præ corpore habere nullo modo inquinatum decet, πρὸ τοῦ σώματος ἔχειν ἀμόλυντον χρὴ πρὸς τὸ ἀρέσ ad placendum Deo, qui tale vult ipsum videre, quia σκον τῷ τοιαύτην ὁρᾷν αὐτὴν βουλομένῳ Θεῷ. Οτι nempe hanc ejus puritatem sequitur et puritas cor- τῇ ταύτης ἀκολουθεῖ καθαρότητι καὶ ἡ τοῦ σώματος poris; neutiquam vero necessario eodem modo καθαρότης, οὐκέτι δὲ καὶ τῇ σκηνῇ τοῦ σώματος ἀναγ componitur animæ dispositio ac corporis tento- καίως συνδιάκειται τῆς ψυχῆς ἡ διάθεσις. Ἔστι γάρ, rium. Accidit quippe (ut ait Dominus Jesus) ali- ὥς φησιν ὁ Κύριος Ἰησοῦς, καὶ τάφον εἶναί τινα κεquem sepulcrum esse dealbatum, plenum ossibus κονιαμένον μεστὸν ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρ demortuis, et omni immunditia, non habentem σίας, τῷ φαινομένῳ συνάδουσαν οὐκ ἔχοντα τὴν ἔνveritatem interiorem consonantem ei, quod appa- δον ἀλήθειαν, ἀλλ' οὐ τοῦτον εἰς σύγκρισιν ὁ λόγος τῶν ret; sed ad comparationem non hunc vocat ratio εἰρημένων καλεῖ· τὸν δὲ κατὰ τὴν πρακτικὴν ἴσον eorum, quæ dicta sunt, accersit autem eum, qui ἐκείνοις, καὶ τὰς ἡθικὰς ἀρετὰς ἡσκημένον ὁμοίως secundum practicam vitam par est ipsis, quique αὐτοῖς· καὶ τοῦτον γὰρ εὑρήσομεν ἀπολιμπανόsese in virtutibus moralibus exercuit perinde ac μενον αὐτῷ πολλῷ διαστήματι, καὶ τῆς ἐπιστημονι illi ipsi; etenim hujuscemodi virum comperiemus κῆς ἀφεστῶτα ἀγωγῆς τοσοῦτον, ὅσον τῆς εὐμεθόδου multo spatio ipsis inferiorem, distantemque ab iu- Ιατρικῆς ἡ κατὰ χεῖρα μόνον ἐνεργουμένη διέστηκεν, stituto scientifico tantum, quantum a medicina re- οὔτε νοσημάτων αἰτίας ἐπισταμένη, οὔτε παθῶν, ctæ methodi differt ea, quæ solum ad manum ope- ὅπως ἢ ὅθεν τίκτονται, διαφοράς περιεργαζομένη, ratur, quæ nec causas morborum scit, neque 379 μόνον δὲ πρὸς τὸ κάμνον ἱσταμένη, καὶ τοῦτο θερα passionum, quomodo, aut unde nascantur, diffe- τεύουσα, ὅ πάλιν ὑποστρέφειν οἶδεν ὀξέως, τῆς ὅθεν rentias curiose perscrutatur, tantummodo vero stat ἤρξατο αἰτίας οὐκ ἀνῃρημένης· ὡς γὰρ διατάσεις, in morbo, et illum curat, quem novit celeriter ite- καὶ φλεγμοναὶ σπλάγχνων, καὶ δυσκρασίαι χυμών, rum rediturum, cum non sublata fuerit causa, e τοὺς μυρίους, καὶ τοῖς ὀνόμασι, καὶ ταῖς διαθέσεσιν qua sumpsit initium; sicut namque distensiones, ἀποτίκτουσι πυρετούς, ἐφημερινούς, ἑβδοματικοὺς et inflammationes præcordiorum, et intemperies καὶ δισεβδόμους, ἐπικάῤῥους, ἢ χρονίους, ἐκτικούς, bumorum pariunt mille nominibus, et dispositio- καὶ ἐφημέρους, τοὺς μὲν ἐπὶ ξανθῇ, τοὺς δὲ ἐπὶ μετ nibus diversas febres; has uno die intermittentes, λαίνῃ χολῇ, ἄλλους ἐπὶ φλέγματι σεσηπότι, καὶ ἄλ alias septen, diebus, et bis septem, capitales, vel λους ἐφ' αἵματος πλεονασμῷ συνισταμένους, τοὺς μὲν diuturnas, hecticasque, et diurnas, has quidem e ἡσυχῆ καὶ ἀμηνυτί προσιόντας, τοὺς δὲ πρὸ πολJava, illas autem e nigra bile, alias e pituita pu- τοῦ κεκραγότας την παρουσίαν μαλακισμῶ, καὶ ξηtrida, et alias e sanguinis abundantia confatas; las c ρότητι, καὶ ὕπνῳ συνεχῶς διακοπτομένῳ τὴν νόσον quidem tacite, et imperceptibiliter advenientes, σημαίνοντας. istas vero multo antea inclamantes adventum, languore atque siccitate ac somno continuo interrupto ægritudinem significantes. CAPUT III. Ita sensus impulsio inordinata consuevit generare cogitationem passioni obnoxiam, concupiscentiam turpem, ipsa delectationem, et rursus consensum, cujus sequax est actuale peccatum, quod, quando desumit initium, oportet ex illo principio reprimere, avertendo seusum visus serie quadam commoventem, quæ dicta sunt, priusquam illud accedat, ac difficulter inde retrocedere possit; quod enim non imprimitur per visionem, forsitan minime infert diflicultatem intellectui, nec mialam ei porrigit meditationem. Quod autem non ſuit meditatum, non procedit all opus, nec locum habel, ut foras expellatur aliquo indicio: non profert convicium lingua, quando ira consopita sit intus; non videt 380 oculus meretricius, si ratio illum refrenet ac moderetur, et non decentem aspectum inhibeat; non suscipit auditus sernionem turpem, dum mens hujuscemodi sensum custodial: nullum membrum prave operatur, interius vigilante gubernatore, qui regat interiores cogitationes, quique fortiter retineat initium loci, e quo prodeunt • Matth. XXIII, Οὕτως αἰσθήσεως ἄτακτος ὁρμὴ ποιεῖν εἴωθε λε γισμὸν ἐμπαθῆ, ἐπιθυμίαν αἰσχρον, αὕτη τέρψιν, καὶ πάλιν συναίνεσιν, ἧς ἐπαδὸς ἡ κατ' ενέργειαν ἁμαρτία ἐστὶν, ἣν προοιμιαζομένην ἐκ πρώτης δεῖ παύειν αἰτίας, τὴν ὄψιν ἀποστρεφομένους, την κι νοῦσαν εἱρμῷ τὰ εἰρημένα, πρὶν αὐτὴν παραγενέσθαι, καὶ ποιῆσαι δυσχερῆ τὴν ἀνάδυσιν, τὸ γὰρ μὴ το πωθὲν διὰ τῆς ὁράσεως, ἴσως οὐ δίδωσιν ἔργον, καὶ μελέτην τῇ διανοίᾳ κακὴν, τὸ δὲ μὴ μελετηθὲν, εἰς ἔργον οὐ πρόεισιν, οὐδὲ ἔχει χώραν ἐξωθῆναι τεκμη ρίῳ τινί· οὐ προφέρεται λοιδορίας γλῶσσα, ἔνδον κατα ευνασθέντος θυμοῦ· οὐχ ὁρᾷ πορνικὸς ὀφθαλμός, λογισμοῦ τοῦτον ἡνιοχοῦντος, καὶ τῆς μὴ καθηκού σης είργοντος θέας· οὐ δέχεται λόγον αἰσχρὸν ἀχνή, τοῦ νοῦ ταύτην φρουροῦντος τὴν αἴσθησιν, οὐδὲν τῶν μελῶν πλημμελῶς ἐνεργεῖ, νήφοντος ἔσω τοῦ κι· βερνῶντος τὰ ἐνθύμια, καὶ τὴν βαλβίδα κατέχωντος αὐτὴν τοῦ ὁρμητηρίου τῶν παθῶν ἰσχυρῶς· νήφει δὲ καὶ καὶ ἐγρήγορεν οὗτος ἀποταξάμενος τοῖς ἐχε τὸς, καὶ βλέπων ὡς ἐν αἰθρία, οὐδενὸς ἐπιπ:00θοῦντος, καθαρὰ τὰ βουλεύματα.

DE MONACHORUM PRÆSTANTIA. passiones ad inferendum bellum: talis autem sobrias est, ac vigil, quippe qui renuntiatis exterio ribus intuetur velut in aere sudo, memine superadjiciente quidquam, pura cohsilia. Πῶς οὖν ὁ κατὰ πρᾶξιν μὴ πταίων τοῦ κατ᾽ ἔννοιαν μὴ σφαλλομένου ἐστὶ προτιμότερος; Επειδή, φησὶν, αὐτὸς ἐρεθιζόμενος οὐ κάμπτεται τοῖς πράγμασι, καὶ δοκιμώτερός ἐστι τοῦ μὴ τοῖς ἐρωμένοις τὸ ἐπιθυμητικὸν κνιζομένου πρὸς ἔφεσιν· εἰ μὲν μηδὲν οὗτος ἔγνω τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων, οὐκ ἔχει πρὸς αὐτὰ μάχην· εἰ δὲ τῇ ὄψει τούτων ἐν γνώσει γεγένηται, ἔχει τὴν μνήμην κινοῦσαν τὰς ὕλας, ὡς κινεῖ τὰ ὁρώμενα, καὶ ἡ πάλη συνέστηκεν αὐτῷ ἀδιάστατος, τῶν παθῶν ἄδειαν ἐχόντων ἐν τῇ ἡσυχίᾳ πλέον ὄψεως ὀχλεῖν τῷ περὶ μηδὲν τῶν ἔξω περισπω μένῳ τὴν ἔννοιαν. Ο μὲν γὰρ ἐν συντυχίαις ὢν καὶ συνδιαιτήσεσι καὶ τὴν ὄψιν ἀργοτέραν ἔχει πρὸς τὰ σκανδαλίζοντα, πολλοῖς ἐπιμεριζομένην προσώποις, καὶ τὸν λογισμὸν μόλις φθάνοντα νύκτωρ τὰς μεθημερινὰς διεξέρχεσθαι συντυχίας· ὁ δὲ μιᾷ μάχεται διόλου μορφῇ εἴτε ὄψεως ἀρεσάσης ποτέ, εἴτε λυπήσαντος εἰδώλου, τῆς μὲν ἔτι γαργαλιζούσης τὴν ἐπισ θυμίαν, τοῦ δὲ τὸν θυμὸν ἀναφλέγοντος καὶ πᾶσαν ἔχει σπουδὴν τοῦ διενοχλούντος ἐξῶσαι τὴν ἔννοιαν, καὶ τὴν ὑπόμνησιν ἀφανίσαι τῶν κινούντων τὰ πάθη. Περιέσται δὲ πάντως τῷ χρόνῳ οὗτος καθ᾿ ἑκάστην ἐλαττῶν τοῦ μαχομένου την δύναμιν, καὶ τὴν οἰκείαν αὔξων τῇ γυμνασίᾳ προκόπτουσαν ἐπὶ τὸ ἀκμαιότε ρον ὁσημέραι, καὶ ἐθιζομένην τῶν ἀντιπάλων κρατ τεῖν· οὕτω καὶ ἡ συνήθεια εἰς ἕξιν μετέρχεται, καὶ ἡ ἕξις μεταβαίνει εἰς φύσιν, καὶ τὸ κτῆμα τῷ κτη σαμένῳ τηρεῖ ἀμετάππωτον. ᾿Αλλὰ τοῖς ἀπείροις τῆς τέχνης δυνατὰ φαίνεται τὰ λίαν ἀδύνατα· ὡς γὰρ οὐκ ἔστι ῥείθρου τρέχοντος τὴν κάτω κειμένην ψάμμον ἰδεῖν, ἀναστέλλοντος δὲ τοῦ ἐπιῤῥέοντος, ἀνάγκη γυμνὴν ταύτην θεάσασθαι· οὕτω τῆς ὄψεως ἐπικλυζούσης ἄλλαις μορφαῖς τὴν διάνοιαν, οὔτε μάχην ἐστὶ πρὸς ὡρισμένον ἀναδέξασθαι πρόσωπον, ἢ πάθος, οὔτε τὸν λογισμὸν καθαρθῆναι ποτέ, τῶν θύραθεν ἐπεισερχομένων ἀφανιζόντων τοὺς προλαβόντας χαρακτήρας, καὶ τοὺς οἰκείους πρὸς ὀλίγον ενσημαινομένων τύπους. Καὶ τούτους γὰρ ἐπιλεαίνουσιν ἐπεισιόντες ἕτεροι, καὶ τῇ ἐφεδρείᾳ ταύτῃ θόρυβος αίδιος κατέχει τὰ ἔνδον, οὔτε γνωσθῆναι τὰ ἐχλοῦντα συγχωρῶν τῇ ἐπαλληλίᾳ τῶν ἀμειβομένων φαντασιών. Αρτι γὰρ τὰ πρὸ μικροῦ ἐμπεσόντα, κατέχει τὸν λογισμὸν, καὶ μετ' ὀλίγον τὰ νῦν καὶ τοῖ; αὖθις ἀεὶ παραχωρεῖ τὰ φθάσαντα τοῦτον σχολάζοντα, ἱκανὴν μὲν, καὶ ἐκ τῶν ματαίων ἐνθυμίων ὑπομένοντα βλάβην· ἵνα καὶ δοκῇ μηδὲν πάσχειν αὐτὸν, ὧν διατίθησιν ἐκεῖνα, ἐμπαθεῖς τὰς φαντασίας τῶν πραγμάτων ποιούμενα, καὶ τῶν ἀναγκαιοτέρων, καὶ ὠφελίμων ἀποκλείοντα, λογισμῶν. CAPUT IV. Quomodo igitur qui actualiter non peceat, cò, qui nec mentaliter errat, esi præstantior, inquit quia ipse irritatus non fecitnr rebus; ideo en prolatior est, qui in concupiscentia mou titillatur amore a visibilibus ad eadem assequenda: si talis rerum mundanarum nihil noscit, non habet pugnain adversus ipsas; at si per earumdem visum að notitiam pervenerit, memoriam tenet moventem naterias, ut movent visibilia, eidemque lucta instat, quæ dirimi irou potest, passionibus opportunitatem sibi assumentibus in quiete molestandi, plusquam visus, eum, cujus mens nulla re exteriore distrahitur; etenim, qui est in congressibus, et conversationibus, habet quoque visum pigriorem ad ea quæ scandalo sunt; cum idem sensus maltas in facies sit dispertitus, et cogitationem, que noctu vix potest diurnos congressus percurrete, pariter habet inertiorem, alter vero contra unam omnino formam decertat, eo quod aliquando vel res visa placuerit, vel 381 image quaepiam dolore affecerit, prima quidem adhuc dilillante cupiditatem, altera vero iracundiam inflammante, omnes que impendit studium in rei molestantis depellenda cogitatione, ac exterminanda reminiscentia eorum quæ concitant passiones. Hic autem cum tempore omnino superior erit, quippe qui vim op. pugnantis imminuit quotidie, et propriam adauget exercitio, in dies progredientem ad majorem vi. gorem, seseque assuefacientem ut adversarios superet, sie el consuetudo transit in habituin, et inabitus transgreditur in naturam, et quod acquisitum possidetur immutabile possidentl conservat. Verum hujusce artis inexpertis possibilia videntur, quæ sunt valde impossibilia: sicut enim quandiu Âluentum decurrit, subjectam arenam videre nequimus, duxu vero represso, necessum est eam adlam aspectare; ita visu mentem aliis formis inundante ac submergente, nec pugnam adversus determinatam personam, aut passionem suscipere datur, nec unquam emendari cogitationem possibile; cum ea, cesserunt, et proprias paulatim imprimiana fguras. quæ e foris introeunt, deleant vestigia, quæ praVerum et has conderunt iusilientes aliæ, ac ob ta- ·lem insultum tumultus perpetuus occupat interiora, qui non permittit ea quæ perturbant dignosci, ob vicissitudinem alternatim sibi succedentiuin imaginationum; modo enim ea, quæ paulo ante in mentem venerant, cogitationem pervadunt, et post parum præsentia subsequentibus assidue cedunt, quæ ipsum occuparunt otiantem, qui et damnum satis multum sustinet a vanis cogitationibus; ita ut videatur nihil ipsum pati eorum quæ illa (scilicet occurrentia) 382 disponunt, reddentia imaginationes rerum affectibus pèrcitas, et cogitationum occludentia. magis necessariarum ac utilium species Εἰ δέ τις ἴδοι, καὶ τὰς ἔξωθεν ἐπηρείας, ὀφθαλ PATROL. GR. LXXIX. CAPUT V. Si quis vero, et damma intelligeret, quæ ab ex34

