιν ἐστι. — 1. τὸ συνταφῆναι. 5. παρ. έχοντε (*) βαπτίστης Ἰωάννη;. 21, 5, 4. Ρ. μείζων μὲν πάντων ἦν, μείζων ἦν πάντων 4. Ρ. γυναικῶν, γυναικός. 6. κατὰ μὲν τήν. 9. γεγράφα μεν. οὖν 1. Ρ. παλιντοκίᾳ, τοκίᾳ. 1, 2. Ρ. δικαιωθέντος, τελειωθέντος. ἐπειδὴ οὐδὲν ἐτελείωσεν ὁ νόμος Ρ. 451. Οἱ μὲν ἀνήκοοι τοῦ νόμου γεγονότες, τὴν τοῦ προ φήτου ἀπειλὴν κατεπλάγησαν, καὶ τόπον, καὶ σκιαν τῆς δεσποτικῆς ταφῆς ἀκηκοότες ἔδεισαν πρὸς τὸ τοῦ συμβάντος παράδοξον. Ἰουδαῖοι δὲ αὐτὸν ἰδόντες τὸν προφητευθέντα, ἔμειναν ἀγνώμονες πρὸς αὐτὸν, καὶ ἀνένδοτοι πρὸς μετάγνωσιν. 49, 2 Ρ. μηδὲν ἐμποδὼν τῷ τοῦ Κυρίου Εὐαγγελίω γινέσθω, μηδὲ περισπασμός τῇ πνευματικῇ ἀκολουθείτω διδασκαλία, μηδὲ θόρυ δὸς τῇ ἐπωφελεῖ διαλέξει μεσιτευέτω. Οὔτε γὰρ χρ., κ. τ. λ. ἐντεῦθεν παιδευόμεθα ὡς οὐ χρὴ τῇ πνευ ματικῇ διαλέξει περισπασμόν τινα μεσιτεύειν ἢ θά ρυβον· οὐδὲ γὰρ χρ., κ. τ. λ. 5. Χριστός ζη τούμενος ὑπὸ τῆς μητέρος καὶ τῶν ἀδελφῶν, αὐτῶν τήν, κ. τ. λ. — Χριστὸς ὑπὸ τῆς μητρὸς ζητούμενος τὴν, κ. τ. λ. τοὺς πένητας. Ἴσως δὲ ἀδελφ., κ. τ. λ. 46. Ρ. 436, 5. Ρ. ἄνευ τῆς κατὰ πνεῦμά φημι. Καὶ εἶπεν ὁ ᾿Απόστολος· κ. τ. λ. διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ θεῖος Παῦλος, ὅτι Εἰ, κ Το λ. 9. Ρ. αὐτοῦ, Χριστοῦ. - 1. Ρ. τῇ, ἐπὶ τῇ. καρπούμεθα. Ρ. ἅπαντα, πάντα. ἂν Ρ. συνίητε, συνῆτε. 5, 4. καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ πόητε ὑμῶν καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ τοῖς ὠσί, κ. τ. λ. ὑμᾶς. Ρ. προσώπων τριῶν, τῶν προσώπων. 3. πορευθεὶς 4. καὶ βλέποντες. ἴδητε. δὲ 8. καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως 9. ἐκάμμυσαν. Ρ. ἑαυτῶν, αὐτῶν. αἰτίαν κηρύξαι καὶ 245, 2. Ρ. τάχα πως φησι. Τοῦτο γὰρ ἐνταῦθα μηνύει τὸ, μή ποτ' ίδωσι.- ἐπά γει μήποτε ἴδωσι. 3. καὶ τοῖς ὠσίν. 5. ἰάσομαι αὐτούς. μος ὀφθαλμοῖς, ἱπι, ἀντὶ τοῦ ἴσως ἢ τάχα, κ. τ. λ. 6. Ρ. ἐμφαίνει ὑπακ., ὑπακ. έμφ. 7. καὶ ὅτι καὶ οὕτως. 5. ταύτην λαβεῖν, (ίως. ἐμφαίνει. Οτι δὲ τὸ μήποτε ἀντὶ τοῦ τάχα λαμβάνεται, ἄκουε τοῦ Παύλου λέγοντος (Γ'. γρά φοντος). κὸν. ἀνεξίκακον Ρ. δῴη, δῷ. 10. Ρ. κανταῦθα είρηται. 5. εἰ γὰρ οὕτω νοηθ., ἐνταῦθα, ἀντὶ τοῦ τάχα λαμβάνεται. Εἰ τοίνυν οὕτω νοηθ. — 5. Ρ. αὐτοῦ, ἑαυτοῦ. Γ. προειρημένῳ, προς ῃρημένῳ. τρόπου οὐκ ἀγνοῶν. φυλαχθείη, 4. Ρ. ὕβρεως διάκονος νομισθήσεται, ἀλλὰ θεραπείας καὶ ἰάσεως ύπηρ., κ. τ. λ., ρεως ἀλλ᾿ ἰάσεως ύπερ., κ. τ. λ. (ἁπλῶς) 7, 8. προσοίσων δὲ 8. Ρ. πταίσματα. ἑπταισμένα. 10. εὐαγγελισόμενος, επαγγελλόμενος.
CUM CATENIS.
τούτῳ, cal. ἀλλ' ἐνταῦθα. ibid. 4. ηνέχθησαν. Quæ
sequuntur lineæ 112, eas omnes omisit catenæ
auctor.
P. 386, 387.
- LIB. IV, EP. 135.
In catena desiderantur tres lineæ. Epistolæ enim
initium apud illius auctorem est hujuscemodi, Oùx
εἴ τις καθ' ἑτέραν, p. 488, lit. E, lin. 6.
Ρ. 489, lit. A, lin. 2. τοῦτο deest in cat. ibid. 4.
Ρ. οἱ τὰ, cat. οἱ τοῖς τά. ibid. 5. Ρ. οὖς, cal. ἀλλ'.
ibid. 6. Inter φαίη οι μισθὸν inserit τούτους cal.
auct. ibid. 8, 9. Ρ. τιμήσειε, cal. τιμήσει.
P. 387.· LIB. IV, EP. 118.
P. 478. lit. A, lin. 5. P. Eoixaç xal cautóv naραλογίζεσθαι, καὶ τὰς θείας παρερμηνεύειν Γραφάς"
τὸ γὰρ διδόναι και τ. λ. cal. τινὲς δὲ ἑαυτοὺς παραλογιζόμενοι τὰς θείας παρερμηνεύειν τολμῶσι Γραφάς· τὸ διδόναι κ. τ. λ.
Ρ. 478, lt. Α, lin. 7, 8. Ρ. ἔχοντας βλέπει, cat.
ἔχοντας καὶ παρέχοντας βλέπει. — Lit. B, lin. 1, 2.
Ρ. θαύμαζε, cal. θαυμάζῃς. ibid. 2. Ρ. άμισθ', cat.
ἀμισθόν. ibid. 5. Ρ. οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς δόσεως, ἀλλ' ἀπὸ
τῆς προαιρέσεως ἡ ἐλεημοσύνη κρίνεται. Cal. καὶ
γὰρ ἀπὸ τῆς προαιρέσεως κρίνεται ἡ ἐλεημοσύνη.
ibid. 4. Ρ. καὶ λόγος, cal. καὶ ὁ λόγος. ibid. 5. Ρ.
φησί, λόγος, cul. φησὶ καὶ λόγος. ibid. 6. ἀλλ᾽ εἰ
και, lin. 8. δυνατόν. des. in cat. ibid. 8. Ρ. el, cal.
οὐ. ibid. 10. πολλοὶ μέν. Lit. C, lin. 2, κρίνεται
des. in cal. — Lit. C, lin. 2. τὰ deest in cal. ibid.
5. Ρ. εἰσαγαγοῦσα, cal. προσαγαγοῦσα. ibid. 5, 4.
ὑπερηκόντισε ponitur in cal. post προσοίσαντας.
iii. 5. Ρ. προσήνεγκαν, ἡ δὲ κ. τ. λ., cal. προσ
ἤνεγκαν καὶ ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα· ἡ δὲ κ. τ. λ. ibid. 5.
τὴν deest in cal.
Ρ. 395.
Ο μὲν Ιωάννης οὐκ
ἀπόντα μόνον ἐμήνυσεν,
ἀλλὰ καὶ παρόντα ἔδειξε
λέγων· ὁ Ἰδὲ ἀμνὸς τοῦ
Θεοῦ.. Διὰ τοῦτο καὶ
περισσότερος προφητῶν,
ὅσῳ καὶ τὸν προφητευόμενον εἶδε τοῦτον ὂν πάντες οἱ πατριάρχαι καὶ οἱ
προφῆται οι' ὀνείρων μὲν
ἡ ὀπτασιῶν ἐφαντάσθη,
σαν θεω, ῆσαι δὲ αὐτοψει
οὐκ ἐπέτυχον.
P. 596.
Ο βίος αὐτοῦ μία νηστεία ἦν, οὐ τράπεζαν εἶχεν, οὐ γῆν ἀρισίμην,
οὐκ ἀροτῆρα βούν, οὐ στο
τον, οὐ σιτοποιόν· διὰ
ταῦτα τοίνυν μείζων ἐν
γεννητοῖς γυναικῶν ὁ Ιωἀννης· μείζων καὶ διὰ τοῦ
τὸ ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος
μητρικής προεφήτευσε,
και εν σκότει κρυπτόμε
νος τὸ φῶς ἐλιον ουκ ήγνό
ησεν.
P. 397.
LIB. I, EP. 33.
Διὰ τί μείζων ἐν γεν·
νητοῖς γυναικῶν ἔφης
Ἰωάννης· καὶ (εἰ προφήτῆς ὁ Ἰωάννης), τί ἦν
ἐν αὐτῷ περισσότερον
προφήτου, ἐπειδὴ τοῦτο
λέγει ὁ Κύριος. Ακουε
τοίνυν πλεῖστα ἐν ὀλίγοις·
Μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ὁ Ἰωάννης, ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς νηδύος μητρι
κῆς προεφήτευσε, καὶ ἐν
σκότει κρυπτόμενος, τὸ
φῶς ἐλθὸν οὐκ ἠγνόησε.
Περισσότερον δὲ προφη
τῶν, τὸ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν
ἐν σαρκὶ τὸν προφητευόμένον, εν πάντες οἱ παρ
τριάρχαι καὶ προφῆται, δι'
ὀνείρων μὲν ἡ ὀπτασιῶν
ἐφαντάσθησαν, θεωρή
σαι δὲ αὐτοψει οὐκ ἐπέτυχον.
- LIB. 1, EP. 68.
P. 21, lin. C, lin. 5 seqq. Ρ. οὐκ ἀμέριμνον, ἀλλὰ
καὶ σφόδρα βασάνου δεόμενον, προέθηκα; ἡμῖν, ἄριστε των φιλοπόνων, τὸ πρόβλημα, ο κ. τ. λ. Cut. νοήσει; δὲ καὶ οὕτως τὸ, ὁ κ. τ. λ. ibid. 8. Luiserit cat.
τοῦ ποιεῖ ἐστὶν οἱ Ἰωάννου. ibi. 9. πάντως omittit
cal. auct. ibid. 9. Ρ. ἦν, cal. ἐστι. ibid. 10. P. Χρισ
Cal.
στοῦ, cal. του Χριστού. ibid. 10. Ρ. ἐστιν
ἐστι. — Lit. D, lin. 1. τὸ συνταφῆναι. ibid. 5. παρ.
έχοντε ues. in cal.
(*) Cod B.ν. βαπτίστης Ἰωάννη;.
P. 21, lit. D, lin. 5, 4. Ρ. μείζων μὲν πάντων ἦν,
cal. μείζων ἦν πάντων ibid. 4. Ρ. γυναικῶν, cal.
γυναικός. ibid. 6. κατὰ μὲν τήν. ibid. 9. γεγράφαLii. E,
μεν. des, in cal. ibid. οὖν deest in cal.
lin. 1. Ρ. παλιντοκίᾳ, cal. τοκίᾳ. ibid. 1, 2. Ρ. δι
καιωθέντος, cal. τελειωθέντος. ibil. ἐπειδὴ οὐδὲν
ἐτελείωσεν ὁ νόμος desiderantur in cat.
Ρ. 451.
Οἱ μὲν ἀνήκοοι τοῦ νόμου γεγονότες, τὴν τοῦ προ
φήτου ἀπειλὴν κατεπλάγησαν, καὶ τόπον, καὶ σκιαν
τῆς δεσποτικῆς ταφῆς ἀκηκοότες ἔδεισαν πρὸς τὸ τοῦ
συμβάντος παράδοξον. Ἰουδαῖοι δὲ αὐτὸν ἰδόντες τὸν
προφητευθέντα, ἔμειναν ἀγνώμονες πρὸς αὐτὸν, καὶ
ἀνένδοτοι πρὸς μετάγνωσιν.
P. 461. LIB. 1, EP. 159.
P. 49, lit. E, lin. 2 seqq. Ρ. μηδὲν ἐμποδὼν τῷ
τοῦ Κυρίου Εὐαγγελίω γινέσθω, μηδὲ περισπασμός
τῇ πνευματικῇ ἀκολουθείτω διδασκαλία, μηδὲ θόρυ
δὸς τῇ ἐπωφελεῖ διαλέξει μεσιτευέτω. Οὔτε γὰρ χρ.,
κ. τ. λ. cat. ἐντεῦθεν παιδευόμεθα ὡς οὐ χρὴ τῇ πνευ
ματικῇ διαλέξει περισπασμόν τινα μεσιτεύειν ἢ θά
ρυβον· οὐδὲ γὰρ χρ., κ. τ. λ. ibid. 5. Χριστός ζητούμενος ὑπὸ τῆς μητέρος καὶ τῶν ἀδελφῶν, αὐτῶν
τήν, κ. τ. λ. — Cat. Χριστὸς ὑπὸ τῆς μητρὸς ζητούμενος τὴν, κ. τ. λ.
P. 50, lit. A, lin. 3. τοὺς πένητας. Addit cal.
Ἴσως δὲ ἀδελφ., κ. τ. λ. Cfr. lib. 1V, ep. 46.
Ρ. 436, lit. C, lin. 5. Ρ. ἄνευ τῆς κατὰ πνεῦμά
φημι. Καὶ εἶπεν ὁ ᾿Απόστολος· El, κ. τ. λ. cal. διὰ
τοῦτο εἶπεν ὁ θεῖος Παῦλος, ὅτι Εἰ, κ Το λ. ibid. 9.
Ρ. αὐτοῦ, eat. Χριστοῦ. - Lit. D, Fix. 1. Ρ. τῇ, cal.
ἐπὶ τῇ. ibid. 2. καρπούμεθα. Quae sequuntur linea
tres, eas omisit cal. auct.
Ρ. 469. - LIB. 11, EP.
P. 243, lit. A, lin. 1. P. ἅπαντα, cal. πάντα. ilid.
2, ἂν deest in cat. ibid. 5. Ρ. συνίητε, cal. συνῆτε.
ibid. 5, 4. καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ πόητε
des. in cat. ibid. 5. Post ὑμῶν calene akclur scribil, καὶ τὰ ἑξῆς. Omittit igitur omnia inde a καὶ
τοῖς ὠσί, κ. τ. λ. usque ad ὑμᾶς. Cf. lin. 9. ibid. 10.
Ρ. προσώπων τριῶν, cal, τῶν προσώπων. — Lit. B,
lin. 3. πορευθεὶς deest in cat. ibid. 4. καὶ βλέπον
τες. iliul. 5. ἴδητε. dles. in cat. ibid. 7. δὲ deest in
Cal. ibid. 8. καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ibid. 9. ἐκάμμυσαν.
des. in cat. ibid. 9. Ρ. ἑαυτῶν, cal. αὐτῶν. - Lit.
C, lin. 1. Inter αἰτίαν et κηρύξαι inserit καὶ cat.
aucl.
P. 245, lil. C, lin. 2. Ρ. τάχα πως φησι. Τοῦτο
γὰρ ἐνταῦθα μηνύει τὸ, μή ποτ' ίδωσι.- Cal. ἐπάγει μήποτε ἴδωσι. ibid. 3. καὶ τοῖς ὠσίν. ibid. 5.
ἰάσομαι αὐτούς. des. in cat. Adduntur enim μος
ὀφθαλμοῖς, ἱπι, ἀντὶ τοῦ ἴσως ἢ τάχα, κ. τ. λ. ibid.
6. Ρ. ἐμφαίνει ὑπακ., cal. ὑπακ. έμφ. ibid. 7. καὶ
ὅτι καὶ οὕτως. Lit. D, lin. 5. ταύτην λαβεῖν, (ίως.
in cat., in qua sic conjunguntur verborum enuntia.
tiones, ἐμφαίνει. Οτι δὲ τὸ μήποτε ἀντὶ τοῦ τάχα
λαμβάνεται, ἄκουε τοῦ Παύλου λέγοντος (Γ'. γρά
φοντος). Lit. D, lin. 7. P. didaxtòv, cal. didaxtı.
κὸν. ibid. 7. ἀνεξίκακον deest in cat. ibid. 8. Ρ. δῴη,
cat. δῷ. ibid. 10. Ρ. κανταῦθα είρηται.
Lit. E,
lin. 5. εἰ γὰρ οὕτω νοηθ., cal. ἐνταῦθα, ἀντὶ τοῦ τάχα
λαμβάνεται. Εἰ τοίνυν οὕτω νοηθ. — Lit. E, lin. 5.
Ρ. αὐτοῦ, cal. ἑαυτοῦ. Γ. προειρημένῳ, cul. προς
ῃρημένῳ. ibid. 6. τρόπου deest in cat. ibid. 8. οὐκ
ἀγνοῶν.
P. 244, lit. A, lin. 5. φυλαχθείη, des. in cat. ibid.
4. Ρ. ὕβρεως διάκονος νομισθήσεται, ἀλλὰ θεραπείας
καὶ ἰάσεως ύπηρ., κ. τ. λ., cit. ρεως ἀλλ᾿ ἰάσεως
ύπερ., κ. τ. λ. ibid. 6. (ἁπλῶς) deest in cat. ibid.
7, 8. προσοίσων δὲ des, in cal. bil. 8. Ρ. πταίσματα.
cl. ἑπταισμένα. ibid. 10. P. εὐαγγελισόμενος, cul.
επαγγελλόμενος.
