Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Theodoret Bishop of Cyrrhus: Commentary on the Prophet IsaiahΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΗΣΑΙΑ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 81:47ΘΕΟ[ΔΩΡΗ]ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΗΣΑΙΑΝ
PrologueΠΡΟΛΟΓΟΣ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ Εἰ μὲν τὴν ἐμαυτοῦ πτωχεί[αν] ἐλογ[ιζό]μην, παρ’ ἑτέρων ἠρανιζόμην τροφήν· ἐπειδὴ δὲ καὶ πτωχοὺς οἶδα πολλοὺς ἀφ’ ὧν ἔχουσι μεταδιδόντας καὶ τὸν δίκαιον κριτὴν ἐπαινοῦντα τὴν γνώμην καὶ ταύτῃ μετροῦντα τὴν ἀμοιβήν, ἐπιχειρῶ κἀγὼ τῆς πτωχείας ὑπερβῆναι τοὺς ὅρους καὶ ὧν ἔλαβον ψιχίων μεταδοῦναι τοῖς ὁμοπίστοις. Μεμάθηκα γὰρ ὡς οὐ μόνον τῶν πέντε καὶ τῶν δύο ταλάντων τὴν ἐργασίαν ὁ δεσπότης τοὺς οἰκέτας εἰσέπραξεν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἓν εἰληφότα μόνον εἰς μέσον ἤγαγε καὶ τὴν ἀργίαν εὑρὼν τιμωρίαν ἐσχάτην ἐπέθηκεν. Τοῦτό με διαφερόντως δεδίττεται, τοῦτο τὸ δέος ἐξελαύνει τῆς πενίας τὸ δέος καὶ κατατολμᾶν βιάζεται πράγματος τοῖς εὐπόροις ἁρμόττοντος. Θαρρῶ δὲ καὶ τῇ τοῦ θεοῦ μου δυνάμει καὶ χάριτι· οὕτω μὲν γὰρ αὐτῷ ῥᾷστα πάντα καὶ λίαν ἐστὶν εὐπετῆ, ὡς καὶ ὄνῳ φωνὴν ἀνθρωπείαν πρὸς ὀλίγον χαρίσασθαι καὶ πέτραν ἄγονον πηγὴν ἡδίστων τε καὶ πλείστων ἀποφῆναι ναμάτων·
οὕτω [δὲ] φιλότιμός ἐστι τῶν ἀγαθῶν χορηγός, ὡς μὴ μόνον τοῖς ἁγίοις παρασχεῖν τῆς προφητείας τὴν χάριν, ἀλλὰ καὶ γλώττῃ μαντικὴν ψευδολογίαν δεδιδαγμένῃ ἀληθῆ δοῦναι χρησμολογίαν καὶ πρόρρησιν τῶν μετὰ χρόνους ἐσομένων μακρούς. Τοῦτο [τῆ]ς φιλανθρωπίας τὸ πέλαγος ἐπιστάμενος ἀνοίγω τὸ στόμα καὶ τοὺς κρουνοὺς ἀναμένω. Μι[μήσομαι δὲ] καὶ τὴν χήραν ἐκείνην ἣ τὴν προφητικὴν εὐλογίαν τῷ ἐλαίῳ κομίσασα ἐκ τῆς βραχείας λιβάδος ὅσα συνήθροισεν ἀγγεῖα πεπλήρωκε καὶ τὸ χρέος ἐξέτισεν. Ἐμβαλῶ γὰρ κἀγὼ τῷ τῆς ψυχῆς ἀγγείῳ τὴν προφητικὴν εὐλογίαν καὶ ἀναβλύσειν πιστεύω τὴν ἑρμηνείαν· τὰ [αὐτὰ] γὰρ Ἐλισσαίῳ τῷ θεσπεσίῳ καὶ ὁ θειότατος Ἡσαί̈ας δρᾶσαι δυνήσεται. Τούτου γὰρ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἑρμηνεῦσαι τὴν προφητείαν πειράσομαι· τῶν γὰρ ἄλλων προφητῶν σὺν θεῷ φάναι πλὴν Ἱερεμίου τοῦ θαυμασίου τὸν νοῦν ὡς ἐνῆν ἀνεπτύξαμεν, συντομίας ὅτι μάλιστα καὶ σαφηνείας πεφροντικότες. Μεταδώσει δὲ πάντως καὶ νῦν ἡμῖν ὁ φιλάνθρωπος φωτιζού[σης] ἀκτῖνος καὶ τὰ κεκρυμμένα γυμνούσης. Οὕτως γὰρ τοῦ παναγίου πνεύματος εὑρόντες τὸν θησαυρὸν τοῖς φιλομαθέσι προθήσομεν.
PG 81:131Πρὸ δὲ πάντων ἐροῦμεν τὴν τῆς προφητείας ὑπόθεσιν· οὕτω γὰρ εὐσύνοπτος ἡ κατὰ μέρος ἑρμηνεία γενήσεται.
Hypothesis of the Prophecy of IsaiahΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΗΣΑΙΟΥ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑΣ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 81:215ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΗΣΑΙΟΥ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑΣ Ἅπαντες (οἱ) θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα ὑπηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐθνῶν τὴν (σωτηρίαν ἐθέ)σπισαν καὶ τὴν δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν· πάντων δὲ μάλιστα ὁ θειότατος Ἡσαί̈ας ταύ(την ἐ)πιστεύθη τὴν πρόρρησιν. Σαφῶς (γὰρ) ἅπαντα προλέγει· καὶ τὴν ἐξ Ἀβραὰμ καὶ Δαυὶδ βλαστήσασαν εὐλογ(ίαν καὶ τὴν ἐκ) παρθένου γένν(ησιν) τοῦ σωτῆρος καὶ τὰς παντοδαπὰς θαυματουργίας καὶ τῆς ἰάσεως τὰς πηγὰς (καὶ τὴν) Ἰουδαίων βασκα(νίαν) καὶ λύτταν καὶ τὸ πάθος καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν καὶ (τὴν εἰς οὐρανοὺς) ἄνοδον τῶν (τε) ἀποστόλων τὴν ἐκλογὴν καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν·
προλέγει (δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευ)τέραν τοῦ θεοῦ (καὶ) σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν, προαγορεύει καὶ τὴν Ἰουδαίων διασπο- (ρὰν καὶ τὴν παντελῆ) τοῦ ναοῦ ἐρημίαν καὶ Ἀσσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ’ αὐτῶν στρατείας, προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ (Βα)βυλῶνος (ἐ)πάν(οδον καὶ) τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν, προαγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ καὶ τῇ Τύρῳ καὶ τῇ (Δαμασκῷ) καὶ μέντοι καὶ Μωαβίταις καὶ Ἀμμανίταις καὶ Ἰδουμαίοις καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις πολλά· (πρὸ πάν)των μέντοι τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων πανω(λεθρίαν) ὀδύρεται ἣν ὑπέμ(ει)ναν τῆς (κατὰ τοῦ δεσπότου μανίας) εἰσπραττό(μενοι) δίκας. Τῆς δὲ προφητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σαφῆ (καὶ γυμν)ὴν ἔχο(ντα τὴν διάνοιαν), τὰ δὲ τρο(πικῶς εἰρημ)ένα καὶ ἑρμηνείας δεόμενα. Ἐγὼ τοίνυν πειράσομαι τὰ (μὲν συντόμως εἰπεῖν τὰ δὲ) διὰ πλειόνων (διεξελθ)εῖν· πλὴν κἀν τούτοις φροντιῶ τῆς συντ(ομίας εἰς δύναμιν).
Volume IΤΟΜΟΣ Α
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Α 1 1 Ὅρ(ασις ἣν) εἶδεν Ἡσαί̈ας υἱὸς Ἀμώς, ἣν εἶδε (κα)τὰ (τῆς Ἰουδαίας καὶ κατὰ) Ἱερουσαλὴμ ἐν ἡμέραις Ὀζίου καὶ Ἰωαθὰμ καὶ (Ἄχ)α(ζ) καὶ (Ἐζεκίου οἳ ἐβασίλευσαν τῆς Ἰουδαίας).
96 β (Ὅ)ρασιν καλεῖ τῶν μελλόντων τὴν πρόγνωσιν. Ὥσπερ γὰρ οἱ τοῦ σώματος ὀφθαλμοὶ ὑγιῶς διακεί(μενοι τὰ πρ)οκείμενα ὁρῶσιν, οὕτω τὸ ὀπτικὸν τῆς διανοίας ὑπὸ τοῦ θείου φωτιζόμενον πνεύματος ὡς παρόντα βλέπει τὰ μὴ παρ(όντα). (Λέγει τοί)νυν (ἑ)ωρακέναι τινὰ σκυθρωπὰ κατὰ τῆς Ἰουδαίας καὶ κατὰ Ἱερουσαλήμ. Καλεῖ δὲ Ἱερουσαλὴμ μὲν τὴν μητρόπολ(ιν, Ἰου)δαίαν δὲ τὰς ὑπ’ αὐτὴν τελούσας πόλεις καὶ κώμας. Δηλοῖ καὶ τῆς προφητείας τὸν χρόνον τῇ μνήμῃ τῶν βασιλέων· ἤρξατο μὲν γὰρ ταύτης ἐπὶ Ὀζίου, μέχρι δὲ Ἐζεκίου διέμεινεν. 2 Ἄκουε οὐρανὲ καὶ ἐνωτίζου γῆ, ὅτι κύριος ἐλάλησεν. Τούτο(υς) τοὺς μάρτυρας καὶ Μωυσῆς ὁ μέγας ἐκάλεσε προσταχθείς. Ἀκούσας γάρ· «Καταβὰς διαμάρτυραί μοι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν», οὕτω τῆς διαμαρτυρίας ἤρξατο· «Πρόσεχε οὐρανὲ καὶ λαλήσω, καὶ ἀκουέτω γῆ ῥήματα ἐκ στόματός μου.» Προστεθεικὼς δὲ καὶ ἕτερα τούτοις ἐπήγαγεν· «ὅτι ὄνομα κυρίου ἐκάλεσα». Διαμαρτύρεται δὲ τῷ λαῷ καὶ τὰς παντοδαπὰς ἀπειλεῖ τιμωρίας τὸν δεδομένον παραβαίνοντι νόμον.
PG 81:217Καὶ μέντοι καὶ ὁ προφήτης Ἱερεμίας, μᾶλλον δὲ ὁ θεὸς διὰ τούτου, τῆς τοῦ λαοῦ πάλιν δυσσεβείας κατηγορήσας καὶ ταῦτα ἐπήγαγεν· «Ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτῳ καὶ ἔφριξεν ἐπὶ πλεῖον ἡ γῆ, λέγει κύριος.» Τούτων ἀναμιμνῄσκει τῶν λόγων μετὰ τὸ τέλος τῶν πραγμάτων διὰ τῆς τοῦ προφήτου γλώττης ὁ τῶν ὅλων θεός· Ἄκουε οὐρανὲ καὶ ἐνωτίζου γῆ, ὅτι κύριος ἐλάλησεν. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός φησιν ὁ φθεγγόμενος ἀλλὰ δι’ ἀνθρώπου θεός. Οὐρανὸν δὲ καὶ γῆν εἰς μαρτυρίαν οὐχ ὡς ἐμψύχους καλεῖ ἀλλ’ ὡς πᾶσαν τὴν ὁρωμένην περιέχοντας κτίσιν καὶ ἐπὶ πλεῖστον διαρκοῦντας. Εὑρίσκομεν δὲ καὶ τὸν Ἰακὼβ καὶ τὸν Λάβαν σωρὸν λίθων πεποιηκότας καὶ μάρτυρα τοῦτον καλέσαντας· ἀλλὰ τοὺς μὲν λίθους μνήμης χάριν συνήγαγον, οὐ γὰρ ἔμψυχοι οἱ λίθοι, τὴν δὲ ἀληθῆ μαρτυρίαν ἐνεπίστευσαν τῷ τῶν ὅλων ἐφόρῳ. Οὕτω καὶ αὐτὸς τὰ μεγάλα ταῦτα στοιχεῖα εἰς μαρτυρίαν ἐκάλεσεν. Καὶ ἐβεβαίωσε τοῖς ἔργοις τοὺς λόγους·
ἡνίκα γὰρ Ἰουδαῖοι προσήλωσαν τῷ σταυρῷ τὸν σωτῆρα, ἐκλονήθη μὲν ἡ γῆ τῆς μαρτυρίας ἀναμιμνῄσκουσα, ὁ δὲ οὐρανός, ἐπειδὴ ταύτην τοῖς ἀνθρώποις παρέχειν τὴν αἴσθησιν οὐκ ἠδύνατο ἄνωθεν ὤν, τὸν ἐν αὐτῷ βαδίζοντα ἥλιον ἔδειξε τῶν ἀκτίνων ἐστερημένον καὶ τὸ σκότος εἰς τὴν κατὰ τῆς ἀσεβείας μαρτυρίαν ἐπήγαγεν. Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν. Οὐ γὰρ μόνον αὐτοὺς εἰς τὸ εἶναι παρήγαγον, ἀλλὰ καὶ πάσης ἐπιμελείας ἠξίωσα καὶ περιβλέπτους διὰ τῆς παντοδαπῆς προμηθείας ἀπέφηνα· αὐτοὶ δὲ ἀχάριστοι περὶ τὸν εὐεργέτην ἐγένοντο. Εἰκότως δὲ τῆς ἀχαριστίας κατηγορῶν οὐρανὸν καὶ γῆν εἰς μέσον καλεῖ· διὰ τούτων γὰρ τὰς παντοδαπὰς εὐεργεσίας ἐτρύγησαν. Οὐρανὸς μὲν γὰρ αὐτοῖς ἄνωθεν ἐχορήγησε τὴν τοῦ μάννα τροφήν· «Ἐνετείλατο» γάρ φησι «νεφέλαις ὑπεράνωθεν καὶ θύρας οὐρανοῦ ἀνέῳξε καὶ ἔβρεξεν ἐπ’ αὐτοὺς μάννα φαγεῖν καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς.» Ἡ δὲ γῆ ἤνεγκε μὲν αὐτοῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ τῶν ὑδάτων τὴν (χρείαν), προσήνεγκε δὲ ἐν Παλαιστίνῃ τῶν παντοδαπῶν καρπῶν τὴν ἀφθονίαν. Μετέλαβον δὲ καὶ τοῦ τῆς υἱ(οθες)ίας ἀξιώματος πρῶτοι· οὗ δὴ χάριν καὶ πρωτότοκον υἱὸν αὐτὸν προσηγόρευσεν·
PG 81:219«Υἱὸς» γάρ φησι «πρωτό(τοκός μου Ἰσραήλ).» Ἀλλ’ ὅμως οὐδὲν αὐτοὺς ἔπεισε λαβεῖν εὐγνώμονα γνώμην. Διὸ δὴ καὶ τοῖς (ἀλόγοις) συγκρίν(ων αὐτοὺς ἀπο)φα(ίνει) τούτων ἀλογωτέρους· 3 Ἔγνω γάρ φησι βοῦς τὸν κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ· Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω, καὶ ὁ λαός με οὐ συνῆκεν. Λόγου γὰρ ἐστερημένα ταῦτα καὶ νοῦ τὸν (τρο)φέα γινώσκει καὶ τῆς ἐπιμελείας μεταλαγχάνοντα εὐγνωμόνως περὶ τὸν ταύτης διάκειται χορηγόν, καὶ οἶδε μὲν τὸν βοηλάτην ὁ βοῦς, εἴκει δὲ τῇ τούτου φωνῇ, τρέχει δὲ εἰς τὴν συνήθη φάτνην ὁ ὄνος· οὗτοι δὲ πηγὴν ἀγαθῶν ἐξαντλοῦντες (οὐκ ἠ)θέλησαν ἐπιγνῶναι τῶνδε τῶν ναμάτων τὸν χορηγόν. Οὕτω καὶ διὰ Ἱερεμίου πτηνοῖς αὐτοὺς συ(γκρί)νει καὶ τούτων ἀλογωτέρους ἀποφαίνει· «Τρυγὼν» γάρ φησι «καὶ τέττιξ καὶ χελιδὼν ἔ(γνως)αν καιροὺς εἰσόδου αὐτῶν, ὁ δὲ λαός μου οὐκ ἔγνω τὰ κρίματα κυρίου.» Ἐγὼ δὲ θαυμάζω τοῦ φιλανθρώπου δεσπότου [τὴν ἀγαθότητα]· οὐ γὰρ ἁπλῶς λαὸν ἀλλὰ μετὰ τῆς ἀντωνυμίας καλεῖ. Καὶ ὁ μὲν ἀχάριστος λαὸς οὐ λέγει· ὁ θεός μου, [ὁ δὲ φιλ]άνθρωπος θεὸς λέγει· ὁ λαός μου. Καὶ τὰ ἐπαγόμενα δὲ τὸν ἄρρη(τον) αὐτοῦ δείκνυσιν ἔλεον·
PG 81:221θρήνους γὰρ ὑφαίνει (τοῖς σωθῆναι) μὴ βουληθεῖσιν· τῶν δὲ φιλούντων ἀλλ’ οὐ τῶν μισούντων οἱ θρῆνοι. 4 Οὐαὶ (ἔθνος ἁμαρτωλόν), λαὸς πλήρης ἀνομίας ὤν, σπέρμα πονηρόν, υἱοὶ ἄνομοι· ἐγκατ(ελίπετ)ε τὸν κύριον καὶ (παρωργίσατε) τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ. Τοῦτο δὲ σαφέστερον ὁ Σύμμαχος (ἡρμήνευσεν)· «Κατέλιπον τὸν κύριον, (διέσυρον τὸν ἅγι)ον.» Οὐ γὰρ μόνον καταλιπόντες τὸν ποιητὴν τοῖς εἰδώ(λοις τὴν τοῦ θεοῦ) θεραπείαν προσήνεγκαν, (ἀλλὰ καὶ ἐνανθρωπής)αντα καὶ τὴν πάντων ἀνθρώπων πραγματευόμενον σωτηρίαν (διέσυρον) ἐπιτωθάζοντες καὶ (ποτὲ μὲν πλάνον καὶ δαιμονῶν)τα ποτὲ δὲ Σαμαρίτην καλοῦντες, ποτὲ δὲ κωμῳδοῦντες ἔλεγον· «Οὐὰ 97 α (ὁ καταλύ)ων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγείρων αὐτόν, κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.» Σπέρμα δὲ αὐτοὺς πονηρὸν (ὀνομάζ)ει οὐ τοὺς προγόνους ὑβρίζων, ἀλλὰ τὴν τούτων πονηρίαν ἐλέγχων. Οὕτω καὶ ὁ βαπτι(στὴς Ἰωάνν)ης γεννήματα ἐχιδνῶν αὐτοὺς ἀπεκάλει, ὁ δὲ κύριος γενεὰν πονηρὰν καὶ μοιχαλίδα. Οὐδὲ γὰρ ἐφύλα(ξαν) τὴν τῶν προγόνων εὐγένειαν.
Εἶτα μιμεῖταί τινα κατά τινος χαλεπαίνοντα καὶ ποτὲ μὲν πρὸς ἐκεῖνον ποτὲ δὲ πρὸς ἑαυτὸν διαλεγόμενον καὶ ἐπάγει· Ἀπηλλοτριώθησαν εἰς τὰ ὀπίσω. Τουτέστιν· ἐμὲ καταλιπόντες πρὸς τοὺς ἐναντίους ἐχώρησαν. Τοῦτο γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· «Ἔδωκαν ἐπ’ ἐμὲ νῶτα καὶ οὐ πρόσωπα αὐτῶν.» 5 Τί ἔτι πληγῆτε προστιθέντες ἀνομίαν; Πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην· 6 ἀπὸ ποδῶν ἕως κεφαλῆς οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὁλοκληρία. Κεφαλὴν καλεῖ τοὺς βασιλέας καὶ ἄρχοντας, καρδίαν δὲ τοὺς ἱερέας καὶ διδασκάλους. Ὅπερ γάρ ἐστι σώματι καρδία, τοῦτο ἱερεῖς καὶ διδάσκαλοι τῷ λαῷ· καὶ ὅπερ ἐστὶ κεφαλὴ σώματι, τοῦτο βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες τοῖς ὑπηκόοις. Ὀλοφύρεται τοίνυν αὐτῶν τὴν ἀναλγησίαν· ποίαν γὰρ ἔτι φησὶν ἐπαγάγω τιμωρίαν; Πολλὰς ἐπήγαγον καὶ παντοδαπάς, καὶ μεμενήκατε νοσοῦντες ἀνίατα· τὴν γὰρ νόσον ὅλα τὰ μέλη περίκειται, καὶ κεφαλὴ καὶ καρδία καὶ πόδες· οὗ δὴ χάριν ἀπαγορεύω τὴν σωτηρίαν. Οὔτε γὰρ τραῦμα οὔτε μώλωψ οὔτε πληγὴ φλεγμαίν(ουσα), οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθεῖναι οὔτε ἔλαιον οὔτε καταδέσμους. Σαφέστερον δὲ ταῦτα ὁ (Σύμμ)αχος τέθεικεν·
PG 81:223«Οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ ὑγιές, ἀλλὰ τραῦμα καὶ μώλωψ καὶ πληγὴ κρούματος οὔτε σφι(γγομέν)η οὔτε ἁπαλυνομένη ἐλαίῳ.» Νικᾷ φησι τὴν τῶν φαρμάκων ἰσχὺν ἡ τῶν τραυμάτων ὑπερβολή. Καὶ ἐπειδὴ ἤρετο· Τί ἔτι πληγῆτε προστιθέντες ἀνομίας; εἰκότως καταλέγει τὰ εἴδη τῆς τιμωρίας· 7 Ἡ γῆ ὑμῶν ἔρημος, αἱ πόλεις ὑμῶν πυρίκαυστοι· τὴν χώραν ὑμῶν ἐνώπιον ὑμῶν ἀλλότριοι κατεσθίουσιν αὐτήν, καὶ ἠρήμωται κατεστραμμένη ὑπὸ λαῶν ἀλλοτρίων. Τούτων ὑμῖν τῶν κακῶν ἐπήγαγον τὸν κατάλογον, καὶ καταμαθεῖν τὴν τούτων αἰτίαν οὐ βούλεσθε. Ταῦτα δὲ συνέβη μὲν αὐτοῖς καὶ ἡνίκα Ναβουχοδονόσορ αὐτοῖς ὁ τῶν Βαβυλωνίων ἐπεστράτευσε βασιλεύς· τὸν ἔσχατον δὲ αὐτοῖς ὄλεθρον μετὰ τὸν σωτήριον σταυρὸν οἱ Ῥωμαίων ἐπήνεγκαν βασιλεῖς. Καὶ ὁρῶμεν μέχρι καὶ τήμερον ἀλλόφυλα ἔθνη καὶ τὰς πόλεις αὐτῶν οἰκοῦντα καὶ τὴν γῆν νεμόμενα. Ταῦτα περὶ τῆς Ἰουδαίας εἰπὼν προλέγει καὶ τὴν τῆς πόλεως ἐρημίαν· 8 Ἐγκαταλειφθήσεται ἡ θυγάτηρ Σιὼν ὡς ς(κη)νὴ ἐν ἀμπελῶνι καὶ ὡς ὀπωροφυλάκιον ἐν σικυηλάτῳ, ὡς πόλις πολιορκουμένη. Θυγατέρα Σιὼν τὴν Ἱερουσαλὴμ ὀνομάζει.
Ὥσπερ γὰρ υἱοὺς ἀνθρώπων τοὺς ἀνθρώπους καλεῖ καὶ υἱοὺς προφητῶν τοὺς προφ(ήτας), οὕτω καὶ θυγατέρα Ἱερουσαλὴμ καὶ θυγατέρα Σιὼν τὴν αὐτὴν προσαγο(ρεύ)ει. Αὕτη ἤνθει μὲν πάλαι, (ἡνίκα) ὁ ἀμπελὼν τὸν ὥριμον εἶχε καρπόν· ἐκείνου δὲ τρυγηθέντος μεμένη(κεν ἔρη)μος ὡς ἀμπελῶνος σκηνή. Καὶ γὰρ οἱ φυτουργοὶ περιφράττουσι μὲν αἱμασιαῖς (καὶ) φραγμοῖς τὰς ἀμ(πέλους, ὅταν) βρίθωσι τῷ καρπῷ, καὶ σκηνὰς ὑψηλὰς πηγνύντες ἐν ἐκείναις κάθηνται φυλάττοντες τὸ(ν καρπόν)· ὅταν δὲ τοῦτον συλλέξωσι, καταλύουσι μὲν τὴν σκηνήν, ἀφύλακτον δὲ τὴν ἄμπελον καταλείπουσιν. Οὕτω καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ὁ ἀμπελών, ἕως μὲν εἶχε τὴν ἐπηγγελμένην τοῖς ἔθνεσιν εὐλογίαν, πάσης ἐπιμελεί(ας ἐτύγ)χανεν· ἐκείνης δὲ τρυγηθείσης καὶ τῶν εἰς ἐκείνην πεπιστευκότων ὑπ’ αὐτῆς ἐκλεγέντων ἀπε(στερήθη μὲν) τοῦ φραγμοῦ, ἀπεστερήθη δὲ τοῦ ναοῦ, μεμένηκε δὲ ὁ περίβλεπτος οἶκος οἷον ὁρῶσιν οἱ αὐτ(όσε παραγινόμενοι). 9 Καὶ εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα, ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμ(ορρα ἂν ὡ)μοιώθημεν. Ὅτε τὰ Σόδομα καὶ τὰ (Γόμορ)ρα πυρὶ παρέδωκεν ὁ θεός, οὐδεὶς διεσώθη τῶν (οἰκητόρων·
PG 81:225μόνος) δὲ Λὼτ οὐκ ἐκοινώνησε τῆς φθορᾶς, οὐδεμίαν ἔχων πρὸς ἐκείνους συγγένειαν. Ἐκ δὲ τοῦ Ἰσραὴλ πολλαὶ (διεσώθησαν μυριάδες), ἡνίκα οἱ Ῥωμαίων στρατηγοί τε καὶ βασιλεῖς ἐπιστρατεύσαντες καὶ τὰς πόλεις ἐνέπρη(σαν καὶ τῶν ἐνοικούντων) τοὺς μὲν πλείστους (κατηκ)όντισαν, τοὺς δὲ ὑπολειφθέντας ἐξηνδραπόδισαν. Προείρη(κε γὰρ τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις) ὁ κύριος καὶ τοῖς δι’ (ἐκείνων) πεπιστευκόσι τὰ συμβησόμενα καὶ παρ(ηγγύησε φειδοῖ τὴν σωτηρίαν καρπώσασθαι)· «Ὅταν» γάρ φ(ησιν «ἴδητε κυ)κλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν Ἱερουσαλήμ, (γινώσκετε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς)6, καὶ πάλιν· «Τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ (ὄρη, καὶ) ὁ ἐπὶ το(ῦ δώματος μὴ καταβήτω) 97 β ἆραι τὰ ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ.» Οἱ τοίνυν εἰς τὸν κύριον πεπιστευκότες διὰ τῆς πίστεως τῆς σωτηρίας ἀπέλαυσαν· (καὶ) (τὸ σπ)έρμα ἐκεῖνο, δι’ οὗ τοῖς ἔθνεσι τὴν εὐλογίαν ὁ θεὸς ἐπηγγείλατο, οὐκ εἴασε Σοδόμοις καὶ Γο(μόρροι)ς παραπλησίως τῶν Ἰουδαίων ἐξαλειφθῆναι τὴν μνήμην. 10 Ἀκούσατε λόγον κυρίου ἄρχοντες Σο(δόμ)ων, προσέχετε νόμον θεοῦ λαὸς Γομόρρας.
Τὴν μὲν τιμωρίαν Σοδομίταις ἀντίρροπον οὐκ ἐδέξαντο, οὐ γὰρ εἴασε τὸ σπέρμα ἐκεῖνο, τὰς δὲ Σοδομιτῶν καὶ Γομορρηνῶν εἰκότως προσηγορίας λαμβάνουσιν. Ἐπειδὴ γὰρ μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τῇ ῥίζῃ τοῦ Ἀβραάμ, τὴν δὲ τοῦ Ἀβραὰμ οὐκ ἐζήλωσαν πίστιν, τῆς τοῦ Ἀβραὰμ συγγενείας ἐνδίκως ἐκβάλλονται. Οὕτω καὶ ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς βοᾷ· «Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; Ποιήσατε οὖν καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας καὶ μὴ δόξητε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς ὅτι πατέρα ἔχομεν τὸν Ἀβραάμ· ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ.» Καὶ τῷ προφήτῃ Ἰεζεκιὴλ ὁ θεὸς παρεγγυᾷ εἰπεῖν «τῇ Ἱερουσαλήμ· Τὸ σπέρμα σου καὶ ἡ γένεσίς σου ἐκ γῆς Χαναάν· ὁ πατήρ σου Ἀμορραῖος καὶ ἡ μήτηρ σου Χετταία»· καὶ τὰ Σόδομα δὲ πάλιν ἀδελφὴν αὐτῆς ὀνομάζει. Ὧν γὰρ τὴν παρανομίαν ἐζήλωσαν, τούτων τὴν προσηγορίαν εἰσὶ δίκαιοι δέξασθαι. 11 Τί μοι πλῆθος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; λέγει κύριος. Ἐντεῦθεν μανθάνομεν ἐναργῶς ὡς οὐ θυσίαις ἀρεσκόμενος ὁ θεὸς ταύτας αὐτοῖς προσφέρειν ἐνομοθέτησεν, ἀλλὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν ἐπιστάμενος.
Ἐν Αἰγύπτῳ γὰρ τραφέντες καὶ θύειν εἰδώλοις μεμαθηκότες τῆς παιδείας ἐκείνης ἀπολαύειν ἐβούλοντο. Ἐκείνης τοίνυν αὐτοὺς ἀπαλλάξαι τῆς πλάνης βουληθεὶς ὁ θεὸς καὶ θυσιῶν καὶ μουσικῶν ὀργάνων ἠνείχετο, τὴν ἐκείνων ὑπερείδων ἀσθένειαν καὶ τὴν μειρακιώδη γνώμην ψυχαγωγῶν. Ἐνταῦθα μέντοι μετὰ πολὺν ἐτῶν ἀριθμὸν ἅπασαν τὴν νομικὴν ἀπαγορεύει λατρείαν. Πλήρης γάρ εἰμί φησιν· Ὁλοκαυτώματα τῶν κριῶν καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα τράγων οὐ βούλομαι, 12 οὐδ’ ἂν ἔρχησθε ὀφθῆναί μοι. Διὰ δὲ τούτων ὁ προφήτης, μᾶλλον δὲ ὁ διὰ τούτου λαλήσας θεός, καὶ τὰς περὶ πλημμελείας καὶ τὰς περὶ ἁμαρτίας καὶ τὰς τῆς τελειώσεως θυσίας καὶ τὰς ὁλοκαρπώσεις ἐξέβαλεν. Τῶν μὲν γὰρ τὸ αἷμα καὶ τὸ στέαρ προσεφέρετο καὶ οἱ νεφροὶ καὶ τοῦ ἥπατος ὁ λοβός, τὰ δὲ τέλεια κατεκαίετο. Εἶτα σαφέστερον δείκνυσι τὸ τῶν θυσιῶν περιττόν· Τίς γὰρ ἐξεζήτησε ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; Δι’ ὑμᾶς τούτων ἠνειχόμην, οὐκ αὐτὸς τούτων ἐδεόμην. Πατεῖν τὴν αὐλήν μου 13 οὐ προσθήσεσθε. Καταλύσαντες γὰρ Ῥωμαῖοι τὸν θεῖον ναὸν νόμῳ τοῦτον αὐτοῖς ἀπέφηναν ἄβατον. Ἐὰν προσφέρητε σεμίδαλιν, μάταιον· θυμίαμα βδέλυγμά μοί ἐστιν.
PG 81:227(Εἴδη) καὶ ταῦτα (θυσιῶν). Καὶ ἀναγκαίως αὐτῶν ἐποιήσατο μνήμην διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀναίδειαν, (ὡς ἂν) μὴ λέγοιεν· Τόδε μὲν οὐ βούλεται προσφέρειν ἡμᾶς, τῷδε δὲ θεραπεύεται. Οὕτως ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα [διὰ] τοῦ προφήτου φησίν· «Οὐκ ἐμοὶ πρόβατα τῆς ὁλοκαρπώσεώς σου, οὐδὲ ἐν ταῖς θυσίαις σου ἐδόξασάς με, οὐκ ἐδούλευσάς μοι ἐν δώροις, οὐδὲ ἔγκοπόν σε ἐποίησα ἐν λιβάνῳ, οὐδὲ ἐκτήσω μοι ἀργυρίου θυμίαμα, (οὐδὲ στ)έαρ τῶν θυσιῶν σου ἐπεθύμησα, ἀλλ’ ἐν ταῖς ἀνομίαις σου καὶ ἐν ταῖς ἀδικίαις σου προέ(στην) σου.» Καὶ διὰ τοῦ θεσπεσίου Δαυίδ· «Οὐ δέξομαί» φησιν «ἐκ τοῦ οἴκου σου μόσχους οὐδὲ ἐκ τῶν ποιμνίων σου (χιμά)ρους· ἐμὰ γάρ ἐστι πάντα τὰ Θηρία τοῦ ἀγροῦ, κτήνη ἐν τοῖς ὄρεσι καὶ βόες. Ἔγνωκα (πάντα τὰ πετ)εινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ὡραιότης ἀγροῦ μετ’ ἐμοῦ ἐστιν. Ἐὰν πεινά(σω), οὐ μή σοι (εἴπω· ἐμὴ γάρ) ἐστιν ἡ οἰκουμένη καὶ τὸ πλήρω(μα αὐτῆ)ς. Μὴ φάγομαι κρέα ταύρων ἢ (αἷμα τράγων πίο)μαι;» Καὶ διδάσκων, τίσιν ἀρέσκεται· «Θῦσον τῷ θεῷ» φησι «θυσίαν αἰνέσεως», [καί]· (Θυσία αἰ)νέσεως δοξάσει με.» Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ μακάριος Δαυίδ φησι πρὸς αὐτόν·
6(Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐ)κ ἠθέλησας, ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτί(ας οὐκ) ἐζήτησας.» (Τὰς νεομηνίας ὑμῶν) καὶ τὰ σάββατα καὶ ἡμέραν μεγάλ(ην οὐκ) ἀνέχομαι, (νηστείαν καὶ ἀργίαν) 14 καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου. Ἰδοὺ καὶ τὰς πολυθρυλήτους 98 α (ἐξέβαλεν) ἑορτάς· τὴν τοῦ πάσχα, τὴν τῶν ἑβδομάδων, τὴν τῶν σκηνῶν καὶ πρὸς τούτοις (τὴν τῶν) σα(λπίγ)γων, τὴν τοῦ ἱλασμοῦ. Ἡμέραν γὰρ μεγάλην τὰς μεγάλας ἑορτὰς ὀνομάζει, νηστείαν δὲ τὴν τ(οῦ ἱ)λα(σμοῦ) ἡμέραν. Καὶ καθολικῶς πᾶσαν ἑορτὴν καὶ πᾶν σάββατον μεμισηκέναι φησίν. Καὶ τὴν αἰτίαν διδάσκει· Ἐγενήθητέ μοι εἰς πληςμονήν, οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν. Κόρον φησὶν ὑμ(ῶν) ἔλαβον καὶ παντελῶς ὑμᾶς ἀποστρέφομαι διὰ τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολήν. 15 Ὅταν τὰς χεῖρας ὑμῶν ἐκτείνητε πρός με, ἀποστρέψω τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀφ’ ὑμῶν· καὶ ἐὰν πληθύνητε δέησιν, οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν. Αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλήρεις.
PG 81:231Ταῦτα πάντα διεξελθών, καὶ τὴν τοῦ νόμου λύσιν καὶ τοῦ ναοῦ τὴν κατάλυσιν, ἐδίδαξε τὸ εἶδος τῆς ἁμαρτίας δι’ ὃ ὑπέστησαν τὰς παντοδαπὰς τιμωρίας καὶ κατηγορεῖ αὐτῶν οὐκ εἰδώλων θεραπείαν οὐδὲ μοιχείαν καὶ πλεονεξίαν ἀλλὰ μιαιφονίαν· πάσης γὰρ δυσσεβείας καὶ παρανομίας χαλεπωτέρα ἡ κατὰ τοῦ κυρίου μανία. Αὐτῶν γάρ ἐστιν ἡ φωνή· «Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν.» Τοῦτο τὸ αἷμα τῆς παλαιᾶς αὐτ(οὺς) ἐστέρησεν εὐκληρίας, τοῦτο τὸ αἷμα μετοίκους τῆς οἰκουμένης ἀπέφηνεν. Ἀλλ’ ὅμως φιλάνθρωπος ὢν ὑποδείκνυσιν αὐτοῖς σωτηρίας ὁδόν· 16 Λούσασθε, καθαροὶ γένεσθε. Ἵνα μὴ νομίσωσιν αὐτὸν τὰ κατὰ νόμον ὑπαγορεύειν περιρραντήρια, προστέθεικεν ἀναγκαίως· Ἀφ(έλετε τὰς πον)ηρίας ὑμῶν ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν μου. Καὶ τοὺς κεκρυμμένους ὑμῶν ἐπίσταμαι λογισμούς, οὐδέν με λέληθε τῶν πονηρῶν ὑμῶν βουλευμάτων· τῷ λουτρῷ τοίνυν τῆς παλιγγενεσίας ἐκκαθάρατε τὰς ψυχάς. Παύσασθε ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν. Πρὸς γὰρ τῷ τὰ πρότερα ἀπορρῖψαι δεῖ φυγεῖν τῶν ὁμοίων τὴν ἐργασίαν. 17 Μάθετε καλὸν ποιεῖν.
Οὐκ ἀρκεῖ γὰρ πρὸς τελείωσιν ἡ ἀποχὴ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ δεῖ προσθεῖναι τὴν κτῆσιν τῶν ἀγαθῶν· Ἐκζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν. 18 Καὶ δεῦτε καὶ διελεγχθῶμεν, λέγει κύριος. Ὡς ἂν δὲ (μὴ) δείσαιεν τοὺς ἐλέγχους ἀκούσαντες, τῶν ἀγαθῶν ἐπαγγέλλεται χορηγίαν· Καὶ ἐὰν ὦσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα λευκανῶ, ἐὰν δὲ ὦσιν ὡς κόκκινον, ὡσεὶ (ἔριον) λευκανῶ. Εἰσάγων φησὶν ὑμᾶς εἰς δικαστήριον οὐ δίκας εἰσπράξομαι τῶν τετολμημένων, ἀλλὰ τὴν μεταμέλειαν ὁρῶν μιμήσομαι τοὺς δευσοποιοὺς καὶ τῷ τοῦ παναγίου βαπτίσματος λ(ουτρῷ) ἀμείψω τοῦ αἵματος τὴν χροιὰν καὶ οὐκ ἐάσω ὑμᾶς φέρειν ἔλεγχον τῆς μιαιφονίας δι(ηνεκῆ). Παράδοξος γὰρ ἡ ἐμὴ ἐπιστήμη· τῶν γὰρ δευσοποιῶν ῥοδοειδῆ καὶ κροκοειδῆ καὶ ἰοει(δὴ) καὶ ἁλουργὰ βαπτόντων ἐγὼ τὸ ἐρυθρὸν χιονοειδὲς ἀπεργάζομαι. (Εἶτα) καὶ τῶν παρόν(των) ἀγαθῶν τὴν ἀπόλαυσιν ὡς περὶ ταῦτα κεχηνόσιν ἐπαγγέλλεται δώσειν· 19 Καὶ ἐὰν (θέλητε) καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε. Μὴ πειθομένοις δὲ ἀπειλεῖ· 20 Ἐὰν δὲ μὴ θέλητε μηδὲ εἰσακούσητέ μου, μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται.
Καὶ διδάσκων ὁ προ(φήτης) ὡς οὐκ αὐτοῦ ταῦτα τὰ ῥήματα ἀλλὰ τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ, ἐπήγαγεν· Τὸ γὰρ στόμα κυρίου (ἐλάλησε ταῦτα). Ταύτῃ τῇ φιλανθρωπίᾳ καὶ τῷ σταυρῷ προσηλούμενος ὁ δεσπότης ἐχρήσατο· «Πάτερ» (γὰρ ἔφη «ἄφες αὐτοῖς)· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν.» Μετὰ μέντοι τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασιν καὶ (τὴν εἰς οὐρανοὺς) ἀνάβασιν καὶ τὴν τοῦ θείου πνεύματος ἐπιφοίτησιν καὶ τὰ παράδοξα τῶν ἀποστόλων θαύματα τοὺς μὲν (πεπι)- στευκότας τῆς σωτηρίας ἠξίωσεν· ἐκ τούτων γάρ εἰσιν οἱ τρισχίλιοι καὶ οἱ πεντακισχίλιοι οὓς τῶν πρώτων ἀποστό(λων ἡ ξυνωρὶς) ἐσαγήνευσεν, ἐκ (τούτω)ν αἱ πολλαὶ μυριάδες ἃς ὁ θεῖος Ἰάκωβος τῷ (θεσπεσίῳ) (ὑπέδειξε Παύλῳ), ἐκ τούτων αὐτ(ὸς ὁ μα)κάριος Παῦλος· θηρὸς γὰρ δίκην ἀγρίου δι(έσπα τοῦ κυρίου τὴν ποίμνην), ἀλλὰ τῆς θείας ἀξιωθεὶς κλήσεως πέπονθε μεθ’ ἡδονῆς (ἅπερ ἔδρα μεθ’ ἡδονῆς). 98 β Τούτους μὲν οὖν ὁ δεσπότης κατὰ τὴν ἰδίαν ὑπόσχεσιν τῆς σωτηρίας ἠξίωσε, τοὺς δὲ ἄλλους μαχ(αίρᾳ) (κατ)ὰ τὴν προφητείαν παρέδωκεν. 21 Πῶς ἐγένετο πόρνη πόλις πιστὴ Σιών, πλήρης κρίσεως;
(Ἐν ᾖ) δικαιοσύνη ἐκοιμήθη ἐν αὐτῇ, νῦν δὲ φονευταί. Ἐπειδὴ εἶδεν ἀντιλέγοντας καὶ μὴ πειθομένους μηδὲ ἀνεχομένους λούσασθαι καὶ τὴν σωτηρίαν καρπώσασθαι, ὀλοφύρεται καὶ θρηνεῖ τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον μεταβολήν. Πιστὴ μὲν γὰρ ἦν, ἡνίκα Δαυὶδ μὲν αὐτὴν ὁ βασιλεὺς καὶ Ἰωσαφὰτ καὶ Ἐζεκίας καὶ Ἰωσίας εὐσεβῶς ᾠκονόμουν, πόρνη δὲ ἐγένετο καὶ ἀντὶ δικαίων φονευτὰς ἔσχεν οἰκήτορας, ἡνίκα τὸν νυμφίον παραγενόμενον οὐκ ἐδέξατο ἀλλὰ θηριωδῶς αὐτὸν ἀνελοῦσα ἐφοινίχθη τῷ αἵματι. 22 Τὸ ἀργύριον ὑμῶν ἀδόκιμον· οἱ κάπηλοί σου μίσγουσι τὸν οἶνον ὕδατι. Οὐδὲ καπήλων οὐδὲ ἀργυραμοιβῶν ποιεῖται κατηγορίαν ἀλλ’ ἱερέων καὶ διδασκάλων τὸν θεῖον νοθευόντων νόμον καὶ τὰ οἰκεῖα παραμιγνύντων δόγματα. Ταύτην γὰρ καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ὁ κύριος αὐτοῖς τὴν κατηγορίαν ἐπήγαγεν·
«Ἵνα τί παραβαίνετε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν;» Ὥσπερ γὰρ ὁ τῷ χρυσῷ ἢ τῷ ἀργύρῳ ἑτέραν ὕλην παραμιγνὺς κίβδηλον τοῦτον ἐργάζεται καὶ ἀδόκιμον καὶ ὁ τὸν οἶνον ὕδατι κεραννὺς λυμαίνεται τῇ τοῦ οἴνου ποιότητι, οὕτως οἱ τῶν Ἰουδαίων διδάσκαλοι (τὸν) (θεῖ)ον νόμον διέφθειραν τοὺς οἰκείους αὐτῷ συντάξαντες λογισμοὺς καὶ τὰς μυθώδεις δευτερώσεις συνάψαντες. 23 Οἱ ἄρχοντές σου ἀπειθοῦσι, κοινωνοὶ κλεπτῶν, ἀγαπῶντες δῶρα, διώκοντες ἀνταπόδομα, ὀρφανοῖς οὐ κρίνοντες καὶ κρίσει χηρῶν οὐ προσέχοντες. Ἀναγκαία καὶ ἡ τούτων κατηγορία· οὐκ ἀρκεῖ γὰρ ἡ πίστις εἰς σωτηρίαν, ἀλλὰ χρεία καὶ τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς. Τούτου δὴ χάριν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν τῷ σωτηρίῳ κελεύσας βαπτίσματι προσελθεῖν καὶ τἆλλα τῆς ἀρετῆς αὐτοῖς ὑπηγόρευσεν εἴδη. Μετὰ μέντοι τὴν κατηγορίαν ἐπιφέρει τῆς τιμωρίας τὰς ἀπειλάς· 24 Διὰ τοῦτο τάδε λέγει κύριος ὁ δεσπότης Σαβαώθ, ὁ δυνάστης τοῦ Ἰσραήλ· Οὐαὶ τοῖς ἰσχύουσιν ἐν Ἰσραήλ, οὐ παύσεται γὰρ ὁ θυμός μου ἐν τοῖς ὑπεναντίοις μου, κρίσιν ποιήσω ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου.
Τὸ κύριος Σαβαὼθ ὁ μὲν Σύμμαχος καὶ ὁ Θεοδοτίων «κύριος τῶν δυνάμεων» ἡρμήνευσαν, ὁ δὲ Ἀκύλας «κύριος στρατιῶν». Συνᾴδει δὲ ἡ διάνοια· καὶ γὰρ τοὺς στρατιωτικοὺς καταλόγους δύναμιν ὀνομάζειν εἰώθαμεν. Ὁ δὲ τῶν οὐρανῶν βασιλεὺς στρατιὰν ἀκαταγώνιστον ἔχει τὰς ἀοράτους δυνάμεις. Τὸν δὲ αὐτὸν καὶ δυνάστην τοῦ Ἰσραὴλ ὀνομάζει ὡς διὰ τῶν παραδόξων θαυμάτων, ἃ ὑπὲρ τοῦ Ἰσραὴλ πεποίηκε, τὴν οἰκείαν δείξαντα δύναμιν. Ὑπεναντίους δὲ αὐτοὺς καλεῖ ὡς ἀντιτείνοντας ἀεί, ἐχθροὺς δὲ ὡς δυσμενεῖς ὄντας. 25 Καὶ ἐπάξω τὴν χεῖρά μου ἐπὶ σὲ καὶ πυρώσω σε εἰς καθαρόν, τοὺς δὲ ἀπειθοῦντας ἀπολέσω καὶ ἀφ(ελ)ῶ πάντας ἀνόμους ἀπὸ σοῦ καὶ πάντας ὑπερηφάνους ταπεινώσω 26 καὶ ἐπιστή(σω τοὺς) κριτάς σου ὡς τὸ πρότερον καὶ τοὺς συμβούλους σου ὡς τὸ ἀπ’ ἀρχῆς. Πάλιν τῆς κρίσεως ἐμνημό[νευσε] καὶ ὑπέσχετο τοὺς μὲν ἀξίους πυρώσειν μέν, ἀλλ’ οὐκ εἰς κατάκαυσιν, ἀρίστους δὲ καὶ δοκίμους ποιήσειν. (Τοι)αύτη γὰρ ἡ τοῦ βαπτίσματος χάρις· οὗ δὴ ἕνεκα καὶ ὁ θειότατος Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς ἐβόα λέγων· «Ἐγὼ μὲν ὑμᾶς ἐβάπτισα ὕδατι εἰς μετάνοιαν·
ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν, (οὗ οὔκ) εἰμι ἱκανὸς τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων λῦσαι· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ (πυρί).» Καὶ τοῦ παναγίου πνεύματος κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς ἐπιφοιτήσαντος ἐγένοντο ἐν (τοῖς) ἀποστόλοις «διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός». Τούτου δὴ χάριν διὰ τοῦ πυρὸς τοῖς (πιστεύ)ουσιν ὑπιςχνεῖται τὴν κάθαρσιν, τοῖς δὲ δι’ ἀλαζονείαν ἀντιλέγουσι ταπείνωσιν ἀπειλεῖ. … [τ]οὺς ἐκδεξαμένους τὸ κήρυγμα, οὓς τοῖς ἱεροῖς ἀπεικάζει προφήταις. Καὶ (μετὰ ταῦτα κληθήσῃ πό)λις δικαιοσύνης, μητρόπολις πι(στὴ) 27 Σιών. Οὐ μέγεθος αὐτῇ καὶ οἰκοδο(μημάτων κάλλος καὶ οἰκη)τόρων ἐπαγγέλλεται πλῆθος ἀλλὰ δικαιοσύν(ην καὶ πίστιν)· μήτηρ γάρ ἐστι (τῶν πεπιστευκότων). (Οὗ δὴ) χάριν καὶ πρὸς αὐτὴν συντρέχουσιν ἅπαντες ἰ(δεῖν ποθ)οῦντες οὐ περιβόλων (μέγεθος οὐδὲ πύργων ὕψος) οὐδὲ κιόνων καὶ λίθων μαρμαρυγὰς ἀλλὰ τάφον δεσποτικὸν 99 α καὶ σταυροῦ τύπον δεσποτικοῦ καὶ τὴν σμικρὰν ἐκείνην καὶ πολυθρύλητον φάτνην. Μετὰ γὰρ κρίματος σωθήσεται ἡ αἰχμαλωσία αὐτῆς καὶ μετὰ ἐλεημοσύνης·
28 καὶ συντριβήσονται οἱ ἄνομοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοί, καὶ οἱ ἐγκαταλιπόντες τὸν κύριον συντελεσθήσονται. Ἐλέῳ γὰρ κεράσας τὸ δίκαιον τοῖς μὲν τὸν σταυρὸν τετολμηκόσιν εἶτα μεταμεληθεῖσι συνέγνω καὶ τὴν μεταμέλειαν δεξάμενος παρέσχε τὴν σωτηρίαν καὶ τοῖς τὰ δεινὰ ἐκεῖνα πεπονθόσι καὶ αἰχμαλώτοις γεγενημένοις οὐ συναπώλεσεν, ἐκείνους δὲ πανωλεθρίᾳ παρέδωκεν. 29 Διότι νῦν αἰσχυνθήσο(νται) ἐπὶ τοῖς γλυπτοῖς αὐτῶν ἐφ’ οἷς αὐτοὶ ἐποίησαν καὶ αἰσχυνθήσονται ἐπὶ τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν ἐφ’ οἷς αὐτοὶ ἐβουλεύσαντο καὶ αἰσχυνθήσονται ἐπὶ τοῖς κήποις αὐτῶν ἐφ’ οἷς ἐπεθύμησαν. Εἰκότως καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ τούτων ἐποιήσατο μνήμην. Ἐπειδὴ γὰρ ὡς ὑπὲρ τοῦ νόμου ζηλοῦντες οὐκ ἐδέξαντο παραγενόμενον τὸν σωτῆρα Χριστόν, τῆς πολλῆς δυσσεβείας ἀναμιμνῄσκει ὅτι καὶ εἰδώλων τὴν πόλιν ἐνέπλησαν καὶ ἄλση τοῖς εἰδώλοις ἐφύτευσαν καὶ ἐν ἀγοραῖς καὶ ἐν οἰκίαις καὶ ἐπὶ τῶν δωμάτων τοῖς δαίμοσι θυσίας προσέφερον καὶ ταῦτα δρῶντες οὐκ ἐλογίζοντο τὴν τοῦ νόμου παράβασιν· ὅτε δὲ αὐτὸς ὁ νομοθέτης ἀφίκετο, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν παρανομίαν (ὑπέλα)βον. Εἶτα πάλιν ἐπιφέρει τῆς ἐρημίας τὴν πρόρρησιν·
PG 81:23530 Ἔσονται γὰρ ὡς τερέβινθος ἀποβεβληκυῖα τὰ φύλλα αὐτῆς καὶ ὡς παράδεισος ὕδωρ μὴ ἔχων. Πάντα τὰ καρποφόρα δένδρα καταλιπὼν τερεβίνθῳ ἀπείκασε τὴν τῆς πόλεως ἐρημίαν καὶ τερεβίνθῳ τῶν φύλλων γεγυμνωμένῃ· φυτὸν δέ ἐστιν ἐν ξηροῖς τόποις φυόμενον, κλάδους ἔχον κατεσκληκότας. Ἀπείκασε δὲ αὐτοὺς καὶ παραδείσῳ ἀνύδρῳ· οὐκέτι γὰρ τῶν προφητικῶν ναμάτων ἀπολαύουσιν οὐδὲ τὴν ἄνωθεν φερομένην δέχονται δρόσον. 31 Καὶ ἔσται ἡ ἰσχὺς αὐτῶν ὡς καλάμη στυππείου, καὶ αἱ ἐργασίαι αὐτῶν ὡς σπινθῆρες πυρός. Εὔπρηστος ἡ τοῦ στυππείου καλάμη. Εἰκότως τοίνυν τῇ μὲν καλάμῃ ταύτῃ παρέβαλεν αὐτῶν τὴν ἰσχύν, πυρὶ δὲ τὰ πονηρὰ αὐτῶν ἔργα· ἡ πονηρία γὰρ ἡμᾶς τῆς θείας προμηθείας γυμνοῖ καὶ καταναλίσκει τὴν δεδομένην ἡμῖν ἰσχύν. Καὶ κατακαυθήσονται οἱ ἄνομοι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἅμα, καὶ οὐκ ἔσται ὁ σβ(ές)ων. Θεοῦ γὰρ κολάζοντος τίς ὁ ῥυόμενος; Οὕτω καὶ διὰ τοῦ μεγάλου Μωυσέως ἔφη· «Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι· καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.» Ταῦτα τοίνυν εἰδότας δεδιέναι προσήκει καὶ φρίττειν· «φοβερὸν» γὰρ «τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος».
Ὁ μέντοι προφήτης ἐνταῦθα τὴν πρώτην συνεπέρανεν ὅρασιν· ἡμεῖς δὲ τοὺς ἐντευξ[ομέν]ους τῇδε τῇ βίβ[λῳ] μικρὸν διαναπαύσωμεν, δόξαν ἀναπέμποντες τῷ πατρὶ καὶ τῷ υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Volume IIΤΟΜΟΣ Β
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Β 2 1 Ὁ λόγος ὁ γενόμενος πρὸς Ἡσαί̈αν υἱὸν Ἀμὼς περὶ τῆς Ἰουδαίας καὶ περὶ Ἱερουσαλήμ. Ἐν τῇ Ὀζίου (βασι)- λείᾳἐν ἐκείνῃ γὰρ τῆς προφητείας ἤρξατοκαὶ τούτους προσετάχθη διαπορθμεῦσαι τ(οὺς λόγους), οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν μέντοι καιρόν· οὗ δὴ χάριν ἑτέρῳ πάλιν ἐχρήσατο προοιμίῳ. 2 (Ὅτι) ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐμφανὲς τὸ ὄρος κυρίου, καὶ ὁ οἶκος τοῦ θεοῦ ἐπ’ ἄκρων (τῶν ὀρέων) καὶ ὑψωθήσεται ὑπεράνω τῶν βουνῶν. Τὸ περιφανὲς καὶ περίβλεπτον τῆς (εὐσεβείας) προλέγει καὶ ὅτι σβεσθήσεται μὲν ἡ τῶν εἰδώλων θεραπεία, ὁ δὲ τοῦ θεοῦ οἶκος π(αρὰ πάντων) τὸ προσῆκον δέξεται σέβας. Διὰ γὰρ τῶν ὀρέων καὶ τῶν βουνῶν οὐ (τὸ ὕψος μόνον δηλοῖ) ἀλλὰ καὶ τὴν (ἐν τούτοι)ς πάλαι κρατήσασαν πλάνην·
ἐν γὰρ ταῖς ἀκρωρείαις καὶ (τοῖς ὑψηλοῖς) λόφοις τεμέν(η τοῖς) εἰδώλοις ἀνέστησαν καὶ ἄλση κατεφύτευσα(ν καὶ τὴν διὰ θυσιῶν αὐτοῖς) προσέφερον θεραπείαν. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν τὸ μὲν ἐκ(είνων διελήλεγκται ψεῦδος), 99 β δέδεικται δὲ τῆς ἀληθείας τὸ κάλλος, καὶ ὁρῶμεν τῆς προφητείας τὸ τέλος. Ἐσχάτας (δὲ) (ἡμέρας τὰς) μετὰ τὴν δεσποτικὴν ἐπιφάνειαν λέγει. Οὕτω καὶ διὰ Ἰωὴλ τοῦ προφήτου φησίν· «Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκατοῦτο δὲ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς ἔλαβε πέρας, καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος· «Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως» ἔφη «πάλαι ὁ θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ.» Καὶ ἥξουσιν ἐπ’ αὐτὸν πάντα τὰ ἔθνη, 3 καὶ πορεύσονται λαοὶ πολλοὶ καὶ ἐροῦσιν· δεῦτε ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος κυρίου καὶ εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ Ἰακώβ, καὶ ἀναγγελεῖ ἡμῖν τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, καὶ πορευσόμεθα ἐν αὐτῇ. Ταῦτα διπλῆν ἔχει τὴν ἑρμηνείαν, ἑκατέρας δὲ τὸ τέλος ὁρῶμεν·
PG 81:237κἄντε γὰρ τὴν Ἱερουσαλὴμ νοήσωμεν ὄρος εἶναι τοῦ θεοῦ, ὁρῶμεν ἐκεῖσε τοὺς πεπιστευκότας ἐκτρέχοντας καὶ ἐξ ἁπάσης τῆς οἰκουμένης ἐκτρέχοντας καὶ ἀφικνουμένους τοὺς τὸ κήρυγμα δεξαμένους καὶ τὴν ἐκεῖθεν βλαστήσασαν εὐλογίαν ἁρπάσαντας· κἄντε τὰς πανταχοῦ γῆς καὶ θαλάττης ἐκκλησίας φῶμεν οἶκον θεοῦτῷ θείῳ Παύλῳ πειθόμενοι· «Οἶκος γὰρ αὐτοῦ» φησίν «ἐσμεν ἡμεῖς», καὶ οὕτως ἔστιν (ἰδεῖν) τὴν τῆς προφητείας ἀλήθειαν· περιφανὴς γὰρ ἡ τοῦ θεοῦ ἐκκλησία, καὶ τὴν πάλαι κρατήσασαν ἀσέβ(ειαν) τὰ ἔθνη καταλιμπάνοντα ταύτῃ πρόσεισι καὶ παρὰ ταύτης φωτίζεται. Ἐκ γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ. 4 Καὶ κρινεῖ ἀνὰ μέσον τῶν ἐθνῶν καὶ ἐλέγξει λαὸν πολύν. Θαυμάζω τοὺς ἑτέρως νοεῖν τόδε τὸ χωρίον ἀνεχομένους καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον οἰομένους διὰ τούτων προλέγεσθαι. Ποῖα γὰρ ἔθνη μετὰ τὴν δευτέραν τοῦ ναοῦ οἰκοδομίαν ἐκεῖσε ἔδραμεν; Ποῖος δὲ νόμος ἐκεῖσε ἐδόθη; Τὸν γὰρ παλαιὸν νόμον οὐκ ἐν τῇ Σιὼν ἀλλ’ ἐν τῷ Σινὰ ὄρει δέδωκεν ὁ θεός.
Εὔδηλον τοίνυν ὡς τὴν καινὴν αἰνίττεται διαθήκην, ἐκεῖ μὲν πρώτοις δοθεῖσαν τοῖς ἀποστόλοις, δι’ ἐκείνων δὲ πᾶσι παρασχεθεῖσαν τοῖς ἔθνεσιν. Οὐ μόνον νόμον ἀλλὰ καὶ λόγον ἐκεῖθεν ἐξελεύσεσθαι προθεσπίζει· οὕτω δὲ τὸ (εὐ)αγγελικὸν ὠνόμαζε κήρυγμα. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ μακάριος ἡμᾶς διδάσκει Λουκᾶς· «ὡς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἐξ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου γενόμενοι». Λόγον γὰρ (ἐν)ταῦθα οὐ τὸν θεὸν λόγον καλεῖ ἀλλὰ τὴν τοῦ θείου λόγου διδασκαλίαν· οὐ γὰρ ὁ θεὸς λόγος (ἐκ) Σιὼν ἐξελήλυθεν, ἀλλ’ ἐν τῇ Σιὼν τὴν ἀλήθειαν ἐξεπαίδευσεν. Καὶ συγκόψουσι (τὰς) μαχαίρας αὐτῶν εἰς ἄροτρ(α) καὶ τὰς ζιβύνας αὐτῶν εἰς δρέπανα, καὶ οὐ λήψεται ἔθνος ἐπ’ ἔθνος (μά)χαιραν, καὶ οὐ μὴ μάθωσιν ἔτι πολεμεῖν. Οὐδὲ ταῦτα μετὰ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον γεγενημένα εὑρίσκομεν· πόλεμοι γὰρ ἐπάλληλοι ἦσαν κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, (εἰς) πολλὰ τῆς βασιλείας μεμερισμένης καὶ τῶν κατ’ ἔθνος βασιλευόντων ἐπανισταμένων (ἀλλήλ)οις.
Τῇ δὲ τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφανείᾳ συνήκμασεν ἡ τῶν Ῥωμαίων (ἀρχή), αὕτη δὲ τὰς πολλὰς καταλύσασα βασιλείας τὸ κατὰ πάντων ἀνεδήσατο κράτος, ὑπ’ ἐ(κείνην δὲ) τὰ ἔθνη τελοῦντα οὐκέτι τοῖς πολεμικοῖς ὀργάνοις κέχρηνται κατ’ ἀλλήλων, τῶν δὲ (ἀπὸ γεωρ)γίας ἅπαντες ἀπολαύουσιν ἀγαθῶν. Τοσαύτη δὲ πάλαι διάστασις ἦν, ὅτι καὶ (ὁ Ἰσραὴλ δι)χῇ διῃρημένος ἦν καὶ ἑαυτὸν κατανήλισκεν καὶ ἐν μιᾷ γωνίᾳ τῆς (οἰκουμένης, μᾶλλον δὲ ἐ)ν ἐπαρχίᾳ μιᾷτῇ Παλαιστίνῃ φημίἈλλόφυ(λοι καὶ) Μωαβῖται καὶ (Ἀμμανῖται καὶ Ἰδουμαῖ)οι καὶ Ἀμαληκῖται κατ’ ἀλλήλων ἐστράτευον. Ἀλλὰ ταῦτα 100 α (πάντα) ἡ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἔσβεσεν ἐνανθρώπησις. Κατ’ αὐτὴν γὰρ τὴν ς(ωτήριον τῆς) παρθένου γέννησιν ἔπεμψέ φησιν Αὔγουστος «ἀπογράψασθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην». Ἐντεῦθεν ἀρχὴν ἔλαβεν ἡ εἰς εἰρήνην τῶν πολέμων μεταβολή, καὶ τὸ κήρυγμα ἔτρεχεν ἀκωλύτως τῶν κατ’ ἔθνος ἐσβεσμένων πολέμων, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ὑπὸ μίαν ἐξουσίαν τελούντων ἀδεῶς οἱ κήρυκες τῆς ἀληθείας διέβαινον τὰ σωτήρια διαπορθμεύοντες δόγματα.
PG 81:239Οὕτω ταῦτα προθεσπίσαι κελευσθεὶς ὁ προφήτης τῷ λαῷ παραινεῖ τῷ καλουμένῳ Ἰακὼβ τὸ φῶς τῆς ἀληθείας εἰσδέξασθαι, λέγει δὲ οὕτω· 5 Καὶ νῦν, σὺ οἶκος τοῦ Ἰακώβ, δεῦτε καὶ πορευθῶμεν τῷ φωτὶ κυρίου· 6 ἀνῆκε γὰρ τὸν λαὸν αὐτοῦ, τὸν οἶκον τοῦ Ἰσραήλ. Οἶκον Ἰακὼβ τοὺς ἐξ Ἰακὼβ ὀνομάζει. Τούτων δὲ οἱ μὲν πιστεῦσαι θελήσαντες προσελήφθησαν, οἱ δὲ ἀπιστήσαντες ἀπερρίφησαν. Προτρέπει τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος μηκέτι προσεδρεύειν τῷ λυχνιαίῳ φωτὶ τοῦ νόμου, ἀλλὰ τῷ ἀληθινῷ τὰς ψυχὰς καταυγάζειν· οὐκέτι γὰρ τῆς προτέρας ἐπιμελείας οἱ ἀντιλέγοντες ἀπολαύσονται. Εἶτα δείκνυσιν, ὡς οὐκ ἐννόμως ἀλλὰ καὶ λίαν παρανόμως πολιτευόμενοι τὴν ὑπὲρ τοῦ νόμου δῆθεν σπουδὴν ἐπεδεί- (κνυντο κ)αὶ τὴν καινὴν οὐκ ἐδέχοντο διαθήκην, καὶ διδάσκει τὰ ὑπ’ αὐτῶν τολμώ(μενα)· Ὅτι ἐνεπλήσθη ὡς τὸ ἀπ’ ἀρχῆς ἡ χώρα αὐτῶν κληδονισμῶν ὡς ἡ τῶν Ἀλ(λο)φύλων, καὶ τέκνα πολλὰ ἀλλόφυλα ἐγενήθη αὐτοῖς. Ἀμφότερα ὁ νόμος ἐναργῶς ἀπηγόρευσε, καὶ τὸ ἀλλοφύλοις ἐπιμίγνυσθαι καὶ τὰς πρὸς ἐκείνους ἐπιγαμίας ποιεῖσθαι καὶ τὸ κληδόσι κεχρῆσθαι· ἀμφότερα δὲ οὗτοι παρέβησαν.
PG 81:2417 Ἐνεπλήσθη ἡ χώρα αὐτῶν ἀργυρίου καὶ χρυσίου, καὶ οὐκ ἦν ἀριθμὸς τῶν θησαυρῶν αὐτῶν· καὶ ἐνεπλήσθη ἡ γῆ αὐτῶν ἵππων, καὶ οὐκ ἦν ἀριθμὸς τῶν ἁρμάτων αὐτῶν. Καὶ ἵπποις θαρρεῖν καὶ τῇ τοῦ πλούτου δυνάμει ὁ θεῖος ἀπηγόρευσε νόμος· «οὐ ποιήσεις» γάρ φησι «σεαυτῷ ἅρματα οὐδὲ πληθυνεῖς ἵππους.» Ταῦτα δὲ ἀπηγόρευσεν, ἵνα μὴ τῇ οἰκείᾳ δυνάμει θαρρῶσιν ἀλλὰ τὴν θείαν ῥοπὴν ἀναμένωσιν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Δαυὶδ βοᾷ· «Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει οὐδὲ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ», καὶ πάλιν· «Οὐ γὰρ ἐν τῇ ῥομφαίᾳ αὐτῶν ἐκληρονόμησαν γῆν, καὶ ὁ βραχίων αὐτῶν οὐκ ἔσωσεν αὐτούς, ἀλλ’ ἡ δεξιά σου καὶ ὁ βραχίων σου καὶ ὁ φωτισμὸς τοῦ προσώ(π)ου σου, ὅτι εὐδόκησας ἐν αὐτοῖς», καὶ αὖθις· «Οὐ γὰρ ἐπὶ τῷ τόξ(ῳ μου) ἐλπιῶ, καὶ ἡ ῥομφαία μου οὐ σώσει (με).» 8 Καὶ ἐνεπλήσθη ἡ γῆ βδελυγμάτων τῶν ἔργων τῶν χειρῶν αὐτῶν, καὶ προσεκύνησαν οἷς ἐποίησαν οἱ δάκτυλοι αὐτῶν. Ἀποχρώντως αὐτῶν τὴν ἄνοιαν ἐκωμῴδησε τῆς ἀσεβείας κατηγορῶν· ἃ γὰρ ταῖς χερσὶ καὶ τοῖς δακτύλοις εἰργάζοντο, ταῦτα θεοὺς ἐπωνόμαζον καὶ τὸ θεῖον αὐτοῖς προσέφερον σέβας.
Εἶτα πάλιν αὐτῶν ὀλοφύρ(εται) τὴν τῆς ἀξίας μεταβολήν· 9 Καὶ ἔκυψεν ἄνθρωπος καὶ ἐταπεινώθη ἀνήρ, καὶ οὐ μὴ ἀνή(σω) αὐτούς. Ὁ γὰρ κατ’ εἰκόνα θείαν γεγενημένος καὶ τῶν ἐν τῇ γῇ πάντων τὴν ἐξου(σίαν λαχὼν) ἐξ ἀβουλίας τῆς βασιλείας ἐξέπεσεν· καὶ δέον αὐτὸν ἔχειν τὸ (γέρας), αὐτὸς τοῖς χειροποιήτοις ἀπονέμει τὸ σέβας κύπτων καὶ π(ροσκυνῶν) καὶ τῇ τῶ(ν δα)ιμόνων δεσποτείᾳ προστρέχων. Ἐγὼ δέ (φησι ταῦτα οὐ παρό)ψομαι, ἀλλὰ δίκας αὐτοὺς τῆς ἀσεβείας εἰσπράξομ(αι). (Τίνες δὲ αὗται), 100 β διὰ τῶν ἐπαγομένων διδάσκει· 10 Καὶ νῦν εἰσέλθετε εἰς τὰς πέτρας (καὶ κ)ρύπτεσθε εἰς τὴν γῆν ἀπὸ προσώπου τοῦ φόβου κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὅταν ἀναστῇ θραῦσαι τὴν γῆν. Διὰ δὲ τούτων τὸν Ῥωμαϊκὸν πόλεμον προθεσπίζει· ἐκείνης γὰρ τῆς στρατιᾶς ἐπελθούσης, εἰς τὰ ὄρη καὶ τὰς ἐν τούτοις οἱ πλεῖστοι κατεκρύπτοντο καταδύσεις. 11 Οἱ γὰρ ὀφθαλμοὶ κυρίου ὑψηλοί, ὁ δὲ ἄνθρωπος ταπεινός· καὶ ταπεινωθήσεται τὸ ὗψος τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὑψωθήσεται κύριος μόνος ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.
Οἱ γὰρ ἐπιτωθάζοντές φησι τῷ σωτῆρι παραγενομένῳ καὶ ἀλαζονικῶς αὐτῷ προσδιαλεγόμενοι τῇ πείρᾳ μαθήσονται τῆς φύσεως τὸ διάφορον καὶ ὅτι ὁ μέν ἐστιν ὕψιστος ὡς θεός, αὐτοὶ δὲ «γῆ καὶ σποδὸς» κατὰ τὴν θείαν γραφήν. 12 Ἡμέρα γάρ φησι κυρίου Σαβαὼθ παραγίνεται ἐπὶ πάντα ὑβριστὴν καὶ ὑπερήφανον καὶ ἐπὶ πάντα ὑψηλὸν καὶ μετέωρον, καὶ ταπεινωθήσονται, 13 καὶ ἐπὶ πᾶσαν κέδρον τοῦ Λιβάνου τῶν ὑψηλῶν καὶ μετεώρων καὶ ἐπὶ πᾶν δένδρον β(αλά)νου Βασὰν 14 καὶ ἐπὶ πᾶν ὄρος ὑψηλὸν καὶ ἐπὶ πάντα βουνὸν ὑψηλὸν 15 καὶ ἐπὶ πᾶν τ(εῖχος ὑψη)λὸν καὶ ἐπὶ πάντα πύργον ὑψηλὸν 16 καὶ ἐπὶ πᾶν πλοῖον θαλάσσης καὶ ἐπὶ πᾶσαν θέαν κάλλους πλοίων· 17 καὶ ταπεινωθήσεται πᾶς ἄνθρωπος, καὶ πεσεῖται τὸ ὕψος τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ὑψωθήσεται κύριος μόνος ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Ὅταν ἐπελθόντες πολέμιοι περιγένωνται, οὐ μόνον τοὺς ἄνδρας ἀναιροῦσιν ἀλλὰ καὶ τὴν γῆν δῃοῦσι καὶ τὰ δένδρα ἐκτέμνουσι καὶ τοῖς περιβόλοις προσφέρουσι μηχανήματα καὶ θαλαττοκράτορες γινόμενοι τὰς ἐμπορίας κωλύουσιν. Ταῦτα δὲ πάντα κατὰ ταὐτὸν Ἰουδαίοις συνέβη τῆς Ῥωμαϊκῆς αὐτοῖς στρατιᾶς ἐπελθούσης.
Εἰ δὲ καὶ τροπικῶς τις νοεῖν βούλεται δρῦς μὲν τοὺς ἐπὶ ῥώμῃ σώματος μέγα φρονοῦντας, κέδρους δὲ τοὺς ἐπὶ δυναστείᾳ εὐθηνουμένους, πλοῖα δὲ τοὺς ὀξεῖς τὴν διάνοιαν καὶ τἆλλα τούτοις παραπλησίως, εὐρήσει καὶ οὕτως τὴν τῆς προφητείας ἀλήθειαν. Οὐδὲν γὰρ ὤνησεν Ἰουδαίους ἐν τῷ τοῦ πολέμου καιρῷ οὔτε στρατηγὸς ἄριστος οὔτε σοφὸς σύμβουλος, οὐχ οἱ τῷ (π)λ(ού)τῳ κομῶντες, οὐχ οἱ γαυριῶντες ἐπὶ τῇ δυνάμει· ἀλλὰ πάντα κατὰ ταὐτὸν ἐξηλέγχθη, καὶ μόνου τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἐδείχθη τὸ κράτος. Ἡνίκα μὲν γὰρ αὐτῶν ἐκήδετο, πάντων ῥᾳδίως περιεγίνοντο· ὅτε δὲ αὐτοὺς τῆς οἰκείας προμηθείας ἐγύμνωσεν, εὐχείρωτοι πᾶσιν ἐγένοντο. 18 Καὶ τὰ χειροποίητα πάντα κατακρύψουσιν 19 εἰσενέγκαντες (εἰς) τὰ σπήλαια καὶ εἰς τὰς σχισμὰς τῶν πετρῶν καὶ εἰς τὰς τρώγλας (τῆς) γῆς ἀπὸ προσώπου τοῦ φόβου κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς (ἰσχύος) αὐτοῦ, ὅταν ἀναστῇ θραῦσαι τὴν γῆν. Καὶ τῆσδε τῆς προφητείας ἐθεασάμεθα τὴν ἀλήθειαν·
PG 81:243πλεῖστοι γὰρ τῇ πλάνῃ δουλεύοντες τῆς εὐσεβείας τὸ κράτος θεώμενοι κατέκρυψαν μὲν ἐν σπηλαίοις τισὶ καὶ ἄντροις τοὺς ὑπ’ αὐτῶν προσκυνουμένους θεούς, ἐφωράθησαν δὲ καὶ τὴν αἰσχύνην ἐδρέψαντο, καὶ τὰ τούτων εἴδωλα τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι παρέδοσαν τῷ πυρί. [ 20 Τῇ γὰρ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐκβαλεῖ ἄνθρωπος τὰ βδελύγματα αὐτοῦ τὰ ἀργυρᾶ καὶ τὰ χρυσᾶ, ἃ ἐποίησαν ἑαυτοῖς εἰς τὸ προσκυνεῖν τοῖς ματαίοις καὶ ταῖς νυκτερίσι, 21 τοῦ εἰσελθεῖν εἰς τὰς τρώγλας τῆς στερεᾶς πέτρας καὶ εἰς τὰ σχίσματα τῶν πετρῶν ἀπὸ προσώπου τοῦ φόβου κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὅταν ἀναστῇ θραῦσαι τὴν γῆν.] Ταὐτὰ διαφόρως εἴ(ρηκ)εν. Πέρατος μὲν ταῦτα τετύχηκε μετὰ τὴν τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν (ἐπιφάνειαν), μάρτυρες δὲ τούτων ἡμεῖς αὐτόπται γενό(μενο)ι. Θρηνῆσαι (δὲ ἄξιον) τὴν τῆς πλάνης ὑπερβολήν, ὅτι καὶ τ(ῶν) εὐτελῶν 101 α ν(υκτερί)δων εἰκόνας ἄνθρωποι τεκτηνάμενοι θεοὺς τὰς εἰκόνας (ὠνό)μαζ(ον). Π(ρός)φορος δὲ τοῖς τυφλώττουσιν ἡ τούτων θεοποιία·
καὶ γὰρ ἐκεῖναι τὸ φῶς δραπ(ετε)ύουσαι καταφεύγουσιν εἰς τὸ σκότος, καὶ οὗτοι ὁμοίως τὸ νοερὸν ἰδεῖν οὐ βουλόμενοι φῶς ἠσπάζοντο τῆς ἀγνοίας τὸν ζόφον. 22 Παύσασθε ὑμῖν ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, ὡς ἔστιν ἀναπνοὴ ἐν μυκτῆρι αὐτοῦ· ὅτι ἐν τίνι ἐλογίσθη αὐτοῖς οὕτως; Ταῦτα μετὰ ἀστερίσκων προσκείμενα εὕρομεν. Παρακελεύεται δὲ ὁ προφητικὸς λόγος μὴ μόνον τῶν εἰδώλων φυγεῖν τὴν προσκύνησιν ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τῶν ἀνθρώπων γνωρίζειν τὴν φύσιν καὶ τῇ τούτων μὴ θαρρεῖν προστασίᾳ. Τὴν γὰρ ζωήν φησιν ἐν ταῖς ἀναπνοαῖς ἔχουσιν· κἂν ταύτας ἀποφράξῃς, ἀποστερήσεις αὐτοὺς τῆς ζωῆς. Τούτοις ἔοικε τὰ ὑπὸ τοῦ Δαυὶδ εἰρημένα· «Μὴ πεποίθατε ἐπ’ ἄνθρωπον, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία· ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὸν χοῦν αὐτοῦ.
Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτοῦ.» 3 1 Ἰδοὺ δὴ ὁ δεσπότης κύριος Σαβαὼθ ἀφελεῖ ἀπὸ τῆς Ἰούδα καὶ ἀπὸ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἰσχύοντα καὶ ἰσχύουσαν, ἰσχὺν ἄρτου καὶ ἰσχὺν ὕδατος, 2 γίγαντα κα(ὶ ἰς)χύοντα καὶ ἄρχοντα πολεμιστὴν καὶ δικαστὴν καὶ προφήτην καὶ στοχαστὴν καὶ πρεσβύτερον 3 καὶ πεντηκόνταρχον καὶ θαυμαστὸν σύμβουλον καὶ σοφὸν ἀρχιτέκτονα καὶ συνετὸν ἀκροατήν· 4 καὶ ἐπιστήσω νεανίσκους ἄρχοντας αὐτῶν, καὶ ἐμπαῖκται κυριεύσουσιν αὐτῶν. Καὶ ταῦτα κατὰ τὴν Ῥωμαϊκὴν αὐτοῖς συνέβη πολιορκίαν. Ὅτε μὲν γὰρ ὁ Σεναχηρὶμ αὐτοῖς ἐπεστράτευσεν, εἶχον τὸν Ἐζεκίαν εὐσεβῆ βασιλέα καὶ τὸν Ἡσαί̈αν ἐπισημότατον προφήτην καὶ τοὺς ἄρχοντας εὐσεβείᾳ κοσμουμένους· οὐδὲ γὰρ τὰ ῥήματα τῆς βλασφημίας ἤνεγκαν ἀπαθῶς, ἀλλὰ τὴν ἐσθῆτα διέρρηξαν. Καὶ ἡνίκα δὲ Ναβουχοδονόσορ αὐτοὺς πολιορκήσας ἐξηνδραπόδισεν, εἶχον μὲν τὸν θαυμασιώτατον Ἱερεμίαν τὸν προφήτην, εἶχον δὲ τὸν μακάριον Ἰεζεκιὴλ καὶ πρὸς τούτοις τὸν θειότατον Δανιήλ, καὶ Οὐρίας δὲ ὁ Σαμαίου κατὰ τὸν αὐτὸν ἦν χρόνον.
Ἡνίκα δὲ αὐτοὺς οἱ Ῥωμαίων κατεπολέμ(ησαν) βασιλεῖς, οὔτε βασιλεῖς εἶχον οὔτε στρατηγοὺς εὖ καὶ καλῶς τὴν στ(ρα)τιὰν διατάττοντας οὔτε συμβούλους ἀγχινοίᾳ κοσμουμένους, ἀλλὰ τοὺς τῆς στάσεως ἀρχηγούς, δυσσεβεῖς ἄνδρ(ας) καὶ μιαιφόνους· καὶ ταῦτα σαφῶς Ἰώσηπος ἱστορεῖ. Τούτους νεανίσκους καλεῖ καὶ ἐμπαίκτας ἐπονομάζει ὡς νεωτεροποιίαις μὲν χαίροντας, καταπαίζοντας δὲ τῶν ὑπηκόων. Τὸ δὲ ἐπιστήσω κατὰ τὸ τῆς γραφῆς ἰδίωμα πρόκειται· ἔθος γὰρ τῇ θείᾳ γραφῇ τὴν τοῦ θεοῦ συγχώρησιν ὡς ἐνέργειαν ὀνομάζειν· δῆλον (δὲ) ὡς οὐκ αὐτὸς τούτους κεχειροτόνηκεν, ἀλλὰ κωλῦσαι δυνάμενος δι(α)στασιάζειν αὐτοὺς συνεχώρησεν. Τὸν μέντοι γίγαντα ὁ Σύμμαχος μὲν καὶ ὁ Ἀκ(ύλας) «ἀνδρεῖον», ὁ δὲ Θεοδοτίων «ἰσχύοντα» ἡρμήνευσαν· τὸν δὲ στοχαστὴν 6(μ)άν(τιν)6 οἱ Τρεῖς συμ[φών]ως. Εἶτα σαφέστερον ἐξηγεῖται τὴν στάσιν· 5 Καὶ (συ)μπ(εσεῖται) ὁ λαός, ἄνθρωπος πρὸς ἄνθρωπον καὶ ἄνθρωπος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ· προσκόψει (τὸ παιδάριον 101 β π(ρὸς τὸν) πρεσβύτερον καὶ ὁ ἄτιμος πρὸς τὸν ἔντιμον.
Οὔτε γὰρ πολι(ὰ ἦν ἐκ)είνοις αἰδέσιμος, οὔτε γένους ἢ πλούτου περιφάνεια ἐδόκει τινὸς εἶ(ναι ἀξ)ία τιμῆς, ἀλλὰ καὶ οἱ εὐτελεῖς ἐπανίσταντο τοῖς δυνατοῖς, καὶ οἱ νέοι τοὺς πρεσβυτέρους ἐγέλων. 6 Ὅτι ἐπιλήψεται ἄνθρωπος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἢ τοῦ οἰκείου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ λέγων· Ἱμάτιον ἔχεις, ἀρχηγὸς ἡμῶν γενοῦ, καὶ τὸ βρῶμα τὸ ἐμὸν ὑπὸ σὲ ἔστω. Τοσαύτη φησὶν ἔσται σπάνις ἀρχόντων καὶ τοσαύτη αὐτῶν ἀταξία κρατήσει, ὡς καὶ τοῖς τυχοῦσι τὴν ἀρχὴν ἐπιτρέπειν. Οὕτω δὲ φευκτὴν ἅπαντες τὴν ἀρχὴν νομίσουσιν, ὡς τὸν ἄρχειν παρακαλούμενον εἰπεῖν· 7 Οὐκ ἔσομαι ἀρχηγὸς τοῦ λαοῦ τούτου· οὐ γὰρ ἔστιν ἐν τῷ οἴκῳ μου ἄρτος οὐδὲ ἱμάτιον· οὐκ ἔσομαι ἀρχηγός. Καὶ τὴν αἰτίαν τούτων δεικνὺς ἐπήγαγεν· 8 Ὅτι ἀνεῖται Ἱερουσαλήμ. Ἀντὶ τοῦ· ἐγκαταλέλειπται καὶ τῆς ἄνωθεν προνοίας οὐκ ἀπο(λα)ύει. Καὶ ἡ Ἰουδαία συμπέπτωκε, πρὸς ἑαυτὴν στασιάζουσα. Καὶ αἱ γ(λῶ)σσαι αὐτῶν μετὰ ἀνομίας, τὰ πρὸς τὸν κύριον ἀπειθοῦντες. Ταῦτα δὲ αὐτοῖς συνέβη διὰ τὰς βλασφήμους αὐτῶν φωνάς, αἷς κατὰ τοῦ σωτῆρος ἐχρήσαντο ταῖς θείαις αὐτοῦ διδασκαλίαις προφανῶς ἀντιλέγοντες.
Διότι νῦν ἐταπεινώθη ἡ δόξα αὐτῶν, 9 καὶ ἡ αἰσχύνη τοῦ προσώπου αὐτῶν ἀντέστη αὐτοῖς· τὴν δὲ ἁμαρτίαν αὐτῶν ὡς Σοδόμων ἀνήγγειλαν καὶ ἐνεφάνισαν. Πάλιν αὐτοὺς τῆς συγγενείας ἀναμιμνῄσκει τῶν τρόπων. Καὶ γὰρ ἐν τοῖς προοιμίοις ἄρχοντας αὐτοὺς Σοδόμων καὶ λαὸν Γομόρρας ὠνόμασεν· ἐνταῦθα δὲ τῇ ἐκείνων ἀνομίᾳ τὴν παρανομίαν αὐτῶν παρατίθησιν, οὐκ ἐπειδὴ τὰ αὐτὰ ἐκείνοις δεδράκασιν ἀλλ’ ὅτι, καθάπερ ἐκείνων κεκήρυκται πανταχοῦ γῆς καὶ θαλάττης καὶ τῆς ἀκολασίας καὶ τῆς τιμωρίας τὸ δρᾶμα, οὕτως καὶ ἡ τούτων ἀσέβεια (πᾶ)σιν ἀνθρώποις ἐγένετο φανερά. Τίς δὲ αὕτη, σαφέστερον δι(δάς)κει· Οὐαὶ τῇ (ψυ)χῇ αὐτῶν, διότι βεβούλευνται βουλὴν πονηρὰν καθ’ ἑαυτῶν, 10 εἰπόντες· Δήσωμεν τὸν δίκαιον, ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστιν. Ταῦτα ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ἔστιν εὑρεῖν ὑπὸ Ἰουδαίων εἰρημένα. Ὁ μὲν γὰρ Καϊάφας ἔφη τοῖς ὁμοτρόποις· «Ὑμεῖς οὐκ οἴδατε οὐδέν, οὐδὲ λογίζεσθε ὅτι συμφέρει ἵνα εἷς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπόληται.» «Οἱ δὲ Φαρισαῖοι πάλιν συμβούλιον ἔλαβον, ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν.» Καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα εὕροι τις ἂν τῶν θείων εὐαγγελίων ἀναγινώσκων τὴν ἱστορίαν.
PG 81:245Τοίνυν τὰ γενήματα τῶν ἔργων αὐτῶν φάγονται. Ἐοίκασι γὰρ τοῖς σπέρμασιν οἱ καρποί· καὶ ὁ μὲν πυροὺς σπείρων θερίζει (πυρούς), ὁ δὲ ἀκάνθας ταύτας ἕξει καρπόν. 11 Οὐαὶ τῷ ἀνόμῳ· πονηρὰ συμβήσεται (αὐτῷ κατὰ) τὰ ἔργα αὐτοῦ. Τὰ εἰρημένα σαφέστερον εἴρηκε καὶ καθόλου (τὴν ψῆφον) ἐξήνεγκεν· πᾶς γάρ φησι πονηρίᾳ χρώμενος κατάλληλα τὰ ἐπίχει(ρα δρέψεται). Τοσαῦτα αὐτοῖς ἀπειλήσας δεινὰ τὴν οἰκείαν πάλιν 102 α ἀγ(αθό)τητα δείκνυσι καὶ τῷ τῆς οἰκειότητος ὀνόματι δείκνυ[σιν]· 12 Λα(ός μ)ου, οἱ πράκτορες ὑμῶν καλαμῶνται ὑμᾶς, καὶ οἱ ἀπαιτοῦντες κυριεύσουσιν ὑμῶν. Ἐνταῦθα δοκεῖ μοι κατηγορεῖν μὲν τῶν ἱερέων καὶ διδασκάλων, τὸν δὲ λαὸν διδάσκειν, ὡς οὐ διὰ τὴν τῶν ψυχῶν ἐπιμέλειαν ἀποτρέπουσιν αὐτοὺς προσέχειν τῷ θείῳ κηρύγματι ἀλλὰ διὰ τὰς προσφερομένας αὐτοῖς ἀπαρχὰς καὶ δεκάτας ἃς ἀνάγκην ἐπιτιθέντες εἰσέπραττον. Λαός μου, οἱ μακαρίζοντες ὑμᾶς πλανῶσιν ὑμᾶς καὶ τὴν τρίβον τῶν ποδῶν ὑμῶν ταράττουσιν. Τῇ γὰρ τοῦ νόμου φυλακῇ παραινοῦντες προσμένειν καὶ τοὺς τοῦτο ποιοῦντας μακαρίους καλοῦντες οὐκ εἴων προστρέχειν τῷ σωτηρίῳ κηρύγματι.
Καὶ καθόλου δὲ ὁ ἔπαινος οὐκ εἰς καιρὸν γινόμενος βλάβην ἐπιφέρει τοῖς δεχομένοις· ταῖς γὰρ εὐφημίαις θαρροῦντες καὶ τὸ πᾶν κατωρθωκέναι νομίζοντες οὐχ ὁμοίως εἰς τὸ τῆς ἀρετῆς τρέχουσι στάδιον. Εἶτα δείκνυσι, τίνες οἱ πράκτορες καὶ τίνες οἱ μακαρίζοντες· 13 Ἀλλὰ νῦν καταστήσεται εἰς κρίσιν κύριος καὶ στήσει εἰς κρίσιν τὸν λαὸν αὐτοῦ· 14 αὐ(τὸς) κύριος εἰς κρίσιν ἥξει μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ καὶ μετὰ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ. Κριτής ἐστι τῶν ὅλων ὁ κύριος καὶ δίκας εἰσπράξεται τοὺς ἄρχειν πεπιστευμένους καὶ τῆς διδασκαλίας τὴν διακονίαν ἐγκεχειρισμένους τῆς εἰς τὸν λαὸν παρανομίας. Καὶ διὰ τοῦ θεσπεσίου Ἰεζεκιὴλ τοῦτο ἐδίδαξεν· «Κρινῶ» γάρ φησιν «ἀνὰ μέσον ποιμένος καὶ προβάτου». Οὕτω κἀνταῦθα τοῖς ἄρχουσι λέγει· Ὑμεῖς δὲ τί ἐνεπυρίσατε τὸν ἀμπελῶνά μου, καὶ ἡ ἀπαρχὴ τοῦ πτωχοῦ ἐν τοῖς οἴκοις ὑμῶν; 15 Τί ὑμεῖς ἀδικεῖτε τὸν λαόν μου καὶ τὰ πρόσωπα τῶν ταπεινῶν καταισχύνετε; φησὶ κύριος κύριος στρατιῶν. Ἐμπυρισμὸν δὲ καλεῖ τὸν οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν ζῆλον. «Μαρτυρῶ γὰρ αὐτοῖς» φησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος «ὅτι ζῆλον θεοῦ ἔχουσιν ἀλλ’ οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν.» Τούτῳ πυρπολούμενοι ἐβόων·
«Αἶρε αἶρε, σταύρωσον αὐτόν.» Ταῦτα δὲ αὐτοὺς οἱ δυσσεβεῖς ἐδίδαξαν ἄρχοντες, ἀρχιερεῖς καὶ Φαρισαῖοι καὶ γραμματεῖς, οὐ κατὰ ἀλήθειαν τῆς νομικῆς ἀντεχόμενοι πολιτείας, ἀλλὰ πρόφασιν ταύτην ἀδίκου πλούτου ποιούμενοι. Ἐπειδὴ δὲ τὴν αὐτὴν τοῖς ἀνδράσι καὶ αἱ γυναῖκες ἐνόσουν ἀλαζονείαν τε καὶ ἀπείθειαν, ἀπειλεῖ καὶ ταύταις ἀνδρῶν ἐρημίαν τε καὶ πενίαν ἐσχάτην καὶ τ(ῆς) προτέρας εὐπραξίας τὴν στέρησιν· 16 Τάδε λέγει κύριος· ἀνθ’ ὧν ὑψώθησαν αἱ θυγατ(έρες) Σιὼν καὶ ἐπορεύθησαν ὑψηλῷ τραχήλῳ καὶ νεύμασιν ὀφθαλμῶν καὶ τῇ πορείᾳ (τῶν πο)δῶν ἅμα σύρουσαι τοὺς χιτῶνας καὶ τοῖς ποσὶν ἅμα παίζουσαι, 17 καὶ ταπεινώσει ὁ θεὸς ἀρχούσας θυγατέρας Σιών, καὶ κύριος ἀνακαλύψει τὸ σχῆμα αὐτῶν 18 ἐν τῇ ἡμέρᾳ (ἐκείνῃ). Ἔδειξεν αὐτῶν διὰ μὲν τοῦ τραχήλου τὸν τῦφον, διὰ δὲ τῶν ὀφ(θα)λ- (μῶν καὶ) τῶν ποδῶν τὴν ἀκόλα(στον) γνώμην. Μάλιστα δὲ τῶν εὐπόρων κατηγ(ορεῖ, αὐτὰς γὰρ ἀρχούσας) 102 β κ(αλεῖ), καὶ ἀπειλεῖ αὐταῖς τοῦ πολυτελοῦς σχήματο(ς τὴν) ἀφαίρεσιν. Εἶτα τούτου τὰ [κατὰ μέρος] διέξεισιν, ἱματισμὸν ποικίλον λέγων καὶ χρυσία παντοδαπὰ καὶ β … ν διαπλοκήν·
ἐνδιατρίβειν γὰρ τοῖς οὐ δεομένοις ἑρμηνείας περιττὸν εἶναι νομίζω. Ὁ μέντοι Σύμμαχος τοὺς μηνίσκους «μανιάκας» καλεῖ· τοὺς δὲ κοσύμβους ὁ Ἀκύλας «τελαμῶνας», αἰνίττεται δὲ τὰ κρήδεμνα. Εἶτα τὴν εἰς τοὐναντίον προλέγει μεταβολήν· 24 Καὶ ἔσται ἀντὶ ὀσμῆς ἡδείας κονιορτός, ἀντὶ δὲ ζώνης σχοινίον ζώσῃ. Οὐκέτι τῶν παντοδαπῶν ἀπολαύσῃ μύρων, ἀλλὰ τὸν ἀπὸ τοῦ πολεμικοῦ πλήθους ἐσόμενον δέξῃ κονιορτόν· σχοινίον δέ σοι πληρώσει τῆς ζώνης τὴν χρείαν. Τοιαῦτα γὰρ τῶν αἰχμαλώτων τὰ πάθη. Καὶ ἀντὶ τοῦ κόσμου τῆς κεφαλῆς σου φαλάκρωμα ἕξεις διὰ τὰ ἔργα σου καὶ ἀντὶ τοῦ χιτῶνός σου τοῦ μεσοπορφύρου περιζώσῃ σάκκον. Αἱ κακουχίαι τὰς νόσους ἐπάγουσιν, αἱ δὲ νόσοι πολλάκις ἀφαιροῦνται τὰς τρίχας· οὐκέτι γὰρ τὴν ἀπὸ τῆς τροφῆς ἀρδείαν δεχόμεναι διαρρέουσιν. Καὶ ὁ σάκκος δὲ σημαίνει τὸ πένθος. Ταῦτά σοι ἀντὶ καλλ(ωπ)ισμοῦ. Ἐπειδὴ τοσούτων ἀγαθῶν ἀπολαύουσαι τὸν εὐεργέτην οὐκ ἔγνωτε, δέξασθε κακοπραγίαν ἀντὶ τῆς προτέρας εὐημερίας. Τούτοις προστέθεικε καὶ τῶν ἀγαπητῶν υἱῶν τὴν ἀναίρεσιν καὶ τὴν τῶν ἀνδρῶν ἀπώλειαν καὶ τὴν ἐσχάτην πενίαν. 26 Θρηνήσουσι γάρ φησιν αἱ θῆκαι τοῦ κόσμου ὑμῶν. Τουτέστιν·
ἔρημοι μενοῦσι τῶν πολεμίων σφετεριζομένων τὰ ἐν αὐταῖς. Εἶτα πρὸς αὐτὴν τὴν πόλιν τρέπει τὸν λόγον· Καὶ καταλειφθήσῃ μόνη καὶ εἰς τὴν γῆν ἐδαφισθήσῃ. Τούτων γὰρ συμβαινόντων καὶ τῶν μὲν ἀνδρῶν ἀναιρουμένων, ἐξανδραποδιζομένων δὲ τῶν γυναικῶν ἔρημος τῶν οἰκητόρων μενεῖς οὔτε ταῖς λαμπραῖς οἰκίαις κοσμουμένη οὔτε τὴν ἀπὸ τῶν περιβόλων ἀσφάλειαν ἔχουσα· ταῦτα γὰρ πάντα καταλύσουσιν οἱ πολέμιοι. 4 1 Καὶ ἐπιλήψονται ἑπτὰ γυναῖκες ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀνθρώπου ἑνὸς λέγουσαι· Τὸν ἄρτον ἡμῶν φαγόμεθα καὶ τὰ ἱμάτια ἡμῶν περιβαλούμεθα, πλὴν τὸ ὄνομά σου κεκλήσθω ἐφ’ ἡμᾶς, ἄφελε τὸν ὀνειδισμὸν ἡμῶν. Τοσαύτη δὲ ἔσται ἀνδρῶν ἐρημία, ὡς γυναικῶν πλῆθος ἑνὸς ἀνδρὸς ἑλέσθαι τὴν προ(στ)ασί(αν) καὶ ὑπὸ τὴν τούτου κηδεμονίαν βιοτεύειν παρακαλέσαι. 2 Τῇ δὲ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπιλάμψει ὁ θεὸς ἐν βουλῇ μετὰ δόξης ἐπὶ τῆς γῆς τοῦ ὑψῶσαι καὶ δοξάσαι τὸ καταλειφθὲν τοῦ Ἰσραήλ· 3 καὶ ἔσται τὸ καταλειφθὲν ἐκ τοῦ Ἰσραὴλ ἐν Σιὼν [καὶ] τὸ καταλειφθὲν [ἐν] Ἱερουσαλὴμ ἅγιοι κληθήσονται, πάντες οἱ γραφέντες εἰς ζωὴν ἐν Ἱερουσαλήμ. Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ φησιν·
«Ἐὰν ᾖ ὁ ἀριθμὸς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης, τὸ κατάλειμμα σωθήσεται.» Κατάλει(μμα δὲ) τοὺς εὐσεβείᾳ κοσμουμένους προσαγορεύει. Τούτοις ὑπισχνεῖται τὴν περιφάνειαν (ὁ πρ)οφητικὸς λόγος καὶ τὴν τῶν ἁγίων προσηγορίαν. Γνόντες γὰρ ἅπαντες, τίνος ἕνεκεν τὴν πολι(ορκί)αν ἐκείνην καὶ τὸν ἀνδραποδισμὸν ὑπέμειναν Ἰουδαῖοι, τοὺς τοῦ σωτηρίου κηρύγματος (ὑπηρέτα)(ς πά)σης τιμῆς καὶ θεραπείας ἠξίωσαν. Τούτων καὶ μετὰ θάνατον τὸ κλέος ἀείμνηστον, (καὶ παρὰ) (πάντων ἀνθρώπ)ων ἡ τούτων γεραίρεται μνήμη, οὗτοι καὶ εἰς τὴν ἄνω ἀ(πεγρ)άφησαν Ἱερουσαλήμ, (περὶ ἧς ὁ μακάριος λέγει) Παῦλος· «Προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει (καὶ πό)λει θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλὴμ 103 α (ἐπουραν)ίῳ καὶ ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς.» 4 Ὅτι ἐκπλυνεῖ κύριος τὸν ῥύπον τῶν υἱ(ῶν καὶ) τῶν θυγατέρων Σιὼν καὶ τὸ αἷμα Ἱερουσαλὴμ ἐκκαθαριεῖ ἐκ μέσου αὐτῶν ἐν πνεύματι κρίσεως καὶ πνεύματι καύσεως. Πάλιν αἵματος καὶ καθάρσεως μνημονεύει, αἷμα μὲν ἐκεῖνο λέγων ὃ καθ’ ἑαυτῶν καὶ τῶν τέκνων ἐξέχεαν βοήσαντες·
«Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν», κάθαρσιν δὲ τὴν διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας προλέγων. Πνεύματι δὲ κρίσεως καὶ πνεύματι καύσεως ἐπιτελεῖσθαι τοῦτό φησιν, ἐπειδή, ὥσπερ ἐν πυρὶ χρυσὸς χωνευόμενος ἀποφαίνεται δόκιμος, οὕτως οἱ βαπτιζόμενοι τὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἰὸν ἀποτίθενται. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ μακάριος Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς εἴρηκεν· «Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί.» 5 Καὶ ἥξει κύριος, καὶ ἔσται πᾶς τόπος ὄρους Σιὼν καὶ πάντα τὰ περικύκλῳ αὐτῆς σκιάσει νεφέλη ἡμέρας καὶ ὡς καπνοῦ καὶ ὡς φωτὸς πυρὸς καιομένου νυκτός· καὶ πάσῃ τῇ δόξῃ σκεπασθήσεται, 6 καὶ ἔσται εἰς σκιὰν ἡμέρας ἀπὸ καύματος καὶ ἐν σκέπῃ καὶ ἐν ἀποκρύφῳ ἀπὸ σκληρότητος καὶ ὑετοῦ. Ἡνίκα τὸν Ἰσραὴλ ὁ θεὸς ἠλευθέρωσε τῆς Αἰγυπτίων δουλείας, ἦγεν αὐτὸν (νεφέλη)ς ἐπικειμένης καὶ νύκτωρ μὲν δᾳδουχούσης καὶ τοῦ φωτὸς χορηγούσης τὴν χρείαν, μεθ’ ἡμέραν (δὲ) σκηνὴν καὶ ὄροφον μιμουμένης καὶ τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος τὸ λυποῦν ἀπειργούσης.
Τούτων ἀπολαύσειν νοητῶς μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν τοὺς εἰς αὐτὸν πεπιστευκότας ἡ προφητεία προλέγει καὶ διὰ τῆς νεφέλης ταύτης ἀπαλλαγήσεσθαι καὶ ὑετοῦ σκληρότητος καὶ καύματος καταφλέγοντος, σκεπασθήσεσθαι δὲ ἐν ἀποκρύφῳ, τουτέστιν ἀοράτῳ. Οἱ γὰρ τῆς πνευματικῆς ἀπολαύοντες χάριτος καὶ ἐν εἰρήνῃ τιμῶσι τὴν τάξιν καὶ τὰς τῶν δυσσεβῶν ἀποκρούονται προσβολὰς κατὰ τὴν δεσποτικὴν παραίνεσιν τὴν φάσκουσαν· «Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι», καί· «Μὴ μεριμνήσητε πῶς ἢ τί λαλήσητε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τοῦ πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν», καί· «Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς.» Οὕτω ταῦτα τοῖς εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσι προαγορεύσας πάλιν τοῦ ἀμπελῶνος τὴν ἀκαρπίαν θρηνεῖ· 5 1 Ἄσω δὴ τῷ ἠγαπημένῳ ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου τῷ ἀμπελῶνί μου. Ἔστιν ᾆσμα πανηγυρικὸν καὶ γαμήλιον καὶ ἔστι θρηνητικόν τε καὶ πενθικόν· ᾄδουσι γὰρ οὐ μόνον ὑμεναίους ἀλλὰ καὶ θρήνους οἱ ἄνθρωποι. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Μωυσῆς τὰ δεινὰ ἐκεῖνα προειπὼν Ἰουδαίοις ᾠδὴν τὴν διαμαρτυρίαν ἐκάλεσεν.
Ὁ μέντοι Σύμμαχος οὕτω ταῦτα ἡρμήνευσεν· «Ἄσω δὴ τῷ ἠγαπημένῳ μου ᾆσμα τοῦ ἀγαπητοῦ μου εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ.» Ἀγαπητὸς (δὲ) ὁ μονογενὴς τοῦ θεοῦ προσαγορεύεται λόγος· «Οὕτω γάρ» φησιν «ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ πατὴρ οὐρανόθεν ἐμαρτύρησε λέγων· «Οὗτός (ἐστιν) ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα.» Οὗτος ἐξ ἀρχῆς τὸν τοῦ Ἰσραὴλ ἀμπελῶνα ἐφύτευ(σεν). Ἀμπελὼν γάρ φησιν ἐγενήθη τῷ ἠγαπημένῳ ἐν κέρατι ἐν τόπῳ πίονι. 2 (Καὶ φραγμὸν περι)έθηκα καὶ ἐχαράκωσα καὶ ἐφύτευσα ἄμπελον ἐκλεκτὴν σωρ(ὴχ καὶ ᾠκοδόμησα) πύργον ἐν μέσῳ αὐτοῦ καὶ προλήνιον ὤρυξα ἐν αὐτῷ καὶ ἔ(μεινα τοῦ ποιῆσαι σταφυλήν), 103 β ἐποί(ησε δὲ) ἀκάνθας. Ἀμπελῶνα τὸν λαὸν ὀνομάζειοὕτω γὰρ καὶ ὁ μακάριος [ἔφη Δα]υίδ· «Ἄμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας, ἐξέβαλες ἔθνη καὶ κατεφύτευσας αὐτήν», καὶ διὰ τοῦ Ἱερεμίου αὐτὸς ὁ θεός· «Ἐγὼ δὲ ἐφύτευσα ἄμπελον καρποφόρον πᾶσαν ἀληθινήν», καὶ ὁ κύριος ἐν τοῖς εὐαγγελίοις·
«Ἀνθρωπός τις ἐφύτευσεν ἀμπελώνα καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν», πύργον δὲ τὸν ὀπωροφυλακίῳ προσεοικόταοὕτω γὰρ αὐτὸν ὠνόμασεν ἄνω, προλήνιον δὲ τὸ θυσιαστήριον. Οὐδὲ γὰρ ἦν ἐκεῖνο ληνὸς ἀλλὰ προλήνιον· ἐν αὐτῷ γὰρ ἑαυτὴν ἡ ἀλήθεια προδιέγραφεν· ληνοὺς γὰρ νῦν ἔχομεν τὰ θεῖα θυσιαστήρια, ἐν αἷς τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου τὸν μυστικὸν ἀποθλίβομεν οἶνον καὶ τὰ ἐπιλήνια λέγομεν ᾄσματα. Τὸ δὲ σωρὴκ ὁ Σύμμαχος «ἐκλεκτὴν» ἡρμήνευσεν. Ἔχει δὲ ἡ ἑρμηνεία τὸ ἀληθές· ἐκλεξάμενος γὰρ Ἀβραὰμ τὸν πατριάρχην ὁ τῶν ὅλων θεὸς ἐκ τῶν τούτου κλημάτων τὸν ἀμπελῶνα ἐφύτευσεν. Κέρας δὲ τὴν βασιλείαν τροπικῶς ὀνομάζει· ὥσπερ γὰρ τὰ κερασφόρα ζῷα ὅπλον ἔχει τὰ κέρατα, οὕτως ὁ βασιλεὺς τῶν ὑπηκόων ὑπερμαχεῖ. Τόπον δὲ πίονα τὴν Παλαιστίνην καλεῖ· ταύτην γὰρ καὶ ἐν τῷ Νόμῳ ὠνόμασε «γῆν ῥέουσαν γάλα καὶ μέλι». [Ἀλλ’ ὅμως] πάσης ἀπολαύσας τῆς ἐπιμελείας ὁ ἀμπελὼν μεμένηκεν ἄκαρπος· ἀκάνθας γὰρ ἀντὶ σταφυλῆς τῷ φυτουργῷ προσήνεγκε καὶ τοιούτῳ στεφάνῳ τὴν δεσποτικὴν ἐταινίωσε κεφαλὴν καὶ ὄξος πάλιν ὡς ἄχρηστος αὐτῷ προσεκόμισεν ἀμπελών.
Ταύτην ποιησάμενος τὴν γραφὴν αὐτοὺς ποιεῖται τοὺς ὑπευθύνους κριτὰς καί φησιν· 3 Καὶ νῦν, ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα καὶ οἱ κατοικοῦντες ἐν Ἱερουσαλήμ, κρίνατε ἐν ἐμοὶ καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ἀμπελῶνός μου. 4 Τί ποιήσω τῷ ἀμπελῶνί μου ἔτι καὶ οὐκ ἐποίησα αὐτῷ; Διότι ἔμεινα ἵνα ποιήσῃ σταφυλήν, ἐποίησε δὲ ἀκάνθας. Τοῦτο καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ὁ αὐτὸς δεσπότης πεποίηκεν· τὴν γὰρ τοῦ ἀμπελῶνος παραβολὴν τοῖς Ἰουδαίοις προσενεγκὼν αὐτοὺς κυρίους τῆς ψήφου κατέστησεν. Ἐπήγαγε γάρ· «Τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις;» Οὐ μόνον δὲ αἱ ἐρωτήσεις ἀλλήλαις ἐοίκασιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ τῶν ῥητῶν ἡ διάνοια. Ἐνταῦθα γὰρ λέγει· «Τί ποιήσω τῷ ἀμπελῶνί μου καὶ οὐκ ἐποίησα αὐτῷ;» Ἐν δὲ τοῖς εὐαγγελίοις· «Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου (ὃν τρόπον) ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας αὐτῆς, καὶ (οὐκ ἠθελήσατε· ἰδοὺ) ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.» Ταύτην κἀνταῦθα κα[τὰ τῶν Ἰουδαίων ἐξήνεγκε τὴν] ψῆφ[ον]· 5 Νῦν οὖν ἀναγγελῶ ὑμῖν τί ἐγὼ ποιήσω τῷ ἀμπελῶνί μου·
ἀφελῶ τὸν φ(ραγμὸν) αὐτοῦ καὶ ἔσται εἰς διαρπαγήν, καὶ καθελῶ τὸν τοῖχον αὐτοῦ καὶ ἔσται εἰς καταπάτημα, 6 καὶ ἀνήσω τὸν ἀμπελῶνά μου (καὶ) οὐ μὴ τμηθῇ οὐδὲ μὴ σκαφῇ (καὶ) ἀναβήσεται εἰς αὐτὸν ὡς εἰς χέρσον ἄκανθα, καὶ ταῖς νεφέλαις ἐντελοῦμαι τοῦ (μὴ β)ρέξαι ἐπ’ αὐτὸν ὑετόν. Ἐπειδὴ γὰρ παντοδαπὴν αὐτοῦ ποιησάμενος πρόνοιαν (ἄχρηστον) εἶδον καὶ ἄκαρπον, πάσης λοιπὸν αὐτὸν προμηθείας γυμνώσω καὶ τοῖς πατεῖν καὶ κα(τεσθίειν) βουλομένοις γενήσεται πρόχειρος· οὐκέτι δὲ αὐτῷ τὴν λο(γικ)ὴν γεωργίαν προσοίσω, (ἀλλὰ χερσούμενον) καὶ ἀκανθῶν πληρούμενον περιόψομαι· οὐκέτι τῆς προφητικῆς ἀρδείας τὰ (νάματα δέξεται). Νεφέλας γὰρ τοὺς προφήτας καλεῖ ὡς ἐκ τῆς (πνευματικῆς θ)αλάττης (τὸν προφητικὸν ἕλκοντας ὑ)ετόν. Εἶτα ἑρμηνεύει τὰ τροπικῶς εἰρημένα· 7 Ὁ γὰρ ἀμπελὼν 104 α (κυρίου Σα)βαὼθ οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστι, καὶ ἄνθρωπος τοῦ Ἰούδα νεόφυτον ἠγαπημένον. Τῇ κατηγορίᾳ πάσας ὑπέβαλε τὰς φυλάς· οἶκον γὰρ Ἰακὼβ πάντας τοὺς ἐξ ἐκείνου καλεῖ. Τὴν δὲ τοῦ Ἰούδα φυλὴν ὡς καὶ τὴν τῆς ἐπαγγελίας ἔχουσαν εὐλογίαν καὶ τῷ ναῷ κοσμουμένην νεόφυτον ἠγαπημένον ὠνόμασεν.