terioribus proveniunt, tum oculorum inspicientium μῶν, ἃ μὴ θέμις ερώντων, ἀκοῆς αἰσχραῖς πάντοθεν ra quæ minime fas est, tum auditus turpibus undequaque circumtus vocibus, tum iræ adhæc perturbatæ, tum concupiscentiæ illecebris capta; tum voluptatis proritatæ, tum gloriæ quasi flabello eventilatæ, tum tristitiæ supervenientis; reperiret omnino seipsum velut ex pugilatu pugnis contusum ae plagis oneratum, tungque beatos praedicantem eos, qui nihil horum vident aut patiuntur, dum in quiete persistunt. Quænam etenim utilitas ipsa rerum experientia excitare passiones ad pngnam, et lae exercitatione ipsis præbere licentiam, ut in re difficiliore atterantur: dum ad statum im. perturbabilem illas deducere quodammodo consuevit quies, et cujusque vim paulatim diminuere solet bonum otium, ut (e diverso} exercitatio ad robustiorem statum ipsam excitat? etenim iracundia silens mitior evadit, concupiscentia quiescens assuefit paulatim mansuetius prorumpere, et omnis passio simpliciter ad moderationem procedit quotidie, minime commota, ac demum evadit quieta penitus, præ temporis spatio propriæ oblivione capta operationis, ac deinceps nudæ remanent memoriæ, cum secesserit affectio perturbatione commota. περιπτυπουμένης φωναῖς, θυμοῦ πρὸς τούτοις τα ρασσομένου, ἐπιθυμίας δελεαζομένης, ἡδονῆς ἐρεθιζομένης, δόξης ῥιπιζομένης, λύπης ἐπισυμβαινού σης, εὕροι πάντως αὐτὸν ὡς ἐκ πυγμῆς κατακεκονδυλισμένον, καὶ τραυμάτων καταγέμοντα καὶ τότε μακαρίζοντα τοὺς μηδὲν τούτων ἐν τῷ ἡσυχάζειν ὁρῶντας, ή πάσχοντας. Τί γὰρ ὄφελος αὐτῇ τῇ πείρα τῶν πραγμάτων κινεῖν πρὸς μάχην τὰ πάθη, τῇ γυμνασίᾳ ταύτῃ παρέχειν ἄδειαν αὐτοῖς ἐπιτρίβεσθαι ἐπὶ τὸ χαλεπώτερον, ἐξ ὧν ἡσυχία προς κατάστασιν ἀτάραχον ἄγειν αὐτὰ ἐπειδήπως πέφυκεν, καὶ ἑκάστου τὴν δύναμιν ἐλαττοῦν κατὰ μικρὸν ἡ ἀργία, ὡς ἡ γυμνασία ταύτην ἐγείρει ἐπὶ τὸ ῥωμαλαιότερον; Καὶ θυμὸς γὰρ ἡρεμῶν ἐπιεικέστερος γίνεται, καὶ ἐπιθυμία ἡσυχάζουσα πραότερον ὁρμᾶν κατ' ὀλίγον ἐθίζεται, καὶ πᾶν πάθος ἁπλῶς ἐπὶ τὸ μετριώτερον οσημέραι μὴ κινούμενον πρόεισι, καὶ παύεται παντελῶς ὕστερον τῆς οἰκείας ἐνεργείας τῷ χρόνῳ λή θην ποιούμενον, καὶ μένουσιν αἱ μνῆμαι λοιπὸν τῶν πραγμάτων ψιλαὶ τῆς ἐμπαθοῦς ὑποχωρησάσης δια θέσεως. 383 CAPUT VI. Et quemadmodum valde suavium obsoniorum et potuum, nec visus, nec recordatio movet appetitum ejus qui nulla tenetur cupiditate; ita nihil sensiLilium, nec quod videtur, nec quod auditur, nec c quod in cogitationem ingreditur illecebris capit, ad succumbendum passioni, illum qui assuevit facere, ut quiescal pars animi passionibus obnoxia, habitu neutiquam permittente commoveri eum qui, per nullam quietem, dedidicit commotionem. Quo igitur pacto aggredientem inexperte ac periculose exercitationem (scilicet monasticam) eo probatiorem licet dicere, qui eamdem artificiosa via, et secure init? quis bellum rectius gerit, et hostes facilius superat, is qui furiose adversus oppositus prodit, et obversa facie in aciem irruit inimicorum, vel qui majori peritia exercitum ducendi eos invadit, et insidiis et obsidionibus ipsos debellat, prudentique animo tropæum erigit, qui multo cum labore ac sanguine iis, qui comiuus certant stataria pugna resistit? Quis temperantiam æstimat, ac in mente vere temperatus est; ille, qui in ferarum iracundias, et caminum inflammatum, et mare furibundum irrepit, vel qui noxam istorum cavet, ac extra pericula est? CAPUT VII. Sicut enim corpus, quod in his versatur perpetitur, quæ necessario idem corpus tangunt; ita sensus, qui sensibilibus inambulat, materias adversus animam præbet passionibus, ut ipsi noceant, 384 non minus quam ea quæ diximus. Natura sat est ad certamen nihil e foris ipsi inducamus ad opitulatioñem pugnæ, quæ contra nosmetipsos fit; habet quippe proprium ignem concupiscentia, ne Καὶ ὥσπερ καὶ τῶν ἄγαν ἡδέων ἄψων, καὶ ποτῶν, οὔτε ἡ ἔψι; οὔτε ἡ μνήμη κινεῖ τοῦ μὴ ἐφιεμένου τὴν ὄρεξιν. Οὕτως οὐδὲν τῶν αἰσθητῶν, οὔτε ὁρων μένων, οὔτε ἀκουόμενον, οὔτε τὴν ἐνθύμησιν ἐπειαερχόμενον τῷ ἠρεμεῖν τὸ παθητικὸν ἐθίσαντι δεν λεάζει πρὸς πάθος τῆς ἕξεως οὐκ ἔτι κινεῖσθαι συγχωρούσης τὸν ἀπομαθόντα τῇ πολλῇ ἡσυχίᾳ τὴν κίν νησιν· πῶς οὖν τὸν ἀπείρως, καὶ ἐπικινδύνως τὴν ἄσκησιν μετερχόμενον, τοῦ ἐμμεθόδως, καὶ ἀσφα λῶς τὴν ἄσκησιν μετιόντος δοκιμώτερόν ἐστιν εἰπεῖν; Τίς μᾶλλον πόλεμον κατορθεί, καὶ πολεμίους εὐκόλως χειροῦται, ὁ μανικῶς κατὰ τῶν ἀντι[τε]ταγμένων χωρῶν, καὶ ἀντιπρόσωπος τῇ φάλαγγι τῶν ἐχθρῶν προσπίπτων, ἢ στρατηγικώτερον ὁ τούτοις ἐπιτιθέμενος, καὶ λόχοις, καὶ ἐνέδραις αὐτοὺς εὐχερῶς κατα βάλλων, καὶ φρονήσει τρόπαιον ἐγείρων, ἢ ὁ μετὰ πολλοῦ πόνου καὶ φόνου τοῖς συστάδην μαχομένοις ἀνθιστάμενος; Τίς σωφροσύνην δοκεῖ, καὶ σωφρονεῖ κατὰ τὸν νοῦν ἀληθῶς, ὁ θηρίων θυμοῖς, καὶ φλεγομένῃ καμίνῳ καὶ μαινομένη θαλάσσῃ ἐπεισερχό μενος, ἢ ὁ τὴν βλάβην αὐτῶν φυλασσόμενος, καὶ ἔξω τῶν κινδύνων ἑστώς; Ως γὰρ σῶμα γενόμενον ἐν τούτοις πάσχει τὰ τοῦ σώματος ἀναγκαίως, οὕτως αἴσθησις ἐπιρεμβομένη τοῖς αἰσθητοῖς ὕλας κατὰ τῆς ψυχῆς τοῖς πάθεσι δίδωσι πρὸς τὸ βλάψαι ταύτην τῶν εἰρημένων οὐκ ἔλαττον. Αρκεῖ πρὸς μάχην ἡ φύσις, μηδὲν ἔξω θεν αὐτῇ πρὸς τὴν καθ᾿ ἡμῶν αὐτῶν ἐπεισαγάγωμεν συμμαχίαν· ἔχει γὰρ ἴδιον ἡ ἐπιθυμία πῦρ, μὴ ἐχέτω φρύγανα, καὶ οὐκ αὔξει τὴν φλόγα. Τάχα

DE MONACHORUM PRÆSTANTIA τοῦτο δι' αἰνίγματος τὸ νομικὸν ὑπαινίττεται λόγιον: habeat crenia, seu virgulta arila, et non adau- • Ἐὰν ἐξελθόν, φησί, πῦρ εὕρῃ ἀκάνθας καὶ προσ gebit flammam. Forsitan hoc subobscure per aniεμπρήσῃ ἄλωνα· ἀποτίσει ὁ τὸ πῦρ ἐκκαύσας, ο gma designat legis oraculum. Si egressus ignis, ἄλωνα λέγων τὰ πάθη, πῦρ τὰς τῆς φύσεως ὁρμᾶς, inquit, invenerit spinas, et incenderit aream; perἀκάνθας τὰ αἰσθητά, μὴ μεσιτευέτωσαν αὗται, καὶ solvet, qui succenderit ignem ";» aream sive fruτῆς ἄλωνος ἅψασθαι πῦρ χώραν οὐκ ἔχει μὴ εὑρίσκον gum acervum dicens passiones, ignem vero, naὕλην, δι' ἧς ἐπ' αὐτὴν ὁδεύσει φλεγόμενον· πάντως turæ motiones, spinas au'èm sensibilia, ne ipsa γὰρ ἡ σβεσθήσεται παντελῶς ἀπορία τροφῆς, καὶ interponantur, et ignis non poterit aream attingere, τελευτήσει εἰς τέφραν τὴν σημαίνουσαν τῆς ποτὲ quippe qui non inveniet materiam, per quam ad τυραννίδος, καὶ πάθους ἐσχάτην ἀσθένειαν, ἢ σμυ ipsam aream sibi Taciat iter inflammatus: omnino χόμενον ἐν σπινθῆρι διαμενεῖ, μηδὲν βλάπτον, τῇ δὲ enim aut exstinguetur totus præ pabuli pentria, et ὄψει διδάσκον, ὡς δύναται βλάψαι ποτὲ λάμψαν εἰς in cinerem desinet, designantem tyrannidis atque φλόγα, ἐὰν ὕλης ευπορήσῃ πρὸς τὴν παροῦσαν δύpassionis, 'quæ quondam viguit extremam debiliναμιν ἐπιτηδείας· οὐ γὰρ εὐθὺς ξύλων περιδράττε tatem; aut consumptus in scintilla permanebit, και σπινθήρ οὐδὲ σχίδακας παρατεθείσας ἀνάπτει, nihil interea nocens, imo visus edocens, quod poἀχύρων δὲ χρήζει, καὶ καλάμης, καὶ χόρτου πρὸς test aliquando nocere exardescens in flammam, si τὸ καὶ τῆς ἀδροτέρας ύλης περιγενέσθαι. Ινα ἡμεῖς abundaverit materia ad potentiam, quam habet, μάθωμεν ἀκριβῶς, ὅτι τὰ μικρὰ, καὶ εὐτελῆ τῶν idonea; nec enim statim ligna apprehendit scinἁμαρτημάτων ἡμᾶς προσάγει τοῖς μείζοσι, καὶ ἡ ἐν tilla, nec assulas appositas accendit, paleis autemi ἐκείνοις ἀδιαφορία ὁδὸς ἐπὶ τὰ χαλεπώτερα γίνεται. opus habet et stipula, et Teno, ad hoc ut crassiorem quoque vincat materiam; ut mos plenè ediscamus, quod parva et exilia peccata nos ad majora perducunt et indifferentia, quæ in illi, est, ad molestiora. Καὶ δεῖ μὴ ἔθους αὐτοῖς παρέχειν ἀγωγὴν, μηδὲ ἐπιτρέπειν παρακύπτειν ἀναιδώς, ἐπιτιμῖν δὲ προστ μιαζομένοις μέλλουσαν παρρησίαν μὲν τὴν κεφα λὴν ἔτι σαίνουσαν, πρὶν τῆς πτέρνης ἐπιλάθηται, θλίβειν τοῦ ὄψεως, καὶ σπέρμα ολοθρεύειν ἐκ Βαβυλῶνος, καὶ τὰ νήπια ταύτης εδαφίζειν πρὸς τὴν πέτραν, ἣν ἡ τοῦ ἄρθρου προσθήκη, μίαν οὖσαν σημαίνει· καὶ γὰρ τῇ κεφαλῇ παραδυείσῃ ἅπας ὁ ὅλο κὸς συνεισέρχεται, καὶ τὸ σπέρμα τῶν ζιζανίων δι ζωθὲν ἐμποδίζειν τῇ βλάστῃ τῶν ἡμέρων πέφυκε φυ τῶν, καὶ ἀδρυνθέντα τὰ νήπια οὐκ ἀνεκτὴν, ἀμφ ήριστον δὲ, καὶ ἐναγώνιον εἴωθε τὴν μάχην ποιεῖν· καὶ σημαίνεται διὰ τούτων τὰ πάθη ὡς ἐν ἀρχῇ μέν ἐστιν εὐάλωτα, ἔθει δὲ κρατυνθέντα εἰς ἀκμὴν πρόσ εισι, καὶ δυσκαταγώνιστα γίνεται, μετὰ τὸ κάματον παρέχειν ἐν τῇ πάλῃ πολύν. Ἔτι δὲ καὶ εὐχέρειαν ἡμῶν καὶ ἄνοιαν κατηγοροῦντα δεινήν, καθ' ἑαυτῶν πολεμίους ηὐξήσαμεν, οὓς καθελεῖν ἀσθενεῖς ὄντας ἦν ἐν ἡμῖν εὐπετῶς. Οὕτως γὰρ καιρὸν εἶχεν ἂν ἡ διάνοια μετὰ τὴν τῶν ἀντιπάλων φθορὰν εἰρήνην ἄγουσα πρὸς θεωρίαν τραπῆναι, καὶ τὰς οἰκείας γεωργῆσαι δυνάμεις. Τοῦτο γὰρ ὁ μέν τις τῶν προφητῶν φησι· «Συγκόψουσι τὰς μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρα, καὶ τὰς ζιβύνας εἰς δρέπανα, παρελθοῦσαν τὰ πολεμικά, καὶ τοῖς τῆς εἰρήνης εὐκαιροῦσαν ἔρ γοις σημαίνων κατάστασιν. CAPUT VIH. Quapropter non oportet viam ipsis præbere consuetudinis, neque permittere, ut nedum per transennam 385 aspiciant impudenter, verum futuram audaciam iis, dum primo exordiuntur, increpare, et serpentis caput statim ac movetur, contercre, priusquam calcaneum apprehendat “, atque semen a Babylone penitus abolere, ipsiusque infantes alli - dere ad petranı 12 quam articuli additio significat unam exsistere; etenim capite subintrante Lotus tractus simul ingreditur; et semen loliorum, sell zizaniorum radicitus defixum, plantarum sativarum germina impedire consuevit; et infantes ad naturitatem provecti intolerabilem, et utrinque controversam athleticamque pugnam ciere assolent; perque hæc omnia designantur passiones, quod nimirum in principio quidem facile expugnantur, consuetudine vero assumentes robur procedunt ad vigorem, fiuntque expugnatu difficiles, postquam plurimum præbuerint laborem in certamine; quæ præterea levitatem nostram, et grave'n accusant dementiam, eo quod contra nosmetipsos accumulaverimus hostes, quos, cum essent debiles. nostra erat in potestate interimere perfacile: sie quippe occasionem haberet intellectus post strgem adversariorum pace fruens ad contemplationem sese convertendi, atque proprias excolendi faConcident gladios suos in vomeres, et bastas in cultates. Hoc enim unus quidem prophetarum dicit: falces", › significans statum prætermittentem res bellicas, et in pacis operibus otium suum impen dentem. Ο δέ, • Οἱ ὀφθαλμοί σου ὄψονται τους πλανῶντάς σε, καὶ τὰ ὦτά σου ἀκούσονται τῶν ὀπίσω σε πλανης σάντων.» Μετὰ τὸ παύσασθαι τὴν τῆς μάχης σύγ 10 Exod. xx, 6. 11 Gen. nr. 15. 12 Psal. CXXXVI, 9. CAPUT IX. Alter vero (scilicet prophetarum) inquit: Oculi tui videbunt eos qui te deceperunt, et aures tuæ audient eos qui te retro deceperunt **; › di13 Michi. 15, ** Isa. xxx, 2(), 21.

