DE THEODORETI IN VETUS TESTAMENTUM COMMENTARIIS. TESTIMONIA De Theodoreti Commentariis in Canticum canticorum, Isaiam, Jeremiam, Ezechielem, Danielem et duodecim Prophetas minores. DE CANTICO CANTICORUM. Theodoretus ipse in Præfatione ad Psalmos. Namque imposuerunt nobis nonnulli ut Canticum canticorum exponeremus: aliqui vero Viri desideriorum desideraverunt prophetiam cognoscere: alii divini Ezechielis, alii duodecim Prophetarum prædictiones obscuritate involutas enucleari sibi ac declarari flagitarunt. Οἱ μὲν γὰρ τοῦ Ασματος τῶν ἀσμάτων ἐπήγγειλαν τὴν σαφήνειαν· οἱ δὲ τοῦ ἀνδρὸς τῶν ἐπιθυμιῶν ἐπεθύ μησαν διαγνώναι τὴν προφητείαν· ἄλλοι τοῦ θεσπεσίου Ἰεζεκιήλ, καὶ ἕτεροι τῶν δώδεκα Προφητῶν τὰς τῇ ἀσαφείᾳ κεκρυμμένας προῤῥήσεις σαφεῖς αὐτοῖς γενέσθαι καὶ δήλας ἐζήτησαν. Pelagius 11 in epistola ad Eliam Aquileiensem et alios Istria episcopos. Nam cum Theodorus Mopsuestenus Canticum canticorum vellet exponere, per hunc librum Æthiopissæ reginæ blanditum fuisse professus est. Quod Theodoretus reprehendens, nomen quidem Theodori suppressit, sed tamen vesaniam patefecit. Ejusdem enim libri commenta describens ait: Audio plures Canticum canticorum detrahentes, et non credentes spiritualem esse librum, fabulas autem quasdam aniculares per vesaniam texentes componere et præsumere, dicentes, sapientem Salomonem ad seipsum et fitiam Pharaonis hunc librum conscripsisse. Theodoretus ipse in epistola 82, ad Per Dei enim gratiam prophetas omnes interpretati sumus. Eusebium episcopum Ancyranum. Διὰ γὰρ τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν καὶ τοὺς προφήτας ἅπαντας ἡρμηνεύσαμεν. Et in epist. 113, ad Leonem papam. Ηρμήνευταί μοι τὰ προφητικὰ θεσπίσματα. Lamentationum Jeremiæ. Explicata sunt a me oracula prophetica. Idem sub finem Hanc etiam aliis propheticis libris adjecimus interpretationem: adeo ut per Dei gratiam nullam prophetiam interpretationis expertem reliquerimus. Καὶ ταῖς ἄλλαις προφητικαῖς βίβλοις προστεθείκα μεν καὶ τήνδε τὴν προφητείαν· ὡς μηδεμίαν διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν προφητείαν καταλιπεῖν ἀνερμήνευτον. Nicephorus lib. XIV, cap. Liv, Opera recensens Theodoret. In sedecim prophetas aliud volumen edidit. Εἰς τοὺς δεκαὲς προφήτας ἕτερον τεῦχος ποιεῖο IN ISAIAM. Theodoretus ipse in librum quartum Regum, quæst. LII. Cæterum existimo supervacaneum eadem dicere; ᾿Αλλὰ γὰρ περιττὸν οἶμαι ταυτολογεῖν· ταῦτα nan Isaiam prophetam interpretans hoc expli- γὰρ, τὸν προφήτην Ησαΐαν ἑρμηνεύων, ἀνέπτυξα. cavi. Idem ad Jeremia caput xxΙ Et hujus locutionis rationem pluribus explicuimus in divini Isaiæ interpretatione. Καὶ τὸν περὶ τούτου λόγον ἐν τῇ τοῦ θείου Ἡσαΐου ἑρμηνεία διὰ πλειόνων τεθείκαμεν. IN JEREMIAM. Theodoretus ipse in librum quartum Regum, quæst. LVII. De Joachimo vero, et Joacimo, et Jechonia, et Sedecia fusius scripsit divinus Jeremias. Illum autem quoque librum per divinam gratiam totum interpretati sumus. Τὰ δὲ κατὰ τὸν Ἰωαχίμ, καὶ Ἰωακεὶν, καὶ Ἰεχο-.. νίαν, καὶ Σεδεκίαν, πλατύτερον ὁ θεῖος Ἱερεμίας συνέγραψε. Κακείνην δὲ τὴν βίβλον διὰ τῆς θείας χάριτος πᾶσαν ἡρμηνεύσαμεν. Quod ipsum etiam testatur iisdem prope verbis exeunte interpretatione lib. 11 Paralipomenon. Seu potius Gregorius M. In Praefatione ad Joannem Antiochenum.