Ea omnia desunt in Cod. Bav.
col. 1663–1664page 743 of 750
PG 78:1663190, 1. Ρ. τῆς ψυχῆς. τῆς μὲν ψυχῆς. 3. Ρ. τὸ σώζειν ψυχήν, τὸ ψυχήν σώζειν. 4. Ρ. διακονίαν, ὑπηρεσίαν. 5. Ρ. μεθ' ιδρώτων. ει. ἐξ ιδρώτων. Εγρηγορέναι χρή τους καλούς γεωργούς καὶ φυλάττειν, κ. τ. λ. 57, 5. Ρ. ἀναθάλλοντα. ἀνατέλο λοντα. 5. Ρ. εἰ γὰρ μὴ, ἐὰν μή. 6. Ρ. προδεδώκειμεν, προδωμεν. 8. ὁ Ρ. εὗρε, εὕροι. Γ. καὶ ἄξια πυρὸς ζιζάνια ἐν ἡμῖν κατειργάσατο. οὐδ' ἄξια πυρὸς ζιζάνια ἐν ἡμῖν κατειργάσαιτο. (Τούτα ἐστι πονηροὺς λογισμοὺς τοὺς ἐκ τῆς καρδίας ἐξερα χομένους καὶ κινοῦντας τὸν ἄνθρωπον.) Ρ. 480. θέλεις ἀπ., κ. τ. λ., δοῦλοι δ᾽ ἂν εἶεν οἱ λέγοντες· θέλεις ἀπ., κ. τ. λ. 5, 4. Ρ. ἀεὶ τῷ θ. θ. εὐν., τῷ θ. θ. ἀεὶ εὖν, 5. Θεοῦ, Χριστοῦ. 7. Ρ. συνεκτμηθῇ, συνεκτηθείῃ. Ρ. ἔτι, ἔστι. δντα 4. Ρ. ὁ δὲ Κύριος καὶ συνιεῖ, καὶ πολλάκις ἐποίησεν. Οὐκ κ. τ. λ., ὁ δὲ Κύριος πάντα εἰδὼς πρὸ γενέσεως αὐτῶν οὐκ, κ. τ. λ. Ρ. 58, 5. Ρ. τὸν Ησαύ, Ησουν. β. Ι. συνεκτίλλῃ, συνεκτέμῃ. 7. μὴ θανατώσας, οὐκ ἐθανάτωσε. 8. Ρ. μή νε κρώσας, οὐκ ἐνέκρωσεν. 10. Ρ. μὴ ἀμυνάμενος, οὐκ ἠμύνατο. 10. Ρ. του Πέτρου τὴν ἄρνησιν, εαι. τὴν ἄρν. Πέτρου. — 1. Γ. μὴ ἐκκόψας, οὐκ ἐξέκοψε. 2. τον 3. Ρ. τέρματα, πέρατα. Ὅσοι δὲ βαθύῤῥιζοί εἰσι καὶ πολύ καρποι, ὧν οἱ στάχυες κομώντες, καὶ ὑπὸ τοῦ καρ που βριθόμενοι καρηβαρήσουσιν ὑπὸ τῆς πρὸς ἄμη τον ώρας, μονονουχί ἐφ' ἑαυτοὺς καλοῦντες τὴν τῶν θεριστών δρεπάνην, τούτους ὁ Χριστὸς εἰς τὰς ούρα νίους λήξεις ἀποκομίσαι τοῖς ἀγγέλοις προσέταξε συνε εορτάσοντας καὶ συμβασιλεύσοντας, καὶ ἀτελευτήτου θυμηδίας μεθέξοντας. Πατρός Λόγος, καὶ τὸ θεῖον ἑαυτοῦ κήρυγμα βασι λείαν καλεί, ὡς ὠδῖν., κ. τ. λ. τὸ θεῖον κή ρυγμα ὁ Χριστὸς βασιλείαν καλεῖ, ὡς ὠδῖν., κ. τ. λ. ίψια. 11. ὁμοία γάρ ἐστιν. 3. γίνεται. ὃ δὲ λέγει, και φησιν. 5. Ρ. ἀποκρύψαι, ἀποκρύπτειν. ἀγροικιζομένῃ παρεχώρησεν. διὰ πολλὰ δὲ κόκκῳ σινάπεως τὴν βασιλείαν τῶν οὐ ρανῶν ἀπ., κ. τ. λ. 199. 59, 7. πλείστων ἕνεκα τρόπων συντεταγμένην. καὶ ἁπλῶς βραχὺ; μέν ἐστιν, κ. τ. λ. εμ. 76. Ρ. 43, 7. 8. σπειρόμενος 9. Γ'. λεγομένων, λελεγμένων. 454, Α, 1. ἐπαγγέλλεται, ἀπαγγ. 6. Ρ. οὐ τὸ ψεύδος, τὸ ψευδ. οὐ. 7. δὲ ἀληθ., δ' ἀληθ. 9, 10. Ρ. ἐφίενται, ἀφίενται. 1. πρὸς αὐτήν. Δοκεῖ μὲν γὰρ ὁ θεῖος σπόρος σμικρότατος εἶναι καὶ ἀτελέστατος τῶν παρὰ ἀνθρώποις λόγων, Ἑλληνικῶν τε καὶ βαρβαρικῶν δύναμιν δὲ οὐ τὴν τυχούσαν ἐν ἑαυτῷ φέρει, ώς και λύψαι πᾶσαν τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν, ἣν λαχάνοις παραβέβληκεν ὁ Σωτὴρ, τὸ ἀσθενὲς καὶ φθορέματο τῶν ἀνθρώποις αἰνιγμάτων ὧδε αἰνιξάμενος. 60, 2. Ρ. οὐσίας καὶ τῆς θεις ότα Μαρίας ληφθέντος, τὴν ἀπ' αἰῶνος οὐσίας ανα ληφθέντος τὴν ἀπ' αἰῶνος. Ρ. 299, 5. Ρ. ἐπειδὴ γέγραφος, και, ο ἀπορεῖς. 8. Ρ. ἔφησε δὲ καὶ, και, εἶπε δὲ καὶ ἐνταῦθα, 8. ζιζανίων ει παραβολῇ δηλαδή 340, 2. Ρ. πλὴν ἵνα μὴ δόξω τις σκέψεις ἐπινοεῖν, τὸ ἀποῤῥητότερον φράσω, φήσας ότι, κ. τ. λ. ἔπειτα ἔχω τι λέγειν καὶ ἀποφέρ τότερον, ὅτι, κ. τ. λ. 5. Ρ. συγκράτησεν εκ σύγκρισιν. 6. Ρ. τούτου, λόγου. Τ. Ι. ὁ Χριστὸς ἐν ἡμῖν, ἐν ἡμῖν ὁ Χριστός. προς εαυτό. Ποιωθέντες γοῦν οἱ τὸν σπόρον τὸν οὐρι γιον ἀποδεδεγμένοι ἐκ τῆς τοῦ λόγου δυνάμεων, γε γόνασι καὶ αὐτοὶ οὐράνιον σπέρμα. Οὗτοί εἰσιν εξ ολ τῆς βασιλείας· ὁμοίως καὶ τὸ τοῦ πονηροῦ σπέρμα βληθέν, υἱοὺς ἀπεργάσατο τοῦ πονηροῦ. Ζιζάνιον γαρ ἐν ἀθέοις δόγμασι ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς κατα καὶ σπέρμα πονηρὸν αὐτοὺς ἐποίησεν. 54, 5. Ρ. ὁ τὸν πολυτίμητον, 6 τὸν πολυφεγγῇ τοῦτον καὶ πολυτίμητον. 55, 1. Ρ. μαργαρίτης δὲ κεκλ., λ. μαργ. δὲ ὁ Χριστὸς διὰ τοῦτο κεκλ. Ρ. 60, 5. Ρ. ὥσπερ ἡ ῥιπτ. ἐν θαλ σαγ., ὥσπερ ἐν θαλ. ῥεπτ. ή σαγ. 7. οὕτως ἡ, οὕτως καὶ ἡ. 8. Ρ. ἔθνους, γένους. 60, 1. Ρ. ἀναξίᾳ, οὐκ ἀξίᾳ ὁρμήσαντι αι Εἶτα, τῆς σαγήνης ερευνωμένης, κ. τ. λ. 7. Χριστοῦ, του Χριστού. 1. καὶ συνάγεται μὲν, τὰ μὲν καὶ συνάγει. Ρ. 498. Τετράρχην οἶμαι τοῦτον διὰ τοῦτο λε λέχθαι ὅτι ὑπὸ τῶν τεσσάρων. 2, ήρχθη Δ. τῆς ἀφροσύνης, τῆς ἀκολασίας, τῆς δειλίας, τῆς αδικία, ὡς ἄφρων γὰρ ἀπεριοχές πτως ομνύει· ὡς ἀκόλαστος τοῦ ἀδελφοῦ γυναίκα άγιο ται· ὡς δειλὸς τὸν ὄχλον φοβεῖται, τὸν Ἰωάννην ἀποκτεῖναι βουλόμενος· ὡς ἄδικος τὸν παράνομων φόνον ἐργάζετο. Ρ. 500. σηπος λέγει ὅτι ζώντος. 465. 405, 4. Ρ. ἔσχε την, ἔσχεν Ηρώδης τήν. 4. γυναίκα πρὸς ἐν ἔστιν ἀπαντῆσαι καὶ εἰπεῖν, πως ούν οὐχ. Γ. γήμαντα ἐνεκάλει, και, γήμαντι τῷ Ηρώδῃ ἐγκαλεί, μα 13, 1. 1. πρὸς ὄν τις. ιία. 7. ἀποφαίνων. Ρ. 465, 9, 10 ήρα γὰρ αὐτῆς ἐκ πολλ λου) ὁ 1, μοει προβεβλήσεται όπως Δι τί γὰρ οὐχὶ καὶ τὸν φόνον αὐτῷ οὐκ ὠνείδ. δεν ή Βαπτιστής, πολλῷ χαλεπώτερον ὄντα τῆς μοιχείας καὶ μάλιστα ὅτι ἀδελφοκτονία ἦν. Εστι των τ
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
P. 475. LIB. II, ep. 144.
P. 190, lit. E, lin. 1. Ρ. τῆς ψυχῆς. cal. τῆς μὲν
ψυχῆς. ibid. 3. Ρ. τὸ σώζειν ψυχήν, cat. τὸ ψυχήν
σώζειν. ibil. 4. Ρ. διακονίαν, cal. ὑπηρεσίαν. ibid.
5. Ρ. μεθ' ιδρώτων. ει. ἐξ ιδρώτων.
P. 478. LIB. 1, EP. 194.(
Tribus lineis omissis, auctor calenæ incipit in bunc
modum: Εγρηγορέναι χρή τους καλούς γεωργούς
καὶ φυλάττειν, κ. τ. λ.
P. 57, lit. O, lin. 5. Ρ. ἀναθάλλοντα. cal. ἀνατέλο
λοντα. iii. 5. Ρ. εἰ γὰρ μὴ, cal. ἐὰν μή. ibid. 6.
Ρ. προδεδώκειμεν, cal. προδωμεν. ibid. 8. ὁ dest
in cat. ibid. 8. Ρ. εὗρε, cat. εὕροι. ibid. 9, 10. Γ.
καὶ ἄξια πυρὸς ζιζάνια ἐν ἡμῖν κατειργάσατο. cal.
οὐδ' ἄξια πυρὸς ζιζάνια ἐν ἡμῖν κατειργάσαιτο. (Τούτα
ἐστι πονηροὺς λογισμοὺς τοὺς ἐκ τῆς καρδίας ἐξερα
χομένους καὶ κινοῦντας τὸν ἄνθρωπον.)
Cum verbis, quæ uncis inclus: sunt, conferri potest epistolae initium.
Ρ. 480.
- LiB. I, BP. 195.
P. 57, lit. E, lin. 2. P. θέλεις ἀπ., κ. τ. λ., cal.
δοῦλοι δ᾽ ἂν εἶεν οἱ λέγοντες· θέλεις ἀπ., κ. τ. λ.
ibid. 5, 4. Ρ. ἀεὶ τῷ θ. θ. εὐν., cal. τῷ θ. θ. ἀεὶ εὖν,
ibid. 5. Θεοῦ, cat. Χριστοῦ. ibid. 7. Ρ. συνεκτμηθῇ,
cal. συνεκτηθείῃ.
Ρ. 58, lit. A, lin. 1. ἔτι, cal. ἔστι. ibid. δντα
deest in cal. ibid. 4. Ρ. ὁ δὲ Κύριος καὶ συνιεῖ, καὶ
πολλάκις ἐποίησεν. Οὐκ κ. τ. λ., al. ὁ δὲ Κύριος
πάντα εἰδὼς πρὸ γενέσεως αὐτῶν οὐκ, κ. τ. λ.
Ρ. 58, lit. lin. 5. Ρ. τὸν Ησαύ, Cal. Ησουν. ibid.
β. Ι. συνεκτίλλῃ, cal. συνεκτέμῃ. ibid. 7. P.
μὴ
θανατώσας, cat. οὐκ ἐθανάτωσε. ibid. 8. Ρ. μή νε
κρώσας, al. οὐκ ἐνέκρωσεν. ibid. 10. Ρ. μὴ ἀμυνά
μενος, cul. οὐκ ἠμύνατο. ihil. 10. Ρ. του Πέτρου
τὴν ἄρνησιν, εαι. τὴν ἄρν. Πέτρου. — Lut. B, lin. 1.
Γ. μὴ ἐκκόψας, cat. οὐκ ἐξέκοψε. ibid. 2. τον deest
in cal. ibid. 3. Ρ. τέρματα, cal. πέρατα.
Ceterum catenæ auctor, tota hac epistola descripla, læc adulit: Ὅσοι δὲ βαθύῤῥιζοί εἰσι καὶ πολύκαρποι, ὧν οἱ στάχυες κομώντες, καὶ ὑπὸ τοῦ καρπου βριθόμενοι καρηβαρήσουσιν ὑπὸ τῆς πρὸς ἄμητον ώρας, μονονουχί ἐφ' ἑαυτοὺς καλοῦντες τὴν τῶν
θεριστών δρεπάνην, τούτους ὁ Χριστὸς εἰς τὰς ούρα
νίους λήξεις ἀποκομίσαι τοῖς ἀγγέλοις προσέταξε συνε
εορτάσοντας καὶ συμβασιλεύσοντας, καὶ ἀτελευτήτου
θυμηδίας μεθέξοντας.
P. 481. LIB. II, EP. 198.
P. 216, lit. B, lin. 9. P. ¿ Belóratos, ŵ copè, toū
Πατρός Λόγος, καὶ τὸ θεῖον ἑαυτοῦ κήρυγμα βασι
λείαν καλεί, ὡς ὠδῖν., κ. τ. λ. Cal. τὸ θεῖον κή
ρυγμα ὁ Χριστὸς βασιλείαν καλεῖ, ὡς ὠδῖν., κ. τ. λ.
ίψια. 11. ὁμοία γάρ ἐστιν. Lit. C, lin. 3. γίνεται.
des, in cal. Lit. C, lin. 3. P. ὃ δὲ λέγει, cal. και
φησιν. ibid. 5. Ρ. ἀποκρύψαι, al. ἀποκρύπτειν.
ibil. 7. ἀγροικιζομένῃ deest in cal. ibid. 8. Post
παρεχώρησεν. al. auct. pergit in hunc modum,
διὰ πολλὰ δὲ κόκκῳ σινάπεως τὴν βασιλείαν τῶν οὐ
ρανῶν ἀπ., κ. τ. λ. cfr. lib. I, ep. 199.
P. 59, lit. A, lin. 7. πλείστων ἕνεκα τρόπων des.
in cal. Lit. B, lin. 5. thy deest in cat. ibid. 9.
συντεταγμένην. ult. ep. vocab. Cal. auct. addit,
καὶ ἁπλῶς βραχὺ; μέν ἐστιν, κ. τ. λ. Cfr. lib. 1V,
εμ. 76. Ρ. 43, lit. E, lin. 7. ibid. 8. σπειρόμενος
deest in cat. ibi. 9. Γ'. λεγομένων, cal. λελεγμένων.
ibid. 10. xai deest in cal.
P. 454, lit. Α, lin. 1. P. ἐπαγγέλλεται, cal. ἀπαγγ.
ibid. 6. Ρ. οὐ τὸ ψεύδος, cal. τὸ ψευδ. οὐ. Iul. 7.
δὲ ἀληθ., cat. δ' ἀληθ. mid. 9, 10. Ρ. ἐφίενται, cal.
ἀφίενται. Lit. B, lin. 1. πρὸς αὐτήν. Omissis onnibus, quæ in ed. Par. hæc verba sequuntur, pergit
calenas actor hisce verbis: Δοκεῖ μὲν γὰρ ὁ θεῖος
σπόρος σμικρότατος εἶναι καὶ ἀτελέστατος τῶν παρὰ
ἀνθρώποις λόγων, Ἑλληνικῶν τε καὶ βαρβαρικῶν·
δύναμιν δὲ οὐ τὴν τυχούσαν ἐν ἑαυτῷ φέρει, ώς και
λύψαι πᾶσαν τὴν ἀνθρωπίνην σοφίαν, ἣν λαχάνοις
παραβέβληκεν ὁ Σωτὴρ, τὸ ἀσθενὲς καὶ φθορέματο
τῶν ἀνθρώποις αἰνιγμάτων ὧδε αἰνιξάμενος.
P. 484. LIb. 1, ep. 201.
P. 60, lit. A, lin. 2. Ρ. οὐσίας καὶ τῆς θεις ότα
Μαρίας ληφθέντος, τὴν ἀπ' αἰῶνος Gal. οὐσίας ανα
ληφθέντος τὴν ἀπ' αἰῶνος.
Ρ. 489. LIB. HI, EP. 107.
P. 299, lit. E, lin. 5. Ρ. ἐπειδὴ γέγραφος, και, ο
ἀπορεῖς. ibid. 8. Ρ. ἔφησε δὲ καὶ, και, εἶπε δὲ καὶ
ἐνταῦθα, ibid. 8. Inter ζιζανίων ει παραβολῇ inser
δηλαδή cal. auct. ibid..
P. 340, lit. A. lin. 2. Ρ. πλὴν ἵνα μὴ δόξω τις
σκέψεις ἐπινοεῖν, τὸ ἀποῤῥητότερον φράσω, φήσας
ότι, κ. τ. λ. cal. ἔπειτα ἔχω τι λέγειν καὶ ἀποφέρ
τότερον, ὅτι, κ. τ. λ. ibid. 5. Ρ. συγκράτησεν εκ
σύγκρισιν. ibid. 6. Ρ. τούτου, cat. λόγου. ibid. Τ. Ι.
ὁ Χριστὸς ἐν ἡμῖν, cal. ἐν ἡμῖν ὁ Χριστός. - Lil
B, lin. 1. προς εαυτό. ult. ep. voc. - Adduntur in
cat. haec: Ποιωθέντες γοῦν οἱ τὸν σπόρον τὸν οὐρι
γιον ἀποδεδεγμένοι ἐκ τῆς τοῦ λόγου δυνάμεων, γε
γόνασι καὶ αὐτοὶ οὐράνιον σπέρμα. Οὗτοί εἰσιν εξ ολ
τῆς βασιλείας· ὁμοίως καὶ τὸ τοῦ πονηροῦ σπέρμα
βληθέν, υἱοὺς ἀπεργάσατο τοῦ πονηροῦ. Ζιζάνιον γαρ
ἐν ἀθέοις δόγμασι ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς κατα
καὶ σπέρμα πονηρὸν αὐτοὺς ἐποίησεν.
P. 492.
- LIB. I, EP. 182.
P. 54, lit. E, lin. 5. Ρ. ὁ τὸν πολυτίμητον, cal. 6
τὸν πολυφεγγῇ τοῦτον καὶ πολυτίμητον.
P. 55, lit. A, lin. 1. Ρ. μαργαρίτης δὲ κεκλ., 1λ.
μαργ. δὲ ὁ Χριστὸς διὰ τοῦτο κεκλ.
Ρ. 495. — LIB. I, EP. 204.
P. 60, lit. C, lin. 5. Ρ. ὥσπερ ἡ ῥιπτ. ἐν θαλ
σαγ., cal, ὥσπερ ἐν θαλ. ῥεπτ. ή σαγ. ibid. 7. P.
οὕτως ἡ, cal. οὕτως καὶ ἡ. ibid. 8. Ρ. ἔθνους, c
γένους.