S. NIL exitu ex ' cens, considerandus, 386 ac luculenter digno- χυσιν ὁρᾶσθαι λέγων, καὶ γινώσκεσθαι σαφῶς τους scendos dolos, et studia inimicorum, postquam τῶν ἐχθρῶν δόλους, καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα. Καὶ desierit pugna confusio: quin et magnus Moyses, Μωϋσῆς δὲ ὁ μέγας τὰ συμβάντα κατὰ τὴν ἀπ᾿ Αἰγύ quæ in deserto evenerant Israelitis "in πτου ἔξοδον τοῖς Ἰσραηλίταις ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν δευτέρα Ægypto studiose commemorat in secundo libro βίβλῳ σπουδαίως υπομιμνήσκει, τὰς παρελθούσα; adhortans eos, ut præteritas pugnas ac manuum μάχας, καὶ συμπλοκάς, γυμνάζειν τῇ μνήμῃ consertiones exercerent memoria,·admirabilesque παραινῶν καὶ τὰς παραδόξους νίκας ποιεῖσθαι μεγί victorias facerent materiam maximæ gratiarum στης εὐχαριστίας ὑπόθεσιν. Οὐκ οἶδε ταῦτα οὐδὲ actionis. Non ista novit, nec otium babet unquam σχολὴν ἔχει ποτὲ καὶ γνῶναι ὁ ἐν πολέμοις διατρίβων, qui in bellis versatur, quive videtur nosse, et alio- καὶ ὁ προστασίαν ἄλλοις νέμειν δοκῶν· καλὸν μὲν run gerere praefecturam; enimvero præclarum γὰρ, καὶ πολλοῖς χρήσιμον μέτεισιν ἔργον, τοῦ δὲ quilem, et multis perutile subit opus, at vix se τῆς οἰκείας ἐπιμελουμένου, καὶ διορθουμένου τὰ ἔν cundum tenet locum post eum, qui proprium cuδον, μόλις τὰ δευτερεία φέρει, σωματικὴν παρέχων ral slalum, ac interiora emendat; quippe qui corτοῖς δεομένοις βοήθειαν, καὶ ψυχὴν ἐῶν τὴν ἑαυτοῦ poreum præbet indigentibus auxilium, animam διὰ παντὸς ἀτημέλητον. Οἶδα και γεωργούς ἐγὼ vero suam dimittit semper neglectam. Ego novi, παντὶ καιρῷ τῷ ἰδίῳ γεωργία σχολάζοντας, και quod tumn agricole omni tempore vacant proprio πλωτήρας ἀεὶ τὴν οἰκείαν ἐπισκευάζοντας ναῦν, καὶ arvo, tum nautæ propriam semper instaurant ἐδίτας, καὶ ἐμπόρους, καὶ τεχνίτας, καὶ μισθωτούς navim, tuni viatores, et mercatores, et artifices, et τοῦτο σπουδάζοντας, ὅ συντελεῖν αὐτοῖς, εἰς ὠφέλειαν mercenarii id studiose factitant, quod sibi ipsis ad νομίζουσι, καὶ οὐδεὶς τὰ ἑτέρου προτιμότερα, ἢ καὶ utilitatem condueere arbitrantur, nec ullus ea, quæ ισότιμα τῶν ἑαυτοῦ κρίνειν ἀνέχεται. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ sunt alterius, pluris vel æque facienda atque sua ναυτικός θαλαττεύων, πρὸς τὸν ἴδιον πλοῦν ἰθύνει τὰ judicare sustinet; sed et nauticus vir navigans in σκάφος, καὶ ὁ γηπόνος τὴν κατάλληλον ταῖς ὥραις mari dirigit ad suam navigationem navigium, et ἐπιμέλειαν τῷ οἰκείῳ γεωργίῳ προσάγει, καὶ τέχνην qui terram excolit suis horis curain impendit con- ὁ μετερχόμενος, ἡντιναοῦν τοῦ ἰδίου γίνεται κέρδους, gruam arvo proprio, et qui artem consectatur eam, καὶ ἕκαστος ἁπλῶς εἰκαῖον, καὶ μάταιον μεριμναν τὰ quæcunque sit, exercet, quæ facit ad proprium τῶν ὁμοτέχνων ἡγούμενος, φροντίδα πολλὴν ἔχει καὶ lucrum, et prorsus unusquisque futile atque va- μέριμναν, ὅπως εὖ τὰ οἰκεῖα διάθηται. num existimans sollicitum esse de his quæ spectant ad illos qui ejusdem sunt artis, curam plurimam gerit ae sollicitudinem, quo pacto res proprias disponat. 387 CAPUT X. Και πῶς τὸν ἑαυτοῖς ἐν τῇ ἀρετῇ χρησιμεύοντα ἀποδοχῆς οὗτοι μᾶλλον τινες κρίνουσιν ἄξιον; Μο δοκοῦσι ἐπαινεῖν πάντως, καὶ τὸν ἐμπιπραμένης αὐτῷ τῆς οἰκίας, καὶ τῆς ἔνδον ὑπάρξεως φλεγομένῆς ἁπάσης, φίλοις ἐπὶ μνηστείαν, ή πρεσβείαν συν ελθεῖν προτρεπομένοις πειθόμενον, ὅτι τοῦ παῦσαι. τοῦ οἴκου τὸν ἐμπρησμόν, τὴν τῶν φίλων χρείαν προτιμοτέραν ἡγήσατο τούτῳ σεμνύνοντες αὐτὸν, ὃν κρίσ νοντες ὀρθῶς ὡς φρενοβλαβή, καὶ παραπλῆγα διαβάλλειν ὤφειλον· ἐμπρησμοῦ δὲ χεῖρον τὰ τῆς διατ νοίας, ἑκάστῳ διάκειται τῶν αἰσθήσεων, εἰ μή τις τὰ; προόδους παραιτοῖτο τροφίμους ύλας εἰσφερούσας τῷ καιομένῳ πυρί, καὶ ταύτας επισωρευούσας ώς Et quomodo aliqui eum, qui in virtute sibi ipsis utilis est, probatiorem, seu majori commendatione dignum habent? Isti mihi videntur omnino dilaudare, et illum qui, domo sua succensa, et substantia, quæ intus erat, tota inflammata, hortatitibus amicis, ut conveniat ad sponsalia, seu ad legationem, persua:leri se patitur, quia potiorem amicorum indigentiam duxit, quam cessare facere sui domus incendium; hoc ipsum honore afficientes quem debuissent, rectum ferentes judiciumt, uti mente captum atque insanum criminari; incendio autem unicuique pejora sunt, quæ circa mentein versantur, nisi quis renuat sensuum progressus, qui materiae altrices inferunt igni ardenti, et ip- φρύγανα τῇ τῆς φύσεως αναπτομένας φλογί της sas uti sicca virgulta coacervant, quæ flamma naturæ succenduntur, dum memoria meditatione, veluti flabello ipsam (scilicet flammam) eventilet, ac voraciorem efficiat rei ejus igne, quæ vastatur insendiis, et difficilem, quæ possit exstingui: hocque de quibusdam videtur Deus prophetæ indignatus proclamare, de quibus conquerens ait: • Non vides quæ ipsi faciunt in civitatibus Juda, et extra Jerusalem? filii co; um colligunt ligna, et patres ipsorum ignem accendunt, et uxores ipsorum conspergunt adipem, ut faciant placentas militiæ cœli "; dicens quod visus μνήμης ὥσπερ φωστῆρι τῇ μελέτῃ ῥιπιζούσης αὐτὴν, καὶ ποιούσης λαβροτέραν τοῦ πυρπολουμένου καὶ δύσβεστον. Καὶ τοῦτο ἔοικε περί τινων ὁ Θεὸς τῷ προφήτῃ δυσχεραίνων προσφωνεῖν, ἐν οἷς ἀγανακτών φησιν· ὁ Οὐχ ὁρᾷς & αὐτοὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς πόλεσιν Ιούδα, καὶ ἔξωθεν Ιερουσαλήμ; Οἱ υἱοὶ αὐτῶν συλ λέγουσι ξύλα, καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν καίουσι πῦρ, καὶ αἱ γυναῖκες αὐτῶν παίουσι τοῦ ποιῆσαι χαυνώνες τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ· ν τὴν μὲν ὅρασιν δίκην φρυγάνων τὰς ἐρεθιστικὰς λέγων συνάγειν μορφάς, τὴν δὲ ἐπιθυμίαν ἐν ταύταις σφοδρὸν ἀνάπτειν πῦρ 15 Num. xxv, 27; Deut. 111, 21; wv, 3. 1. Jerem. vir, 18.

DE MONACHORUM PRÆSTANTIA. καὶ τὴν μνήμην τρίβειν, καὶ μαλάττειν ταῦτα δι- quidem velut cremia irritatorias congregal species, ηνεκώς· οὕτω γὰρ ἡ ὄψις διὰ τῶν μέσων ὁδεύσασα πρόεισιν εἰς τὴν κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίαν κοινοπρα γίᾳ τῶν εἰρημένων τελειουμένη μορίων· καὶ τὸ συνο ἄγειν δὲ καλάμην εἰς ἄχυρα, τῆς ἐν Αἰγύπτῳ πλιν· θείας τῶν ῥεμβομένων, καὶ οὐ τῶν ἡσυχαζόντων ἐστί. concupiscentia vero in ipsis vehementem ignem succendit, et quod memoria terit, ac pertractat ista continue; sie namque visus per media sibi viam sternens progreditur ad actuale peccatum, dictarum partium conspiratione ad Gnem perductus: 888 quin et congregare stipulam ad paleas, spectat ad fictionem laterum eorum, qui in Ægypto vagabantur, et non adquiescentes in silentio. CAPUT XI. Συνάγει γὰρ καὶ ἄκων ὁ πλήθεσι συμφυρόμενος Nam congregat etiam invitus, qui multitudiniἀδιαφόρως, τὰς ποιητικὰς ὕλας τῆς ἁμαρτίας, καὶ bus indifferenter commiscetur, materias operantes τὸν ἀργὸν τοῦ πάθους εἰς κύδον σχηματίζει πηλόν, peccatum, et otiosum passionis lutum in cubum efἔμορφον ὄντα καθ' ἑαυτὸν, καὶ τρανὸν τύπον τῇ format, quod secundum se ipsum est informe, quodμελέτῃ τῶν δι' αἰσθήσεως εἰδωλογραφουμένων δεχό que meditatione suscipit impressionem perspicua μενον. Τὸ μὲν γὰρ πάθος τὴν φυσικὴν ὁρμὴν κινεῖν eorum, quæ in simulacra fuerunt per sensum efficta. οἶδε μόνον, καὶ ταύτην ἀσθενέστερον μή συνεργουμέ- Passio quippe solum novit movere naturalem impetum ὴν ταῖς ἔξωθεν ὕλαις· ὅταν δὲ μορφάς λίχνους, καὶ et eo debilius, quo minus ipsi cooperantur exteriores ἀπατηλές προσλάβῃ ὡρισμένοις τῶν αἰσθητῶν χαρα materiæ; quando vero libidinosas et deceptrices κτῆρι κατέχει τὸν λογισμὸν πεπεδημένον, οἷον formas susceperit, determinatis impressionibus senθυμὸς, καὶ ἐπιθυμία, ηδονή τε καὶ λύπη, δυνάμεις sibilium deținet cogitationem devinctam: ejusmodi εἰσὶν ἠρεμοῦσαι, καὶ εἶδος οὐκ ἔχουσαι πρὶν εὐπορήσ sunt ira, et cupiditas, voluptas, ac mcestitia, qua σουσιν ὕλης διεγειρούσης πρὸς τὴν ἐπιβάλλουσαν sunt facultates quiescentes, et speciem non habenἐνέργειαν· ἐὰν δὲ λυπήσαντος μὲν τῷ θυμῷ, τέρψαν tes, antequam ipsis suppetat materiæ copia exciτος δὲ τῇ ἐπιθυμίᾳ, καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστη ἡ αἴσθη tantis ad pertinentem effectum; sin autem quilibet σις τὴν κατάλληλον εἰσενέγκη μορφὴν ἔργον δίδω sensus, sive ejus qui dolet animo, sive ejus qui σιν αὐταῖς, καὶ μελέτην αΐδιον, ὁρώσεις τύπους τῶν concupiscentia delectatur, et aliorum hujuscemodi ἐρεθιζόντων καὶ τὴν ὑπόμνησιν ἐμπαθῆ ποιούντων, congruam intulerit formanı, hæc opus facessit ipsis καὶ λίαν ἀργαλέον. Διὰ τοῦτο καλόν ἡ ἡσυχία, ὅτι τὸ sensibus, et assiduam præbet meditationem, dum, βλάπτον οὐχ ὁρᾶται, τὸ δὲ οὐκ ὁραθὲν οὐ δέχεται aspiciunt impressiones rerum quæ irritant, quæδιάνοια· τὸ δὲ μὴ γενόμενον ἐν ταύτῃ, οὐ κινεῖ τῇ que reminiscentiam passioni obnoxiam ac valde φαντασία τὴν μνήμην, τὸ δὲ μὴ κινοῦν τὴν μνήμην molestam efficiunt. Eam ob rem præclarum quidοὐκ ἐρεθίζει τὸ πάθος· πάθους οὐ κινουμένου, γαλή dam est quies, ac silentium, quia non inspicitur νην ἔχει βαθεῖαν, καὶ εἰρήνην τὰ ἔνδον. Διὰ τοῦτο quod lædit, quod non vero est visum, intellectus non Μωϋσῆς ὁ πάνσοφος, καίτοι φροντίδα τοῦ λαοῦ τῶν excipit; quod autem non fit in ipso, non commoἸουδαίων, καὶ ἐπιμέλειαν, ἔχων, ἔξωθεν τῆς παρεμ vet imaginatione memoriam, et quod non commovet βολῆς, καὶ ἄποθεν τὰ πολλὰ τὴν ἑαυτοῦ σκηνὴν memoriam, non irritat passionem, 389 passione ἐπήγνυτο, φεύγων ὡς οἷόν τε ἦν τὴν οὐ καθήκουσαν minime commota, interiora tranquillitate profunda ἐχλησιν καὶ διδοὺς ἠρεμίαν τῷ λογισμῷ πρὸς τὸ σκέ- ac pace fruuntur. Ideo Moyses omni sapientia præψασθαι, καὶ γνῶνας τῶν τῇ ψυχῇ χρησίμων. ditus, licet populi Judæorum curam, et sollicitudinem gereret, extra castrametationem, et sejunctim tabernaculum suum sæpenumero defigebat, fugiens quoad poterat tumultuationem indebitam, et præbens cogitationi quietem, ad perpendenda et dignoscenda quæ erant animæ utilia. CAPUT XII. Διὰ τοῦτο Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ οὐκ ἐξεπορεύετοι Idcirco Jesus, qui Nave cognominatus est, non ἔξω τῆς σκηνῆς, τὰς ἀκαίρους τῆς ὄψεως ἐκτρεπό μενος ἐπηρείας. Διὰ τοῦτο Ἠλίας μὲν, καὶ Ελισσαίος καταλιπόντες τὴν Ἰουδαίαν, ᾤκουν τον Κάρμηλον. Ιωάννης δὲ τὰ Ἱεροσόλυμα φυγὼν ἐνδιῃτᾶτο τῇ ἐρήμῳ Ἰορδάνου. Ἱερεμίας δὲ κατεχόμενος ἀνάγκῃ τῆς προφητείας, καὶ τὴν μετὰ τοῦ παρανόμου πλή (ως οὐ φέρων διαγωγήν ἔλεγεν ὀδυρόμενος· ε Τίς δώσει μος σταθμὸν ἔσχατον ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ καταλείψω τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ ἀπελεύσομαι ἀπ' αὐτῶν;» θηρίοις συνοικεῖν τοῖς οὐκ ἀδικοῦσι ψυχὴν αἱρούμε νος μᾶλλον, ἢ τὴν ἐκ τῶν ὁμογενῶν ἔρπουσαν ἀναμάτ 17 Jerem. 15, progrediebatur extra tentorium, declinans importunos insultus. visionis; ideo Elias ac Elisæus Judæam derelinquentes Carmeluninhabitabant; Joannes vero Hierosolyma effugiens degebat in Jordanis solitudine. Jeremias autem necessitate detentus prophetiæ, nec tolerans illud vitæ genus cum impia multitudine, dicebat lugens: Quis dabit mibi diversorium viatorum ultimum in solitudine? et derelinquam populum istum, et recetam ab eis 17; } eligens potius cohabitare ſeris, quæ nullain inferunt animæ injuriam, quam eam attingere noxam, quæ }