TESTIMONIAΑ· Theodoretus ipse ad Jerem. XXXI, 29, 30. Τοῦτο σαφέστερον καὶ διὰ τοῦ θεσπεσίου Ἐζεκιήλ ὁ Δεσπότης, καὶ ἡμεῖς δὲ διὰ πλειόνων τὴν ἑρμηνείαν ἐποιησάμεθα. Clarius hoc etiam dixit Dominus per divinum Ezechielem, et nos ipsi pluribus interpretati sumus. IN DANIELEM. Theodoretus in Præfatione ad Psalmos, de libris aliis qui Psalmorum interpretationein retardarunt. Οἱ μὲν γὰρ τοῦ ᾿Ασματος τῶν ἀσμάτων ἐπήγγειλαν Namque imposuerunt nobis nonnulli, ut Canτὴν σαφήνειαν, οἱ δὲ τοῦ ἀνδρὸς τῶν ἐπιθυμιῶν ἐπ- ticum canticorum exponeremus: alii vero Viri εθύμησαν διαγνώναι τὴν προφητείαν. desideriorum (Danielis) desiderarunt prophetiam cognoscere.. Photius, Bibliotheca codice ccl. Ανεγνώσθη τοῦ μακαρίου Θεοδωρήτου επισκόπου Κύρου ἑρμηνεία εἰς τὸν Δανιήλ. Μακρῷ μὲν οὗτος ὁ σοφὸς ἀνὴρ, οὐχ Ἱππολύτου μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων, τῇ τῶν προφητικῶν ῥημάτων ἀναπτύξει καὶ διακαθάρσει κρατεῖ. Ἔστι δὲ τὴν φράσιν, εἴ τις ἄλλος, ἑρμηνείαις πρέπων· τῷ τε καθαρῷ καὶ εὐσήμῳ τῶν ῥημάτων ἀνακαλύπτων τὰ συνεσκιασμένα, καὶ τῷ ἡδύνοντι, ἅτε δὴ διαγλυκαίνων, προθυμοτέρους πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν παρασκευάζων. Καὶ μὴν καὶ τῷ πρὸς μηδεμίαν ἐκτροπὴν καὶ παρέκβασιν ἀποφέρεσθαι τοῦ προκειμένου, κόρον τε ἀφαιρούμενος πάντα, καὶ τὴν μάθησιν τῶν ζητουμένων ἀσύγχυτόν τε καὶ ἀδιασκέ διστον καὶ εὐχερῆ τοῖς ἀναλεγομένοις αὐτοῦ τὸν πόνον ἐμποιῶν. Καὶ ἡ λέξις δὲ αὐτοῦ, καὶ ἡ συνθήκη, τῆς Ἀττικῆς εὐγενείας οὐ φεύγει τὰς γονάς· πλὴν εἴ τι περιεργότερον αὐτῆς ἐστι, καὶ τῆς, ὡς φάναι, πολλῶν ἀκοῆς ἀνακεχωρηκός. Τοῦτο δὲ ὅτι μὴ προσῆκον ἑρμηνείᾳ ἀποκλίνει, καὶ ὅλος εἰς τὸ ἄριστόν ἐστι τῶν ἐξηγητῶν, καὶ οὐκ ἔχων ῥᾳδίως τὸν ἄμεινον διασαφοῦνται ἀνηγμένος. Ἔστι μὲν γὰρ καὶ ἄλλοις τὸ και θαρῶς εἰπεῖν, καὶ ἀνιχνεῦσαι τὸν νοῦν τῶν θεωρουμένων· τὸ δ' ἅμα τε σαφῶς εἰπεῖν, καὶ μηδὲν τῶν ἀναγκαίων ἐν τῷ συντόμῳ παραλιπεῖν, μηδὲ πρὸς ἐκδρομὰς ἢ ἐπιδεικτικὰς σοφίας χωρεῖν, ἢ ἄλλως μὲν οὐκ ἀχρήστους ποιεῖν, παρασύροντα δὲ τοῦ προκει μένου μὴ ἀπιδεῖν, εἴ τι ἄλλο, καὶ τῷ χρηστῷ Θεοδω ρήτῳ ἔνεστιν ἐσπουδασμένον· οὐκ ἐν ταύτῃ μόνον τῇ πραγματείᾳ, ἀλλὰ μικροῦ δέω φάναι καὶ ἐν πάσαις· πολλαὶ δὲ αὗτα:, ἐν αἷς τῶν ἱερῶν Γραμμάτων ἡ διασάφησις φιλοπονεῖται. Legimus B. Theodoreti episcopi Cyri interpretationem Danielis. Vir hic sane doctus, non Hippolylo modo, verum etiam aliis multis, propheti corum sermonum interpretatione atque