P. 60, lit. D. lin. 1. Ρ. ἀναξίᾳ, cal. οὐκ ἀξίᾳ
ibid. 5. ὁρμήσαντι ult. ep. voc. Adduntur in αι
Εἶτα, τῆς σαγήνης ερευνωμένης, κ. τ. λ. Cfr. lib.l
ep. 205.
Lit. U, lin. 7. P. Χριστοῦ, cal, του Χριστού.
Lit. E, lin. 1. P. καὶ συνάγεται μὲν, ca'. τὰ μὲν καὶ
συνάγει.
Ρ. 498.
LIB. IV, EP. 96.
Epistolæ initium apud ca enæ auctorem est hn
juscemodi: Τετράρχην οἶμαι τοῦτον διὰ τοῦτο λε
λέχθαι ὅτι ὑπὸ τῶν τεσσάρων. Cr. I. 2, lic, A.
467. Quæ vero in cal. vocem ήρχθη (iit. Δ. lin. 5)
sequuntur videntur esse excerpia ex iis quæ exstant
in ed. Par. inde a lin. 5 lit. A, usque ad lin. 5le.
C. Sunt autem hæc: τῆς ἀφροσύνης, τῆς ἀκολασίας,
τῆς δειλίας, τῆς αδικία, ὡς ἄφρων γὰρ ἀπεριοχές
πτως ομνύει· ὡς ἀκόλαστος τοῦ ἀδελφοῦ γυναίκα άγιο
ται· ὡς δειλὸς τὸν ὄχλον φοβεῖται, τὸν Ἰωάννην
ἀποκτεῖναι βουλόμενος· ὡς ἄδικος τὸν παράνομων
φόνον ἐργάζετο.
Ρ. 500.
LIB. IV, EP. 96.
Catena auctor incipit in bunc modum: 0 Tw
σηπος λέγει ὅτι ζώντος. Cfr. p. 465. lin. A, In. S
P. 405, lit. A, lin. 4. Ρ. ἔσχε την, cal. ἔσχεν
Ηρώδης τήν. ibid. 4. Post γυναίκα Islan
cal., πρὸς ἐν ἔστιν ἀπαντῆσαι καὶ εἰπεῖν, πως ούν
οὐχ. Chr. lit. A, lin. 9, 10. ibid. 10. Γ. γήμαντα
ἐνεκάλει, και, γήμαντι τῷ Ηρώδῃ ἐγκαλεί, μα
13, 1. 1. πρὸς ὄν τις. ιία. 7. ἀποφαίνων. des, in
cal.
Ρ. 465, lit. C, lin. 9, 10 ήρα γὰρ αὐτῆς ἐκ πολλ
• Lis,
λου) dies. in cat. ibid. 10. ὁ deest un cal.
lin. 1, μοει προβεβλήσεται όπως exstat in enl. Δι
τί γὰρ οὐχὶ καὶ τὸν φόνον αὐτῷ οὐκ ὠνείδ. δεν ή
Βαπτιστής, πολλῷ χαλεπώτερον ὄντα τῆς μοιχείας
καὶ μάλιστα ὅτι ἀδελφοκτονία ἦν. Εστι των τ
col. 1665–1666page 744 of 750
PG 78:1665ληθὲς οὕτως· Φιλίππου γυναίκα έχοντος Ηρωδιάδα ὴν τοῦ βασιλέως ᾿Αρέτα θυγατέρα καὶ θυγάτριον χοντος ἐξ αὐτῆς τὴν Σαλώμην τὴν καὶ ὀρχησαμέ ἣν, εἶτα τελευτήσαντος, Ηρώδης ἐκείνην παρανό πως ηγάγετο γείτων αὐτῇ, καὶ κατὰ τὸν ἀκόλα στον ρόπον καὶ ὄνομα. Ορα δὲ τῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀν παχθῆ ποιεῖται τὴν κατηγορίαν, ὡς ἱστορίαν διηγού κενος μᾶλλον, ἡ κατηγορίαν εἰσάγων. Ρ. 504. Ότι βδελύσσεται Χριστὸς τοὺς ἄνδρας τῶν αἱμάτων, καὶ οὐκ αὐτοὺς μόνους, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἰκοῦντας σὺν αὐτοῖς, ὡς οὐκ ἐπεξιόντας τὰς αὐτῶν ακουργίας δείκνυσιν ἐπὶ Ἡρώδου. Μετὰ γὰρ τὴν τοῦ Βαπτιστοῦ μιαιφονίαν, καταλιπών ἀνεχώρησεν. Ρ. 320, 5. Γ. τὴν πίστιν, κ. τ. λ., Εντεῦθεν διδασκόμεθα ὅτι τὴν πίστιν, κ. τ. λ. τὰ ἔργ., και, τὰ δὲ ἔργ. 6. Ρ. ὁ δ' ἀπ', * ἀπ. 6, 7. Ι. Θεὸν ὁμ. εἰδ., «:!, ὁ μι. εἰδ. Θεόν. 7. Ρ. τοῖς δ' ἐργο, ταῖς δὲ ἔργ. 8. Θεῖος δὲ, ὁ δὲ θεῖος. βραὰμ, κ. τ. λ. καὶ ἐν αὐτῇ 4. Ρ. καὶ ἄνθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὅμοιος ἡμῖν κατὰ πάντα, πλὴν ἁμαρτίας, γενόμενος, καὶ Ἰουδαίων πᾶσαν σκέψιν ἀναιρών, κ. τ. λ. καὶ Ἰουδαίων σκέψιν ἀναιρών, κ. τ. λ. 6. ὡς ἔφην Ρ. πρός, καὶ πρός. καὶ ἐξ αὐτῶν Ρ. ἐθνῶν οὐ προσίετο, ἐθνῶν προσίεται. Ρ. ἐκείνοις, πρὸς ἐκείνους. 2. δὲ 5. Ρ. εὐεπίστροφον, και. ἐπίστροφον. 3. καὶ τοὺς μέν. 5. καρποφορήσαντας, 7, 8. Ρ. τὸ ἄγνωμον καὶ ἀχάριστον τῶν Ἰουδαίων παραιτούμενος. τὸ τῶν Ἰουδαίων ἀχάριστον παραιτούμενος. γιὸς ἀνθρώπου, ἢ τοῦ ᾿Αδάμ, ἢ τῆς Παρθένου, ἐξ ἧς τὴν σάρκα προσείληφεν. Οὐ γὰρ ἐκ τοῦ οὐρα νοῦ, κατὰ τὸν βλάσφημον Απολινάριον κατῆλθε τὴν σάρκα φέρων, ὡς προαιώνιόν τινα καὶ συνουσιωμένην· πεπλάνηται γὰρ ἀκούσας, ὅτι οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰ; τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς ὁ Υἱός τοῦ ανθρώπων. Οὐκ ἀγνοῶν, κ. τ. λ. Γ. Χριστός ἑαυτοῦ Ρ. ἀπ έθετο, ὑπέθετο. Ρ. 67, 7. τὸ Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεού, 8. Ρ. ἐν ἑαυτῷ ὁ τ. θ. δ., ὁ τ. θ. ύ. ἐν ἑαυτῷ. 9. Ρ. ἐξειργάσατο, εἰργάσατο. τὸ δὲ εἰπεῖν ὅτι Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς, ὁ τὸ ἐν τῷ Θεῷ, ἢ μετὰ τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸν θεοστυγή Νεστόριον. Πύλας όλου κάλεσε τὰς τῶν ἀνέων τιμωρίας, καὶ τῶν αἱρέσεων βλασφημίας, αντισι πάσαι; ανθ ιστώσα ή Εκκλησία τὰς μην καταγωνίζεται, ὑπὸ δὲ τῶν οὐ κυριεύεται. Εἰ ρηται οὖν τό·. Πύλαι που μου κατισχύσουσιν Οὐχ ὡς μηδενὸς πολε μήσοντος, καὶ σβέσα: ἐπι χειρήσοντος, ἀλλ᾽ ὡς ἀντα ιστησομένων μὲν πολ λῶν, ἡττηθησομένων δὲ κατὰ κράτος· εἴρηται, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατα ισχύσουσιν αὐτῆς τῆς Ἐκο κλησίας (δέ) δηλονότι. αὐτῆς, ο οὐδ᾽ ὡς μηδενός πολεμήσαντος, ἀλλ' ὡς ἀντιστησομένων μὲν πολ λῶν, ἡττηθησομένων δὲ κατὰ κράτος. οὕτω γοῦν καὶ γέγονε. Ἐπολεμήθη γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ πίστις ὑπὸ πολλῶν, οὐχ ηττήθη δὲ ἀλλὰ δι' αὐτῶν τῶν σβέσαι ἐπιχειρησάν των λαμπροτέρα ὤφθη οἱ δὲ ταύτῃ μεταναστάντες πολλάκις κατέπεσον. Οὕτω γοῦν καὶ γέγονεν. Ἐπολεμήθη μὲν γὰρ, οὐχ ἡττήθη δέ· ἀλλ' αὐτῶν τῶν σβέσαι επιχειρησάντων λαμπροτέρα ἀπεφάνθη. Τί τοίνυν θαυμάζεις, εἰ καὶ οἱ ἅγιοι ἐνταῦθα που λεμοῦνται; Ἐκ γὰρ τῶν πολέμων λαμπρότερα φαί. νεται. τα τρόπαια, καὶ σεμνότερα τὰ σκύλα. Ρ. 67, 5. Ρ. ἡ ἐν τῷ ὄρει μεταμόρφωσις τοῦ Δεσπότου ἡμῶν καὶ Σωτῆρος, τὴν ἐκ νεκρ. κ. τ. λ. επι. τοῦ Χριστοῦ μεταμόρφωσις τὴν ἐκ νεκρ., κ. τ. λ. 7. Ρ. ήντινα, ἦν. 9, 10. ή δὲ Μωσέως Ρ. 582. Ρ. 60, 9. Ρ. ἐδήλου καλ., καλ. σου, 3. Ρ. γεγονώς, γε γωνώς. Ρ. 61, 9. τὴν πρὸς τὰ παιδία ὁμοίωσιν 10. ὅπερ αὐτὸς νομίζεις, ὡς ὁ Νικόδημος Ρ. ὡς παι διώδη ἡμῖν ἐνυπάρχειν ἁπλότητα, καὶ τὴν ἁπλό τητα. 3. Ρ. ἔφησε, ἔφη. 5, 6. πράγ ματος, καὶ τόπον ἀπο νήρου καὶ ἀφιλοδόξου ζωῆς τὸ παρεχθὲν παιδίον ποιούμενος. 27, 9. δεξιὰν ὁ πανάγαθος Χριστός Ρ. ἡμῖν, ὁ Χριστός. 1. τοὺς εὔνους ἡμῖν, και. τοὺς εὐναῖ κοὺς ἡμῖν. 2. Ρ. ἐκείνοις, ἐκείνους. τὴν Ρ. 27, Β. 8. Ρ. υγιαίνουσιν, ὑγιαίνουσι. 8. Ρ. εισφρήσας, σφρήσες. Τὸ τοῦ ἐπισκόπου κ. τ. λ. Ρ. πᾶτι, πᾶσιν. Οὐ μόνον οὐκ ἐμεμψ., κ. τ. λ. 285, 9. Ρ. Αναγκάσθη κἀκεῖνος. κἀκ. ἠναγκ. 1, σύνευνον ᾿Αμεινον ἡγησάμενος ἀπολῦσαι αὐτ τὴν ἔξω, ἢ σφαγήναι ένδον. Μείζον καὶ ἀργαλεί τερον ἀναστείλα: κακόν βουλόμενος τὸν φόβον, φημὶ τὸ ἔλαττον οὐκ ἐθέσπισεν, ἀλλ᾽ ἐπέστρεψεν, τὴν τῆς γυναικὸς λέγω διάζευξιν. ῥηθὲν, ληχθέν. τοῦτον τινα 6. ἔπαθλον προυτ., προυτ. ἔπαθλο 5, 6. βαθ. καὶ τρ., τρ. καὶ ῥᾳθ. μὲν κατὰ οἱ ἀποκλήρωσιν τήν οὐδεὶς ὁ δώ σων. ἔστι δὲ ἡ μὲν παρθενία θειοτάτη καὶ ὑπερφ., κ.τ.λ. 656. 1. Ρ. νόμιμος, νομικάς, 2, Ρ. ὁ δὲ, ἡ δέ. Ρ. 636, 4 Ρ. τῷ δὲ συμμ.. τῇ δὲ συμμ. τιμωρία. Ρ. πιο
CUM CATENIS.
ληθὲς οὕτως· Φιλίππου γυναίκα έχοντος Ηρωδιάδα
ὴν τοῦ βασιλέως ᾿Αρέτα θυγατέρα καὶ θυγάτριον
χοντος ἐξ αὐτῆς τὴν Σαλώμην τὴν καὶ ὀρχησαμέ
ἣν, εἶτα τελευτήσαντος, Ηρώδης ἐκείνην παρανόπως ηγάγετο γείτων αὐτῇ, καὶ κατὰ τὸν ἀκόλα στον
ρόπον καὶ ὄνομα. Ορα δὲ τῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἀν
παχθῆ ποιεῖται τὴν κατηγορίαν, ὡς ἱστορίαν διηγούκενος μᾶλλον, ἡ κατηγορίαν εἰσάγων.
Ρ. 504.
Ότι βδελύσσεται Χριστὸς τοὺς ἄνδρας τῶν αἱμάτ
ων, καὶ οὐκ αὐτοὺς μόνους, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς
ἰκοῦντας σὺν αὐτοῖς, ὡς οὐκ ἐπεξιόντας τὰς αὐτῶν
ακουργίας δείκνυσιν ἐπὶ Ἡρώδου. Μετὰ γὰρ τὴν
τοῦ Βαπτιστοῦ μιαιφονίαν, καταλιπών ἀνεχώρησεν.
P. 522.· LIB. 111, EP. 137.
Ρ. 320, lit. A, lin. 5. Γ. τὴν πίστιν, κ. τ. λ., ca!.
Εντεῦθεν διδασκόμεθα ὅτι τὴν πίστιν, κ. τ. λ. ibid.
3. of deest in cat. ibid. 5. P. al, cat, ol. ibid. 5. P.
τὰ ἔργ., και, τὰ δὲ ἔργ. ind. 6. Ρ. ὁ δ' ἀπ', cal. d
* ἀπ. ilil. 6, 7. Ι. Θεὸν ὁμ. εἰδ., «:!, ὁ μι. εἰδ. Θεόν.
bid. 7. Ρ. τοῖς δ' ἐργο, cal. ταῖς δὲ ἔργ. ibid. 8. P.
Θεῖος δὲ, cul. ὁ δὲ θεῖος.
P. 531.. L'B. 1, EP. 121.
Catenæ auctor duas omisit lineas. Incipit enim in
home modum: 'Anestálry, yŋol, thỹ xpò; 'Aβραὰμ, κ. τ. λ.
P. 37, lit. D, lin. 3. καὶ ἐν αὐτῇ des. in cnt. ibid.
4. seqq. Ρ. καὶ ἄνθρωπος κατὰ ἀλήθειαν ὅμοιος
ἡμῖν κατὰ πάντα, πλὴν ἁμαρτίας, γενόμενος, καὶ
Ἰουδαίων πᾶσαν σκέψιν ἀναιρών, κ. τ. λ. cal. καὶ
Ἰουδαίων σκέψιν ἀναιρών, κ. τ. λ. ibil. 6. ὡς ἔφην
deest in cat. ibid. 9. Ρ. πρός, cal. καὶ πρός. ibid.
9. καὶ ἐξ αὐτῶν dles. in cat. Lit. E, lin. 1. Ρ.
ἐθνῶν οὐ προσίετο, cal. ἐθνῶν προσίεται. ibid. Ρ.
ἐκείνοις, cui. πρὸς ἐκείνους. ibid. 2. δὲ deest in cal
ibi. 5. Ρ. εὐεπίστροφον, και. ἐπίστροφον. ibid. 3.
καὶ τοὺς μέν. ibid. 5. καρποφορήσαντας, des. in
cat. ibui. 7, 8. Ρ. τὸ ἄγνωμον καὶ ἀχάριστον τῶν
Ἰουδαίων παραιτούμενος. cal. τὸ τῶν Ἰουδαίων
ἀχάριστον παραιτούμενος. Caeterum his verbis ca
ten auctor limem imponit epistolæ. Omisit igitur,
quæ exstant in ed. Paris., duas lineas.
P. 545.
γιὸς ἀνθρώπου, ἢ τοῦ ᾿Αδάμ, ἢ τῆς Παρθένου,
ἐξ ἧς τὴν σάρκα προσείληφεν. Οὐ γὰρ ἐκ τοῦ οὐρα
νοῦ, κατὰ τὸν βλάσφημον Απολινάριον κατῆλθε τὴν
σάρκα φέρων, ὡς προαιώνιόν τινα καὶ συνουσιωμέ
νην· πεπλάνηται γὰρ ἀκούσας, ὅτι οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰ; τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς
ὁ Υἱός τοῦ ανθρώπων. Οὐκ ἀγνοῶν, κ. τ. λ. Cfr. lib.
1, ep. 235.
Γ. 67, lut. A, lin. 9. Χριστός deest in cal. ibid.
9. ἑαυτοῦ der st in cal. Lit. B, lui. 3. Ρ. ἀπ
έθετο, cal. ὑπέθετο.
P. 545.
LIB.
1, EP. 236.
Ρ. 67, lit. B, lin. 7. τὸ Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ
Θεού, des. in cat. ibid. 8. Ρ. ἐν ἑαυτῷ ὁ τ. θ. δ.,
cal, ὁ τ. θ. ύ. ἐν ἑαυτῷ. ibid. 9. Ρ. ἐξειργάσατο, cal.
εἰργάσατο.
Ceterum cat. auct. addit haec, τὸ δὲ εἰπεῖν ὅτι Σὺ
εἶ ὁ Υἱὸς, ὁ τὸ ἐν τῷ Θεῷ, ἢ μετὰ τοῦ Θεοῦ, κατὰ
τὸν θεοστυγή Νεστόριον.
P. 517.
Πύλας όλου κάλεσε τὰς
τῶν ἀνέων τιμωρίας, καὶ
τῶν αἱρέσεων βλασφημιας, αντισι πάσαι; ανθιστώσα ή Εκκλησία τὰς
μην καταγωνίζεται, ὑπὸ
δὲ τῶν οὐ κυριεύεται. Εἰ
ρηται οὖν τό·. Πύλαι
που μου κατισχύσουσιν
Lis. 111, EP. 5.
Οὐχ ὡς μηδενὸς πολεμήσοντος, καὶ σβέσα: ἐπιχειρήσοντος, ἀλλ᾽ ὡς ἀντα
ιστησομένων μὲν πολ
λῶν, ἡττηθησομένων δὲ
κατὰ κράτος· εἴρηται,
καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατα
ισχύσουσιν αὐτῆς τῆς Ἐκο
κλησίας (δέ) δηλονότι.
αὐτῆς, ο οὐδ᾽ ὡς μηδενός
πολεμήσαντος, ἀλλ' ὡς
ἀντιστησομένων μὲν πολλῶν, ἡττηθησομένων δὲ
κατὰ κράτος. οὕτω γοῦν
καὶ γέγονε. Ἐπολεμήθη
γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ
πίστις ὑπὸ πολλῶν, οὐχ
ηττήθη δὲ ἀλλὰ δι' αὐτῶν
τῶν σβέσαι ἐπιχειρησάντων λαμπροτέρα ὤφθη
οἱ δὲ ταύτῃ μεταναστάν
τες πολλάκις κατέπεσον.