Εἶτα τὴν σταφυλὴν καὶ τὰς ἀκάνθας δήλας ποιεῖ· Ἔμεινα ἵνα ποιήσῃ κρίσιν, ἐποίησε δὲ ἀνομίαν καὶ οὐ δικαιοσύνην ἀλλὰ κραυγήν. Ἐντεῦθεν ἔστι διαγνῶναι σαφῶς, ὡς κατὰ τοῦ σωτῆρος λυττήσαντες τῆς θείας ἐγυμνώθησαν χάριτος· διὰ γὰρ τῆς κραυγῆς τὴν μανίαν ἐκείνην ἐδήλωσεν. Διδάσκει δὲ καὶ τῶν ἱερῶν εὐαγγελίων ἡ ἱστορία ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἔκραζον ποτὲ μὲν λέγοντες· «Αἶρε αἶρε, σταύρωσον αὐτόν», ποτὲ δέ· «Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν». Καὶ τὴν ἄλλην δὲ αὐτῶν ἀδικίαν ὁ προφήτης θρηνεῖ· 8 Οὐαὶ οἱ συνάπτοντες οἰκίαν πρὸς οἰκίαν καὶ ἀγρὸν πρὸς ἀγρὸν ἐγγίζοντες, ἵνα τοῦ πλησίον ἀφέλ(ων)ταί τι. Ἴδιον τοῦτο τὴν πλεονεξίαν νοσούντων· κόρον γὰρ οὐκ ἀνέχονται τοῦ πλούτου λαβεῖν. Οὐ μόνον δὲ αὐτοὺς θρηνεῖ ὁ προφήτης ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπαγομένοις ἐντρέπει· Μὴ οἰκήσετε μόνοι ἐπὶ τῆς γῆς; Τοῦτο γὰρ οὐ κατὰ ἀπόφασιν ἀλλὰ κατ’ ἐρώτησιν ἀναγνωστέον. Ταύτην δὲ τὴν διάνοιαν πεποίηκεν ἡμῖν σαφεστέραν ὁ Σύμμαχος· «Ἆρα κατοικηθήσεσθε μόνοι ὑμεῖς ἐν τῇ γῇ;» Εἰ τὰ πελάζοντα βούλεσθε συνάπτειν τοῖς ὑμετέροις, ἀεὶ τοῦτο διατελέσετε δρῶντες; Τί οὖν; φησι, μόνοι τῆς γῆς ἁπάσης δεσπόται γενήσεσθε;
Καὶ ποῖον ἐντεῦθεν καρπώσεσθε κέρδος; Ἐντίθησι δὲ αὐτοῖς καὶ δέος ὑποδεικνὺς τὸν κριτήν· 9 Ἠκούσθη γάρ φησιν εἰς τὰ ὦτα κυρίου Σαβαὼθ ταῦτα. Οὐδὲν αὐτὸν λανθάνει τῶν γιγνομένων· οἱ γὰρ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐπιβλέπουσι τὴν οἰκουμένην. Ἀπειλεῖ δὲ αὐτοῖς καὶ παντελῆ ἐρημίαν· Ἐὰν γὰρ γένωνται πολλαὶ οἰκίαι, εἰς ἔρημον ἔσονται μεγάλαι καὶ καλαί, καὶ οὐκ ἔσονται οἱ ἐνοικοῦντες ἐν αὐταῖς. 10 Οὗ γὰρ ἐργῶνται δέκα ζεύγη βοῶν, ποιήσει κεράμιον ἕν· καὶ ὁ σπείρων ἀρτάβας ἓξ ποιήσει μέτρα τρία. Πρὸς τῇ ἐρημίᾳ καὶ ἀκαρπίαν ἠπείλησεν· διάφοροι γὰρ αἱ παιδεῖαι, ἐπειδὴ διάφορα τῶν ἀνθρώπων τὰ πλημμελήματα. Μετ(ὰ τ)ὴν πλεονεξίαν τῆς οἰνοφλυγίας καὶ τῆς γαστριμαργίας κατηγορεῖ· 11 Οὐαὶ οἱ ἐγειρόμενοι τὸ πρωὶ καὶ τὸ σίκερα διώκοντες, οἱ μένοντες τὸ ὀψέ· ὁ γὰρ οἶνος αὐτοὺς συγκαύσει. 12 Μετὰ γὰρ κιθάρας καὶ ψαλτηρίου καὶ τυμπάν(ων) καὶ αὐλῶν τὸν οἶνον πίνουσι, τὰ δὲ ἔργα τοῦ θεοῦ οὐκ ἐμβλέπουσι, τὰ (ἔργα τῶ)ν χειρῶν αὐτοῦ οὐ κατανοοῦσιν. Οὐδεὶς γὰρ κατὰ τὴν κυρίου φωνὴν δυσὶ κυρίοις δουλεύει.
[Πῶ]ς γὰρ οἷόν τε τοὺς κωμαστικὸν βίον ἀσπαζομένους καὶ μέθῃ καὶ κορδακισμοῖς κεχρημένους καὶ ἐν τούτοις διημερεύ(οντας) τοῖς θείοις προσέχειν λογίοις καὶ τὴν ἐκεῖθεν ὠφέλειαν καρποῦσθαι; Τὸ μέντοι σίκερα ὁ Σύμμαχος καὶ ὁ Ἀκύλας «μέθυσμα» ἡρμήνευσαν. Ἐγὼ δὲ οἶμαι διὰ τούτων σημαίνεσθαι τὰς τῶν προπομάτων κ(ατα)σκευάς· σίκερα δὲ κυρίως τὸ ἐκ φοινίκων ὀνομάζεται πόμα. 13 Τοίνυν αἰχμ(άλωτος) ἐγενήθη ὁ λαός μου διὰ τὸ μὴ εἰδέναι αὐτοὺς τὸν κύριον, καὶ πλῆθος ἐγενήθη νεκρῶν διὰ λιμ(ὸν καὶ) δίψαν ὕδατος. Σαφῶς ἐδήλωσε τῶν κακῶν τὴν αἰτίαν. Τὸν δὲ λιμὸν καὶ τὸ δί(ψος καὶ τὴν) αἰχμαλωσίαν ἀκρι(β)έστερον ἡμᾶς αἱ Ἰωσήπου διδάσκουσιν ἱστορίαι· (ἐκεῖνος γὰρ καὶ τὸ) ἀνιαρὸν ἐκεῖνο δρᾶμα τῆς τὸν υἱὸν διὰ λιμὸν καταφαγούσης συνέγραψεν. 14 Καὶ ἐ(πλάτυνεν ὁ ᾅδης τὴν) ψυχὴν αὐτοῦ καὶ διήνοιξε τὸ στόμα αὐτοῦ τοῦ μὴ διαλιπεῖν. Τὸ πλῆθος τῶν (νεκρῶν διὰ τούτων) δεδήλωκεν. Προσωποποιίᾳ δὲ ἐχρήσατο καὶ ὑπέδει(ξεν ἡμῖν) (τὸν θάνατον) (οἷόν τι κῆτος) 104 β ἀνεῳγὸς ἔχον τὸ στόμα διηνεκῶς καὶ ἀπαύστως ὑποδεχόμενον τοὺς παραπεμπο(μένους νεκρ)ούς.
Καὶ καταβήσονται εἰς αὐτὸν οἱ ἔνδοξοι καὶ οἱ μεγάλοι καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ λοιμοὶ αὐτῆς καὶ ὁ ἀγαλλιώμενος ἐν αὐτῇ. Λοιμοὺς καλεῖ τοὺς οὐ μόνον σφᾶς αὐτοὺς διαφθείροντας ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους εἰς τὴν αὐτὴν νόσον ἐκκαλουμένους. Τοιαύτη γὰρ καὶ ἡ τοῦ λοιμοῦ φύσις· μεταδιδόασι γὰρ οἱ νοσοῦντες τοῦ πάθους τοῖς ὑγιαίνουσιν. 15 Καὶ ταπεινωθήσεται ἄνθρωπος, καὶ ἀτιμασθήσεται ἀνήρ, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ οἱ μετέωροι ταπεινωθήσονται. Μετεώρους ὀφθαλμοὺς τοὺς ἀλαζονικοὺς ὀνομάζει, οὓς ἀναγκάζει διὰ τῆς τιμωρίας βλέπειν εἰς γῆν. 16 Καὶ ὑψωθήσεται κύριος Σαβαὼθ ἐν κρίματι, καὶ ὁ θεὸς ὁ ἅγιος δοξασθήσεται ἐν δικαιοσύνῃ. Οἱ γὰρ ὁρῶντες τίνοντας δίκας τοὺς δυσσεβεῖς καὶ παρανόμους τὸν δίκαιον κριτὴν ἀνυμνήσουσιν. 17 Καὶ βοσκηθήσονται οἱ διηρπασμένοι ὡς ταῦροι, καὶ τὰς ἐρήμους τῶν ἀπειλημμένων ἄρνες φάγονται. Ὅτι τῶν εἰς τὸν κύριον πεπιστευκότων τὰς οὐσίας διήρπασαν οἱ τοῖς εὐαγγ(ελι)κοῖς ἀντιλέγοντες δόγμασιν, ἄντικρυς ἡμᾶς ἐδίδαξεν ὁ ἀπόστολος· Θεσσαλονικεῦσι γὰρ ἐπιστέλλων οὕτως ἔφη· «Ὑμεῖς γάρ, ἀδελφοί μου, μιμηταὶ ἐγενήθητε τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ θεοῦ τῶν οὐσῶν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
τὰ γὰρ αὐτὰ ἐπάθετε καὶ ὑμεῖς ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυλετῶν καθὼς καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων τῶν καὶ τὸν κύριον ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς ἰδίους προφήτας καὶ ἡμᾶς ἐκδιωξάντων καὶ θεῷ μὴ ἀρεσκόντων καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναντίων.» Καὶ αὐτοῖς δὲ τοῖς Ἑβραίοις γράφων ὧδέ φησιν· «Ἀναμιμνῄσκεσθε τὰς πρότερον ἡμέρας, ἐν αἷς φωτισθέντες πολλὴν ἄθλησιν ὑπεμείνατε παθημάτων, τοῦτο μὲν ὀνειδισμοῖς τε καὶ θλίψεσι θεατριζόμενοι, τοῦτο δὲ κοινωνοὶ τῶν οὕτως ἀναστρεφομένων γενηθέντες. Καὶ γὰρ τοῖς δεσμίοις συνεπαθήσατε καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων ὑμῶν μεθ’ ἡδονῆς κατεδέξασθε.» Τούτους μετὰ τὸν ἐκείνων ὄλεθρον ταύροις ἀπεικάζει ἀδεῶς νεμομένοις· καὶ γὰρ ἀληθῶς φέροντες τὸν τοῦ κυρίου ζυγὸν πάντα ἐγεώργουν τὰ ἔθνη. Τούτους καὶ ἄρνας ὀνομάζει· οὕτω γὰρ αὐτοὺς καὶ ὁ κύριος καλεῖ· «Ἰδοὺ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς ἄρνας ἐν μέ(σῳ) λύκων.» Τούτοις ἐπαγγέλλεται δώσειν τῶν ἑαλωκότων καὶ αἰχμαλώτων τὰ ἔρημα. Ἀπειλημμένους γὰρ τοὺς οἱονεὶ ἠγρευμένους καὶ δορυαλώτους ὠνόμασεν· ὁ μέντοι Σύμμαχος τούτους «παρανόμους» ἡρμήνευσεν.
18 Οὐαὶ οἱ ἐπισπώμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ὡς σχοινίῳ μακρῷ καὶ ὡς ζυγοῦ ἱμάντι δαμάλεως τὰς ἀνομίας αὐτῶν. Χαλεπὸν μὲν τὸ ἁμαρτάνειν, τὸ δὲ ἐπιμένειν καὶ αὔξειν τὴν ἁμαρτίαν πολλῷ χαλεπώτερον. Τῶν τοιούτων ἐπὶ τοῦ παρόντος κατηγορεῖ ὡς τοῖς κακοῖς ἐπιμενόντων καὶ μεταμελείᾳ χρῆσθαι μὴ βουλομένων ἀλλὰ καὶ ταῖς προφητικαῖς ἀντιλεγόντων προρρήσεσιν. Τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἐπιφερομένων ἐδήλωσεν· 19 Οἱ λέγοντες· Τὸ τάχος ἐγγισάτω ἃ ποιήσει ὁ θεός, ἵνα ἴδωμεν, καὶ ἐλθέτω ἡ βουλὴ τοῦ ἁγίου Ἰσραήλ, ἵνα γνῶμεν. Ταῦτα δὲ ἀπιστούντων ἐστὶ καὶ ψεῦδος τῆς προφητείας κατηγορούντων· τὸ δὲ καὶ ψεῦδος τῆς προφητείας κατηγορεῖν νικᾷ πᾶσαν ἀσεβείας ὑπερβολήν. Ἐντεῦθεν ἐπ’ ἄλλην κατηγορίαν ἐτρέπετο· 20 Οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν (πον)ηρόν, οἱ τιθέντες τὸ φῶς σκότος καὶ τὸ σκότος φῶς, οἱ τιθέντες τὸ πικρὸν γλυκὺ καὶ τὸ γλυκὺ (πικρόν). Τοιοῦτος δὲ τῶν κολάκων ὁ βίος· ἐπαινοῦσι τοὺς πονηρούς, κωμῳδοῦσι τοὺς ἀγαθούς, (πάντα τῆς γα)στρὸς ἕνεκα δρῶσιν. Τοιοῦτοι δὲ καὶ οἱ ἄδικοι δικασταί, οἱ δωροδόκοι, οἱ πωλοῦντες (τὸ δίκαιον).
(Κατηγ)ορεῖ καὶ τῶν ἐπὶ σοφίᾳ βρενθυομένων καὶ μὴ πειθομένων τῇ σοφωτάτῃ Ἄννῃ λε(γούσῃ· «Μὴ καυχάς)θω ὁ σοφὸς ἐν τῇ σοφίᾳ αὐτοῦ.» 21 Οὐαὶ γάρ φησιν οἱ συνετοὶ ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐνώ(πιον ἑαυ)τῶν ἐπιστήμονες. Ἀναλαμβάνει καὶ τὴν τῶν μεθυόντων κατηγορίαν· 22 Οὐαὶ οἱ 105 α (ἰσχύον)τες ὑμῶν οἱ τὸν οἶνον πίνοντες καὶ οἱ δυνάσται οἱ κιρνῶντες τὸ σίκερα. Κατηγορεῖ δὲ τῶν αὐτῶν ὡς ἀρχόντων μέν, ἀδίκως δὲ ἡγουμένων· 23 Οἱ δικαιοῦντες τὸν ἀσεβῆ ἕνεκεν δώρων καὶ τὸ δίκαιον τοῦ δικαίου αἴροντες ἀπ’ αὐτοῦ. Τῆς γὰρ δίκης τούτῳ τὴν νικῶσαν ὀρεγούσης ψῆφον ὑμεῖς παρανόμως ταύτην ἁρπάζοντες τοῖς ἀδικοῦσι δίδοτε. Μετὰ τὴν κατηγορίαν ἐπιφέρει τῆς τιμωρίας τὴν ἀπειλήν· 24 Διὰ τοῦτο, ὃν τρόπον καυθήσεται καλάμη ὑπὸ ἄνθρακος πυρὸς καὶ συγκαυθήσεται ὑπὸ φλογὸς ἀνημμένης, ἡ ῥίζα αὐτῶν ὡς χοῦς ἔσται καὶ τὸ ἄνθος αὐτῶν ὡς κονιορτὸς ἀναβήσεται. Τῇ μὲν εὐπρήστῳ ὕλῃ αὐτοὺς ἀπεικάζει, τῷ δὲ πυρὶ τὴν δίκην· ὥσπερ γὰρ ἐκείνην μετὰ τοῦ ἄνθους καὶ τὴν ῥίζαν δαπανηθῆναι· καλεῖ δὲ ῥίζαν μὲν αὐτούς, ἄνθος δὲ τῆς εὐημερίας τὸ πρόσκαιρον.
Οὐ γὰρ ἠθέλησαν τὸν νόμον κυρίου Σαβαὼθ ποιεῖν, ἀλλὰ τὸ λόγιον τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ παρώξυναν. Αὐτὸς γὰρ ἐδεδώκει τοῦ νόμου τὰ λόγια. 25 Καὶ ἐθυμώθη κύριος Σαβαὼθ ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ ἐπέβαλε τὴν χεῖρα αὐ(τοῦ) ἐπ’ αὐτοὺς καὶ ἐπάταξεν αὐτούς· καὶ παρωξύνθη ἐπὶ τὰ ὄρη, καὶ ἐγένετο τὰ θνησιμαῖα αὐτῶν (ὡς) κοπρία ἐν (μέσῳ) ὁδοῦ. Διὰ τῶν ὀρῶν τοὺς ἐν τοῖς ὄρεσι παρ’ αὐτῶν τιμωμένους ᾐνίξατο δαίμον(ας). (Τῶν) δὲ εἰρημένων ἁπάντων ἕνεκα καὶ αὐτὰ τὰ ὄρη καὶ τὰς ὁδοὺς ἐπλήρωσε νεκρῶν κόπρου δίκην ἐπὶ τῆς γῆς ἐρριμμένων κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ ψαλμῳδοῦ εἰρημένον· «Ἐγενήθησαν ὡσεὶ κόπρος τῇ γῇ.» Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔτι ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑψηλή. Οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ τῆς παρανομίας ἀπέστησαν. Τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτά φησιν· «Καὶ ὁ λαὸς οὐκ ἀπέστη ἕως ἐπλήγη.» Τὸ δέ· ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑψηλή, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικε τῶν ἱμάντι ἢ ῥάβδῳ μαστιγούντων οἰκέτην καὶ τὴν χεῖρα ὑψούντων. 26 Τοιγαροῦν ἀρεῖ σύσσημον ἐν τοῖς ἔθνεσι τοῖς μακρὰν καὶ συριεῖ αὐτοὺς ἀπ’ ἄκρου τῆς γῆς· καὶ ἰδοὺ αὐτοὶ κούφως ἔρχονται. Τοὺς Ῥωμαίους διὰ τούτων ᾐνίξατο·
τοὺς γὰρ Βαβυλωνίους καὶ τοὺς Ἀσσυρίους πολλάκις μὲν ἐξ ὀνόματος, πολλάκις δὲ ἀπὸ τοῦ κλίματος προσαγορεύει, ὡς ὅταν λέγῃ· «Ἀπὸ βορρᾶ ἐκκαυθήσεται τὰ κακά», καί· «Τὸν ἀπὸ βορρᾶ ἐκδιώξω ἀφ’ ὑμῶν», καί· «Ἐρῶ τῷ βορρᾷ· ἄγε.» Διὰ δὲ τοῦ συριεῖ τὸ δεσποτικὸν ἔδειξε κράτος· καθάπερ γὰρ δεσπότης οἰκέτην συρίζων καλεῖ, ὁ δὲ μετὰ δέους τρέχει πρὸς τὴν ἠχήν, οὕτως ὁ τῶν ὅλων θεὸς νεύει φησὶ καὶ ς(υν)τρέχου(σι) Ῥ(ωμαῖοι). Εἶτα αὐτῶν τὴν πολεμικὴν ἐμπειρίαν καὶ τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν ἐν στρατείαις διδ(άς)κει κακοπάθειαν· 27 Οὐ πεινάσουσιν οὐδὲ κοπιάσουσιν οὐδὲ νυστάξουσιν οὐδὲ κοιμηθήσονται οὐδὲ λύσουσι τὰς ζώνας αὐτῶν ἀπὸ τῶν ὀσφύων αὐτῶν, οὐδὲ μὴ ῥαγῶσιν οἱ ἱμάντες τῶν ὑποδημάτων αὐτῶν. Νικῶσί φησι τῇ πολεμικῇ προθυμίᾳ τὰ πάθη τῆς φύσεως, ἀπωθοῦνται τοῦ ὕπνου τὴν προσβολήν, ἀναπαύλης ἀπολαύειν οὐ βούλονται. Εἶτα τὴν πανοπλίαν αὐτῶν προδιαγράφει· 28 Ὧν τὰ βέλη ὀξέα ἐστὶ καὶ τὰ τόξα αὐτῶν ἐντεταμένα· οἱ πόδες αὐτῶν ὡς στερεὰ πέτρα ἐλογίσθησαν, οἱ τροχοὶ τῶν ἁρμάτων αὐτῶν ὡς καταιγίδες·
29 ὁρμῶσιν ὡς λέοντες καὶ παρεστήκασιν ὡς σκύμνοι λεόντων, καὶ ἐπιλήψεται καὶ βοήσει ὡς θηρίον καὶ ἐκβαλεῖ, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ῥυόμενος. Ἀλαλάζειν εἰώθασιν ἐν τοῖς πολέμοις, τοὺς ἀντιπαραταττομένους τῇ κοινῇ φωνῇ δεδιττόμενοι. Ταύτην τὴν β(οὴν) (βρυχη)θμῷ λεόντων ἀπείκασεν· ὥσπερ γὰρ ὁ λέων βρυχώμενος καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ κτήνη (φοβεῖ, οὕτως) οὗτοι αὐτοβοεὶ τῶν πολεμίων περιγενέσθαι δυνήσονται. 30 Καὶ βοήσει δι’ αὐ(τοὺς) ἐν τῇ ἡ(μέρᾳ) ἐκείνῃ ὡς φωνὴ θαλάςσης κυμαινούσης. Ἐνταῦθα καὶ τὸ πλῆθος ἔδειξε (καὶ τοὺς λόχους 105 β κ)ύμασιν ἐοικότας καὶ τῇ φωνῇ κατακτυποῦντας τῶν ἀντιπάλων τὰς ἀκοάς. Καὶ ἐμβ(λέψον)ται εἰς τὸν οὐρανὸν ἄνω καὶ εἰς τὴν γῆν κάτω, καὶ ἰδοὺ σκότος σκληρόν, σκότος ἐν τῇ ἀπορίᾳ αὐτῶν. Τότε φησὶν οἱ τῆς κατ’ ἐμοῦ μανίας τίνοντες δίκας ἀναβλέψουσι μὲν εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπικουρίας τινὸς ἀντιβολοῦντες τυχεῖν, ὄψονται δὲ οὐ τὴν πρόνοιάν μου δίκην φωτὸς ἐπιφαινομένην ἀλλὰ τὴν τιμωρητικὴν δύναμιν ζόφον αὐτῶν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπιφέρουσαν. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἐκεῖνα πεπλημμεληκότες ταύτην ἔτισαν τὴν δίκην·
ἡμεῖς δὲ τῆς πονηρίας τὴν μίμησιν φύγωμεν, ἵνα καὶ τὴν τῆς τιμωρίας διαφύγωμεν κοινωνίαν καὶ μετὰ παρρησίας ἴδωμεν τὸν δεσπότην Χριστόν, ᾧ καὶ μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ σὺν [τῷ] ἁγίῳ πνεύματι δόξα πρέπει, τιμὴ καὶ μεγαλοπρέπεια νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Volume IIIΤΟΜΟΣ Γ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Γ 6 1 Καὶ ἐγένετο τοῦ ἐνιαυτοῦ οὗ ἀπέθανεν Ὀζίας ὁ βασιλεὺς εἶδον τὸν κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου, καὶ πλήρης ὁ οἶκος τῆς δόξης αὐτοῦ. Ἅπαντα μὲν τὰ προηρμηνευμένα βασιλεύοντος Ὀζίου προεθέσπισεν ὁ προφήτης, ταῦτα δὲ τὰ νῦν ἀνεγνωσμένα ἐπὶ Ἰωάθαμ ἐθεάσατο, ὃς υἱὸς ὢν Ὀζίου τὴν ἐκείνου διεδέξατο βα(σι)λείαν. (Αἰνί)ττεται δὲ ὁ προφήτης τὴν γεγενημένην παῦλαν τῆς προφητείας διὰ τὴν τοῦ Ὀζίου παρανομί(αν). Οὗτος γὰρ ἀπέλαυσε μὲν εὐθὺς βασιλεύσας τῆς τοῦ θεοῦ κηδεμονίας καὶ τῶν τε Ἀλλοφύλων τῶν τε ἄλλων πλησιοχώρων ἐκράτησε πολεμίων· τυφωθεὶς δὲ μετὰ τὴν νίκην καὶ τῆς ἱερωσύνης ἥρπασε τὴν ἀξίαν καὶ τῶν ἀδύτων τοῦ ναοῦ κατατολμήσας προσενεγκεῖν ἐτόλμησε τὸ θυμίαμα, ὃ οὐδὲ πᾶσιν ἐξῆν προσφέρειν τοῖς ἱερεῦσιν· μόνῳ γὰρ εἰσιτητὸν ἦν τῷ ἀρχιερεῖ εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων.
Καὶ ἐπειράθη μὲν αὐτὸν ἐπισχεῖν Ἀζαρίας ὁ ἱερεὺς καὶ ἕτεροι σὺν τούτῳ τῆς ἱερωσύνης ἠξιωμένοι· ἐπειδὴ δὲ οὐδὲ τὴν τούτων ἐδέξατο συμβουλήν, φιλάνθρωπον αὐτῷ παιδείαν ὁ δεσπότης ἐπήγαγεν· οὐ γὰρ ἐκέλευσεν αὐτῷ χῆναι τὴν γῆν οὐδὲ πρηστῆρα οὐρανόθεν ἐπήνεγκεν, ἀλλὰ τὴν τοῦ σώματος ἐνήλλαξε χρόαν καὶ τῆς λέπρας αὐτῷ τὴν ἀτιμίαν ἐπέθηκεν. Ταύτην δεξάμενος τὴν παιδείαν παραυτίκα μὲν ἐξελήλυθε τοῦ νεώ, οἴκοι δὲ καθήμενος διὰ Ἰωάθαμ τοῦ παιδὸς διεῖπε τὴν βασιλείαν. Τούτου χάριν ὁ τῶν ὅλων θεὸς χαλεπαίνει μὲν τῷ λαῷ καὶ οὐδεμίαν αὐτοῖς προσφέρει χρησμολογίαν, ἀγανακτεῖ δὲ καὶ κατὰ τοῦ προφήτου σεσιγηκότος καὶ μὴ προσενηνοχότος τὸν ἔλεγχον. Μετὰ μέντοι τὴν ἐκείνου τελευτὴν ταύτην δείκνυσι τῷ προφήτῃ τὴν ὀπτασίαν. Εἰκότως τοίνυν τῆς ἐκείνου μέμνηται τελευτῆς διδάσκων πότε μὲν ἐσίγησε πότε δὲ πάλιν τὴν προφητείαν ἀπέλαβεν. Καὶ [λέγ]ει τεθεᾶσθαι τὸν κύριον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου καθήμενον καὶ τὸν οἶκον τῆς δόξης πεπληρωμένον. Εἰδέναι δὲ χρή, ὡς οὐκ αὐτὴν εἶδε τοῦ κυρίου τὴν φύσιν· «Θεὸν» γὰρ «οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε·
ὁ μο(νογ)ενὴς υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρὸς ἐκεῖνος ἐξηγήσατο.» Αὐτοῦ δὲ ἔστι φωνή· «Οὐχ ὅτι τὸν πατέρα τις ἑώρακεν εἰ μὴ ὁ ὢν ἐκ τοῦ θεοῦ, οὗτος ἑώρακε τὸν πατέρα», καί· «Οὐδεὶς οἶδε τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατήρ, οὐδὲ τὸν πατέρα. τις οἶδεν εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι.» Ἀπεκάλυψε δὲ ὅτι πατήρ (ἐστιν), οὐ τί τὴν φύσιν ἐστίν. Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὰ διάφορα τῶν ὄψεων σχήματα, ὡς οὐδεὶς τὴν θείαν ἐθεώρησε φύσιν· ἄλλως γὰρ ὤφθη τῷ Ἀβραὰμ καὶ ἄλλως τῷ Μωυσεῖ, (ἑτέρ)ως τῷ Μιχαίᾳ καὶ ἄλλως τῷ Δανιήλ, καὶ μέντοι καὶ ὁ Ἰεζεκιὴλ ἕτερον ἐθεάσατο σχῆμα. (Τὸ δὲ θεῖο)ν οὐ πολύμορφον ἀλλ’ ἀνείδεόν τε καὶ ἀσχημάτιστον, ἀσύνθετόν τε καὶ ἁπλοῦν (καὶ ἀόρατον καὶ) ἀνέφικτον. Διά τοι τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ θεός φησιν· «Ἐγὼ ὁράσεις ἐπλήθυνα (καὶ ἐν χερσὶ προ)φητῶν ὡμοιώθην», οὐκ ὤφθην· ὡς γὰρ βούλεται, σχηματί(ζ)ει τὰς ὄψεις. 2 (Καὶ σεραφὶμ εἱστήκεισαν) κύκλῳ αὐτοῦ, ἓξ πτέρυγες τῷ ἑνὶ καὶ ἓξ πτέρυγες τῷ ἑνί· καὶ 106 α ταῖς μὲν δυσὶ κατεκάλυπτον τὰ πρόσωπα αὐτῶν, ταῖς δὲ δυσὶ κατεκάλυπτον τοὺς πόδας αὐτῶν καὶ ταῖς δυσὶν ἐπέτοντο.
3 Καὶ ἐκέκραγεν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον καὶ ἔλεγον· Ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος Σαβαώθ, πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ. Τοῦ ἀλαζόνος βασιλέως κατηγορ(εῖ) τῶν ἁγίων σεραφὶμ ἡ εὐλάβεια. Ὁ μὲν γὰρ ἀναιδῶς τῆς μηδαμόθεν αὐτῷ προσηκούσης κατετόλμησε λειτουργίας, αἱ δὲ ἀόρατοι δυνάμεις τὴν ἐπουράνιον ὑμνῳδίαν πεπιστευμέν(αι) τῷ σχήματι τὸ δέος ἐμήνυον· ἐκάλυπτον γὰρ τὰ πρόσωπα ὡς οὐδὲ τὴν αἴγλην ἰδεῖν δυνάμεναι τὴν ἐκ τῆς δεσποτικῆς ἀπαστράπτουσαν θέας, κατέκρυπτον δὲ καὶ τοὺς πόδας καὶ διὰ τούτου τὴν δουλείαν σημαίνουσαι καὶ τὸ δέος ἐμφαίνουσαι καὶ τὴν λειτουργίαν εὐσχημόνως ἀποπληροῦσαι. Ἡ δὲ πτῆσις τὸ μετάρσιον αἰνίττεται τοῦ φρονήματος. Τοῦτον δὲ τὸν ὕμνον προσέφερον καὶ τὴν μίαν τῆς θεότητος φύσιν διὰ τῆς κύριος φωνῆς αἰνιττόμεναιἑνικῶς γὰρ τοῦτο προσέφερονκαὶ τῆς τριάδος τὸν ἀριθμὸν ὑπεμφαίνουσαιτρὶς γὰρ ἐπεφώνουν τὸ ἅγιος. Τὸ μὲν γὰρ ἅγιος ἅγιος ἅγιος τῆς τριάδος δηλωτικόν, τὸ δὲ κύριος Σαβαὼθ τῆς φύσεως τῆς μιᾶς σημαντικόν. Ὑμνεῖ δὲ τὰ σεραφὶμ τὴν ἀί̈διον φύσιν ὡς μὴ μόνον τὸν οὐρανὸν ἀλλὰ καὶ τὴν γῆν ἅπασαν τῆς δόξης ἐμπλήσασαν.
Τοῦτο δὲ ἡ τ(οῦ) θεοῦ καὶ (σωτῆρο)ς ἡμῶν πεποίηκεν ἐνανθρώπησις· μετὰ γὰρ δὴ τὴν δεσποτικὴν ἐπιφάνειαν ἐδέξατο τὰ ἔθνη τὴν τῆς θεογνωσίας ἀκτῖνα. 4 Καὶ ἐπήρθη τὸ ὑπέρθυρον ἀπὸ τῆς φωνῆς ἧς ἐκέκραγον, καὶ ὁ οἶκος ἐπλήσθη καπνοῦ. Τὰ γὰρ ἐσόμενα μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐνανθρώπησιν προδεδηλωκότων τῶν σεραφίμ, ἀναγκαίως μηνύεται καὶ τῶν δύο λαῶν ἡ συνάφεια. Ἀπὸ γὰρ τῆς φωνῆς, ᾗ τὴν γῆν ἅπασαν πεπληρῶσθαι τῆς θείας δόξης ἐμήνυεν, ἐπήρθη τὸ ὑπέρθυρον· τοῦτο δὲ γενόμενον περιττὴν τῶν θυρῶν ἐδείκνυ τὴν χρείαν· τῶν δὲ θυρῶν οὐκ ἐπικειμένων εἰσιτητὸν ἦν εἰς τὸν οἶκον τῷ βουλομένῳ λοιπόν. Ἐπειδὴ γὰρ Ὀζίας τοῦ νόμου κρατοῦντος ἔτι παρανόμως κατετόλμησε τῶν ἀδύτων, προσημαίνεται διὰ τῆς ὄψεως τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἡ κλῆσις. Μὴ γὰρ δή τις νομιζέτω φησὶν ἐν τῷ ναῷ περιγεγράφθαι τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων τὴν δόξαν· ὁ γὰρ τῶν ὅλων δεσπότης τὰ πάντα πληροῖ. Καὶ τοῦτο δὲ οὐκ εἰς μακρὰν δῆλον γενήσεται·
ἅπαντες γὰρ οἱ ἄνθρωποι τὸ τῆς θεογνωσίας εἰσδεξάμενοι φῶς πανταχοῦ ναοὺς ἀναστήσουσι τῷ τῶν ὅλων δημιουργῷ, ἐκείνων δὲ πληρουμένων τῆς δόξης οὗτος τῆς προτέρας γυμνωθήσεται δόξης καὶ ἀντὶ τοῦ θείου φωτὸς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ πυρὸς εἰσδέξεται τὸν καπνόν. Τοῦτο δὲ καὶ κατὰ τὸν καιρὸν γεγένητ(αι) τοῦ σταυροῦ· ἐσχίσθη γὰρ τὸ καταπέτασμα καὶ τῆς ἐπανθούσης τῷ ναῷ χάριτος τὴν ἀπόστασιν ἔδει(ξεν). 5 Καὶ εἶπον· Ὢ τάλας ἐγώ, ὅτι κατανένυγμαι, ὅτι ἄνθρωπος ὢν καὶ ἀκάθαρτα χείλη [ἔχων ἐν μέσῳ λαοῦ ἀκάθαρτα χείλη] ἔχοντος ἐγὼ οἰκῶ καὶ τὸν βασιλέα κύριον Σαβαὼθ εἶδον τοῖς ὀφθαλμοῖς μου. Τοῦτο σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν· «Οἴμοι ὅτι ἐσιώπησα· ἀνὴρ γὰρ ἀκάθαρτος χείλεσιν ἐγὼ καὶ (ἐν) μέσῳ λαοῦ ἀκαθάρτου χείλεσιν ἐγὼ οἰκῶ.» Σύμφωνος δὲ καὶ τῶν Ἄλλων ἡ ἑρμη(νεία). Αἰνίττεται δὲ τὴν γεγενημένην ἐπὶ τῇ παρανομίᾳ τοῦ Ὀζίου σιγήν· καὶ διὰ (τοῦτο ἑαυτὸν) ἀκάθαρτον χείλεσιν ὀνομάζει ὡς κεκοινωνηκὼς τῷ τολμήματι διὰ (τῆ)(ς) (σιωπῆ)(ς) τὴν αὐτὴν δὲ καὶ τοῦ λαοῦ κατηγορίαν πεποίηταικαὶ τὴν θείαν δέδιεν ἐ(πιφάνειαν ὡς δι)καστικὴν παρουσίαν.
6 Καὶ ἀπεστάλη πρός με ἓν τῶν σεραφίμ, (καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ εἶχεν) ἄνθρακα (ὃν τ)ῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου 7 καὶ ἥψα(το τοῦ στόματός μου καὶ) 106 β εἶπεν. Ἰδοὺ ἥψατο τοῦτο τῶν χειλέων σου καὶ ἀφελεῖ τὸ ἀνόμιμ[όν] (σου) καὶ τὰς ἁμαρτίας περικ(αθαριεῖ). Καὶ τοῦτο δηλοῖ τῆς σιωπῆς τὸ πλημμέλημα· οὐκ ἄλλῳ γάρ τινι μορίῳ τοῦ σώματος ἀλλὰ τῷ στόματι τὸν ἄνθρακα τὸ σεραφὶμ προςενήνοχεν. Ἐλέγχει δὲ καὶ τὴν τοῦ Ὀζίου παρανομίαν τὸ γεγονός· ὁ μὲν γὰρ τοῦ θυσιαστηρίου λίαν ἀναιδῶς κατετόλμησεν, τὸ δὲ σεραφὶμ καὶ πυρὸς ἔχον προσηγορίαν καὶ θείας λειτουργίας ἠξιωμένον οὐ γυμνῇ τῇ χερὶ τῇ δὲ λαβίδι τὸν ἄνθρακα ἔλαβε καὶ τοῦτον ἐπιθὲν τῷ τοῦ προφήτου στόματι ἐμήνυσεν αὐτῷ τὴν τῆς ἁμαρτίας ἀπαλλαγήν. Προδιαγράφεται δὲ καὶ προδιατυποῦται διὰ τούτων ἡ τῶν ἡμετέρων ἀγαθῶν μετουσία, ἡ διὰ τοῦ δεσποτικοῦ σώματός τε καὶ αἵματος τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγή. 8 Καὶ ἤκουσα τῆς φωνῆς κυρίου λέγοντος· Τίνα ἀποστείλω, καὶ τίς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον; Οὐκ ἀγνοῶν ὃν ἀποστεῖλαι προσήκει ταῦτά φησιν ὁ δεσπότης ἀλλὰ τὸν προφήτην εἰς διακονίαν προτρέπων. Δηλοῖ δὲ τοῦτο καὶ τὰ ἑξῆς·
Καὶ εἶπον· Ἰδοὺ ἐγώ, ἀπόστειλόν με. Ὑπὲρ τῆς προτέρας ὁ προφήτης ἀπολογεῖται σιγῆς καὶ ἕνα ἐλέγξαι μὴ βουληθεὶς παντὸς τοῦ λαοῦ τὸν ἔλεγχον ἀναδέχεται. Οὐδὲ γὰρ τὴν τιμὴν ἁρπάζων αὐτοχειροτόνητος τρέχει ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς προτέρας ἀπολογούμενος σιωπῆς καὶ τοὺς παρὰ τοῦ λαοῦ κινδύνους ἀναδεχόμενος. 9 Καὶ εἶπε· Πορεύθητι καὶ εἶπον (τῷ) λαῷ τούτῳ· Ἀκοῇ ἀκούσητε καὶ οὐ μὴ συνῆτε καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε. Τὴν ἐσομένην Ἰουδαίοις ἐπὶ τῆς δεσποτικῆς ἐπιφανείας ἀντιλογίαν προαγορεύει· καὶ γὰρ ἀκούσαντες τῶν θείων λογίων οὐκ ἤκουσαν καὶ τὰ μυρία θαύματα θεωροῦντες συνιδεῖν οὐκ ἠθέλησαν. Οὗ δὴ χάριν ὁ κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις προέλεγεν· «Εἰς κρίμα ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσι καὶ οἱ βλέποντες τυφλοὶ γένωνται.» Οἱ μὲν γὰρ τὸ σῶμα τυφλώττοντες ἑώρων αὐτὸν τοῖς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοῖς, οἱ δὲ ὑγιεῖς ἔχοντες τοὺς τοῦ σώματος ὀφθαλμοὺς τυφλὸν εἶχον τῆς διανοίας τὸ ὀπτικόν. Οὐ μόνον δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς μεμυκότας εἶχον ἀλλὰ καὶ τὰς ἀκοὰς βεβυσμένας. Τούτου χάριν ὁ κύριος ἔλεγεν·
PG 81:247«Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.» Ὁ μέντοι προφήτης, μᾶλλον δὲ ὁ τοῦ προφήτου θεός, διδάσκει διὰ τῶν ἑξῆς, ὡς κατὰ γνώμην αὐτοῖς προσγέγονε ταῦτα τὰ πάθη. Ἐπάγει γάρ· 10 Ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσι καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσι καὶ ἐπιςτρέψωσι, καὶ ἰάσομαι αὐτούς. Οὐχ ἡ φύσις ἀλλ’ ἡ γνώμη τὰ πάθη ταῦτα εἰργάσατο· οὐ γὰρ τυφλοὶ κατὰ φύσιν ἦσαν, ἀλλ’ αὐτοὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκάμμυσαν καὶ βαρέως τῶν θείων λογίων ἤκουσαν ὥσπερ ἑαυτοῖς πολεμοῦντες καὶ τὴν διὰ τῆς θέας καὶ τὴν διὰ τῆς ἀκροάσεως καὶ τῆς ἐντεῦθεν φυομένης μεταμελείας ἀπωθούμενοι σωτηρίαν. Καὶ τοῦτο δὲ ὁ Σύμμαχος σαφέστερον εἴρηκεν· «Ὁ λαὸς οὗτος τὰ ὦτα ἐβάρυνε καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἔμυσε, μήπως ἴδῃ ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς ὠσὶν (ἀκ)ούσῃ καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ οὐ μὴ συνῇ καὶ ἐπιστραφῇ καὶ ἰαθῇ.» Ταῦτα δὲ πάντα οὐ φυσικὴν (τῶν μ)ορίων ἀσθένειαν ἀλλὰ τὴν γνωμικὴν ἀπιστίαν σημαίνει· ἑκόντες γάρ φησι καὶ τυφλώ(ττουσι καὶ κωφ)εύουσι καὶ πάντα πόρον κινοῦσιν, ἵνα μὴ τύχωσι σωτηρίας. 11 Καὶ εἶπον·
Ἕως (πότε κύριε; Ἠρό)μην δὲ ἐγὼ τῆς ἀπειθείας τὸν χρόνον μαθεῖν ποθῶν. Καὶ εἶπεν· Ἕως ἂν ἐρημω(θῶσι πόλεις παρὰ) τὸ μὴ κατοικεῖσθαι καὶ οἶκοι παρὰ τὸ μὴ εἶναι ἀνθρώπους καὶ ἡ γῆ καταλειφ(θήσεται ἔρημος). Μέχρι τέλους φησὶν ἐπιμενοῦσι τῇ πονηρίᾳ, καὶ οὐδὲ (ἡ) τιμωρία 107 α μετα(βο)λὴν αὐτοῖς τινα πραγματεύσεται· οὔτε γὰρ ἡ τῶν πόλεων πόρθησις οὔτε ἡ τῶν οἰκιῶν κατάλυσις οὔτε τῆς γῆς ἁπάσης ἡ ἐρημία αἴσθησιν αὐτοῖς τινα καὶ τῆς παρανομίας πραγματεύσεται γνῶσιν. Αἰνίττεται δὲ διὰ τούτων τὰ ὑπὸ Ῥωμαίων αὐτοῖς ἐπενεχθέντα κακά. Καὶ ὁ θεῖος δέ γε ἀπόστολος τὰ αὐτὰ τῷ προφήτῃ φησίν· «Ἡ ἐκλογὴ ἐπέτυχεν, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπωρώθησαν, καθὼς γέγραπται· Ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς πνεῦμα κατανύξεως, ὀφθαλμοὺς τοῦ μὴ βλέπειν καὶ ὦτα τοῦ μὴ ἀκούειν, ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας.» Τὸ δὲ ἔδωκεν οὐκ ἐνεργητικῶς δεῖ νοεῖν· εἰ γὰρ αὐτὸς ἔδωκε καὶ μὴ βλέπειν ἠνάγκασε, πῶς εὐθύνας εἰσπράττεται; Πῶς ἀπειθοῦντας κολάζει; Οὐκοῦν τὸ ἔδωκεν ἀντὶ τοῦ συνεχώρησε τέθεικεν· ἐριστικῶς γὰρ καὶ φιλονείκως διακειμένους τοῖς οἰκείοις εἴασεν ἀκολουθεῖν λογισμοῖς· αὐτεξούσιον γὰρ πεποίηκε τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν.
12 Καὶ μετὰ ταῦτα μακρυνεῖ ὁ θεὸς τοὺς ἀνθρώπους. Τὸ μακρυνεῖ «μακρὰν ποιήσει» ὁ Σύμμαχος εἴρηκε, τουτέστιν· εἰς αἰχμαλωσίαν ἐκπέμψει αὐτούς. Καὶ πληθυνθήσονται οἱ καταλειφθέντες ἐπὶ τῆς γῆς· 13 Καὶ ἔτι ἐπ’ αὐτῆς ἐστι τὸ ἐπιδέκατον, καὶ πάλιν ἔσται εἰς προνομὴν ὡς τερέβινθος καὶ ὡς βάλανος ὅταν ἐκπέσῃ ἐκ τῆς θήκης αὐτῆς. Διὰ τούτων σημαίνει καὶ τὴν προτέραν αὐτῶν καὶ τὴν δευτέραν πολιορκίαν. Οὐεσπ(ας)ιανὸς (μὲν) (γὰρ) πρῶτος στρατηγῶν αὐτοῖς ἐπεστράτευσεν· εἶτα μετὰ τὴν Νέρωνος τελευτὴν τὸν υἱὸν Τίτον καταλιπὼν αὐτὸς διὰ τὴν βασιλείαν ἀνέστρεψεν. Ὁ Τίτος τοίνυν τὴν πόλιν πολιορκήσας καὶ τὸν ναὸν ἐμπρήσας καὶ πολλοὺς δορυαλώτους λαβὼν εἰς τὴν Ῥωμαίων ἐπανῆλθε μητρόπολιν. Ἀλλ’ οἱ τὰς ἐκείνων διαφυγόντες χεῖρας πάλιν ἐπανῆλθον καὶ τὴν πόλιν ᾤκησαν· πολλῷ δὲ οὗτοι τῶν προτέρων οἰκητόρων ἦσαν ἐλάττους· οὗ δὴ χάριν αὐτοὺς τὸ ἐπιδέκατον ἐκείνων καλεῖ, τουτέστι δεκατημόριον. Ἀλλὰ πάλιν Ἀδριανὸς αὐτοῖς στασιάσασι παντελῆ ἐπήγαγεν ὄλεθρον καὶ αὐτὴν δὲ τῆς πόλεως τὴν προσηγορίαν ἐνήλλαξεν ἐκ τῆς οἰκείας ἐπωνυμίας ταύτην καλεῖσθαι κελεύσας· Αἰλία γὰρ ἐκεῖθεν προσηγορεύθη·
Αἴλιος γὰρ ἐπίκλην ὠνομάζετο. Ταῦτα τῷ προφήτῃ διαγορεύων εἶπεν ὁ θεὸς ὅτι πάλιν ἔσται εἰς προνομήν. Καὶ τὴν ἐρημίαν αὐτῆς σημαίνων καὶ τῆς καρδίας τὸ ἄκαρπον καὶ ἀντίτυπον, οὐκ ἀπῄκασε δένδρῳ καρπίμῳ ἀλλὰ τερεβίνθῳ καὶ βαλάνῳ καὶ τούτοις φύλλω(ν ἐστ)ερημένοις. Ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον· «Ἔσται εἰς καταβόσκησιν ὡς δρῦς καὶ ὡς βάλανος, ἥτις ἀποβαλοῦσα τὰ φύλλα ἵσταται μόνη.» Σαφῶς γὰρ διὰ τούτων δεδήλωκεν ὅτι κατεβοσκήθη ὑπὸ ἀλλ(ογενῶν) ἀνθρώπων καθάπερ ὑπὸ χοίρων αἱ βάλανοι καὶ μεμένηκεν ἔρημος τῶν ἀγαθῶν ὡς δρῦς καὶ βάλανος καρπῶν καὶ φύλλων γεγυμνωμέναι. Ταῦτα ἐν τῇ βασιλείᾳ Ἰωάθαμ καὶ ἰδὼν καὶ μαθὼν ὁ προφήτηςμετὰ γὰρ τὸν Ὀζίαν αὐτὸς ἐβασίλευσεν τὰ ἐπὶ Ἄχαζ λοιπὸνυἱὸς δὲ αὐτὸς τοῦ Ἰωάθαμ γεγενημένα τε καὶ τεθεσπισμένα συγγράφει. Ἀλλ’ ὁ μὲν Ἰωάθαμ εὐσεβείας τρόφιμος ἦν, ὁ δὲ Ἄχαζ ἐκ δι(αμέτρου) παράνομός τε ἅμα καὶ δυσσεβής.
Οὗ δὴ χάριν τῆς θείας κηδεμονίας οὐκ ἔτυχεν, ἀλλὰ πολέμου συγκροτηθέντος καὶ τοῦ βασιλέως τῶν δέκα φ(υλῶν) παραταξαμένουΦακεὲ δὲ ἦν ὄνομα τούτῳ Ῥομελίου υἱόςἀ(ποβάλλει) μὲν ἑκατὸν εἴκοσι χιλιάδας ἐν τῷ πολέμῳ, ἐξανδ(ραποδίζουσι δὲ) οἱ νενικηκότες γυναικῶν καὶ παιδίων ἑτέρας χιλιά(δας διακοσίας. Ἀλλὰ) τοὺς μὲν αἰχμαλώτους Ὠδὴδ ὁ προφήτης ἀφεθῆναι π(εποίηκεν)[ἡ δὲ τῶν] 107 β Παραλειπομένων ἱστορία διδάσκει ταῦταπρὸς τοὺς νενικηκότας εἰπών· «Ἰδοὺ ὀργὴ τοῦ θεοῦ τῶν πατέρων ὑμῶν ἐπὶ τὸν Ἰούδαν, καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς τὰς χεῖ(ρας) ὑμῶν, καὶ ἀπεκτείνατε ἐν αὐτοῖς ἐν ὀργῇ, καὶ ἕως τῶν οὐρανῶν ἔφθασεν. Καὶ νῦν υἱοὺς Ἰούδα καὶ Ἱερουσαλὴμ ὑμεῖς λέγετε κατακτήσασθαι εἰς δούλους καὶ δούλας· Οὐκ ἰδοὺ οὔκ εἰμι μεθ’ ὑμῶν, μαρτύρεται κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν· πλημμέλεια μεθ’ ὑμῶν κυρίῳ τῷ θεῷ ὑμῶν.
