BENEVOLO LECTORI, JOANNES LUDOVICUS SCHULZE. Missis jam illis quæ de universi operis dispositione ex Præfatione ad tomum primum hujus editionis constare arbitramur, iis unice inhærebimus, quæ juvabunt lectores, ut judicare possint, tum, in quo litterarum genere hic tomus præcipue versetur, tum, quibus præcipue subsidiis usi simus. Primum locum in hoc volumine tenet Commentarius in Canticum canticorum, qui ex priori editionis Sirmondianæ tomo reliquus erat. Huic accesserunt omnes illi libri, quos Sirmondus altero editionis suæ volumine complexus erat: nimirum Commentarii in Isaiam, Jeremiam (librum Baruchi etiam ac Threnos Jeremiæ), Ezechielem, Danielem et duodecim Prophetas, quos minores dicunt. Argumenti dignitas et præstantia his Theodoreti Commentariis gratiam conciliabunt apud omnes qui Scripturæ sacræ lectionem, ut par est, in deliciis habent, et de sensu locorum quæ difficultatibus premuntur, solliciti sunt. Imo laudem illis non denegabunt, qui noverint, scriptorem nostrum iis omnibus præsidiis, quæ sacrarum Litterarum interpretem adjuvant, pro temporis sui ratione egregie munitum, et, quod in hac causa omnino non ignorari debet, ab allegorico et mystico interpretandi genere, quod multis Patrum adeo placuit, alieniorem fuisse. Quæ ad historiam librorum quos hic tomus coinplectitur, pertinent, jam non attingimus, quia de hoc argumento, et imprimis de rationibus quæ ad Commentarios in Canticum canticorum Theodoreto vindicandos valent, supra jam disputavimus, cum de ejus vita et scriptis ageremus. De codicibus mss. imprimis dicendum erit, quorum auxilio ad hunc tomum prelis parandum uti licuit, ad quos itaque se referunt litteræ A, B, et F, in scholiis passim obviæ. Quinque sunt illf, scilicet Bavaricus unus et Coislinianus, cum Florentino et duobus Augustanis, quorum untad expositionem Cantici canticorum pertinet, alter textum Græcum librorum propheticorum exhibet. Is quem postremo loco nominavimus, adeo utilitate sua et præstantia se commendat, ut pleniorem ejus recensionem nec ab hoc loco alienam, nec æquis harum rerum arbitris ingratam fore existimemus. Est membranaceus, in-4, satis nitide sæculo 1x vel x scriptus, et bonæ omnino notæ. Initium ejus faciunt duo folia, quæ partem constituisse videntur libri ecclesiastici, quem Lectionarium vocabant veteres. Similis argumenti sunt duo ultima codicis folia: de his autem laciniis codici Augustano, ut in compingendis antiquiotibus mss. fieri solebat, assutis, aptior deinde erit dicendi locus. Folium tertium cum duobus sequentibus pertinet ad finem proœmii Theodoreti in duodecim Prophetas minores, el ad ejusdem argumentum in Oseam, qui primum in hoc codice tenet locum. Ex his nonnulla ad usus nostros transferre licuit pag. 1306-1312. Folio sexto et quatuor proximis sequitur 'Houx lou πpеσбTεpoυ 'lepoσolůμwv atixed, τῶν 15' προφητῶν, καὶ Ἡσαΐου καὶ Δανιήλ (seul ad Danielem nihil ex llesychio in codice legitur) ἔχων (α) ἐν παραθέσεσιν τὰς τῶν δυσχερεστέρων ἑρμηνείας. Incipit, Ἔστι μὲν ἀρχαῖον τοῦτο τοῖς θεοφόροις τὴ σπούδασμα. Desinit in verbis, Οὗτοι μόνον τῶν ἐν αὐτῇ βασιλευσάντων μέμνηνται. Sequuntur Κεφάλαια “Asŋè zpochzov, quorum viginti in hoc codice recensentur. Hæc demum excipit textus prophetæ Oseæ. Proximum locum tenet Joel, cujus decem sunt xepálata. Amosi, qui sequitur, 17 sunt xɛçálata; Obadiæ tria, Jonæ quatuor, Michææ tredecim, Nahumi quatuor, Habacuci pariter quatuor, Sophoniæ septem, Aggæi quinque, Zachariæ triginta duo, Malachiæ denique decem. Singulorum prophetarum textui nonnulla de nomine et de rebus ad prophetam pertinentibus subjiciuntur, quorum comparationem cum illis quæ ex codice quodam Florentino ad nos delata sunt, instituimus. Minores, quos dicunt, Prophetas, in codice Augustano excipiunt majores. Isaiæ post recensionen 88 xɛpaAziwv præmittitur Theodoreti argumentum in Isaiam, cui in codice Florentino hæc pauca subjunguntur, Διαβολὴ τοῦ αἰσθητοῦ Ἰσραήλ, ὅτι πρότερον εὐσεβῶν, ὕστερον οὐ μόνον ἐν τοῖς εἰδώλοις, ἀλλὰ καὶ τοῦ Χριστοῦ τὴν βασιλείαν ἠρνήσαντο, καὶ ἀπειλὴ κατ' αὐτῶν, ὅσα παιδεύεσθαι μέλλουσιν. Isaiam in codice Augustano sequitur Jeremias una cum libro Baruchi, Threnis et epistola Jeremiæ, omisso xepalaiwv indice. Liber Baruchi in codice inscribitur 'spaulas Bapoúx. Threnis, qui titulum habent Bapoùy, præmittitur inscriptio: Ο Ἱερεμίας αἰχμαλωτισθέντος τοῦ λαοῦ καὶ ὄντος ἐν Βαβυλῶνι θρηνεῖ τὴν πόλιν, καὶ τὴν χώραν, καὶ τὸν λαὸν ἐπὶ τοῖς συμβεβηκόσιν. Καὶ θρηνεῖ περικοπάς τινας καὶ διαστολὰς περιγρά φων, ἀρχομένας ἑξῆς ἀπὸ τῶν παρ' Εβραίοις στοιχείων, καὶ μετὰ τὸ τελέσαι τὸν ἐφ' ἑκάστου στοιχείου θρήνον, καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸν ἀπὸ τοῦ θαῦ ἀρχόμενον, ὅπερ ἐστὶν παρ᾽ Εβραίοις γράμμα, επανέρχεται ἐπὶ τὸ Patrol. Gr. LXXXI.

J.LUD. SCHULZII Αλις καὶ πάλιν θρηνεῖ. Καὶ τοῦτο ποιεῖ τετράκις τὰ εἴκοσι καὶ δύο στοιχεῖα ἐπεξιών. Textum Ezechielis præcedit particula argumenti a Theodoreto scripti, cui aliud subjicitur, inscriptum Пoluxpoviou, quod incipit, "Ησαν δὲ κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν καὶ ψευδοπροφῆται, desinit autem in verbis τῶν προλεγομένων Thy aλhetav. Textum Ezechielis sequitur fragmentum homiliæ Chrysostomi de Susanna, quod inscribitur Ιωάννου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως ἐκ τοῦ εἰς Σουτάννα» λόγος (ita). Incipit, ᾿Αγωνιζέσθω οὖν, κ. τ. λ. Desinit in verbis φυλάττεται ἀκεραία καὶ ἀβλαβὴς ἡ ψυχή. Proximum locum tenet historia Susannæ, quæ inscribitur Aavifà. Hanc excipit liber Danielis, cui hymnus trium puerorum, cap. I, 25-90, inseritur, plane ut in codice il!o quo usus est Noster. Capiti primo Danielis ascriptum est “Opaiç ß', secundo “Opaciç y', ita deinceps continuato visionum numero usque ad caput decimum, a quo incipit visio undęcima, ad quam relata est pars capitis undecimi usque ad versiculum vicesimum quartum, ubi explicit codex prophetarum. In fine ejus subjuncta sunt duo ista folia, quæ, ut jam diximus, similis sunt argumenti cum illis quæ initium codicis constituunt, ita ut de his quatuor pagellis nunc conjunctim dicere possimus. Disjecta quidem et lacera sunt membra; digna tamen erant, quæ buic codici adjungerentur, sicque ab interitu vindicarentur. Exhibent particulas quasdam textus Græci N. T. et lectiones nonnullas notatu dignas suppeditant, quibus jam non immoramur cum ab hoc loco sint alienæ. Initium folii primi incidit in Matth. xxv, 43, et progreditur usque ad cap. xxvi, 2. Hæc excipit pericopa ex Joan. xi, 17-26. Folium tertium incipit a verbis illis Joan. xiv, 46, Ilapáxìŋtov dwoes úμiv, el pergit usque ad versiculum vicesimum primum. Deinde sequitur pericopa ex Joan. xvi, 1-13, quam alia excipit ex Joan. xiv, 27, 28. Ultimi denique folii initium incidit in verba 'AMÀ' ësɩ tò çŵç tñS wñs. Hæc excipit pericopa ex Matth. xvin, 10-20, quæ inscribitur, Tỷ ¿naúpiov tñs ▼ èx xã Mat. Finem facit sectio ex Matth. v, 42-48 desumpta, cui titulus præmittitur Σd66arov xpŵtov µetā τῆς Πεντηκοσ. $ Ex his intelligent