P. 571.
Οὕτω γοῦν καὶ γέγονεν.
Ἐπολεμήθη μὲν γὰρ, οὐχ
ἡττήθη δέ· ἀλλ' αὐτῶν τῶν
σβέσαι επιχειρησάντων
λαμπροτέρα ἀπεφάνθη.
Τί τοίνυν θαυμάζεις, εἰ
καὶ οἱ ἅγιοι ἐνταῦθα που
λεμοῦνται; Ἐκ γὰρ τῶν
πολέμων λαμπρότερα φαί.
νεται. τα τρόπαια, καὶ
σεμνότερα τὰ σκύλα.
LIB. I, EP. 259.
Ρ. 67, lit. D. lin. 5. Ρ. ἡ ἐν τῷ ὄρει μεταμόρφω
σις τοῦ Δεσπότου ἡμῶν καὶ Σωτῆρος, τὴν ἐκ νεκρ.
κ. τ. λ. επι. τοῦ Χριστοῦ μεταμόρφωσις τὴν ἐκ νεκρ.,
κ. τ. λ. ibid. 7. Ρ. ήντινα, cal. ἦν. ibid. 9, 10. ή
δὲ Μωσέως seqq. des, in cal.
Ρ. 582.
· LIB. 1, EP. 206.
Ρ. 60, lit. E, lin. 9. Ρ. ἐδήλου καλ., cal. καλ.
σου, I. A, lin. 3. Ρ. γεγονώς, cal. γεγωνώς.
P. 585.
L.B. 1, EP. 207.
Ρ. 61, lit. A, lin. 9. τὴν πρὸς τὰ παιδία ὁμοίω
σιν dles in cat. ibid. 10. ὅπερ αὐτὸς νομίζεις, ὡς ὁ
Νικόδημος dles, in cal. — Lir, B, lin. 2. Ρ. ὡς παι·
διώδη ἡμῖν ἐνυπάρχειν ἁπλότητα, cal. καὶ τὴν ἁπλότητα. ibid. 3. Ρ. ἔφησε, cal. ἔφη. ibid 5, 6. πράγ
ματος, ult. ep. voral.
Ab auctore calena adduntur lar, καὶ τόπον ἀπονήρου καὶ ἀφιλοδόξου ζωῆς τὸ παρεχθὲν παιδίον
ποιούμενος.
P. 589. LIB. I, EP. 83.
P. 27, lit. A. lin. 9. δεξιὰν ὁ πανάγαθος Χριστός
des. in cal. ibid. 10. Ρ. ἡμῖν, cat. ὁ Χριστός.
Lit. B, lin. 1. P. τοὺς εὔνους ἡμῖν, και. τοὺς εὐναῖ
κοὺς ἡμῖν. ibid. 2. Ρ. ἐκείνοις, cal. ἐκείνους. ibid.
7. τὴν deest in cal.
Ρ. 27, lit. Β. lin. 8. Ρ. υγιαίνουσιν, cal. υγιαί
νουσι. ibid. 8. Ρ. εισφρήσας, cal. σφρήσες.
P. 592.· Lib. 1, ep. 136.
Calenæ auctor omisit lineas 6. Incipit enim hisce
verbis: Τὸ τοῦ ἐπισκόπου κ. τ. λ.
P. 41, lit. E, lin. 4. Ρ. πᾶτι, cal. πᾶσιν.
P. 611. LIB. III, ep. 76.
Catenæ auctor omisit lineas 27. Incipit enim hisce
verbis: Οὐ μόνον οὐκ ἐμεμψ., κ. τ. λ.
P. 285, lit. C, lin. 9. Ρ. Αναγκάσθη κἀκεῖνος. cal.
κἀκ. ἠναγκ. Lit. D, Is. 1, port σύνευνον luc
exstant in cal.: ᾿Αμεινον ἡγησάμενος ἀπολῦσαι αὐτ
τὴν ἔξω, ἢ σφαγήναι ένδον. Μείζον καὶ ἀργαλεί
τερον ἀναστείλα: κακόν βουλόμενος τὸν φόβον, φημὶ
τὸ ἔλαττον οὐκ ἐθέσπισεν, ἀλλ᾽ ἐπέστρεψεν, τὴν τῆς
γυναικὸς λέγω διάζευξιν.
P. 614.
LIB. IV, EP. 165.
P. 507, lit. C, lin. 3. F. ῥηθὲν, cal. ληχθέν. ibil,
4. τοῦτον deest in cat. ibid. 5. τινα deest in cat.
ibil. 6. ἔπαθλον προυτ., cal. προυτ. ἔπαθλο Lil.
D, lin. 5, 6. βαθ. καὶ τρ., cal. τρ. καὶ ῥᾳθ. ibid,
6. μὲν deest in cat. ibid. 6. 4uter κατὰ οἱ ἀποκλή
ρωσιν inserit τήν cat. auct. ibid. 9. οὐδεὶς ὁ δώσων. ult. ep. vocib.
Quibus adduntur a catenæ auctore lær, ἔστι δὲ
ἡ μὲν παρθενία θειοτάτη καὶ ὑπερφ., κ.τ.λ. Cfr. lib.
ep. 253.
P. 656. lit. B, lin. 1. Ρ. νόμιμος, cal. νομικάς,
ibid. 2, Ρ. ὁ δὲ, cal. ἡ δέ.
Ρ. 636, lit. B, lin. 4 Ρ. τῷ δὲ συμμ.. cat. τῇ δὲ
συμμ. ibid. 4. τιμωρία. Quae sequuntur in ed. Ρ.
linea, eas omnisit cat. auct., qui pergit in hunς πιο
col. 1667–1668page 745 of 750
PG 78:1667καὶ ὥσπερ ὁ οὐρανός γῆς, κ. τ. λ. γάμου. κατά, γα μου· καὶ κατά. γάρ 1, 2. Ρ. δοκεῖ, δοκεῖται. 2. μηχα νᾶσθαι, μηχανωμένη, τὴν παρθενίαν δὲ οὐ μόν νον τῇ ἁγνείᾳ τοῦ σώματος, καὶ τῇ ἀπραγμοσύνῃ ἐ θεῖος Παῦλος ὁρίζεται. 174, 8. Ρ. μάλιστα μὲν εἰ ἐρωτηθείη τις, εἰ μέντοι τις ερωτηθείη. 9. ἀλήθειαν οι πάντα Ρ. καὶ ἀποκρίνεται, ναι, κατανεύσει. 175, 3. Ρ. ὁ Θεὸς ὀνομάζεται, όνομ. Θεός. 4 οὐδ' έν, οὐδὲ ἐν. 5. 1. τὰ κακὰ δυνατά, δυν. τὰ κακ. 5. Ρ. ἐκεῖνό τις, ἐκεῖνον τις. 5. εἰ ἐρωτηθείη μὲν Συμπέπλεκταί τις καὶ ἀπόῤῥητος τούτῳ λόγος, κ. τ. λ. σοφών τοῦτο, τοῦτο ἦν. τοῖς μὲν τίσιν, ἔκτι σιν. ἐστιν, ἐστι. Εστιν ἡ ἀνάστασις οὐκ ἄλλο τι, εἰ μὴ ἡ εἰς τὸ ἀρ χαῖον ἀποκατάστασις, καὶ τὸ κρίνεσθαι ζῶντας καὶ νεκρούς· τὸ καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς κρίσιν ἐλεύ σεσθαι, ἢ τοὺς τὸν ἀείζωον καὶ θεοφιλή βίον μετελθόντας καὶ τοὺς νεκρωθέντας τοῖς ἁμαρτήμασιν, εἰ καὶ τοὺς ζῶντας καταλειφθέντας, καὶ τοὺς ἤδη προ αὐτῶν κοιμηθέντας. Ρ. Ρ. πολλὴν τοιγαροῦν τὴν μετάστασιν, καὶ μεγάλην δεικτέον τὴν μεταβολὴν, ἀσκοῦντας καὶ ἠρεμοῦντας, καὶ μὴ χρηματιζομένους, είπερ βούλοιντό τινας, κ. τ. λ. ει. μεγάλην οὖν δεικτέον τὴν μετάστασιν εἴπερ βούλονται τινας, κ. τ. λ. 5. εἰ γὰρ, 7. ἀναῤῥηθήσονται, Ρ. μὴ γὰρ δὴ τὸ εἰρ. επί. τὸ μέντοι εἰρ. 9. ἐπὶ τῆς καθέδρ Φαρισσαίοι μᾶλλον οι, και μάλλον ἅπαντες οἱ 422, Α. 1. πάντα οὖν, ὅτι πάντα. ὑμῖν εἰ ποιεῖν οἱ ἱερεῖς ποιεῖτε κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε, μὴ πρὸς οἰκείαν ἀπ. 2. 3. ἡ γὰρ δοκοῦσα. 6. προστ τριβομένη. 10. Ρ. ποιεῖτε, ποιῆτε. μήτε, μή. Ρ. τοῖς ὁρῶσι παρέχῃ, παρ. τ. δρ. 3, 4. Ρ. πραττομένοις, προσταττομένοις. 4. συν ᾄδοιεν τοῖς, συνάδει ἐν τοῖς. 7. Ρ. Μωϋ σέως, Μωσέως. 8, 9. Ρ. φράζουσιν· αὐτοὶ δ' οὐκ, φράζουσι, καὶ αὐτοὶ δὲ οὐκ. 9. Γ' δίκαιοι εἶεν, εξεν δικ. 10. & πᾶσαν, ἅπασαν γάρ. 11. Ρ. ἀλλὰ σπουδάζειν. 1, πρόφασιν 4. Ρ. εἰσὶ συμ μερισταὶ τῶν στεφάνων τοῖς εὐδοκίμοις ἀποκειμένων· οὔτε, κ. τ. λ., εἰσὶ συμμερισταὶ τῶν τοῖς δοκίμοις ἀποκειμένων στεφάνων· οὕτως οὐδὲ, κ.τ.λ. 6. Ρ. σὺ γὰρ, εἰ γάρ. .. ἀλλὰ καὶ στεφ., ἀλλὰ στεφ. 1, 2. Ρ. τύπον, οὐ κατὰ τὴν τοῦ καμάτου ἐκβασιν, επί βίον, νομίσας, πλέον ἔχοντες. 650. και οὐ κατὰ τὴν τῶν καμάτων Εκβασιν. 5. ἐξοστρακίζοντες. οὔτε γὰρ λόγος, κ. τ. λ. Β, υπολείπεται 708, 7. λέγουσι, λέγεται. 3. Ρ. φασὶν, ἀπ., φασί, καὶ ἀπ. Γ. 696. Ἐπειδὴ ἴσως ἐναντιολογίαν εἶναι δοκεῖ είγε νῦν μὲν ὡς ἔρημοι ἀρετῆς ταλανίζοντος οι Φαρισαῖοι, ἀλλαχοῦ δὲ δικαιοσύνας αὐτοῖς μαρτυρεῖ ὁ Χρι στὸς λέγων τοῖς ἀποστόλοις·· Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασι λείαν τῶν οὐρανῶν. Νοεῖν χρὴ ὅτι εἶπε πλέον τῆς δικαιοσύνης ἧς ἐχρῆν εκείνους· οὐ γὰρ ταλανιζομένων πλέον ἔχοντες βασιλεῦσαι δίκαιος ἂν εἶεν 'Αλλ' οί, κ. τ. λ. Ρ. πολιτευσάμενοι, πολιτευόμενοι, 650 ἐπι δεικνύμενοι. Ἐπειδὴ ἴσως έναν::0 λογίαν τινὰ ἐνόμισες κεῖσθαι ἐν τοῖς ἱερος Ε. αγγελίοις, γέγραφας, εν ρηκέναι τὸν Σωτῆρα, τοῖς μέν Φαρισαίοις ὡς ἐστι μοις ἀρετῆς· «Ούαι ὑμῖν, Γραμματεῖς καὶ Φαρ σαῖοι υποκριταί·ε τις δ' ἀποστόλοις·· Ἐὰν με περισσεύσῃ ὑμῶν ἐξ άλων σύνη πλέον των γραμματέων καὶ Φαρισαίων, μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν κα σιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο ἀντεπιστέλλω, ότι καὶ χρή, πλέον, εἰρήσθαι της δικαιοσύνης ἧς εἰκός, με λον δὲ ἐχρῆν ἐκείνους ἔχειν. Οὐ γὰρ οἱ τῶν τα λανιζομένων καὶ κατ θρηνουμένων πλέοντε; βασιλεῦσαι δίκαιοι ἂν εἶεν ἀλλ' εἰ, κ. τ. λ. 61, 7. Ρ. τῆς τελευταίας τῶν γιά νων ἀνάγκης τὰ σημεῖα, ἅπερ ὁ κύριος πρὸς εἶν σιν ἡμῶν ἀπεκάλυψε, σαφηνισθήναί σοι ἀξιώτας να τοῦ γράμματος, ταχέως τὴν τούτων, κ. τ. λ. δέξαι ταῦτα καὶ ὡς σημεῖα τῆς τελευταίας ἀνάγκη; καὶ τὴν τούτων, κ. τ. λ. δύναμιν υψηλέ ρον 2. Ρ. δρη, οἱ ἐν εὐσε. δι τουτέστιν οἱ ἐν τῇ εὐσεβ. 5. ή 6. Ρ. αὐτοῦ, αὐτοῦ. 6. Ρ. περιφρ, αι και ταφρ. 10. Ρ. ῥαθυμίαν, ἐπιθυμίαν δυσάμενος. 4. Ρ. σαρκίνοις, αι σαρκική Ρ. 62, 5. Γ. ἀπεκδυσάμενος, και. π ἐν Ρ. κάκωσιν, τοίκησιν. Αινίττεται τάχα διὰ Οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρί τοῦτο καὶ τὴν τεκνοφαἐχούσαις, καὶ ταῖς θεός. γίαν. «Οὐαὶ ταῖς ἐν γαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς στρὶ ἐχούσαις· ν τουτέστι ἡμέραις, ταῖς ἐγκυμονού ταῖς κατὰ θεωρίαν ἐγκυσαις, φησί, τὸν τον μονούσαις τὸν θεῖον έρωτα έρωτα ψυχαῖς, καὶ οι ψυχαῖς, καὶ οὐ θαρρού θαρρούσαις παρρησιάσε στις παῤῥησιάζεσθαι, καὶ σθαι, καὶ τεκεῖν τὴν περὶ τεκεῖν τὴν περὶ Θεοῦ Θεοῦ ὁμολογίαν καὶ ἐν ὁμολογίαν καὶ ἔνστασιν. στασιν, καὶ ταῖς νηπια Οὐαὶ δὲ καὶ ταῖς θηλακαὶ ἀτελῆ περὶ τὴν θεία ζούσαις·» τουτέστι ταῖς μακροθυμίαν γνώμην α νηπιώδη καὶ ἀτελῆ περὶ κτημέναις, καὶ τῇ ἐλπίδ τὴν θείαν μακροθυμίαν τῶν ἀμοιβῶν οὐ πρ γνώμην κεκτημέναις, καὶ ἐχούσαις, ἀλλ' ἀπειλεῖς τῇ ἐλπίδι τῶν ἀμοιβῶν οὐ ἢ προσβολαῖς χαυνωθεί προσεχούσαις, ἀλλ᾽ ἀπεισαις, καὶ τῶν μελλόντων λαῖς ἢ προσβολαῖς χειρογυμνωθείσαις. γωγηθείσαις. 76. 4. Ρ. ἐπειδὴ χῶρε ἑτέρως δὲ ἐπειδὴ χώρ., κ. τ. λ. 6. καὶ τὴν χαμαίζηλον ζωήν καταλείψαντας ως τακρινομένων πλέον ἔχοντες. προσευχούσαις.
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
dum. καὶ ὥσπερ ὁ οὐρανός γῆς, κ. τ. λ. Cfr. lib. IV,
cp. 192.
P. 521, lit. C, lin. 7. P. γάμου. κατά, cal. γαμου· καὶ κατά. ibid. 8. γάρ deest in cat. - Lit. D,
ii. 1, 2. Ρ. δοκεῖ, cal. δοκεῖται. ibid. 2. P. μηχανᾶσθαι, cal, μηχανωμένη, τὴν παρθενίαν δὲ οὐ μόν
νον τῇ ἁγνείᾳ τοῦ σώματος, καὶ τῇ ἀπραγμοσύνῃ ἐ
θεῖος Παῦλος ὁρίζεται.
P. 627.
LIB. II, EP. 137.
P. 174, lit. E, fin. 8. Ρ. μάλιστα μὲν εἰ ἐρωτηθείη τις, cal, εἰ μέντοι τις ερωτηθείη. ihil. 9. Inter
ἀλήθειαν οι πάντα inserit el cal. auct. ibid. 10. Ρ.
καὶ ἀποκρίνεται, ναι, cal. κατανεύσει. ibid.
P. 175, lit. a, lin. 3. Ρ. ὁ Θεὸς ὀνομάζεται, cal.
όνομ. Θεός. ibid. 4 P. οὐδ' έν, cal. οὐδὲ ἐν. ibid. 5.
1. τὰ κακὰ δυνατά, cal. δυν. τὰ κακ. Lit. B, lin.
5. Ρ. ἐκεῖνό τις, cal. ἐκεῖνον τις. Lit. C, lin. 5.
εἰ ἐρωτηθείη μὲν des. in cal.
P. 641. LIB. I, EP. 249.
P. 657.
LIB. I, EP. 51.
Catenæ auctor omisit lineas 14. Incipit enim in
hunc modum: Συμπέπλεκταί τις καὶ ἀπόῤῥητος
τούτῳ λόγος, κ. τ. λ.
P. 15, lit. E, lin. 4. σοφών deest in cat. ibid. P.
τοῦτο, cil. τοῦτο ἦν. ibid. τοῖς deest in cat. ibid.
9. μὲν deest in cal. id. 10. P. τίσιν, cal. ἔκτι
σιν.
P. 681.
LIB. I, EP. 209.
P. 61, lit. D, lin. 5. P. ἐστιν, cal. ἐστι.
P. 683.
Εστιν ἡ ἀνάστασις οὐκ ἄλλο τι, εἰ μὴ ἡ εἰς τὸ ἀρ
χαῖον ἀποκατάστασις, καὶ τὸ κρίνεσθαι ζῶντας καὶ
νεκρούς· τὸ καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα εἰς κρίσιν ἐλεύ
σεσθαι, ἢ τοὺς τὸν ἀείζωον καὶ θεοφιλή βίον μετελθόντας καὶ τοὺς νεκρωθέντας τοῖς ἁμαρτήμασιν, εἰ
καὶ τοὺς ζῶντας καταλειφθέντας, καὶ τοὺς ἤδη προ
αὐτῶν κοιμηθέντας.
Ρ. 691. - LIB. IV, EP.. 18.
P. 421, lit. D, lin. 4. ¿ deest in cat. ibid. 8. P.
Lit. E, lin. 1.
Ρ. πολλὴν τοιγαροῦν τὴν μετάστασιν, καὶ μεγάλην
δεικτέον τὴν μεταβολὴν, ἀσκοῦντας καὶ ἠρεμοῦντας,
καὶ μὴ χρηματιζομένους, είπερ βούλοιντό τινας,
κ. τ. λ. ει. μεγάλην οὖν δεικτέον τὴν μετάστασιν
εἴπερ βούλονται τινας, κ. τ. λ. ibid. 5. εἰ γὰρ, ibid.