Καὶ νῦν ἀκούσατέ μου καὶ ἀποστρέψατε τὴν αἰχμαλωσίαν ἣν ᾐχμαλωτεύσατε ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν, ὅτι ὀργὴ κυρίου ἐφ’ ὑμᾶς.» Οὗτος ὁ θαυμάσιος προφήτης καὶ τὴν αἰτίαν ὑποδείξας τῆς ἥττης διὰ γὰρ τὴν ἀσέβειαν παρέδωκεν αὐτοὺς ὀργισθεὶς ὁ θεόςκαὶ τῆς συγγενείας ἀναμνήσας ἔπεισεν ἀφεῖναι τοὺς δοριαλώτους γεγενημένους. Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ τοιαῦτα πέπονθεν ὁ δυσσεβὴς βασιλεύς· καὶ γὰρ Ἰδουμαῖοι τοὺς πελάζοντας καὶ Ἀλλόφυλοι τοὺς γειτονεύοντας ἐξηνδραπόδισαν. Ὁ δὲ παράνομος βασιλεύς, δέον παρὰ τοῦ θεοῦ τὴν συμμαχίαν αἰτῆσαι, πρὸς τὸν τῶν Ἀσσυρίων κατέφυγε βασιλέα. Ὁ δὲ φιλάνθρωπος δεσπότης καὶ μὴ καλούμενος συμμαχεῖ καὶ καταφρονούμενος προμηθεῖται. Τοῦτο δὴ κἀνταῦθα πεποίηκεν· τοῦ γὰρ Φακεὲ τὸν βασιλέα τῶν Σύρων εἰς συμμαχίαν καλέσαντος καὶ μετ’ ἐκείνου τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐπὶ πολιορκίᾳ κατειληφότος ἐξεδειματώθη μὲν εἰκότως ὁ ἀνόσιος βασιλεύς, ἔδεισε δὲ καὶ ὁ λαός· ἡ γὰρ πεῖρα τῶν ἤδη συμβεβηκότων ἠνάγκαζεν ὀρρωδεῖν. Οὕτως δὲ αὐτοὺς τὸ δέος κατέσεισεν ὡς ἐοικέναι δένδροις ὑπὸ σφοδροτέρας ἀνέμων προσβολῆς κλονουμένοις. Ὁ δὲ φιλάνθρωπος δεσπότης ταῦτα δρᾶσαι τῷ προφήτῃ παρεκελεύσατο·
PG 81:2497 3 Ἔξελθε εἰς συνάντησιν τῷ Ἄχαζ [σὺ] καὶ ὁ καταλειφθεὶς Ἰασοὺβ ὁ υἱός σου πρὸς τῇ κολυμβήθρᾳ τῆς ἄνω ὁδοῦ τοῦ κναφέως. Οὐδαμοῦ μετὰ τοῦ παιδὸς ὁ προφήτης ἐκελεύσθη θεσπίσαι, ἐνταῦθα δὲ μόνον παραλαβεῖν τὸν υἱὸν προσετάχθη, ἐπειδὴ μέλλει τοῦ Ἐμμανουὴλ προαγορεύειν τὴν γέννησιν καὶ τὸν Ἄχαζ διδάσκειν, ὡς διὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ τεχθησόμενον τῆς θείας ἀπολαύσεται κηδεμονίας αὐτὸς διὰ τὴν οἰκείαν παρανομίαν τιμωρίας ἄξιος ὤν. 4 Καὶ ἐρεῖς αὐτῷ· Φύλαξαι τοῦ ἡσυχάσαι, μὴ φοβοῦ, μηδὲ ἡ ψυχή σου ἀσθενείτω, μηδὲ φοβηθῇς ἀπὸ τῶν δύο ξύλων τῶν δαλῶν τῶν καπνιζομένων τούτων· ὅταν γὰρ ὀργὴ τοῦ θυμοῦ μου γένηται, πάλιν ἰάσομαι. Τὸ φύλαξαι τοῦ ἡσυχάσαι ὁ (μὲν) Σύμμαχος «φύλαξαι καὶ ἡσύχασον» ἡρμήνευσεν, ὁ δὲ Ἀκύλας «φύλαξαι καὶ ἡσύχαζε», ὁ δὲ Θεοδοτίων «πρόσεχε καὶ ἡσύχαζε». Ἀντὶ τοῦ· Μὴ (πολεμήσῃ)ς μηδὲ παρατάξῃ, νικήσεις γὰρ ἡσυχάζων διὰ τὴν ἐμὴν (ἀγαθότητα). (Ἐγ)ὼ πατάσσω καὶ ἐγὼ ἰῶμαι· καὶ γὰρ τὴν προτέραν παι(δείαν δι)ὰ τὴν σὴν ἐπήγαγον παρανομίαν καὶ νῦν ἐπαμύνω διὰ τὸν (ἐκ σοῦ τεχθη)σόμενον. Μὴ τοίνυν δείσῃς τούτους·
PG 81:253δαλοῖς γὰρ ἐοίκασι 108 α καπνιζομένοις ἀλλ’ οὐ φλεγομέν(οις)ἀντὶ τοῦ· φοβοῦσι μέν, οὐ βλάψουσι δέ. Δαλὸς δέ ἐστιν (ἡμι)φλεγὲς ξύλον ἔχον μὲν τοῦ πυρὸς τὰ λείψανα, τῆς δὲ φλογὸς ἐστερημέν(ον. Καὶ) ὁ υἱὸς τοῦ Ἀρὰμ καὶ ὁ υἱὸς τοῦ Ῥομελίου, 5 ὅτι ἐβουλεύσαντο βουλὴν πονηρὰν Ἐφραὶμ καὶ ὁ υἱὸς τοῦ Ῥομελίου κατὰ σοῦ λέγοντες· 6 Ἀναβησόμεθα εἰς τὴν Ἰουδαίαν καὶ κακώσομεν αὐτὴν καὶ συλλαλήσαντες αὐτοῖς ἀποστρέψομεν αὐτοὺς πρὸς ἡμ(ᾶς) καὶ βασιλεύσομεν αὐτοῖς τὸν υἱὸν Ταβεήλ, 7 τάδε λέγει κύριος Σαβαώθ· Οὐ μὴ μείνῃ ἡ βουλὴ αὕτη οὐδὲ ἔσται. Καὶ τοὺς ἐκείνων ἐγύμνωσε λογισμοὺς καὶ τὴν ἰδίαν δεδήλωκε ψῆφον· Ἐγὼ γάρ φησι διασκεδάσω τὴν ἐκείνων βουλήν. 8 Ἀλλ’ ἡ κεφα(λὴ) Ἀρὰμ Δαμασκὸς καὶ ἡ κεφαλὴ Δαμασκοῦ Ῥασήν. Ἀρὰμ τοὺς Σύρους ὀνομάζει· τούτων φησὶ Δαμασκὸς μητρόπολις· τῆς δὲ Δαμασκοῦ ὁ βασι(λεὺς) Ῥασὴν τούτων ἄρχει μόνων, τῆς δὲ Ἱερουσαλὴμ οὐκέτι· τὴν γὰρ τῶν Σύρων αὐτῷ δέδωκε βασιλείαν. Καὶ ἔτι ἑξήκοντα καὶ πέντε ἔτη καὶ ἐκλείψει ἡ βασιλεία Ἐφραὶμ ἀπὸ λαοῦ. Τὴν αἰχμαλωσίαν προλέγει τὴν ὑπὸ Σαλμανάσαρ καὶ Σεναχηρὶμ γενομένην.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Πρῶτος μὲν γὰρ ὁ Φουὰ τὸν φόρον ἐπέθηκε, μετ’ ἐκεῖνον δὲ Θεγλαφαλασὰρ ἐνίας ἐξηνδραπόδισε πόλεις, εἶτα Σαλμανάσαρ τὰς πλείστας, καὶ τὰς ὑπολειφθείσας Σεναχηρίμ. 9 Καὶ ἡ κεφαλὴ Ἐφραὶμ Σομόρων καὶ ἡ κεφαλὴ Σομόρων υἱὸς τοῦ Ῥομελίου. Σομόρων τὴν Σαμάρειαν ἀπὸ τοῦ ὄρους καλεῖ· Σομόρων δὲ ἐκλήθη τὸ ὄρος ἀπὸ τοῦ πρώτου κτησαμένου, ἀπὸ δὲ τοῦ ὄρους ἡ πόλις. Σαμάρεια δέ ἐστιν ἡ νῦν Σεβαστὴ καλουμένη. Λέγει τοί(νυν) ὅτι τῶν δέκα φυλῶν ἡ Σαμάρεια βασιλεύει, τῆς δὲ Σαμαρείας ὁ τοῦ (Ῥομελίου) υἱός, καὶ τούτους αὐτοὺς ὑπερβῆναι τοὺς ὅρους οὐ συγχωρήσω. Κα(ὶ τὴν) ἀπιστίαν αὐτῶν εἰδὼς ἐπήγαγεν· Καὶ ἐὰν μὴ πιστεύσητε, οὐ(δὲ μὴ συνῆτε). Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως· «Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, οὐ διαμενεῖτε», ὁ δὲ Θεοδοτίων· 6(Ἐὰν) μὴ πιστεύσητε, οὐδὲ μὴ πιστευθείητετῆς γὰρ πίστεως ἡ σωτηρία καρπός, (κατὰ δὲ) τοὺς Ἑβδομήκοντα· Οὐ μὴ συνῆτε, ὃ δηλοῖ ὅτι διὰ τῆς πίστεως τῶν θείων ἡ γν(ῶσις). 10 Καὶ προσέθετο κύριος λαλῆσαι τῷ Ἄχαζ λέγων· 11 Αἴτησαι σεαυτῷ σημ(εῖον παρὰ κυρίου) τοῦ θεοῦ σου εἰς βάθος ἢ εἰς ὕψος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ ἀπιστεῖς τ(οῖς εἰρημένοις) φησὶ καὶ ψεῦδος τὴν ἐμὴν νομίζεις ὑπόσχεσιν, ἐγὼ βεβαιώ(σω θαυματουργίᾳ) τοὺς λόγους. Αἴτησον τοίνυν ὅπερ βούλει σημεῖον εἴτε οὐράνιον (εἴτε ἐπίγειον· τοῦτο γὰρ) λέγει εἰς βάθος ἢ εἰς ὕψος. Ἀμφότερα δὲ τῷ τούτου παρέσχε παιδὶ Ἐζ(εκίᾳ) (τῷ βασιλεῖ), ἐν οὐρανῷ μὲν ἀναστρέψαι κελεύσας τὸν ἥλιον, ἐν δὲ τῇ γῇ τοὺς (Ἀσσυρίους κολάσας) καὶ μέντοι καὶ τὴν σωματικὴν αὐτῷ δωρησάμενος (ὑγείαν). 12 (Καὶ εἶπεν Ἄχαζ)· Οὐ μὴ αἰτήσω οὐδὲ μὴ πειράσω κύριον. Τούτοις δὲ τ(οῖς λόγοις οὐχ ὡς) (καὶ δίχα σημείου) (πιστεύων) 108 β ἀλλ’ ὡς ἀντιλέγων ἐχρήσατο. Οὗ δὴ χάριν (ὁ πρ)οφήτης οὐκ (αὐτῷ λοι)πὸν ἀλλὰ πάσῃ τῇ τοῦ Δαυὶδ διαλέγεται συγγενείᾳ καί φησιν· 13 Ἀκούσατε δὴ οἶκος Δαυίδ· Μὴ μικρὸν ὑμῖν ἀγῶνα παρέχειν ἀνθρώποις; Καὶ πῶς κυρίῳ παρέχετε ἀγῶνα; 14 Διὰ τοῦτο δώσει κύριος αὐτὸς ὑμῖν σημεῖον. Τοῦτο σαφέστερον ὁ Σύμμαχος καὶ ὁ Ἀκύλας ἡρμήνευσαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Μὴ οὐκ αὔταρκες ὑμῖν κοποῦν ἀνθρώπους, ὅτι κοποῦτε ἔτι καὶ τὸν θεόν μου;» Οὐκ ἀπόχρη φησὶν ὑμῖν τὸ τοῖς προφήταις ἀντιλέγειν, τὸ τοῖς θείοις ἀντιτείνειν θεράπουσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ τῷ δεσπότῃ κελεύοντι προφανῶς ἀπειθεῖτε; ἀλλ’ ὅμως καὶ μὴ βουλομένοις σημεῖον ὑμῖν δώσει καινὸν καὶ παράδοξον. Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. Τοῦτο ἀληθῶς σημεῖον καὶ εἰς βάθος καὶ εἰς ὕψος. Καὶ γὰρ ὁ Θεοδοτίων καὶ ὁ Ἀκύλας οὕτως τοῦτο ἡρμήνευσαν· «Βάθυνον εἰς ᾅδην ἢ ὕψωσον ἄνω.» Ὁ δὲ Ἐμμανουὴλ καὶ εἰς τὸν ᾅδην κατελήλυθε καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήλυθε καὶ τὸν εἰς τὸν ᾅδην κείμενον Ἀδὰμ εἰς οὐρανοὺς ἀνεβίβασεν. Ταύτην μέντοι τὴν προφητείαν οὐχ ὡς ἔτυχεν ἐπὶ τοῦ παρόντος προήνεγκεν ἀλλ’, ἐπειδὴ ἐδεδίεσαν τῶν πολεμίων τὴν προςβολὴν καταλύσειν ἀπειλούντων τὴν Δαυιτικὴν βασιλείαν, ἀναγκαίως διδάσκει ὡς ἀδυνάτοις ἐπιχειροῦσιν· Δεῖ γάρ φησι φυλαχθῆναι τὸ Δαυιτικὸν γένος, «ἕως ἂν ἔλθῃ ᾧ ἀπόκειται» καὶ παράσχῃ τὴν προσδοκωμένην εὐλογίαν τοῖς ἔθνεσιν. Ἐγὼ δὲ τὴν ἀναίδειαν Ἰουδαίων θαυμάζω μὴ δεχομένων τῆς παρθένου τὴν πρόρρησιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀκύλας γάρ φασι καὶ Θεοδοτίων καὶ Σύμμαχος οὐ παρθένον ἀλλὰ «νεᾶνιν» ἡρμήνευσαν. Ἔδει δὲ αὐτοὺς συνιδεῖν πρῶτον μὲν ὡς τῶν ἑβδομήκοντα ἀνδρῶν ἡ μαρτυρία τῆς ὑπὸ τριῶν γιγνομένης ἀληθεστέρα, μάλιστα ἐν πλήθει τοσούτῳ τὸ σύμφωνον ἔχουσα. Ἔχουσι δὲ ἀπὸ τοῦ χρόνου καὶ τὸ ἀξιόπιστον· πρὸ γὰρ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐνανθρωπήσεως μετέ(βαλον) τὴν θείαν γραφὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνὴν οὐδεμίαν πρόφασιν ἔχοντες κα(κουργί)ας. Πρὸς δὲ τούτῳ, ὅτι καὶ θεία χάρις αὐτοῖς εἰς τὴν συμφωνίαν συνήργησεν. (Θεοδο)τίων δὲ καὶ Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος μετὰ τὴν δεσποτικὴν ἐπιφάνειαν ἡρμήνευσαν τὴν θείαν γραφὴν καὶ τὰ Ἰουδαίων φρονοῦντες κακοήθως τὰς δεσποτικὰς (προ)ρρήσεις κατέβαλον. Ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ τοῦτο συνεσκίασε τὴν ἀλήθειαν. Καὶ γὰρ (τὸ τῆς) νεάνιδος ὄνομα Μωυσῆς ὁ νομοθέτης ἀντὶ τῆς παρθένου προσηγορίας δείκνυτ(αι τε)θεικώς· «Ἐὰν γάρ τίς» φησιν «εὕρῃ νεᾶνιν ἐν τῷ πεδίῳ καὶ κοιμηθῇ μετ’ αὐτῆς», τόδε καὶ τόδε ποιήσατε. Πλὴν μηδὲ τοῦτο δῶμεν εἰρηκέναι τὸν νομοθέτην. Ἀρκεῖ γὰρ εἰς ἀπόδει(ξιν ἡ) τοῦ σημείου προσηγορία. Σημεῖον γὰρ καὶ σημεῖον μέγιστον οὗτος ὁ τόκος καλεῖται·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὐδεὶς (δὲ σημεῖ)ον (κα)λεῖ τὸ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γιγνόμενον· εἰ γὰρ μὴ παρθενικός ἐστιν ἀλλὰ γα(μικὸς ὁ τό)κος, πῶς τὸ συνήθως κατὰ φύσιν ὁδεῦον σημεῖον προσαγορεύεται; Ἀλλὰ [τὴν Ἰουδαίων κ]ατηγορίαν ἐπὶ τοῦ παρόντος καταλίπωμεν, τῆς δὲ ἑρμηνείας ἐχώμεθα. Προθεσπίσας (τῆς παρθένου τὴν σύλληψ)ιν ὁ προφήτης καὶ τὸν παράδοξον τόκον, καὶ τὴν προσηγορίαν ἐ(πέθηκεν· Ἐμμανουὴλ) γὰρ τὸ βρέφος ὠνόμασεν. Δηλοῖ δὲ τοὔνομα τὸν μεθ’ ἡμῶν 109 α θεόν, τὸν ἐνανθρωπήσαντα θεόν, τὸν τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἀνειληφότα θεόν, τὸν ἑνωθέντα ταύτῃ θεόν, τὴν τοῦ θεοῦ μορφὴν καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἐν ἑνὶ υἱῷ γνωριζομένην. Εἶτα προαγορεύει κατὰ ταὐτὸν καὶ τὰ ἀνθρώπεια καὶ τὰ θεῖα· 15 Βούτυρον καὶ μέλι φάγεται. Τοῦτο ἀνθρώπειον. Πρὶν ἢ γνῶναι αὐτὸν ἢ προελέσθαι πονηρίαν ἐκλέξεται τὸ ἀγαθόν. 16 Διότι πρὶν ἢ γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν ἢ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέξασθαι τὸ ἀγαθόν. Τοῦτο οὐ κατὰ ἄνθρωπον ἀλλ’ ὑπὲρ ἄνθρωπον. Τῶν γὰρ ἀνθρώπων ἡ φύσις οὐκ εὐθὺς τικτομένη τὴν διάκρισιν δέχεται τοῦ ἀγαθοῦ καὶ τοῦ χείρονος, ἀλλὰ δεῖται χρόνων καὶ μέτρων ἡλικίας καὶ τότε μανθάνει τί μὲν ἀγαθὸν τί δὲ πονηρόν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὁ δὲ Ἐμμανουὴλ εὐθὺς ἀπὸ σπαργάνων ἀπώσατο τὴν τοῦ χείρονος αἵρεσιν. Οὕτω τὸ σημεῖον δεδωκὼς προλέγει τὴν σωτηρίαν· Καὶ καταλειφθήσεται ἡ γῆ ἣν σὺ φοβῇ ἀπὸ προσώπου τῶν δύο βασιλέων. Διὰ τοῦτόν φησι τὸν Ἐμμανουὴλ τεύξῃ τῆς σωτηρίας, ἐπειδὴ τέως ἐν τῷ σῷ γένει ἡ ἀνθρωπεία τούτου πεφύλακται φύσις. Ἐπειδὴ δὲ μικρὸν ὕστερον ἔμελλον ἄλλοι ἐπιέναι πολέμιοι, προλέγει κἀκεῖνα διδάσκων ὡς οὐδὲν ἀγνοεῖ τῶν ὅλων ὁ ποιητὴς ἀλλ’ αὐτὸς ἅπαντα πρυτανεύει καὶ πρὸς τὸ συμφέρον ἰθύνει. Διά τοι τοῦτο ἐπήγαγεν· 17 Ἀλλ’ ἐπάξει ὁ θεὸς ἐπὶ σὲ καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ πατρός σου ἡμέρας αἳ οὔπω ἥκασιν ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀφεῖλεν Ἐφραὶμ ἀπὸ Ἰούδα, τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων. Τὸ δέ· ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀφεῖλεν Ἐφραὶμ ἀπὸ Ἰούδα, οὕτως ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν· «ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἧς ἀπέστη Ἐφραὶμ ἀπὸ Ἰούδα». Οὕτω δὲ καὶ ὁ Ἀκύλας. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος ὅτι, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀπέστησαν αἱ δέκα φυλαὶ τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς καὶ τῆς Δαυιτικῆς βασιλείας, τοιαύτη κακοπραγία καὶ δυσημερία οὐ κατέλαβε τὴν τοῦ Ἰούδα φυλήν, οἵαν αὐτὸν ἀπειλεῖ καταλήψεσθαι. Τίς δὲ αὕτη; ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀσσυρίων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα δὲ τοιαύτας φησὶν ἡμέρας ἐπάξει ἐπὶ σὲ ὁ θεός, οἵας ἡμέρας οὐκ εἶδες ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἀφεῖλεν ἑαυτὸν ἀπὸ σοῦ ὁ Ἐφραίμ. Τίνες δὲ αὗται; τῶν Ἀσσυρίων ὁ βασιλεὺς ἐν ταύταις ἐπάγων σοι τὰ κακά. Οὐδὲ γὰρ τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων Ἐφραὶμ ἀφεῖλεν, ἀλλ’ ὁ θεὸς ἐπάξει τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων καὶ τοιαῦτα διὰ τούτου κακά, οἷα οὐκ εἶδεν ὁ Ἰούδας μετὰ τὸν τοῦ Ἐφραὶμ χωρισμόν. 18 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ συριεῖ κύριος μυίαις αἳ κυριεύσουσι μέρ(ους) ποταμοῦ Αἰγύπτου, καὶ τῇ μελίσσῃ ἥ ἐστιν ἐν χώρᾳ Ἀσσυρίων. Ἀντὶ δὲ τοῦ αἳ κυριεύσουσιν «ὅ (ἐστιν) ἐν μέρει ποταμοῦ Αἰγύπτου» ὁ Θεοδοτίων εἴρηκεν· οὕτω δὲ καὶ ὁ Σύμμαχος. Μυίας δὲ τοὺς Αἰγυ(πτίους) καλεῖ ὡς ἐλάττονα βλάψαντας, μελίττας δὲ τοὺς Ἀσσυρίους· σφοδρότερον γὰρ τῆς μελίττης τὸ (κέντρον). Μέμνηται δὲ καὶ τῶν Αἰγυπτίων καὶ τῶν Ἀσσυρίων ἡ τῶν Βασιλειῶν ἱστορία. Φαρ(αὼ γὰρ) Νεχαὼ τῶν Αἰγυπτίων ὁ βασιλεὺς καὶ τὸν Ἰωσίαν ἀνεῖλε καὶ τὸν Ἰωάχαζ τὸν τούτου (παῖδα) τῆς βασιλείας γυμνώσας αἰχμάλωτον ἔλαβε καὶ φόρον τελεῖν κατηνάγκασε τὸν Ἰούδαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀσσύριοι δὲ πρῶτον μὲν μετὰ τοῦ Σεναχηρὶμ τὰς ἄλλας τῆς Ἰουδαίας ἐξεπόρθησαν πόλεις, μετὰ δὲ ταῦτα (σὺν τῷ) Ναβουχοδονόσορ καὶ αὐτὴν ἐπολιόρκησαν τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸν θεῖον νεὼν ἐνέπρης(αν καὶ) τοὺς διαφυγόντας τὸν θάνατον δορυαλώτους ἀνήγαγον. Τοῦτο τὸ πλῆθος διδάσκων [ἐπήγαγεν]· 19 Καὶ ἐλεύσονται καὶ ἀναπαύσονται πάντες ἐν ταῖς φάραγξι τῆς χώρας καὶ ἐν ταῖς τρ(ώγλαις τῶν) πετρῶν καὶ εἰς τὰ σπήλαια καὶ εἰς πᾶσαν ῥαγάδα καὶ ἐν παντὶ ξύλῳ. (Διὰ τούτων) (ἁπάντων) τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων ᾐνίξατο. Προαγορεύει δὲ μετὰ ταῦτ(α τὴν παντελῆ τῶν) 109 β Ἀσσυρίων κατάλυσιν. Φησὶ γάρ· 20 Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ (ξυρής)ει κύριος ἐν τῷ ξυρῷ τῷ με(με)θυσμένῳ πέρα[ν] τοῦ ποταμοῦ βασιλέως Ἀσσυρίων τὴν κεφαλὴν καὶ τὰς τρίχας τῶν ποδῶν, ἔτι καὶ τὸν πώγωνα ἀφελεῖ. Ξυρὸν καλεῖ μεμεθυσμένον τὸν τῶν Μήδων καὶ Περσῶν βασιλέα. Οὗτος γὰρ τῆς δίκης γενόμενος ὄργανον τὴν βασιλείαν τῶν Βαβυλωνίων κατέλυσεν· ταύτην γὰρ καλεῖ κεφαλήν. Καὶ τοὺς πόδας ἐγύμνωσε τῶν τριχῶν, τῶν ὑπ’ αὐτοῦ στρατευομένων ἀφελὼν τὴν ἀνδρείαν. Ἀφελεῖ δὲ καὶ τοῦ πώγωνος τὴν εὐπρέπειαν ἀντὶ τοῦ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
γυναῖκας ἀντὶ ἀνδρῶν δείξει τοὺς πολεμίους. 21 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ θρέψει ἄνθρωπος δάμαλιν βοῶν καὶ δύο πρόβατα· 22 καὶ ἔσται ἀπὸ τοῦ πλεῖστον ποιεῖν γάλα φάγεται βούτυρον, ὅτι βούτυρον καὶ μέλι φάγεται πᾶς ὁ καταλειφθεὶς ἐπὶ τῆς γῆς. Μετὰ τὴν ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας τοῦ Ναβουχοδονόσορ ἐπάνοδον συνηθροίσθησαν ὅσοι διαπεφεύγασι καὶ πενίᾳ πλείστῃ συμβιοτεύσαντες ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ διέτριβον ἀπὸ θρεμμάτων ὀλίγων τὴν ἀναγκαίαν ποριζόμενοι χρείαν. Τῆς δὲ γῆς μηκέτι γεωργουμένης διὰ τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐρημίαν εὐπόρει πόας ἀφθόνου τὰ θρέμματα, ἡ δὲ πλείων τροφὴ πηγάζειν ἐποίει τὸ γάλα· οὗ δὴ χάριν καὶ τὰ ὀλίγα πρόβατα τὴν χρείαν ἐπλήρου. Ἐρημίαν τοίνυν ὁ προφητικὸς προεθέσπισε λόγος. Καὶ δῆλον ἐκ τῶν ἐπαγομένων· πάλιν γὰρ προδηλοῖ τὴν ἀκαρπίαν τῆς γῆς· 23 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσται πᾶς τόπος οὗ ἐὰν ὦσι χίλιαι ἄμπελοι χιλίων σίκλων εἰς χέρσον ἔσονται καὶ εἰς ἄκανθαν. Καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ εὔγεως καὶ πολλῆς ἠξιωμένη φιλοπονίας ἐρημίαν δέξεται παντελῆ. 24 Μετὰ βέλους καὶ τοξεύματος εἰσελεύσονται ἐκεῖ, ὅτι χέρσος καὶ ἄκανθα ἔσται πᾶσα ἡ γῆ. Ποιεῖ δὲ τὴν ἐρημίαν τῶν πολεμίων ἡ προσβολή.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
25 Καὶ πᾶν ὄρος ἀροτριώμενον ἀροτριωθήσεται· οὐ μὴ ἐπέλθῃ ἐκεῖ φόβος, ἔσται γὰρ ἀπὸ τῆς χέρσου καὶ ἀκάνθης εἰς βόσκημα προβάτου καὶ καταπάτημα βοός. Τὰ αὐτὰ διαφόρως λέγει ὅτι καὶ τὰ ἄγαν ἠροτριωμένα καὶ πολλῆς ἐπιμελείας ἀξιούμενα ὄρη, ἔνθα πάλαι φόβος οὐκ ἦν, καὶ αὐτὰ διὰ τὴν πολλὴν ἐρημίαν νομὴ βουκολίων καὶ ποιμνίων γενήσεται. Εἰ δὲ καὶ τροπικῶς ἐθέλοι τις τὸ χωρίον νοῆσαι, εὑρήσει καὶ οὕτω τῆς προφητείας τὸ ἀληθές· ὄρος γὰρ (ἦν) ἀροτριούμενον ὁ Ἰουδαίων λαὸς ὑπὸ νόμου καὶ προφητῶν γεωργούμενος, ἀδεῶς πολιτευ(όμεν)ος, ἡνίκα τῆς θείας συμμαχίας ἀπέλαυεν. Ἀλλὰ τοῦτο τὸ ὄρος ἐστέρηται τῶν (γε)ωργούντων διὰ τὴν ἀκαρπίαν καὶ νομὴ τῶν ἀλόγων ἐγένετο λογισμῶν. Οὕτω ταῦτα [τοῖς] Ἰουδαίοις προαγορεύσας ἀναλαμβάνει πάλιν τὸν περὶ τοῦ Ἐμμανουὴλ λόγον· 8 1 Καὶ εἶπε κύριος πρός με· Λάβε σεαυτῷ τόμον καινὸν μέγαν καὶ γράψον εἰς αὐτὸν γραφίδι ἀνθρώπου· (τοῦ ὀξ)έως προνομὴν ποιῆσαι σκύλων· πάρεστι γάρ. 2 Καὶ μάρτυράς μοι ποίησον πιστοὺς ἀνθρώπους, τὸν Οὐρίαν τὸν ἱερέα καὶ Ζαχαρίαν υἱὸν Βαραχίου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐρίου τοῦ ἱερέως ἡ τετάρτη μέμνηται τῶν Βασιλειῶν, Ζαχαρίου δὲ τοῦ προφήτου ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων. Συνήκμασαν δὲ ἀλλήλοις (κατὰ) τοὺς χρόνους Ὀζίου καὶ Ἰωάθαμ καὶ Ἄχαζ γενόμενοι. Διὰ μέντοι τούτων ἑκάτερον τάγμα (εἰς μαρ)τυρίαν τοῦ παραδόξου τόκου καλεῖ. Καὶ ἐπειδὴ προηγόρευσεν ἤδη τῆς παρθένου τὴν (γέννησιν), ὑπὲρ φύσιν δὲ ἦν τὸ εἰρημένον, διδάσκει τῆς συλλήψεως τὸν τρόπον. Καὶ καθά(περ τὴν ἁγίαν) παρθένον τὸ τῶν εὐαγγελίων δεξαμένην παράδοξον καὶ πυθομένην· «Πῶς ἔσται μοι (τοῦτο, ἐπεὶ ἄν)δρα οὐ γινώσκω», ὁ ἅγιος ἐδίδαξε Γ(αβ)ριὴλ τὸν τῆς συλλήψεως (τρόπον εἰρηκώς)· «Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, 110 α (διὸ) καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται, υἱὸς θεοῦ», οὕτως ἐνταῦθα τοὺς τῇ προρρήσει διαπιστοῦντας ὁ προφητικὸς πιστεύειν διδάσκει λόγος τὸν θεῖον τρόπον ἐπιδεικνὺς καὶ τὸ πανάγιον εἰσάγων πνεῦμα διαρρήδην λέγον· 3 Καὶ προσῆλθον πρὸς τὴν προφῆτιν, καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβε καὶ ἔτεκεν υἱόν. Εἶτα καὶ θεῖναι προσηγορίαν ὁ προφήτης τῷ τεχθέντι κελεύεται· Εἶπε γάρ μοί φησι κύριος·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Κάλεσον τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ταχέωςσκύλευσονὀξέωςπρονόμευσον. Καὶ γίνεται αὐτῷ ὄνομα τὸ πρᾶγμα· αὐτοῦ γάρ ἐστι τοῦ κυρίου φωνή· «Ἐὰν μή τις εἰσέλθῃ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ καὶ δήσῃ τὸν ἰσχυρόν, πῶς τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσει;» Καὶ εὐθὺς δὲ τεχθεὶς τὰ πρῶτα σκεύη τοῦ διαβόλου, τοὺς μάγους, εἰς προσκύνησιν εἵλκυσεν. Καὶ μέντοι καὶ πρὸ τοῦ τόκου κατὰ τὸν τῆσδε τῆς προφητείας καιρὸν καὶ τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῆς Συρίας διὰ τοῦ Ἀσσυρίου κατέλυσε τὴν ἰσχύν. Τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἐπαγομένων δηλοῖ· 4 Διότι πρὶν ἢ γνῶναι τὸ παιδίον καλεῖν πατέρα ἢ μητέρα λήψεται δύναμιν Δαμασκοῦ καὶ τὰ σκῦλα Σαμαρείας ἔναντι βασιλέως Ἀσσυρίων. Καθάπερ γὰρ ὁ Λευὶ πρὶν εἰς τόνδε παραχθῆναι τὸν βίον πρὸ ἑ(ξή)κοντα καὶ ἑκατὸν ἐτῶν διὰ τοῦ Ἀβραὰμ ἀποδεκατωθῆναι λέγεται ἐν τῇ ὀσφύι τοῦ πατριάρχου κρυπτόμενος, οὕτω καὶ πρὸ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως ὁ Ἐμμανουὴλ διὰ τοῦ Ἀσσυρίου καὶ τὴν Δαμασκὸν καὶ τὴν Σαμάρειαν δίκ(ας) ὑπὲρ τῶν κατὰ τὴν Ἱερουσαλὴμ γεγενημένων εἰσέπραξεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτῃ κελεύσας ὁ δεσπότης ἐπὶ τῶν πιστοτάτων μαρτύρων τὸν προφήτην συγγράψαι ἐν τῷ καινῷ τόμῳἔδει γὰρ ἐν τόμῳ καινῷ τὰ περὶ τοῦ καινοῦ καὶ παραδόξου τόκου γραφῆναι, ἀπειλεῖ λοιπὸν τοῖς τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ τὴν Ἰουδαίαν οἰκοῦσιν ὡς τῆς Δαυιτικῆς βασιλείας καταφρονοῦσι καὶ ταύτης προτιμῶσι τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῆς Σαμαρείας τὸν βασιλέα καὶ προλέγει τοῦ βασιλέως Ἀσσυρίων τὴν ἔφοδον, λέγει δὲ οὕτω· 5 Καὶ προσέθετο κύριος λαλῆσαί μοι ἔτι· 6 Διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι τὸν λαὸν τοῦτον τὸ ὕδωρ τοῦ Σιλωὰμ τὸ πορευόμενον ἡσυχῇ ἀλλὰ βούλεσθαι ἔχειν τὸν Ῥαασὶν καὶ τὸν υἱὸν τοῦ Ῥομελίου βασιλέα ἐφ’ ὑμῶν, 7 διὰ τοῦτο ἰδοὺ ἀνάγει κύριος ἐφ’ ὑμᾶς τὸ ὕδωρ τοῦ ποταμοῦ τὸ ἰσχυρὸν καὶ τὸ πολύ, τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων καὶ πᾶσαν τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ὕδωρ τοῦ Σιλωὰμ οὐ τὸν Ἄχαζ καλεῖ τὸν παράνομον ἀλλὰ τὸν ἐν (αὐτῷ) κρυπτόμενον βασιλέα τὸν Ἐμμανουὴλ προσαγορευθέντα, τὸν δεξάμενον προσηγορίαν Ταχέωςσκύλευσον ὀξέωςπρονόμευσον, περὶ οὗ εἴρηται· «Οὐκ ἐρίσει οὐδὲ κραυγάσει, οὐδὲ ἀκουσθήσεται ἐν ταῖς πλατείαις ἡ φωνὴ αὐτοῦ.» Οὕτω γὰρ καὶ ἐνταῦθα καλεῖται τὸ ὕδωρ τὸ πορευόμενον ἡσυχῇ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ μετὰ τὴν πρόρρησιν ταύτην προετίμων τὴν τῆς Σαμαρείας καὶ Δαμασκοῦ βασιλείαν, μάλα δικαίως αὐτοῖς τὸν βαρύτατον ἀπειλεῖ βασιλέα καὶ ποταμῷ ἀπεικάζει μεγίστῳ πλημμυροῦντι. Καὶ ἀναβήσεται ἐπὶ πᾶσαν φάραγγα ὑμῶν καὶ περιπατήσει ἐπὶ πᾶν τεῖχος ὑμῶν 8 καὶ ἀφελεῖ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἄνθρωπον ὃς δυνήσεται κεφαλὴν ἆραι ἢ δυνατὸν συντελέσασθαί τι. Καὶ ἔσται ἡ παρεμβολὴ αὐτοῦ ὥστε πληρῶσαι τὸ πλάτος τῆς χώρας σου. Τ(αῦτα) καὶ ἡ τετάρτη τῶν Βασιλειῶν διδάσκει καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων καὶ ὁ προ(φήτης) Ἱερεμίας· πάντας γὰρ τοὺς δυνατοὺς ἀπαγαγὼν ὀλίγους τῶν πενήτων τ(ῆς γῆς) κατέλιπε γεωργούς. Μεθ’ ἡμῶν ὁ θεός· 9 Γνῶτε ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε, ἐπακο(ύσατε ἕως) ἐσχάτου τῆς γῆς, ἰσχυκότες ἡττᾶσθε. Τὸ μεθ’ ἡμῶν ὁ θεὸς «Ἐμμανουὴλ» παρὰ τῷ (Ἑβραίῳ) κεῖται. Ἐπειδὴ τοίνυν τὴν τούτου σύλληψιν καὶ τὸν τόκον προεθέσπι(σεν) ὁ προφή(της), (εἰκότως) 110 β ἐπ’ αὐτῷ μέγα φρονεῖ καὶ γαυριᾷ κατὰ τῶν πο(λεμίω)ν καὶ λέγει τοῖς ἤδη νενι(κη)- κόσιν Ἰσραηλίταις καὶ Σύροις· Ἐὰν γὰρ πάλιν ἰσχύσητε, πάλιν ἡττηθήσεσθε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
10 Καὶ ἣν ἂν βουλὴν βουλεύσησθε διασκεδάσει κύριος, καὶ λόγον ὃν ἐὰν λαλήσητε οὐ μὴ ἐμμείνῃ ἐν ὑμῖν, ὅτι μεθ’ ἡμῶν ὁ θεός. Ταῦτα μὲν οὖν κατὰ τὴν πρόχειρον ἔννοιαν καὶ κατὰ τὴν τῶν προηρμηνευμένων ἀκολουθίαν νοητέον. Ἐπειδὴ δὲ τοὺς τὰς ἐσχατιὰς κατοικοῦντας ὁ προφήτης ἐκάλεσε καὶ αὐτοῖς προλέγει τὴν ἧτταν, ἀληθέστερον ἄν τις ταῦτα τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις προσαρμόσειε τὰ ῥήματα. Ἐκεῖνοι γὰρ τὴν οἰκουμένην περινοστοῦντες ἐβόων τό· Μεθ’ ἡμῶν ὁ θεός, γνῶτε ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε, καταδέξασθε τὴν σωτήριον ἧτταν, ὑποτάγητε τῷ κυρίῳ καὶ ἱκετεύσατε αὐτόν, φύγετε τῶν δαιμόνων τὴν δεσποτείαν καὶ τὴν ἀγαθὴν τοῦ κυρίου δουλείαν ἀσπάσασθε· κἂν γὰρ νῦν ἀντείπητε καὶ τὸν καθ’ ἡμῶν τυρεύσητε θάνατον, ἀλλὰ μικρὸν ὕστερον ἡττηθήσεσθε, καὶ τὰς πονηρὰς ὑμῶν βουλὰς διασκεδάσει τῶν ὅλων ὁ κύριος· μεθ’ ἡμῶν γὰρ οὗτός ἐστιν. Σαφέστερον δὲ οἱ Τρεῖς ἡρμήνευσαν τὸ χωρίον· «Συναθροίσθητε λαοὶ καὶ ἡττᾶσθε, καὶ ἐνωτίσασθε πάντα τὰ πόρρωθεν τῆς γῆς, περιζώννυσθε καὶ ἡττάσθε καὶ πάλιν ζώννυσθε καὶ ἡττᾶσθε· βουλεύσεσθε βουλὴν καὶ διασκεδασθήσεται, λαλήσετε λόγον καὶ οὐ στήσεται·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
μεθ’ ἡμῶν γὰρ ὁ θεός.» Ταῦτα πᾶσι τοῖς τὴν οἰκουμένην οἰκοῦσιν ὁ προφητικὸς λόγος παρεγγυᾷ ὅτι, κἂν μυριάκις περιζώσωνται καὶ παρατάξωνται κατὰ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων, ὕστερον ἡττηθήσονται· ὁ γὰρ Ἐμμανουὴλ ἔχει κατὰ πάντων τὸ κράτος. 11 Οὕτως λέγει κύριος· Τῇ ἰσχυρᾷ χειρὶ ἀπειθοῦσι καὶ τῇ πορείᾳ τῆς ὁδοῦ τοῦ λαοῦ τούτου λέγοντες· 12 Μὴ εἴπητε σκληρόν. Πᾶν γὰρ ὃ ἐὰν εἴπῃ ὁ λαὸς οὗτος σκληρόν ἐστιν. Ὁρῶσί φησι τῆς τοῦ θεοῦ δεξιᾶς τὴν ἰσχὺν καὶ τὰ ὑπὸ ταύτης γιγνόμενα θαύματα καὶ ἀντιλέγουσι τὰ αὐτὰ Ἰουδαίοις τολμῶντες καὶ τὴν ἐκείνων πορείαν μιμούμενοι· καὶ γὰρ Ἰουδαῖοι τοῖς ἱεροῖς παρηγγύων ἀποστόλοις τὸν δεσπότην μὴ κηρύττειν Χριστόν. «Οὐ παραγγελίᾳ» γὰρ ἔλεγον «παρηγγείλαμεν ὑμῖν μὴ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ; καὶ ἰδοὺ πεπληρώκατε τὴν Ἱερουσαλὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν.» Τοῦτον ἐνταῦθα καλεῖ σκληρὸν ὡς τῇ πονηρᾷ τῶν Ἰουδαίων οὐκ ἀρέσκοντα γνώμῃ. Ἀλλ’ ὅμως παρεγγυᾷ διὰ τοῦ προφήτου τὸ πανάγιον πνεῦμα μὴ φοβεῖσθαι τούτων τὰς ἀπειλάς. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· Τὸν δὲ φόβον αὐτοῦ, (τουτέ)στι τοῦ λαοῦ τούτου, οὐ μὴ φοβηθῆτε οὐδ’ οὐ μὴ ταραχθῆτε ἀπ’ αὐτῶν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω καὶ τῷ θείῳ (Παύ)λῳ καθειρχθέντι ἔφη ὁ δεσπότης Χριστός· «Μὴ φοβοῦ Παῦλε· ὡς γὰρ διεμαρτύρω τὰ περὶ ἐμοῦ εἰς Ἱ(ερου)σαλήμ, οὕτως σε δεῖ καὶ εἰς Ῥώμην μαρτυρῆσαι.» Καὶ τὴν μεγάλην δὲ ξυνωρίδα τῶν ἀποστόλων, Πέτρον καὶ Ἰωάννην, τῶν δεσμῶν ἀπαλλάξας παρηγγύησεν ἀδεῶς ἐν τῷ ἱερῷ προσενεγκεῖν (τῷ λαῷ) τὰ ῥήματα τῆς ζωῆς. Οὕτω κἀνταῦθα τὸν ἀνθρώπινον ἐξώρι(σε φόβ)ον, ἐκέλευσε (δὲ) τὸν τῶν ὅλων φοβεῖσθαι θεόν. 13 Κύριον γάρ φησιν αὐτὸν ἁγιάσατε· καὶ αὐτὸς ἔσται σου φόβος. Εἶτα (δείκνυσι) τοῦδε τοῦ φόβου τὸ κέρδος· Καὶ ἐὰν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, 14 ἔσται σοι εἰς ἁγίασμα· (καὶ οὐδ’) ὡς λίθου προσκόμματι συναντήσεσθε οὐδ’ ὡς πέτρας πτώματι. Ἀντὶ τοῦ· (αὐτὸς ὑμ)ᾶς ἁγιάσει, αὐτὸς ὑμᾶς ποδηγήσει, κατευθυνεῖ, τὴν ὁδὸν λείαν ἐργάσεται, οὐ(κ ἐάσει) προςπταῖσαι. Τούτου τοῦ λίθου ὁ μακάριος ἐμνημόνευσε Παῦλος. Τὴν αἰτίαν γὰρ τῆς (Ἰουδαίων ἀ)πιστίας διδάσκων τήνδε τὴν μαρτυρίαν παρατέθεικεν· «Προσέκοψαν γὰρ (τῷ λίθῳ τοῦ) προσκόμματος.» Καὶ ἐπειδὴ (τὸ) αὐτὸ πνεῦμα διά τε προφητικῆς 111 α δι(ά τε) ἀποστολικῆς ἐφθέγξατο γλώττης, εἰκότως ἐπήγαγεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἱ δὲ οἶκοι Ἰακὼβ ἐν παγίδι, καὶ ἐν κοιλώματι ἐγκαθήμενοι ἐν Ἱερουσαλήμ. Οἴκους ἐκάλεσε καὶ οὐκ οἶκον διὰ τὴν τῆς βασιλείας διαίρεσιν καὶ σημαίνει κατὰ ταὐτὸν τόν τε τοῦ Ἐφραὶμ οἶκον καὶ τὸν τοῦ Ἰούδα· καὶ οὗτοι δὲ κἀκεῖνοι εἶχον πρόγονον τὸν Ἰακώβ. Διδάσκει δὲ ἡ προφητεία, ὡς οἱ μὲν τῷ κυρίῳ πιστεύσαντες αὐτὸν ἔχουσι ποδηγὸν καὶ τὰς κατὰ τὴν ὁδὸν ἐξευμαρίζοντα δυσκολίας, οἱ δὲ ἀπιστήσαντες τῶ[ν] οἴκω[ν] Ἰακὼβ ὡς ἐν παγίδι τινὶ καὶ ἐν κοιλώματι ἢ «σκώλῳ» κατὰ τὸν Ἀκύλαν ἢ «σκανδάλῳ» κατὰ τοὺς Ἄλλους κάθηνται ἐν Ἱερουσαλήμ, ἐν ᾗ παντελῶς αὐτοὺς ὁ Ῥωμαϊκὸς πόλεμος καταλύσει καὶ ὡς ἐν παγίδι θηρεύσει. 15 Διὰ τοῦτο ἀδυνατήσουσιν ἐν αὐτοῖς πολλοὶ καὶ πεσοῦνται καὶ συντριβήσονται καὶ ἐγγιοῦσι καὶ ἁλώσονται ἄνθρωποι ἐν ἀσφαλείᾳ. Τὸ ἀδυνατήσουσιν ὁ μὲν Σύμμαχος «προςκόψουσιν» εἴρηκεν, ὁ δὲ Ἀκύλας «σκανδαλωθήσονται». Προσπταίσαντες γὰρ τῷ τοῦ κυρίου σταυρῷ καὶ ἔπεσον καὶ συνετρίβησαν καὶ ἑάλωσαν ὑπὸ τῶν πολεμίων ὡς ἐν πανάγρῳ τινὶ συλληφθέντες τῇ πόλει. Ἀσφάλειαν γὰρ τοὺς περιβόλους ἐκάλεσεν ὡς φρουρήσαντας αὐτοὺς καὶ παραδεδωκότας τοῖς πολεμίοις.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
16 Τότε φανεροὶ ἔσονται οἱ σφραγιζόμενοι τὸν νόμον τοῦ μὴ μαθεῖν. Τοὺς τῇ χάριτι προσεληλυθότας διὰ τούτων δεδήλωκεν οἷόν τινας σφραγῖδας ἐπιτιθέντας τῷ νόμῳ καὶ πολιτεύεσθαι κατὰ τοῦτον οὐ βουλομένους. Σαφέστερον δὲ οἱ Τρεῖς ἡρμηνεύκασι· «Δῆσον τὸ μαρτύριον, σφράγισον νόμον ἐν διδακτοῖς μου.» Περιττὸς γὰρ οὗτος τοῖς ἐμοῖς διδακτοῖς. Περὶ τούτων τῶν διδακτῶν καὶ ἕτερος ἔφη προφήτης· «Ἔσονται πάντες διδακτοὶ θεοῦ.» 17 Καὶ ἐρεῖ[ς], τουτέστιν ὁ πεπιστευκώς· Μενῶ τὸν θεὸν τὸν ἀποστρέψαντα τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ οἴκου Ἰακὼβ καὶ πεποιθὼς ἔσομαι ἐπ’ αὐτῷ. Ὁρῶν γὰρ τοὺς ἀπιστήσαντας τοῦ οἴκου Ἰακὼβ ἐρήμους τῆς ἐμῆς κηδεμονίας γεγενημένους, βεβαιότερόν μοι πιστεύσεις καὶ τὰς ἐμὰς ἀναμενεῖς ὑποσχέσεις. 18 Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός. Ταύτην ἐπὶ τοῦ κυρίου τὴν μαρτυρίαν τέθεικεν ὁ μακάριος Παῦλος. Εἰρηκὼς γὰρ τὸ «ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε» ἐπήγαγεν· «Καὶ πάλιν· Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός», εἶτα τοῖς ῥητοῖς τὴν ἑρμηνείαν προσήνεγκεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκε σαρκὸς καὶ αἵματος, παραπλησίως καὶ αὐτοὺς μετέσχηκε τῶν αὐτῶν παθημάτων, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου.» Καὶ τὰ ἐπιφερόμενα δὲ αὐτοῖς τῆς ἀκολουθίας ἐξήρτηται· Καὶ ἔσται σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ παρὰ κυρίου Σαβαὼθ ὃς κατοικεῖ ἐν τῷ ὄρει Σιών. Ταῦτα δὲ τὰ παιδία τοῖς σημείοις οἱ Ἄλλοι συνῆψαν Ἑρμηνευταί. Οὕτω γὰρ οἱ Τρεῖς συμφώνως ἔφασαν· 6(Ἰδοὺ ἐγὼ) καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεὸς εἰς σημεῖα καὶ εἰς τέρατα ἐν Ἰσραὴλ παρὰ κυρίου τῶν δυ(νάμεων) τοῦ κατοικοῦντος ἐν ὄρει Σιών.» Σαφέστερον τοίνυν ἡμῖν τὸν ἀποστολικὸν χορὸν καὶ (ἄκοντες) δεδηλώκασιν οὗτοι· δεδόσθαι γὰρ ἔφασαν τὰ παιδία εἰς σημεῖα καὶ τέρατα ἐν Ἰσραήλ. Μαρτ(υρεῖ) δὲ τῇ προρρήσει ἡ ἔκβασις· διὰ τούτων γὰρ μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἀνάληψιν τὰ μυρία (ἐθαυμα)τουργήθη σημεῖα εἰς ὠφέλειαν καὶ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ πάσης τῆς οἰκουμένης. 19 Καὶ ἐὰν (εἴ)πως(ι πρὸς) ὑμᾶς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Φωνήσατε τοὺς ἐγγαστριμύθους καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς γ(ῆς) φωνοῦντας τ(οὺς) κενολογοῦντας οἳ ἐκ τῆς κοιλίας φωνής(ουσιν), οὐκ ἔθνος πρὸς θεὸν αὐτοῦ, ὅτι (ἐκζητοῦσι) 111 β περὶ τῶν ζώντων τοὺς νεκρούς; Τῆς ἀντιτύπου γνώμης τῶν Ἰουδαίων διὰ τούτων κατηγορεῖ· τῇ γὰρ πλάνῃ παρὰ πάντα τὸν βίον δεδουλευκότες καὶ νεκυίαις κεχρημένοι καὶ τοὺς νεκροὺς περὶ τῶν ζώντων ἐρωτῶντες καὶ τοὺς στερνομάντεις περισκοποῦντες τοῖς ἀληθέσι τῶν ἀποστόλων οὐκ ἐπίστευσαν θαύμασιν. Καίτοι τὸν νόμον ἐπίκουρον σωτηρίας ἐδέξαντο, καὶ δώρων οὗτος δίχα πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐποδήγει· 20 Νόμον γάρ φησιν εἰς βοήθειαν ἔδωκεν, ἵνα μὴ εἴπωσιν ὡς τὸ ῥῆμα τοῦτο, περὶ οὗ οὐκ ἔστι δῶρα δοῦναι περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ οὔτε τῷ νόμῳ πείθεσθε ποδηγοῦντι οὔτε τοῖς ἀποστόλοις δᾳδουχοῦσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀλλὰ μόνην τὴν πλάνην ἀσπάζεσθε, ταῖς πολλαῖς ὑμᾶς περιβαλῶ συμφοραῖς· 21 Ἥξει γὰρ ἐφ’ ὑμᾶς σκληρὰ λιμός, καὶ ἔσται, ὡς ἐὰν πεινάσητε, λυπηθήσεσθε καὶ κακῶς ἐρεῖτε τὸν ἄρχοντα καὶ τὰ πάτρια. Ἔνια δὲ τῶν ἀντιγράφων «πάτ(αχ)ρα» ἔχει. Καὶ αὕτη ἡ διάνοια καὶ τῷ Ἑβραίῳ σύμφωνος καὶ τοῖς Ἄλλοις Ἑρμηνευταῖς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τὸ γὰρ παταχρ(ὴ) Σύρων μέν ἐστιν ὄνομα, σημαίνει δὲ τῇ Ἑλλάδι φωνῇ τὰ εἴδωλα. Ταῦτα δὲ ὁ Ἑβραῖος «βελ(οαῦ)6 καλεῖ, διὸ δὴ καὶ οἱ Τρεῖς, Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος καὶ Θεοδοτίων, οὕτως ἡρμήνευσαν· «Καὶ καταρᾶται ἐν βασιλεῖ αὐτοῦ καὶ ἐν θ(εοῖς) αὐτοῦ.» Καὶ γὰρ ὁ Ἑβραῖος τὸν ἄρχοντα «βασιλέα» κέκληκεν. Τὴν ὑπερβολὴν δὲ τοῦ λιμοῦ διὰ τούτων ἐσήμανεν· τοσαύτη γάρ φησιν ἔσται ἔνδεια ὡς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς παρ’ ὑμῶν σεβομένους καὶ προσκυνουμένους βλασφημηθῆναι θεούς. Καὶ ἀναβλέψονται εἰς τὸν οὐρανὸν ἄνω 22 καὶ εἰς τὴν γῆν κάτω ἐμβλέψονται, καὶ ἰδοὺ ἀπορία στενὴ καὶ σκότος, θλῖψις καὶ στενοχωρία καὶ σκότος ὥστε μὴ βλέπειν· 23 καὶ οὐκ ἀπορηθήσεται ὁ ἐν τῇ στενοχωρίᾳ ὢν ἕως καιροῦ. Πάντα φησὶ περισκοπήσεις, τὸν οὐρανόν, τὴν γῆν, τοὺς ἄρχοντας, τὰ εἴδωλα, καὶ πάντα σοι ἔσται ἄπορα· καὶ ἡ τῆς θλίψεως ὑπερβολὴ σκότος αὐτοσχέδιον ἐπιπάσει σοι, καὶ τοῦτο οὐδενὶ περιωρισμένον καιρῷ ἀλλ’ ἕως θανάτου ταῦτά σοι καθέλξει τὰ ἀλγεινά, τοῦτο γὰρ σημαίνει τό· οὐκ ἀπορηθήσεται ὁ ἐν τῇ στενοχωρίᾳ ὢν ἕως καιροῦἀντὶ τοῦ· οὐ μέτρῳ τινὶ χρόνου ταῦτα περιώρισται, ἀλλ’ ἀεὶ ἐν τούτοις ἔσονται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω τοῖς ἀπιστοῦσι ταῦτα προαγορεύσας πρὸς τὸν τῶν ἀποστόλων μεταβαίνει χορὸν καί φησιν· Τοῦτο πρῶτον πίε, ταχὺ ποίει χώρα Ζαβουλών, γῆ Νεφθαλὶμ ὁδὸν θαλάσσης καὶ οἱ λοιποὶ οἱ τὴν παραλίαν κατοικοῦντες καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν. 9 1 Ὁ λαὸς ὁ πορευόμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα· οἱ κατοικοῦντες ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς λάμψει ἐφ’ ὑμᾶς. Ἡ Γαλιλαία τῶν ἱερῶν ἀποστόλων ἦν πατρίς, καὶ μάρτυρες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι οὕτως αὐτοὺς μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἀνάληψιν ὀνομάζοντες· «Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν;» Ζαβουλὼν δὲ καὶ Νεφθαλὶμ ἐκείνην (ἔλ)αχον κλῆρον. Ἐν ἐκείνῃ τὰ πλεῖστα τῶν θαυμάτων ὁ δεσπότης εἰργάσατο, ἐ(κεῖ) τὸν λεπρὸν ἐ(κά)θηρεν, ἐκεῖ τῷ ἑκατοντάρχῃ τὸν οἰκέτην ἀπέδωκεν ὑγιᾶ, ἐκεῖ τὸν τῆς Πέτρου πενθερᾶς (κατές)βεσε πυρετόν, ἐκεῖ τὴν Ἰαί̈ρου θυγατέρα τὸν βίον ὑπεξελθοῦσαν ἐπανήγαγε πρὸς ζωήν, ἐκεῖ (τὰ τῆς θα)λάττης ἐστόρεσε κύματα, ἐκεῖ τοὺς ἄρτους ἐπήγασεν, ἐκεῖ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον (με)τέβαλεν. Τοῦτο δὲ τῶν θαυμάτων ἁπάντων προοίμιον κατὰ τὴν τοῦ Ἰωάννου τοῦ θε(ολόγου διδας)καλίαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
διὸ καὶ ἡ χάρις ἐνταῦθα τοῦ πνεύματος διὰ τοῦ προφήτου βοᾷ τοῖς (ἐκ)είνην οἰκοῦσι τὴν χώραν· Τοῦτο πρῶτον πίε τὸ καινὸν καὶ παράδοξον (πό)μα, πιὼν δὲ μὴ μελλήσῃς ἀλλὰ ταχὺ ποίει, τουτέστι· πίστευσον, ἀκολούθησον, κατὰ τὰς 112 α θείας ἐντολὰς πολιτεύου. Γαλιλ(αίαν δὲ) τῶν ἐθνῶν καλεῖ ὡς καὶ ἀλλοφύλων ἐθνῶν συγκατοικούντων τοῖς Ἰουδαίοις. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν σκότει πορευομένους καὶ σκιᾶς θανάτου χώραν οἰκοῦντας ὀνομάζει τοὺς τῆς χώρας ἐκείνης οἰκήτορας καὶ τοῦ θείου φωτὸς ὑπισχνεῖται τὴν αἴγλην. Οἶμαι δὲ ὅτι καὶ τῶν ἐθνῶν προθεσπίζει τὴν σωτηρίαν· οἱ γὰρ ἐκ τῆς Γαλιλαίας ὁρμώμενοι ἀπόστολοι τὴν τῶν ἐθνῶν ἐνεχειρίσθησαν κλῆσιν· αὐτοῖς γὰρ ὁ κύριος ἔφη· «Μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη.» 2 [Τὸ] πλεῖστον τοῦ λαοῦ ὃ κατήγαγες ἐν εὐφροσύνῃ σου εὐφρανθήσεται ἐνώπιόν σου ὡς οἱ εὐφραινόμενοι ἐν ἀμήτῳ καὶ ὃν τρόπον οἱ διαιρούμενοι σκῦλα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἅπαντες τῆς ἀκτῖνος ἐκείνης ἀπέλαυσαν, ἀλλὰ πολλοὶ σφᾶς αὐτοὺς ἑκόντες ἐστέρησαν τοῦ φωτός, οὗτοί φησιν, οὓς εἵλκυσας διὰ τῶν θαυμάτων καὶ εὐφροσύνης ἐνέπλησας, διηνεκῶς ταύτης ἀπολαύσονται τῆς εὐφροσύνης θεριστὰς μιμούμενοι καὶ νικηφόρους στρατιώτας σκῦλα διαιρουμένους. Θερισταὶ δὲ προσηγορεύθησαν καὶ οἱ θεῖοι ἀπόστολοι· «Ὑμᾶς» γάρ φησι «θερίζειν ἀπέστειλα εἰς ὃ ὑμεῖς οὐκ ἐκοπιάσατε», καὶ πάλιν· «Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι· δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ, ἵνα ἐκβάλλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ», καὶ ἀλλαχοῦ· «Ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ βλέπετε τὰς χώρας ὅτι λευκαί εἰσι πρὸς θερισμόν.» Καὶ τοῦ διαβόλου δὲ καταλύσας τὴν τυραννίδα τὰ τούτου σκῦλα τοῖς ἀποστόλοις διένειμεν· «Πορευθέντες» γὰρ ἔφη «μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη.» Εὐφραίνονται δέ φησι, 3 διότι ἀφῄρηται ὁ ζυγὸς ὁ ἐπ’ αὐτῶν κείμενος καὶ ἡ ῥάβδος ἡ ἐπὶ τοῦ τραχήλου αὐτῶν. Ζυγὸν δὲ καλεῖ τοῦ διαβόλου τὴν δεσποτείαν καὶ ῥάβδον τὴν ἐκείνου δουλείαν. Τούτων δὲ τοὺς εἰς αὐτὸν πεπιστευκότας ἠλευθέρωσεν ὁ δεσπότης ἡμῶν Χριστός.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὴν γὰρ ῥάβδον τῶν ἀπειθούντων διεσκέδασεν ὡς τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἐπὶ Μαδιάμ. Ἀπειθοῦντας καλεῖ οὐ μόνον τοὺς δαίμονας καὶ τὸν ἐκείνων ἄρχοντα ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀντιλέγοντας τῷ κηρύγματι. Τὴν δὲ τούτων δυναστείαν κατέλυσε δι’ ὀλίγων τινῶν καὶ τούτων γυμνῶν, καθάπερ πάλαι διὰ τοῦ Γεδεὼν καὶ τῶν τριακοσίων λαμπαδηφόρων τὰς πολλὰς τοῦ Μαδιὰμ κατηκόντισε χιλιάδας. Ὥσπερ γὰρ ἐκείνους ὅπλων δίχα κατέλυσεν, οὕτω τὴν οἰκουμένην ἅπασαν διὰ δυοκαίδεκα κηρύκων μετέβαλε καὶ τούτων οὐχ ὡπλισμένων ἀλλ’ ἕνα χιτῶνα ἐνδεδυμένων, ἀνυποδήτων, οὐδὲ ῥάβδον φέρειν κεκελευσμένων. 4 Ὅτι πᾶσαν στολὴν ἐπισυνηγμένην δόλῳ καὶ ἱμάτιον μετὰ καταλλαγῆς ἀποτίσουσιν. Οὗτοι δὲ αὐτοὶ οἱ ἀόρατοι δυσμενεῖς οἱ τὸν ἄνθρωπον δι’ ἀπάτης γυμνώσαντες τῆς προτέρας δόξης καὶ τῆς θείας εἰ(κόνος) τὴν στολὴν ἀποδύσαντες αὐτοὶ μὲν δώσουσιν ὧν ἐτόλμησαν δί(κας), ἣν δὲ ἔλαβον στολὴν μετὰ καταλλαγῆς ἀποτίσουσιν. Θνητὸν γὰρ τῷ θανάτῳ παραδεδωκότες (τοῦ κυρί)ου τὸ σῶμα ἀθάνατον ἀποδώσουσιν· καὶ ὁ δόλος, ᾧ κατὰ (τῶν) ἀνθρώπων ἐχρήσαντο, κατὰ τῆς αὐτῶν τραπήσεται κεφαλῆς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ θελήσουσιν (εἰ ἐγε)νήθησαν πυρίκαυστοι, 5 ὅτι παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν καὶ υἱὸς ἐδόθη ἡμῖν. Μεμήνασί φησι καὶ λυττῶσι καὶ τῷ φθόνῳ πυρπολοῦνται τὰς ἡμετέρας θεώμενοι δ(ωρεάς, τὸ) παιδίον τὸ δι’ ἡμᾶς γεννηθέν, τὸν μονογενῆ τοῦ θεοῦ υἱὸν τὴν ἀνθρω(πείαν περι)κείμενον φύσιν καὶ τὴν ἡμετέραν πραγματευόμενον σωτηρίαν. Οὗ ἡ ἀρχὴ (ἐγενήθη ἐπὶ) τοῦ ὤμου αὐτοῦ. Ἀθλήσας γὰρ καὶ παλαίσας κατέλυσε τὸν ἀντίπαλον. Ὁ δὲ Σύμμαχος καὶ (Θε)οδοτίων οὕτω τοῦτο ἡρμήνευσαν· «Καὶ ἔσται ἡ παιδεία ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ.» 6(Παιδεία)6 112 β γὰρ «εἰρήνης ἡμῶν ἐπ’ αὐτόν», κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ πρ(οφήτου) φωνήν, «καὶ αὐτὸς τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἔλαβε καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε, καὶ τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν.» Καὶ αὐτός ἐστιν «ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου» καὶ αὐτὸς «ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα». Εἰκότως τοίνυν ἔφασαν· «Ἔσται ἡ παιδεία ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ» ἢ κατὰ τὸν Ἀκύλαν· «Ἐγένετο τὸ μέτρον ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ.» Τῇ γὰρ τοῦ Ἀδὰμ ἀντέταξεν ἁμαρτίᾳ τὴν οἰκείαν δικαιοσύνην.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰ δὲ ὑπὸ κατάραν ἐτελοῦμεν ἡμεῖς, κατάρᾳ δὲ καὶ ὁ σταυρὸς ὑπεβέβλητο, τοῦτον δὲ ὁ δεσπότης ἐβάσταξε, ἄρα τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐβάσταξε καὶ οὕτως τὸ τέλος ἡ προφητεία ἐδέξατο. Ἐγενήθη γὰρ «ἡ παιδεία» κατὰ τὸν Θεοδοτίωνα καὶ τὸν Σύμμαχον «ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ». Διδάσκει δὲ ἡμᾶς καὶ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ προσηγορίας ὁ προφητικὸς λόγος· Καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ Τῆςμεγάληςβουλῆςἄγγελος. Τὴν πατρικὴν γὰρ ἡμῖν ἀνήγγειλε βουλὴν κατὰ τὴν αὐτοῦ φωνήν· «Πάντα ὅσα ἤκουσα παρὰ τοῦ πατρός μου δεδήλωκα ὑμῖν.» Θαῦμα σύμβουλος, σὺ θαυμαστός. Οὕτω γὰρ κείμενον ἐν ἐνίοις εὕρομεν ἀντιγράφοις. Οὕτω δὲ καὶ τῷ Ἰακὼβ διαλεγόμενος ἑαυτὸν ὠνόμασεν· «Τί τοῦτο ἐρωτᾷς τὸ ὄνομά μου; καὶ αὐτό ἐστι θαυμαστόν.» Σύμβουλος δὲ καλεῖται ὡς τῆς πατρικῆς βουλῆς κοινωνός, ὡς πάντα εἰδὼς ὅσα ὁ πατήρ. Εἶτα τῶν ὀνομάτων τὸ μεῖζον· Θεὸς ἰσχυρός. Τοῦτο δὲ κακουργήσαντες οἱ περὶ τὸν Ἀκύλαν «ἰσχυρὸς δυνατὸς» ἡρμήνευσαν· κεῖται δὲ παρὰ τῷ Ἑβραίῳ «ἠλγιβώρ», τὸ δὲ ἢλ «θεὸς» καὶ κατὰ τὴν τούτων ἑρμηνείαν· τὸ γὰρ «μεθ’ ἡμῶν ὁ θεὸς» Ἐμμανουὴλ κείμενον οὕτως ἡρμήνευσαν. Ἐξουσιαστής. Ἀντὶ τοῦ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὐχ ὑπ’ ἐξουσίαν ἄλλου τελῶν ἀλλ’ αὐτὸς πάντων δεσπόζων. Τοῦτο καὶ τὴν Ἀρείου βδελυρίαν ἐλέγχει· δείκνυσι γὰρ αὐτὸν ὁμότιμον ἀλλ’ οὐχ ὑπουργὸν τοῦ πατρός. Ἄρχων εἰρήνης. «Αὐτὸς γάρ ἐστι» κατὰ τὸν ἀπόστολον «ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας.» Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ὥσπερ γὰρ ὁ Ἀδὰμ τοῦ παρόντος αἰῶνος πατὴρ ὀνομάζεται, οὕτως αὐτὸς τοῦ μέλλοντος. «Εἴ τις» γὰρ «ἐν Χριστῷ» φησι, «καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε καινὰ τὰ πάντα.» Ἄξω γὰρ εἰρήνην ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας, εἰρήνην καὶ ὑγείαν αὐτῷ. 6 Μεγάλη ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ, καὶ τῆς εἰρήνης αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ὅριον ἐπὶ τὸν θρόνον Δαυὶδ καὶ ἐπὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, τοῦ κατορθῶσαι αὐτὴν καὶ ἀντιλαβέσθαι αὐτῆς ἐν κρίματι καὶ δικαιοσύνῃ ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τῷ Δαυὶδ ὑπέσχετο ὁ Θεὸς ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ θήσειν ἐπὶ τοῦ θρόνου αὐτοῦ, τούτῳ δὲ ἐπαγγέλλεται βασιλείαν αἰώνιον· «Ὁ γὰρ θρόνος αὐτοῦ» φησιν «ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου καὶ ὡς ἡ σελήνη κατηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα.» Ταύτης τῆς ὑποσχέσεως ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐμνημόνευσεν ὑποδείξας ἡμῖν τὸ παιδίον ἐκ τοῦ Δαυὶδ κατὰ σάρκα γεγενημένον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω καὶ ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ πρώτῳ λέγει Ψαλμῷ· «Ὁ θεός, τὸ κρίμα σου τῷ βασιλεῖ δὸς καὶ τὴν δικαιοσύνην σου τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως, κρίνειν τὸν λαόν σου ἐν δικαιοσύνῃ καὶ τοὺς πτωχούς σου ἐν κρίσει.» Καὶ ἐνταῦθα μὲν λέγει· Ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸν (αἰῶνα), ἐκεῖ δὲ πάλιν· «Συμπαραμενεῖ τῷ ἡλίῳ καὶ πρὸ τῆς σελήνης (γενεὰ)ς γενεῶν.» Λέγει (δὲ αὐτ)οῦ καὶ τὴν ἀρχὴν μεγίστην καὶ ἀπεριόριστον αὐτοῦ τὴν εἰρήνην. Οὕτω δὲ καὶ ἐν τῷ Ψαλμῷ· 6(Ἀν)ατελεῖ ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ δικαιοσύνη καὶ πλῆθος εἰρήνης, ἕως οὗ ἀνταναιρεθῇ ἡ σελήνη.» [Εἶτα] ἐπήγαγεν· Ὁ ζῆλος κυρίου Σαβαὼθ ποιήσει ταῦτα. Ζηλώσας γὰρ καὶ τὴν τῶν δαιμόνων δυν(αστείαν μις)ήσας καὶ τῶν ἀνθρώπων οἰκτείρας τὸ γένος τήνδε τὴν οἰκονομίαν ἐπραγμα(τεύσατο)· «Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, (ἵνα) πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Ἀκήρατον τοί[νυν ἣν] παρελάβομεν διαφυλάξωμεν πίστιν, ἵνα τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀπολαύσωμεν χάριτι 113 α τοῦ σεσωκότος ἡμᾶς Χριστοῦ, με[θ’ οὗ τ]ῷ πατρὶ ἡ δόξα πρέπει σὺν τῷ παναγίῳ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume IVΤΟΜΟΣ Δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Δ 7 Θάνατον ἀπέστειλε κύριος ἐπὶ Ἰακώβ, καὶ ἦλθεν ἐπὶ Ἰσραήλ. Διηγούμενος ἤδη τὴν κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ τῶν δέκα φυλῶν ἐπανάστασιν καὶ τὴν κατὰ τοῦτο συμφωνίαν τούτων τε καὶ τοῦ τῆς Δαμασκοῦ βασιλέως καὶ δείξας τοῦ Δαυιτικοῦ γένους τὸ ἄμαχον διὰ τὸ ἐν αὐτῷ κρυπτόμενον σπέρμα καὶ προαγορεύσας τούτου τὸν τόκον καὶ μέντοι καὶ τὸν τοῦ τόκου τρόπον, ἀναλαμβάνει πάλιν τὸν κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ λόγον. Τὸν δὲ αὐτὸν καὶ Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ ὀνομάζει· καὶ γὰρ ὁ πατριάρχης Ἰακὼβ τὰς δύο ταύτας εἶχε προσηγορίας, τὴν μὲν ὑπὸ τῶν πατέρων τὴν δὲ ὑπ’ αὐτοῦ τεθεῖσαν τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ· ἀλλὰ τὸ μὲν Ἰακὼβ φυσικώτερον ἦν ὄνομα, τὸ δὲ Ἰσραὴλ ἐπίθετον ἦν τῆς κατὰ ψυχὴν ἀρετῆς. Δηλοῖ τοίνυν ἐνταῦθα ὡς τοῖς δυσσεβεστέροις καὶ οἱ ἐπιεικέστεροι τῆς τιμωρίας κεκοινωνήκ(ασιν). Εἰδέναι μέντοι χρὴ ὡς οἱ Ἄλλοι Ἑρμηνευταὶ «λόγον» εἶπον, οὐ «θάνατον», ἀπεστάλθαι. Ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἔχει διαφωνίαν ἡ ἑρμηνεία· τὴν γὰρ τῆς τιμωρίας ψῆφον ὠνό(μασαν λόγ)ον. 8 Καὶ γνώσεται πᾶς ὁ λαὸς τοῦ Ἐφραὶμ καὶ οἱ καθήμενοι ἐν Σαμαρείᾳ ἐφ’ ὕβρει καὶ ὑψηλῇ καρδίᾳ λέγοντες·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