ὁ κύριος Ἰησοῦς, ὁ βλάβης πάσης ἀνώτερος, τοῦ πλήθους ὑποχωρῶν, εἴποτε καιροῦ ἀδείας ἐπιλάβοιτο, ταῖς ἐρήμοις ἐνδιέτριβε, το χρήσιμον τῆς ἡσυχίας τοῖς ἐμᾶν δυναμένοις ἔργῳ παραδηλῶν, ὅπως δῆλον, καὶ αναντίρρητον γένηται πάντοθεν, ὅτι τῶν τὸν ἀγελαῖον καὶ μιγάδα ἐπανῃρημένων βίον, κάν ὦσι σε μνότητι διαφέροντες, οἱ τὸν μοναστικὸν καὶ ἀναχωρη μένον ἐπανῃρημένοι βίον εἰσὶ προτιμότεροι, κατευ νάζοντες ἡσυχίᾳ τὰ πάθη, ἅπερ τῇ διηνεκεί θέᾳ ἐπι τρίβουσιν ἐκεῖνοι πρὸς τὸ χαλεπώτερον, οὐκ ἔτι τῆς βλάβης αἰσθανόμενοι, ἐπειδὴ χρόνος αὐτὴν ἔθιμον αὐτ τοῖς κατ' ὀλίγον ἐποίησε, καθάπερ ἐκτικὸν πυρετόν οὐκ ἀνιόντα λοιπόν, καὶ τὴν δύναμιν λεληθότως ὑπαναλίσκοντα. Οὕτω καί τις ἀπαλὸς πρῶτον γυμνός ἐπιβαίνων τῆς γῆς οὐδὲ τὴν τυχοῦσαν ἀλύπως φέρει τραχύτητα· τυλωθεὶς δὲ οὐκ οἶδεν ὀδύνην, κἂν ἀκαν θαι, καὶ σκόλοπες, καὶ ἦλοι ἐμπαρῶσιν ἐξεῖς, οὐδε νὸς ἕως τῆς ζώσης φθάνοντος σαρκός, ὅτι τῆς νεκρᾶς οὐκ ἔλαττον, ἡ σκληρυνθεῖσα τὴν αἴσθησιν a cognatis proserpit. Verum quod majus est pr τεσθαι βλάβη». Καὶ τὸ δὴ μείζον ἁπάντων, διὰ τοῦτο omnibus, ea de causa Dominus Jesus, qui omni loxa superior est, secedens a multitudine, si quanco temporis opportuni vacationem captaret, diversabatur in solitudinibus, his, qui dijudicare valebant, opere demonstrans utilitatem quietis; ut manifestum, et extra controversiam undique fieret, quod his, qui vivendi modum trivialem et promiscuum consectantur, licet gravitate præstent, tamen ii, qui vitam amplectuntur 390 monasticam et secessu remotam, sunt anteferendi, quippe qui sopiunt quiete passiones, quas illi aspectu affricant assiduo ad asperius, et nullo modo tale nocumentum persentiunt, cum tempus paulatim illud assuetum ipsis reddiderit, veluti febrem becticam, sive habitualem, que nunquam desinit, sed robur latenter absumit. Sic etiam delicatus aliquis, nudus primum super terrain incedens non fert obvenienrema asperitatem absque dolore; cum auten callosus evaserit, dolorem non sentit ullum, quamvis spin, surculi et clavi præacuti intersint, nullo ad vivam usque carnem perveniente, quia caro quæ indurata est, sensibilitatem deposuit, non minus quam mortua. ἀπέθετο. CAPUT XIII. Quare ergo putant non lædi eos, qui prælonga lesionen patienali consuetudine non amplius lædentium nocumentum persentiunt? Quale namque tempas habet intellectus dignoscendi, quod noxam G affert, visione totaliter distrahente al ea quin videntur, quippe qui eget vacatione ad id supputandum? Modo suscipit hasce formas, et paulo past alias, et subsequenter alteras, ac deinceps quasque occurrentes, et omnibus aut pluribus oblectata, cujusnam delectationem ducet lesionem esse, el quandonam vacabit ipsius detergere inquinationem cum nec unquam videre, quod inquinatus est, possit? Nonne et in conversationibus per diem moeroris obliviscitur, qui meret, et languoris, qui grotat, et doloris, qui convulsus 391 est illo; cum vero noctu solus unusquisque remanserit, propriam sentit passionem? quiete nimirum otium ipsis præbente, quo commoveantur, et efficiente ut il, quod tunc non perturbabat, molestet: et sicut appetitus, cum sit satur et expletus, assiduo motu ad appetendum, saturitatem non habet in helJuone semper edente, sic otiosæ quodammodo esse videntur passiones præ sensuum ad sensibilia occupatione, dum proprio arceantur impulsu: habeant vero ab externa perturbatione vacationem, uique post satietatem penuria famem parit, ita passiones sensibus remissis, insurgunt in quiescentem valde vigentes, multumque ipsi movent lumultum ex his, quæ jam ex consuetudine insunt illas ad praelium formas in ipsum armando, quas aspectu percurrere se putabat absque ulla noxa, cum non suppeteret ci tempus reminiscendi detrimenti, quod illæ infligant, qui tunc id persentit, quando vacat cognoscere, et animadvertere po. ” Τί οὖν οὐκ ἀδικεῖσθαι νομίζουσι τοὺς τῇ πολλῇ τοῦ ἀδικεῖσθαι συνηθεία οὐκέτι τῆς τῶν ἀδικούντων βλά5ης αἰσθανομένους; Ποῦ γὰρ καιρὸν ἔχει ἡ διάνοια τῆς ὄψεως διόλου περισπώτης αὐτὴν περὶ τὰ ὁρώ μενα, γνῶναι τὸ λυποῦν, ἀδείας χρήζουσα πολλῆς πρὸς τὸ λογίσασθαι τοῦτο; "Αρτι ταύτας δέχεται τὰς μορφὰς, καὶ μετ' ὀλίγον ἄλλας, καὶ αὖθις ἑτέρας καὶ ἑξῆς τὰς παρατυχούσας, καὶ πάσαις ἢ ταῖς πλείοσι τερπομένη ποίας τὴν τέρψιν βλάβην ἡγήσεται, καὶ σχολάσει ταύτης ἀποτρίψασθαι τὸν μολυσμόν, οὐδ ὅτι με μόλυται ἰδεῖν δυναμένη ποτέ; Η οὐχὶ καὶ τῆς λύπης, ὁ λυπούμενος, καὶ ὁ νοσῶν τῆς ἀνίας καὶ τῆς ὀδύνης ὁ σπώμενος ἐν ταῖς συντυχίαις δι' ἡμέρας ἐπιλανθάνεται, μονωθεὶς δὲ νύκτωρ ἕκαστος ἐν αἰσθήσει τοῦ οἰκείου γίνεται πάθους; τῆς ἡσυχίας σχολὴν παρεχούσης αὐτοῖς κινεῖσθαι, καὶ τὸ τότε μὴ ὀχλοῦν παρασκευαζούσης ἐχλεῖν, καὶ ὡς τῷ ἀδδηφάγῳ διόλου ἐσθίοντι οὐκ ἔχει κόρον ἡ ὄρεξις ἀεὶ κινεῖσθαι πρὸς ἔφεσιν διακορὴς οὖσα, καὶ πλήσμιος, οὕτως ἀργά πως τὰ πάθη εἶναι δοκεῖ, τῇ τῶν αἰσθήσεων πρὸς τὰ αἰσθητὰ ἀσχολία, τῆς οἰκείας ὁρμῆς κωλυόμενα. Εχέτω δὲ τῆς ἔξωθεν ὀχλήσεως ἄδειαν, καὶ ὡς πείναν, ἔνδεια μετά κόρον ποιεῖ· οὕτω τὰ πάθη ἀνεθεισῶν τῶν αἰσθήσεων ἐπανίστανται τῷ ήμε μήσαντι λίαν ἀκμάζοντα, καὶ πολὺν αὐτῷ κινοῦντα τῶν ἐν ἔθει γενομένων τὸν θόρυβον, εκείνας εἰς μάχην αὐτῷ τὰς μορφὰς ἐφοπλίζοντα, τῇ θέᾳ παρατρέχειν ἐνόμιζεν ἀβλαβῶς οὐκ ἔχων καιρὸν ὑπομνησθῆναι τῆς βλάβης αὐτῶν καὶ τότε ταύτης αἰσθανόμενος ὅτε σχολὴν ἄγει γνῶναι, καὶ ἰδεῖν τὴν δυναστείαν αὐτῆς αἰχμαλωτιζόμενος πρὸς ἐνθυμήσεις ἀτόπους, καὶ λο γίζεσθαι βιαζόμενος λογισμοὺς αἰσχύνης πεπληρωμέν νους· καὶ τότε πλάνην ὁμολογῶν ἀναφανδὸν, τὴν παρελθούσαν ζωήν, καὶ μακαρίζων τοὺς μὴ γνόντας τῇ

DE MONACHORUM PRESTANTIA. ὄψει, ὥσπερ ἔγνω αὐτὸς, καὶ οἰκτιζόμενος εἰκότως testatem ipsius, utpote captivus abductus ad reἑαυτὸν, ὅτι καθ' ἑαυτοῦ τοῖς ἐχθροῖς αὐτὸς δέδωκεν ὅπλα, καὶ πολεμεῖται δικαίως, ἀνοίᾳ πολλῇ παρασχών ἰσχὺν τοῖς πολεμίοις. cordationes absurdas, coactusque cogitationes per- 1 volvere turpitudine plenas; quique tunc manifeste fatetur, præteritam vitam fuisse fallaciam, et beatos prædicat eos, qui non cognoverunt visu, sicut ipse novit, et merito miseratur sui ipsius, eo quod inimicis suis ipse adversus se præbuerit arma, et juste oppugnatur, quod multa cum dementia vires hostibus subministrarit. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Τότε γὰρ τὰ διὰ τῆς δράσεως, τὰ διὰ τῆς ἀκοῆς, τὰ διὰ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἐμπεσόντα σπερματι κῶς, ἀκανθῶν δίκην ὑποβλαστάνειν ἄρχεται, καὶ κατὰ μικρὸν ἀδρυνόμενα κεντεῖ ἐπιπόνως τοῖς νύγ μασι, μᾶλλον δὲ τῆς μυθευομένης παρὰ τοῖς ῥαψ ῳδοῖς ὕδρας ἐν ἴσῳ ἄλλας ἐπ᾽ ἄλλαις ὑπανίσχει κεφαλάς, μυρίοις δήγμασι ὀδυνῶντα τὸν ἄθλιον. Καὶ γὰρ ἡ ὄψις ἡ ἐραθεῖσα φαιδρὰ παρίσταται, καὶ κόσμος πολυτελής, καὶ γέλως κεχυμένος, καὶ σχῆμα περ πλασμένον, καὶ βλακεία, καὶ θρύψις ἐπιτετηδευμέναι πρὸς ἅλωσιν, καὶ νεῦμα πλαζόμενον, καὶ βλέμμα και κόηθες, καὶ κίνημα σεσοβημένον, καὶ φωνῆς ἐμμέ λεια, καὶ φθέγμα θηλύτερον, οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἦθος ἄπλαστον, καὶ σεμνότης ἁπλῶς, καὶ ἀφέλεια, καὶ ῥῆμα ἐλεεινὸν, καὶ οιμωγή συμπαθής, καὶ δά κρυον ἐδυνωμένης ψυχῆς, τελευταῖον κινοῦσιν ἀγῶνα πολύν, καὶ αὐτῆς ἴσως τῆς οἰκτειρηθείσης,καὶ ἀπολαυ τάσης κηδεμονίας, ἡ μνήμη προξενεῖ κίνδυνον, ἱκέτιδος ἐν ἀνάγκῃ γενομένης, καὶ πολεμούσης ὕστερον εἶκτον κινησάσης ἐν τῇ χρείᾳ, καὶ ἔλεον, καὶ ποιούσης οίστρους ἐρωτικούς. Τί οὖν βέλτιον, ἑαυτὸν ἐλεεῖν, καὶ περιίστασθαι τὰ σκάνδαλα, ἢ τὸ δῆθεν ἄλλους ἐλεεῖν, βρόχοις δυσεκλύτοις εμπλέκεσθαι τῷ βοηθεῖν ἐθέλειν ἑτέροις, καλὸν τῷ κρημνι ζομένῳ χεῖρα διδόναι, εἰ ἔστι μὴ συναπολέσθαι αὐτῷ κινδυνεύοντι. Εἰ δὲ τῷ δοκεῖν συμπάσχειν, τὸ πάσχειν ἀκολουθεῖ, τὸ οἰκεῖον συμφέρον σπου δαστέον, ὅτι μὴ οὕτως ἄλλος ἄλλῳ πλησίον ὡς ἔκαστὸς ἑαυτῷ. CAPUT XIV. Tunc enim quæ per visum, quæ per auditum, quæ per alios sensus quasi seminali modo inciderunt, instar spinarum subgerminare incipiunt, et pedetentim 392 adolescentia acuminibus laboriose pungunt, quinimo æque ac hydra (de qua fabulati sunt carminum contextores) alia super alia sustollunt capita, mille morsibus infelicem excruciantia: etenim astat quæ visa est hilaris species, et ornatus magnificus, et risus diffusus, et habitus fictus, et delicia, ac mollities studiose af fectatæ ad captandum, et nutus vagabundus, et obtutus pravi ingenii, et motus concitatus, et vocis concinna modulatio, et sonus effeminatior; non solum vero hæc; verum et mores non fucati, et simpliciter gravitas, atque integritas, et verbum ad miserationem excitans, et ploratus ad compatiendum commovens, et lacryma afflictæ animæ plurimum in fine movent certamen, et ipsius forte curæ miserabilis, quæque damnum percepit, memoria conciliat periculum, utpote, quæ evaserit, in necessitate posita, supplex, et postremo decertans miserationem ac misericordiam in egestate commoveat, el amatorios excitet stimulos. Quid ergo melius, misereri sui ipsius, et evadere scandala, seu offendicula, aut aliorum scilicet îniserendo, implicari laqueis indissolubilibus, ac volendo alios adjuvare in mala incidere inevitabilia? Bonum est illi manum porrigere, qui se præcipitem agit, si possibile sit non simul cum ipso periclitante perire; sin autem operi, quod videtur compassionis, subsequatur pati, propriæ studendum est utilitati, quia non ita propinquus est alter alteri, ut quisque sibi ipsi. CAPUT XV. Διὰ τοῦτο, τῷ κεραυνείῳ πυρὶ τῆς Πενταπόλεως Eam ob rem, cum fulmineo igne Pentapolis inφλεγομένης, ὁ ἄγγελος ἔλεγε τῷ δικαίῳ, καὶ φιλοξε- flammaretur, angelus dixit justo et hospitalitatis νίας ἐπιμελουμένῳ Λώτ ο Σώζων σῶζε τήν σεαυτοῦ ψυχὴν, εἰς τὸ ὄρος σώζου μήποτε συμπαραληφθῇς, πρὸ τῶν ἀπολλυμένων τῆς ἑαυτοῦ φρόντιζε σωτηρίας.» Τὸ γὰρ, «Μή περιβλέψῃ εἰς τὰ ὀπίσω, ο μηδένα λόγον τῶν ἀπολλυμένων ἐδίδασκεν ἔχειν, ἐπεὶ μὴ πάντως ὅσιον ἦν συναπολέσθαι θελῆσαι τοῖς ἀπολλυμένοις, μηδὲ ἐν ἴσῳ θέσθαι θελῆται τῶν ἄλλων καὶ τὴν ἑαυτοῦ κηδεμονίαν, ἐν οἷς τὸ συμπαθές, οὐδὲν ὠφελοῦν τοὺς τιμωρουμένους, ἀδικεῖ τοὺς συμπάσχοντας τὰ μέγιστα· εἰς αὐτὴν βλάπτον τὴν πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοῦ ποθουμένην σωτηρίαν· τὸ μὲν γὰρ φιλάνθρωπον, καὶ Θεῷ φίλον, καὶ πρέπον ἡμῖν, καὶ δεῖ τὰ χρηστά, καὶ συμβουλεύειν, καὶ σπου δάζειν, καὶ ἐπεύχεσθαι ἕκαστον ἑκάστῳ· ἐπα:- 15 Gen. xix, 19. 393 studioso Lot: • Salvans salva tuam ipsius animan, in montem salvare, ne forte simul comprehendaris, potius tuam, quam eorum, qui pereunt, salutem cura i, quod enim ipsi dictum est, ut non respiceret retro, nullam rationem habere pereuntium edocebat; quia certe justum non erat velle simul perire cum pereuntibus, nec æque ac aliorum sui ipsius habere curam; dum compassio in iis maximum damnum affert compatientibus, in quibus nihil valet adjuvare punitos, quippe quæ læsionem infert ipsi saluti, quæ simul ab omnibus hominibus peroptatur: hæc namque argumentum est erga homines benevolentiae, Droque grata, ac nobis conveniens, et oportet, quemquam