7. ἀναῤῥηθήσονται, des in cat. ibid. Ρ. μὴ γὰρ δὴ
τὸ εἰρ. επί. τὸ μέντοι εἰρ. ibid. 9. ἐπὶ τῆς καθέδρ
ibil. 10 Φαρισσαίοι des, in cal.
μᾶλλον οι, και μάλλον ἅπαντες οἱ
P. 422, lit. Α. lin. 1. P. πάντα οὖν, cal. ὅτι πάντα.
ibid. Inter ὑμῖν εἰ ποιεῖν inserit οἱ ἱερεῖς cal.
auct.
P. 422, lit. A, lin. 1. Post ποιεῖτε sic pergit cal..
κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε, μὴ πρὸς οἰκείαν
ἀπ. Cfr. lin. 2. ibid. 3. ἡ γὰρ δοκοῦσα. ibid. 6. προστ
τριβομένη. des. in cat. ibid. 10. Ρ. ποιεῖτε, cal.
ποιῆτε. Lit. B, lin. 4 P. μήτε, cat. μή. ibid. 3.
Ρ. τοῖς ὁρῶσι παρέχῃ, cal. παρ. τ. δρ. ibid. 3, 4. Ρ.
πραττομένοις, cat. προσταττομένοις. ibid. 4. P. συν
ᾄδοιεν τοῖς, cal. συνάδει ἐν τοῖς. ibid. 7. Ρ. Μωϋσέως, cal. Μωσέως. ibid. 8, 9. Ρ. φράζουσιν· αὐτοὶ
δ' οὐκ, cal. φράζουσι, καὶ αὐτοὶ δὲ οὐκ. ibid. 9. Γ'
δίκαιοι εἶεν, Cal. εξεν δικ. ibid. 10. P. & πᾶσαν, cal.
ἅπασαν γάρ. ibid. 11. Ρ. ἀλλὰ σπουδάζειν. Lit.
G, l. 1, πρόφασιν des. in cat. ibid. 4. Ρ. εἰσὶ συμμερισταὶ τῶν στεφάνων τοῖς εὐδοκίμοις ἀποκειμέ
νων· οὔτε, κ. τ. λ., (al. εἰσὶ συμμερισταὶ τῶν τοῖς
δοκίμοις ἀποκειμένων στεφάνων· οὕτως οὐδὲ, κ.τ.λ.
ibid. 6. Ρ. σὺ γὰρ, cal. εἰ γάρ. ibid. 10.. ἀλλὰ
καὶ στεφ., cut. ἀλλὰ στεφ. Lit. D, Iun. 1, 2. Ρ.
τύπον, οὐ κατὰ τὴν τοῦ καμάτου ἐκβασιν, επί βίον,
Ritt. conj. νομίσας, quod exhibet Codl. Vat. 650.
• Rutt. conj. πλέον ἔχοντες. Cod. Vat. 650. και
οὐ κατὰ τὴν τῶν καμάτων Εκβασιν. ibid. 5. ἐξοστρακίζοντες. ult. ep. vocab. Pergit cal. aucl., οὔτε γὰρ
λόγος, κ. τ. λ. Cfr. lib. V, ep. 508.
P. 708 lit. Β, lin. 6 υπολείπεται deest in cal.
P. 708, lit. B, lin. 7. P. λέγουσι, cal. λέγεται. Li.
C, lin. 3. Ρ. φασὶν, ἀπ., cal. φασί, καὶ ἀπ.
Γ. 696.
Ἐπειδὴ ἴσως ἐναντιολογίαν εἶναι δοκεῖ είγε
νῦν μὲν ὡς ἔρημοι ἀρετῆς
ταλανίζοντος οι Φαρισαῖοι,
ἀλλαχοῦ δὲ δικαιοσύνας
αὐτοῖς μαρτυρεῖ ὁ Χριστὸς λέγων τοῖς ἀποστό
λοις·· Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη
πλέον τῶν Γραμματέων
καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ
εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
Νοεῖν χρὴ ὅτι εἶπε πλέον
τῆς δικαιοσύνης ἧς ἐχρῆν
εκείνους· οὐ γὰρ ταλανιζομένων πλέον ἔχοντες
βασιλεῦσαι δίκαιος ἂν εἶεν
'Αλλ' οί, κ. τ. λ. cfr. p.
542, lit. A, lin. 6, 7. Ρ.
πολιτευσάμενοι, πολιτευόμενοι, cod. Vat. 650 ἐπιδεικνύμενοι.
P. 712.
LIB. IV, EP. 216.
Ἐπειδὴ ἴσως έναν::0λογίαν τινὰ ἐνόμισες
κεῖσθαι ἐν τοῖς ἱερος Ε.-
αγγελίοις, γέγραφας, εν
ρηκέναι τὸν Σωτῆρα, τοῖς
μέν Φαρισαίοις ὡς ἐστι
μοις ἀρετῆς· «Ούαι ὑμῖν,
Γραμματεῖς καὶ Φαρ
σαῖοι υποκριταί·ε τις
δ' ἀποστόλοις·· Ἐὰν με
περισσεύσῃ ὑμῶν ἐξ άλων
σύνη πλέον των Γραμμα
τέων καὶ Φαρισαίων,
μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν κα
σιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο
ἀντεπιστέλλω, ότι καὶ
χρή, πλέον, εἰρήσθαι της
δικαιοσύνης ἧς εἰκός, με
λον δὲ ἐχρῆν ἐκείνους
ἔχειν. Οὐ γὰρ οἱ τῶν τα
λανιζομένων καὶ κατ
θρηνουμένων πλέοντε;
βασιλεῦσαι δίκαιοι ἂν εἶεν
ἀλλ' εἰ, κ. τ. λ.
LIB. 1, El. 210.
P. 61, lit. D. lin. 7. Ρ. τῆς τελευταίας τῶν γιά
νων ἀνάγκης τὰ σημεῖα, ἅπερ ὁ κύριος πρὸς εἶν
σιν ἡμῶν ἀπεκάλυψε, σαφηνισθήναί σοι ἀξιώτας να
τοῦ γράμματος, ταχέως τὴν τούτων, κ. τ. λ. L
δέξαι ταῦτα καὶ ὡς σημεῖα τῆς τελευταίας ἀνάγκη;
καὶ τὴν τούτων, κ. τ. λ.
P. 61, lit. E. lin. 1, post δύναμιν addit υψηλέ
ρον cat. auct. ibid. 2. Ρ. δρη, οἱ ἐν εὐσε6. cal. δι
τουτέστιν οἱ ἐν τῇ εὐσεβ. ibid. 5. ή deest in cal.ilek
6. Ρ. αὐτοῦ, cat. αὐτοῦ. ibid. 6. Ρ. περιφρ, αι και
ταφρ. ihil. 10. Ρ. ῥαθυμίαν, cat. ἐπιθυμίαν
δυσάμενος. ibid. 4. Ρ. σαρκίνοις, αι σαρκική
Ρ. 62, lit. A, lin. 5. Γ. ἀπεκδυσάμενος, και. π
ibid. 6. ἐν deest in cal. ibid. 7. Ρ. κάκωσιν,
τοίκησιν.
$
P. 713.
Lis, I, sp. 311.
Αινίττεται τάχα διὰ
Οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρί
τοῦτο καὶ τὴν τεκνοφα- ἐχούσαις, καὶ ταῖς θεός.
γίαν. «Οὐαὶ ταῖς ἐν γα- ζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς
στρὶ ἐχούσαις· ν τουτέστι ἡμέραις, ταῖς ἐγκυμονού
ταῖς κατὰ θεωρίαν ἐγκυ- σαις, φησί, τὸν τον
μονούσαις τὸν θεῖον έρωτα έρωτα ψυχαῖς, καὶ οι
ψυχαῖς, καὶ οὐ θαρρού θαρρούσαις παρρησιάσε
στις παῤῥησιάζεσθαι, καὶ σθαι, καὶ τεκεῖν τὴν περὶ
τεκεῖν τὴν περὶ Θεοῦ Θεοῦ ὁμολογίαν καὶ ἐν
ὁμολογίαν καὶ ἔνστασιν.
στασιν, καὶ ταῖς νηπια
• Οὐαὶ δὲ καὶ ταῖς θηλα- καὶ ἀτελῆ περὶ τὴν θεία
ζούσαις·» τουτέστι ταῖς μακροθυμίαν γνώμην α
νηπιώδη καὶ ἀτελῆ περὶ κτημέναις, καὶ τῇ ἐλπίδ
τὴν θείαν μακροθυμίαν τῶν ἀμοιβῶν οὐ πρ
γνώμην κεκτημέναις, καὶ ἐχούσαις, ἀλλ' ἀπειλεῖς
τῇ ἐλπίδι τῶν ἀμοιβῶν οὐ ἢ προσβολαῖς χαυνωθεί
προσεχούσαις, ἀλλ᾽ ἀπει- σαις, καὶ τῶν μελλόντων
λαῖς ἢ προσβολαῖς χειρο- γυμνωθείσαις.
γωγηθείσαις.
P. 717. Lib. 1, er. 282.
x. t. 2. cal.
P. 76. lit. C, lin. 4. Ρ. ἐπειδὴ χῶρε
ἑτέρως δὲ ἐπειδὴ χώρ., κ. τ. λ. ibid. 6. καὶ τὴν
χαμαίζηλον ζωήν καταλείψαντας ως in cal. ibid.
τακρινομένων πλέον ἔχοντες.
'Col. Bav. προσευχούσαις.
col. 1669–1670page 746 of 750
PG 78:16699. 16. Ρ. ὦ ηρώτησας, τὸ — 2. ἧς ἐγεώργησεν ἡ φύσις Μύλωνα νόησον, κ. τ. λ. Ρ. βίου, παντός. Ρ. ἐπιτρέχουσαν, περιτρέχουσαν. 5. ἢ ἐγε κρατείᾳ 324, 6. Ρ. ἐδίδαξεν, εἰ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχει, τί ξενίζῃ, εἰ ὁ Σωτήρ, κ. τ. λ., ἐδίδαξεν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Σωτὴρ, κ. τ. λ. 7. φρονίμου καὶ 8. Γ'. και ρίως, κατὰ καιρόν. 10. Ρ. παρασκευάσει, παρασκευάζει. 77, 1. Έχει παντ., κ. τ.λ., τὸ τὰ πέντε διπλασιᾶσαι τάλαντα, τοιοῦτόν ἐστιν· ἔχει παντ., κ. τ. λ. τοῦ Οὐκ εἰκῇ προεἶπε τὴν τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν, ἀλλ' ἐπειδὴ ἔδινεν ὁ ἁλι τήριος τὴν ἐπιβουλήν, τῷ διδασκάλῳ, ὁρῶν τὰ κρύ φια τῆς καρδίας κινή ματα, τα μέλλοντα ὡς παρόντα προέφησεν, ὅρα δὲ πῶς αὐτῷ πράως προσ φέρεται. Οὐκ ἐπειδὴ προεἶπεν ὁ Κύριος, ὦ θαυμάσιε, τὴν τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν, ἐκεῖνος πρὸς τὴν προδο σίανλίσθησεν, ἀλλ' ἐπει δὴ ἔδινε τὴν ἐπιβουλὴν ὁ ἀλιτήριος, ὁρῶν τὰ κρύο φια τῆς καρδίας κινήματα, τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα προέφηνε. Οὕτως ἦσαν ψευδομάρτυρες· ὁ γὰρ Χριστὸς θάτερον ἐπηγγ., κ. τ. λ. 542, 10. Ρ. ἔπρεπε, ἐπέτρεψε. ὑμεῖς εἰ κἀγὼ φησι 78, 8. Βαῤῥαβᾶν τὸν φονέα Ρ. οὖν, γάρ. ποτέ, τότε. 4. Ρ. ταμιείῳ. ταμίᾳ. 5. 6. Ρ. ὧν ἀμφοτέρων ὑφ' ἑνὶ χρόνῳ, παρέσχον τὴν κόλασιν, επιφωνοῦντες· «Αίρε, αἷμε, σταύρωσον αὐτόν. ο * Η χλαίνα τῆς γλώης τὴν ἐπίγειον πᾶσαν ἀρχὴν παίγνιον οὖσαν ἐθριάμβευσεν. Ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ περ ριαφθεῖσα τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἐῤῥωμένον ἐκτήσατο εἰς ἀδιάδοχον προσκόψασα κράτος. Ἐπειδὴ κατάρας ἦν γεώργιον ἡ ἄκανθα, ἣν ἡ γῆ κατεδικάσθη, μετὰ τὴν ἡμετέραν παράβασιν πᾶσαν θεραπεῦσαι ἐν ἑαυτῷ ὁ Κύριος παρεγένετο. ξας. τοῖς ἔθνεσι Ρ. 801. Ρ. ἔφης, φησί. 1. φόβῳ, τῷ φόβῳ. - 1. ὄντες ἀχά ριστοι. αἱ πέτραι γὰρ ἐν τῷ πάθο, κ. τ. λ. 70, 3. διεθρόβησαν, συνετρί Θησαν. 4. Ρ. ἐτρόμαζον, και ετρόμαξαν. 5. Ρ. σημαίνοντα τὸν ἠλούμενον, σημαίνοντες τον σταυρούμενον. δὲ λίαν θαυμάζω. 3. καὶ ἐκπλήττομαι Ρ. πρὸ τῶν, πρό. φασὶν αὐτὸν μηδ' ὅλ., αὐτόν φασι μηδ' ὅλ. 6. τίνος ἕνεκεν. 8. ἐγηγέρθαι 9. Ρ. αὐτόν, αὐτὸν αὐτοῦ. — 1. τῶν καὶ ἐκ τοῦ τους. ἀναγαγείν, Ξ. Ρ. προσκυνῆσαι τὴν θείαν αὐτοῦ κ. ἀ. δύναμ,, τ. θ. αύ. κ. ά. δ. πρ. 4. τὰ γάρ. β, ἀνα τραπείη Ρ. θεασοί μεθα, θεασόμεθα. 5. Ρ. κρινοῦμεν, κρίνομεν. 220, 4, 5. Ρ. ἐγὼ μὲν οἶμαι τοῦτο, κ. τ. λ., ἐγὼ μὲν οἶμαι· τούτῳ, κ. τ. λ. 6. Ρ. ἔφησε μὲν τῇ, ἔφησε ἐν μὲν τῇ. 9. επιστομίσῃ ἀξιόχρεω γὰρ τῆς ἀναστάσεως μάρτυρες, οἱ διὰ μυρίων, κ. τ. λ. καὶ θανάτων 8. Ρ. τῆς ἀναστάσεως, αὐτῆς. 1. Ρ. καταγενέσθαι, καταγίνεσθαι. 9. Ρ. ὑγιάσει ἡμᾶς, ὑγιάσει δὲ ὑμᾶς. 10. Ρ. ἐν τῇ τρίτῃ ἀναστησόμεθα, ἐν τῇ τρίτῃ δὲ ἡμέρᾳ ἀναστ. - 1. καὶ τρεῖς νύχτας 2. Ρ. ἅψασθαι, ἅψεσθαι. 5. Ρ. τεχθείη, τεχθῇ. 5, 6. ἂν θάνῃ, ἀποθάνῃ. 6. Ρ. αὐτῷ, ἡ. τις ἐκείνη ἡμέρα, ήμ. ἐκ. 8. Ρ. εἰ δὲ, εἶτα. 9. Ρ. τεχθείη, τεχθῇ. 11, 12. Ρ. ὅτι πᾶσι, *. 1. Ρ. τῷ ἄψ., τὸ ἅψ. 2. ὁ μὲν τὸ παρελυλ. 4. πληρούμενον 6. ισχυριζόμενοι. Ετι τῶν τριῶν τῆς ταφ., κ. τ. λ. 1, 114. 35, 5. Ρ. πληρῶν, πληροῦν. 7. Ρ. ριπτουμένου, cπι. ριπτομένου. 8. Ρ. προσδεξάμενος, προδεξ. 104, 3. γεγένηται, γεγένητο. ἀμφότερα. Τὸν δὲ λίθον τοῦ μν., κ. τ. λ. 1, 406. εκύλισε, ἀπεκύλισεν. 8. Ρ. φαίην ἐγώ, φαμέν. γ. Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκ., κ. τ. 2. εἶπε, εἶπεν. προσπηλακίζον, προσπηλακίζων. 8. λοι πὸν Ρ. πνεῦμα μόνον, πνεύματι μόνον. Ρ. 151. Τὸ οὐ δύναται ὁ υἱός, κ. τ. λ. 387, 10. Ρ. παρ' αὐτῶν, ὑπ' αὐτῶν. 3. Ρ. τι τοῦ πατρὸς ποιεῖν, τοῦ πατρ. π. τι. 6. καὶ ὅτι τοῦτο μηνύει. 388, 5, ὕψος τῶν λελεγμένων 6. Ρ. ἀντιδιαστολήν, ἀντιστολήν. 388, 10. τοῦτο γὰρ τῷ ὄντι. Ε, τὸ ῥηθὲν Ρ. ώς Ρ. ἀπόρρητον, ἄῤῥητον. 9. Ρ. ἀνθρωπείου, ἀνθρωπίνου. 10. ενώσας καὶ καθάρας, καθαρίσας. γέγραφας, εἰ 5. Ρ. ἀπόλλυνται, ἀπόλλωνται. 6. 220, 5. Ρ. λίαν θαυμάζω, ἐγὼ δεξιᾶς, χειρός. 9. Ρ. δυνήσεται· τουτέστι,
CUM CATENIS.
9. 16. Ρ. ὦ ηρώτησας, cal. τὸ — Lit. D, lin. 2. ἧς
ἐγεώργησεν ἡ φύσις des. in cal.
P. 725, LIB. IV, EP. 285.
Catene auctor omisit tres lineas. Incipit enim
hisce verbis: Μύλωνα νόησον, κ. τ. λ.
P. 77, lit. B, lin. 1. Ρ. βίου, cat. παντός. ibid. 2.
Ρ. ἐπιτρέχουσαν, cal. περιτρέχουσαν. ibid. 5. ἢ ἐγε
κρατείᾳ des. in cal.
P. 729. - LIB. III, EP. 170.
P. 324, lit. B, lin. 6. Ρ. ἐδίδαξεν, εἰ τοίνυν ταῦθ'
οὕτως ἔχει, τί ξενίζῃ, εἰ ὁ Σωτήρ, κ. τ. λ., Cal.
ἐδίδαξεν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Σωτὴρ, κ. τ. λ. ibid. 7.
φρονίμου καὶ des. in cal. Lit. C, lin. 8. Γ'. και
ρίως, cal. κατὰ καιρόν. ibid. 10. Ρ. παρασκευάσει,
cal. παρασκευάζει. Quæ in edit. Par. sequuntur
sal. aucl. omissa sunt.
P. 738.
LIB. 1, EP. 987.
P. 77, lit. E, lin. 1. P. Έχει παντ., κ. τ.λ.,
cal. τὸ
τὰ πέντε διπλασιᾶσαι τάλαντα, τοιοῦτόν ἐστιν· ἔχει
παντ., κ. τ. λ. ibid. 2. τοῦ deest in cat.