9 Πλίνθοι πεπτώκασιν, ἀλλὰ δεῦτε καὶ λαξεύσωμεν λίθους καὶ κόψωμεν συκαμίνους καὶ κέδρους καὶ οἰκοδομήσωμεν ἑαυτοῖς πύργους. Ἐπιτείχισμα κατασκευάσαι κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐπειράθησαν, σαθρὰν καὶ πλίνθοις πεπτωκυίαις ἴσην τὴν ἐκείνων ὀνομάζοντες βασιλείαν. Τὰς δέ γε συκαμίνους «συκομόρους» ἔφασαν οἱ Λοιποί. Καὶ λίαν εἰκότως· τούτων γὰρ ἡ Παλαιστίνη πεπλήρωται, καὶ ἐκ τῶν ξύλων τῶν τοιούτων ὀροφοῦσι τὰς οἰκίας. 10 Καὶ ῥάξει ὁ θεὸς τοὺς ἐπανισταμένους ἐπὶ ὄρος Σιὼν καὶ ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ ἐπ’ αὐτόν. Οἰκειοῦται ὁ θεὸς τὰ κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ γινόμενα καὶ ὄλεθρον ἀπειλεῖ τοῖς δι’ ἐκείνης αὐτῷ πολεμεῖν πειρωμένοις. Καὶ τοὺς ἐχθροὺς Ἰούδα διαςκεδάσει, 11 Συρίαν ἀφ’ ἡλίου ἀνατολῶν καὶ τοὺς Ἕλληνας ἀφ’ ἡλίου δυσμῶν, τοὺς κατεσθίοντας τὸν λαόν μου ὅλῳ τῷ στόματι. Οἱ Ἄλλοι Ἑρμηνευταὶ οὐ τοὺς Ἕλληνας ἀλλὰ «τοὺς Φυλιστιὶμ» ἡρμήνευσαν· οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ γειτονεύοντες Ἀλλόφυλοι. Εἰκὸς δὲ ἦν καί τινας τῶν Ἑλλήνων ἀποίκους μετὰ τῶν Ἀλλοφύλων οἰκεῖν ὡς καὶ Κυπρίους καὶ Καππαδόκας· τοῦτο γὰρ παρὰ τῶν ἄλλων ἐδιδάχθημεν προφητῶν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Λέγει τοίνυν ὡς οὐ μόνον τοῦ Ἰσραὴλ ταῦτα καταψηφίζομαι ἀλλὰ καὶ τοὺς τούτων καταλύ(ω) συμμάχους τούς τε πρὸς ἕω τούς τε πρὸς ἑσπέραν οἰκοῦντας. Ἐπὶ τούτοις πᾶσιν (οὐκ ἀ)πεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔτι ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑψηλή. Μὴ ληγούσης γὰρ τῆς τῶν ἀν(θρώπων) δυσσεβείας οὐδὲ ἡ τιμωρία δέχεται παῦλάν τινα. Τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῶν (ἐπιφε)ρομένων δεδήλωκεν. 12 Καὶ ὁ λαὸς οὐκ ἀπεστράφη ἕως ἐπλήγη, καὶ τὸν κύριον οὐ(κ ἐξε)ζήτησαν. Διὰ τοῦτο οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμός, ἐπειδὴ ὁ λαὸς οὐκ ἀπεστράφη· καὶ (διὰ) τοῦτο ἡ χεὶρ ὑψηλή, ἐπειδὴ τὸν κύριον οὐκ ἐξεζήτησαν. 13 Καὶ ἀφεῖλε κύριος ἀπὸ Ἰ(σραὴλ κεφαλὴν) καὶ οὐράν. Τίνες δὲ αὗται, σαφέστερον λέγει· μέγαν καὶ μικρὸν ἐν (μιᾷ ἡμέρᾳ). Τίς δὲ ὁ μέγας; 14 Πρεσβύτην καὶ τοὺς τὰ πρόσωπα θαυμάζοντας(αὕτη ἡ ἀρχή. Πρό)σωπα δὲ θαυμάζοντας τοὺς ἀδίκως κρίνοντας λέγει παρὰ τὸν νό(μον τὸν λέγοντα)· «Οὐ λήψῃ πρόσωπον δυνάστου.» Εἶτα καὶ τὸ ἄλλο δείκνυσι τάγμα· (Καὶ προφήτην) 113 β διδάσκοντα ἄνομαοὗτος ἡ οὐρά. Ἦσάν τινες ψευδοπροφῆται τἀναντία τοῖς προφήταις προαγορεύοντες καὶ ταῖς θείαις προρρήσεσι πιστεύειν μὴ συγχωροῦντες.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
15 Καὶ ἔσονται οἱ μακαρίζοντες τὸν λαὸν τοῦτον πλανῶντες, καὶ πλανῶσιν ὅπως καταπίωσιν αὐτούς. Τούτους αὐτοὺς λέγει τοὺς τὰ ἡδέα ψευδῶς λέγοντας καὶ μισθοὺς ἁδροὺς καρπουμένους παρὰ τῶν ἀκουόντων. 16 Διὰ τοῦτο ἐπὶ τοὺς νεανίσκους αὐτῶν οὐκ εὐφρανθήσεται καὶ τοὺς ὀρφανοὺς αὐτῶν καὶ τὰς χήρας οὐκ ἐλεήσει· ὅτι πάντες ἄνομοι καὶ πονηροί, καὶ πᾶν στόμα λαλεῖ ἄδικα. Δίκαιον γὰρ τοὺς κοινωνοῦντας ἀλλήλοις τῆς πονηρίας κοινωνῆσαι καὶ τῆς τιμωρίας. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔτι ἡ χεῖρ αὐτοῦ ὑψηλή. Ὥσπερ γὰρ τῇ μετανοίᾳ τῶν ἀνθρώπων ἕπεται ἡ τοῦ δεσπότου φιλανθρωπία, οὕτως ἐπιμενούσης τῆς παρανομίας ἐπιτείνεται ἡ ὀργή. 17 Καὶ καυθήσεται ὡς πῦρ ἡ ἀνομία καὶ ὡς ἄγρωστις ξηρὰ καυθήσεται ὑπὸ πυρός. Ἐδίδαξεν ἀκριβῶς ὡς οἱ παρανομοῦντες ἐπισπῶνται τὴν τιμωρίαν. Τὴν γὰρ ἀνομίαν πῦρ ἐκάλεσε καὶ ξηρὰν ἄγρωστιν· καὶ καθάπερ ὁ σίδηρος τὸν ἰὸν τίκτει καὶ ὑπὸ τοῦ ἰοῦ καταναλίσκεται, οὕτως ὁ παρανομίᾳ συζῶν καὶ ἐργάζεται τὴν ἁμαρτίαν καὶ διαφθείρεται ὑπ’ αὐτῆς. Καὶ καυθήσεται ἐν τοῖς δάσεσι τοῦ δρυμοῦ καὶ συγκαταφάγεται τὰ κύκλῳ τῶν βουνῶν πάντα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
18 Διὰ θυμὸν ὀργῆς κυρίου Σαβαὼθ συγκέκαυται ἡ γῆ ὅλη. Δρυμὸν δασὺν τὸ πλῆθος καλεῖ τὸ ἄκαρπον· καὶ γὰρ ὁ δρυμὸς δασὺς μὲν καὶ πυκνός, ἔρημος δὲ καρπῶν. Βουνοὺς δὲ ὀνομάζει τοὺς ἄρχοντας διὰ τὸ ὑψηλὸν καὶ περίβλεπτον. Καὶ ἔσται ὁ λαὸς ὡς ὑπὸ πυρὸς κατακεκαυμένος. Τὸ σφοδρὸν τῶν πολεμίων διὰ τούτων δεδήλωκεν. Ἄνθρωπος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ οὐκ ἐλεήσει. Τροπῆς γὰρ ἐν τοῖς πολέμοις γενομένης τῆς οἰκείας σωτηρίας ἕκαστος προμηθεῖται καὶ οὔτε πατὴρ υἱοῦ οὔτε υἱὸς πατρὸς οὔτε ἀδελφὸς ἀδελφοῦ κατὰ τὸν τῆς φυγῆς φροντίζει καιρόν. Εἶτα προλέγει τῶν δυσμενῶν καὶ τὴν ῥώμην καὶ τὴν νίκην· 19 Ἀλλ’ ἐκκλινεῖ εἰς τὰ δεξιὰ ὅτι πεινάσει, καὶ φάγεται ἐκ τῶν ἀριστερῶν, καὶ οὐ μὴ ἐμπλησθῇ ἄνθρωπος ἐσθίων τὰς σάρκας τοῦ βραχίονος αὐτοῦ. Ἐν τοῖς πολέμοις οἱ νικῶντες ποτὲ μὲν τοὺς κατὰ τὸ δεξιὸν κέρας διώκουσι ποτὲ δὲ κατὰ τοῦ εὐ(ων)ύμου χωροῦσιν, (καὶ τὴν φ)ύσιν ἀγνοεῖν ὁ θυμὸς ἀναγκάζει, καὶ ἐοίκασι μεμηνόσιν ἀνθρώποις οἳ τοὺς οἰκείους (βραχίο)νας ὡς ἀλλοτρίους ἐσθίουσιν. Σημαίνει μέντοι διὰ τούτων καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰσραὴλ (τὴν διάστ)ασιν καὶ τῶν φυλῶν τὴν διχόνοιαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
20 Φάγεται γάρ φησιν Ἐφραὶμ τοῦ Μανασσῆ καὶ (Μανασσῆ)ς τοῦ Ἐφραίμ, ὅτι ἅμα πολιορκήσουσι τὸν Ἰούδαν. Ὡς ἐσόμενα τὰ γεγενημένα (λέγει κατὰ) τὸ ἰδίωμα τῆς Ἑβραίων φωνῆς. Ἐπὶ τούτοις πᾶσιν οὐκ ἀπεστράφη (ὁ θυμὸ)ς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔτι ἡ χεῖρ αὐτοῦ ὑψηλή. Οὐδὲ γὰρ ἐχρῆν τὸν ἰατρὸν ἀποστῆναι (τῆς) θεραπ(είας), μὴ λωφησάσης τῆς νόσου. 10 1 Οὐαὶ τοῖς γράφουσι πονηρίαν, γράφοντες γὰρ πονηρίαν 114 α γράφουσιν. 2 Ἐκκλίνοντες κρίσεις πτω(χῶν), ἁρπάζοντες κρίματα πενήτων τοῦ λαοῦ μου ὥστε εἶναι αὐτοῖς χήραν εἰς ἁρπαγὴν καὶ ὀρφανὸν εἰς προνομήν. Καὶ τῶν ψευδοπροφητῶν καὶ τῶν ἀδίκων ἀρχόντων κατηγορεῖ, τῶν μὲν ὡς ἐπὶ λύμῃ πολλῶν τὰς ψευδεῖς συγγραφόντων προρρήσεις, τῶν δὲ ὡς παρανόμως δικαζόντων καὶ προιεμένων τὸ δίκαιον. Εἶτα αὐτοὺς φοβεῖ τῇ μνήμῃ τῆς τιμωρίας· 3 Καὶ τί ποιήσουσι τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐπισκοπῆς; Ἡμέραν γὰρ ἐπισκοπῆς ἐκάλεσε τὸν τῆς τιμωρίας καιρόν. Ὥσπερ γὰρ τὴν τοῦ θεοῦ μακροθυμίαν ὕπνον καλεῖ, οὕτω τὴν τιμωρίαν ἐπισκοπὴν ὀνομάζει. Ἡ γὰρ θλῖψις ὑμῶν πόρρωθεν ἥξει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὰ δύο σημαίνει κατὰ ταὐτόν, καὶ ὅτι πόρρωθεν ἥξει καὶ ὅτι τὰ ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐπταισμένα ἐν τῷ καιρῷ τῆς δίκης εἰς μέσον ἀχθήσεται καὶ ὑπὲρ πάντων εἰσπραχθήσονται δίκας. Καὶ πρὸς τίνα καταφεύξεσθε τοῦ βοηθηθῆναι; Ἐμοῦ γὰρ πολεμοῦντος τίς ἐπικουρῶν ὠφελήσει; Τοῦτο ἔοικε τῷ παρὰ τῷ μεγάλῳ Μωυσῇ εἰρημένῳ· «Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι· καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.» Καὶ ποῦ καταλείψετε τὴν δόξαν ὑμῶν 4 τοῦ μὴ ἐμπεσεῖν εἰς ἀπαγωγήν; Ἡ παροῦσά φησιν εὐημερία αἰχμαλώτοις ὑμῖν γιγνομένοις οὐκ ἐπαρκέσει· ἀπαγωγὴν γὰρ τὴν αἰχμαλωσίαν ἐκάλεσεν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε καὶ οἱ Λοιποὶ δὲ ὁμοίως· «Καὶ ποῦ καταλείψετε τὴν δόξαν ὑμῶν ὥστε μὴ καμφθῆναι ὑπὸ δεσμόν;» Καὶ ὑποκάτω ἀνῃρημένων πεσοῦνται. Πολλάκις τινὲς ἐν τοῖς πολέμοις διαφυγεῖν τοὺς ἐναντίους πειρώμενοι μεταξὺ τῶν ἀνῃρημένων νεκρῶν σφᾶς αὐτοὺς κατακρύπτουσιν. Τὴν ὑπερβολὴν τοίνυν τῆς δειλίας αὐτῶν προσημαίνων τοῦτο κἀνταῦθα δεδήλωκεν. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις οὐκ ἀπεστράφη ὁ θυμὸς αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔτι ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑψηλή.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Συνεχῶς ἐπιλέγει τοῦτο καὶ τῆς ἐκείνων ἀπειθείας κατηγορῶν καὶ τῇ τῆς τιμωρίας ἀπειλῇ δεδιττόμενος. Ταῦτα τῇ Σαμαρείᾳ καὶ ταῖς ὑπ’ αὐτὴν φυλαῖς προαγορεύσας προλέγει καὶ τῶν Ἀσσυρίων τὴν ἔφοδον καὶ τὴν καταληψομένην αὐτοὺς ἐν τῇ τῆς Ἱερουσαλὴμ πολιορκίᾳ πανωλεθρίαν· 5 Οὐαὶ Ἀσσυρίοις, ἡ ῥάβδος τοῦ θυμοῦ μου καὶ ἡ ὀργή μού (ἐστιν) ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν. Ζητητέον τί δήποτε θρηνοῦνται ὑπουργοὶ τῆς θείας (τιμω)ρίας γιγνόμενοι. Χρὴ τοίνυν εἰδέναι τὸν τοῦτο μαθεῖν ἐφιέμενον, ὡς διακόνοις (μὲν τῆς) τιμωρίας Ἀσσυρίοις ἐχρήσατο οἷόν τινας δημίους κατὰ τῶν παρανομούντων καὶ (δυσσεβούντων) ὁπλίσας, οὗτοι δὲ οὐχ ὡς τῷ θεῷ τῶν ὅλων ὑπουργοῦντες ἔδρων ἃ ἔ(δρων ἀλλὰ) τῇ οἰκείᾳ ῥώμῃ καὶ δυναστείᾳ θαρροῦντες κατὰ πάντων ἔχειν ἐφιλονείκ(ουν τὸ κράτος). Διὰ τοῦτο καὶ αὐτοῖς ἔσχατον ὄλεθρον ἀπειλεῖ καὶ τοῦτον διὰ τοῦ οὐα(ὶ προσημαίνει). Τὴν ὀργήν μου 6 εἰς ἔθνος ἄνομον ἀποστελῶ. Τούτους αὐτούς φησιν οἷς τὴν τιμ(ωρητικὴν ἐνε)χείρισα ῥάβδον. Καὶ ἐν τῷ ἐμῷ λαῷ συντάξω αὐτῷ τοῦ ποιῆσαι σκῦλ(α καὶ προνομὴν) 114 β καὶ καταπατεῖν τὰς πόλεις αὐτοῦ καὶ θεῖναι αὐτὰς εἰς κονιορτὸν ὁδῶν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὴν πολλὴν ἐρημίαν διὰ τούτων δεδήλωκεν. Εἶτα γυμνοῖ τοῦ βασιλέως τῶν Ἀσσυρίων τοὺς λογισμούς· 7 Αὐτὸς δὲ οὐχ οὕτως ἐνεθυμήθη καὶ τῇ ψυχῇ οὐχ οὕτως λελόγισται. Οὐκ οἶδέ φησιν ὡς ἐμός ἐστιν ὑπουργὸς καὶ παρ’ ἐμοῦ ἔλαβε τῆς τιμωρίας τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλ’ ἀπαλλάξει ὁ νοῦς αὐτοῦ τοῦ ἀφανίσαι καὶ τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἔθνη οὐκ ὀλίγα. Βεβούλευταί φησι τῇ οἰκείᾳ δυνάμει θαρρῶν πολλῶν ἐθνῶν καταλῦσαι τὴν μνήμην. 8 Καὶ ἐὰν εἴπωσιν αὐτῷ· Οὐ σὺ μόνος εἶ ἄρχων, 9 καὶ ἐρεῖ· Οὐκ ἔλαβον τὴν χώραν τὴν ἐπάνω Βαβυλῶνος καὶ Χαλάνης, οὗ ὁ πύργος ᾠκοδομήθη; Καὶ ἔλαβον Ἀραβίαν καὶ Δαμασκὸν καὶ Σαμάρειαν; 10 Ὃν τρόπον ταύτας ἔλαβον, οὕτω καὶ πάσας τὰς χώρας λήψομαι. Τούτοις πρὸς τὸν Ἐζεκίαν ὁ Σεναχηρὶμ τοῖς λόγοις ἐχρήσατο· «Μή σε ἀπατάτω ὁ θεός σου ἐφ’ ᾧ σὺ πέποιθας ἐπ’ αὐτῷ λέγων· Οὐ μὴ παραδοθῇ Ἱερουσαλὴμ εἰς χεῖρας βασιλέως Ἀσσυρίων. Ἰδοὺ σὺ οὐκ ἤκουσας ἃ πεποιήκασι βασιλεῖς Ἀσσυρίων πάσῃ τῇ γῇ, ὡς ἀπώλεσαν αὐτήν, καὶ σὺ ῥυσθήσῃ; Μὴ ἐρρύσαντο αὐτοὺς οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν οὓς ἀπώλεσαν οἱ πατέρες μου, τήν τε Γοζὰν καὶ Ἄρραν καὶ Ῥαφὲς καὶ υἱοὺς Ἀδὰν οἵ εἰσιν ἐν χώρᾳ Θεσμάθ; Ποῦ εἰσιν οἱ βασιλεῖς Αἰμὰθ καὶ Ἀρφάδ;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ ποῦ ὁ βασιλεὺς τῆς πόλεως Σεφαρίμ, Αἰνὰ καὶ Γαυά;» Ταῦτα μὲν οὖν ἐκεῖνος τῷ βασιλεῖ γεγράφηκεν Ἐζεκίᾳ· ἐνταῦθα δὲ τοῖς λέγουσιν· Οὐ σὺ μόνος εἶ ἄρχων, τὰ ὅμοια εἴρηκεν. Ὀλολύξατε τὰ γλυπτὰ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐν Σαμαρείᾳ· 11 ὃν τρόπον γὰρ ἐποίησα Σαμαρείᾳ καὶ τοῖς χειροποιήτοις αὐτῆς, οὕτω ποιήσω καὶ Ἱερουσαλὴμ καὶ τοῖς εἰδώλοις αὐτῆς. Καὶ ταῦτα τῷ αὐτῷ προσώπῳ συνήρμοσαν οἱ Λοιποὶ Ἑρμηνευταί. Νομίσας γὰρ ὁ ἀλαζὼν ἐκεῖνος καὶ δυσσεβὴς τοῖς ἄλλοις θεοῖς ἐοικέναι τῆς Ἱερουσαλὴμ τὸν θεόν, τοῖς μανικοῖς τούτοις κέχρηται λόγοις, καὶ τῷ Ἐζεκίᾳ δὲ γέγραφεν· Μή σε ἀπατάτω ὁ θεός σου ὅτι ῥύσεται τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐκ χειρός μου. 12 Καὶ ἔσται ὅταν συντελέσῃ κύριος πάντα ποιῶν ἐν τῷ ὄρει Σιὼν καὶ ἐν Ἱερουσαλήμ, ἐπισκέψεται ἐπὶ τὸν νοῦν τὸν μέγαν τὸν (ἄ)ρχοντα τῶν Ἀσσυρίων καὶ ἐπὶ τὸ ὕψος τῆς δόξης τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. (Νο)ῦν μέγαν τὸν ἀλαζονικὸν λέγει τὸν τὰ ὑπὲρ φύσιν τολμῶντα λογίζεσθαι. (Ὕ)ψος δόξης ὀφθαλμῶν τὴν ὑπερβάλλουσαν ὑπερηφανίαν καλεῖ, [ᾗ τὸν] περὶ τὰ τείχη Ἱερουσαλὴμ ὄλεθρον ἀπειλεῖ. Εἶτα τὸν τῦφον αὐτοῦ (διέξ)εισι καὶ τῶν λόγων καὶ τῶν λογισμῶν. 13 Εἶπε γάρ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῇ ἰσχύι τῆς χειρός μου ποιήσω (καὶ τῇ σο)φίᾳ τῆς συνέσεώς μου, ἀφελῶ ὅρια ἐθνῶν καὶ τὴν ἰσχὺν αὐτῶν προνο(μεύ)σω καὶ σείσω πόλεις κατοικουμένας 14 καὶ τὴν οἰκουμένην τῇ χειρί μου κατα(λήψομαι ὡς) νοσσιὰν καὶ ὡσεὶ καταλελειμμένα ᾠὰ ἀρῶ, καὶ οὐκ ἔστιν 115 α ὃς διαφεύξεταί με ἢ ἀντείπῃ μοι ἀνοίγων στόμα καὶ στρουθίζων. Ταῦτα καὶ διὰ τῶν πρέσβεων καὶ διὰ τῶν γραμμάτων δεδηλώκει τῷ Ἐζεκίᾳ. Ἀλλ’ ὁ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ὡς καλιὰν νεοττῶν ἁρπάσειν ἐλπίσας καὶ ὡς ᾠὰ ὑπὸ πτηνῶν πεφευγότων καταλελειμμένα ἀπονητὶ λήψεσθαι, οὗτος δίχα χειρὸς ἀνθρωπείας ἐγυμνώθη τῆς στρατιᾶς. Τὸ μέντοι· ἀνοίγων στόμα καὶ στρουθίζων, ἀπὸ τῆς κρατούσης συνηθείας παρὰ ἀνθρώποις εἴρηται τῇ γραφῇ. Εἰώθαμεν γὰρ λέγειν περὶ τῶν λίαν ἀγωνιώντων· οὐκ ἐτόλμησε γρύξαι. Οἱ δὲ Λοιποί φασιν· «οὐκ ἐτόλμησε τρύσαι.» Τὸ γοῦν· ἀνοίγων στόμα καὶ στρουθίζων, ἀντὶ τοῦ· οὐ μόνον οὐδεὶς ἀντιπαρατάξασθαί μοι τολμήσει ἀλλ’ οὐδὲ γρύξαι στρουθοῖς παραπλησίως ἐπιχειρήσει. Πρὸς ταύτην αὐτοῦ τὴν ἀλαζονείαν ὁ τῶν ὅλων θεὸς ἀποκρίνεται· 15 Μὴ δοξασθήσεται ἀξίνη ἄνευ τοῦ κόπτοντος ὥστε κόπτειν ἑαυτήν;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἢ ὑψωθήσεται πρίων ἄνευ τοῦ ἕλκοντος αὐτόν; Ὡσαύτως ἐάν τις λάβῃ ῥάβδον ἢ ξύλον. Μὴ δίχα χειρῶν ἀνθρωπίνων ἡ ἀξίνη κόπτει ξύλα ἢ ὁ πρίων ταῦτα διχῇ καὶ τριχῇ καὶ τετραχῇ διαιρεῖ ἢ ῥάβδος ἢ ξύλον πλῆξαι δύναται μηδενὸς ἐνεργοῦντος; Πῶς οὖν σὺ μέγα φρονεῖς ὡς δίχα τῆς ἐμῆς βουλῆς περιγενόμενος τῶν ἡττηθέντων ἐθνῶν; Εἰκότως δὲ αὐτὸν καὶ τοῖς ἀψύχοις ἀπείκασεν ὡς ἀναισθησίαν νοσοῦντα καὶ ἀλογίαν ἐσχάτην. Καὶ οὐχ οὕτως. Οὐκ ἐάσω σέ φησιν ἐπὶ ταυτησὶ τῆς ἀνοίας, ἀλλὰ διὰ τῆς τιμωρίας μαθήσῃ τὸν πρύτανιν τοῦ παντός. 16 Ἀλλ’ ἀποστελεῖ κύριος Σαβαὼθ εἰς τὴν σὴν τιμὴν ἀτιμίαν, καὶ εἰς τὴν σὴν δόξαν πῦρ καιόμενον καυθήσεται. Μετὰ πολλῆς γὰρ δόξης ἐπιστρατεύσας μετὰ πλείονος ἔφυγεν ἀδοξίας. 17 Καὶ ἔσται τὸ φῶς τοῦ Ἰσραὴλ εἰς πῦρ, καὶ ἁγιάσει αὐτὸν ἐν φλογὶ καιομένῃ, καὶ φλέξει καὶ φάγεται ὡσεὶ χόρτον τὴν ὕλην. Φῶς τοῦ Ἰ(σραὴλ) τὴν εὐσέβειαν ἐκάλεσεν· «Ἐν τῷ φωτὶ» γὰρ ὁ Ψαλμός φησι «τοῦ προσώπου σου π(ορεύ)σονται.» Τοῦτο τὸ φῶς τῷ μὲν Ἰσραὴλ τὴν φωτιστικὴν ἐνέργειαν (χο)ρη(γήσει), τῇ δὲ καυστικῇ κατὰ σοῦ χρήσεται καὶ οἷόν τινα χόρτον πᾶς(άν σου τὴν) στρατιὰν δαπανήσει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ 18 ἀποσβεσθήσεται τὰ (ὄρη καὶ) οἱ βουνοὶ καὶ οἱ δρυμοί, καὶ καταφάγεται ἀπὸ ψυχῆς ἕως σαρκῶν. (Ὄρη τὸν) βασιλέα καὶ τοὺς μετ’ ἐκεῖνον ὑπάρχους καλεῖ, βουνοὺς δὲ τοὺς (ὑπὸ τούτους) τελοῦντας ἄρχοντας, δρυμοὺς δὲ τὸ λοιπὸν πλῆθος τὸ ἄκαρπον. (Καὶ ἔσται ὁ φεύγων) ὡς ὁ φεύγων ἀπὸ πυρὸς καιομένου· 19 καὶ οἱ καταλειφθέντες ἀπ’ αὐτῶν (ἔσονται ἀριθμός), 115 β καὶ παιδίον μικρὸν γράψει αὐτούς. Οὐ φαινομένων τῶν διωκόντων μετὰ πολλῆς σπουδῆς ἀποδρᾶσαι πειράσονται ὡς ὑπὸ φλογὸς κυκλουμένους καὶ ταύτην διαφυγεῖν πειρωμένους μιμούμενοι. Οὕτω δὲ ἔσονται οἱ τὴν τιμωρίαν διαφυγόντες εὐαρίθμητοι ὡς ῥᾷστον εἶναι καὶ τῷ τυχόντι παιδίῳ τὸν τούτων ἀριθμὸν ἀναγράψαι. Ταῦτα δὲ γεγένηται, ἡνίκα δι’ ἑνὸς ἀγγέλου αἱ πέντε καὶ ὀγδοήκοντα πρὸς ταῖς ἑκατὸν διεφθάρησαν χιλιάδες. 20 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ οὐκέτι προστεθήσεται τὸ καταλειφθὲν τοῦ Ἰσραὴλ καὶ οἱ διασωθέντες τοῦ Ἰακὼβ οὐκέτι [μὴ] πεποιθότες ὦσιν ἐπὶ τοὺς ἀδικήσαντας αὐτούς. Ἄχαζ ὁ βασιλεὺς ὑπὸ τοῦ Φακεὲ καὶ τοῦ Ῥασὶν πολεμούμενος τὸν Ἀσσύριον εἰς συμμαχίαν ἐκάλεσε βασιλέα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Προλέγει τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος ὡς τῆς θείας ἀπολαύσαντες προμηθείας καταφρονήσουσι μὲν τῆς ἀνθρωπίνης ἐπικουρίας, τῆς δὲ εἰς τὸν θεὸν ἐλπίδος ἀ(νθέξ)ονται. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ διὰ τῶν ἑξῆς· Ἀλλ’ ἔσονται πεποιθότες ἐπὶ τὸν θεὸν τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραὴλ τῇ ἀληθείᾳ. 21 Καὶ ἀναστρέψει τὸ καταλειφθὲν τοῦ Ἰακὼβ ἐπὶ θεὸν ἰσχύοντα. Ταύτην τοῦ λαοῦ τὴν εὐσέβειαν, ἣν Ἐζεκίας ὁ βασιλεὺς αὐτοὺς ἐξεπαίδευσε, καὶ ἡ τετάρτη τῶν Βασιλειῶν μαρτυρεῖ. Συνήφθησαν δὲ τῇ Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐκ τῶν δέκα φυλῶν ὅσοι τὸν Σαλμανάσαρ καὶ τὸν Σεναχηρὶμ διαφυγεῖν ἠδυνήθησαν, καὶ τῆς πλάνης ἀπαλλαγέντες τῇ τοῦ Ἐζεκίου ἠκολούθησαν εὐσεβείᾳ. 22 Καὶ ἐὰν γένηται ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραὴλ ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης, τὸ κατάλειμμα αὐτῶν σωθήσεται. Ἐπειδὴ τὰς δέκα φυλὰς τοῖς Ἀσσυρίων παρέδωκε βασιλεῦσι καὶ τὰς ἄλλας τοῦ Ἰούδα πόλεις πολιορκουμένας παρεῖδε, τὴν αἰτίαν τούτου διδάσκει ὅτι οὐκ εἰς πλῆθος ἀφορῶν ἀλλ’ εὐσέβειαν ζητῶν. Τοῦτο γὰρ καὶ μετὰ ταῦτα γενήσεται τῶν μὲν πλείστων Ἰουδαίων μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ σωτῆρος ἀντιλεγόντων, τῶν δὲ τῆς σωτηρίας ἐφιεμένων προθύμως δεχομένων τῶν ἀποστόλων τὸ κήρυγμα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα διδάσκει καὶ τοῦ κηρύγματος τὸ σύντομον καὶ τῆς καινῆς διαθήκης τὸν τρόπον· Λόγον γὰρ συντελῶν καὶ συντέμνων ἐν δικαιοσύνῃ, 23 ὅτι λόγον συντετμημένον ποιήσει ὁ θεὸς ἐν τῇ οἰκουμένῃ ὅλῃ. Ταύτης [καὶ] ὁ θεῖος ἀπόστολος ἐμνήσθη τῆς μαρτυρίας. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ὁ λόγος· ἅπερ ὁ νόμος (πολλ)αῖς ἐντολαῖς καὶ θυσίαις καὶ τιμωρίαις χρώμενος οὐκ ἴσχυσε κατορθῶσαι, ταῦτα ὁ εὐ(αγγελ)ικὸς κατώρθωσε λόγος σύντομον προσφέρων φάρμακον σωτηρίας τὸ πανάγιον βάπτισμα. (Διὰ γὰρ) πίστεως τοῖς ἀνθρώποις σωτηρία δεδώρηται. Οὗτος ὁ συντετμημένος λόγος τῆς δικαιοσύνης (συνεργός), ὃν οὐ μόνον Ἰουδαίοις ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις δέδωκεν ὁ θεός. Οὕτω περὶ τῆς (καινῆς) διαθήκης προαγορεύσας ἐπανάγει πάλιν εἰς τὴν προτέραν ἀκολουθίαν τὸν λόγον· 24 (Διὰ τοῦ)το τάδε λέγει κύριος Σαβαώθ· Μὴ φοβοῦ ὁ λαός μου οἱ κατοικοῦντες ἐν Σιὼν (ἀπὸ Ἀσς)υρίων, ὅτι ἐν ῥάβδῳ πατάξει σε. Ῥάβδον ἐκάλεσεν ἐνταῦθα τὴν μετρίαν (παιδείαν)· καὶ γὰρ πολλὰς τῶν ὑποκειμένων ἐπολιόρκησε πόλεις. Πληγὴν γὰρ ἐγὼ ἐπάγω (ἐπὶ σὲ τοῦ ἰδ)εῖν ὁδὸν Αἰγύπτου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ ταύτην δέ σοι τὴν παιδείαν ἐπήγαγον οὐ(κ ἀδίκως ἀλλὰ) τῶν Αἰγυπτιακῶν ἐπιτηδευμάτων σε εἰσπραττόμενος εὐθύνας· 116 α ἣν γὰρ παρ’ Αἰγυπτίων ἐμεμαθήκεις εἰδωλολατρείαν, ταύτην δι(α)τελεῖς φυλάττων. Ταύτην καὶ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε τὴν διάνοιαν· «Ἐν ῥάβδῳ πατάξει σε καὶ τὴν βακτηρίαν αὐτοῦ ἐπαρεῖ ἐπὶ σὲ διὰ τὴν ὁδὸν Αἰγύπτου», τουτέστι διὰ τὴν Αἰγυπτίων μίμησιν· ὁδὸν γὰρ πολλάκις τὸν βίον καλεῖ. 25 Ἔτι γὰρ μικρὸν καὶ παύσεταί μου ἡ ὀργὴ ἡ κατὰ σοῦ. Ἐπαγαγών σοι τὴν παιδείαν μεταδώσω καὶ βοηθείας. Ὁ δὲ θυμός μου ἐπὶ τὴν βουλὴν αὐτῶν. Τρέψω δὲ τὴν ὀργήν μου κατὰ τῶν πολεμούντων σοι. 26 Καὶ ἐγερεῖ ὁ θεὸς ἐπ’ αὐτοὺς μάστιγας κατὰ τὴν πληγὴν Μαδιὰμ ἐν τόπῳ θλίψεως. Δύο πληγὰς ἴσμεν τοῦ Μαδιάμ· τὴν μὲν διὰ τοῦ μεγάλου Μωυσέως, τὴν δὲ διὰ τοῦ Γεδεὼν ἐπενεχθεῖσαν αὐτοῖς. Ἀμφότεραι δὲ παράδοξοι, παραδοξοτέρα δὲ ἡ δευτέρα· δίχα γὰρ ὅπλων κατηκοντίσθησαν. Ταύτην δὲ ἔδοσαν καὶ Ἀσσύριοι (τὴν) δίκην· οὐδενὸς γὰρ οὐ βέλος ἀφέντος, οὐκ ἀκοντίσαντος δόρυ, οὐ χρησαμένου σφενδόνῃ (πολ)λαὶ τῷ θανάτῳ παρεπέμφθησαν μυριάδες. Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος ἔφη Δαυίδ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ θεὸς Ἰακώβ, ἐνύσταξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις.» Νυσταγμὸν δὲ ἐκάλεσε τοῦ θανάτου τὸ σύντομον. Εἶτα διηγεῖται ὡς βούλεται μὲν μετὰ τὴν πολιορκίαν τῆς Ἱερουσαλὴμ κατὰ τῆς Αἰγύπτου διὰ τῆς Παραλίας ὁρμῆσαι, οὐ μόνον δὲ ἐκείνης διαμαρτήσεται ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν χερσὶ στερηθήσεται, τοῦ ἐπικειμένου τῇ Ἱερουσαλὴμ συντριβομένου ζυγοῦ. 27 Καταφθαρήσεται γάρ φησιν ὁ ζυγὸς αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ὤμων ὑμῶν. Ἔπειτα διδάσκει τὸν πλάνον ὃν ὑπομενεῖ φεύγων καὶ εἰς διαφόρους ὁδοὺς σκεδαννύμενος καὶ διερχόμενος τὴν Ἀγγαὶ καὶ τὴν Μαγεδδὼ καὶ τὴν Μαχμὰς καὶ τὴν Γαβαών. Ὅτι ἀγωνιάσει μὲν ἡ Ῥαμὰ τοῦ Σαοὺλ ἡ πόλις καὶ φεύξεται, βλάβην δὲ οὐ δέξεται, καὶ ἡ Γαλὶμ ἵππον γαυριῶντα μιμουμένη κατ’ αὐτοῦ χρεμετίσει, ἥ τε Λαϊσὰ καὶ ἡ Ἀναθὼθ καὶ ἡ Μαδεβηνὰ καὶ ἡ Γαβὶρ ἐκπλαγήσονται τὴν ἀθρόαν τῶν πραγμάτων μεταβολήν. Ταῦτα περὶ τῶν ἄλλων εἰρηκὼς ὁ προφητικὸς λόγος τοὺς τὴν Ἱερουσαλὴμ οἰκοῦντας ψυχαγωγεῖ καὶ μένειν καὶ μὴ φεύγειν παρεγγυᾷ· 31 Παρακαλεῖτε 32 σήμερον ἐν ὁδῷ τοῦ μεῖναι, παρακαλεῖτε τῇ χειρὶ τὸ ὄρος τῆς θυγατρὸς Σιὼν καὶ τοὺς βουνοὺς τοὺς ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ Ἰούδᾳ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω ταῦτα περὶ τῶν Ἀσσυρίων προθεσπίσας καὶ τὴν παράδοξον τῆς Ἱερουσαλὴμ σωτηρίαν προαγορεύσας τῆς σωτηρίας τὴν αἰτίαν διδάσκει· 33 Ἰ(δοὺ) δὴ ὁ δεσπότης κύριος Σαβαὼθ συνταράσσει τοὺς ἐνδόξους μετὰ ἰσχύος, καὶ οἱ (ὑψηλοὶ) τῇ ὕβρει συντριβήσονται καὶ οἱ μετέωροι ταπεινωθήσονται 34 καὶ πεσοῦνται (οἱ) ὑψηλοὶ μαχαίρᾳ, ὁ δὲ Λίβανος σὺν τοῖς ὑψηλοῖς πεσεῖται. Οὐ μόνον φησὶ τοὺ(ς δυναστεύ)οντας καὶ μέγα φρονοῦντας παραδώσει θανάτῳ, ἀλλὰ καὶ τὴν κρατοῦσαν τῶν εἰ(δώλων) καταλύσει πλάνην. Λίβανον γάρ φησι τὴν πλάνην, ὑψηλὰ δὲ τὰ ἐν τοῖς (ὑψηλοῖς τιμώμενα) προσηγόρευσεν εἴδωλα. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῷ Λιβάνῳ πλείστη κατεῖχεν ἐξαπ(άτη δαι)μόνων, ἀπὸ τοῦ μέρους τὸ πᾶν προσηγόρευσεν. 11 1 Καὶ ἐξελεύ(σεται ῥάβδος) ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαί, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβή(σεται). … 116 β φησι τῆς ῥάβδου τῆς θείας ἀπολαύσεται προμηθείας. Ἄνω μὲν οὖν τὴν ἐκ παρθένου γέννησιν τοῦ Ἐμμανουὴλ προεδήλωσεν, εἶτα τὴν ἐκ πνεύματος ἁγίου ὑπέδειξε σύλληψιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Προσῆλθον» γάρ φησι «πρὸς τὴν προφῆτιν, καὶ ἐν γαστρὶ ἔλαβεν.» Ἐν γὰρ τῇ παρθενικῇ νηδύι τὸ πανάγιον πνεῦμα διέπλασε τὸν τοῦ θεοῦ λόγου ναόν, τὴν τοῦ δούλου μορφήν, ἣν ἐξ αὐτῆς τῆς κυήσεως ὁ θεὸς λόγος ἀναλαβὼν ἥνωσεν ἑαυτῷ. Μετὰ ταῦτα ἔδειξεν ἡμῖν τοῦ τεχθέντος παιδίου τὴν ἀξίαν καὶ τὰς θεοπρεπεῖς αὐτοῦ προσηγορίας ἐδίδαξεν, ὅτι θεὸς ἰσχυρός, ὅτι ἐξουσιαστής, ὅτι ἄρχων εἰρήνης, ὅτι πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἐνταῦθα δὲ καὶ τὴν σαρκικὴν αὐτοῦ διδάσκει συγγένειαν ὅτι ἐξ Ἰεσσαὶ κατὰ σάρκα βεβλάστηκεν· πατὴρ δὲ Ἰεσσαὶ τοῦ Δαυίδ. 2 Καὶ ἀναπαύσεται ἐπ’ αὐτὸν πνεῦμα τοῦ θεοῦ, πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας· 3 πνεῦμα φόβου θεοῦ ἐμπλήσει αὐτόν. Τῶν μὲν (γὰρ) προφητῶν ἕκαστος μερικήν τινα ἐδέξατο χάριν, ἐν αὐτῷ δὲ κατῴκησε «πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς», καὶ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον δὲ πάντα εἶχε τοῦ πνεύματος τὰ χαρίσματα· «Ἐκ γὰρ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ» κατὰ τὸν θεσπέσιον Ἰωάννην «ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν.» Οὐ κατὰ τὴν δόξαν κρινεῖ οὐδὲ κατὰ τὴν λαλιὰν ἐλέγξει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐ γὰρ προσεῖχε τῇ δυναστείᾳ τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων, ἀλλὰ μετὰ παρρησίας αὐτῶν τὴν παρανομίαν διήλεγχεν· «Οὐαὶ ὑμῖν» λέγων «γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί» καὶ τὰ ἄλλα ὅσα τοιαῦτα ἃ ῥᾴδιον τοῖς βουλομένοις ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις κατανοεῖν. 4 Ἀλλὰ κρινεῖ ἐν δικαιοσύνῃ ταπεινῷ κρίσιν. Τοὺς μὲν γὰρ τῆς τῶν δαιμόνων ἠλευθέρου μανίας, τοὺς δὲ τῆς τῶν παθημάτων ἐπικρατείας ἀπήλλαττε, τοῖς δέ γε πιστεύουσι τὴν ὀνησιφόρον καὶ ζωῆς πρόξενον διδασκαλίαν προσέφερεν. Καὶ ἐλέγξει ἐν εὐθύτητι τοὺς ἐνδόξους τῆς γῆς. Τοῦτο πράως μὲν ἐν τῇ προτέρᾳ ἐπιφανείᾳ πεποίηκε, βασιλικῶς δὲ καὶ ἐξουσιαστικῶς ἐν τῇ δευτέρᾳ ποιήσει τοῖς θείοις ἐγκαθήμενος θώκοις καὶ τὰς δικαίας ψήφους ἐκφέρων. Καὶ πατάξει τὴν γῆν τῷ λόγῳ (τοῦ στό)ματος αὐτοῦ. Τῇ γὰρ θεοπρεπεῖ τῶν ἀποστόλων διδασκαλίᾳ οὐρανὸν τὴν γῆν ἀπειρ(γάσα)το, πολλοὺς ἐν ἑκάστῳ ἔθνει τῶν γηίνων ἀποστήσας πραγμάτων καὶ τὴν οὐράνιον (ἀσπάς)ασθαι πολιτείαν παρασκευάσας. Καὶ τῷ πνεύματι διὰ χειλέων ἀνελεῖ τὸν ἀ(σεβῆ). Τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος περὶ τοῦ ἀντιχρίστου προείρηκεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Τότε» γάρ φησιν «ἀποκαλυφ(θήσεται ὁ) ἄνομος, ὃν ὁ κύριος Ἰησοῦς ἀνελεῖ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ καταργήσει (τῇ ἐπιφανείᾳ) τῆς παρουσίας αὐτοῦ.» Τοῦτο καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ προφήτης μετ’ ὀλίγα (βοᾷ· «Ἀρθή)τω ὁ ἀσεβής, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν κυρίου.» 5 Καὶ ἔσται δικαιοσύνῃ (ἐζωσμένος τὴν ὀς)φῦν αὐτοῦ καὶ ἀληθείᾳ εἰλημμένος τὰς πλευρὰς αὐτοῦ. Τοῦτο καὶ ὁ (μακάριος Δαυὶδ) ἔφη· «Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατέ, τῇ ὡ(ραιότητί σου καὶ) τῷ κάλλει σου καὶ ἔντεινε καὶ κατευοδοῦ καὶ βασίλευε ἕνεκεν (ἀληθείας καὶ πρα)ότητος καὶ δικαιοσύνης.» Διὰ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς δικαιοσύνης πᾶν εἶδος συμπεριέλαβεν ἀρετῆς· (ταύτας αὐτῷ) καὶ ἀντὶ περιβολαίου καὶ ἀντὶ ζώνης γεγενῆσθαί φησιν. Εἶτα τῆς 117 α οἰκονομίας τὰ κατορθώματα λέγει· 6 Τότε συμβοσκηθήσεται λύκος μετὰ ἀρνός, καὶ πάρδαλις συναναπαύσεται ἐρίφῳ, καὶ μοσχάριον καὶ λέων καὶ ταῦρος ἅμα βοσκηθήσονται. Διὰ τῶν ἡμέρων καὶ ἀγρίων ζῴων τροπικῶς τῶν ἀνθρωπείων ἠθῶν ἐδίδαξε τὴν διαφοράν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Λύκῳ μὲν γὰρ ἀπεικάζει τὸ ἁρπακτικὸν ἦθος, προβάτῳ δὲ τὸ ἥμερόν τε καὶ πρᾶον καὶ αὖ πάλιν παρδάλει μὲν τὸ ποικίλονκατάστικτον γὰρ τὸ ζῷον, ἐρίφῳ δὲ τὸ ἁπλοῦν τε καὶ ἄκακον· οὕτω λέοντι μὲν τὸ ὑπερήφανον καὶ ἀρχικόν, ταύρῳ δὲ τὸ θρασύ, μοσχαρίῳ δὲ τὸ τούτων ἀπηλλαγμένον. Ἀλλ’ ὅμως κατὰ ταὐτὸν αὐτὰ νεμηθήσεσθαι λέγει. Καὶ ὁρῶμεν τῆς προφητείας ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τὸ τέλος καὶ βασιλέας καὶ ὑπάρχους καὶ στρατηγοὺς καὶ στρατιώτας καὶ ἀποχειροβιώτους οἰκέτας τε καὶ προσαίτας τῆς ἱερᾶς κατὰ ταὐτὸν κοινωνοῦντας τραπέζης, τῶν αὐτῶν ἐπαί̈οντας λόγων, τῆς αὐτῆς κολυμβήθρας ἀξιουμένους. Καὶ παιδίον μικρὸν ἄξει αὐτούς. Τοὺς γὰρ ἐπὶ δυνάμει γαυριῶντας καὶ ἐπὶ σοφίᾳ βρενθυομένους ἄνθρωπος τῇ κακίᾳ κατὰ τὴν ἀποστολ(ικὴν) παραίνεσιν νηπιάζων καὶ τῇ ἁλιευτικῇ ἁπλότητι διακοσμούμενος ἄγει καὶ νέμει. 7 Καὶ βοῦς καὶ ἄρκος ἅμα συνβοσκηθήσονται, καὶ ἅμα τὰ παιδία αὐτῶν ἔσονται, καὶ λέων ὡς βοῦς φάγεται ἄχυρα. Ὁρῶμεν δὲ καὶ τούτων τὸ τέλος· πολλοὶ γὰρ πλούτῳ περιρρεόμενοι καὶ ἀφθόνους ἔχοντες τρυφῆς ἀφορμὰς τὴν νηστείαν τῆς χλιδῆς προτιμῶσι καὶ μιμοῦνται λέοντα σαρκοβόρον ἀχύρων μεταλαγχάνειν αἱρούμενον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
8 Καὶ παιδίον νήπιον ἐπὶ τρώγλην ἀσπίδων καὶ ἀπογεγαλακτισμένον ἐπὶ κοίτην ἐκγόνων ἀσπίδων τὴν χεῖρα ἐπιβαλεῖ. Τοιοῦτος ἦν ὁ μακάριος Παῦλος τοῖς Ἐπικουρείοις καὶ Στωικοῖς διαλεγόμενος φιλοσόφοις καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀρείου πάγου δημηγορῶν καὶ κατατολμῶν τῶν ἀσπίδων καὶ οἷόν τινα χεῖρα τὸν ἁπλοῦν αὐτοῦ λόγον ὡς εἰς κατάδυσιν θηρίων τὴν τούτων ἀκοὴν ἐμβάλλειν ἐπιχειρῶν· καὶ γὰρ δαιμόν(ων) ἦν κατάδυσις ἡ ἐκείνων καρδία. 9 Καὶ οὐ μὴ κακοποιήσωσιν οὐδ’ οὐ μὴ δύνωνται ἀπολέσαι οὐδένα ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἅγιόν μου. Τούτῳ ἔοικεν ἡ εὐαγγελικὴ τοῦ (κυρίου) φωνή· «Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύ(σουσιν) αὐτῆς.» Ὄρος τοίνυν ἅγιον τὸ ὑψηλὸν καὶ ἰσχυρὸν καὶ ἀκίνητον τῆς θείας αὐτοῦ διδαςκαλίας καλεῖ καὶ τοῖς ἐπὶ τούτῳ ἑστῶσι τὸ ἀκαταγώνιστον ἐπαγγέλλεται. [Εἶτα] δείκνυσι τὴν τοῦ κηρύγματος δύναμιν· Ὅτι ἐνεπλήσθη ἡ σύμπασα γῆ τοῦ (γνῶναι) τὸν κύριον ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψει θαλάσσας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Μέγιστον δὲ ἀληθῶς καὶ παρα(δοξότατον τὸ) θαῦμα καὶ ἔοικε ψεκάσιν ὀλίγαις ἐπιφερομέναις θαλάττῃ καὶ τὴν (ἐν ταύτῃ μετα)βαλλούσαις πικρίαν καὶ γλυκείαν ἐργαζομέναις τὴν ταύτης ποιότητα· (οὕτως γὰρ) ὁ εὐαγγελικὸς λόγος κατέπαυσε μὲν τὴν τῆς οἰκουμένης ἀσέβ(ειαν, πᾶσαν) δὲ γῆν καὶ θάλατταν θεογνωσίας ἐπλήρωσεν. 10 Καὶ ἔσται ἐν τῇ (ἡμέρᾳ) ἐκείνῃ ἡ ῥίζα τοῦ Ἰεσσαὶ καὶ ὁ ἀνιστάμενος ἄρχειν ἐθνῶν ἐπ’ αὐτ(ῷ ἔθνη ἐλπιοῦσιν). Καὶ τῶν θείων ἀνέμνησεν ὑποσχέσεων καὶ τῶν Ἰακὼβ τοῦ πατρι(άρχου προρρ)ήσεων. Ὁ μὲν γὰρ θεὸς πρὸς τὸν Ἀβραὰμ ἔφη· «Ἐν τῷ σπέρματί σου εὐλογη(θήσονται πάντα) τὰ ἔθνη τῆς γῆς.» Ταύτην δὲ καὶ τῷ Ἰσαὰκ καὶ τῷ Ἰ(ακὼβ δέδωκε) 117 β τὴν ὑπόσχεσιν. Ὁ δὲ πατριάρχης Ἰακὼβ τῷ Ἰούδᾳ ἣν ἔλαβεν ἔδωκεν εὐλογίαν καί φησιν· «Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ἰούδα καὶ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ ᾧ ἀπόκειται, καὶ αὐτὸς προςδοκία ἐθνῶν.» Ταύτην βεβαιοῖ τὴν προφητείαν καὶ ὁ θαυμάσιος οὗτος προφήτης καὶ δείκνυσιν αὐτὸν ἐξ Ἰεσσαὶ μὲν καὶ Δαυὶδ τὸ κατὰ σάρκα γένος κατάγοντα, ἄρχοντα δὲ οὐκέτι Ἰουδαίων ἀλλὰ τῶν ἐθνῶν καὶ εἰς αὐτὸν πιστεύοντας οὐκ Ἰουδαίους ἀλλὰ τὰ ἔθνη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἄξιον δὲ θρηνῆσαι τὴν Ἰουδαίων ἐμβροντησίαν, οἳ τῷ Ζοροβάβελ ταύτην προσαρμόττουσι τὴν προφητείαν, ὃς οὐδὲ Ἰουδαίων ἦρξεν ἁπάντων ἀλλ’ ὀλίγων τινῶν, ἐθνῶν δὲ οὐδὲ ὅλως. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐκείνους καταλιπόντες τῆς ἑρμηνείας ἐχώμεθα. Καὶ ἔσται ἡ ἀνάπαυσις αὐτοῦ τιμή. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν αὐτοῦ τὴν βλάστην καὶ τῆς οἰκονομίας τὰ κατορθώματα καὶ τὴν ἀρχὴν (ὑπ)έδειξεν, ὑποδείκνυσι καὶ τὸ ἐν μέσῳ γενόμενον πάθος μεθ’ ὃ τῆς οἰκουμένης ἐκράτησεν. Διά τοι τοῦτο ἀνάπαυσιν προσαγορεύει τὸν θάνατον καὶ τιμήν. Ἀγνοούμενος (γὰρ) πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως ὑπὸ τῶν ἐθνῶν, μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν καὶ τὸ πάθος δέχ(εται) παρὰ πάντων ὡς ποιητὴς καὶ θεὸς τὴν θείαν προσκύνησιν. 11 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ προσθήσει κύριος τοῦ δεῖξαι τὴν χεῖρα αὐτοῦ τοῦ ζηλῶσαι καὶ ζητῆσαι τὸ καταλειφθὲν ὑπόλοιπον τοῦ λαοῦ ὃ ἐγκατελείφθη ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων καὶ ἀπὸ Αἰγύπτου καὶ ἀπὸ Βαβυλῶνος καὶ ἀπὸ Αἰθιοπίας καὶ ἀπὸ Ἐλαμιτῶν καὶ ἀπὸ ἡλίου ἀνατολῶν καὶ ἐξ Ἀραβίας καὶ ἀπὸ τῶν νήσων τῆς θαλάσσης. Ἐδίδαξεν ἡμᾶς ἡ ἱστορία τῶν Πράξεων, ὡς τὴν οἰκουμένην περινοστοῦντες οἱ θεῖοι ἀπόστολοι πρώτοις Ἰουδαίοις ἐκήρυττον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀμέλει τοῖς ἀντιλέγουσιν ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς κρίνετε τῆς αἰωνίου ζωῆς, καθαροὶ ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν εἰς τὰ ἔθνη πορευσόμεθα.» Πεπιστεύκασι δὲ ὅμως μυριάδες πολλαί, καὶ τρισχίλιοι καὶ πεντακισχίλιοι κατὰ ταὐτὸν ὑπ’ αὐτῶν ἐζωγρήθησαν, καὶ ὁ θειότατος δὲ Ἰάκωβος τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ πολλὰς Ἰουδαίων πεπιστευκότων ὑπέδειξε μυριάδας. Περὶ τούτων ἡ τοῦ παναγίου πνεύματος χάρις καὶ διὰ Ἡσαί̈ου προηγόρευσε τοῦ προφήτου ὅτι αὐτοὺς καὶ ζητήσει καὶ τῆς σωτηρίας ἀξιώσει. Τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῶν ἐπαγομένων δε(δήλω)κεν· 12 Τοιγαροῦν ἀρεῖ σημεῖον εἰς τὰ ἔθνη καὶ συνάξει τοὺς ἀπολομένους Ἰσραὴλ (καὶ) τοὺς διεσπαρμένους Ἰούδα συνάξει ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς. (Ποῖον δὲ) σημεῖον ἀλλ’ ἢ τὸ τοῦ σταυροῦ σύμβολον, δι’ οὗ καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τοὺς ἐκ (τοῦ Ἰούδα) πλανωμένους πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐποδήγησεν; 13 Καὶ ἀφαιρεθήσεται ὁ (ζῆλος Ἐφραί)μ, καὶ οἱ ἐχθροὶ Ἰούδα ἀπολοῦνται· Ἐφραὶμ οὐ ζηλώσει Ἰούδαν, καὶ Ἰούδας οὐ (θλίψει τὸν Ἐ)φραίμ. Ταῦτα πάλαι ἐγένετο τῆς βασιλείας διῃρημένης·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
μετὰ δὲ τὴν (ἀπὸ Βαβυ)λῶνος ἐπάνοδον τὴν παλαιὰν ἔσχον ὁμόνοιαν. 14 Καὶ πετασθήσονται (ἐν πλοίοις) Ἀλλοφύλων, θάλασσαν ἅμα προνομεύοντες καὶ τοὺς ἀφ’ ἡλίου ἀνατολῶν (καὶ Ἰδουμαίαν). Οὐ γὰρ μόνην τὴν ἤπειρον οἱ θεῖοι ἀπόστολοι ἀλλὰ καὶ τὴν θάλατταν (περαιούμενοι κ)αὶ ταῖς νήσοις προσέφερον τοῦ νοεροῦ φωτὸς τὴν ἀκτῖνα· καὶ γὰρ ἐν Κύπρῳ (Βαρνάβας καὶ) Παῦλος, τὸ ζεῦγος τὸ ἱερὸν τὸ τῶν ἐθνῶν τὴν γεωργίαν ἐγχειρισθέν, καὶ τοῦ Ἐλύμα τὸ ψεῦδος διήλεγξε καὶ τὴν ἀλήθειαν ἔδειξεν· καὶ τῆς 118 α Κρήτης τὸν Τίτον ἀπόστολον κεχειροτόνηκεν ὁ μακάριος Παῦλος καὶ τὸν Τιμόθεον τῆς Ἐφέσου. Ταῦτα τοίνυν τὸ πανάγιον πνεῦμα διὰ τοῦ προφήτου προείρηκεν ὅτι οὐ μόνον τὴν γῆν ἀλλὰ καὶ τὴν θάλατταν προνομεύσουσι καὶ καθάπερ τινὲς στρατηγοὶ ἔθνη τινὰ ἀποστάντα καὶ πρὸς τύραννον αὐτομολήσαντα, περιγεν(όμενοι) καὶ κρατήσαντες τῷ τῶν ὅλων προσάξουσι βασιλεῖ καὶ διαπεράσουσι τὰ πελάγη οὐκ Ἰουδαίους ἔχοντες κυβερνήτας καὶ ναύτας ἀλλ’ ἀλλογενεῖς καὶ ἀλλοφύλους. Καὶ ἐπὶ Μωὰβ πρῶτον τὰς χεῖρας ἐπιβαλοῦσιν, οἱ δὲ υἱοὶ Ἀμμὼν πρῶτοι ὑπακούσονται. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς ὁ μακάριος Παῦλος διδάσκει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Γαλάταις γὰρ ἐπιστέλλων ταῦτα μετὰ τὸ προοίμιον τέθεικεν· «Ὅτε εὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου καὶ καλέσας διὰ τῆς χάριτος ἀποκαλύψαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοί, ἵνα εὐαγγελίζωμαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ καὶ αἵματι οὐδὲ ἀνῆλθον εἰς Ἱερουσαλὴμ πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ ἀποστόλους, ἀλλὰ ἀπῆλθον εἰς Ἀραβίαν καὶ πάλιν ὑπέστρεψα εἰς Δαμασκόν.» Τῆς δὲ Ἀραβίας καὶ Μωαβῖται (καὶ Ἀμμανῖται)· ἡ μὲν γὰρ νῦν Φιλαδέλφεια προσαγορευομένη ἐστὶ δὲ πόλις τῆς Ἀραβίας λαμπράἈμμὰν μέχρι καὶ τήμερον τῇ ἐπιχωρίῳ καλεῖται φωνῇ, Μωὰβ δὲ ἡ Χαραχμωβά, τῇ δὲ Ἀρειοπόλει πελάζει. Ἐδείχθη τοίνυν διὰ τῆς ἀποστολικῆς μαρτυρίας ἡ τῆς προφητείας ἀλήθεια. 15 Καὶ ἐρημώσει κύριος τὴν θάλασσαν Αἰγύπτου. Οὐ γὰρ μόνον τὰ εἰρημένα ἔθνη εἰς εὐσέβειαν ποδηγήσει ἀλλὰ καὶ τῆς Αἰγύπτου καταπαύσει τὴν πλάνην. Θάλατταν γὰρ Αἰγύπτου τὴν πικρὰν καὶ ἄποτον ἀσέβειαν προσηγόρευσεν. Καὶ ἐπιβαλεῖ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ [τὸν] ποταμὸν πνεύματι βιαίῳ. Καὶ τὸν ποταμὸν δὲ ὡσαύτως ἀντὶ τῆς πλάνης τέθεικ(εν).