lectores, magnam esse codicis illius præstantiam, cumque usibus nostris fuisse maxime accommodatum. Sæpissime illum cum emendatiori lectione quam Noster in Commentariis suis sequitur, consentientem vidimus. Passim quoque rariores lectiones exhibet, quas ex scholiis huic editioni adjectis in usus suos facile transferent, qui textui interpretum Græcorum ad artis criticæ præcepta emendando operam navant. Breviores nunc erimus in recensendis codicibus reliquis. Augustanus alter, de quo supra diximus, est chartaceus, in-4, ab antiquiori descriptus, complectens Theodoreti Commentarium in Canticum canticorum, una cum interpretatione Maximi, Nili et Pselli. Liber iste mss. utiliter comparari potuit cum editione Sirmondiana, imo etiam cum Latina horum: Comanentariorum interpretatione, quam Petr. Franc. Zinus Venetiis a. 1573, in 4, typis excudi curavit. Codex Bavaricus est chartaceus, in folio, eleganter scriptus, integros complectens Theodoreti in Jeremiam (Barucbum quoque ac Threnos), Ezechielem et Danielem Commentarios. Capitum quidem et versiculorum nullam habet distinctionem, divisus autem est in aliquot tomos, plane ut codices illi quibus Sirmondus usus est. Tomus seu sectio prior Commentarii in Jeremiam exhibet catenam in hunc prophetam ex Chrysostomi, Origenis et Theodoreti scriptis congestam, reliqui autem omnes ad Nostrum unice pertinent. Præstantissimo huic codici, qui ad maximam hujus voluminis partem utiliter adhiberi potuit, plurimas debemus textus emendationes. Haud minorem utilitatem nobis præstitit codex ille Coislinianus, nunc San-Germanensis, quem dignis laudibus exornavit Montfauconius, tum in Bibliotheca Coislin., p. 303, tum in Bibliotheca bibliothecarum mss., vol. II, p. 1061. Est membranaceus, octingentorum annorum, et complectitur Theodoreti Commentarium in duodecim Prophetas minores. Studia nostra hac in re liberalissime adjuvit rev. El. Stoeherus, qui eximium illum codicem cum editione Sirmondiana comparare a se haud alienum putavit. Hæc de codicibus mss. huic tomo refingendo adhibitis dicenda erant. Utinam licuisset nobis Commentarios Theodoreti in Isaiam integritati suæ, si qua ejus spes superest, omni ex parte restituere! In hac veluti summa votorum nostrorum quid a nobis præstitum sit, paucis nunc dicendum erit, ut appareat lectoribus, nihil non fuisse tentatum, studiisque nostris non defuisse propensam voluntatem virorum venerandorum, quorum nutu et auctoritate bibliopolium Orphanotrophei comparandis subsidiis quæ hanc editionem ornare possint, omni modo prospexit. Exstant quidem in celeberrimis, Italiæ imprimis et Galliæ, bibliothecis, codices mss. qui magnificum præ se ferunt titulum operis Theodoreti in Isaiam, sed, ut faltax haud raro est titulorum invitatio, ita quoque incertum est, num in omnibus illis mss. quidquam præter ea quæ jam edita sunt, inveniatur. Ne tamen nostrum desiderari posset studium, omnem dedimus operam, ut de indole mss. codicum, quos Montfauconius tum in Bibliotheca Coistiniana, tum in Bibliotheca bibliothecarum mss. nova, paucis recensuit, plenius judicandi, et ex bis fontibus, si quis eorum daretur usus, hauriendi nobis contingeret facultas. Hunc in finem clarissimorum inter exteros virorum imploravimus auxilia, quæ etiam non defuerunt, auctoritate sua nos adjuvante illustri Schlægero, cui unice debemus quidquid in hoc negotio sive tentari sive præstari potuit. Non difficiles se præbuerunt cel. Paciaudi, cl. Bottari aliique magni nominis viri.