δὲ τῶν ἄλλων ἐν τοῖς ἀναγκαίοις σπουδάζειν ἑαυ τῷ, οὐ μόνον οὐκ ἀπόδεκτον, ἀλλὰ καὶ πλείστης καταγνώσεως ἄξιον. Πῶς οὖν ὁ πολλὴν ἐπιμέλειαν παιούμενος τῆς ἑαυτοῦ καταστάσεως, καὶ τὸ ἦθος ἐν ἡσυχία παιδαγωγῶν πρὸς τὸ εὔτακτον, καὶ ἐπ' ἀδείας τὰ πολλὰ προσομιλῶν τῷ Θεῷ, τοῦ μηδέποτε καιρόν ἔχοντος, τοῖς ἰδίοις ἐπισημήνασθαι λογισμοῖς, ἢ τοῖς ἐμφωλεύουσι, καὶ διὰ τὴν ἔξωθεν ἀσχολίαν οὐ γινω σκομένοις πάθεσιν, οὐκ ἔστι μάλλον (ώς νηφαλιώτερον διάγων) πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ εὐαρέστησιν ἐπιτηδειότερος; cuique bona qualibet, tum consulere, tum stuliose νετὸν γὰρ ὄντως ἡ τοιαύτη διάθεσις· ἔλαττον quærere, tum exoptare; hujusmodi quippe animi affectio vere laudabilis est: at in necessariis minus studere sibi ipsi quam akis non solum admittendum non est, verum etiam plurima dignum est condemnatione. Quo pacto ergo qui sui status multam gerit curam, et mores suos moderatur ac frenat ad modestiam, disciplinamque servaldam, quique in vacatione multoties cum Deo colloquitur, non est magis, magisque idoneus ut sit gratus Deo (utpote qui vitam degit majori cum vigilantia) co, qui nunquan tea pus habet propriis cogitationibus, vel delitescentibus passionibus propter acclamandi? CAPUT XVI. Annon dicemus Mariam esse Martha meliorem? quam ob talemn sine ulla distractione 394, quietem, præferens Dominus illi, quæe circa ministerium corporeum distracta erat, et curam gerebat famulatus, qui ad carnis requiem est, dicit, non ipsi, sed ei, quæ arbitrabatur, se magnum aliquid actitare, et idcirco admonitione indigebat, corrigens deceptam intelligentiam, ac inquiens: «Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima, porro unum est necessarium: Maria optimam partem elegit, quæ non auferetur ab ea s.» Eisi tumultus ejus esset studio plenus inserviendi ipsi Domino, non tamen laudata, fuit ob illam animi propensionem; conquestus est autem quod, cum dereliquisset assidere (ut faciebat Maria) verbo, et animæ utilitati, intenta erat, quo pacto nihil necessarium deesset ad magnificum convivii apparatum, et quomodo consuetæ ac sumptuosæ bospitalitatis mensa splendida proponeretur: geminassę enim nominis vocationem volentem criminari tale studium, quasi minime congruum, et dixisse: Martha, Martha, lamentantis forsitan, capulque cuncutientis signum erat; quippe qui sciebat, quod decepto a tumultu, velut esset quid necessarium, utilius foret ad pietatem assequendam id, quod negligebatur, eo, quod sedulo agebatur. CAPUT XVII. " Sic et Levitæ cuncto præpositi fuere populo, utpote qui erant liberi ab omni occupatione vitæ specularis negotiis addicta, et pura mente absque ulla distractione divinam colebant majestatem, quique magnam precem secundum legem fundebant, ut seipsos attentione, ac 395 puritate Deo expiarent; et externas perturbationes aversantes, intra septa templi tunc sancti exercebantur in his quæ ad castitatis studium pertinebant, persuasi, quod quies progigneret ipsis minime laboriosam castimoniam *. Et testes externi detrimenti sunt Abel filius primo creati hominis ", et Dina Jacob patriarchæ filia”; ille quidem in campo dolo interfrctus a Cain; illa vero ab Emor corrupta, cum 10 Luc. 3, 41. 20 Num. 1, 53. 21 Gen. IV, 8. externas occupationes nou agnitis, pro male gestis Η καὶ τὴν Μαρίαν οὐκ ἐροῦμεν τῆς Μάρθας ἀμείνονα; ἢν προτιμῶν διὰ τὸ ἀπερίσπαστον τῆς περὶ τὴν σωματικὴν λειτουγίαν περισπωμένης, καὶ φροντιζούσης διακονίας, σαρκὸς ἐχούσης ἀνάπαυσιν, φησὶν ὁ Κύριος, οὐκ αὐτῇ, ἀλλὰ τῇ νομιζούσῃ μέγα τι ποιεῖν, καὶ διὰ τοῦτο χρηζούσῃ παραινέσεως, διορθούμενος τὴν ἐσφαλμένην ὑπόνοιαν λέγων· • Μάρθα, Μάρθα, μεριμνας καὶ τυρβάζῃ περί πολλά, ἑνὸς δὲ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτ τῆς.» Καίτοι ὁ θόρυβος αὐτῆς εἶχε σπουδήν, τῆς θεραπείας αὐτοῦ, ἀλλ' οὐκ ἐπηνέθη τῆς προθυμίας ἐκείνης· ἐμέμφθη δὲ, ὅτι, καταλιποῦσα τὸ προσεδρεύειν, καθάπερ ἡ Μαρία, τῷ λόγῳ καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ὠφελείᾳ μεριμνᾷ, πώς μηδὲν μὲν τῆς χρείας λείψῃ πρὸς τὸ τῆς ἑστιάσεως φιλότιμον, λαμπρὰ δὲ τῆς συνήθους. καὶ πολυτελούς παρατεθῇ τῆς φιλοξε νίας ἡ τράπεζα· τὸ γὰρ διπλασιάσαι τὴν τοῦ ὀνόματ τος κλῆσιν μέλλοντα τὴν σπουδὴν διαβάλλειν ὡς οὐ καθήκουσαν, καὶ εἰπεῖν, Μάρθα, Μάρθα, σχετλιάζοντος ἦν τάχα, καὶ τὴν κεφαλὴν ἐπισείοντος τῷ πεπλανημένῳ ὡς ἀναγκαίῳ θορύβῳ χρησιμώτερον εἰδὼς εἰς κατόρθωσιν εὐσεβείας τοῦ σπουδαζομένου τὸ ἀμελούμενον. Οὕτω καὶ Λευΐται παντὸς τοῦ λαοῦ προεκρίθη. σαν, ἐλεύθεροι πάσης ὄντες βιωτικῆς ἀσχολίας, καὶ καθαρῷ τῷ λογισμῷ τὸ θεῖον διὰ τὸ ἀπερίσπαστον θεραπεύοντες, καὶ οἱ τὴν μεγάλην εὐχὴν κατὰ νόμου εὐξάμενοι· ὥστε ἀφαγνίσαι προσοχῇ, καὶ καθαρό τητι ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ τὰς ἔξωθεν ὀχλήσεις παραιτη σάμενοι, περιβόλων ἐντὸς τοῦ τότε ἁγίου ναοῦ, τὰ τῆς σπουδαζομένης ἁγνείας ἡσκοῦντα τὴν ἡσυχίαν, πεπεισμένοι ποιεῖν αὐτοῖς τὴν ἀγνείαν ἀκάματον. Καὶ μάρτυρες τῆς ἔξω βλάβης, "Αβελ ὁ τοῦ πρωτ τοπλάστου υἱὸς, καὶ Δίνα ἡ τοῦ πατριάρχου θυγάτηρ Ἰακώβ, ὁ μὲν εἰς τὸ πεδίον δολοφονηθεὶς παρὰ τοῦ Κα?», ἡ δὲ φθαρείσα παρὰ τοῦ Ἐμὼς ἀκαίρως ἐπὶ θεωρίαν ἐξελθοῦσα τῶν ἐγχωρίων γυναικῶν, οὐκ ἂν 12 Gen. XXXIV, 1, 2.

DE MONACHORUM PRESTANTIA. regionis foret egressa; non equidem id illi passi fuissent, si domi permansissent quieti, eligentes potius silentium solitudinis, quod minime periculosum est omnibus, et perfectis, et imperfectis; primis enim habitum exercitatum inconcussum conservat, alleros vero exercitationi admovet progredientes. Quin et Jeremias adhortans non procedere in agrum, quia gladius inimicorum in circuitu labitat '', et Petrus clamans: «Adversarius noster diabolus circumquaque ambulat”, › omnem atlestantur noxan externam; ille vero, qui admonel, ut exterminator delitescat, et qui dicit: «Claude januam tuam, et abscondere modicum ad momentum, donec pertranseat indignatio Domini *;» et τοῦτο παθόντες ἦσαν εἰ κατέμενον ἠρεμοῦντες οἴκοι intempestive ad spectandum mulieres indigenas τὴν πᾶσιν ἀκίνδυνον, καὶ τελείοις, ἀτελέσι δὲ μά λιστα ἡσυχίαν ἑλόμενοι, ὅτι τοῖς μὲν φυλάττει τὴν Ασκημένην ἕξιν ἀσάλευτον, τοὺς δὲ τῇ ἀσκήσει ταύτῃ προσάγει προκόπτοντας. Καὶ ὁ Ἱερεμίας δὲ παρεγ γυῶν μὴ ἐκπορεύεσθαι εἰς ἀγρὸν ὅτι ρομφαία τῶν ἐχθρῶν παροικεῖ κυκλόθεν, καὶ ὁ Πέτρος βοῶν· «Ο ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος περιέρχεται καὶ ἐμπεριπατεῖ, ν τὴν σύμπασαν τὴν ἔξω βλάβην μαρτύρονται· ὁ δὲ τὸν ὀλοθρευτὴν ἀποκρύπτεσθαι παραινῶν, καὶ ὁ λέγων· «Απόκλεισον τὴν θύραν σου, ἀποκρύβηθε μικρὸν ὅσον ἕως ἂν παρέλθῃ ἡ ὀργὴ Κυρίου, ο καὶ ὁ οἰκῶν οἰκίαν. Ἰακώβ, καὶ ὁ προστάσσων τὸν υἱὸν τοῦ φονευτοῦ παραγινόμενον ἀποθλίβειν εἰς τὴν θύραν, τὴν ἔνδον κηρύττουσιν ἀσφάλειαν, δεικνύντες διαρρήδην, ὅτι τοῖς μὲν εὐεπηρέαστος ὁμολογουμέ- B. qui habitat in Domo Jacob, et præcipit ut flium νως, τοῖς δὲ ἀναμφιβόλως ἀκίνδυνός ἐστιν ἡ δια homicidæ accedentem allidamus ad januam praγωγή. dicant internam securitatem, clare demonstran, tes, quod iis quidem ille vitæ modus ex confesso damnis obnoxius est, aliis vero absque ambiguitate fit extra omne periculum. CAPUT XVIH. Καὶ οὕτω, καὶ οὐκ ἄλλως έχειν φιλεῖ ἡ ἀλήθεια· Sic itaque, nec aliter se habere assolet veritas: οἱ μὲν γὰρ τὸν ἀνακεχωρημένον βιοῦντες βίον, καὶ qui etenim vitam degunt a communi 396 via reμονομαχοῦσι καὶ ἀνόπλῳ συμπλέκονται τῷ πολεμίῳ· motas, tum singulari pugnant certamine, tun ὅπλα γὰρ παθῶν ἐστι τὰ πράγματα, οἱ δὲ πλήθεσιν inermi cum adversario manus conserunt; arma ἐν πόλει συναναμιγνύμενοι, καὶ πολλοὺς ἔχουσι πολύ namque passionum sunt negotia; qui vero multituλαχόθεν τοὺς ἐπιτιθεμένους διόλου, καὶ πάντας πε- dinibus in urbe commiscentur, tum multis ex parφραγμένους παντευχία πολεμικῇ, καὶ καιρίας, ὅταν tibus multos habent omnimode insidiantes, tum τρῶσαι δυνηθώσιν, ἐπιφέροντας τὰς πληγάς. Καὶ omnes hos munitos omnibus instrumentis bellicis, ἔστιν ἀνόητον κομιδή περιδεή, καὶ ἐναγώνιον κατα et quando potuerint vulnerare, lethales plagës, inσκευάζειν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν, ἐξουσίας παρούσης, ἀδεῆ ferentes; unde stultum est pavidam vitam et cerταύτην ἔχειν, καὶ ἄφοβον, καὶ ποιεῖν τὴν ἐνδεχομέ tamini obnoxiam studiose sibi ipsi moliri, cum adsit νην ἀσφάλειαν τὴν ἀναγκαίαν. Τίς γὰρ ἀποστὰς ἐπι facultas eandem periculo carentem et metus βούλων καὶ χωρίσας ἑαυτὸν μακρὰν τῆς τούτων ἐπιτ expertem transigere, inque necessaria, quæ conμιξίας οὐ θαῤῥεῖ λοιπὸν, καὶ ἔστιν ἀμέριμνος, οὐδὲ cessa est, collocari securitate. Quis enim, dum seμίαν οὐδαμόθεν ὑφορώμενος βλάβην ἔτι; Τίς δὲ cesserit ab insidiatoribus, et procul seipsum ab τούτοις συνδιαιτώμενος οὐκ ἔστιν ἐν διηνεκεῖ φόβῳ eorum commistione separarit, deinceps non securo πάντοτε προσδοκῶν πάντοθεν ἐπιβουλὴν τῷ πάντας est animo, ac sine sollicitudine exsistit, nulla amταύτην διὰ σπουδῆς ἔχειν ἀεὶ, ὡς κατὰ δυσμενούς plius ex parte ullam reformidans moxam? Quis auδυσμενείς; Πῶς οὖν τῆς εἰρηνικῆς καὶ ἀταράχου tem cum istis cohabitans non est in metu contiδιαγωγῆς ἡ μετὰ τῶν ἀδικούντων ἐστὶν ἀμείνων; nuo, omni ex parte omnique tempore exspectans Καὶ πῶς ἡ λῃστὰς ἔχουσα καὶ βαρβάρους ὁδὸς τῆς insidias, cum omnes moliantur ipsas assidue, uti ἀδεῶς ὁδευομένης ἔδοξεν, ἢ δοκεῖ τισιν αἱρετώτερος; solent malevoli in malevolos? Quo pacto igitur vitæ Η μὲν καὶ μιαιφόνους ἔχει, καὶ λωποδύτας, καὶ πάν instituto pacifico, minimeque perturbato melius est τως ἔστιν ἢ φονευθῆναι, ἢ κἂν περιδυθῆναι τὸ ἱμά id, quod cum injuriam inferentibus habetur? Et τιον· ἡ δὲ πάσης υπονοίας ἀπηλλαγμένη τοιαύτης quomodo via, quæ latronibus et barbaris est infeἀζήμιον τοῖς ὀδίταις, καὶ ἄλυπον τὴν ὁδοιπορίαν sta, visa fuit, aut videtur aliquibus potius eligenda, ποιεῖ, καὶ τὴν κτῆσιν διασώζουσιν ἀσύλητον, καὶ quam ea, quæ absque ullo metu pervia est? Illa φαιδρῶς τὴν ὁδὸν καὶ γεγηθότως διανύουσιν. quidem et jugulatores habet cruentos, et vestium exspoliatores, et in ea omnino oportet aut interfici, aut veste despoliari: ista vero ab omni hujuscemodi suspicione aliena, viatoribus præbet peregrinandi facultatem sine ullo damno et dolore, qui conservant quod possident nullatenus eripiendum et hilariter lætoque animo peragunt viam. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ' Αλλοι τὰς τραχείας, καὶ δυσβάτους ἐκκλίνοντες ἀτραπούς, κἂν ὦσιν ἐπίτομοι, τὰς ὁμαλὰς καὶ λεωφόρους μεταδιώκουσι πλεῖον ἐχούσας τὸ μῆκος καὶ 23 Jerem. vi, 20. 1 Petr. V, 28 Isa. XXVI, 397 CAPUT XIX Alii, tramites asperos et transitu difficiles, declinantes, quamvis sint concisi, ac breviores, inquirunt semitas planas ac publicas, que longiores 26 IV Reg. v, 32.