P. 752.
Οὐκ εἰκῇ προεἶπε τὴν
τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν,
ἀλλ' ἐπειδὴ ἔδινεν ὁ ἁλιτήριος τὴν ἐπιβουλήν, τῷ
διδασκάλῳ, ὁρῶν τὰ κρύφια τῆς καρδίας κινήματα, τα μέλλοντα ὡς
παρόντα προέφησεν, ὅρα
δὲ πῶς αὐτῷ πράως προσφέρεται.
P. 754, 755.
LIB. I, EP. 56.
Οὐκ ἐπειδὴ προεἶπεν ὁ
Κύριος, ὦ θαυμάσιε, τὴν
τοῦ Ἰούδα προαίρεσιν,
ἐκεῖνος πρὸς τὴν προδοσίανλίσθησεν, ἀλλ' ἐπει
δὴ ἔδινε τὴν ἐπιβουλὴν ὁ
ἀλιτήριος, ὁρῶν τὰ κρύο
φια τῆς καρδίας κινήματα,
τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα
προέφηνε.
LIB. I, EP. 228.
· LIB. 1V, EP. 217.
P. 770.
Calenæ auctor omisit lineus 10. Incipit enim in
huc modum: Οὕτως ἦσαν ψευδομάρτυρες· ὁ γὰρ
Χριστὸς θάτερον ἐπηγγ., κ. τ. λ.
P. 542, lit. B, lin. 10. Ρ. ἔπρεπε, cal. ἐπέτρεψε.
ibid. 11. Inter ὑμεῖς εἰ κἀγὼ inserit φησι cal.
aucl.
P. 786.
LIB. 1. EP 292.
P. 78, iit. E, lin. 8. Βαῤῥαβᾶν τὸν φονέα des. in
cat.
P. 79, lit. A, lin. 1. Ρ. οὖν, cat. γάρ. ibid. 3. P.
ποτέ, cal. τότε. ibid. 4. Ρ. ταμιείῳ. cat. ταμίᾳ. ibid.
5. 6. Ρ. ὧν ἀμφοτέρων ὑφ' ἑνὶ χρόνῳ, παρέσχον τὴν
κόλασιν, cal. επιφωνοῦντες· «Αίρε, αἷμε, σταύρωσον
αὐτόν. ο
P. 789.
* Η χλαίνα τῆς γλώης τὴν ἐπίγειον πᾶσαν ἀρχὴν
παίγνιον οὖσαν ἐθριάμβευσεν. Ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ περ
ριαφθεῖσα τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἐῤῥωμένον ἐκτήσατο εἰς
ἀδιάδοχον προσκόψασα κράτος.
P. 790.
Ἐπειδὴ κατάρας ἦν γεώργιον ἡ ἄκανθα, ἣν ἡ γῆ
κατεδικάσθη, μετὰ τὴν ἡμετέραν παράβασιν πᾶσαν
θεραπεῦσαι ἐν ἑαυτῷ ὁ Κύριος παρεγένετο.
LIB. I, EP. 252.
P. 801.
P. 70, lit. B, lin. 2. P. drappi§as, cal. diap¿hξας. ibid. 3. τοῖς ἔθνεσι deest in cat.
Ρ. 801.
LIB. I, EP. 254.
P. 70, lit. C. lin. 8. Ρ. ἔφης, cal. φησί. ibid. 10.
1. φόβῳ, cat. τῷ φόβῳ. - Lit. D, lin. 1. ὄντες ἀχά
ριστοι. Adduntur in cat., αἱ πέτραι γὰρ ἐν τῷ πάθο,
κ. τ. λ. Cfr. lib. I, ep. 255.
P. 70, lit. C, lin. 3. P. διεθρόβησαν, cal. συνετρί
Θησαν. ibid. 4. Ρ. ἐτρόμαζον, και ετρόμαξαν. ibid.
5. Ρ. σημαίνοντα τὸν ἠλούμενον, ral. σημαίνοντες
τον σταυρούμενον.
P. 806, 807.
LIB. II, EP. 212.
δὲ λίαν θαυμάζω. ibid. 3. καὶ ἐκπλήττομαι des. In
cat. ibid. 4. Ρ. πρὸ τῶν, cat. πρό. ibid. 5, 6. P.
φασὶν αὐτὸν μηδ' ὅλ., rat. αὐτόν φασι μηδ' ὅλ. ibil.
6. τίνος ἕνεκεν. ibid. 8. ἐγηγέρθαι des. in cat. ibid.
9. Ρ. αὐτόν, cal. αὐτὸν αὐτοῦ. — Lit. C, lin. 1. τῶν
deest in cat. ibid. 5. καὶ ἐκ τοῦ τους.
. Lit. D, lin. 2. ἀναγαγείν, des. in cal. ibid. Ξ.
Ρ. προσκυνῆσαι τὴν θείαν αὐτοῦ κ. ἀ. δύναμ,, cat.
τ. θ. αύ. κ. ά. δ. πρ. ibid. 4. τὰ γάρ. ibid. β, ἀνατραπείη des. in cat. - Lit. E. lin. 2, 3. Ρ. θεασοί
μεθα, cal. θεασόμεθα. ibid. 5. Ρ. κρινοῦμεν, coll.
κρίνομεν.
P. 220, lit. F, lin. 4, 5. Ρ. ἐγὼ μὲν οἶμαι τοῦτο,
κ. τ. λ., cal. ἐγὼ μὲν οἶμαι· τούτῳ, κ. τ. λ. ibid.
6. Ρ. ἔφησε μὲν τῇ, cat. ἔφησε ἐν μὲν τῇ. ibid. 9.
Post επιστομίσῃ exstant in cal., ἀξιόχρεω γὰρ τῆς
ἀναστάσεως μάρτυρες, οἱ διὰ μυρίων, κ. τ. λ. Cfr.
p. 221, lit. A, lin. 6, 7. ilidl. 7. καὶ θανάτων deest
in cat. ibid. 8. Ρ. τῆς ἀναστάσεως, cat. αὐτῆς. ibid.
Lit. B, lin. 1. Ρ. καταγενέσθαι, cal. καταγίνεσθαι. ibid. 9. Ρ. ὑγιάσει ἡμᾶς, cal. ὑγιάσει δὲ ὑμᾶς.
ibid. 10. Ρ. ἐν τῇ τρίτῃ ἀναστησόμεθα, cal. ἐν τῇ
τρίτῃ δὲ ἡμέρᾳ ἀναστ. - Lil. C, lin. 1. καὶ τρεῖς
νύχτας dles in cat. ibil. 2. Ρ. ἅψασθαι, cal. ἅψε
σθαι. ibid. 5. Ρ. τεχθείη, car, τεχθῇ. ibid. 5, 6. ἂν
θάνῃ, cal. ἀποθάνῃ. ibid. 6. Ρ. αὐτῷ, cal. ἡ. ibid.
7. τις deest in cat ibil. 7. P. ἐκείνη ἡμέρα, cit, ήμ.
ἐκ. ibid. 8. Ρ. εἰ δὲ, cal. εἶτα. ibid. 9. Ρ. τεχθείη,
cal. τεχθῇ. ibid. 11, 12. Ρ. ὅτι πᾶσι, cal. *.
D, lin. 1. Ρ. τῷ ἄψ., cal. τὸ ἅψ. ibid. 2. ὁ μὲν τὸ
παρελυλ. ibid. 4. πληρούμενον des. in cal. ibid. 6.
ισχυριζόμενοι. ult. ep. voc. Adduntur in cal., Ετι
τῶν τριῶν τῆς ταφ., κ. τ. λ. Cfr. lib. 1, ep. 114.
P. 35, lit. B, lin. 5. Ρ. πληρῶν, cal. πληροῦν.
ibid. 7. Ρ. ριπτουμένου, cπι. ριπτομένου. — Lit. D,
lin. 8. Ρ. προσδεξάμενος, cal. προδεξ.
P. 809. Lib. I, ep. 404.
P. 104, lit. B, lin. 3. P. γεγένηται, cal. γεγένητο.
ibid. 6. ἀμφότερα. ult. ep. voc. Adduntur in cal.
Τὸν δὲ λίθον τοῦ μν., κ. τ. λ. Cfr. lib. 1, ep. 406.
P. 104, lit. E, lin. 6.6 deest in cat, ibid. 6. P. ¿nεκύλισε, cal. ἀπεκύλισεν. ibid. 8. Ρ. φαίην ἐγώ, cal.
φαμέν.
γ.
Calena Patrum Græcorum in S. Joannem ex antiquissimo Græco codice nunc primum in lucem edita
a Balthasare Corderio. Antverp. 1630.
P. 78. — LIB. I, ep. 106.
Catenæ auctor fere tres omisit lineas. Incipit enim
bisce verbis, Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκ., κ. τ. 2.
P. 33, lit. B, lin. 4. P. εἶπε, cal. εἶπεν. ibid. 7. P.
προσπηλακίζον, cal. προσπηλακίζων. ibid. 8. λοι
πὸν deest in cal. ibid. 10. Ρ. πνεῦμα μόνον, calo
πνεύματι μόνον.
Ρ. 151.
Lib. III, ep. 335.
Catena auctor omisit lineas 47. Incipit enim in
hunc modum: Τὸ οὐ δύναται ὁ υἱός, κ. τ. λ.
P. 387, lit. C, lin. 10. Ρ. παρ' αὐτῶν, cat. ὑπ'
αὐτῶν. Lit. D, lin. 3. Ρ. τι τοῦ πατρὸς ποιεῖν,
cal. τοῦ πατρ. π. τι. ibid. 6. καὶ ὅτι τοῦτο μηνύει.
P. 388, lii. D, lin. 5, ὕψος τῶν λελεγμένων des.
in cat. ibid. 6. Ρ. ἀντιδιαστολήν, cl. ἀντιστολήν.
P. 388, lit. V, lin. 10. τοῦτο γὰρ τῷ ὄντι. — Lit.
Ε, lin. 2, τὸ ῥηθὲν des. in cal.
Ρ. 185. LIB. I, EP. 560.
P. 94, lit. C, lin. 8. ώς deest in rat. ibid. 9. Ρ.
ἀπόρρητον, cal. ἄῤῥητον. ibid. 9. Ρ. ἀνθρωπείου,
cal. ἀνθρωπίνου. ibid. 10. F. ενώσας καὶ καθάρας,
cal. καθαρίσας.
P. 272.
LIB. III, EP. 129.
P. 505, Lit. D, lin. 3. γέγραφας, εἰ des. in cal.
ibid. 5. Ρ. ἀπόλλυνται, cal. ἀπόλλωνται. ibid. 6. P.
P. 220, lit. B, lin. 5. Ρ. λίαν θαυμάζω, cal. ἐγὼ δεξιᾶς, cat. χειρός. ibid. 9. Ρ. δυνήσεται· τουτέστι,
col. 1671–1672page 747 of 750
PG 78:1671ἄνωθεν πρὸ πολλοῦ τῷ πρὸς τὸν διάβολον προσαρτ σκευάζειν αὐτοὺς πολέμῳ· διὸ καὶ ἔλεγεν, προσέχετε ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ὁ καὶ τὰ ἑξῆς. βία, δυνήσονται· τουτέστι οὐ βίᾳ. 10. οὐ Ρ. δεὶς δυνήσεται, δυνήσονται. δυνήσεται, δυνήσονται. 3. Ρ. ἐξ, ἐκ. Ρ. ὦ, ὡς. Ρ. Λαζάρη, Λαζάρου. 5. εφίλει αὐτὸν Ρ. τλου. 7. Ρ. πρό, πρός. Ρ. 471. 42, 2. Γ. παραλογιζέσθωσαν, παραλογίσθωσαν. 4. Ρ. ἐξωστράκισε, ἐξε ωστράκισεν. Ἐπειδὴ κόσμος συντ., κ. τ. λ. 3. ἀπίθανος, ἄπιστος. 4. 1. συνδράμοιεν, ι. συνδράμοι, ἕν. τὰς ἀρετὰς, κ. τ. λ. 4. σβέννυνται. 3. 4. Ρ. γοῦν, οι. οὖν πεπεῖσθαι, πεῖσαι. Ἐπειδὴ μεγ., κ. τ. λ. 2. Ρ. σοι, ὑμῖν. 3, 4. Ρ. οὐκοῦν μάλιστ᾽ ἐν προοιμίοις αὐτὸν ἀπελάσωμεν, οὐκοῦν μάλιστα αὐτὸν ἐν προοιμίοις ἐλάσωμεν. ἀποτελ, τὸν κατὰ..... ἀνακ., Εἰπὼν δὲ ὅτι Ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα, ἡ ἀντὶ τοῦ, Ἐγὼ ὁ κραταιός, φησί, καὶ δυνατός, ὅπερ ἀρκεῖ εἰς παραμυθίαν, ἀρκεῖ εἰς τὸ θαῤῥεῖν καὶ μηδὲν δεδοικέναι των ἐπιόντων· ἀχείρωτοι γάρ, φησὶν, ἔπεσθε τὸ δὲ ι ὡς πρόβατα, ο δηλοί, ἵνα τὴν τῶν προβάτων ἡμερότητα ἐπιδεικνύηται· καὶ ταῦτα πρὸς λύους ἀπερχόμενοι, καὶ οὐχ ἁπλῶς λύκους, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐν μέσῳ λύκων, καὶ οὐ προβάτων ἡμερότητα μόνον ἔχειν κελεύει, ἀλλὰ καὶ τῆς περιστερᾶς τὸ ἀκέραιον τουτέστι, τὴν ἁπλότητα καὶ ἀκακίαν· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐκέρασεν ταῦτα ἀμφότερα, ὥστε γενέ σθαι αὐτὰ ἀρετήν· ἵνα τὴν μὲν φρόνησιν τοῦ ὄψεως ἔχωσιν εἰς τὸ τηρεῖν τὴν κεφαλήν· τουτέστι την πίσω τιν· τὸ δὲ ἀκέραιον της περιστεράς, τὴν ἀκακίαν εἰς τὸ μὴ ἀμύνασθαι τοὺς ἀδικοῦντας· ὅπως πάντοθεν ἠκριβωμένοι ὦσιν, ὥστε μήτε ὑπὸ κινδύνων ταπεινοῦσθαι, μήτε ὑπὸ θυμοῦ παροξύνεσθαι· ταῦτα δὲ ἔλεγεν, περὶ τῶν οὐ μετὰ μικρὸν ἐσομένων χρόνων μ. ἀλλὰ καὶ παρ' αὐτοῦ τοῦ νόμου κελεύονται, κα τοῦτο τοῦ νόμου κελεύοντας. 10, πρὸς δὲ κρίσιν τῶν πεπρ. μια τίσιν. Πώς νοητέον τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐπὶ τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου; ὥρᾳ ἕκτῃ τῆς Παρασκευῆς ἐσταυρώθη, καὶ γέγονε σκότος ἕως ὥρας ἐννάτης, ἰδοὺ νυχθήμερον· τὸ λο πὸν τῆς Παρασκευῆς, ἡ νύξ, ἰδοὺ τρίτον νυχθήμερα». Καὶ ἄλλως· Τῇ Παρασκευῇ παρέδωκεν ὁ Κύριος τὸ Πνεῦμα, τοῦτο μία ἡμέρα, το Σάββατον ὅλων ἐποίησεν ἐν τῷ τάφῳ, ἐπιφωσκούσης Κυριακῆς ἀνέστη. Καὶ ἄλλως· Αφ' ἧς ἡμέρας, τουτέστι τῆς ἁγίας πέμ πτης, παρεδόθη ὑπὸ Ἰούδα τοῖς θεοκτόνοις Ιουδαίος, δυνατὸν ὡς σταυρωθέντος αὐτοῦ ἀριθμεῖν τὴν το μερον. ὁ δὲ εἰκοδ, ὁ τὲ θ. 4, ἐκκοπῆναι δὲ παρὰ τοῦ οἰκοδ, κενεις σθεῖσαν τὴν συκῆν ὡς ἄκαρπον. 8, άρξειν θῶσι, εἰς τὸν ἄλλου αἰῶνα τῆς τῶν δικαίων με ριδος ἐκτεμὼν αὐτούς. Ἔστι δὲ ἡ πρώτη αθέτησις τῆς ἐνα τολῆς, ἡ παράβασις ἡ ἀπὸ τοῦ ξύλου, τοῦ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου προστάττουσα μὴ γεύεσθαι· ἡ δ δευτέρα, ἡ ἐν τῷ νόμῳ δυσσέβεια ἡ πρὸς τὸν μίσχον ἡ δὲ τρίτη ἀσέβεια ἡ ἐν τῇ χάριτι τυγχάνει παρεί τησις, «Οὐκ ἔχομεν βασιλέα, εἰ μὴ Καίσαρα, ο καὶ τὸν Κύριον τῆς δόξης ἀπαρνευμένων. Κύπρια δὲ λέγει τὰ δάκρυα, καὶ τοὺς στεναγμούς. καὶ τὰς χαμευνίας, καὶ τὰς ἀγρυπνίας, καὶ την ψυχῆς καὶ σώματος, τὴν δι' ἐξαγορεύσεως καὶ ὅτι μοτέρας ἀγωγῆς ἐπανόρθωσιν, ὡς ὁ Θεολόγος λέγει Γρηγόριος. Ισιδώρου Πηλ σιώτου επιστολή. Θαυμάζειν ἔφης καὶ ἐκπλη τεσθαι, πῶς ὁ μὲν Φαρισαίος μεγαλορρηματίας προέκρουσεν· 'Ο δὲ Ἰὼβ πλείονα καὶ μείζονα είχα κὡς εὐδοκίμησεν. Ακουε τοίνυν συντόμως· ὁ μὲν μηδενὸς παρακινοῦντος μηδὲ ἐρεθίζοντας μεγαλη ρῶν, καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης φρονῶν μειζόνως Φαρισαῖος, εἰκότως προσκρούει· ὑπερηφανίαν τὰς νοσεῖ. Ὁ δὲ ἐν μὲν τῷ εὐδοκιμεῖν κρύπτων τὰ οἰκεῖς πλεονεκτήματα, ἐν δὲ τῷ κακηγορείσθαι φράζων πρὸς τὸ ἀποδύσασθαι τὰ ἐπιφερόμενα εγκλήματα, ὥσπερ ὁ ἀοίδιμος εποίηκεν Ιων, πάσης αιτίας έξω καθέστηκεν εἰς τοὺς οὐ δεόντως κακηγορίας της αν τίας ἀπηλλαγμένους. επιστρέφοντα. κατήρχετο ἡ δὲ ταῖς ἁληθέσιν έλλαμψεν. θαύμασί τε καὶ δόγμασιν. ἐπιβραχὺ ἀμ. ἡ παράδ. γίνεται. οὐ γὰρ ὁ ἀπ. Φιλ. εί. 4, ἐπὶ τὴν Ἐκκλ. πάντες. θ, την Ἰουδαίας. Ιπειρία Τῶν ἀποστόλων, άλλο ἀλλαχοῦ ἐνδιασπαρέντος. 6, ὁ καὶ τῶν. δι ἁρπαγείς. Στεφάνου. Τοῦ αὐτοῦ ἐξ ἐπιστολῆς υμη';
ἄνωθεν πρὸ πολλοῦ τῷ πρὸς τὸν διάβολον προσαρτ
σκευάζειν αὐτοὺς πολέμῳ· διὸ καὶ ἔλεγεν, Προσέ
χετε ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ὁ καὶ τὰ ἑξῆς.
COLLATIO EPISTOLARUM ISIDORI
βία, cat. δυνήσονται· τουτέστι οὐ βίᾳ. ibid. 10. οὐLit. E, lin. 1. Ρ.