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὥσπερ γὰρ τῆς σωματικῆς ζωῆς τὰς ἐλπίδας εἰς τὸν ποταμὸν ἔχουσιν ὡς δι’ ἐκείνου δρεπόμενοι το(ὺς καρπούς), οὕτω τῇ τῶν εἰδώλων ἐδεδούλωντο πλάνῃ. Ἀλλ’ ὅμως καὶ ἐπὶ τοῦτον τὸν ποταμὸν τὴν χεῖ(ρα αὐτοῦ φησιν) ἐπιβαλεῖ πνεύματι βιαίῳ. Πνεῦμα δὲ καλεῖ βίαιον τῶν εὐσεβῶν τὴν δυναστείαν, δι’ ὧν ἀν(ετράπη) τὰ τῶν εἰδώλων τεμένη καὶ νόμοις ἐκωλύθη τῶν δαιμόνων τὸ σέβας. Καὶ πατάξει αὐτ(ὸν εἰς) ἑπτὰ φάραγγας ὥστε διαπορεύεσθαι αὐτὸν ἐν ὑποδήμασιν. Τῆς γὰρ βασιλείας αὐτῶν ὑ(πὸ Ῥω)μαίων καταλυθείσης εἰς ἑπτὰ διῃρέθησαν ἐπαρχίας καὶ τὸ πρότερον κατέλυσαν θρά(σος) καὶ βατοὶ τοῖς τῆς ἀληθείας ἐγένοντο κήρυξιν. 16 Καὶ ἔσται δίοδος τῷ καταλει(φθέντι μου) λαῷ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἔσται τῷ Ἰσραὴλ ὡς τῇ ἡμέρᾳ ὅτε ἐξῆλθεν ἐκ γῆς Αἰγύπτ(ου. Ὅτι ὥσπερ) ἐξήγαγον αὐτοὺς ἐκ τῆς Αἰγύπτου ἐν χειρὶ κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλ(ῷ, οὕτως εἰ)σάξω πάλιν αὐτοὺς μετὰ θαυμάτων εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ διὰ τούτων κἀκείνους (πρὸς τὴν) ἀλήθειαν ποδηγήσω. 12 1 Καὶ ἐρεῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· Εὐλογήσω σε κύριε, διότι (ὠργίσθης μοι) καὶ ἀπέστρεψας τὸν θυμόν σου ἀπ’ ἐμοῦ καὶ ἠλέησάς με.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
2 Ἰδοὺ ὁ θεός μου (σωτήρ μου κύριος, καὶ) πεποιθὼς ἔσομαι ἐπ’ αὐτῷ καὶ σωθήσομαι ὑπ’ αὐτοῦ καὶ οὐ φοβηθήσομαι, διότι ἡ (δόξα μου καὶ) ἡ αἴνεσίς μου κύριος καὶ ἐγένετό μοι σωτήρ. Ὁ ὕμνος τὴν ἐπίγνωσιν τῆς εὐερ(γεσίας δηλοῖ)· οἱ γὰρ ταύτης τετυχηκότες τὸν ταύτης αἴτιον μεμαθηκότες οἷς δύνανται τὸν (εὐεργέτην ἀμεί)βονται. Αὐτοῦ δὲ ἔστι νόμος σαφῶς διαγορεύων· «Θῦσον τῷ θεῷ θυ(σίαν αἰνέσεως)6, καὶ πάλιν· «Θυσία αἰνέσεως δοξάσει με. 3 Καὶ ἀντλήσετε ὕδωρ (μετ’ εὐφροσύνης ἐκ) τῶν πηγῶν τοῦ σωτηρίου. Πηγὰς σωτηρίου τὰς θείας καλεῖ γραφάς, (ἐξ ὧν οἱ γνη)σίως πεπιστευκότες μετ’ εὐφροσύνης ἀρύονται. 4 Καὶ ἐρεῖς (ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ)· Ὑμνεῖτε κύριον, βοᾶτε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔ(θνεσι τὰ ἔνδοξα) 118 β αὐτοῦ, μιμνῄσκεσθε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ὅτι ὑψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ταῦτα τῷ χορῷ τῶν ἀποστόλων ἁρμόττει καὶ τοῖς μετ’ ἐκείνων ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκόσιν, οἳ καὶ εἰς τὰ ἔθνη διεπόρθμευσαν τὴν θείαν διδασκαλίαν καὶ παρηγγύων ἀλλήλοις τὴν δεσποτικὴν πληροῦν ἐντολὴν τὴν λέγουσαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη.» 5 Ὑμνήσατε τὸ ὄνομα κυρίου ὅτι ὑψηλὰ ἐποίησεν, ἀναγγείλατε ταῦτα ἐν πάσῃ τῇ γῇ. 6 Ἀγαλλιᾶσθε καὶ εὐφραίνεσθε οἱ κατοικοῦντες ἐν Σιών, ὅτι ὑψώθη ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραὴλ ἐν μέσῳ αὐτῆς. Καὶ τὴν οἰκουμένην εἰς κοινωνίαν καλοῦσι τῆς εὐφροσύνης καὶ τῇ Σιὼν διαφερόντως ὑμνεῖν τὸν εὐεργέτην παρακελεύονται ὡς ἐν αὐτῇ τοῦ ἁγίου Ἰσραὴλ ὑψωθέντος. Αἰνίττεσθαι δέ μοι ὁ λόγος δοκεῖ οὐ μόνον τῶν θαυμάτων τὸ ὕψος ἀλλὰ καὶ τὸν σταυρὸν τὸν σωτήριον ᾧ τὸν δεσπότην προσή(λωσαν). Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ δεσπότης οὕτω πρὸς Ἰουδαίους ἔφη· «Ὅταν ὑψώσητε τὸν υἱὸν τοῦ (ἀνθρώπου), τότε γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι», καὶ πάλιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«καθὼς Μωυσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.» Ἡμεῖς δὲ οἱ εἰς αὐτὸν πεπιστευκότες εἰς αὐτὸν ἀποβλέψωμεν, ἵνα, καθάπερ οἱ Ἰουδαῖοι τῇ τοῦ χαλκοῦ ὄφεως θεωρίᾳ τῶν ἰοβόλων ὄφεων ἤμβλυναν τὴν ἐνέργειαν, οὕτως ἡμεῖς τῇ εἰς αὐτὸν θεωρίᾳ τὰ τῆς ἁμαρτίας δήγματα θεραπεύσωμεν καὶ τῆς σωτηρίας τέλεον ἀπολαύσαντες καὶ τῶν ἐπηγγελμένων τύχωμεν ἀγαθῶν χάριτι τοῦ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τεθεικότος ὑπὲρ ἡμῶν, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ δόξα πρέπει σὺν τῷ παναγίῳ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume VΤΟΜΟΣ Ε
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Ε 13 1 Ὅρασις κατὰ Βαβυλῶνος ἣν εἶδεν Ἡσαί̈ας υἱὸς Ἀμώς. Οἱ Ἀσσύριοι πάλαι μὲν εἶχον ἐν τῇ Νινευὴ τὰ βασίλεια, ὕστερον δὲ ἐν Βαβυλῶνι. Ὁ δὲ θεῖος προφήτης τὰ (συμ)βησόμενα τῷ Σενναχηρὶμ προθεσπίσας, ὃς τὴν Νινευὴ πόλιν εἶχε βασιλικήν, μεταφέρει τὴν προφητείαν ἐπὶ τὸν Ναβουχοδονόσορ καὶ τὴν ἐκείνου πόλιν, τὴν Βαβυλῶνα, καὶ προλέγει τὸν ἐσόμενον ὄλεθρον. 2 Ἐπ’ ὄρους πεδινοῦ ἄρατε σημεῖον. Τινὲς ἔφασαν ἐπ’ ὄρους (ὁμαλ)οῦ κεῖσθαι τὴν πόλιν· οὐ συμφωνοῦσι δὲ τῷ λόγῳ οἱ τῶν τόπων αὐτόπται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἶμαι (τοί)νυν διὰ μὲν τοῦ ὄρους τὸ παλαιὸν ὕψος τῆς Βαβυλῶνος δηλοῦσθαι, διὰ δὲ τοῦ πεδινοῦ τὴν μετὰ ταῦτα γενομένην ταπείνωσιν. Ὑψώσατε τὴν φωνὴν αὐτοῖς, μὴ φοβεῖσθε, (παρα)καλεῖτε τῇ χειρί. Τοῖς πολεμίοις ταῦτα ὁ προφητικὸς λόγος παρεγγυᾷ καὶ παρακαλεῖν (ἀλλήλους) καὶ τὸ δέος ἐξελάσαι καὶ τῇ πολεμικῇ δεδίττεσθαι φωνῇ καὶ τὰ πολεμικὰ (σημεῖα εἰς τὸ ὕψος) ἆραι. Ἀνοίξατε οἱ ἄρχοντες, 3 ἐγὼ συντάσσω. Τοῖς ἔνδον τῇ πόλει παρακελεύεται [ἀνοῖξαι] δεσποτικῶς ὁ δεσπότης. Τινὲς δέ φασι πονηρὰς δυνάμεις εἶναι τοὺς ἄρχοντας, (ἐγὼ δὲ οὐκ οἶμ)αι, ἀλλὰ δυοῖν θάτερον· ἢ τοὺς ὑπὸ τοῦ βασιλέως κεχειροτονημένους ἄρχοντας (ἢ τοὺς ἐξ ἀρχῆς) τὸ ἔθνος ἐγχειρισθέντας ἀγγέλους· «Ἔστησε» γὰρ «ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέ(λων θεοῦ).» Ἡγιασμένοι εἰσί, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς. Οὐχ ἁγίους καλεῖ τῶν Βαβυλωνίων τοὺς πο(λεμίους, δυς)σεβεῖς γὰρ ἦσαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἀλλὰ κατὰ τὸ ἰδίωμα τῆς θείας γραφῆς, ὥσπερ τὸ ἀνάθημα (καὶ ἐπὶ τοῦ ἄγαν ἁγίου) καὶ ἀφιερωμένου τῷ θεῷ τίθησι τὰ θεῖα λόγια καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τοῦ ἄγαν (ἐναγοῦς καὶ βε)βήλουἀνάθημα γὰρ καλοῦμεν καὶ τὰ τῷ θεῷ προσφερόμενα καὶ τοὺς διά τινα (παρανομίαν τῆς ἐκκλησίας) ἐκβαλλομένους, οὕτως ἁγίους οὐ μόνον τοὺς ἀφιερωμένους τῷ θεῷ (ἀλλὰ καὶ τοὺς εἴς τινα) χρείαν ἀφωρισμένους καλεῖ. Γίγαντες ἔρχονται τὸν θυμόν μου παῦσαι 119 α χαίροντες ἅμα καὶ ὑβρίζοντες. Τοὺς γίγαντας καὶ ὁ Σύμμαχος καὶ ὁ Ἀκύλας «δυνατοὺς» ὠνόμασαν. Οὗτοι ἔχαιρον μὲν ἐπὶ τῇ σφετέρᾳ νίκῃ, ὕβρει δὲ καὶ παροινίᾳ κατὰ τῶν Βαβυλωνίων ἐχρῶντο. 4 Φωνὴ ἐθνῶν πολλῶν ἐπὶ τῶν ὀρέων ὁμοία ἐθνῶν πολλῶν, φωνὴ βασιλέων καὶ ἐθνῶν συνηγμένων. Τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων δηλοῖ καὶ τῶν εἰς ἐπικουρίαν συγκληθέντων βασιλέων. Κύριος Σαβαὼθ ἐντέταλται ἔθνει ὁπλομάχῳ 5 ἔρχεσθαι ἐκ γῆς πόρρωθεν ἀπ’ ἄκρου θεμελίου τοῦ οὐρανοῦ. Τοὺς Μήδους λέγει καὶ τοὺς Πέρσας· οὗτοι γὰρ ἐπεστράτευσαν τῇ Βαβυλῶνι Κυαξάρου μὲν τοῦ Ἀστυάγους Μήδων βασιλεύοντος, τοῦ δὲ Κύρου Περσῶν ὃς τούτου ἀδελφιδοῦς ἐτύγχανεν ὤν. Τὸ δέ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἀπ’ ἄκρου θεμελίου τοῦ οὐρανοῦ, δηλοῖ τοὺς πόρρωθεν εἰς ἐπικουρίαν τούτων ἐληλυθότας. (Κύριο)ς καὶ οἱ ὁπλομάχοι αὐτοῦ. Αὐτὸν τὸν τῶν ὅλων θεὸν δείκνυσιν ὁ λόγος τῆς τῶν Μήδων παρατάξεως στρατηγοῦντα, ἐπειδήπερ αὐτοῦ βουλομένου καὶ νενικήκασιν. Καταφθεῖραι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἀπολέσαι ἐξ αὐτῆς. Δίκας ἔτιναν τῶν πεπλημμελημένων οἱ τούτοις παραδοθέντες. Πολλὰ δὲ ἔθνη ὑπὸ τὴν Περσῶν ἡγεμονίαν ἐγένετο· Κῦρος μὲν γὰρ τῆς Ἀσίας ἁπάσης ἐκράτησε, Καμβύσης δὲ ὁ τούτου υἱὸς καὶ τὴν Αἴγυπτον ὑπακούειν ἠνάγκασε, Δαρεῖος δὲ ὁ Ὑστάσπου καὶ Σκύθας τοὺς νομάδας κατέλυσε, Ξέρξης δὲ ὁ Δαρείου καὶ κατὰ τῆς Ἑλλάδος ἐστράτευσεν. Διὰ τούτων δὲ ἅπαντες δυσσεβείας καὶ παρανομίας ποινὴν εἰσεπράττοντο. 6 Ὀλολύζετε· ἐγγὺς γὰρ ἡ ἡμέρα κυρίου Σαβαώθ, καὶ συντριβὴ παρὰ τοῦ θεοῦ ἥξει. (Πάλιν) ἡμέραν κυρίου καλεῖ τὸν τῆς τιμωρίας καιρόν. 7 Διὰ τοῦτο πᾶσα χεὶρ ἐκλυθήσεται, καὶ πᾶσα ψυχὴ ἀνθρώπου δειλιάσει. Ἀπόχρη γὰρ καὶ ἡ φήμη τῶν πολεμίων τὴν δειλίαν ἐργάσασθαι. 8 Καὶ ταραχθήσονται οἱ πρέσβεις, καὶ ὠδῖνες ἕξουσιν αὐτοὺς ὡς γυναικὸς τικτούσης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Νόμο(ς ἐστὶ) τοὺς εἰς πρεσβείαν πεμπομένους ἀδεῶς καὶ λίαν θαρσαλέως τοῦτο ποιεῖν. Ἀλλὰ (τη)νικαῦτα οὐδὲ τοῦτο δίχα δέους ἐγίγνετο· οὕτως ἅπαντας ἐξεδειμάτωσε τῶν π(ολεμίων) τὸ κράτος. Καὶ συμφοράσουσιν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον καὶ ἐκστήσονται (καὶ) τὸ πρόσωπον αὐτῶν ὡς φλὸξ μεταβαλοῦσιν. Τό· ταραχθήσονται οἱ πρέσβεις, ὁ Θεοδοτίων οὕτως ἡρμήνευσεν· «ταραχθήσονται περιοχαί» σημαίνει δὲ τὰς πόλεις, τὸ δέ· συμφοράσου(σιν ἕτερος) πρὸς τὸν ἕτερον, «ὠδινήσουσιν ἀνὴρ πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ.» Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος (ὅτι ἀλλή)λοις ἐκκαλύψουσι τὸ δέος καὶ τὸ τῶν προσώπων κατασβέσουσιν (ἄνθος· ὥσπερ γὰρ) τὸ πῦρ σβεννύμενον γίνεται κόνις, οὕτω καὶ τὸ εὐανθὲς τῶν προσώπων (ἐκ τοῦ δέους) μεταβάλλεται χρῶμα. 9 Ἰδοὺ γὰρ ἡμέρα κυρίου ἔρχεται ἀνίατος θυμοῦ καὶ (ὀργῆς θεῖναι τὴν) οἰκουμένην ὅλην ἔρημον καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἀπολέσαι ἐξ αὐτῆς. Ο(ἰκουμένην νῦν) τὴν Βαβυλῶνα λέγει καὶ τὰς ὑπ’ ἐκείνην τελούσας πόλεις καὶ κώμας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
10 (Οἱ γὰρ ἀστέρες τοῦ) οὐρανοῦ καὶ ὁ Ὠρίων καὶ πᾶς ὁ κόσμος τοῦ οὐρανοῦ τὸ φῶς αὐτῶν οὐ δώσουσι, (καὶ σκοτισθήσεται τοῦ) ἡλίου ἀνατέλλοντος, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φῶς αὐτῆς. Ὥς(περ γὰρ ἡλίου ἀνίσχοντος) ἀμβλύνεται μὲν τῆς σελήνης τὸ φῶς, οἱ δὲ ἀστέρες παντε(λῶς ἀποκρύπτονται). Οὕτως τῆς ἐμῆς ἐπιφαινομένης δυνάμεως καὶ τοὺς (δυσσεβεῖς τιμωρουμένης) 119 β φροῦδος γίνεται τῶν παρὰ ἀνθρώποις βασιλευόντων ἡ περιφάνεια. 11 Καὶ ἐντελοῦμαι ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ κακὰ καὶ τοῖς ἀσεβέσι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Οὐ γὰρ μόνον τούτους ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους δίκας εἰσπράξομαι τῆς δυσσεβείας. Καὶ ἀπολῶ ὕβριν ἀνόμων καὶ ὕβριν ὑπερηφάνων ταπεινώσω. Οἱ τὸ τῆς ἀλαζονείας εἰσδεχόμενοι πάθος ἀδεῶς παροινοῦσι καὶ προπηλακίζουσιν ἅπαντας. Ἀλλὰ καὶ τὴν εὐπραξίαν αὐτῶν ἀφελῶ καὶ τῆς εὐημερίας γυμνώσας διδάξω τὸ φρόνημα τῇ φύσει μετρεῖν. 12 Καὶ ἔσονται οἱ ἐγκαταλελειμμένοι ἔντιμοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον τὸ ἄπυρον, καὶ ἄνθρωπος ἔντιμος μᾶλλον ἢ ὁ λίθος ὁ ἐκ Σουφίρ. Ἄπυρον χρυσίον τὸ καὶ δίχα πυρὸς φαινόμενον δόκιμον, τουτέστιν ἄπεφθον, ὃ νῦν οἱ πολλοὶ ὄβρυζον ὀνομάζουσιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
λίθον δὲ ἐκ Σουφὶρ λέγει τὸν τίμιον, ἀπὸ δὲ τοῦ τόπου τὴν προσηγορίαν τέθεικεν. Τούτων τιμιωτέρους φανήσεσθαι λέγει τοὺς μετὰ τὴν τιμωρίαν ὑπολειπομένους ἀνθρώπους. Τοιοῦτος ἦν καὶ Ζοροβάβελ καὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰ(ω)σεδὲκ καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς τῆς ἐπανόδου τετυχηκότες. Ἁρμόττει δὲ ἡ προφητεία διαφερ(όν)τως τοῖς μετὰ τὸ σωτήριον κήρυγμα πανταχοῦ πεπιστευκόσιν ἀνθρώποις. 13 Ὁ γὰρ οὐρανὸς σαλευθήσεται καὶ ἡ γῆ σεισθήσεται ἐκ τῶν θεμελίων αὐτῆς διὰ θυμὸν ὀργῆς κυρίου Σαβαὼθ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾖ ἐὰν ἐπέλθῃ ὁ θυμὸς αὐτοῦ. Συναγανακτεῖν δοκεῖ καὶ ἡ κτίσις ἡ ἄψυχος τῷ ποιητῇ· οὐ γὰρ μόνον ἡ γῆ κλονεῖται, ἀλλὰ καὶ οὐρανόθεν πρηστῆρες φέρονται, καὶ σκηπτοὶ καὶ λίθοι χαλάζης σφενδονῶνται, καὶ ἕτερα μυρία παράδοξα γίγνεται δεδιττόμενα τοὺς ἀνθρώπους καὶ τοῦ θεοῦ σημαίνοντα τὴν ὀργήν. 14 Καὶ ἔσονται οἱ ἐγκαταλελειμμένοι ὡς δορκάδιον φεῦγον καὶ ὡς πρόβατον πλανώμενον, καὶ οὐκ ἔσται ὁ συνάγων, ὥστε ἄνθρωπον εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀποστραφῆναι καὶ ἄνθρωπον εἰς τὴν χώραν αὐτοῦ διῶξαι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῶν Ἀσσυρίων ἡττηθέντων οἱ εἰς ἐπικουρίαν ἐληλυθότες ἐτρέποντο εἰς φυγήν, καὶ οἱ μὲν ὡς πρόβατα κατὰ τὰς ὁδοὺς ἐπλανῶντο, οἱ δὲ τῶν δορκάδων τὴν ὀξύτητα φεύγοντες ἐμιμοῦντο διὰ τὸ δέος τῶν πολεμίων, οὔτε βασιλέως οὔτε στρατηγοῦ στῆναι παρακελευομένου καὶ μάχεσθαι ἢ κοινῇ τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαμβάνειν. 15 Ὃς γὰρ ἂν ἁλῷ ἐκκεντηθήσεται, καὶ οἵτινες συνηγμένοι εἰσὶ μαχαίρᾳ πεσοῦνται. Καὶ οἱ στῆναι (καὶ) πολεμῆσαι πειρώμενοι ὑπὸ τῶν πολεμικῶν ὅπλων δέχονται τῆς ζωῆς τὸ πέ(ρας). 16 Καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν ἐνώπιον αὐτῶν ῥάξουσι καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν (ἕξ)ουσι καὶ τὰς οἰκίας αὐτῶν προνομεύσουσιν. Ἅπερ δεδράκασι πεί- (σονται) καὶ ὠμαῖς τιμωρίαις παραδοθήσονται, ὠμότητι κατ’ ἄλλων χρησάμενοι. [Εἶτα ἐπ]άγει τὴν τῶν πολεμίων προσηγορίαν· 17 Ἰδοὺ ἐπεγείρω ὑμῖν τοὺς (Μήδους) οἳ οὐ λογίζονται ἀργύριον οὐδὲ χρυσίου χρείαν ἔχουσιν. Οὐκ ἀνέξονται (χρή)ματα λαβόντες τὸν πόλεμον καταλῦσαι οὐδὲ φόρον ὑμῖν ἐπιθή- (σουσιν) ἀλλ’ ὄλεθρον ἐπάξουσι παντελῆ. 18 Τοξεύματα νεανίσκων συντρίψουσι (καὶ τὰ) τέκνα ὑμῶν οὐ μὴ ἐλεήσουσιν, οὐδὲ ἐπὶ τοῖς υἱοῖς σου φείσονται οἱ ὀφθαλ(μοὶ αὐτῶν).
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τούς τε γὰρ παρ’ ὑμῖν ἀριστεύοντας κατακοντίσουσι καὶ τὴν ἄωρον (ἡλικίαν ἀφειδῶς) κατασφάξουσιν. 19 Καὶ ἔσται Βαβυλών, ἣ καλεῖται ἔνδοξος (ὑπὸ βασι)λέων Χαλδαίων, ὃν τρόπον κατέστρεψεν ὁ θεὸς Σόδομα καὶ Γόμορρα· 20 (οὐ κατοικη)θήσεται εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον. Τῆς προτέρας φησὶ περιφανείας 120 α γυμνωθήσεται καὶ ἐρημίᾳ παραδοθήσεται παντελεῖ, ὡς Σοδό(μοις καὶ Γομόρροις τὸ ταύτης) ἀπεικάζεσθαι πάθος. Οὐδὲ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὴν διὰ πολλῶν γενεῶν. (Ἐναντία δο)κεῖ πως εἶναι τὰ εἰρημένα· τὸ μὲν γὰρ ἀορίστως εἴρηται τὸ δὲ περιωριςμένως. Ἀλλὰ τὸ μὲν εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον μὴ κατοικηθήσεσθαι ἀντὶ τοῦ· οὐκέτι βασιλέων κατοικητήριον ἔσται. Τὸ δέ· οὐ μὴ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὴν διὰ πολλῶν γενεῶν, τουτέστιν οἰκήτορες, ἐπεὶ καὶ νῦν οἰκοῦσιν αὐτὴν ὀλίγοι τινές, οὔτε Ἀσσύριοι οὔτε Χαλδαῖοι ἀλλ’ Ἰουδαῖοι. Οὐδὲ μὴ διέλθωσι δι’ αὐτῆς Ἄραβες. Ἄραβας λέγει τοὺς παρ’ ἡμῖν καλουμένους Σαρακηνούς, οἵτινες ἐμπορίας χάριν φοιτῶντες αὐτόσε τὰς ἀναγκαίας χρείας ἐκόμιζόν τε καὶ ἀντελάμβανον· Ἄραβας δὲ τοὺς Σαρακηνοὺς καὶ οἱ Παλαιστῖνοι καλοῦσιν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῆς δὲ τούτων ἐμπορίας καὶ ὁ μακά(ριος) μέμνηται Μωυσῆς· «Ἰδοὺ» γάρ φησιν «Ἰσμαηλῖται ἔμποροι.» Οὐδὲ ποιμένες (οὐ μὴ ἀναπαύσωνται) ἐν αὐτῇ. Τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἐρημίας διὰ τούτων ᾐνίξατο. Εἰ δέ τι(ς καὶ τροπικῶς νοῆσαι) βούλεται τὸ ῥητόν, ποιμένας λέγει τοὺς βασιλέας δίκην ποιμνίων τοὺς ὑπηκό(ους διαναπαύοντας). Ἀλλὰ τούτων πάντων φησὶν ἡ Βαβυλὼν ἐξαπίνης ἔρημος ἔσται. 21 Καὶ ἀναπαύς(εται) ἐκεῖ θηρία. Καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ ἀοίκητον. Καὶ ἐμπλησθήσονται αἱ οἰκίαι αὐτῶν ἤχων. Ὅταν μηδεὶς ἀνθρώπων ὁ φ(θεγγόμενος) ᾖ μηδὲ ἵπποι χρεμετίζωσι μήτε βόες μυκῶνται μήτε ὄνοι βρομῶνται μήτε ἄλλος τις γίνηται κτύπ(ος), ἠχὴν εἰσδέχονταί τινα μόνην αἱ ἀκοαί· τοῦτο δὲ καὶ ἡμεῖς ὑπομένομεν νύκτωρ ἡσυχίας παντελο(ῦς γινομένης). Ἢ τοῦτο τοίνυν ὁ λόγος αἰνίττεται ἢ ὅτι διὰ τὴν ἐρημίαν ἀντηχεῖ τοῖς φθεγγομένοις τῶν οἰκιῶν τὰ (λείψανα). Καὶ ἀναπαύσονται ἐκεῖ σειρῆνες, καὶ δαιμόνια ἐκεῖ ὀρχήσονται, 22 καὶ ὀνοκένταυροι ἐκεῖ κατοι(κήσουσιν). Ἀσώματος μὲν ἡ τῶν δαιμόνων φύσις, ἐξαπατᾶν δὲ τοὺς ἀνθρώπους εἰωθότες ἀλλόκοτά τινα (τούτοις) ἐπιδεικνύουσι σχήματα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀπὸ τοίνυν τῆς κατεχούσης παρὰ τοῖς ἀνθρώποις δόξης τέθεικε τὰ (ὀνόματα) καὶ καλεῖ ὀνοκενταύρους μὲν ἃς οἱ παλαιοὶ μὲν ἐμπούσας οἱ δὲ νῦν ὀνοσκ(ελίδας) προσαγορεύουσι, σειρῆνας δὲ τοὺς ταῖς παντοδαπαῖς καταθέλγοντας ἐξαπάταις. (Οἱ μέντοι Λοιποὶ) Ἑρμηνευταὶ ἀντὶ τῶν σειρήνων «στρουθοκαμήλους» τεθείκασιν. Καὶ νοσσοποι(ήσουσιν) ἐχῖνοι ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῆς καὶ ἐν τοῖς ναοῖς τῆς σπατάλης αὐτῆς. (Καὶ τοῦτο) τὸ ζῷον φιλέρημον. Συνῆψε δὲ τῇ ἐρημίᾳ τῆς προτέρας ἀκρασίας τὴν μνήμην, (τὸ δίκαιον τῆς τιμωρίας) δεικνύς. Ταχὺ ἔρχεται καὶ οὐ χρονιεῖ. Ὀγδοήκοντα γὰρ καὶ ἑκατὸν χρό(νοι μέσον ἐγένοντο τῆς) προ(φητείας καὶ) τῆς ἐρημίας. Καὶ αἱ ἡμέραι αὐτῆς οὐ μὴ ἐφελκυσθῶσιν. (Οὐχ ὑπερβήσονται) τῆς (τιμωρίας) τὸν ὅρον. Οὕτω ταῦτα περὶ ἐκείνων προαγορεύσας προλέγ(ει καὶ τὴν Ἰουδαίων ἀνάκλησιν). Συνῆπται γὰρ τῇ πανωλεθρίᾳ τῶν Βαβυλωνίων ἡ Ἰουδαίων ἐλευθερία· (ἐν τῷ πρώτῳ γὰρ ἔτει) τῆς βασιλείας ὁ Κῦρος ἐπανελθεῖν τῶν Ἰουδαίων τοὺς δορυαλώτους ἐκέλευσεν· δῆλον (τοίνυν ὡς) εὐθὺς καταλύσας τὴν Βαβυλῶνα τούτοις τὴν ἐλευθερίαν ἀπέ(δωκεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
14 1 Καὶ ἐλεήσει κύριος) τὸν Ἰακὼβ (καὶ) ἐκλέξεται ἔτι τὸν Ἰσραήλ, καὶ ἀναπαύσονται (ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῶν, καὶ ὁ γιώρας) προστεθήσεται πρὸς αὐτοὺς καὶ προστεθήσεται πρὸς τὸν Ἰακώβ. (Γιώρας τῇ Ἑλλάδι φωνῇ) ὁ προσήλυτος ἑρμηνεύεται· προσηλύτους (δὲ ἐκάλουν Ἰουδαῖοι τοὺς ἐκ τῶν ἐθνῶν προσιόντας 120 β καὶ τὴν νομικὴν πολιτείαν) ἀσπαζομένους. 2 Καὶ λήψονται αὐτοὺς ἔθνη καὶ εἰσάξουσιν εἰς τὸν τόπον αὐτῶν, (καὶ κατακληρονο)μήσουσι καὶ πληθυνθήσονται. Συναπέστειλε γὰρ αὐτοῖς ὁ Κῦρος τοὺς μετὰ τιμῆς αὐτοὺς καὶ θεραπείας εἰς τὴν ἐνεγκοῦσαν ἀπάξοντας. Καὶ καταδιελοῦνται αὐτοὺς οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ ἐπὶ τῆς γῆς τοῦ θεοῦ εἰς δούλους καὶ δούλας. Περιγενόμενοι γὰρ τῶν πλησιοχώρων κατεδουλώσαντο αὐτοὺς καὶ ἐξανδραποδίσαντες δουλεύειν ἠνάγκασαν. Καὶ ἔσονται αἰχμάλωτοι οἱ αἰχμαλωτεύσαντες αὐτοὺς καὶ κυριευθήσονται ὡς κυριεύσαντες αὐτῶν, Βαβυλώνιοι καὶ πάντες Ἀσσύριοι. 3 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ᾗ ἂν ἀναπαύσῃ σε κύριος ἀπὸ τῆς ὀδύνης σου καὶ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς δουλείας σου τῆς σκληρᾶς ἧς ἐδούλευσας αὐτοῖς, 4 καὶ λήψῃ τὸν θρῆνον (τοῦτον ἐπὶ) τὸν βασιλέα Βαβυλῶνος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἡ τῶν πραγμάτων μεταβολὴ καὶ λόγων ἐργάζεται μεταβολήν. (Προλέγει τοί)νυν κἀνταῦθα ὁ θεῖος προφήτης ποίοις μετὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἐπάνοδον πρὸς ἀλλήλους (χρήσονται λόγοις τῶν) Βαβυλωνίων τραγῳδοῦντες τὸν ὄλεθρον. Καὶ ἐρεῖς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· Πῶς ἀναπέπαυται ὁ ἀπαιτῶν καὶ ἀναπέπαυται ὁ ἐπισπουδαστής; Φόρον ἀπῄτει βαρύτατον πάντας τοὺς ὑπηκόους ὁ Βαβυλώνιος· τῆς δὲ βασιλείας καταλυθείσης ἀπηλλάγησαν οἱ ἀρχόμενοι τοῦ δασμοῦ. 5 Συνέτριψε κύριος τὸν ζυγὸν τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ τὸν ζυγὸν τῶν ἀρχόντων, 6 πατάξας ἔθνος θυμοῦ πληγῇ ἀνιάτῳ, παίων ἔθνος θυμοῦ πληγῇ ἣ οὐκ ἐφείσατο. Ἐπὶ πλεῖον Ἀσσύριοι τῆς οἰκουμένης κρατήσαντες, ἡνίκα κατὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἐλύττησαν καὶ τὸν θεῖον νεὼν ἐνέπρησαν, τῆς βασιλείας ἐξέπεσον· ἀνίατον γὰρ πληγὴν τὴν κατάλυσιν τῆς βασιλείας ἐκάλεσε καὶ τὴν τῆς βασιλικῆς πόλεως ἐρημίαν. 7 Ἀνεπαύσατο πεποιθότως πᾶσα ἡ γῆ καὶ βοᾷ μετ’ εὐφροσύνης. (Εὐφράνθ)ησαν ἅπαντες τῷ τῶν Βαβυλωνίων ὀλέθρῳ· θηριωδίᾳ γὰρ ὅτι πλείστῃ κατὰ πάντων ἐχρήσαντο. 8 Καὶ τὰ ξύλα τοῦ Λιβάνου εὐφράνθησαν ἐπὶ σοί, καὶ αἱ κέδροι τοῦ Λιβάνου ἐροῦσιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀφ’ οὗ σὺ κεκοίμησαι, οὐκ ἀνέβη ὁ κόπτων ἡμᾶς. Λίβανόν τινες ἐνταῦθα τὴν Ἱερουσαλὴμ ᾠήθησαν ὀνομά(ζεσθαι· ἐγὼ) δὲ οἶμαι τοὺς κατὰ ἔθνος βασιλέας κέδρους κληθῆναι Λιβάνου, τοῦ τῆς βασιλείας (ὕψ)ους οὕτω τροπικῶς νοουμένου. 9 Ὁ ᾅδης κάτωθεν ἐπικράνθη συναντήσας σοι ἐρχομένου σου. Εἴωθεν ἡ θεία (γραφὴ καὶ) προσωποποιίᾳ κεχρῆσθαι ὥστε σαφέστερον δεῖξαι τὰ πράγματα. Κἀντ(αῦ)θα τοίνυν τὸν θάνατον (οὐκ οὐσίαν ὄν)τα τινὰ ἀλλὰ πρᾶγμα συμβαῖνον ὡς ἐνυπόστατον εἰσάγει, ἔμψυχόν τε (καὶ) λογικ(όν, κατὰ τοῦ Βαβυ)λωνίων βασιλέως ἀγανακτοῦντα. Διήγειρε κατὰ σοῦ γίγαντας πάντας τοὺς ἄρ(ξαντας τῆς γῆς οἳ ἀνέστησαν) ἀπὸ τῶν θρόνων αὐτῶν. Πάντες οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν 10 πάντες ἀ(ποκριθή)σονται (καὶ ἐροῦσίν σοι). [Ἅ]παντας συνήγαγέ φησι τοὺς περιφανεῖς καὶ περιβλέπτους … τάς σου καὶ ἐπιτωθάζοντάς σου καὶ λέγοντας· Καὶ (σὺ) ἑάλως (ὥσπερ καὶ ἡμεῖς), ἐν ἡμῖν δὲ κατελογίσθης. 11 Κατέβη εἰς ᾅδου ἡ δόξα σου (καὶ) ἡ πολλὴ εὐφροσύνη (σου. Ἐλέγχει δὲ διὰ τούτων ὁ) προφητικὸς λόγος τὸ ὑπερφυὲς αὐτοῦ καὶ ὑπέρογκον φρόνημα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
(οὔ)τε γὰρ ἤλπισε τῷ θανάτῳ (παραδοθήσεσθαι, ἀλλ’) ἐνόμισεν εἶναι διὰ τὴν πολλὴν δυναστείαν θεός. Διὸ καὶ τὰ λοιπὰ προστέθεικεν· (Ὑποκάτω σου στρώσουσι σῆψιν) καὶ τὸ κατακάλυμμά σου σκώληξ. Εἰς τὸν οὐρανόν φησιν ἀνελθεῖν προσδοκ(ήσας τῆς γῆς τὸν πυθμένα) κατέλαβες καὶ ἀντὶ τῆς πολυτελοῦς ἁλου(ργί)δος ἔχεις τῶν (σκωλήκων) τὸ κάλυμμα, 121 α ἀντὶ (δὲ) τῆς μαλακῆς στρώμνης τὴν σηπεδ(όν)α καὶ τὸν δυσώ(δη) ἰχῶρα. 12 Πῶς ἐξέπεσεν ἐκ τοῦ οὐραν(οῦ) ὁ ἑωσφόρ(ος ὁ πρω)ὶ ἀνατέλλων; Συνετρίβη εἰς τὴν γῆν ὁ ἀποστέλλων πρὸς πάντα τὰ ἔθνη. Ἐπειδὴ τοῖς ἀλαζονικοῖς ἑπόμενος λογισμοῖς (εἰς τὸν) οὐρανὸν ἤλπισεν ἀναβήσεσθαι, ἑωσφόρον αὐτὸν καλεῖ οὐχ ὡς τοῦτο ἀληθῶς ὄντα ἀλλ’ ὡς τοῦτο εἶναι φαντασθέντα. Καὶ δεῖξαι βουληθεὶς τὴν ἀθρόαν τῆς περιφανείας μεταβολήν, ἀπείκασεν ἑωσφόρῳ ἐκ τοῦ ο(ὐρανοῦ) εἰς τὴν γῆν πεσόντι. Εἶτα γυμνοῖ τὸν τῦφον τῶν λογισμῶν· 13 Σὺ δὲ εἶπας ἐν τῇ διανοίᾳ σου·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβής(ομαι, ἐπ)άνω τῶν ἄστρων τοῦ οὐρανοῦ θήσω τὸν θρόνον μου, καθιῶ ἐν ὄρει ὑψηλῷ ἐπὶ τὰ ὄρη τὰ ὑψηλὰ τὰ πρὸς βορρᾶν, 14 ἀναβ(ήσομαι) ἐπάνω τῶν νεφελῶν, ἔσομαι ὅμοιος τῷ ὑψίστῳ. Ταῦτα ἡμᾶς καὶ ἡ προφητεία διδάσκει τοῦ Δανιήλ. Πρῶτον μὲν γὰρ καὶ τὴν (εἰκόνα ἐκείνην) τὴν παμμεγέθη τὴν χρυσῆν τεκτηνάμενος προσκυνεῖν αὐτὴν ἐκέλευσεν ἅπαντας, τὸ θεῖον σέβας ἁρπάζων· εἶτα τοῖς γε(νναίοις) ἐκείνοις ἔλεγεν ἀθληταῖς· «Τίς ἐστι θεὸς ὃς ῥύσεται ὑμᾶς ἐκ τῶν χειρῶν μου;» Ὄρος δὲ ὑψηλὸν εἶναι λέγεται βορρᾶθεν Ἀσσυρίων (καὶ Μήδων) ἀπὸ τούτων τὰ Σκυθικὰ διορίζον ἔθνη, πάντων τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ὀρῶν ὑψηλότατον. Δι’ ἐκείνου πάντως ὑπέλαβεν ὡς εἰκὸς (τῆς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνόδου) κατατολμήσειν. Ταῦτα δὲ οὐχ οὗτος μόνος ἐφαντάσθη ἀλλὰ καὶ ὁ τοῦτον ταῦτα διδάξας. Καὶ (τούτῳ μὲν κατὰ τύπον ἁρμόττει τῆς ἀλαζονείας) τὰ ῥήματα, κατ’ ἀλήθειαν δὲ τῷ ἐκ τῶν οὐρανῶν ἀληθῶς ἐκπεπτωκότι καὶ τὴν τοῦ θεοῦ προσηγορίαν ἁρπάσαν(τι καὶ τῶν ἀνθρώπων τοὺς πλείστους ἐξαπατήσαντι). 15 Νῦν δὲ εἰς ᾅδου καταβήσῃ καὶ εἰς τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Ἀντὶ τοῦ· εἰς αὐτὸν τῆς γῆς τὸν πυθμένα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