108$ πῶς ἡ προσάντης, καὶ δυσπόρευτος, ἡ μακρὰ καὶ ἐπικίνδυνος, ἡ θηροβολουμένη, καὶ λῃστοτρόφος, καὶ βρόχους ἔχουσα, καὶ σκάνδαλα, καὶ ἐνέδρας, καὶ ἐπτ - ρείας πολλὰς τῆς ἀνεκτῆς, καὶ συντόμου καὶ πεδινῆς, κρίνεται προτιμοτέρα; Οψις ἐκεῖ γυναικὸς ἐρεθίζει, πλοῦτος, καὶ δυναστεία, καὶ δόξα κινεῖ τὸ ζηλότυπον, ἄλλα τὸν θυμὸν ἐπικνίζει· ἄλλα τὴν ἐπιθυμίαν ἀνα άπτει, καὶ ἕτερα διάχυσιν, καὶ ἕτερα ποιεῖ ταπεινότητα, άλλα κατήφειαν, καὶ σύγχυσιν, ἄλλα χαρὰν καὶ εὐπάθειαν ἐργάζεται· ἄλλα τέρψιν, καὶ ἕτερα δυσ αρέστησιν, καὶ καθ᾿ ἑκάστην ἐν τοῖς ὁρωμένοις καὶ ἀκουομένοις οὕτω τυφόμενα, καὶ ῥιπιζόμενα τὰ πάθη, πῶς εἰς λαμπρὰν οὐκ ἀναστήσεται δτεδήποτε φλόγα, καὶ τῇ συνεχεί γυμνασίᾳ φθάσει πρὸς δυσmulto sunt, indigentque diuturniori tempore, ut δεομένας πρὸς τὸ ἀνυσθῆναι πλείονος χρόνου. Καὶ conficiantur. Et qua ratione via, quæ ardua est et vix pertransiri potest, que longa et periculosa, quæ ferarum ictibus subjecta, ac prædonum est altrix, et laqueos habet, et scandala, et insultus, et insidias, et detrimenta multa, judicatur præstantior ea quæ tolerabilis est, atque concisa et piana? Ibi mulieris aspectus proritat, divitiae, el potentatus, et gloria commovent æmulationem; alia iracundiam vellicant; alia concupiscentiam succendunt; alia diffusionem cordis præ lætitia, alia vero animi demissionem inferunt; alia vultum demissum, seu pudorem cum moerore et confusionem; alia gaudium, hilaritatemque efficiunt; alia oblectationem, et alia tædium; sicque quotille his quæ videntur et audiuntur iflammatæ et κατάλυτον ἕξιν, καὶ τὴν μεταβολὴν, ἢ ἐπίπονον, ἢ eventilatæ passiones, quomodo in splendidam flaminam tandem aliquando non exsurgent, et continua exercitatione non pertingent ad habitum dissolvi difficilem, ac transmutationem, aut laboriosam, aut fortassis impossibilem non efficient? Etenim consuetudo non minus quam vinculum detinens, non permittit recessum, quippe quæ paululum cedit impulsui moventi, at rursus trabit ad se ipsam eum, qui conatur abscedere. Verum, qui ab hujusce vitæ negotiis separatus est, el sensus avertit a rebus sensibilibus, atque apud seipsum quiete agit, si memarias habeat passionibus percitas, celerius delebit eas, tempore, 398 quod omnia perantiqual, horum quoque paulatim oblivionem inducente; sin vero nullam susceperit effigiem eo- δύνηται ὁ ἐχθρός rum quæ pugnam cient, luctam habet adversus simplices reminiscentias naturales, quæ faciles sunt expugnatu, et abduci nullo negotio queunt, mente transferente facillime ipsas, et aversante sine labore, quando inimicus nulla possit exteriorum cupediarum allicere. CAPUT XX. Hisce quippe consuevit (hostis) passiones illinere, ac efficere luctationes operosas et laboriosas decertantibus nec enim tantum potest concupiscentia sine materia, quantum valet, cum ei adjacent proposita concupiscibilia, nec rursus dominatur ira, cum non adsit qui concitet illam. Voluplas vero tunc excitatur, quando id quod placet, aspectu proritat appetitum. Sunt autem horum motus infirmi, as remissi, non obturbante imaginatione, quæ considerationem velut e somno excitat, quasi obdormiret, et cogitationem in se ipsa retinet vigilem, ac permanentem. Exempli gratia; visus, qui, blandum aliquid amicum reddens, cohibet inconniventem intuitum oculi nimium corporis sui studiosi, et nullatenus eum circumagere permittens, nec sinens, ut ad aliquid aliud transferat voluntatem (etsi quis velit constringere), vincit delectatione pertinax, magnuinque studium contendentis oculum avertere. Verum non sic contingit ei, qui a solis recordationibus perturbatur, cui hberatio facilis est, fitque valde prompta migratio: meditatione namque, ac exercitio sermonum spiritualium, et intensa oratione mens abscedit 399 ab his, que τάχα ποιήσει καὶ ἀδύνατον; Δεσμοῦ γὰρ οὐκ ἔλατ τον κατέχουσα ἡ συνήθεια, τὴν ἀναχώρησιν οὐκ ἐφίησιν, ὀλίγον ἐνδιδοῦσα τῇ ὁρμῇ, καὶ αὖθις ἕλκουσα πρὸς ἑαυτὴν τὸν ἀποφοιτῆσαι πειρώμενον. Ο δὲ τῶν βιωτικῶν κεχωρισμένος πραγμάτων, καὶ τὰς αἰσθήσεις ἀποστήσας τῶν αἰσθητῶν, καὶ καθ' ἑαυ τὸν ἠρεμῶν, ἂν μὲν ἔχῃ μνήμας ἐμπαθεῖς, ταχέως ἀφανίσει ταύτας, τοῦ πάντα παλαιοῦντος χρόνου, λήθην καὶ τούτων κατὰ μικρὸν ἐργαζομένου· ἐὰν δὲ μηδὲν ἐδέξατο τῶν ποιούντων μάχην εἰδώλων, πρὸς τὰς φυσικὰς ὑπομνήσεις ψιλὰς ἔχει τὴν πάλην εὐτ καταγωνίστους οὔσας εὐπαραγώγους, της διανοίας εὐκόλως μετατιθεμένης αὐτὰς, καὶ ἀποστρεφομένης εὐχερῶς, ὅταν μηδενὶ τῶν ἔξωθεν λίχνων δελεάζειν Τούτοις γὰρ ἀλείφειν πέφυκε τὰ πάθη, καὶ ποιεῖν τοῖς ἀγωνιζομένοις ἐργώδη, καὶ ἐπίπονα τὰ πα λαίσματα· οὐχ οὕτω γὰρ ἰσχύει ἄνευ ὕλης ἐπιθυμία, ὡς ἰσχύει τῶν ἐπιθυμητῶν παρακειμένων, οὔτε πάν λιν δυναστεύει θυμός, μὴ παρόντος τοῦ παροξύνοντος. Ηδονή τε τότε διανίσταται, ὅτε τὸ ἦδος ἐρεθίζει τῇ ὄψει τὴν ἔφεσιν. Ασθενεῖς δὲ τούτων αἱ κινή σεις, καὶ ἄτονοι μὴ παρενοχλούσης φαντασίας τῆς διυπνιζούσης ὥσπερ καθεύδουσαν τὴν ἐνθύμησιν, καὶ τὸν λογισμὸν πρὸς ἑαυτὴν κατεχούσης ἐγρηγορότα καὶ παραμένοντα. Ως ὅταν ὀφθαλμοῦ φιλοσωμάτου κατέχει ὄψις ἀρέσκουσα τῷ ἐπαγωγῷ τὸ ἀτενες, οὐδαμοῦ περιάγειν ἐπιτρέπουσα, οὐδὲ πρὸς ἕτερόν τι μετενεγκεῖν τὴν βουλήν συγχωροῦσα, καν ἄγχειν τις ἐθέλοι, νικῶσα τῇ τέρψει τοῦ ἀποστῆσαι τὸ ὄμμα βιαζομένου τὸ φιλόνεικον. ᾿Αλλ' ἔστι τῷ μὲν ταῖς μνήμαις ἐνοχλουμένῳ εύκολος ἡ ἀπαλλαγή, καὶ λίαν εὐμπρὴς ἀπανάστασις· μελέτῃ γὰρ καὶ γυμνασία λόγων πνευματικῶν, καὶ προσευχῇ συντε ταμένῃ ἀφίσταται τῶν μὴ ἀρεσκόντων τῷ Θεῷ ὁ νοῦς, καὶ μεθίσταται πρὸς τὰ σπουδαζόμενα κατά Θεόν, τούτοις ἐνευκαιρῶν, κακείνων λήθην ποιούμε νος. Καμμῦσαι δὲ πρὸς τὰ ὁρώμενα τὸν ὀφθαλμὸν

DE MONACHORUM PRESTANTIA. διόλου ἀδύνατον, οὐδὲ πρὸς τὰς φωνὰς βῦσαι τὴν Dev minime placent, et ad ea transfertur, que seἀκοὴν, οὐδὲ τὴν βλάβην αὐτῶν ἐκκλίναι διὰ παντὸς νήφοντι τῷ λογισμῷ· πολλαὶ γὰρ πάντοθεν ἐπήρειας, καὶ δυσφύλακτοι, καὶ οὐκ ἔστι τὸν εἰς πηλὸν διαβα!- νοντα μὴ μολύναι τὸ ἴχνος, καὶ διάγοντα ἐν λοιμικῷ καταστήματι, μὴ παθεῖν, ὅ διατίθησι τὸ περιέχον· οὕτως ἀδύνατον μὴ ἀναμίξασθαί τι τῶν βιωτικών κηλίδων τὸν τούτοις ἐνδιατρίβοντα, κἂν μὴ αἰσθάνηται τῆς βλάβης, λοιπὸν ἐνεθισθεὶς τῷ χρόνῳ τοῖς βλάπτουσιν. cundum Dei placitum studiose peraguntur, in bisce quidem otium suum insumens, illa vero tradens oblivioni. At oculum connivere ad ea, quæ videntur, omnino possibile non est, nec auditum ad voces obstruere, impossibile quoque est intellectui semper vigilanti noxam, quam infligunt, declinare: multæ namque sunt undique molestiæ, et quæ difficile caveantur, nec fieri potest, quod qui per lutum progreditur non inquinet plantam, et quod is, qui diversatur in pestilenti situ, non patiatur morbum, quem circumambiens aer diffundit: sic impossibile haud immisceri sordibus rerum hujusce vitæ eum qui versatur et degit in illis, etsi non sentiat damnum, cum, temporis spatio, assuefactus tandem fuerit in his, quæ lædunt. CAPUT XXI. Quandoquidem et aliqui pauculum degustantes venenum, primum quidem nullam perpetiuntur molestiam, cum quantitas proportione non respondeat qualitati ad necem, dum autem additamento paulatim facto temperamentuin corporis assuefiat, tandem cibi mortiferam quoque vim sibi in pabulum adaplant, natura cum tempore accommodare sibi quod noxium est addiscente. Quis beati David e sacra Scriptura non edoctus est in omnibus accuratam diligentiam? Quis non novit, ex auditu, ejus præclare gesta facinora? quo modo, exornatus, nou propter studium elegantiæ, sed propter mutuam charitatem, ut et alii quoque erudirentur facere, quæ ipse fecit, propria enarrat bona. Nonnunquam equidem: 400 «In innocentia mea ingressus sum ";» aliquando vero: Si reddidi retribuentibus mihi mala 28 › et interdum: ‹ Sine iniquitate cucurri, et direxi 19 Alias: «Non est dolus in lingua mea, Alias: «Beneplacui in veritate tua ".» Et hujuscemodi plura emisit sanctus, et denique ait: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei.» Sic confidebat in habitu virtutum, quas exercuerat. Alias parum neglexit orationem, dimissum agiliter sinens ocuium, ut depasceretur. Et ex hoc quidem fuit attractus ad pulchritudinem mulieris alienæ, corde vero excepit jaculumn aspe ctu ignitum, ipsumque ad adulterium œstro agitatum deduxit; adulterium vero coegit, ut cædem Ἐπειδὴ καὶ δηλητηρίου τινὲς ἀπογευόμενοι βρα χέως, πρῶτον μὲν οὐκ ἀδικοῦνται τῷ μὴ τὴν που σότητα τῇ ποιότητι ἀναλογεῖν πρὸς τὴν ἀναίρεσιν, τῇ κατ' ὀλίγον δὲ προσθήκῃ προσεθιζομένης της κράσεως, ὕστερον καὶ τροφὴν ποιοῦνται τὴν φθοροποιὸν τοῦ ἐδέσματος δύναμιν, τῆς φύσεως κατ' δι γον οἰκειοῦσθαι τὸ βλάπτον μανθανούσης τῷ χρόνῳ. Τίς τοῦ μακαρίου Δαβὶδ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς οὐκ ἔμαθε τὴν ἐν πᾶσιν ἀκρίβειαν; Τίς οὐκ οἶδεν ἐκ τῆς ἀκοῆς τὰ τούτου κατορθώματα; Πῶς, ἐγκαλλωπιζόμενος, οὐ διὰ τὸ φιλόκομψον, διὰ δὲ τὸ φιλάλο ληλον, ὅπως καὶ ἄλλοι διδαχθῶσι ποιεῖν ἄπερ αὐτὸς πεποίηκε, τὰ οἰκεῖα διηγεῖται καλά; ποτὲ μὲν λέγων· ὁ Ἐν ἀκακίᾳ μου ἐπορεύθην, ποτὲ δέ·. Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά· ν ποτὲ δέ· • Ανευ ἀνομίας ἔδραμον, καὶ κατεύθυνα·» ἄλλοτε • Οὐκ ἔστι δόλος ἐν γλώσσῃ μου·· ἄλλοτε· «Εύηρέστησα ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου· ν· καὶ τούτων πλείονα διέξεισιν ὁ ἅγιος, καὶ τέλος φησί· «Κύριε, οὐχ ὑψώθη ἡ καρδία μου, οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου.» Οὕτως ἐθάῤῥει τῇ ἕξει τῶν ἠσκημένων ἀρετῶν. "Αλλοτε μικρὸν ἡμέλησε τῆς προσευχής, ἄφετον ἄρδην ἐάσας ἐκνέμεσθαι τὸν ὀφθαλμόν. Τούτῳ μὲν εἰλκύσθη πρὸς κάλλος γυναικὸς ἀλλοτρίας, τῇ δὲ καρδίᾳ βέλος ἐδέξατο τὴν ὄψιν πεπυρωμένον, καὶ τοῦτον πρὸς τὴν μοιχείαν οιστρηλατούμενον ἤγαγεν· ἡ δὲ μοιχεία φόνον τολμῆσαι, καὶ ἀνδροκτασίαν ἄδι κον ἐβιάσατο, καὶ ἀπὸ θέας ἀρξάμενον τὸ κακὸν, διὰ τοσούτων ὤδευσε κακῶν, καὶ τέλος εἰς τοσοῦτον atque injustum homicidium audacter patraret; cumσυνήλασεν ὄλεθρον. Οὕτως ἐκ μικρᾷς αἰτίας ἡ ἁμαρ τία προκόπτουσα, εἰς αὐτὸν οἶδε τὸν ἔσχατον ὅρον καταφέρειν τῆς ἀπωλείας. Εἰ γὰρ, κατὰ τὸν σοφὸν Παροιμιαστήν, «Οὐ δεῖ ἑταῖρον εἶναι ἀνδρὶ θυμώδει, ἵνα μὴ πάντως κοινωνήσῃ διὰ τῆς κοινωνίας τοῦ πάθους, ἀπὸ τῶν κεκρατημένων ἐπὶ τοὺς συνδιατρί βοντας ἀνεπαισθήτως ἕρπειν ειωθότος, πῶς οὐχὶ μᾶλλον φεύγειν τοὺς τὰ μείζω, καὶ χαλεπώτερα να σοῦντας, ἀναγκαῖον, καὶ χρήσιμον τοῖς φυλάττεσθαι βουλομένοις τὴν μίμησιν; que malum ab intuitu sumpsisset initium, per tanta nala sibi iter fecit, ac demum ad tantam compulit perniciem. Ita peccatum parva ex causa progrediens novit ad ipsum terminum extremum exitii ac perditionis adducere. Si enim secundum sapientem Proverbiorum scriptorem, non oportet socium esse viro iracundo, neque cohabitare amico furioso”, › ne ullo modo particeps sit mali, qui socius est, propter communicationem passionis, quæ ab his, qui ea tenentur, proserpere solet sensim sine sensu ad eos, qui simul conversantur, quomodo non erit magis necessarium ac utile iis, qui cavere volunt a tali æmulatione, eos fugere, qui majoribus ac molestioribus morbis afflictantur? Ποιεῖ γὰρ ταύτην, καὶ ὡς οὐκ οἶδε τίς ἡ μετὰ τῶν 17 Psal. SX, 33 Ριον. ΧΧ, 24. CAPUT XXII. Etenim hanc etiam (scilicet imitationem) causat 25 Psal. VII, 3. 29 Psal. LVM, 39 Psal. XIV, 3. 31 Psal. xxv, 5. "Psal. cxxx, 1