δεὶς δυνήσεται, cat. δυνήσονται.
δυνήσεται, cal. δυνήσονται. ibid. 3. Ρ. ἐξ, cal. ἐκ.
P. 290. - LIB. II, EP. 173.
P. 207, Lit. B, lin. 6. Ρ. ὦ, cat. ὡς. ibid. 7. Ρ.
Λαζάρη, cal Λαζάρου. ibid. 5. Quæ post εφίλει αὐτὸν
in ed. Par. exstant linee 1f, ournes desunt in cat.
Ρ. 439. LIB. 1, EP. 491.
P. 123, lit. D, lin. 7. P. tñs oavidos, cal. toū TÍτλου. ibid. 7. Ρ. πρό, cat. πρός.
Ρ. 471.
LIB. 1, EP. 107.
P. 42, iit. D, lin. 2. Γ. παραλογιζέσθωσαν, cal.
παραλογίσθωσαν. ibid. 4. Ρ. ἐξωστράκισε, cal. ἐξε
ωστράκισεν.
P. 474. LIB. 1, EP.
Catenæ auctor omisit lineas 5. lucipit enim in
hunc modum: Ἐπειδὴ κόσμος συντ., κ. τ. λ.
P. 71, lit. D, lin. 2. toū xósµov deest in cat. ibid,
3. C. ἀπίθανος, cal. ἄπιστος.
Denique quæ a Cotelerio in Ecclesiæ Græcæ Monu.
mentis inter Patrum apophthegmata allatæ sunt
Isidori epistolæ aut epistolarum fragmenta, ea học
loco commemorasse videtur esse aplissimum.
Tow. 1, p. 488. LIB. 11, EP. 275.
Lin. 4. 1. συνδράμοιεν, ι. συνδράμοι, ἕν.
P. ead. Lis. il, p. 116.
Inil, τὰς ἀρετὰς, κ. τ. λ. Cfr. lin. 4.
Fin. σβέννυνται. Cr. lin. 3.
P. ead. Lin. 11, EP. 98.
Lin. 4. Ρ. γοῦν, οι. οὖν
Liu. ead. P. πεπεῖσθαι, col. πεῖσαι.
P. ead. LIB. II, EP. 131.
P. 489.
LIB. 111, EP. 69.
luit. Ἐπειδὴ μεγ., κ. τ. λ. Cfr. lin. 2.
Lin. 2, Ρ. σοι, col.
ὑμῖν.
P. ead. LIB. III, SP. 24.
Lin. 3, 4. Ρ. οὐκοῦν μάλιστ᾽ ἐν προοιμίοις αὐτὸν
ἀπελάσωμεν, cal. οὐκοῦν μάλιστα αὐτὸν ἐν προοιμίοις ἐλάσωμεν.
Catena in Novum Testamentum. Ad fidem codd.
mss. edidit J. A. Cramer S. T. P. etc. Oxonii e
Typographeo Acudemico 1840 et ann. seq.
Cramer. tom. 1 - (cat. in Matth.), pag. 38.
Ibid. epist. Ich 11, ep. 278, eol. 709 5, verba ¿22'
el usque að ó dè ovvɛywę ratena om. et versu post
tertio in luce ἀποτελ, desinit.
Cram. ibid. p. 76. Ibid. I, 126, col. 268. Verba τὸν
κατὰ..... ἀνακ., quæ in edito epistolam claudunt,
desunt in caten, que sic pergit: Εἰπὼν δὲ ὅτι
• Ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα, ἡ ἀντὶ τοῦ,
Ἐγὼ ὁ κραταιός, φησί, καὶ δυνατός, ὅπερ ἀρκεῖ εἰς
παραμυθίαν, ἀρκεῖ εἰς τὸ θαῤῥεῖν καὶ μηδὲν δεδοικέναι των ἐπιόντων· ἀχείρωτοι γάρ, φησὶν, ἔπεσθε·
τὸ δὲ ι ὡς πρόβατα, ο δηλοί, ἵνα τὴν τῶν προβάτων
ἡμερότητα ἐπιδεικνύηται· καὶ ταῦτα πρὸς λύους
ἀπερχόμενοι, καὶ οὐχ ἁπλῶς λύκους, ἀλλὰ καὶ ὁ ἐν
μέσῳ λύκων, καὶ οὐ προβάτων ἡμερότητα μόνον
ἔχειν κελεύει, ἀλλὰ καὶ τῆς περιστερᾶς τὸ ἀκέραιον·
τουτέστι, τὴν ἁπλότητα καὶ ἀκακίαν· καὶ οὐ μόνον
τοῦτο, ἀλλὰ ἐκέρασεν ταῦτα ἀμφότερα, ὥστε γενέσθαι αὐτὰ ἀρετήν· ἵνα τὴν μὲν φρόνησιν τοῦ ὄψεως
ἔχωσιν εἰς τὸ τηρεῖν τὴν κεφαλήν· τουτέστι την πίσω
τιν· τὸ δὲ ἀκέραιον της περιστεράς, τὴν ἀκακίαν εἰς
τὸ μὴ ἀμύνασθαι τοὺς ἀδικοῦντας· ὅπως πάντοθεν
ἠκριβωμένοι ὦσιν, ὥστε μήτε ὑπὸ κινδύνων ταπει
νοῦσθαι, μήτε ὑπὸ θυμοῦ παροξύνεσθαι· ταῦτα δὲ
ἔλεγεν, περὶ τῶν οὐ μετὰ μικρὸν ἐσομένων χρόνων
Cram. ibid. μ. 90. - Ibid. 1, 72, col. 232 9,
pro ἀλλὰ καὶ παρ' αὐτοῦ τοῦ νόμου κελεύονται, κα
leum auctor legit, τοῦτο τοῦ νόμου κελεύοντας.
Cramer. ibid. p. 171. tsid. 1, 51, col. 213
10, catena, πρὸς δὲ κρίσιν τῶν πεπρ. legit μια
edito τίσιν.
Cramer. ibid. p. 256. • Isidh. 1, 114, rol. 258.
Catena sic compendiose exhibet: Πώς νοητέον τρεῖς
ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας ἐπὶ τῆς ταφῆς τοῦ Κυρίου;
ὥρᾳ ἕκτῃ τῆς Παρασκευῆς ἐσταυρώθη, καὶ γέγονε
σκότος ἕως ὥρας ἐννάτης, ἰδοὺ νυχθήμερον· τὸ λο
πὸν τῆς Παρασκευῆς, ἡ νύξ, ἰδοὺ τρίτον νυχθήμερα».
Καὶ ἄλλως· Τῇ Παρασκευῇ παρέδωκεν ὁ Κύριος τὸ
Πνεῦμα, τοῦτο μία ἡμέρα, το Σάββατον ὅλων ἐποίησεν
ἐν τῷ τάφῳ, ἐπιφωσκούσης Κυριακῆς ἀνέστη. Καὶ
ἄλλως· Αφ' ἧς ἡμέρας, τουτέστι τῆς ἁγίας πέμπτης, παρεδόθη ὑπὸ Ἰούδα τοῖς θεοκτόνοις Ιουδαίος,
δυνατὸν ὡς σταυρωθέντος αὐτοῦ ἀριθμεῖν τὴν το
μερον.
Cramer, tom. Il (in Lucam), p. 407. IliL I,
312, col. 304. Epist. lin. 1, cal, ὁ δὲ εἰκοδ, ὁ τὲ θ.
Lin. 4, cal. ἐκκοπῆναι δὲ παρὰ τοῦ οἰκοδ, κενεις
σθεῖσαν τὴν συκῆν ὡς ἄκαρπον. Lin. 8, Cal. άρξειν
θῶσι, ut codl. Vat. Lin. penall. cal. εἰς τὸν ἄλλου
αἰῶνα τῆς τῶν δικαίων με ριδος ἐκτεμὼν αὐτούς. [ol
quæ sic pergit: Ἔστι δὲ ἡ πρώτη αθέτησις τῆς ἐνα
τολῆς, ἡ παράβασις ἡ ἀπὸ τοῦ ξύλου, τοῦ ἐν μέσῳ
τοῦ παραδείσου προστάττουσα μὴ γεύεσθαι· ἡ δ
δευτέρα, ἡ ἐν τῷ νόμῳ δυσσέβεια ἡ πρὸς τὸν μίσχον
ἡ δὲ τρίτη ἀσέβεια ἡ ἐν τῇ χάριτι τυγχάνει παρεί
τησις, «Οὐκ ἔχομεν βασιλέα, εἰ μὴ Καίσαρα, ο καὶ
τὸν Κύριον τῆς δόξης ἀπαρνευμένων.
Κύπρια δὲ λέγει τὰ δάκρυα, καὶ τοὺς στεναγμούς.
καὶ τὰς χαμευνίας, καὶ τὰς ἀγρυπνίας, καὶ την
ψυχῆς καὶ σώματος, τὴν δι' ἐξαγορεύσεως καὶ ὅτι
μοτέρας ἀγωγῆς ἐπανόρθωσιν, ὡς ὁ Θεολόγος λέγει
Γρηγόριος.
Cramer. ibid. p. 133 frigmentum sequres liabet
quod in edito non mvenimus: Ισιδώρου Πηλ
σιώτου επιστολή. Θαυμάζειν ἔφης καὶ ἐκπλη
τεσθαι, πῶς ὁ μὲν Φαρισαίος μεγαλορρηματίας
προέκρουσεν· 'Ο δὲ Ἰὼβ πλείονα καὶ μείζονα είχα
κὡς εὐδοκίμησεν. Ακουε τοίνυν συντόμως· ὁ μὲν
μηδενὸς παρακινοῦντος μηδὲ ἐρεθίζοντας μεγαλη
ρῶν, καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης φρονῶν μειζόνως
Φαρισαῖος, εἰκότως προσκρούει· ὑπερηφανίαν τὰς
νοσεῖ. Ὁ δὲ ἐν μὲν τῷ εὐδοκιμεῖν κρύπτων τὰ οἰκεῖς
πλεονεκτήματα, ἐν δὲ τῷ κακηγορείσθαι φράζων
πρὸς τὸ ἀποδύσασθαι τὰ ἐπιφερόμενα εγκλήματα,
ὥσπερ ὁ ἀοίδιμος εποίηκεν Ιων, πάσης αιτίας έξω
καθέστηκεν εἰς τοὺς οὐ δεόντως κακηγορίας της αν
τίας ἀπηλλαγμένους.
- Mis
Crainer toin. 111 (iu Act. apost.) p. 17.
1, 494. Epist. lin. 2, catena, επιστρέφοντα. Liv. 4,
κατήρχετο Liu. ult., ἡ δὲ ταῖς ἁληθέσιν έλλαμψεν.
θαύμασί τε καὶ δόγμασιν.
Cramer. ibid, p. 28. Ibid. 1, 181, col. 300,
epist. lin. 10, cat. ἐπιβραχὺ ἀμ. col. 301, lin. 2,
cal. ἡ παράδ. γίνεται.
Cramer, ibid. p. 153. -· Ibid. 1, 447. Cat, omisso
epistole inizio, incipit lu. 15, οὐ γὰρ ὁ ἀπ. Φιλ. εί.
usque ad finem,
Cramer. ibid. p. 134. Ibid. 1, 448, col. 409,
Epist. lin. 4, cal, ἐπὶ τὴν Ἐκκλ. πάντες. Lin. θ, την
Ἰουδαίας.
Cramer, ibid. - Isid. ili.l., ep. 449. Ιπειρία (3tena epist. lin. 3, Τῶν ἀποστόλων, etc. Lin. 5, άλλο
ἀλλαχοῦ ἐνδιασπαρέντος. Lin. 6, ὁ καὶ τῶν. Lin. δι
cal, ou. ἁρπαγείς. Lin. 10, Στεφάνου. lloc fragmen
tum cum superiori catena exhibet sub, eadem in
scriptione: Τοῦ αὐτοῦ ἐξ ἐπιστολῆς υμη'; es que
conjicere licet, epistolam 448 ex una duplicem ia
editis factam.
Huc usque Niemeyerus. Reliqua ex collatione nostra. EDIT. PATr,
col. 1673–1674page 748 of 750
PG 78:1673ων 1. 1 τοῦ ἁγίου 2, τὰ παρά... γενόμενα. ᾿Αθήναις. ᾧ κατὰ τό. ὅτι ἴσως τίς ἐστι θεός. 16, νέον δειμάμενοι βωμόν. Ισιδώρου ἐπιστολῆς ἀφλη'. Τινὲς μέν φασιν ὅτι περὶ τοῦ τῆς Ἀρτέμιδος ἀγάλματος ειρη ται, τουτέστι τῆς μεγάλης Αρτέμιδος, καὶ τοῦ διοπετοῦς αὐτῆς ἀγάλματος· τινὲς, ὅτι καὶ τὸ Παλλάδιον, ἄγαλμα δὲ ἦν τῆς ᾿Αθηνᾶς· τοῦτο ἐσέβοντο μετὰ τῆς Αρτέμιδος. Τὸ ἐξ οὐρανοῦ παρὰ τοῦ Διὸς πεμφθὲν ἤτοι κατα πτάν, καὶ οὐ γενόμενον ὑπὸ ἀνθρώπου ἄγαλμα, ἢ τῆς ᾿Αρτέμιδος ἢ τῆς Παλλάδος, καθὼς ἐμυθεύοντα Ελληνες πρὸς κατάπληξιν τῶν ἀκεραιοτέρων. Εγένετο δὲ κραυγή μεγάλη, Ισιδώρου Πηλουσιώτου ἐπιστολῆς αωξη·. Εἰ δὲ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος·, τὸ γὰρ εἰ, ᾗ ἐστι, του τέστιν, ἢ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος. Ρ. καλουμένην. καὶ μέχρι τοῦ νῦν αἱ τῶν βασιλέων εἰκόνες φόροι προσαγορ., τὰ δὲ τῶν ταβερνῶν πανδοχείων τινῶν ἢ καπηλείων χρῆσιν αἰνίσσον. ται, ἀκάθεκτον ἑαυτοῦ περὶ τὸν τοῦ Χριστοῦ πόθον. 4: τὸ οὖν ἔδωκε. 14, Εἶτα αὐτὸ Ερμ. πεπληρωμένους πάσης ἀδικίας. 16, θέα τὴν ἀκρίβειαν. 1168 7. τὸ δὲ πνεῦμα κατανύξεως, καταγνώσεως ἔσται καὶ καταπλήξεως. τὸ γάρ. 6, λέγεται γίνεται. 1169 2, Κύριε. 4, μετὰ τὸ ὑβρισθῆναι αὐτῶν τὴν ἀδελφὴν κατενύγ. τῇ ψυχῇ προσάγειν. τοῦ ἰδίου σώματος. 6, χειροτονητὸς, τῶν ὑπηκόων ἱερέων. ή. γὰρ εὐσεβὴς τῷ ἀσεβεῖ πως εἰρηνεύσει; ἢ ὁ δίκαιος τῷ ἀδίκῳ; Εἰ δὲ λογισμούς. 1316 – 13, εἰ δὲ ἀλόγως ἐκεῖνοι ἀπεχθάνονται σε, τοῦτο, 2, ἀλλὰ τοῦ μὴ κατασπείρειν ῥίζαν πολέμου. γάρ, 4 μηδέν οὐδέν. 5, μὴ θαυμάζετε. Τοῦτο οὐδὲν παρὰ τὸ φῶς Εἰ δέ τις, 2 οὐ θωπείαν δουλοπρεπῆ ἐπιδεικ. οἷόν τε γὰρ μετὰ τοῦ προσήκοντος τὸ χρέος, 263. 11181 Κώμος δέ έστι μεθυστικὸς αὐλός, καταδέλφων τους είπε συνεργεῖν τοῖς. 5, πάντες γὰρ ὑπήκουσαν μὲν οὐδαμῶς· ἐκλήθησαν δὲ, ἀλλά. εκουσία. Πῶς δὲ ἂν τοσαῦτα διεβεβαιώσατο, 501 1, καὶ ῥώμης, δ ἔμελλεν εἰπεῖν, πολλοὺς μάρτυρας παρέστησε τοῦ μὴ ψεύδεσθαι καὶ κομπάζειν τὴν ἀλήθειαν· τὸν Χριστὸν τὸ μὴ ψεύδεσθαι, τὴν συνείδησιν· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· τίς ἂν οὖν πιστ. 9, ἐξην. διὰ βεβαιώσεως ὑπερβολήν; Εἰ δ' ἔτι μικρὸν φρονοῦσί τινες καὶ περὶ γῆν ἐλυσπώμενοι.... βούλονται, λογιζέσθωσαν τὸν θεόρ. Μωσέα. 7, έμελλε. 8, μοει ὑπομένειν Εφη τῷ παιδὶ ὑπ' ἐμοῦ δράμα, μὴ δὲ προδῷς τὸν θησ. 5, μὴ δὲ ἀνδρὸς ἔχουσα δύνα μιν. 11, ἀγαγών; Πάνυ μὲν οὖν. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν. 504 1, τοῦ Ἰσαάκ. 7, τὸ δαιτυμόνας τοὺς ἐν οἴνῳ ἐγχρονίζοντας. 1208 4 4, καὶ πρώτην μὲν ταύτην, 7 σφάλλει σφάλλεται, (Β ἐν τῇ πορνείᾳ ἑαυτόν, Εγένετο τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰου δαῖος. 581 6, διαφορά ἢ εἰ τοῦτο, τοῦ δεδωκότος. καὶ στοιχειωθέντα. τῆς χάριτος οὐκ ἐμοίχευσα, 8 ὁ μὲν γὰρ τὸν νόμον τὸν παλαιὸν φυλάξας, οὐκ ἦν ἄνομος Θεοῦ· ὁ δὲ τὸν νέον, ἔστιν ἔννομος Χριστοῦ.
ων 1. 1
المشاعر
Crainer. ibid.
τοῦ ἁγίου omittit.
CUM CATENIS.
- Isid. ibid., ep. 449. Lin. 5, cat.
Cramer. ibid. p. 171.
Cramer. ibid. p. 216.
Isid. 1, 244, col. 332.
Isidl. I, 554, col. 384.
Lin. epist. 2, cal. τὰ παρά... γενόμενα.
Cramer. ibid. p. 295.
Lin. epist. 2, cat. ᾿Αθήναις.
Isid. A, 91, col. 536.
Cramer. ibid. p. 292. Isid. IV, 69, col. 1198.
Lin. 5 epist. calena, ᾧ κατὰ τό. Lin. 14, ὅτι ἴσως
τίς ἐστι θεός. Lin. 16, νέον δειμάμενοι βωμόν.
Cramer. ibid. p. 325. Isid. 1V, 206 et 207,
col. 1300. Hæc ex utraque epistola delibavit catenu
auctor: Ισιδώρου ἐπιστολῆς ἀφλη'. Τινὲς μέν
φασιν ὅτι περὶ τοῦ τῆς Ἀρτέμιδος ἀγάλματος ειρηται, τουτέστι τῆς μεγάλης Αρτέμιδος, καὶ τοῦ διο
πετοῦς αὐτῆς ἀγάλματος· τινὲς, ὅτι καὶ τὸ Παλλάδιον,
ἄγαλμα δὲ ἦν τῆς ᾿Αθηνᾶς· τοῦτο ἐσέβοντο μετὰ τῆς
Αρτέμιδος.