explanaLione longe antecellit. Dictio ejus commentationi, si cujusquam alius, aptissima. Nan et puris sim gnantibusque verbis abdita quæque et obscura revelat, et jucunditate quadam, quasi delinimento suavique lepore, ad sui lectionem invitat. Quin et ex eo quod ad ambages nullas digressionesque a proposito argumento recedat, satietatem non modo nullam affert, sed ea insuper quæ in dubium vo‘- cantur, sine ulla vel confusione vel dissipatione, facili et commoda ratione lectores suos docet. Vocum item ejus delectus, atque ipsa compositio, ab Attica elegantiæ origine non refugit; nisi quid forte curiosius illic aliquid occurrat,. quod quis multorum auribus insolitum dicat. Hoc constat, nihil eum quod ad interpretandum faciat declinare, adeoque in summum evasisse optimorum interpretum culmen, ut non facile sit aliquem reperturus, qui illo melius obscura explicet. Sunt quidem et alii pure loquentes, qui propositarum sibi rerum sensum haud segniter investigent: at simul et perspicue dicere, et nihil interim cognitu necessarium, vel brevitatis causa prætermittere, non item ad diverticula, vel ad doctrinæ ostentationem digredi (nisi hæc forsitan non sine utilitate adhibeantur), ut percipi nequeat quod a re proposita discedatur, hoc certe præ cæteris rebus non in hoc solum opere, sed fere dixerim in omniemnibus a bono Theodoreto studiose curatum est, bas ejus scriptis, quæ multa sane reliquit, quibus sacram Scripturam industria sua illustravit. DUODECIM PROPHETE. Theodoretus ipse in Præfatione ad Psalmos. Τῶν ἄλλων θείων γραφῶν παρ' ἡμῶν τὰς ἑρμηνείας αἰτήσαντες, οἱ μὲν τοῦ Ἄσματος τῶν ᾀσματῶν, οἱ δὲ τοῦ ἀνδρὸς τῶν ἐπιθυμιῶν, ἄλλοι δὲ τοῦ θεσπεσίου 18ζεκιήλ, καὶ ἕτεροι τῶν δώδεκα προφητῶν ἐζήτησαν καὶ δέδωκεν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τούτων αὐτοῦ τῶν θείων λόγων συμπεράναι τὴν ἑρμηνείαν. Aliorum sacrorum voluminum explanationes fla gitantes, alii. Cantici canticorum, alii Virl desi deriorum, alii divini Ezechielis, alii duodecim Prophetarum expositionem postularunt: deditque nobis universorum Deus, ut Commentarios in hæc ipsius divina eloquia ad finem perduceremus. Photius, Bibliothecæ codice ccv. Ανεγνώσθη τοῦ αὐτοῦ εἰς τοὺς δώδεκα προφήτας, ἐν τῇ αὐτῇ τῶν λόγων καλλονῇ, καὶ τῆς διανοίας, διεσκευασμένου βιβλίου. Legimus ejusdem in duodecim Prophetas, eadem dictionis et sententiæ venustate adornatum librum.