' οὐ θέλοντας τέως εἶναι, τοιούτους κατ' ὀλίγον τοῦτο γινομένους, ὅπερ μὴ γενέσθαι σπουδάζουσι. Καὶ τὸν Ολοφέρνην πολεμικὸν ἄνδρα, καὶ πορθοῦντα τὴν Ἰου δαίαν σανδάλιον περι[ι]ούσης Αγκιστρεύσατο γυναικός πρὸς ἔρωτα μανικὸν, καὶ κατεῖχεν αἰχμάλωτον. Τοῦτο γὰρ ἡ ἱστορία φησίν, ὅτι τὸ σανδάλιον τῆς Ιουδίθ ήρπασε τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ Ολοφέρνου, καὶ ἡ συναρπαγὴ τοῦ ὄμματος εἰς θάνατον ἐτελεύτη σεν· λαβοῦτα γὰρ αὐτὸν κεχειρωμένον τῷ πάθει, διαφόροις ἐπὶ πολὺ διέπληξεν ἀπατῶτα μεθόδους, ἀπαιτοῦντα τὴν γαμήλιον ὁμιλίαν ἕως καιρὸν ἐπ:- τήδειον εὗρε καρατομῆσαι τὸν ἄθλιον, οὔτε τῆς ἐπιθυμουμένης ἐπιτευξάμενον, προσαπολόμενον ἐλεεινῶ, καὶ οἰκτίστῳ θανάτῳ. Πάσχουσι γὰρ καὶ οὗτοι, καν μὴ ἴσασι, τοιαῦτα πολλά· καὶ τέρψις γὰρ αὐτοὺς· εὐφυής τέρπει πολλάκις, καὶ ὕλη πλούτου λαμπρά διατίθησιν ὁμοίως, καὶ τιμὴ κουφίζει, καὶ ἀδοξία λυπεῖ, καὶ ἀτμὸς εὐώδης ἥδει την όσφρησιν, καὶ ἅψων καρυκεῖαι, τῆς ποιότητος ἴσως ἐπιλαθομένης. τὴν γεῦσιν πρὸς ἔφεσιν διεγείρουσι. Καὶ τοῦ τοῖς ἀνήτοις ἡ τοιαύτη μάχη χρήσιμος, χωρεῖν ὁμέσε τοῖς κινδύνοις ἀνεχομένοις προπετῶς, καὶ ἡσυχάζειν δυνάμενα κνίζουσι τὰ πάθη, πρὸς τὸ μήποτε ήρε μεῖν, καὶ παρασχεῖν ἄδειαν αὐτοῖς πρὸς ὠφέλειαν γυμνάσαι τὴν διάνοιαν. modis, quos nesciret quis, conversatio quae cum f τοιούτων διαγωγὴ ἐξομοιοῦσα τοῖς κακοῖς, καὶ τοὺς bujuscemodi hominibus habetur, similes reddens nalis 401 eos etiam, qui hactenus esse nolunt, isti quippe paulatim id evadunt, quod ne fiant studiose affectant. Et Holophernen bellicosum virum, qui et Judæam depopulabatur, calceus circumientis mulieris inescavit ad insanum amoreni, detinebatque captivum. Iloc etenim narrat historia, quod sandalia Judith rapuerunt oculos Holophernis oculorumque faptus in mortem desiit; apprehendens quippe ipsum tali passione subactum (ea mulier) diversis fictionibus ac ludificationibus adinodum afflixit nuptialem reposcentem congressum, donec tempus adinvenit miseri caput detruncandi, qui nec ea, cujus tenebatur, cupidine, potitus est, dum insuper miserabili luctuosaque nece fuit interemptus. Verum et ii (de quibus supra) licet nesciant, tamen pleraque talia perpetiuntur: etenim tum oblectatio copiose succrescens sæpe sæpius ipsos delectat, tum illustris divitiarum materies similiter eos disponit, tum honor inflat, et dederus mærore aflicit, tum vapor suavem spirans odorem oblectat olfactum, tum obsoniorum exquisita condimenta, etsi forte qualitas non sentiatur, gustum excitant ad appetitum. Ubinam ergo dementibus hujuscemodi pugna utilis? Qui audacter prodire snstinent adversus pericula, et passiones, quæ possent quiescere, proritant, ita ut nunquam fruantur quiete, ipsisque vacationem nunquam præbeant, ad intellectum in eo, quod conducit, exercendum. CAPUT XXIII. Meus nempe cum sit suapte natura semper mobilis, quando a sollicitudine rerum futilium otium egerit, curam vertit ad utilia, tum supputans ea, quæ 402 conveniunt, tum proprio totam se dedens studio, tum Deo colloquens per orationem, tum divinis perfruens sermonibus in lectione, tum recogitans ea quæ creata sunt, et in varietate talis opificii dilaudans Creatorem, tum passiones videns depressas, tum mores inspiciens cohibitos, tum applaudens quotidiano in melius progressui, tum denique totum statum: suum æque libratum, et imperturbatum considerans, ac de his semper gratias agens ei, qui hoc donum impertitus est, vitamque lætitia, et animi jucunditate refertain donavit. Quapropter non est æque æstimandus ille, qui neque scit statum suum, nec tempus dispectionis præbet rationi ad dignoseendum quomodo moveantur passiones; an heri potius, vel lodie melius, aut pejus se habeant, quippe quæ multo indigent otio ad intelligentiam varii motus ipsarum, et differentiæ, quæ quotidie fit; quomodo imminutæ sigillatim, vel rursus adauctæ proserpant; studio, ac pigritia, tali vel tali modo disposite, intense, ac remissæ, quiescentes, ac exsurgentes, fenum æque alque boves comedentes, aut carnes avide appetentes: hoc enim, ipsas mansueleri, illud autem ferarum instar sævire ac ferocire, designat. * Judith xvi, 11. Αεικίνητος γὰρ ἂν τὴν φύσιν ὁ νοῦς, ὅταν τῆς τῶν ματαίων σχολάση φροντίδος, περὶ τὰ λυσιτελή τρέπει την μέριμναν, τὰ καθήκοντα λογιζόμενος, καὶ τῆς οἰκείας ἐπιμελείας ὅλως γινόμενος, Θεῷ προσομιλῶν διὰ τῆς προσευχῆς, λόγοις ἐνευφραινό μενος κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν θείοις, τὰ τῆς κτίσεως ἐννοῶν, καὶ δοξάζων ἐπὶ τῷ ποικίλῳ τῆς δημιουργίας τὴν κτίσαντα, τὰ πάθη συνεσταλμένα ὁρῶν, τὰ 40η βλέπων κατεσταλμένα, τῇ καθημερινῇ ἐπὶ τὸ βέλτιον προκοπῇ ἐπισημαινόμενος, καὶ ὅλην εύ σταθμουμένην, καὶ ἀτάραχον τὴν ἑαυτοῦ κατάστα σιν θεωρῶν, καὶ ἐπὶ τούτοις εὐχαριστῶν διὰ παντὸς τῷ παρασχόντι ταύτην τὴν χάριν, καὶ ζωὴν εὐφρα σύνης γέμουσαν, καὶ θυμηδίας. Καὶ οὐκ ἔστιν ἰσότι· μος τούτῳ, ὁ μηδὲ εἰδὼς τὴν ἑαυτοῦ κατάστασιν, ἥτις ἐστί· μηδὲ καιρὸν ἐπισκέψεως διδοὺς τῷ λογισμῷ πρὸς τὸ γνῶναι πῶς κινεῖται τὰ πάθη· εἰ χθὲς μᾶλλον, ἢ σήμερον ἄμεινον διάκειται, ἡ χεῖρον πολλῆς δεόμενα σχολῆς εἰς κατανόησιν τῆς ποικίλης τούτων κινήσεως, καὶ τῆς ὁσημέραι γινομένης δια φορᾶς, πῶς προσέρπουσιν ἐλαττούμενα, κατὰ μέσ ρος, ἢ πάλιν αὐξούμενα, σπουδῇ καὶ ῥαθυμία, οὔ τως, ἢ οὕτως διατιθέμενα· ἐπιτεινόμενα, καὶ ἀνιέμενα· ἠρεμοῦντα, καὶ διανιστάμενα. Χόρτον ἴσα βουσὶν ἐσθίοντα, σαρκῶν ὀρεγόμενα· τὸ μὲν γὰρ ἡμερῶσθαι αὐτὰ, τὸ δὲ τεθηριῶσθαι, καὶ ἀγριαίνειν ἐπισημαίνει.

DE MONACHORUM PRASTANTIA. Ἐπειδὴ καθάπερ τῶν ἑρπετῶν τὰ ἰοβόλα τὰς χειμερινὰς ὥρας ἠρεμοῦντα μένει ἀκίνητα, καὶ τὴν βλάβην οὐκ ἐπιδεικνύμενα διὰ τὸ πεπαχῶσθαι τῷ κρυμῷ, οὕτω τοῖς περισπασμοῖς ἀργοῦντα πάθη, οὐ πέπαυται μὲν, ἡρεμεῖ δὲ τέως, τότε διακινούμενα ὅτε ἄδειαν εὕρῃ, καὶ σχολὴν ἐν τοῖς ἐνθυμίοις δεῖξαι πρὸς ἃ πεποίηται, ὡς ἐκ χηραμῶν ἡλιακῇ θέρμῃ ἐκφωλεύοντα, καὶ προερχόμενα θηρία. Διὰ τοῦτο λέγεταί τινα τῶν παρακολουθούντων τοῖς λογισμοῖς πολὺν ἐν ἐρήμῳ ἡσυχάσαντα χρόνον, καὶ πείρα βουλόμενον τὴν καθημερινὴν μαθεῖν προκοπήν, ψή. φους τῆς ἐρημίας ἀναλεξάμενον ψάμμου, ταύτας ἔχειν ἐγκολπίους, καὶ πρὸς μὲν ἀστεῖον ἐνθύμιον κινηθέντος τοῦ λογισμοῦ, τῷ δεξιῷ μέρει παρατιθέ ναι μίαν τοῦ χύματος, πρὸς αἰσχρὸν δὲ τῷ ἀριστερῷ, καὶ τοῦτο ἔωθεν μέχρι δείλης ποιεῖν κατὰ μίαν προστιθέντα ψῆφον ἔνθεν καὶ ἔνθεν, ὡς τὰ βουλεύματα θεῖναι παρεσκεύαζεν· εἶτα τῆς ἑσπέρας καταλαβούσης, ἀριθμεῖν ταύτας κἀκείνας, καὶ τούτῳ μανθάνειν τῷ τρόπῳ πόση, εἴτις αὐτῷ πρὸς τὸ ἀγαθὸν καθ' ἑκάστην ἐγίνετο ἡ ἐπίδοσις, καὶ τούτῳ μὲν ἡ εὐκαιρία πρὸς τὸ ποιεῖν τοῦτο παρείχε σχολήν. Τῷ δὲ μὴ ἐπαρκοῦντι ταῖς καθημεριναῖς ὀχλήσεσι, τῷ πλείονας εἶναι ταύτας τοῦ ἡμερουσίου δια στήματος, καὶ νικᾶν τῷ πλήθει τὸν χρόνον, που ποτε γνωσθήσεταί τι τῶν οὕτω σπουδαζομένων; τῆς διανοίας οὐ θελούσης ἔχειν ἄλλην φροντίδα, όταν τι τῶν ἀναγκαίων εἰς σκέψιν προκέηται, οὔτε πεφυκυίας, κἂν βούληται παρενθυμεῖσθαι ἕτερον παρὰ τὸ μεριμνώμενον, ὀφθαλμοῦ δίκην πρὸς ἐν ὁρῶντος, ' καὶ πλείοσι ἐπιμερίζειν τὴν ὁρατικὴν δύναμιν οὐκ ἔχοντος φύσεως. CAPUT XXIV. Quandoquidem sicut reptilia venenata per tempestatem hibernam plarida sunt, manentque immota neque noxam, quam inferunt, exhibent, quia præ frigore constricta sunt: ita passiones otiantes a distractionibus, non desierunt quidem, sed 403 interva conquiescunt, quæ tunc commoventur, quando fuerint nactæ facultatem, et otium ostendendi in cogitationibus ad quænam factæ sint, velut bestiæ, solari irradiante calore, e latibulis exsurgentes ac prodeuntes. Ideo fertur quod quidam eorum, qui animadversione et intelligentia cogitationes asse clantur, cum multo tempore in deserta solitudine quietam egisset vitam, et vellet experientia quotidianum ediscere progressum, calculos ex arena deserti colligens, eos suo in sinu habebat, cumque ad honestam cogitationem motus esset intellectus, dextera in parte deponebat unum calculum e mu!- tis, in sinistra vero, cum ad turpem cogiſationem ineitaretur: hocque a matutinis horis usque ad pomeridianas circa vesperam faciebat, hinc et inde singulos addeus calculos, ac si studered deliberationes seu vota deponere, deinde ubi vespera advenerat, tum hosce calculos dinumerabat, tum illos, et hocce modo ediscebat, an aliquem quotidie progressum faceret. Et huic quidem ad boc faciendum hujuscemodi etium praebuit opportunitas; qui vero sufficiens non est perturbationibus quotidianis, eo quod plures istæ sint quam spatium diurnum, et ob multiplicitatem superent tempus, ubinam agno - seet unquam aliquid eorum, quæ tali peraguntur sedulitate? cum mens nolit aliam habere curam quando quid eorum, quæ neressaria sunt, ipsi pro positum sit dispiciendum, neque assueta sit, quantumvis velit, aliud intellectu perspicere, praeter illud, quod curat, instar eeuli, qui dum adl mum quodpiam respicit, nequit visivam naturæ vim pluribus dispertiri. Πῶς οὖν ἀμείνων, κἂν ὁ αὐτὸς ὁ διάγων ἐπισφα λῶς τῷ ἀκινδύνως διάγοντι; κἂν γὰρ τὴν αὐτὴν τῆς ἀρετῆς δοκῶσιν ἐδεύειν ὁδὸν, ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ἀνύουσι ταύτην. Ὁ μὲν γὰρ ὡς ἐν ἡμέρᾳ τῇ ἡσυχία μετὰ τοῦ περιαθρεῖν ἅπαντα, καὶ εἰδέναι τὰ κατ' αὐτὴν δυσχερῆ, καὶ εὔκολα, ἀπροσκόπως αὐτὴν διαβαίνει, σκοπέλους ἐκκλίνων, καὶ κρημνοὺς ἐκτρεπόμενος· ὁ δὲ καθάπερ ἐν νυκτὶ τῷ ζόγῳ τῶν περισπασμῶν εἰς βόθρους ἐμπίπτει, καὶ περιθραύεται πέτραις, καὶ παντὶ προσπταίει τυφλοῦ δίκην τῷ ἐμποδίῳ· καὶ ἔπαινον γὰρ τῶν ὁρώντων αὐτοῦ τὸ ἔργον, ἐκλύει αὐτὸν, καὶ δόξα τῶν κατωρθωμένων φυσῷ πρὸς ἀπόνοιαν, καὶ τῶν μὴ τεθηπότων τὴν ἀρετὴν ὡς ἀναισθησία λυπεῖ ἡ καταφρόνησις, καὶ τὸ δοκεῖν τῶν ἄλλων ἐν τῷ καλῷ τι πλέον ἔχειν, ἐπε αἴρει πρὸς ἀλαζονείαν. Καὶ ἀνάγκη, ποτὲ μὲν αὐτὸν διαχεῖσθαι χαυνούμενον, ποτὲ δὲ κατηρεῖν ἀθυμοῦν τα καὶ συστελλόμενον. ῾Ο δὲ ἀνακεχω ημένος, ταύτας οὐκ ἀμείβει τὰς διαθέσεις, οὐδὲ τοὺς ἐπαινοῦν τας, ἢ λέγοντας οἶδε, μόνος μετὰ Θεοῦ μόνου ἐστὶ τοῦ στέφαν ἐντος τὸν πόνον, ἐπιστάμενος τὸ ἴδιον 404 CAPUT XXV Quomodo igitur melior, aut saltem idem erit ille, qui non sine periculo degit, eo, qui secure vivit? quamvis enim per ipsam virtutis viam videantur incedere, attamen non eam similiter perficiunt; nam iste quidem quiete, velut in die circumspiciendo▸ omnia, et dignoscendo quæ in ca difficilia et facilia sunt, iuefenso gradu per ipsam progreditur, scopulos declinaus, et oversans prærupta loca; alter autem ac si nocte deambularet, ob caliginem distractionum in foveas incidit, et saxis illisus confringi – Dtur, et instar caeci omni inpingit impedimento: etenim tum dilaudatio spectantium ejus opus ipsum lassat ac laxat; tum gloria celebrium facinoruar ad vesanam quamdam insolentiam inflat; tuin mœrore afficit contemptus eorum, qui non admirantur cum stupore virtutem, quasi hoc esset quædany stoliditas ac stupiditas; tum etiam videri, quod in bono plusquam alii possideat aliquid, ad jactantiaux extollit. Unde necessum est aliquando quidem lætitia hilaritateque diffundi stulta inflatum superbia, quandoque vero animo concidentem, et contract!!!!