16 Οἱ ἰδόντες σε θαυμάσονται ἐπὶ σοὶ καὶ ἐροῦσι (περὶ ς)οῦ· Οὗτος ὁ (ἄνθρωπος) ὁ παροξύνων τὴν γῆν. Τό· παροξύνων τὴν γῆν, ὁ μὲν Σύμμαχος «ὁ ταράξας τὴν γῆν» ἡρμήνευσεν, ὁ δὲ Ἀκύλας «ὁ κλονήσας τὴν γ(ῆν)6. Ὁ σείων βασιλεῖς, 17 ὁ θεὶς τὴν οἰκουμένην ὅλην ἔρημον καὶ τὰς πόλεις αὐτῆς καθελὼν τοὺς ἐν ἐπαγωγῇ οὐκ ἠλέησεν. Τὰς μὲν γὰρ πόλεις ἐξεπόρθησε, τὴν δὲ τούτων (ἐδῄωσε γῆν), τοὺς δὲ ἀνδραποδισθέντας φειδοῦς οὐκ ἠξίωσεν. Εἶτα προστίθησιν ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι βασιλεῖς οἴκοι καθήμενοι τοῦ βίου τὸ (τέλος ἐδέξ)[αντο], 19 σὺ δὲ ῥιφήσῃ ἐν τοῖς ὄρεσιν ὡς νεκρὸς ἐβ(δελυ)γμένος μετὰ πολλῶν τεθνηκότων ἐκ[κε]κεντημένων μαχαίρᾳ, καταβαινόν(των εἰς ᾅδου. Οὐδε)μία γὰρ ἔσται σοῦ καὶ τῶν ἄλλων διαφορά· παραπλησίως γὰρ τοῖς ἄλλοις ὁπλίταις ἐπὶ τῆς γῆς ἐρριμμένος οἰωνοῖς καὶ θηρίοις βορ(ὰ ἔσῃ). Ὃν τρόπον ἱμάτιον ἐν αἵματι πεφυρμένον 20 οὐκ ἔσται καθαρόν, οὕτως οὐδὲ σὺ ἔσῃ καθαρός. Καὶ τὴν αἰτίαν διδάσκει· Διότι (τὴν γῆν) μου ἀπώλεσας καὶ τὸν λαόν μου ἀπέκτεινας, οὐ μὴ μείνῃς εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον. Πρὸς αὐτὴν λέγει τὴν βασι(λείαν, οὐ πρὸς τὸν) βασιλέα μόνον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Πῶς γὰρ οἷόν τε ἦν ἄνθρωπον ὄντα εἰς αἰῶνα βιῶναι; Ἀλλὰ τὴν τῆς βασιλείας προλέγει κατά(λυσιν. Λαὸν) δὲ αὐτοῦ τὸν Ἰσραὴλ ὀνομάζει καὶ τὴν γῆν αὐτοῦ ὡσαύτως τὴν ἐκείνου γῆν. Ἐκείνη γὰρ εἶχε τὸν θεῖον νεών. Τὰ γὰρ μ(ηδέπω αὐτὸν) ἔθνη ἐπεγνωκότα οὐκ ἂν αὐτοῦ κυρίως κληθείη λαός. Σπέρμα πονηρόν, 21 ἑτοίμασον τὰ τέκνα σου σφ(αγῆναι ταῖς ἁμαρτίαις) τοῦ πατρός σου, ἵνα μὴ ἀναστῶσι καὶ κληρονομήσωσι τὴν γῆν καὶ ἐμπλήσωσι τὴν γῆν πολέμων. Ταῦτα πρὸς (αὐτὸν τὸν Ναβου)χοδονόσορ λέγει· οἱ γὰρ τὴν ἐκείνου διαδεξάμενοι βασιλείαν ὑπὸ Μήδων καὶ Περσῶν κατελύθησαν. Διδάσκει [ταῦτα] ἡμᾶς καὶ ἡ τοῦ θειοτάτου Δανιὴλ προφητεία· τοῦ γὰρ Βαλτάσαρ κατὰ τῶν ἱερῶν μανέντος σκευῶν [ἡ γραφὴ αὕτη ἐφάνη] ἐν τῷ τοίχῳ· «θεκὲλ φαρὲς μανή», εἶτα ἑρμηνεύων ὁ θεσπέσιος Δανιὴλ ἔφη· «Δοθ(ήσεται ἡ βασιλεία σου) Μ(ήδοις) καὶ Πέρσαις.» 22 Καὶ ἐπαναστήσομαι αὐτοῖς, λέγει κύριος Σαβαώθ, καὶ ἀπολῶ α(ὐτῶν ὄνομα καὶ κατάλειμμα) καὶ σπέρμα, λέγει κύριος. Τουτέστιν· ὄλεθρον αὐτῶν καταψηφιοῦμαι παντελῆ. Εἶτα πάλιν [προλέγει τῆς Βαβυλῶνος τὴν] ἐρημίαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
23 Ἔσται γάρ φησιν εἰς οὐθέν, καὶ θήσω αὐτὴν πηλοῦ βάραθρον εἰς ἀπώλειαν. Ἀντ(ὶ τοῦ· τῶν ἐπιφερομένων οὐκ ἀπαλλα)γήσεται συμφορῶν. Ἀπεικασθήσεται γὰρ τοῖς εἰς πηλοῦ βάραθρον ἐμπεπτωκόσι καὶ ἀνασπ(ασθῆναι μὴ δυνηθεῖσιν). Ἔστι μέντοι ἰδεῖν καὶ κατὰ τὸ ῥητὸν τὴν τῆς προφητείας ἀλήθειαν· τοῦ γὰρ Εὐφράτου (διῶρυξ μέσην αὐτὴν) διατέμνει, ἐκ δὲ ταύτης ἡ ἀρδεία πάσῃ τῇ περὶ αὐτὴν προσφέρεται χώρᾳ· τῶν γεωργούντων τοί(νυν ἀναιρεθέντων καὶ τῶν) ὑδάτων ὡς ἔτυχε φερομένων, πηλοῦ βάραθρον ἀναγκαίως ἐγένετο. Τά(δε λέγει κύριος Σαβαὼθ 24 λέγων)· Ὃν τρόπον εἴρηκα οὕτως ἔσται, καὶ ὃν τρόπον βεβούλευμαι οὕτως ἔσται. Καὶ … 121 β οὐδέν με πείσει μὴ ἐπιθεῖναι τοῖς εἰρημένοις τὸ πέρας. 25 Τοῦ ἀπολέσαι τοὺς Ἀσσυρίους ἐπὶ τῆς γῆς τῆς ἐμῆς καὶ ἐπὶ τῶν ὀρ(έ)ων μου, καὶ ἔσονται εἰς καταπάτημα. Καὶ ἐντεῦθεν δῆλον ὡς τοὺς αὐτοὺς καὶ Ἀσσυρίους καὶ Βαβυλωνίους καλεῖ. Πάλιν γὰρ τὸν Ναβουχοδονόσορ καταλιπὼν καὶ τοὺς ἐξ ἐκείνου φύντας καὶ τῆς βασιλείας ἐκπεπτωκότας ἐπὶ τὸν Σεναχηρὶμ ἐπανήγαγε τὸν λόγον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἡ γὰρ ἐκείνου στρατιὰ πολιορκοῦσα τὴν Ἱερουσαλὴμ τὸν πολυθρύλητον ἐκεῖνον ὑπέμεινεν ὄλεθρον. Καὶ ἀφαιρεθήσεται ἀπ’ αὐτῶν ὁ ζυγὸς αὐτῶν, καὶ τὸ κῦδος αὐτῶν ἀπὸ τῶν ὤμων αὐτῶν ἀφαιρεθήσεται. Ζυγὸν τὴν δουλείαν καλεῖ· αὕτη γὰρ τοῖς ὑπηκόοις ζυγοῦ δίκην ἐπίκειται. 26 Αὕτη ἡ βουλὴ ἣν βεβούλευται κύριος ἐπὶ ὅλην τὴν οἰκουμένην, καὶ αὕτη ἡ χεὶρ [ἡ] ὑψηλὴ ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη. Ἡ γὰρ Ἀσσυρίων καὶ Βαβυλωνίων κατάλυσις τῶν ἐθνῶν ἦν ἁπάντων παραψυχή, ἐπειδὴ κατὰ πάντων τῶν τὴν Ἀσίαν καὶ τὴν Αἴγυπτον οἰκούντων (εἶχον τὸ κράτος. Καὶ) οἱ τὴν Εὐρώπην δὲ οἰκοῦντες τὴν ἀθρόαν τούτων μανθάνοντες μεταβολὴν ὄνησιν ἐντεῦθεν ἐδέχοντο. 27 (Ἃ γὰρ ὁ θεὸς ὁ ἅγιος βε)βούλευται, τίς διασκεδάσει; Καὶ τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν ὑψηλὴν τίς ἀποστρέψει; Τοῦτο καὶ διὰ τοῦ μακαρίου Μωυσέως ἔφη· «Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν) ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.» Ἐνταῦθα συμπεράνας τὴν κατὰ Βαβυλῶνος πρόρρησιν πρὸς τοὺς Ἀλλοφύλους τρέπει τὸν λόγον. Τοὺς δὲ Ἀλλοφύλους Φυλιστιὶμ ἡ Ἑβραία φωνὴ καλεῖ, ἐξελληνιζόμενον δὲ τὸ ὄνομα τὴν Παλαιστίνην δηλοῖ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τούτους οἱ Ἑβδομήκοντα Ἀλλοφύλους καλοῦσιν ὡς γειτονεύοντας μὲν τοῖς Ἰουδαίοις, ἀλλογενεῖς δὲ ὄντας καὶ κατὰ τὴν συγγένειαν Ἰουδαίοις οὐ κοινωνοῦντας. Φησὶ τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος· 28 Τοῦ ἔτους οὗ ἀπέθανεν ὁ Ἄχαζ ὁ βασιλεὺς ἐγενήθη τὸ ῥῆμα τοῦτο. Διὰ τούτων ἐσήμανε τὸν τῆς προφητείας (καιρόν). 29 Μὴ εὐφρανθείητε πάντες Ἀλλόφυλοι, ὅτι συνετρίβη ὁ ζυγὸς τοῦ παίοντος ὑμᾶς. Δυσσεβὴς ὁ Ἄχαζ γενόμενος τῆς (θείας ἐπ)ικουρίας οὐκ ἔτυχεν. Τούτου χάριν εὐχείρωτος πᾶσι τοῖς πλησιοχώροις ἐγένετο, καὶ οὐ μόνον αὐτὸν αἱ δέκα φυλαὶ μετὰ τῶν Σύρων (κατεπολέμ)ησαν, ἀλλὰ καὶ Ἀλλόφυλοι πρὸς τοῖς ἄλλοις πολλὰς αὐτοῦ πόλεις καὶ κώμας διήρπασαν. Ἥσθησαν δὲ ὅμως τούτου μεμαθηκότες τὴν τελευτήν, (πάσας ἐλπίσα)ντες λήψεσθαι τῶν Ἰουδαίων τὰς πόλεις. Τούτοις ὁ προφητικὸς παρακελεύεται λόγος μὴ ἡσθῆναι, ὡς τῆς καταγω(νιζομένης) αὐτοὺς βασιλείας παντελῶς καταλυθείσης διὰ τὴν τοῦ Ἄχαζ ἀσέβειαν. Ἐκ γὰρ σπέρματος ὄφεων ἐξελεύσεται ἔκγονα (ἀσπίδων), καὶ τὰ ἔκγονα αὐτῶν ἐξελεύσονται ὄφεις πετόμενοι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὁ θαυμάσιος Ἐζεκίας εὐσεβὴς γενόμενος καὶ τῆς θείας διὰ (τοῦτο ῥοπῆς) ἀπολαύσας ἔπαυσε τὴν τῶν Ἀλλοφύλων θρασύτητα. Τοῦτον ἔκγονα ἀσπίδων καλεῖ οὐχ ὡς τὴν ἐκείνων πονηρίαν (μιμούμενον ἀλλ’) ὡς τοῖς Ἀλλοφύλοις τοιαύτην ἐπενεγκόντα πληγήν. 30 Καὶ βοσκηθήσονται πτωχοὶ διὰ κυρίου, πένητες (δὲ ἄνθρωποι) ἐπ’ εἰρήνης ἀναπαύσονται. Οἱ νῦν φησι παρ’ ὑμῶν ὡς εὐτελεῖς καταφρονούμενοι Ἰουδαῖοι ὑπὸ τοῦ θεοῦ ποιμανθή(σονται καὶ) τῶν (ἐπ)ιόντων ἀπαλλαγήσονται λύκων καὶ ἐν εἰρήνῃ διατελέσουσιν. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τὴν τῶν Ἀσσυρίων ἀπαλλαγήν. (Ἀνελεῖ δὲ λιμῷ) τὸ σπέρμα σου καὶ τὸ κατάλειμμά σου ἀνελεῖ. Ἐνδείᾳ σε καὶ λιμῷ κατατήξει καὶ (τῷ οἰκτίστ)ῳ (παραδώσει θανάτῳ. Διὰ δὲ) τούτων τὴν πολιορκίαν σημαίνει τὴν ὑπὸ Βαβυλωνίων γεγενημένην. Δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἑξῆς· 31 (Ὀλολύζ)ετε πύλαι πόλεων, κεκραγέτωσαν πόλεις τεταραγμέναι, οἱ Ἀλλόφυλοι πάντες, ὅτι καπνὸς (ἀπὸ βορρᾶ ἔρχεται καὶ) οὐκ ἔ[ς]τι τοῦ μεῖναι ἐν τοῖς συντεταγμένοις αὐτοῦ. Αἱ πύλαι οὔτε λογικαί εἰσιν οὔτε (ἔμψυχοι· διὰ) τῶν πυλῶν τοίνυν τοὺς ἐπὶ τῶν πυλῶν ἑστῶτας καὶ τὰ ἐπιόντα κακὰ θρηνοῦντας αἰνίττεται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καπνὸν (δὲ ἀπὸ βορρᾶ ἐρχόμενον) τὸν Ἀσσύριον λέγει, οὗ ἐπιόντος οὐδεὶς ἀντιπαρατάξεται· τοὺς γὰρ συντεταγμένους διαλύσει (τὸ δέος. 32 Καὶ τί) ἀποκριθήσονται βασιλεῖς ἐθνῶν; Ὅτι κύριος ἐθεμελίωσε τὴν Σιών, καὶ δι’ αὐτοῦ σωθήσονται οἱ ταπεινοὶ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. 122 α Ἀλλὰ πάντων ὑμῶν ἁλισκομένων ἡ Σιὼν ἀπονητὶ περιέσται τῶν πολεμούντων, καὶ δι’ αὐτῶν μαθήσεσθε (τῶν πραγμάτων ὡς ὁ τῶν) ὅλων αὐτῆς κύριος προμηθεῖται καὶ τῶν ἐπιόντων αὐτὴν ἀπαλλάττει κακῶν διὰ τὴν τῶν οἰκητόρων εὐσέβειαν. Οὕτω συμπ[εράνας] καὶ τῶν Ἀλλοφύλων τὴν πρόρρησιν Μωαβίταις προλέγει τὰ ἐσόμενα· 15 1 Νυκτὸς ἀπολεῖται ἡ Μωαβῖτις, νυκτὸς γὰρ ἀπολεῖται τὸ τεῖχος τῆς Μωαβίτιδος. Νύκτα καλεῖ ὡς οἶμαι τῶν συμβησομένων τὴν ἄγνοιαν ἢ τῆς ἀσεβείας τὸν ζόφον. Εἰκὸς (δὲ καὶ ἐν νυκτὶ) γενέσθαι τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν. Μωαβῖται δὲ ἀπὸ τοῦ Λὼτ τὸ γένος κατάγουσιν· μητρόπολιν δὲ εἶχον τὴν νῦν καλουμένην Χα(ραχμωβάν). 2 Λυπεῖσθε ἐφ’ ἑαυτοῖς. Ἀπολεῖται δὲ καὶ Δεβών, οὗ ὁ βωμὸς ὑμῶν ᾠκοδομήθη. Δεβὼν πόλις ἦν καὶ αὐτὴ ὑπ’ ἐκείνην τελοῦσα· Χαμὼς δὲ τῶν Μωαβιτῶν τὸ εἴδωλον ᾧ τὸν βωμὸν ᾠκοδόμησαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐκεῖ ἀναβήσεσθε κλαίειν, ἐπὶ Ναβαῦ καὶ Μηδαβὰ τῆς Μωαβίτιδος. Πόλεις ἦσαν καὶ αὗται· ἡ δὲ Μηδαβὰ κώμη νῦν ἐστι τῆς Ἀραβίας μεγίστη. Λέγει δὲ αὐτοὺς παρὰ τὸν βωμὸν κλαίειν κωμῳδῶν αὐτῶν τὰς ἀνοήτους θυσίας. Εἶτα ὀλολύζειν παρακελεύεται καὶ τῷ κομμῷ τοὺς βραχίονας αἱμάττειν καὶ τῇ τοῦ σάκκου περιβολῇ δεικνύ(ναι) τὸ πένθος καὶ ἐν οἰκίαις καὶ ἐν ἀγυιαῖς ὀλοφύρεσθαι ὡς τῆς Ἐσεβὼν καὶ τῆς Ἐλεηλὰ ἀναστάτων γεγενημένων καὶ μέχρι τῆς Ἰασὰ διαδραμόντος τοῦ θρήνου. 4 Διὰ τοῦτο ἡ ὀσφῦς τῆς Μωαβίτιδος βοᾷ, ἡ ψυχὴ αὐτῆς γνώσεται, 5 ἡ καρδία τῆς Μωαβίτιδος βοᾷ ἐν ἑαυτῇ ἕως Σηγώρ. Διὰ τῆς ὀσφύος τὴν δειλίαν ἐδήλωσε, διὰ δὲ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς καρδίας τὸ πένθος. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ ὀσφῦς δέχεται τὴν ζώνην, ἡ ἐκείνης λύσις τὴν δειλίαν δηλοῖ, ἐπεὶ καὶ τὴν ἀνδρείαν πάλιν δι’ ἐκείνης σημαίνει. «Ζῶσαι» γάρ φησιν «ὡς ἀνὴρ τὴν ὀσφῦν σου», καὶ πάλιν· «Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι», καὶ ἑτέρωθι· «Ζωσάμενοι τὰς ὀσφύας ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ». Ἕως δὲ τῆς Σηγὼρ ἔφη διελθεῖν τὴν τοῦ θρήνου βοήν. Δάμαλις γάρ ἐστι τριετής. Τὸ ἄτακτον αὐτῆς διὰ τούτων ᾐνίξατο· θρασεῖα γὰρ καὶ ἄτακτος ἡ τοιαύτη δάμαλις.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπὶ δὲ τῆς ἀναβάσεως τῆς Λουὶθ κλαίοντες ἀναβήσονται πρὸς σὲ ἐν τῇ ὁδῷ Ἀρωνιείμ. Τόπων καὶ ταῦτα ὀνόματα δι’ ὧν λέγει παραγίνεσθαι τοὺς τὰ λυπηρὰ προσημαίνοντας. Εἶτα παρακε(λεύεται) αὐτῇ βοᾶν καὶ ὀδύρεσθαι τὸν τῶν πόλεων ὄλεθρον καὶ τὴν τῶν πραγμάτων μεταβολήν, καὶ ὅτι 6 Τῆς Νεμερὴξ τὸ (ὕδωρ ξηραν)θήσεται καὶ ὁ χόρτος πᾶς ἐκλείψει. Δυνατὸν δὲ καὶ τροπικῶς ταῦτα νοῆσαι καὶ χόρτον χλωρὸν καὶ ὕδωρ ἀναβλύ(ζον) τὴν εὐημερίαν καλέσαι· εἰκὸς δὲ καὶ ταῦτα οὕτω συμβῆναι. Εἶτα ἀπειλεῖ καὶ τῶν Ἀράβων τὴν παρεμβολήν· Ἄραβας δὲ κἀνταῦθα (τοὺς Ἰσμα)ηλίτας καλεῖ. 8 Συνῆψε γὰρ ἡ βοὴ τοῦ ὁρίου τῆς Μωαβίτιδος τῇ Ἀγαλιίμ, καὶ ὀλολυγμὸς (αὐτῆς) ἕως τοῦ φρέατος τοῦ Ἐλίμ. Πᾶσά φησι πόλις τὰ οἰκεῖα θρηνήσει κακὰ καὶ οἷά τις συναυλία θρήνων γενήσεται. Ἔπειτα προλέγει τῶν ἀναιρουμένων τὸ πλῆθος· τοσοῦτον γάρ φησιν ἔσται ὡς καὶ τὸ ὕδωρ τὸ Ῥεμμὼν κραθήσεσθαι τῷ αἵματι (τῶν) Ἀράβων ἐπιόντων καὶ τὸν φόνον ἐργαζομένων. 9 Καὶ ἀρῶ τὸ σπέρμα Μωάβ, καὶ Ἀριὴλ καὶ τὸ κατάλοιπον Ἀδαμά. 16 1 Ἀποστελῶ ὡς ἑρπετὰ ἐπὶ τὴν γῆν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀριὴλ ἡ νῦν καλουμένη Ἀρεόπολις, Ἀδαμὰ δὲ ἄλλη τις ἦν ὁμώνυμος τῇ πάλαι μετὰ τῶν Σοδομιτῶν δεξαμένῃ τὸν ὄλεθρον. Τοὺς ἐκ τούτων αἰχμαλώτους εἰς γῆν κύπτειν (ἠναγκασμένους) τοῖς ἐπὶ γῆς ἕρπουσιν εἰκότως ἀπείκασεν. Μὴ πέτρα ἔρημός ἐστι (τὸ ὄρος) τῆς θυγατρὸς Σιών; Οὐκ ἐπετώθαζές (φη)σι τῇ Ἱερουσαλήμ, ὄ(ρος) αὐτὴν ἀποκαλοῦσα ξηρόν; Μάθε τοίνυν διὰ τῶν πραγμάτων ὡς ἐκείνη μὲν τοῦ Ἀσσυρίου τὰς χεῖρας διέφυγε, μᾶλλ(ον δὲ τὴν ἐκείνου) κατηνάλωσε στρατιάν, σὺ δὲ 2 ἔσῃ ὡς πετεινοῦ ἀνιπταμένου νεοσσὸς ἀφῃρημένος. Ὥσπερ γὰρ οἱ τῶν γεγεννηκότων ἔρ(ημοι νεοττοὶ) εὐχείρωτοι λίαν εἰσίν, οὕτω καὶ σὺ εὐάλωτος ἔσῃ, τῆς ἐμῆς προνοίας οὐκ ἀπολαύουσα. Ἔπειτα δὲ Ἀρνὼν π(λείονα 3 βουλεύου· μείζοσι γὰρ) καὶ σὺ περιβληθήσῃ κακοῖς. Καὶ ποιεῖτε σκέπην αὐτοῖς πένθους διὰ παντός· ἐν μεσημβρινῇ σκοτίᾳ (φεύγουσιν, ἐξέστησαν)· Μὴ ἀχθῇς. Ἐν μεσημβρινῇ σκοτίᾳ φεύγουσι κυρίως μὲν οἱ τὸ ἀληθινὸν φῶς ἰδεῖν οὐκ ἐθέ(λοντες) (ἀλλὰ τὸ σκότος) τῆς ἀγνοίας τοῦ φωτὸς προτιμῶντες· εἴποι δ’ ἄν τις καὶ τοὺς ἐν συμφοραῖς ὄντας σκότος ὁρᾶν ἐν μεσημ(βρίᾳ). (Ὁ δὲ Θεοδοτίων) τό·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἐξέστησαν μὴ ἀχθῇς, σαφέστερον ἡρμήνευσεν· «Μεταναστεύοντά» φησι «μὴ ἀποκαλύψῃς», ὁ δὲ (Σύμμαχος· «Ἀνάστατον) μὴ ἀποδιώξῃς.» Ἐπειδὴ γὰρ οἱ Μωαβῖται φεύγοντες πρὸς τὴν Ἀρνὼν κατέφευγον, παρα(κελεύεται αὐτῇ) ὑποδέξασθαι καὶ μὴ ἀποδιῶξαι τούτους, ὠφεληθήσῃ γὰρ ἐκ τούτων. Τοῦτο γὰρ τὰ ἑξῆς (διδάσκει)· 122 β 4 Παροικήσουσί σοι οἱ φυγάδες Μωάβ, ἔσονται σκέπη ὑμῖν ἀπὸ προσώπου διώκοντος, ὅτι ἤρθη ἡ συμμαχία σου. Ἔρημος εἶ φησι τῶν βοηθούντων· ἐὰν δὲ τούτους ὑποδέξῃ, ἔσονταί σοι ἐπίκουροι. Εἶτα προλέγει καὶ τοῦ Ἀσσυρίου τὸν ὄλεθρον· Καὶ ὁ ἄρχων ἀπολεῖται ὁ καταπατῶν τὴν γῆν. Καὶ διδάσκων καὶ ποῦ ἀπώλετο καὶ τίνος χάριν ἀπώλετο, ἐπιφέρει· 5 Καὶ διορθωθήσεται μετ’ ἐλέους θρόνος, καὶ καθιεῖται ἐπ’ αὐτοῦ μετὰ ἀληθείας ἐν σκηνῇ Δαυὶδ κρίνων καὶ ἐκζητῶν κρίσιν καὶ σπεύδων ἐπὶ δικαιοσύνην. Περὶ τοῦ Ἐζεκίου ταῦτά φησιν· περὶ τούτου γὰρ καὶ ἡ τετάρτη τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ δευτέρα τῶν Παραλειπομένων φησὶν ὅτι «ἐπορεύθη ἐν τῇ ὁδῷ κυρίου ὡς Δαυὶδ ὁ πατὴρ αὐτοῦ· οὐκ ἐξέκλινε δεξιὰ ἢ ἀριστερά.» Εἶτα τοῦ Μωὰβ τὴν ἀλαζονείαν ἐκτραγῳδεῖ· 6 Ἠκούσαμεν τὴν ὕβριν Μωάβ, ὑβριστής ἐστι σφόδρα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τὴν ὑπερηφανείαν αὐτοῦ ἐξῆραν καὶ ἡ ὕβρις αὐτοῦ καὶ ἡ μῆνις αὐτοῦ. Ὑπερηφανείαν μὲν τὴν κατὰ τοῦ θεοῦ λέγει, ὕβριν δὲ καὶ μῆνιν τὴν κατὰ τοῦ λαοῦ· τούτους γὰρ ἐξύβριζον καὶ τούτοις ἐμνησικάκουν. Εἶτα ἐπιφέρει· Οὐχ οὕτως ἡ μαντεία σου, 7 οὐχ οὕτως. Ἕτερά φησι προὔλεγόν σοι οἱ τῶν δαιμόνων χρησμοί, τἀναντία δὲ ἐκείνων ἑώρακας. Ἡγοῦμαι δὲ τὸν προφήτην καὶ τῆς τοῦ Βαλαὰμ αὐτοὺς ὑπομιμνῄσκειν προρρήσεως, ὡς ὁ ἐξ Ἰσραὴλ ἀνίσχων «θραύσει ἀρχηγοὺς Μωάβ». Εἶτα πάλιν τούς τε θρήνους αὐτοῦ διέξεισι, καὶ τὸ ἀσθενὲς αὐτοῦ καὶ τὸ σφαλερὸν κωμῳδεῖ· τοῖχον γὰρ ὀστράκινον τὸ εὐάλωτον αὐτοῦ καλεῖ. Προλέγει δὲ καὶ τῆς γῆς τὴν δῄωσιν καὶ τῆς σπειρομένης τὴν ἀκαρπίαν καὶ τῆς πεφυτευμένης τὴν ἐρημίαν, καὶ παρακελεύεται τοῖς τὰ ἔθνη καταπίνουσιν Ἀσσυρίοις καταπατῆσαι τὰς ἀμπέλους, καὶ οἷόν τινας ὅρους αὐτοῖς τιθεὶς παρεγγυᾷ ἕως Ἰαζὴρ συνάψαι τὸν πόλεμον. Εἶτα τῶν φυγάδων διηγεῖται τὸν πλάνον· οἱ μὲν γάρ φησιν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀλῶνται, οἱ δὲ καὶ τὴν Ἐρυθρὰν διέβησαν Θάλασσαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀναμιμνήσκει δὲ καὶ δὶς καὶ τρὶς τῶν αὐτῶν, τῆς ἀμπέλου Σαβαμὰ καὶ τῶν δένδρων Ἐσεβὼν καὶ Ἐλεηλά, δεικνὺς τὴν τῆς προφητείας ἀλήθειαν. 9 Ὅτι ἐπὶ τῷ θερισμῷ καὶ τῷ τρυγητῷ σου κατάλεγμα καταπατούντων ἔπεσεν. Οὐκέτι γὰρ σὺ τὰ ἐπιλήνια ᾄσματα ἐρεῖς, ἀλλ’ ἄλλοι σε καταπατοῦντες τὸ πολεμικὸν ᾄσονται μέλος· τῆς δὲ τῶν ἀμπελώνων εὐφροσύνης οὐκ ἀπολαύσεις. 11 Διὰ τοῦτο ἡ κοιλία μου ἐπὶ Μωὰβ ὡς κιθάρα ἠχήσει καὶ τὰ ἐντός μου ὡς τεῖχος ὃ ἐνεκαίνισας. Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως· «Ἡ κοιλία μου τῷ Μωὰβ ὡς ψαλτήριον ἠχήσει καὶ τὰ ἐντός μου τῷ τείχει τῷ ὀστρακίνῳ.» Ταύτην φησὶ τὴν προφητείαν ὄργανον τοῦ παναγίου γενόμενος πνεύματος τῷ Μωὰβ οἷόν τινα ἠχὴν κιθάρας προσήνεγκα καὶ τῷ τείχει ὃ ἀσφαλείας εἵνεκα κατεσκεύασας. 12 Καὶ ἔσται ἐν τῷ τραπῆναί σε ὅτι κοπιάσει Μωὰβ ἐν τοῖς βουνοῖς καὶ εἰσελεύσεται εἰς τὰ χειροποίητα αὐτῆς ὥστε προσεύξασθαι, καὶ οὐ μὴ δύνωνται ἐξελέσθαι αὐτήν. Δι’ αὐτῶν μαθήσῃ τῶν πραγμάτων τὴν τῶν εἰδώλων ἀσθένειαν· μετὰ γὰρ τὰς πολλὰς ἑκατόμβας καὶ χιλιόμβας τῆς παρ’ αὐτῶν συμμαχίας οὐ τεύξῃ. 13 Τοῦτο τὸ ῥῆμα ὃ ἐλάλησεν ὁ κύριος ἐπὶ Μωὰβ ὁπότε καὶ ἐλάλησεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτά φησιν ὁ προφήτης οὐκ ἐγὼ προ(εῖπο)ν ἀλλ’ αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων θεός. 14 Καὶ νῦν ἐλάλησε κύριος λέγων· Ἐν τρισὶν ἔτεσι μισθωτοῦ ἀτιμα(σθήσετ)αι (ἡ) δόξ(α Μωὰ)β ἐν παντὶ τῷ πλούτῳ τῷ πολλῷ καὶ καταλειφθήσεται ὀλιγοστὴ καὶ οὐκ ἔντιμος. Φιλάνθρωπος (ἡ ψῆφος)· τρισὶ γὰρ ἔτεσι περιώρισε τὴν τιμωρίαν καὶ μισθωτῷ ἀπείκασε τὸν ὡρισμένον ἀναμένοντι χρόνον καὶ (ψυχαγωγου)μένῳ (τῇ ἐλ)πίδι τοῦ τέλους. Μετὰ μέντοι τὸν ὡρισμένον χρόνον οὐ τὴν παλαιὰν αὐτῇ ἐπαγγέλλεται εὐπραξίαν (ἀλλ’) (ὀλίγους οἰκήτορας) καὶ τούτους οὐκ ἄρχοντας· καταλειφθήσεται γὰρ ὀλιγοστὴ καὶ οὐκ ἔντιμος. Ταῦτα (τοίνυν εἰδότες ἐξι)λεωσώμεθα τὸν κριτὴν τῇ τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ φυλακῇ καὶ προφθάσωμεν (τὸ πρός)ωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει, ἵνα διαφύγωμεν αὐτῶν τῶν λυπηρῶν τὴν πεῖραν καὶ (ὑπ’ αὐτοῦ κυ)βερνώμενοι τόν τε παρόντα ἐξ οὐρίων διαπλεύσωμεν βίον καὶ εἰς τοὺς ἀπηνέμους (αὐτοῦ κα)θορμίσωμεν λιμένας ἀνυμνοῦντες αὐτὸν καὶ τὸν μονογενῆ υἱὸν αὐτοῦ καὶ (τὸ πανά)γιον πνεῦμα νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
VolumeΤΟΜΟΣ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ 17 1 Τὸ ῥῆμα τὸ κατὰ Δαμασκοῦ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἴσως ἄν τις ζητήσειε, τί δήποτε τὰ συμβησόμενα Βαβυλωνίοις καὶ Μωαβίταις, Δαμασκηνοῖς τε καὶ Αἰγυπτίοις καὶ Ἰδουμαίοις καὶ Τυρίοις προειρηκὼς ὁ προφήτης τἆλλα καταλέλοιπεν ἔθνη. Χρὴ τοίνυν εἰδέναι ὡς ταῦτα τὰ ἔθνη συνεχῶς κατεπολέμει τὴν Ἰουδαίαν· καὶ τούτου χάριν ὁ προφήτης, ἅτε δὴ Ἰουδαίων προφήτης, τὰς τούτων συμφορὰς προθεσπίζει, ἐνίων δὲ προλέγει καὶ τὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβολὴν καὶ τὴν ἐσομένην εὐσέβειαν, ὥστε καὶ ταύτῃ παραθῆξαι τοὺς ὁμοφύλους εἰς τὴν περὶ τὰ θεῖα σπουδήν. Ἰδοὺ Δαμασκὸς ἀρθήσεται ἀπὸ πόλεως καὶ ἔσται εἰς πτῶσιν. Θεγλαθφαλσὰρ αὐτὴν πολιορκήσας καὶ τοὺς μὲν ἀνελὼν τοὺς δὲ ἐξανδραποδίσας ἑτέρους εἰς αὐτὴν ἀποίκους ἐξέπεμψεν. Ἐπεστράτευσε δὲ τοῦ Ἄχαζ ἔτι περιόντος. Ἐπισημήνασθαι γὰρ καὶ τοῦτο δεῖ, ἐπειδὴ τῆς τοῦ Ἄχαζ ἐμνημόνευσε τελευτῆς. Ἐβουλήθη γὰρ τὴν κατ’ ἐκεῖνον ἱστορίαν τε καὶ προφητείαν πληρῶσαι, εἶθ’ οὕτω τὰ κατὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν παραθεῖναι θεσπίσματα. 2 Καταλελειμμένη εἰς τὸν αἰῶνα εἰς κοίτην ποιμνίων καὶ ἀνάπαυσιν βουκόλων, καὶ οὐκ ἔσται ὁ διώκων· 3 καὶ οὐκ ἔσται ὀχυρὰ τοῦ καταφυγεῖν ἐκεῖ τὸν Ἐφραίμ· οὐκέτι ἔσται βασιλεία ἐν Δαμασκῷ. Τό·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
εἰς τὸν αἰῶνα, οὐ τῇ ἐρημίᾳ τῆς πόλεως ἀλλὰ τῇ βασιλείᾳ συνήρμοσται. Οἰκεῖται μὲν γὰρ ἡ Δαμασκός, οὐ μὴν βασιλεύει ἀλλὰ βασιλεύεται, ἔρημος δὲ ἐπὶ πλεῖστον ἐγένετο· ἀλλὰ πάλιν ἀνῳκοδομήθη καὶ πλείστους ἔσχεν οἰκήτορας, οὐ μὴν τὴν προτέραν εὐπραξίαν ἀπέλαβεν. Πάλαι γὰρ τῆς Συρίας πάσης προὐκάθητο· αὐτὴ γὰρ εἶχε τὰ τοῦ βασιλέως τῶν Σύρων βασίλεια. Ὅθεν ἐπάγει· Καὶ τὸ κατάλοιπον τῶν Σύρων ἀπολεῖται. Ἀντὶ τοῦ αἰχμάλωτον ἔσται· ἐκοινώνησαν γὰρ τῇ μητροπόλει τῆς συμφορᾶς αἱ ὑπήκοοι πόλεις. Οὐ γὰρ σὺ βελτίων εἶ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ καὶ τῆς δόξης αὐτῶν. Εἰ γὰρ τὸν ἀφιερωμένον μοι λαόν, τὸν πολυθρύλητον Ἰσραήλ, διὰ τὴν ἀσέβειαν παρέδωκα, πῶς ἂν δικαίως ἐφεισάμην τῆς παντελῶς ἀρνουμένης με; Τί δὲ πείσεται ὁ Ἰσραήλ, διὰ τῶν ἐπαγομένων δηλοῖ· 4 Ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔκλειψις τῆς δόξης Ἰακώβ, καὶ τὰ πίονα τῆς δόξης αὐτοῦ σεισθήσεται. Μετὰ γὰρ τὴν ἅλωσιν τῆς Δαμασκοῦ τὰς δέκα φυλὰς ἀπῴκισαν οἱ Ἀσσύριοι. Εἶτα τῆς κατ’ αὐτῶν νίκης τὴν εὐκολίαν διδάσκει· 5 Καὶ ἔσται ὃν τρόπον ἐάν τις συναγάγῃ ἀμητὸν ἑστηκότα ἐν τῷ βραχίονι αὐτοῦ καὶ σπέρμα σταχύων ἀμῆται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καθάπερ φησὶν ὁ γεωργὸς μάλα ῥᾳδίως θερίζει καὶ ταῖς ἀγκάλαις τὸ [δρ]άγμα συνάγει, οὕτω λίαν εὐπετῶς οἱ Ἀσσύριοι τῶν δέκα φυλῶν περιέσονται. Καὶ ἔσται ὃν (τρό)πον (ἐάν) τις συναγάγῃ ἀστάχυας ἐν φάραγγι στερεᾷ 6 καὶ καταλειφθῇ ἐν αὐτῇ καλάμη, ἢ ὡς (ῥᾶγες) τρυγηθείσης ἐλαίας δύο ἢ τρεῖς ἐπ’ ἄκρου μετεώρου ἢ τέσσαρες ἢ πέντε ἐπὶ τῶν κλάδων (αὐ)τῶν τῶν μ(ετε)ώρων καταλειφθῶσιν. Ὀλίγοι φησὶν τὰς τῶν δυσμενῶν διαφεύξονται χεῖρας, [καθάπερ τινὲς εὐτελεῖς] καὶ εὐαρίθμητοι ἐλαῖαι διαφεύγουσι τοὺς τρυγῶντας διὰ τὸ ἐν τοῖς ἄκροις [μετεωρισθῆναι] τῶν κλάδων ὑπ’ ἐκείνων καταφρονούμεναι ἢ καλάμη τις ἐν φάραγγι ὀλίγῃ [στερεᾷ] τε καὶ δια[β]όρῳ καταλιμπανομένη. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τοὺς ἐν τοῖς παρακειμένοις (διαφεύγ)οντας ὄρεσι καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ τὴν σωτηρίαν ποριζομένους. Τάδε λέγει κύριος ὁ θεὸς Ἰσραήλ· 7 Τῇ (ἡμέρᾳ ἐ)κ(είνῃ) πεποιθὼς ἔσται ἄνθρωπος ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτόν, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν (ἅγι)ον (τοῦ) Ἰσραὴλ ἐμβλέψονται. Τῇ πείρᾳ γὰρ μεμαθηκότες τὴν τῶν εἰδώλων ἀσθένειαν τὸν (τῶν ὅλων) θεὸν εἰς συμμαχίαν καλοῦσιν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
8 Καὶ οὐ μὴ πεποιθότες ὦσιν ἐπὶ τοῖς βωμοῖς οὐδὲ 124 α ἐπὶ τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν, ἃ ἐποίησαν οἱ δάκτυλοι αὐτῶν, καὶ οὐκέτι ὄψονται τὰ δένδρα οὐδὲ τὰ βδελύγματα αὐτῶν. Ἀκριβῶς μαθήσονται ὡς τὰ μέν ἐστιν ἄψυχα φυτά, τὰ δὲ χειροποίητα εἴδωλα ἐκ μὲν τῆς ὕλης τὴν οὐσίαν ἐκ δὲ τῆς τέχνης τὸ εἶδος ἠρανισμένα. Εἶτα προλέγει τὴν τῶν πόλεων ἐρημίαν καὶ παραβάλλει ταύτην τῇ παλαιᾷ ἣν ἐπήγαγον αὐτοὶ τοῖς Ἀμορραίοις καὶ Εὐαίοις τῆς Αἰγυπτίων ἀπαλλαγέντες δουλείας. Καθάπερ γάρ φησιν ὑμεῖς ἐκεῖνα τὰ ἔθνη καταλύσαντες τὰς ἐκείνων διενείμασθε πόλεις, οὕτω νῦν δορυαλώτων ὑμῶν γενομένων ἄλλοι ταύτας οἰκήσουσιν· ᾤκησαν δὲ αὐτὰς οἱ καλούμενοι Σαμαρῖται. Καὶ τὴν αἰτίαν τούτου διδάσκει· 10 Διότι κατέλιπας τὸν θεὸν τὸν σωτῆρά σου καὶ κυρίου τοῦ θεοῦ σου οὐκ ἐμνήσθης. Ἡ ἀχάριστος γνώμη τὰς συμφοράς σοι γεννήσει. Διὰ τοῦτο φυτεύσεις φύτευμα ἄπιστον καὶ σπέρμα ἄπιστον. Τὸν χρόνον ἐνήλλαξε καὶ ἀντὶ τοῦ παρεληλυθότος τὸν μέλλοντα τέθεικεν. Ἐπειδὴ ἀγνώμων φησὶ περὶ τὸν εὐεργέτην ἐγένου, τὴν ἀπιστίαν ἐφύτευσας καὶ τὴν ἀσέβειαν ἔσπειρας. Ἀλλὰ συμβαίνοντας τοῖς φυτοῖς καὶ τοῖς σπέρμασι δρέψῃ καρπούς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· 11 Τῇ δὲ ἡμέρᾳ ᾗ ἐὰν φυτεύσῃς πλανη(θήσῃ)· τὸ δὲ πρωὶ ἐὰν σπείρῃς, ἀνθήσει εἰς ἀμητόν· καὶ ᾗ ἂν ἡμέρᾳ θερίσῃς, κληρώσῃ, καὶ ὡς πατὴρ ἀνθρώπου κληρώσει τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ. Ἡ μὲν γὰρ πλάνη τῆς τοιαύτης αἰτία σπορᾶς, ἡ δὲ σπορὰ τὸν ἀμητὸν προξενεῖ· ὁ δὲ τοιοῦτος ἀμητὸς καρπός ἐστι τῶν πονηρῶν γεωργῶν, οὐ μόνον αὐτοῖς ἀλλὰ καὶ τοῖς υἱοῖς φυλαττόμενος. 12 Οὐαὶ πλῆθος ἐθνῶν πολλῶν. Ἀναγκαίως δείκνυσι τοὺς τῆς κακῆς γεωργίας καρποὺς καὶ προτίθησι τῆς προρρήσεως θρῆνον καὶἵνα μὴ καὶ τὰ σαφῶς εἰρημένα πλατύνων μηκύνωἀπεικάζει θαλάττῃ κυμαινούσῃ τῶν πολεμίων τὸ πλῆθος καὶ τοὺς ἐκείνων λόχους τοῖς κύμασιν, αὐτοὺς δὲ τοὺς πολεμουμένους κόνει λεπτοτάτῃ, ἣν τροχὸς ἁμάξης ἐλέπτυνε καὶ σφοδρὸς ἐσκέδασεν ἄνεμος· ταὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τοῦ ἀχύρου τὸν χοῦν πάσχειν ὑπὸ τοῦ πνεύματος λέγει. Τούτοις ἔοικε τὰ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Δαυὶδ εἰρημένα· «Οὐχ οὕτως οἱ ἀσεβεῖς, οὐχ οὕτως, ἀλλ’ ἢ ὡσεὶ χνοῦς, ὃν ἐκρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς.» Ταῦτα ταῖς δέκα φυλαῖς καὶ τοῖς τούτων ἐπικούροις προαγορεύσας Δαμασκηνοῖς, πρὸς τὴν Ἰουδαίαν μεταφέρει τὸν λόγον καί φησιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
14 Αὕτη ἡ μερὶς τῶν ὑμᾶς προνομευσάντων καὶ κληρονομία τῶν ὑμᾶς κληρονομησάντων. Προειρήκαμεν δὲ ἤδη ὡς πολλὰς αὐτῶν μυριάδας οὗτοι κατὰ ταὐτὸν γενόμενοι καὶ κατηκόντισαν καὶ αἰχμαλώτους ἀπήγαγον. 18 1 Οὐαὶ γῆς πλοίων πτέρυγες ἐπέκεινα ποταμῶν Αἰθιοπίας. Ὁ τῆς Δαμασκοῦ βασιλ[εὺς] δείσας τῶν πολεμίων τὴν προσβολὴν Αἰγυπτίους καὶ Αἰθίοπας εἰς συμμαχίαν ἐκάλεσεν· ὀξέως δὲ ταύτης τυχεῖν ἐφιέμενος διὰ θαλάττης τοὺς πρέσβεις ἀπέστειλεν. Πτέρυγας [μέντοι] τὰ πλοῖα ἐκάλεσεν, ἐπειδήπερ οἱ ἐν τῇ γῇ κατοικοῦντες ἄνθρωποι, ταχέως κατορθῶσαι τὰς προ[κει]μένας βουλόμενοι χρείας, καθάπερ τισὶ πτεροῖς κεχρημένοι τοῖς πλοίοις τάχιστα [καὶ] μακρὰν ὁδὸν ἐξανύουσιν. 2 Ὁ ἀποστέλλων πρὸς πάντα τὰ ἔθνη ἐν θαλάσσῃ ὅμη(ρα καὶ ἐπιστολὰς) βυβλίνας ἐπάνω τοῦ ὕδατος. Τὰς βυβλίνας «παπυρίνας» ὁ Σύμμα(χος κ)αὶ (ὁ Θεοδο)τίων ἡρμήνευσαν. Δηλοῖ δὲ τοὔνομα τὸν χάρτην· ἀπὸ παπύρου γὰρ οὗτος κατα[ς]κευά[ζεται. Ὅ]μηρα δὲ τοὺς πρέσβεις ἐκάλεσε τοὺς ἀποσταλέντας πρὸς Αἰγυπτ[ίους καὶ Αἰθίο]πας· οὕτω γὰρ ὁ Ἀκύλας· «ὁ ἀποστέλλων ἐν θαλάσσῃ πρεσβευτάς».