Τὸ ἐξ οὐρανοῦ παρὰ τοῦ Διὸς πεμφθὲν ἤτοι καταπτάν, καὶ οὐ γενόμενον ὑπὸ ἀνθρώπου ἄγαλμα, ἢ
τῆς ᾿Αρτέμιδος ἢ τῆς Παλλάδος, καθὼς ἐμυθεύοντα
Ελληνες πρὸς κατάπληξιν τῶν ἀκεραιοτέρων.
Cramer. ibid. p. 368, ad Act. xxi, 9, Εγένετο
δὲ κραυγή μεγάλη, etc., hoc fragmentum exhibet
quod frustra inter edita quæsivimus: Ισιδώρου
Πηλουσιώτου ἐπιστολῆς αωξη·. Εἰ δὲ πνεῦμα
ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος·, τὸ γὰρ εἰ, ᾗ ἐστι, του
τέστιν, ἢ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος.
Ρ.
Cramer. ibid, p. 411. Isidl. I, 337, col. 376. Lin. 5,
calena, καλουμένην. Ibid. καὶ μέχρι τοῦ νῦν αἱ τῶν
βασιλέων εἰκόνες φόροι προσαγορ., τὰ δὲ τῶν Ταβερ
νῶν πανδοχείων τινῶν ἢ καπηλείων χρῆσιν αἰνίσσον.
ται, etc.
Cramer. tom. IV. (in Epist. ad Rom.), p. 92.
Isid. IV, 62, col. 1120.
Cramer. ibid. (in supplem. e cod. Monacensi
ἀκάθεκτον ἑαυτοῦ περὶ τὸν τοῦ Χριστοῦ πόθον. Reliqua omisit catenæ auctor.
Cramer. ibid. p. 395. Isil. IV, 100, col. 1165.
Calenæ auctor, omissis lineis tribus cum dimidia
incipit lin. 4: τὸ οὖν ἔδωκε. Lin. 14, cat. Εἶτα αὐτὸ
Ερμ. et mox πεπληρωμένους πάσης ἀδικίας. Lin. 16,
θέα τὴν ἀκρίβειαν. Col. 1168 7. τὸ δὲ πνεῦμα
κατανύξεως, καταγνώσεως ἔσται καὶ καταπλήξεως.
τὸ γάρ. 6, cal. λέγεται pro γίνεται. Col. 1169
2, Κύριε. Ibid. lin. 4, μετὰ τὸ ὑβρισθῆναι αὐτῶν
τὴν ἀδελφὴν κατενύγ.
Crainer. ibid. p. 432. Isil. 111, 75, col. 781.
Lin. 3 epist. catena τῇ ψυχῇ legit. Col. 784, 4,
προσάγειν. Lin. seq. τοῦ ἰδίου σώματος. 6, χειρο
τόνητος, mendose, et τῶν ὑπηκόων pro ἱερέων. Liu.
ult. epist. cat. omittit ή.
Cramer. ibid. p. 453. — Isid. IV, 220, col. 1314.
Catena, omissis sex lineis, incipit col. 1316 2: '0
γὰρ εὐσεβὴς τῷ ἀσεβεῖ πως εἰρηνεύσει; ἢ ὁ δίκαιος
τῷ ἀδίκῳ; Εἰ δὲ λογισμούς. Col. 1316 – 13, cat.
εἰ δὲ ἀλόγως ἐκεῖνοι ἀπεχθάνονται σε, τοῦτο, etc.
2, ἀλλὰ τοῦ μὴ κατασπείρειν ῥίζαν πολέμου. Ibid.
γάρ, omissis intermediis. Catenæ auctor excerpto
lin. 4 μηδέν pro οὐδέν. Lin. 5, μὴ θαυμάζετε. Τοῦτο
inem facit in verbis οὐδὲν παρὰ τὸ φῶς 15, reliquas lineas 7 omittens.
Cramer. ibid. p. 461. Isid. II, 216, col. 638.
Calenæ auctor, omissis lineis prioribus 32, incipit
col. 660 6: Εἰ δέ τις, etc. usque ad fuem epistole.
Cramer. ibid. p. 464. - Isid. 1V, 16, col. 1064.
Epist. lin. 2 catena, οὐ θωπείαν δουλοπρεπῆ ἐπιδεικ.
Lin. penult., οἷόν τε γὰρ μετὰ τοῦ προσήκοντος τὸ
χρέος, etc.
Crauer. ibid. p. 468. Isid. 1, 459, col. 435.
Catenæ auctor hæc tantum in usum suum derivavit:
p. 263. Isid. IV, 11181 Epistons Κώμος δέ έστι μεθυστικὸς αὐλός, καταδέλφων τους
calen.», είπε συνεργεῖν τοῖς. Lin. 5, πάντες γὰρ
ὑπήκουσαν μὲν οὐδαμῶς· ἐκλήθησαν δὲ, ἀλλά. Lin.
uit. εκουσία.
Cramer. ibid. p. 307. — Isid. 11, 58, col. 500. Calenæ auctor, omisso epistolæ initio, incipit linea 17:
Πῶς δὲ ἂν τοσαῦτα διεβεβαιώσατο, etc. col. 501 1,
cal. καὶ ῥώμης, δ ἔμελλεν εἰπεῖν, πολλοὺς μάρτυρας
παρέστησε τοῦ μὴ ψεύδεσθαι καὶ κομπάζειν τὴν
ἀλήθειαν· τὸν Χριστὸν τὸ μὴ ψεύδεσθαι, τὴν συνείδη
σιν· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· τίς ἂν οὖν πιστ. 9,
ἐξην. διὰ βεβαιώσεως ὑπερβολήν; Εἰ δ' ἔτι μικρὸν
φρονοῦσί τινες καὶ περὶ γῆν ἐλυσπώμενοι.... βούλονται, λογιζέσθωσαν τὸν θεόρ. Μωσέα. 7, έμελλε.
ibil. 8, μοει ὑπομένειν cal. Εφη τῷ παιδὶ (litt. C)
ommissis intermediis. 5, ὑπ' ἐμοῦ δράμα, μὴ δὲ
προδῷς τὸν θησ. lbid. 5, μὴ δὲ ἀνδρὸς ἔχουσα δύνα
μιν. ibid. 11, ἀγαγών; Πάνυ μὲν οὖν. Ταῦτα δὲ
ἔλεγεν. Cul. 504 1, cal. τοῦ Ἰσαάκ. Lin. 7, τὸ
δαιτυμόνας τοὺς ἐν οἴνῳ ἐγχρονίζοντας.
Cramer. tom. VI (in Epist. ad Corinthios primam ), pag. 117. — Isid. IV, 129, col. 1205. Catenæ
auctor priores lineas quatuor omittit et incipit,
col. 1208 4 4, καὶ πρώτην μὲν ταύτην, etc. Lin. 7
σφάλλει legit pro σφάλλεται, et excerpto Gnem facil
in verbis (Β 7) ἐν τῇ πορνείᾳ ἑαυτόν, reliqua hujus
epistolæ bene longæ omittens.
Cramer. ibid. p. 181. Isid. II, 138, col. 583.
Priores octo lineas omittit auctor catenæ, excerptum
ordiens a verbis: Εγένετο τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰου
δαῖος. Col. 581 A, lin. 6, calena, διαφορά ἢ εἰ
τοῦτο, intermedia omittens. Lin. 12, τοῦ δεδωκότος.
Lin. 13 desunt verba καὶ στοιχειωθέντα. 2, post
τῆς χάριτος catena, οὐκ ἐμοίχευσα, lineas tres omittens. Lin. 8 cat., ὁ μὲν γὰρ τὸν νόμον τὸν παλαιὸν
φυλάξας, οὐκ ἦν ἄνομος Θεοῦ· ὁ δὲ τὸν νέον, ἔστιν
ἔννομος Χριστοῦ. Locus in edito depravatus.
PATROL. GR. LXXVIII.
col. 1675–1676page 749 of 750
(Ex Petri Possini Thesauro ascetico, Tolosæ edito anno 1683, in-4.) Opusculum sequens equidem plurimi facio, propter efflorescentem in illo genuinam in dolem vere asceticorum sensuum, et quemdam suavissime fragrantem ex uberi, qua penitus imbuitur, unctione spiritus, heroicæ sanctimonia odorem. Nullum libentius exscripsi: in nullo interpretando tantum intimæ dulcedinis sum expertus: quo mihi contendendum eni xius statui ad ejus tempus auctoremque, ignotissimum utrumque, vestigiis omnibus inda gandum. Continet id alloquia quatuordecim studio auditoris in litteras missa prout excepta fuerant ex ore senis cujuspiam grandævi longo usu vitæ religiosæ per omnes perfectionis evangelica gradus ad apicem evecti sanctitatis quantam capit divinis adjuta beneficiis humana morta litas. Alloquiorum auctor nominatur beatus abbas Zosimas. De exceptore tantum innuitur fuisse illum ex ejus assiduis auditoribus unum, verisimiliter sodalem ejusdem in quo dege bat Zosimas cœnobii. Diu de his et sollicite disquirenti mihi, ea tandem sedit sententia eumdem istum esse Zosimam cum illo celebratissimo divinitus electo ut sanctæ pœnitentis Mariæ Ægyptiæ, seu, ut vulgo loquuntur, Egyptiaca, et cognosceret vitam, et funus curaret. Exstat de his Commentarius omni fide firmatus, non Sophronii, ut perperam inscribitur a multis (quod invictis argumentis confutatur ab ultimo ejus scripti editore, nostro Daniele Papebrochio, tom. I Aprilis, pag. 69), sed anonymi monachi coenobii prope Jordanem siti, in quo Zosimas ultimos suæ vitæ annos exegit; prout ipse innuit auctor sic scribens sub finem narrationis suæ, postquam docuisset, reversum a sanctæ Mariæ Egyptiaca funere Zosimam, quæ viderat et audiverat sæpe retulisse: Perseverarunt autem monachi (post Zo simæ videlicet obitum) hæc ipsa per traditionem discentes, atque ad communis utilitatis argumentum proponentes audire volentibus: sed non audivi quemquam scripto signasse nar rationem. Ego vero quæ citra scripturam comperi, per litteras curavi nola facere. Indicia hinc exsequar quibus moveor ad opinandum, horum auctorem alloquiorum Zosimam, non alium esse ab eo cui testi unico Mariæ Ægyptiaca notitiam debet Ecclesia; sicut Antonio, Pauli primi eremita. Primum, detector latebrarum Ægyptiacæ Mariæ Zosimas, a puero tra ditus monastica disciplinæ in quodam cœnobio Palæstinæ, in eo laudatissime vitam asce ticam exercuit per annos supra quinquaginta, testante id ipso, cujus hæc verba monachus anonymus exscribit, num. 3 suæ narrationis: Dicebat autem ipse de se Zosimas, quod ab ulnis, ut sic loquar, paternis, in monasterium istud datus, per annos quinquaginta tres in monastico cursu perseveravit. Monasterium porro istud, ut initio narrationis clare dicitur, fuit unum ex iis quæ per Palæstinam sunt monasteriis. Atqui hæc alloquia ejus sunt qui in Palæstina vixerit et consenuerit, nec aliam admodum orbis partem, quantum ex ejus verbis intelligitur, incoluerit. Nam alloquio VI hæc loquitur: Iter agebamus, ego et frater unus via Neapolitana, cum quibusdam sæcularibus, venimusque ad locum ubi erat telonium, etc. Fuit olim Neapolis celeberrima Palæstinæ civitas, teste inter innumeros alios Plinio, cujus hæc cap. 13, lib. v, verba sunt: Samaria oppida Neapolis, quod Mamorta dicebatur, etc. Ite rum, alloquio X, dicit Zosimas: Cum essem in monasterio quod est apud Tyrum. Est qui dem Tyrus Phoenicia urbs: sed quæ, uti et Sidon, propter propinquitatem, Palæstinæ con tribuitur. Hodierni geographi Palæstinam duodecim Israeliticarum tribuum habitatione de finiunt; nec cum Veteris nec cum Novi Testamenti historiis consentientes. Nam rex duode cim tribuum Saul, ut ex I Regum patet, et qui ei successit David, ut ex II, itemque ex I Pa ralip. manifestum est, universam duodecim tribuum ditionem obtinentes, multa bella cum Philistæis, hoc est Palæstinis habuerunt; qui utique aliam ab Israelitide terra regionem ha bitabant. Christus vero ipse qui se aiebat non venisse nisi ad oves quæ perierant domus Israel. Matth. xv, 24. Tamen ut ibidem, v, 21, dicitur: Secessit in partes Tyri et Sidonis: quod et Marcus, cap. VII confirmat: et ibi curavit filiam Chananææ, prout ibidem evangelistæ warrant: quasì ut ostenderet, Phænicem jam tum ad Palæstinam, prout hæc Israeliticam
col. 1677–1678page 750 of 750
regionem denotat, pertinuisse. Certe in historiis sacrarum expeditionum, Tyrum, Sidonem et Phoeniciam universam, Palæstinæ partem videmus habitam. Antiquiores vero longe latius fines Palæstinæ porrexerunt, ut Ovidius qui ripam Tigris amnis marginem Palæstinæ vocat illo vers. Fast. II, Inque Palæstina margine sedit aquæ, astipulante Plinio, qui lib. vi, cap. 28, Sittacenem regionem Tigri continuam Palæstinæ ac censet ut omittam, quod testatur Plutarchus, Strymonem Macedoniæ fluvium, Palæstinum olim dictum. Cur? nisi quod Palæstina eo usque protendi videretur. Utut de iis sit, certum videtur, post Judæam defetam primis Ecclesiæ sæculis, et Iv potissimum quo Zosimas vive bat, ut ostendemus, Tyrum Palæstina fuisse comprehensam: Herodi sane Agrippe nepoti Herodis Magni, cum sub Cæsare Claudio pareret maxima Judææ pars, ut docet Josephus, lib. xix Antiq. subjectos fuisse Tyrios et Sidonios, indicat sanctus Lucas Actorum xii, 20. Quæ cum ita sint omnia, cur affirmare dubitemus, monasterium quod apud Tyrum fuerit, vere situm in Palæstina dici potuisse? Meminit præterea Zosimas in quodam Alloquio Cam pestrium, ubi ait se fuisse. Quæ hæc Campestria nisi Campus magnus Galilæ, et latissima illa planities tam sæpe in Scripturis memorata? Alibi ait se Hierosolymis diversatum, alias quemdam se vidisse Cæsareæ: loca hæc omnia Palæstina. Denique initio alloquii XIII, lauram abbatis Gerasimi memorat, tanquam vicinam loco in quo tunc Zosimas degebat, coenobio nempe prope Jordanem, quo ex Tyrio migraverat: fuisse autem lauram quoque, sive monasterium Gerasimi propinquum Jordani, clare docet Moschus cap. 107 Prati, sic scribens Uno fere milliario distat a Jordane monasterium quod abbatis Gerasimi dicitur. Ex his conficitur: tam Zosimam Alloquiorum auctorem, quam repertorem Mariæ Ægyptiacæ, in Palæstina vixisse. Secundus est character identitatis utriusque Zosimæ; genius amborum unus ac mores. Relator Actorum Mariæ, quod e scripto anonymi monachi patet, doctus quidem et disertus vir fuit; docere tamen viva præsentes voce contentus, a scribendo abstinuit. Audiamus hoc testantem anonymum. Sic num. 2 scribit: Iste Zosimas orthodoxus fuit: qui in uno mona steriorum (nempe Tyrio, ex supra dictis) ab initio conversatus, per omne exercitationis (Græce ascesis) genus probatus est, et ad omnem virtutem congruenter institutus: totum quidem ordinem in ejusmodi palæstra solitum servari custodivit: multa vero et sponte adje cit, volens carnem spiritui subjicere; quod ita ei successit, ut propter multam rerum spiri tualium experientiam, sæpius ex vicinis, aut etiam remotioribus monasteriis ad eum con fluerent plures, ipsius doctrina ad perfectionem informandi. Ita ille. An non hæc et occa sionem et argumentum horum Alloquiorum manifeste indicant? Subdit mox idem: Cum autem tantam animarum tractandarum peritiam assecutus esset senex, nunquam remissius egit in meditatione eloquiorum divinorum: sed insistebat iisdem, seu decumberet strato, seu assurgeret, vel quidpiam manibus operaretur, etc.: nusquam hic scriptionis mentio: qua certo et irrevocabili judicio abstinuisse Zosimam, nihil magis declarat, quam quod, Acta tam mira Mariæ pœnitentis, quorum unus esset ipse conscius, scriptis haud commiserit, narrare verbo satis habens. Sic enim habetur num. 40 ejusdem narrationis: Zosimas rever sus in cœnobium (a curato sanctæ Mariæ Ægyptiaca funere) narravit omnia monachis, nihil eorum quæ audierat ac viderat reticens. Paulo post: Perseveraverunt autem monachi hæc ipsa per traditionem discentes... sed non audivi quemquam scripto signasse. Adeo a scri bendo alieni erant illi veteres ascetæ sancti: sibi videlicet, ex instituto, unis vacantes, exem plo Antonii Magni, qui cognitam a se solo mirabilem vitam Pauli primi eremitæ, multis licet annis ei superstes, nec scripsit, nec dictavit, voce tantum narrare contentus: posteri tate id ignoratura, nisi Hieronymus Pauli memoriam e discipulis Antonii compertam litteris consignasset. Ad quem modum Zosimas quæ admirabilia de Maria pœnitente sensibus præ sens hauserat; etsi, cum centenariam attigerit ætatem, ut in Vitis Patrum, lib. 1, pag. 299, diserte traditur, triginta totis minimum annis Mariæ Egyptiaca supervixerit, tamen nee ipse, nec ejus suasu aut sponte sua quisquam auditorum illius, ea curavit in chartam mittere donec sero exstitit anonymus monachus qui Deo movente talem operam posteris præstaret quem equidem ipsum, aut divino simili motum impulsu alium e coenobitís, vel Tyrii prioris, ubi Zosimas diu vixit, vel alterius Jordani propinqui, quo jam senex migravit, monasterii quempiam crediderim hæc nobis, quæ aut ipse a Zosima audierat, aut e referentibus co gnorat alloquia servasse, iis scripto complectendis. Tertium exstat indicium a tempore ductum, ni fallor, vehemens ad suadendum: B. Zosi mam cujus hæc Alloquia nomen præferunt, eumdem esse ipsum qui sanctam Mariam Ægy ptiacam sepelivit. Non multos per ea tempora fama celebres fuisse Zosimas, indicat anony inus editor Actorum Mariæ: qui suum cum nostro cognominem, et, ut credimus, unum eum demque, a cunctis synonymis se satis distinxisse credidit, i eum ab uno discrevisset, solo videlicet tunc noto alio Zosima. En id ejus testantia verba: Nemo autem appellationi soli in hærens, sermonem mihi existimet esse de eo Zosima qui circa doctrinam lapsus, minus recte sapuit. Alius enim hic, et ille alius, multumque differunt inter se, quamvis nomenclaturam ambo eamdem sortiti. Sic ille. In cujus verbis si quærimus, quis sit ille alius Zosimas qui circa doctrinam lapsus minus recte sapuit, docebit id nos Marcellinus, in lib. De schismate Ursicini et Damasi: quem librum cum ex recenti memoria scripserit, intelligimus ejus aucto rem sub Damaso, aut paulo post, hoc est, circiter annum Christi 390 floruisse. Ibi autem
Continue reading PG 78: S. Zosimas Abbas →≣ entire volume