ἐπειδὴ καὶ αὐτὸν ἔστι τινὰ ἐπαινέτην ἑαυτοῦ γενέσθαι ποτέ, κουφισθέντα νηπιώδει φρονήματι, καὶ εἰ καίῳ, καὶ τοῦτο βλαβῆναι παρ' ἑαυτοῦ, ὅ βλάπτε σθαι παρ' ἑτέρων θαυμαζόμενος ἔμελλεν. pavore demittere vultum. Ille vero, qui vitam ab hac ἔργον, καὶ ἑαυτὸν δὲ τὰ πολλὰ σπουδάζων καθεῖν, via remotam traducit, istas non mutat affectiones, neque dilaudantes, aut vituperantes novit. Solus est cum Deo solo coronante laborem, sciens opus proprium, et seipsum etiam multoties latere studens; contingit enim aliquando ipsum sui ipsius fieri dilaudatorem, puerili inanique animi elatione elevatum, fitque ut in eo detrimentum patiatur a seipso, in quo lædendus esset ab aliis, dum ipsum admirarentur. 405 CAPUT XXVI. his ‹ Qui vos beatos prædicant, decipiunt vos qui in aliquorum conspectu bonum, operantur præclare dictum fuit a divina Scriptura. Quis autem beatificabit eum qui non videtur, et beatificatione bac decipiet illum ad arroganten sui existimationem, qui de industria eos evitavit, ne, aliquorum dilaudationibus, quam a Deo exspectat mercedem, imminueret? quique abscondit sinistræ manui (see cundum Domini admonitionem *) omnem dexteræ actionem, ut opus quidem videat quodcunque factum fuerit, ostentationem vero ignoret, ipse seipsum latens in ea dimidia parte, in qua vana grandiloquentia una subsistit; sic enim sinistra dexteræ opus novit, cum distributio sit ambitiosa, et ad gloriæ aucupium contendat id in publicum promulgare, quod a dextera contegitur: ideo, qui vetera imposuerunt nomina, columbas apposite denominarunt eos, qui exercent se monastice in urbibus; turtures autem illos, qui in solitudinibus et inaccessis in locis vitam degunt: quia primi quidem sub spectatoribus virtutem consectantur, eamque, ob studium placendi hominibus voluntarii, vel inviti coinquinant, quippe qui aut • Οι μακαρίζοντες ὑμᾶς, πλανῶσιν ὑμᾶς, ο τοῖ; ἐν ὄψει τινῶν τὸ ἀγαθὸν ἐργαζομένοις, είρηται και λῶς παρὰ τῆς θείας Γραφής. Τίς δὲ τὸν οὐχ ὁρώμε νον μακαρίσει, καὶ τῷ μακαρισμῷ ἁπατήσει πρὸς οἴησιν, γνώμῃ φυγόντα τούτους ἵνα μή τινων ἐπαίνοις τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐλαττώσῃ μισθόν; καὶ κρύ πτοντα τὴν ἀριστερὰν κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου παραγεσιν πᾶσαν πρᾶξιν τῆς δεξιᾶς, ὅπως τὸ μὲν ἔργον ἴδῃ ὅτι γέγονε, τὸ δὲ ἐπιδεικτικὸν ἀγνοῇ αὐτὸς ἑαυτὸν τῷ ἡμίσει μέρει λανθάνων ᾧ τὸ κομπάζειν παρυφ ίσταται. Οὕτω γὰρ ἡ ἀριστερὰ τὸ ἔργον γινώσκει τῆς δεξιᾶς διάδοσις οὖσα φιλόδοξος, καὶ τὸ παρὰ τῆς δεξιᾶς ἐπικαλυπτόμενον δημοσιεύειν πρὸς δόξης θήραν σπουδάζουσα· διὰ τοῦτο τῶν παλαιῶν οἱ θετικοὶ τῶν ὀνομάτων εὐθυβόλως περιστερὰς μὲν τοὺς ἐν πόλεσιν ἀσκοῦντας ὠνόμασαν, τρυγόνας δὲ τοὺς ἐν ἐρημίαις, καὶ ἀβάτοις ἐμβιωτεύοντας, ὅτι οἱ μὲν ὑπὸ θεαταί; τὴν ἀρετὴν μετέρχονται, καὶ μολύνουσι ταύτην ἑκόντες, ἢ ἄκοντες ἀνθρωπαρεσκεία, ἢ κλεπτόμενοι τοῖς τῶν πολλῶν ἐπαίνοις, ἢ καὶ γνώμῃ τὸ δοξασθῆ και πολλάκις προτιθέμεναι πρὸς τὸ δῆθεν ὠφελῆσαι τοὺς θεωμένους, ὅπερ κἂν μή ἐστιν ἀνθρωπαρέσκεια, ἀλλὰ πάντως μεμόλυται ταύτην, καὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν κενοῦ τοῦ πόνου τὸ ἔμμιθον, καθάπερ ὄντως περιστερὰ κύουσα καὶ τοὺς νεοττοὺς εἰς σφαγὴν τοῖς ἀνθρώποις παρέχουσα· οἱ δὲ πᾶν τὸ γινόμε νον ἀσινὲς, καὶ ὁλόκληρον τῷ Θεῷ παραπέμπουσιν, οὐδὲν ζημιούμενοι κατὰ τὰς τρυγόνας, ζῶντα τῆς καλιᾶς, ἀπολυούσας πρὸς ἀέρα τὰ ἔγγονα. Τοιοῦτον γὰρ τὸ πρὸς ἀρέσκειαν Θεοῦ λανθανόντως γινόμενον, ζῇ καὶ ἔῤῥωται, καὶ κτῆμα τοῦ πονήσαντός ἐστιν ἀδιάπτωτον, καὶ τοῦτο τὸ τὴν ὄψιν τῶν ἀνθρώπων ἔχειν μάρτυρα θέλον ἱματίου δίκην, καὶ τίκτον τὸν τῆς κενοδοξίας σῆτα, καὶ ὑπ' αὐτοῦ διαφθειρό μενον. a multorum laudibus defraudantur, aut multoties in animo sibi ex industria proponunt, se celebrandos, occasione videlicet spectatores Juvandi; quod, etsi non sit studium placendi hominibus, tamen omnino ipsam inquinat virtutem, et secundum proportionem evacuat laboris mercedem, vere ut eolumba, quæ parit, et hominibus pullos exhibet ad cdem; secundi vero, omne 406 quod faciunt, illæsum, et integrum Deo transmittunt, nullum, imitatione turturum, damnum percipientes, quæ viventes fetus e nido dimittunt in aerem: tale quid elenim, quod ad Dei placitum clanculum fiat, vivit, ac sanum valet, ac defatigati acquisita possessio non dilabitur; hæc vero, dum testem habere hominum conspectum velit, instar vestimenti, et vane gloriæ generat lineain, et ab ipsa corrumpitur CAPUT XXVII. Quamvis autem, qui homines omni prosequitur amore, quin et cum hisce conversatur, nihil paliatur eorum quæ perpeti est necessum nec ullam proferat noxam ab his quæ lædere solent, ut dictum est (detur enim sermoni, quod veritas non concedit), tamen videt ea, quæ injuste ab eminentioribus dignitate in tenuiores patrantur, ca inſerentium injuriam, et perferentium ipsam, ea tyrannidem exercentium, et patientium vim; ea fraudan00 152, 111, 12 ** Matth. vi, 3. Ινα δὲ καὶ μηδὲν, διόλου τοὺς ἀνθρώπους στέρ γων, μᾶλλον δὲ συναναστρεφόμενος αὐτοῖς πάθη ὧν πάσχειν ἀνάγκη, μηδὲ βλάβην ὑπομείνῃ τινὰ παρὰ τῶν βλάπτειν εἰωθότων, ὡς εἴρηται (δεδόσθω γὰρ τῷ λόγῳ ὁ μὴ δίδωσιν ἡ ἀλήθεια ), τὰ παρανόμως ὑπὸ ὑπερεχόντων εἰς τοὺς εὐτελεστέρους γινόμενα ἀδι· κούντων καὶ ἀδικουμένων, τυραννούντων καὶ τυ ραννουμένων, ἀποστερούντων καὶ ἀποστερουμένων. πάντως καὶ ὁρᾷ, καὶ συμπάσχει τοῖς πάσχουσι τη

TRACTATUS AD EULOGIUM. patientibus compatitur, affectione in hos et illos divisus, indiguans adversus opprimentes, et misertus oppressorum, plenus animo iracundo, et al misericordiam inflexus, concitatus, et visceribus sauciatus, ac de silente Deo ob lenganimitatem quandoque conquerens. Istud namque interdum patiens Habacum propheta patientibus quoque demonstrat, quod ipse patiebatur. Utquid mibi (dicens) ostendisti labores, et ærumnas? quia inpius justo dominatur superbe, et homines fecisti quasi pisces maris, qui seipsos absorbent; } de hujuscemodi tolerantia, ac permissione, quasi de carentia Dominatoris, zelo quidem 407 ardente, sed audacius, Deo litem intendens. Et quænam necessitas compellit adesse alienis malis euni διαθέσει πρὸς τούτους, κακείνους μεριζόμενος, ἀγαν- lium, et fraudatorum, videt, inquam, omnino, et ακτῶν πρὸς τοὺς καταπονοῦντας καὶ τοὺς καταπονουμένους οἰκτιζόμενος, θυμοῦ πληρούμενος καὶ πρὸς ἔλεον καμπτόμενος, παροξυνόμενος καὶ σπλάγ χνα τιτρωσκόμενος, καὶ τῷ ἐφησυχάζοντι τούτοις Θεῷ τῆς μακροθυμίας ἔσθ' ὅτε μεμφόμενος. Τοῦτο γὰρ ὁ προφήτης ποτὲ παθὼν ᾿Αβακούμ, δείκνυσι, καὶ τοῖς πάσχουσιν ὅπερ ἔπαθεν, ο Ινα τί μοι, λέγων, ἔδειξας κόπους καὶ πόνους; ὅτι ὁ ἀσεβὴς καταδυναστεύει τὸν δίκαιον, καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐποίησας ὡς ἰχθύας τῆς θαλάσσης καταπινομένους αὐτοὺς, τὴν ἀνοχὴν ταύτην, καὶ συγχώρησιν, ὡς ἀναρχίαν ζήλῳ μὲν πεπυρωμένῳ, ἀλλὰ θρασέως ἐγκαλῶν τῷ Θεῷ. Καὶ τίς ἀνάγκη βιάζεται παρεῖναι τοῖς ἄλλων κακοῖς μηδὲν δυνάμενον, καὶ προσαμαρτάνοντα; Κἂν μηδὲν μέγα τὸ γοῦν ἐφ᾽ οἷς ἄλλοι πράττουσι κακῶς ταράττεσθαι, εἰρηνεύειν τῆς διανοίας ὀφειλούσης, qui nullain opem ferre valet, sed et insuper peccat? οὕτω πλημμελοῦσιν ἐν τῷ πλήθει μὴ πλημμελοῦντες οἱ κεχωρισμένοι τοῦ πλήθους, καὶ ζημιοῦνται οἱ ἐν τῷ πλήθει μισθούς πόνων, δόξης ἕνεκεν ἀνθρωπίνης. Κἂν γὰρ μυριάκις οἱ πλέον τούτους τῶν ἡσυχαζόντων θαυμάζοντες λέγωσιν ἐκ τοῦ συνεῖναι τῷ πλήθει, δῆλοι διαῤῥήδην εἰσὶ τούτῳ τῷ δεσμῷ κατεχόμενοι, αὐτῷ τῷ αἱρεῖσθαι τοὺς ζημιοῦντας τόπους οἰκεῖν τούτοις καθ' ἑαυτῶν, καὶ ἄνευ κατηγόρου διαπρυσίῳ κεκραγότας φωνῇ ὡς αὖ πάλιν οἱ κεχωρισμένοι τῶν ἐπαινούντων, τῷ ἔργῳ σαφῶς μαρτυροῦσι καὶ αὐτοί, ὅτι τὴν παρὰ τοῖς πολλοῖς θαυμαζομένην δόξαν ἐπάτησαν οὐ νηστεία τούτοις διαπίπτει, οὐκ ἀγρυπνία ἀπόλλυται, οὐ προσευχή ναυαγεί, οὐ συλᾶται καρτε ρία, οὐχ ἡ ἄλλη πᾶσα λῃστεύεται ἀρετή· οὐ γὰρ πάρεστιν εὐφημία λωποδυτῆσαι δυναμένη τους πόσ νους. Θεὸς ὁρᾷ μόνος, ὁ τούτοις παρὼν, καὶ τὴν προθυμίαν ἀλείφων πρὸς μείζονας ἄθλους, καὶ μια σθούς, καὶ νῦν παρέχων τὴν συνεργείαν, καὶ μετὰ τὴν ἀποβίωσιν ζωὴν τὴν αἰώνιον διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Quamvis hoc certe nihil magnum sit, uimium ob ea, quæ alii male operantur, turbari, cum deberet inens pacate agere: sic illi delinquunt inter multitudinem, cum (e diverso) non delinquant, qui separati sunt a multitudine, ac etiam qui inter turbas degunt mercedum ob labores detrimento, propter humanam gloriam afficiuntur: etsi enim millies istos præ his, qui vitam quietam agunt, admirantes, dicant hanc nimirum admirationem ipsis deberi, ex eo quod cum turba conversentur, fiunt tamen dilucide manifesti, quod eodem detinentur vinculo, hocce nempe, quod elegerint locis inhabitare damnum inferentibus, quæ hisce contra seipsa clara voce, et absque accusatore inclamant, sicut, ex alia parte, qui procul a dilaudantibus separati sunt, opere luculenter testantur, quod gloriam, quæ multis admirationi est, conculcarunt: non ipsis excidit jejunium, vigilia non deperit, oratio non facit jacturam, non spoliatur perseverantia, nec ulla alia virtus furto subtrahitur; non enim adest applausus concelebrantium, qui valeat expilare labores; Deus solus videt, qui assistit ipsis, atque ad majora certamina, et præmia incitat, acuitque animi alacritatem, tum cooperatio rem modo, tum post decessum vitam præbens æternam, per Dominum nostrum Jesum Christum, cui gloria et dominatio in sæcula sæculorum. Amen. 37 Habac. 1, 15, 14. ΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣ ΕΥΛΟΓΙΟΝ ΜΟΝΑΧΟΝ. EJUSDEM TRACTATUS AD EULOGIUM MONACHUM Οἱ τὸν οὐράνιον χῶρον νεμόμενοι τοῖς πόνοις, οὐ τῇ γαστρί, οὐδὲ τῇ μερίμνῃ τῶν φθαρτῶν ἀτενί 408 CAPUT I. Qui calesti diversantur in loco, laboribus, Πότε ventri, neque sollicitudini rerum corruptili sas