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Πορεύσον(ται γὰρ ἄγγελοι) κοῦφοι πρὸς ἔθνος μετέωρον καὶ ξένον, λαὸν χαλεπόν, οὗ ἐπέκεινα ἔθνος ἀνέλπι(στον καὶ κατα)πεπατημένον. Τὸ ἀσθενὲς τῶν Αἰγυπτίων διὰ τούτων ᾐνίξατο. Χαλεπὸν μὲν [καὶ μετέωρον τοῦτο] τὸ ἔθνος ἐκάλεσε τὴν κατὰ τῶν ὑπηκόων σημαίνων βαρύτητα, ἀνέλπιστον δὲ ὡ[ς μηδεμίαν] ἐλπίδα σωτηρίας τοῖς καταφεύγουσι παρέχειν δυνάμενον· τὸ δὲ καταπεπατημένον [σημαίνει τὸ εὐχεί]ρωτον καὶ εὐάλωτον. Τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἐπαγομένων δεδήλωκεν· Οὗ δι(ήρπασαν οἱ ποταμοὶ) 124 β τῆς γῆς 3 πάντες. Ποταμοὺς τῆς γῆς τοὺς βασιλέας καλεῖ τοὺς διαφόρως ἐκείνων περιγενομένους. Καὶ γὰρ Ναβουχοδονόσορ αὐτοὺς κατέλυσε, καὶ μετὰ ταῦτα Καμβύσης καὶ ἕτεροι Περσῶν βασιλεῖς καὶ μέντοι καὶ Μακεδόνες αὐτοὺς δουλεύειν ἠνάγκασαν. Ὡς χώρα κατοικουμένη κατοικηθήσεται ἡ χώρα αὐτῶν, ὡσεὶ σημεῖον ἀπὸ ὄρους ἀρθῇ, ὡς σάλπιγγος φωνὴ ἀκουστὸν ἔσται. Οὐκέτι φησὶ βασιλευθήσονται ἀλλὰ τοῖς ἄλλοις ἔθνεσι παραπλησίως δουλεύσουσιν. Καὶ ἔσται αὐτῶν ἐπίσημος ἡ δουλεία ὡς σημεῖον ἐφ’ ὑψηλοῦ ὄρους αἰρόμενον καὶ ὡς διὰ σάλπιγγος πάντοσε ἐκκηρυττομένη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτα μὲν οὖν τῇ Δαμασκῷ καὶ τοῖς ἐκείνης ἐπικούροις γενήσεται, ἡ δὲ Ἱερουσαλὴμ τῆς παρ’ ἐμοῦ τεύξεται προμηθείας. 4 Ἀσφάλεια γάρ φησιν ἔσται ἐν τῇ ἐμῇ πόλει ὡς φῶς καύματος μεσημβρίας καὶ ὡς νεφέλη δρόσου ἐν ἡμέρᾳ ἀμήτου. Ἀπεικάζει καύματι μὲν καὶ ἀμήτῳ τῶν ἄλλων τὰς συμφοράς, φωτὶ δὲ καὶ δρόσῳ τὴν πρόνοιαν, ἧς ἡ Ἱερουσαλὴμ τετύχηκεν. Πρὸ γὰρ τῶν ταύτης περιβόλων αἱ πολλαὶ τῶν Ἀσσυρίων ἔπεσον μυριάδες. Εἶτα προλέγει τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῶν δέκα φυλῶν τὰς παντοδαπὰς συμφοράς· 5 Ὅταν συντελεσθῇ ἄνθος καὶ ὄμφαξ ἀνθήσῃ τὸ ἄνθος ὀμφακίζον, καὶ ἀφελεῖ τὰ βοτρύδια τὰ μικρὰ τοῖς δρεπάνοις καὶ τὰς κληματίδας ἀφελεῖ καὶ ἀποκόψει 6 καὶ καταλείψει ἅμα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Δυσμενῶν ὑπέδειξε τρύγητον· οὐδεὶς [γὰρ] οἰκείαν τρυγῶν ἄμπελον ἀνθοῦντας ἔτι τοὺς βότρυας ἢ ὀμφακίζοντας ἀλλὰ πεπείρους τρυγᾷ οὔτε μὴν σὺν τοῖς βότρυσι καὶ τὰ κλήματα ἐκτέμνει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τροπικῶς τοίνυν τὰ ὑπὸ τῶν πολεμίων ἐσόμενα προλέγει καὶ καλεῖ κλήματα μὲν τοὺς γεγεννηκότας, βοτρύδια δὲ μικρὰ τὰ ἐκείνων βρέφη, δρέπανα δὲ τὰ πολεμικὰ ὄργανα, τὰ δὲ καταλιμπανόμενα οἰωνοῖς καὶ θηρίοις τοὺς πίπτοντας νεκρούς. Τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἐπαγομένων δεδήλωκεν· Καὶ συναχθήσεται ἐπ’ αὐτοὺς πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὰ θηρία τῆς γῆς ἐπ’ αὐτοὺς ἥξει. Οὕτω τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῶν δέκα φυλῶν τὸν ὄλεθρον ἐπιδείξας εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ τὴν προφητείαν μετέθηκεν· 7 Ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀνενεχθήσεται δῶρα κυρίῳ Σαβαὼθ ἐκ λαοῦ τεθλιμμένου καὶ τετιλμένου καὶ ἀπὸ λαοῦ μεγάλου ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον. Λαὸν τεθλιμμένον καὶ τετιλμένον τὸν τῆς Ἱερουσαλὴμ λέγει· αὕτη μὲν γὰρ ἐν ἀγῶνι διῆγε καὶ δέει, αἱ [δὲ] ὑπ’ αὐτὴν ἑάλωσαν πόλεις, ὅθεν αὐτῇ καὶ τὸ τετιλμένον ἁρμόζει. Λαὸν δὲ μέγαν τὸν Χριστιανικὸν καλεῖ, οὗ πᾶσα πλήρης ἡ οἰκουμένη· οὗτος γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον δῶρα κυρίῳ προσφέρει καὶ τὴν τοῦ Σεναχηρὶμ παράδοξον κατάλυσιν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἀκούων ὕμνοις τὸν δυνατὸν καὶ φιλάνθρωπον δεσπότην ἀμείβεται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἔθνος ἐλπίζον καὶ καταπεπατημένον, ὅ ἐστιν ἐν μέρει ποταμοῦ τῆς χώρας αὐτοῦ, εἰς [τὸν] τόπον, οὗ τὸ ὄνομα κυρίου Σαβαὼθ ἐπικέκληται, ὄρους Σιών. Τοῦτο σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν «Ἔθνος [ἐλ]πίζον καὶ διηρπαςμένον, οὗ διήρπασαν οἱ ποταμοὶ τὴν γῆν.» Καλεῖ δὲ ποταμοὺς τῶν Ἀσσυρίων τοὺς βασιλέας [τοὺς π]ολεμίους, διηρπασμένον δὲ ἔθνος καὶ ἐλπίζον τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις λαόν. Εὐσεβείᾳ γὰρ κοσμούμενος τούτων (ὁ) βασιλεύς, ὁ θαυμάσιος Ἐζεκίας, εἰς τὴν εὐθεῖαν αὐτοὺς ὁδὸν ἐποδήγησεν. Οὗτοί φησι τὰ κατὰ τῶν (Ἀσσυ)ρίων γεγενημένα θεασάμενοι ἑορτὴν μεγίστην ἐπιτελέσουσι, θυσίας καὶ δῶρα τῷ σωτῆρι (προς)φέροντες. [Οὕτω] συμπεράνας τὰ κατὰ τῆς Δαμασκοῦ καὶ τῶν δέκα φυλῶν προηγορευμένα καὶ δείξας τῆς Ἱερουσαλὴμ [τὴν] πα[ρά]δοξον σωτηρίαν, ἐπὶ τὴν Αἴγυπτον μεταφέρει τὴν προφητείαν. Ἐπειδὴ πρὸς τούτους κατέ[πεμψεν] ὁ τῆς Δαμασκοῦ βασιλεύς, μάλα εἰκότως καὶ τὰ περὶ τούτων προλέγει καὶ τὴν τῆς βα[σιλεί]ας αὐτῶν προαγορεύων κατάλυσιν καὶ τὴν τῆς ἀσεβείας ἀπαλλαγήν· 19 1 Ἰδοὺ κύριος (κάθηται ἐπὶ) νεφέλης κούφης καὶ ἥξει εἰς Αἴγυπτον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Μαρτυρεῖ τῇ προφητείᾳ τῶν ἱερῶν εὐαγγελίων (ἡ ἱστορία)· τῷ γὰρ Ἰωσὴφ ἄγγελος παρηγγύησε τὴν Αἴγυπτον καταλαβεῖν σὺν τῷ παιδίῳ καὶ τῇ τούτου (μητρί). Νεφέλην τοίνυν κούφην τὴν ἀνθρωπείαν καλεῖ φύσιν, ἣν ὁ θεὸς λόγος ἀνέλαβεν· γα[μικ]ὸν γὰρ ὑετὸν ἡ σύλληψις οὐκ ἐδέξατο. Εἶτα διδάσκει τὴν τῆς δεσποτικῆς παρουσίας 125 α ἐνέργειαν· Καὶ σεισθήσεται τὰ χειροποίητα Αἰγύπτου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Μαρτυρεῖ τῇ προρρήσει τὰ πράγματα· ἔσβεσται γὰρ αὐτῶν ἡ πολύθεος πλάνη, καὶ ὁ ἐπὶ τῆς νεφέλης τῆς κούφης καθήμενος ὑπ’ αὐτῶν προσκυνεῖται. Καὶ ἡ καρδία αὐτῶν ἡττηθήσεται ἐν αὐτοῖς. Ἔστιν ἧττα καὶ νίκης ἀμείνων. Ταύτην καὶ ἐν τοῖς πρόσθεν εἰρημένοις καταδέξασθαι τοῖς ἔθνεσιν ὁ προφητικὸς παρηγγύησε λόγος· «Γνῶτε» γὰρ ἔφη «ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε.» Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν διδάσκει ὅτι οἱ πάλαι ἀντιλέγοντες καὶ ἀντικρὺ λέγοντες· Οὐκ οἶδα τὸν κύριον, ἡττήθησαν καὶ βοῶσιν· Οἶδα τὸν κύριον. 2 Ἐπεγερθήσονται Αἰγύπτιοι ἐπ’ Αἰγυπτίους, καὶ πολεμήσει ἄνθρωπος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ καὶ ἄνθρωπος τὸν πλησίον αὐτοῦ· πόλις ἐπὶ πόλιν καὶ νομὸς ἐπὶ νομόν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
3 Καὶ ταραχθήσεται τὸ πνεῦμα τῶν Αἰγυπτίων ἐν αὐτοῖς, καὶ τὴν βουλὴν αὐτῶν διασκεδάσω. Τοῦτο καὶ ὁ κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς προηγόρευσεν εὐαγγελίοις· «Ὅτι οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην εἰς τὸν κόσμον ἀλλὰ μάχαιραν, διχάσαι ἄνθρωπον ἀπὸ τοῦ πλησίον αὐτοῦ, υἱὸν ἀπὸ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, θυγατέρα ἀπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, νύμφην ἀπὸ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς.» Τὴν γὰρ τῆς ἀσεβείας ὁμόνοιαν διελὼν δι’ αὐτῶν τῶν τῆς ἀσεβείας τροφίμων ἐκήρυξε τὴν ἀλήθειαν· καὶ τὴν βλαβερὰν διασκεδάσας ὁμόνοιαν τὴν ὀνησιφόρον ὁμοφροσύνην εἰσήγαγε καὶ ἀντέταξε τοῖς δυσσεβέσι τοὺς εὐσεβεῖς, τῷ νόμῳ τῆς ἀπιστίας τὸν νόμον τῆς πίστεως. Καὶ ἐπερωτήσουσι τοὺς θεοὺς αὐτῶν καὶ τὰ ἀγάλματα αὐτῶν καὶ τοὺς ἐκ τῆς γῆς φωνοῦντας καὶ τοὺς ἐγγαστριμύθους. Οἱ δὲ ἀπιστοῦντές φησι τὰ μαντεῖα περινοστήσουσι καὶ νεκυίαις χρήσονται καὶ στερνομάντεις καλοῦσι, μηχανάς τινας κατὰ τῆς εὐσεβείας ἐπιζητοῦντες. Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλως αὐτῶν καταμαλάξω τὸ ἀπειθές· 4 Παραδώσω γάρ φησιν Αἴγυπτον εἰς χεῖρας ἀνθρώπων κυρίων σκληρῶν, καὶ βασιλεῖς σκληροὶ κυριεύσουσιν αὐτῶν. Τὴν Ῥωμαϊκὴν βασιλείαν διὰ τούτων ᾐνίξατο.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτην γὰρ καὶ ἡ τοῦ Δανιὴλ προφητεία σίδηρον ἀπεκάλεσεν· ἐκείνῳ γάρ φησι παραπλησίως «λεπτυνεῖ πάντα καὶ δαμάσει». Ἁρμοδίως δὲ καὶ ταύτην τὴν προφητείαν τῇ περὶ τοῦ κυρίου συνῆψε προρρήσει. Αὐγούστου γὰρ βασιλεύοντος ὁ παρθενικὸς ἐγένετο τόκος. Αὔγουστος δὲ τὴν Αἰγυπτίων βασιλείαν παντελῶς καταλύσας ὑπάρχοις βασιλείας παρέδωκεν. Τάδε λέγει κύριος Σαβαώθ· 5 καὶ πίονται Αἰγύπτιοι ὕδωρ τὸ παραθαλάσσιον, ὁ δὲ ποταμὸς ἐκλείψει καὶ ξηρανθήσεται. Προεῖπεν ὁ προφήτης ἐν τοῖς ἔμπροσθεν εἰρημένοις· «Ὅτι πληρωθήσεται ἡ σύμπασα γῆ τοῦ γνῶναι τὸν κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψει θαλάσσας.» Τοῦτό φησι τὸ ὕδωρ μεταβαλεῖ καὶ τὴν Αἴγυπτον καὶ τοῦτο αὐτοῖς ἔσται πότιμον μόνον· ὃ δὲ πρότερον ἔπινον, τουτέστι τῆς πολυθέου πλάνης τὰ νάματα, ἄποτον ἔσται. Ποταμὸν γὰρ καλεῖ τὴν πλάνην, διώρυγας δὲ τὰς πολυσχεδεῖς αὐτῆς ἀτραπούς. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· 6 Καὶ ἐκλείψουσιν οἱ ποταμοὶ καὶ αἱ διώρυγες τοῦ ποταμοῦ, καὶ ξηρανθήσεται πᾶσα συναγωγὴ ὕδατος καὶ πᾶν ἕλος καλάμου καὶ παπύρου. 7 Καὶ τὸ ἄχι τὸ χλωρὸν πᾶν τὸ κύκλῳ τοῦ ποταμοῦ καὶ πᾶν τὸ σπειρόμενον διὰ τοῦ ποταμοῦ ξηρανθήσεται ἐν ἀνεμοφθορίᾳ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Μάλα εἰκότως τὴν ἀσέβειαν καλάμῳ καὶ παπύρῳ καὶ χιλῷ ἀπεικάζει χλωρῷ. Ἄκαρπος γὰρ ἡ πλάνη, ἀνε(μό)φθορα δὲ καὶ τὰ διὰ ταύτης σπειρόμενα κέκληκεν. Ἡ γὰρ τῶν εἰδώλων προσκύνησις οὐδεμίαν (μὲν ἀ)γαθῶν μετουσίαν, κακῶν δὲ φορὰν τοῖς ἀνθρώποις προσφέρει. 8 Καὶ στενάξουσιν οἱ ἁλιεῖς (καὶ στενάξουσι) πάντες οἱ βάλλοντες ἄγκιστρον εἰς τὸν ποταμὸν, καὶ οἱ βάλλοντες σαγήνας καὶ ἀ(μφιβολεῖς) πενθήσουσιν. Ἀμφιβολεῖς καὶ ἁλιέας καὶ ἀγκιστροθηρευτὰς τοὺς τῶν εἰδώλων ἱ(ερέας καλεῖ). Οὗτοι γὰρ παυσαμένης τῆς πλάνης ἔστενον καὶ ὠλοφύροντο τὰς τῆς εὐπορίας οὐκ ἔχοντ(ες ἀφορμάς). Ἐξαπατῶντες γὰρ τὰ πλήθη καὶ οἱονεὶ σαγηνεύοντες, εἰς ἑαυτοὺς τὸν ἐκείνων μετέφερον πλο[ῦτον]. 9 (Καὶ) αἰσχύνη λήψεται τοὺς ἐργαζομένους τὸ λίνον τὸ σχιστὸν καὶ τοὺς ἐργαζομένους τὴν βύσσον, 10 (καὶ ἔσονται) οἱ ἐργαζόμενοι αὐτὰ ἐν ὀδύνῃ. Τῶν καλουμένων φιλοσόφων τὴν ἐν λόγοις λεπτουργίαν (διὰ τούτων) αἰνίττεται· καὶ γὰρ οὗτοι διὰ τῆς εὐγλωττίας τῇ πλάνῃ συνήργουν. Διάφορα δὲ καὶ το(ύτων τὰ δόγματα)· διὸ σχιστὸν τὸ λίνον ἐκάλεσεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Αἰσχύνονται δὲ καὶ οὗτοι τῆς τῶν δογμάτων δυσσεβ(είας) 125 β ἐλεγχομένης καὶ ἀνιῶνται καταγωνίζεσθαι τὴν ἀλήθειαν οὐκ ἰσχύοντες. Καὶ πάντες οἱ ποιοῦντες τὸν ζῦθον λυπηθήσονται καὶ τὰς ψυχὰς πονήσουσιν. Πόμα ἐστὶν ὁ ζῦθος ἐπινενοημένον, οὐ φυσικόν· καὶ αὐτὸ δὲ ὀξῶδές τε καὶ δυσῶδες καὶ βλάβην, οὐκ ὄνησιν ἐργαζόμενον. Τοιαῦτα δὲ καὶ τῆς ἀσεβείας τὰ δόγματα, οὐκ οἴνῳ προσεοικότα τῷ «εὐφραίνοντι καρδίαν ἀνθρώπου». Εἶτα διδάσκει ὡς καὶ τῆς Τάνεως οἱ ἄρχοντεςπόλις δὲ αὕτη πάλαι βασιλεύσασα τῆς Αἰγύπτουἀνοηταίνοντες αἰσχυνθήσονται καὶ μηχανὴν οὐδεμίαν εἰσενεγκεῖν κατὰ τῶν τῆς εὐσεβείας κηρύκων δυνήσονται. Ἔπειτα τὸ ἀλαζονικὸν αὐτῶν διελέγχει φρόνημα· 11 Πῶς ἐρεῖτε τῷ βασιλεῖ· Υἱοὶ συνετῶν ἡμεῖς, υἱοὶ βασιλέων τῶν ἐξ ἀρχῆς; 12 Ποῦ εἰσιν οἱ σοφοί σου; Καὶ ἀναγγειλάτωσάν σοι καὶ εἰπάτωσάν σοι, τί βούλεται κύριος Σαβαὼθ ἐπ’ Αἴγυπτον. Οὔτε γὰρ ἀστρολόγοι οὔτε χρησμολόγοι διδάξαι σε τοῦ θεοῦ τὴν οἰκονομίαν δυνήσονται. Πρὸς τούτοις προλέγει καὶ τὴν ἐσομένην τῶν Αἰγυπτίων διαίρεσιν καὶ τὴν βασιλικὴν μετάστασιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
13 Ἐξέλιπον οἱ ἄρχοντες Τάνεως, καὶ ὑψώθησαν οἱ ἄρχοντες Μέμφεως, καὶ πλανῶσιν Αἴγυπτον κατὰ φυλάς. 14 Κύριος γὰρ ἐκέρασεν αὐτοῖς πνεῦμα πλανήσεως. Ἡ ἀλήθεια οὐ πλανᾷ ἀλλὰ τοὺς ἀντικειμένους καὶ ἀντιλέγοντας ἀκυβερνήτους ἐᾷ. Ἐστερημένοι δὲ οὗτοι τοῦ κυβερνῶντος εἰκότως πλανῶνται. Τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῶν ἑξῆς δεδήλωκεν· Καὶ ἐπλάνησεν Αἴγυπτον ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτῶν, ὡς πλανᾶται ὁ μεθύων καὶ ὁ ἐμῶν ἅμα. Ἀντὶ τοῦ· εἴασεν αὐτοὺς ἀκυβερνήτους διὰ τὰ ἔργα αὐτῶν. Καὶ ὁ μεθύων δὲ γνώμῃ τὸ πάθος εἰσδέχεται. Τὴν ὑπερβολὴν δὲ τῆς πλάνης δηλῶν ἀπείκασεν αὐτοὺς ἀκρατεῖ ἀνθρώπῳ πίνοντι κατὰ ταὐτὸν καὶ ἐμοῦντι, ὃν οὐδὲ ὁ ἐμετὸς τοῦ πίνειν ἀφίστησιν. Καὶ γὰρ οὗτοι πολλὰς συμφορὰς διὰ τὴν ἀσέβειαν ὑπομείναντες ἀσεβοῦντες ἐπὶ πλεῖστον διέμειναν, οἱ δὲ προειρημένοι ἄρχοντες τῆς ἐξαπάτης αἴτιοι διάφορα αὐτοὺς δυσσεβείας διδάσκοντες δόγματα. Οἱ μὲν γὰρ κύνα οἱ δὲ λέοντα οἱ δὲ πίθηκον ἐθεοποίουν καὶ οἱ μὲν λύκον οἱ δὲ πρόβατον, τὰ ἐναντία ἀλλήλοις. Διὰ τοῦτο ὁ προφητικὸς ἔφη λόγος· Καὶ πλανῶσιν Αἴγυπτον κατὰ φυλάς. Οὐ τοίνυν ὁ κύριος αὐτοὺς ἐπλάνησεν, ἀλλ’ οἱ τούτων διδάσκαλοι·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὁ δὲ κύριος τῆς ἀχαριστίας ἠνέσχετο. 15 Καὶ οὐκ ἔσται τοῖς Αἰγυπτίοις ἔργον, ὃ ποιήσει κεφαλὴν καὶ οὐράν, ἀρχὴν καὶ τέλος. Ἀτέλεστά φησιν αὐτῶν τὰ βουλεύματα ἔσται, καὶ σύγχυσις ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων γενήσεται. 16 Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσονται οἱ Αἰγύπτιοι ὡς γυναῖκες ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρό(μῳ) ἀπὸ προσώπου τῆς χειρὸς κυρίου Σαβαὼθ ἣν αὐτὸς ἐπιβαλεῖ αὐτοῖς. Χεῖρα κυρίου τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐκάλεσε βασιλείαν, ἧς τὸ δέος τὸ τῶν Αἰγυπτίων κατέλυσε φρόνημα καὶ γυναιξὶν ἐοικότας ἀπέφηνεν. 17 Καὶ ἔσται ἡ χώρα τῶν Ἰουδαίων τοῖς Αἰγυπτίοις εἰς φόβητρον· πᾶς (ὃς ἐὰν) ὀνομάσῃ αὐτὴν αὐτοῖς, φοβηθήσονται διὰ τὴν βουλὴν ἣν βουλεύεται κύριος Σαβαὼθ ἐ(π’ αὐτήν). Τινές φασι τὰ κατὰ τὸν Σεναχηρὶμ διὰ τούτων σημαίνεσθαι καὶ ὡς τούτων πανταχοῦ μηνυθέντων [ἐφοβήθησαν τοὺ]ς Ἰουδαίους οἱ Αἰγύπτιοι. Ἀλλ’ οὐχ εὑρίσκω τοῦτο οὕτως ἔχον· ἐπεστράτευσαν μὲν γὰρ μετὰ τ[αῦτα κατὰ τ]ῶν Ἰουδαίων οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τὸν Ἰώχας, τὸν τούτων βασιλέα, δορυάλωτον ἤγαγον καὶ … τὸν Ἰωσίαν ἀνεῖλον καὶ φόβον τοῖς Ἰουδαίοις ἐπέβαλον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἶμαι [τοίνυν τὸν] προ- [φήτην προλέγειν] ὡς τῆς πλάνης ἀπαλλαγέντες οἱ Αἰγύπτιοι καὶ τὸ ἀποστολικὸν δεξάμενοι κήρυγμα [φοβηθήσονται] τὴν Ἰουδαίαν γῆν ὡς ἐν αὐτῇ καὶ γεννηθέντος τοῦ τῆς οἰκουμένης σωτῆρος καὶ τὸ σωτήριον [ὑπομείναντο]ς πάθος καὶ μέντοι καὶ ὡς ἁγιασθεῖσαν καὶ τῷ σταυρῷ καὶ τῷ τάφῳ καὶ τῷ τῆς ἀντι … [Τούτ]ου χάριν μέχρι καὶ τήμερον Αἰγύπτιοι μετὰ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων εἰς ἐκείνην τὴν χώ[ραν συντρέχουσιν]. 18 (Τ)ῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσονται πέντε πόλεις ἐν Αἰγύπτῳ λαλοῦσαι τῇ γλώσσῃ τῇ Χανα(νίτιδι καὶ ὀμνύ)ουσαι τῷ ὀνόματι κυρίου Σαβαώθ· Πόλις Ἀσεδὲκ κληθήσεται ἡ μία πόλις. [Ἀσεδὲκ πόλις δικαιοσύνης] ἑρμηνεύεται· καὶ γὰρ ὁ Μελχισεδὲκ κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον «βασιλεὺς δικαιοσύνης» 126 α ὀνομάζεται. Χανανίτιδα δὲ γλῶσσαν τὴν Ἑβραί̈δα λέγει, ἐπειδὴ τὴν Χαναναίαν εἰσῴκησαν οἱ Ἑβραῖοι. Τινὲς δὲ ταῦτα ἔφασαν γεγενῆσθαι κατὰ τὸν τῶν Μακεδόνων καιρόν, ἀλλ’ οὐ συμβαίνει τῇ προφητείᾳ ἡ ἑρμηνεία. Αἰγυπτίων γὰρ λέγει μεταβολήν, οὐχ Ἑβραίων ἀποικίαν προλέγει. Καὶ ταῦτα τοίνυν τετύχηκε πέρατος μετὰ τὴν τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὰς δὲ πέντε πόλεις οὐχ ὡρισμένον λέγει τινὰ ἀριθμόν, ἀλλὰ τὸν τέλειον οὕτω ἐκάλεσεν. Πέντε γὰρ καὶ τοῦ ἀνθρώπου αἰσθήσεις· ὄψις ὄσφρησις γεῦσις ἁφή τε καὶ ἀκοή. Εἰ δὲ καὶ ἀριθμόν τις βούλεται ὡρισμένον εἶναι τὸν τῶν πέντε πόλεων ἀριθμόν, οὐδὲ οὕτως ψεῦδος περιθήσει τῷ λόγῳ· ὀλίγοι γὰρ [οἱ] ἐξ ἀρχῆς τὸ σωτήριον δεξάμενοι κήρυγμα, ηὐξήθη δὲ κατὰ μέρος τῆς εὐσεβείας τὰ σπέρματα. Μίαν δὲ πόλιν Ἀσεδὲκ καλουμένην, τουτέστι πόλιν δικαιοσύνης, οὐ μίαν τινὰ ἐξαίρετον λέγει ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ μίαν ἑκάστην. 19 Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσται θυσιαστήριον τῷ κυρίῳ ἐν χώρᾳ τῶν Αἰγυπτίων καὶ στήλη πρὸς τὸ ὅριον αὐτῆς τῷ κυρίῳ. Εἰ δὲ τὰ ἐπὶ Ὀνίου γεγενημένα φαῖεν Ἰουδαῖοι προηγορεῦσθαι, τῆς ἀληθείας διαμαρτάνουσιν. Τοῦ γὰρ Νόμου σαφῶς διαγορεύσαντος μὴ χρῆναι πανταχοῦ τῷ [θεῷ] θύειν, ἕνα δὲ ταῖς θυσίαις ἀφορίσαντος τόπον, παράνομον ἦν ἄντικρυς τὸ ἐν Αἰγύπτῳ γενόμενον. Οὐκ ἂν δὲ τὰ παράνομα ὡς ἔννομα ὁ προφητικὸς προηγόρευσε λόγος. Δῆλον τοίνυν ὡς θυσιαστήριον τὸ ἡμέτερον λέγει καὶ στήλην τὸν θεῖον νεών.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἑνικῶς δὲ καὶ οὐ πληθυντικῶς λέγει, ἐπειδὴ καὶ τὴν ἐκκλησίαν πολλάκις τὴν καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἑνικῶς ὀνομάζει «ἥτις ἐστί» φησιν «ἐκκλησία θεοῦ ζῶντος» ὁ θεῖος ἀπόστολος, καί· «Ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν.» Καὶ ἡμεῖς προσευχόμενοι ὑπὲρ τῆς ἁγίας καὶ μόνης καὶ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ἐκκλησίας φαμέν. Οὕτω τοίνυν κἀνταῦθα διὰ τοῦ ἑνὸς θυσιαστηρίου τὰ πολλὰ σημαίνει καὶ διὰ τῆς μιᾶς στήλης τοὺς πολλοὺς εὐκτηρίους οἴκους. 20 Ὅτι κεκράξονται πρὸς κύριον διὰ τοὺς θλίβοντας αὐτούς, καὶ ἀποστελεῖ αὐτοῖς κύριος ἄνθρωπον ὃς σώσει αὐτούς, [κρίνων σώσει αὐτούς]. Οὐδὲ τοῦτο ἁρμόζει τῷ Ὀνίᾳ· οὐδὲ τῶν Αἰγυπτίων τὸν θεὸν ἱκετευσάντων οὗτος εἰς τὴν ἐκείνων ἐπικουρίαν ἐπέμφθη ἀλλὰ φεύγων εἰς τὴν Αἴγυπτον ἀπελήλυθεν. Τινὲς μὲν οὖν τῶν ἑρμηνευτῶν τὸν κύριον ἔφασαν διὰ τούτων σημαίνεσθαι, ἐγὼ δὲ ταύτην οὐ προσίεμαι τὴν διάνοιαν· οὐ γὰρ αὐτὸς ἀπεστάλη εἰς Αἴγυπτον ἀλλ’ αὐτὸς ἀπέστειλεν ἄνθρωπον· πρὸ δὲ τῶν ἄλλων ὁ μακάριος Μᾶρκος ὁ εὐαγγελιστὴς ἐκείνων ἡγήσατο καὶ τὸν ἱερὸν αὐτῶν διεκόσμησε θρόνον. 21 Καὶ γνωστὸς ἔσται κύριος τοῖς Αἰγυπτίοις·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
καὶ γνώσονται οἱ Αἰγύπτιοι τὸν κύριον ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ ποιήσουσι θυσίαν καὶ δῶρον. Ἡμέραν δὲ τὸν καιρὸν καλεῖ, θυσίαν καὶ δῶρον τὴν μυστικὴν λειτουργίαν. Καὶ εὔξονται εὐχὰς τῷ κυρίῳ καὶ ἀποδώσουσιν. Εὐχὰς καλεῖ τὰς ὑποςχέ[σεις], ἃς οἱ πολλοὶ καλοῦσι τάγματα. Τοῦτο καὶ ὁ ψ[αλ]μῳδὸς δηλοῖ· «Ἀποδώσω σοι τὰς εὐχάς μου, ἃς διέστειλε τὰ χείλη μου καὶ ἐλάλησε τὸ στόμα (μου ἐν τῇ θλί)ψει μου.» Καὶ δηλοῖ τί ἐπηγγείλατο· «Ὁλοκαυτώματα μεμυαλωμένα ἀνοίσω σοι μετὰ θυμιά(ματος καὶ κρι)ῶν, ἀνοίσω σοι βόας μετὰ χιμάρων.» 22 Καὶ πατάξει κύριος τοὺς Αἰγυπτίους πληγῇ καὶ (ἰάσεται αὐτοὺς) ἰά(σει, κ)αὶ ἐπιστραφήσονται πρὸς κύριον, καὶ εἰσακούσεται αὐτῶν καὶ ἰάσεται αὐτούς. (Πληγὴν λέγει) τὴ(ν τῆς βα)σιλείας ἀφαίρεσιν, ἴασιν δὲ τὴν θείαν ἐπίγνωσιν. Καταλύσας γὰρ αὐ(τῶν τὴν βα)σιλείαν ἐδίδαξε τὴν εὐσέβειαν. 23 Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσται ὁδὸς ἀπὸ Αἰγύπτου πρ(ὸς Ἀσσυρίους), καὶ εἰσελεύσονται Ἀσσύριοι πρὸς Αἴγυπτον, καὶ Αἰγύπτιοι πορεύσονται πρὸς Ἀ(σσυρίους)· καὶ δουλεύσουσιν Αἰγύπτιοι τοῖς Ἀσσυρίοις. Ἀσσύριοι πάλαι καὶ οἱ Σύροι προση(γορεύοντο).
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Σημαίνει τοίνυν τὴν ἐπιμιξίαν τὴν μετὰ ταῦτα Σύροις καὶ Αἰγυπτίοις (γεγενημένην κατὰ) τὴν Αἰγυπτίων ὑποταγήν. Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων πατέρων εἰς τὴν Σύρω[ν ἐπαρχίαν ἡ] ἀρχὴ ἐπιστεύετο· ἐν Ἀντιοχείᾳ δὲ οὗτος, τῇ Σύρων μητροπόλει, καθήμενος Αἰγυπτίοις … 126 β Τὴν πολλὴν τοίνυν τῶν Αἰγυπτίων μεταβολὴν διὰ τούτων ἡ προφητεία δεδήλωκεν. Εἰ δέ τις ταύτην οὐ προσίεται τὴν διάνοιαν, εἰδέναι χρὴ ὡς διάφορα ἐν διαφόροις ἐσόμενα καιροῖς οἱ προφῆται θεσπίζουσιν. Καὶ γὰρ τοῖς Ἰουδαίοις ἄνω προαγορεύσας οὗτος αὐτὸς ὁ προφήτης τοῦ Ἐμμανουὴλ τὴν σωτήριον γέννησιν, συνῆψεν εὐθὺς τὰ κατὰ τὸν Φακεὲ καὶ τὸν Ῥαασίν, ἔφη γάρ· «Καὶ καταλειφθήσεται ἡ γῆ ἣν σὺ φοβῇ ἀπὸ προσώπου τῶν δύο βασιλέων.» Τοῦτο δὲ συνέβη κατ’ αὐτὸν τὸν καιρὸν καθ’ ὃν τοῦτο ὁ προφήτης ἐθέσπισεν, τὰ δὲ κατὰ τὸν Ἐμμανουὴλ μετὰ πλείονα ἢ ἑξακόσια ἔτη τὸ πέρας ἐδέξατο· συνημμέναι δὲ ὅμως εἰσὶν αἱ προφητεῖαι, καὶ οὐκ ἔστι διορίζον οὐδέν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω τοίνυν νοήσομεν καὶ τῆς Αἰγύπτου τὴν πρόρρησιν, ὡς ἐκεῖνα μὲν τὰ τὴν εὐσέβειαν προσημαίνοντα μακροῖς ὕστερον ἐγένετο χρόνοις, τὰ δέ γε κατὰ τοὺς Ἀσσυρίους κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν τετύχηκε πέρατος εἰς βεβαίωσιν τῆς μακροτέρας προρρήσεως. Καὶ ὅτι οἱ Αἰγύπτιοι Ἀσσυρίοις ἐπῆλθονΦαραὼ γὰρ Νεχαὼ τοῦτο δέδρακε, καὶ ἡ δευτέρα διδάσκει τῶν Παραλειπομένων καὶ τῶν Βασιλειῶν ἡ τετάρτη. Καὶ Ἀσσύριοι αὐτοῖς ἐπῆλθον, καὶ ἐδούλευσαν τοῖς Ἀσσυρίοις Αἰγύπτιοι, ἐπὶ δὲ τοῦ Ναβουχοδονόσορ τοῦτο συνέβη. 24 Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσται τρίτος Ἰσραὴλ ἐν τοῖς Ἀσσυρίοις καὶ ἐν τοῖς Αἰγυπτίοις, εὐλογημένος ἐν τῇ γῇ, 25 ἣν εὐλόγησε κύριος Σαβαὼθ λέγων· Εὐλογημένος ὁ λαός μου ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἔργον χειρός μου ἐν Ἀσσυρίοις καὶ ἡ κληρονομία μου Ἰσραήλ. Τὴν ἀνάκλησιν τῶν Ἰουδαίων διὰ τούτων δεδήλωκεν. Ὥσπερ γάρ φησι τῆς Αἰγυπτίων αὐτοὺς ἠλευθέρωσα δουλείας, οὕτως αὐτοὺς ἐκ Βαβυλῶνος ἐπανάξω καὶ περιβλέπτους ἐργάσομαι καὶ τὴν εὐλογημένην γῆν οἰκῆσαι παρασκευάσω.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὗτος γὰρ ὁ λαός μου ὁ ἐν Αἰγύπτῳ τῆς ἐμῆς ἐπικουρίας τυχὼν δείξει μου τὴν ἰσχὺν ἐν Ἀσσυρίοις, τῆς ἐκείνων δι’ ἐμοῦ δουλείας ἀπαλλαγείς, καὶ ἔσται μου πάλιν κληρονομία. Τούτοις ἔτι συνάπτει ὁ προφήτης, ὡς στρατηγοῦ τινος Ἀσσυρίου, Τανάθαν ὀνομαζομένου, τὴν Ἄζωτον κατειληφότος καὶ ἀνάστατον αὐτήν τε καὶ τὴν χώραν πεποιηκότος ἐκελεύσθη παρὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων καὶ τὸν ἐκ τριχῶν κατασκευασμένον ἀποδύσασθαι χιτῶνα καὶ γυμνοῖς βαδίσαι ποσὶ καὶ συνάψαι τοῖς λόγοις τὸ σχῆμα καὶ δεῖξαι τῆς προφητείας τῶν λόγων διὰ τῶν ἔργων τὸ ἀληθές. Ἐμοῦ δέ φησι [ταῦ]τα πεποιηκότος αὐτὸς ὁ κύριος ταῦτα ἔφη ὀργάνῳ τῇ ἐμῇ χρησάμενος γλώττῃ· 20 3 Ὃν τρόπον πε(πόρ)ευται ὁ παῖς μου Ἡσαί̈ας γυμνὸς καὶ ἀνυπόδετος τρία ἔτη, ἔσται σημεῖα καὶ τέρατα τοῖς Αἰγυπτίοις καὶ Αἰθίοψιν· 4 ὅτι οὕτως ἄξει βασιλεὺς Ἀσσυρίων τὴν αἰχμαλωσίαν Αἰγύπτου καὶ Αἰθιόπων, νεανίσκους καὶ πρεσβύτας, γυμνοὺς καὶ ἀνυποδέτους, ἀνακεκαλυμμένους τὴν (αἰς)χύνην Αἰγύπτου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Περιώρισε τρισὶν ἔτεσι τὸν τῶν σημείων καιρὸν τῶν τὸν ἐσόμενον [ὄλεθρο]ν προδηλούντων καὶ διδάσκει, ὡς κατ’ ἐκεῖνο τοῦ προφήτου τὸ σχῆμα πᾶσαν ἡλικίαν [τῶν Αἰθιό]πων καὶ Αἰγυπτίων γυμνώσαντες οἱ Ἀσσύριοι δορυαλώτους ἀπάξουσιν. 5 Καὶ (αἰσχυνθήσονται ἡ)ττηθέντες ἐπὶ τοῖς Αἰθίοψιν, ἐφ’ οἷς ἦσαν πεποιθότες οἱ Αἰγύπτιοι, οἳ (ἦσαν αὐ)τοῖς (εἰς δόξαν). Τῶν Ἀσσυρίων ἐπιόντων τοὺς Αἰθίοπας εἰς συμμαχίαν ἐκάλεσα[ν. Καὶ οὗτοι μὲν ἀντελάβον]το τῆς βοηθείας, κοινῇ δὲ τὴν ἧτταν ἐδέξαντο. 6 Καὶ ἐροῦσιν οἱ κατο(ικοῦν)τες ἐν (τῇ νήσῳ) ταύτῃ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἦμεν πεποιθότες τοῦ φυγεῖν εἰς αὐτοὺς εἰς βοήθειαν· (καὶ αὐτοὶ οὐκ ἐ)δύναντο σωθῆναι ἀπὸ βασιλέως Ἀσσυρίων, καὶ πῶς ἡμεῖς σωθησόμεθα; Νῆσον κα(λεῖ τὴν) Αἴγυπτον ὡς θαλαττουμένην τῷ ποταμῷ καὶ ὡς ταῖς διώρυξι κυκλουμένην. Οὗτοί φησι με(τὰ τὴν ἧττ)αν ἐροῦσιν ὅτι μάτην ἐθαρρήσαμεν Αἰθίοψιν, οὐδὲ γὰρ σφίσιν αὐτοῖς ἴσχυσαν (ἐπαρκές)αι. Τοῦτο τέλος τῆς Αἰγυπτίων προρρήσεως. Ἐπειδὴ δὲ τῶν Ἀσσυρίων ἐμνήσθη, [τῆς Βαβυλῶνος προα]γορ[εύ]ει τὸν ὄλεθρον· 21 Τὸ ῥῆμα τῆς ἐρήμου θαλάςσης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἔρημον θάλασσαν τὴν 127 α Βαβυλῶνα καλεῖ, θάλασσαν μὲν διὰ τὴν προτέραν εὐημερίαν καὶ τῶν οἰκητόρων τὸ πλῆθος κύματα μιμουμένων, ἔρημον δὲ διὰ τὴν ἐπενεχθεῖσαν ὕστερον συμφοράν. Ὡς καταιγὶς δι’ ἐρήμου διέλθοι, ἐξ ἐρήμου ἐρχομένη, ἐκ γῆς φοβερᾶς. Ἠθοποιία ἐστὶν ἐκ προσώπου τῆς Βαβυλῶνος λεγομένη. Καλεῖται δὲ καταιγίδα τῶν Περσῶν καὶ Μήδων τὴν στρατιάν, ἣν εὔχεται διελθεῖν καὶ μὴ κατ’ αὐτῆς χωρῆσαι. Εἶτα τὸ δέος αὐτῆς γυμνοῖ· Φοβερὸν 2 τὸ ὅραμα καὶ σκληρὸν ἀνηγγέλη μοι. Ἀνιαρά φησι καὶ χαλεπὰ προορῶ. Ὁ ἀθετῶν ἀθετεῖ, καὶ ὁ ἀνομῶν ἀνομεῖ. Ἐπ’ ἐμοὶ οἱ Ἐλαμῖται, καὶ οἱ πρέσβεις τῶν Περσῶν ἐπ’ ἐμὲ ἔρχονται. Ταῦτα ὁ Σύμμαχος οὕτως εἴρηκεν· «Ὁ ἀθετῶν ἀθετεῖται, καὶ ὁ ταλαιπωρίζων ταλαιπωρεῖ. Ἀνάβηθι Ἐλάμ, πολιορκεῖτε Μῆδοι.» Πάλαι φησὶν ἐγὼ ἠθέτουν, νῦν δὲ ἐγὼ ἀθετοῦμαι· πάλαι ἄλλους ἐγὼ ταλαιπώρους ἐποίουν, νῦν δὲ πάσχω ἃ ἔδρων. Δικαία ἡ ψῆφος. Ἀνάβηθι τοίνυν Ἐλάμἔθνος δὲ τοῦτο Περσικόν, πολιορκεῖτε ὦ Μῆδοι. Νῦν οὖν στενάξω καὶ παρακαλέσω ἐμαυτ(όν). Παραμυθεῖται τὸν ὀδυνώμενον ὁ στεναγμός. Οἷον γάρ τις καπνὸς ἐκ τοῦ τῆς ἀθυμίας πυρὸς ἔνδοθεν ἐκ τῆς καρδίας ἐκπέμπεται, εἰκότως τοίνυν ἔφη·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Στενάζω καὶ παρακαλέσω ἐμαυτόν. Διὰ τί [δ]έον στενάζειν; ὅτι 3 ἐνεπλήσθη ἡ ὀσφῦς μου ἐκλύσεως, καὶ ὠδῖνες ἔλαβόν με ὡς τὴν τίκτουσαν· ἡ γὰρ εὔζωνος πάλαι καὶ γενναία, ἡ κατὰ πάντων τῶν ἐθνῶν στρατεύουσα νῦν τῆς ἰσχύος ἐστέρημαι καὶ ὀδύνην ἔχω μιμουμένην ὠδῖνας. Τίς δὲ τῆς μεταβολῆς ἡ αἰτία; Ἠδίκησα τοῦ μὴ ἀκοῦσαι, ἐσπούδασα τοῦ μὴ βλέπειν. 4 Ἡ καρδία μου πλανᾶται, καὶ ἡ ἀνομία με βαπτίζει, ἡ ψυχή μου ἐφέςτηκεν εἰς φόβον. Οὐκ ἠνεσχόμην φησὶ τῶν τοῦ Δανιὴλ συμβολῶνἐκεῖνος γὰρ ἔλεγε τῷ Ναβουχοδονόσορ· «Βασιλεῦ, ἡ βουλή μου ἀρεσάτω σοι, καὶ ἐν ἐλεημοσύναις ἀπόλουσαι τὰς ἁμαρτίας σου καὶ τὰς ἀνομίας σου ἐν οἰκτιρμοῖς πενήτων», εἶδον θαύμα[τα] μέγιστα καὶ τὸ δέον συνιδεῖν οὐκ ἠθέλησα, τὴν κάμινον ἐκείνην τοὺς γενναίους οὐ κατακαίουσαν ἀθλητάς. Τοῦτο γὰρ λέγει· Ἠδίκησα τοῦ μὴ εἰσακοῦσαι, ἐσπούδασα τοῦ μὴ βλέπειν. Ταῦτα ἐκ προσώπου τῆς Βαβυλῶνος τεθεικὼς ὁ προφήτης δείκνυσι τὸν θεὸν κελεύοντα τοῖς πολεμίοις καταθαρρῆσαι τῆς Βαβυλῶνος· 5 Ἑτοιμάσατε γάρ φησι τὴν τράπεζ(αν), σκοπεύσατε τὴν σκοπιάν, φάγετε, πίετε· ἀναστά(ντες) οἱ ἄρχοντες ἑτοιμάσατε θυρεούς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα διδάσκει ὡς προσετάχθη στῆσαι κατασκόπους ἔν τινι περιω[πῇ] καὶ τὸ ὁρώμενον ἀπαγγεῖλαι. Καὶ τοῦτο δράσας εἶδε δύο ἱππεῖς, τὸν μὲν ἐπὶ ὄνου τὸν δὲ ἐπὶ καμήλου ὀ[χού]μενον. Σημαίνει δὲ διὰ μὲν τῶν ἵππων τὴν ἱππικὴν στρατιάν, διὰ δὲ τῆς ὄνου καὶ τῆς καμήλου τὰ σκευοφόρα ζῷα. 7 Καὶ εἶπέ μοί φησιν· Ἀκρόασαι ἀκρόασιν πολλὴν 8 καὶ κάλεσον Οὐρίαν εἰς (τὴν σκοπιάν)· κύριος εἶπεν. Ἡσυχίαν ἄγε φησί, καὶ ἡ μὲν γλῶττα πεπαύσθω, ἡ δὲ ἀκοὴ ἀκροάσθω. Ἔχε δὲ κ(οινωνὸν) τὸν Οὐρίαν· «Ἐπὶ γὰρ στόματος δύο καὶ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα.» Εἶτα [ἔστη εἰς σκοπιὰν] ὡς πανημέριον καὶ παννύχιον ἔτι τὸ ἀπαγγελησόμενον περιμένων καὶ εἶδέ τινα ἐπὶ ξυνωρ[ίδος] ὀχ[ούμενον] κα[ὶ β]οῶντα ὡς 9 Πέπτωκε Βαβυλών, καὶ πάντα τὰ ἀγάλματα αὐτῆς καὶ τὰ (χειροποί)ητα αὐτῆς συνετρίβη εἰς τὴν γῆν. Δῆλον δὲ ὡς ἀόρατοι δυνάμεις ἦσαν αἱ ταῦτα διαπο(ρθμεύουσαι. Τούτων) ἀκούσας ὁ προφήτης τῶν λόγων οὐκ ἀνέχεται κρύψαι ἀλλὰ τοῖς ὁμοφύλοις ση(μαίνει)· 10 Ἀκούσατε οἱ καταλελειμμένοι καὶ ὀδυνώμενοι, ἀκούσατε ἃ ἤκουσα παρὰ κυρίου Σαβαώθ, (ἃ ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ) ἀνήγγειλεν ἡμῖν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἱκανὰ δὲ ἦν ταῦτα τοῖς πιστεύουσιν ἐνθεῖναι ψυχαγωγίαν. Οὕτω [τὰ περὶ τῆς] Βαβυλῶνος προθεσπίσας καὶ τῇ περὶ Αἰγυπτίων ταῦτα προφητείᾳ συνάψας [τὴν σωτηρίαν τῆς Ἰδου]μαίας προλέγει. Ἰδουμ[αίαν δὲ ἐνταῦθα] τοῦ Ἠσαῦ τὸ γένος καλεῖ· Ἐδὼμ γὰρ οὗτο[ς ἀπὸ τῆς πυρρᾶς] ὠνομάσθη μορφῆς. [Ἠ]σαῦ δὲ καὶ Ἰακὼβ ἀδελφοί· ἀλλ’ ὅμως [καίπερ] ἐξ Ἀ[βραὰμ τὸ γένος κατάγοντες] Ἰσραηλῖται καὶ Ἰδουμαῖοι μάλα δυσμενῶς περὶ ἀλλήλους διέκειν[το] … 127 β ...τως τὸ προγονικὸν ἐφύλαξαν μῖσος. Ἀλλὰ ταῦτα σαφέστερον ἐν ταῖς τῶν ἄλλων προφητῶν δεδηλώκαμεν προφητείαις. 11 Πρὸς ἐμὲ καλεῖ παρὰ τοῦ Σηίρ. Σηὶρ τὸ ὄρος τῶν Ἰδουμαίων καλεῖται· ἐκ δὲ τοῦ Ἠσαῦ καὶ αὐτὸ τὴν προσηγορίαν ἐδέξατο· ἐπειδὴ γὰρ δασὺς ἦν, Σηὶρ ὠνομάσθη, τουτέστι τετριχωμένος. Φύλασσε ἐπάλξεις. Τί ὀλολύζεις; φυλάσσοντι ἀπὸ νυκτὸς 12 εἶπον· φυλάσσων ἦλθε τὸ πρωὶ καὶ τὴν νύκτα. Ἐπειδὴ γὰρ δεδιότες τοὺς πολεμίους ἠγρύπνουν καὶ τῷ τείχει προσήδρευον νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν φυλάσσοντες καὶ φυλάσσοντες ἐβόων φοβεῖν ταύτῃ τοὺς ἐναντίους νομίζοντες, εἰκότως αὐτοῖς ὁ προφητικὸς λόγος ἐπιτωθάζων φησίν· Φύλασσε τὰς ἐπάλξεις, ἀντὶ τοῦ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καλῶς ποιεῖς τῆς ἀσφαλείας προμηθούμενος, ἀνθ’ ὅτου δὲ ὀλολύζεις φυλάσσων, καὶ οὐ νύκτωρ μόνον ἀλλὰ καὶ μεθ’ ἡμέραν· ὅμως ἐὰν [ζητῆτε], (ζητ)εῖτε· ἐπιστρέψατε, ἔλθετε καὶ παρ’ ἐμοὶ οἰκεῖτε 13 ἐν τῷ δρυμῷ. Εἰ σωτηρίαν ζητεῖτε, πρὸς ἐμὲ ἔλθετε, μὴ ἑαυτοῖς (θα)ρρεῖτε. Μέμνημαι τῆς τοῦ Ἀβραὰμ συγγενείας· διὰ τοῦτο καταφεύγοντας ὡς ἐν δρυμῷ τινι κατακρύψω καὶ κρείττους ποιήσω τῶν πολεμίων. Μετὰ τοὺς Ἰδουμαίους τοῖς Ἰσμαηλίταις τὰ ἐσόμενα προλέγει· αὐτοὺς γὰρ Ἄραβας ὀνομάζει. Ἑσπέρας κοιμηθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ Δαιδανίμ. 14 Εἰς συνάντησιν διψῶντι φέρετε ὕδωρ, οἱ κατοικοῦντες ἐν χώρᾳ Θαιμάν, ἄρτοις συναντᾶτε τοῖς φεύγουσιν. Δείκνυσι καὶ τούτους δραπετεύοντας τὸν Ἀσσύριον καὶ παρακελεύεται τοῖς πελάζουσι καὶ ἄρτους παρασχεῖν καὶ ὕδωρ ὡς φεύγουσιν. Διδάσκει δὲ καὶ τῆς φυγῆς τὴν αἰτίαν· πολύ φησι πλῆθος μαχαιροφόρων, πολὺ δὲ καὶ τοξοτῶν. Οὗ δὴ χάριν οἱ πλεῖστοι πεπτώκασιν. 16 Διότι οὕτως εἶπέ μοι κύριος·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἔτι ἐνιαυτὸς ὡς ἐνιαυτὸς μισθωτοῦ, καὶ ἐκλείψει ἡ δόξα τῶν υἱῶν Κηδάρ, 17 καὶ τὸ κατάλοιπον τῶν τοξευμάτων τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἰσχυρῶν Κηδὰρ ἔσται ὀλίγον, ὅτι κύριος ὁ θεὸς Ἰσραὴλ οὕτως ἐλάλησεν. Ἔδειξε τῶν εἰρημένων τὸ ἀληθές, τὸν εἰρηκότα δηλώσας· θεὸς γὰρ οὗτος καὶ κύριος. Τὸν μέντοι Κηδὰρ ἐν τῷ γένει τοῦ Ἰσμαὴλ [εὑ]ρήκαμεν. Λέγει τοίνυν οὐχ ὅτι παντελῶς τὸ τοιοῦτον καταλυθήσεται γένος, ἀλλ’ ὅτι ἡ δόξα κατασβεσθήσεται καὶ ὀλίγοι ἀντὶ πολλῶν ἔσονται. Καὶ τοῦτο ἐγένετο μὲν ἐν τῇ τῶν Ἀσσυρίων προσβολῇ, ηὐξήθησαν δὲ πάλιν τῷ χρόνῳ. Ἀψευδὴς γὰρ ὁ τῷ Ἀβραὰμ ὑποσχόμενος τῶν τοῦ Ἰσμαὴλ ἀπογόνων τὸ πλῆθος. Μετὰ τούτους πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ ποιεῖται τοὺς λόγους. Καλεῖ δὲ αὐτὴν φάραγγα Σιὼν διὰ τὴν ὑπὸ Ῥωμαίων [αὐ]τοῖς ἐπενεχθεῖσαν ἐρημίαν· ταύτην γὰρ ἐνταῦθα προλέγει. 22 1 Τί ἐγένετό σοι νῦν, ὅτι ἀνέβητε πάντες εἰς δώματα 2 μάταια; Ἐνεπλήσθη ἡ πόλις βοώντων, ἡ πόλις γαυριῶσα. Τί τὸ καινόν φησι, τί τὸ παράδοξον, ὅτι ἡ κατὰ πάντων φρυαττομένη πόλις ταραχῆς τε καὶ θορύβου πεπλήρωται, ὡς αὐτὰ κα[ταλα]βεῖν τὰ δώματα καὶ ἄνωθεν περισκοπεῖν τῶν πολεμίων τὸ πλῆθος;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἱ τραυματίαι σου οὐ τραυ(ματίαι) μαχαίρας, οὐδὲ οἱ νεκροί σου νεκροὶ πολέμου. Οὐχ οἱ πολέμιοί φησιν ἰσχυροὶ γεγένηνται κατὰ (σοῦ), ἀλλ’ ἐγώ σε προὔδωκα διὰ τὴν κατ’ ἐμοῦ μανίαν. Διὰ τοῦτο 3 οἱ ἄρχοντές σου πεφεύγασιν καὶ ὅ[σοι ἑάλ]ωσαν ἐπεδήθησαν· καὶ οὐ μόνον οἱ ἄρχοντες ἀλλὰ καὶ τῶν στρατιωτῶν οἱ ἀριστεύειν εἰω[θότες] οἱ μὲν ἀπέδρασαν οἱ δὲ ἁλόντες ἐδέθησαν. Ταῦτα προθεσπίσας ὁ προφήτης [ἐπάγει]· 4 (Διὰ) τοῦτο εἶπον· Ἄφετέ με, πικρῶς κλαύσομαι· μὴ κατισχύσητε παρακαλεῖν με ἐπὶ τὸ (σύν)τρι(μμα τῆ)ς θυγατρὸς τοῦ γένους μου. Ἀπαραμύθητά φησι τὰ συμβάντα τῇ πόλει κακά. Θυγα(τέρα) δὲ γέ(νους) αὐτὴν καλεῖ ὡς ἐξ αὐτῆς καὶ αὐτὸς κατάγων τὸ γένος. 5 Ὅτι ἡμέρα ταραχῆς καὶ ἀπω- (λείας καὶ κατα)πατήματος καὶ πλανήσεως παρὰ κυρίου Σαβαώθ· ἐν φάραγγι Σιὼν πλανῶνται, ἀπὸ μικροῦ (ἕως μεγάλου πλ)ανῶνται ἐπὶ τὰ ὄρη. Συμφορῶν αὐτοῖς φησιν ἐπέστη καιρός, διὸ δὴ εὐάλωτοι πᾶσιν [ἐγένοντο οἱ λί]αν ἀκαταφρόνητ[οι]. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν πόλιν καταλιπόντες εἰς τὰ ὄρη πλανῶνται δρ[ασμῷ περιποιήσεσθ]αι τὴν σωτηρίαν ἐλπίζοντες. 6 Οἱ δὲ Ἐλαμῖται ἔλαβον φαρέτρας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐλαμίτας (τοὺς Σαμαρίτ)ας καλεῖ· ἐκ (γὰρ τῆς) Περσικῆς μετῳκίσθησαν χώρας. Ἀπε(χθ)ῶς δὲ διακείμεν(οι) 128 α πρὸς Ἰουδαίους συνεμάχουν κατ’ αὐτῶν ἀναγκαίως Ῥωμαίοις. Εἶτα πάσῃ ὁμοῦ τῇ στρατιᾷ παρακελεύεται· Ἀνάβητε ἄνθρωποι ἐφ’ ἵππους, καὶ συναγωγὴ παρατάξεως. Τούτων δέ φησι γενομένων· 7 Καὶ φάραγγες πλησθήσονται ἁρμάτων, οἱ δὲ ἱππεῖς τὰς πύλας ἐμφράξουσι 8 καὶ ἀνακαλύψουσι τὰς πύλας Ἰούδα, τουτέστιν ἀνοίξουσιν. Ἐναντίον δὲ τῷ ἀνοῖξαι τὸ ἐμφράξαι. Ἀμφότερα δὲ ὅμως ἐποίουν· τοὺς μὲν γὰρ πολιορκουμένους ἐκώλυον φεύγειν, τοῖς δὲ πολεμίοις τὰς θύρας ἀνεπετάννυσαν. Καὶ ἐμβλέψονται τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ εἰς τοὺς ἐκλεκτοὺς οἴκους τῆς πόλεως 9 καὶ ἀνακαλύψουσι τὰ κρυπτὰ τῶν οἴκων τῆς ἄκρας Δαυίδ. Πάσας φησὶ μηχανὰς σωτηρίας ἀνερευνήσουσι καὶ τὰς ὑψηλὰς περισκοπήσους[ιν οἰκίας], ταύτῃ λογιζόμενοι κρείττους ἔσεσθαι τῶν δυσμενῶν, καὶ τὴν ἄκραν Δαυὶδ καταλήψονται. [Π]ό[λιν] δὲ τὴν Σιὼν ὀνομάζει. Καὶ εἶδον ὅτι πλείους εἰσὶ καὶ ἀπέστρεψαν τὸ ὕδωρ τῆς ἀρχαίας κολυμβήθρας εἰς τὴν πόλιν 10 καὶ τοὺς οἴκους Ἱερουσαλὴμ ἠρίθμησαν καὶ καθεῖλον τοὺς οἴκους εἰς ὀχύρωμα τείχ(ους τῇ πόλει).
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὰ πλεῖστα τούτων καὶ Ἰώσηπος ἱστορεῖ τὴν Ἰουδαϊκὴν ἱστορίαν συγγράψας. Ὥσπερ γὰρ εἶδον ἀπολλ[υμένην] τὴν πόλιν, οἱ τῆς στάσεως ἀρχηγοὶ πολλὰς τῶν οἰκιῶν καταλύσαντες τὴν Ἀντωνίαν καὶ τὸν ναὸν ἀσφαλέστερον ᾠκοδόμησαν. 11 Καὶ ἐποιήσατε ἑαυτοῖς ὕδωρ ἀναμέσον τῶν δύο τειχῶν ἐσώτερ(ον) τῆς ἀρχαίας κολυμβήθρας καὶ οὐκ ἐνεβλέψατε εἰς τὸν ἀπ’ ἀρχῆς κτίσαντα αὐτὴν καὶ τὸν ποιήσαντα αὐτὴν πόρρ(ωθεν) οὐκ εἴδετε. Οὐδενὸς ἂν τούτων ἐδεήθης, εἰ τὴν ἐμὴν ἐπεκαλέσω ῥοπήν· ἐν ἀκαρεῖ γὰρ ἂν τοὺς πολεμί(ους) ἐσκέδασα. Ἐγκαλεῖ δὲ πρὸς τούτοις ὅτι, δέον πενθεῖν καὶ ὀλοφύρεσθαι καὶ τὸν θεὸν ἱλεοῦσθαι διὰ [τὸ μέ]γεθος τῶν συμφορῶν, δημοθοινίαις ἐχρῶντο καὶ εὐωχούμενοι διετέλουν 13 λέγοντες· Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν. Ταῦτα δέ φησιν ἅπαντα καὶ ἑώρα καὶ ἤκουσεν ὁ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν [καὶ] τὰ ταπεινὰ ἐφορῶν. 14 Ἀνακεκαλυμμένα γάρ φησίν ἐστι ταῦτα ἐν τοῖς ὠσὶ κυρίου Σαβαώθ, καὶ οὐκ ἀφεθήσεται ὑμῖν ἡ ἁμαρτία αὕτη, ἕως ἂν ἀποθάνητε, εἶπε κύριος ὁ θεὸς τῶν δυνάμεων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ ἀληθῶς π(αγχά)λεπόν ἐστι καὶ συγγνώμην οὐκ ἔχον ἀγανακτοῦντος τοῦ δεσπότου τοὺς οἰκέτας τρυφᾶν καὶ τῷ γέλωτ(ι δει)κνύναι τὴν καταφρόνησιν. Ἐνταῦθα τοίνυν τὴν τούτου προφητείαν ἐπέρανεν· μετὰ δὲ ταῦτα [διδά]σκει ὡς ἐκελεύσθησαν 15 εἰσελθεῖν εἰς τὸ παστοφόριον πρὸς Σομνᾶν τὸν ταμίαν καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· 16 Τί (σοι ὧδε) καὶ τί σοί ἐστιν ὧδε, ὅτι ἐλατόμησας σεαυτῷ ὧδε μνημεῖον καὶ ἐποίησας σεαυτῷ ἐν ὑψηλ(ῷ μνημεῖον) καὶ ἐλάξευσας σεαυτῷ ἐν πέτρᾳ σκηνήν; Παστοφόρια τοῦ θείου νεὼ τὰς ἐξέδρας εὑρή[καμεν] ὠνομασμένας τὸν Ἰεζεκιὴλ ἑρμηνεύοντες. Δῆλος τοίνυν οὗτός ἐστιν, ὡς ἱερατικὴν [λαχὼν] ἀξίαν τῆς θείας κατημέλησε λειτουργίας εἰς π[λοῦ]- τον καὶ τρυφὴν τὴν σπουδὴν μεταθείς. [Οὗ δὴ] χάριν καὶ περίβλεπτον αὐτῷ κατεσκεύασε μνῆμα, ἀοίδιμος ἐντεῦθεν ἔσεσθαι προ[σδοκῶν]. Ταμίαν δὲ αὐτὸν ἡγοῦμαι καλεῖσθαι ὡς τὰ ἱερὰ σκεύη πεπιστευμένον. Εἶτα αὐτῷ τὸν ὄλεθρον [ἀπειλεῖ]· 17 Ἰδοὺ δὴ κύριος Σαβαὼθ ἐκβαλεῖ ἄνδρα καὶ ἐκτρίψει σε καὶ ἀφελεῖ τὴν στολήν σου 18 καὶ τὴν (κίδαρίν σου) καὶ τὸν στέφανόν σου τὸν ἔνδοξον. Ταῦτα τὸν ἀρχιερατικὸν κόσμον ἐπλήρωσεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐντεῦθεν δῆλ[ον ὅτι] τῶν πρώτων ἦν ἱερέων. Καὶ ῥίψει σε εἰς χώραν μεγάλην καὶ ἀμέτρητον, κἀκεῖ ἀπ(οθανῇ. Φασί) τινες, ὡς ἥλω φεύγων ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων καὶ δορυάλωτος ἀπήχθη. Καὶ θήσει τὸ ἅρμα σου τ(ὸ καλὸν) εἰς ἀτιμίαν καὶ τὸν οἶκον τοῦ ἄρχοντός σου εἰς ἀπώλειαν. 19 Καὶ ἀφαιρεθήσῃ ἐκ τῆς οἰκονομίας (σου, καὶ ἐκ) τῆς στάσεώς σου καθελεῖ σε. Εἶτα δῆλον ποιεῖ τὸν διαδεξάμενον τὴν ἐκείνου τιμήν· 20 Καὶ ἔσται ἐν τῇ (ἡμέρᾳ ἐκείνῃ) καλέσω τὸν παῖδά μου Ἐλιακὶμ τὸν τοῦ Χελκίου. Τούτου μέμνηται καὶ ἡ κατὰ τὸν Ἐζεκίαν ἱ[στορία· οὗτος] γὰρ οὐκ ἐνεγκὼν τοῦ Ἀσσυρίου τὴν βλασφημίαν τὴν ἐσθῆτα διέρρηξεν. Τοῦτον ὑπισχνεῖται [ἐνδύσειν] τὴν στολὴν καὶ τῷ στεφάνῳ τὴν κεφαλὴν διακοσμή[σειν καὶ τὸ κράτος αὐ]τῷ [καὶ τὴν οἰκονομίαν δώσειν]. Ἐπαινεῖ δὲ αὐτὸν [ὡς ἠπ]ίου πατρὸς φι[λο]στοργίαν [μι]μούμενον [καὶ τῶν τῆς Ἱερουσαλὴμ οἰκητόρων] 128 β καὶ τῶν περιοίκων ἐπιμελῶς προμηθούμενον. 22 Καὶ δώσω τὴν δόξαν Δαυὶδ αὐτῷ, καὶ ἄρξει, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀντιλέγων· καὶ δώσω αὐτῷ τὴν κλεῖδα οἴκου Δαυὶδ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ ἀνοίξει, καὶ οὐδεὶς κλείσει, [καὶ κλείσει,] καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀνοίγων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐν τούτῳ καὶ τὰ ἡμέτερα προτυποῦται. «Ὃ ἂν δήσητε» γάρ φησιν «ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὃ ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» 23 Καὶ στήσω αὐτὸν ἄρχοντα ἐν τόπῳ πιστῷ, καὶ ἔσται εἰς θρόνον δόξης τῷ οἴκῳ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Κατὰ ταὐτὸν καὶ ἱερατικὴν αὐτῷ δίδωσι καὶ ἀρχοντικὴν ἐξουσίαν. Διὸ καὶ τοῦ Δαυὶδ ἐμνημόνευσεν· ὁ γὰρ Δαυὶδ οὐχ ἱερεὺς ἀλλὰ βασιλεύς, ἀλλ’ ὅμως (καὶ) τὴν ἱερωσύνην διέταξεν. 24 Καὶ ἔσται πεποιθὼς ἐπ’ αὐτῷ πᾶς ἔνδοξος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἀπὸ μ(ικρ)οῦ ἕως μεγάλου, πᾶν τὸ σκεῦος τὸ μικρὸν, ἀπὸ σκεύους τῶν ἀγανώθ, [καὶ ἔσονται ἐπικρεμάμενοι αὐτῷ 25 τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Τὸ ἀγανὼθ] «κρατήρων» ἡρμήνευσαν ὅ τε Σύμμαχος καὶ ὁ Ἀκύλας. Διὰ μέντοι τῶν προειρημένων τὸ περὶ αὐτὸν ἐδήλωσε φίλτρον καὶ τῶν ἀρχόντων (καὶ) τῶν ἀρχομένων καὶ τῶν πλουτούντων καὶ τῶν πενομένων. Τροπικῶς γὰρ σκεύη ἐκάλεσε τούς τε μεγάλους καὶ τοὺς μικρούς. Καὶ γὰρ τῶν σκευῶν τὰ μὲν ἦν ἅγια τὰ δὲ ἁγιώτερα, καὶ τὰ μὲν ἐν τῇ αὐλῇ ἔκειτο τὰ δὲ ἐν τῷ ναῷ. Τάδε λέγει κύριος Σαβαώθ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Κινηθήσεται ἄνθρωπος ἐστηριγμένος ἐν τόπῳ πιστῷ καὶ ἀφαιρεθήσεται καὶ πεσεῖται, καὶ ἐξολοθρευθήσεται ἡ δόξα ἡ ἐπ’ αὐτόν, ὅτι κύριος ἐλάλησεν. Τὸν περὶ τοῦ Σομνᾶ ἀνέλαβε λόγον καὶ ἔδειξεν αὐτὸν ὠφέλειαν μὲν οὐδεμίαν ἐκ τῆς ἱερωσύνης δεξάμενον, τιμωρίαν δὲ ἐκ τῆς ῥᾳθυμίας δρεψάμενον. Πρόκειται δὲ ἡμῖν εἰς ὠφέλειαν ἡ ἱστορία καὶ ἡ ταύτῃ συνηρμοσμένη προφητεία. Δυνατὸν γάρ, ἂν ἐθελήσωμεν τοῦ μὲν μισῆσαι τὴν πονηρίαν τοῦ δὲ ζηλῶσαι τὴν ἀρετήν, καὶ τὴν αὐτὴν εὔκλειαν καὶ εὐφημίαν καρπώσασθαι. Δίκαιος γὰρ ὁ κριτὴς ἀποδιδοὺς ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, ᾧ πρέπει ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume VIIΤΟΜΟΣ Ζ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Ζ 23 1 Τὸ ῥῆμα Τύρου. Καὶ τὴν Τύρον οἱ Ἀσσύριοι πολιορκήσαντες ἐξεπόρθησαν. Καὶ τοῦτο τοίνυν τοῖς πνευματικοῖς ὀφθαλμοῖς προϊδὼν ὁ προφήτης προλέγει. Ὀλολύξατε πλοῖα Καρχηδόνος, ὅτι ἀπώλοντο καὶ (οὐ)κέτι ἔρχονται ἐκ γῆς Κιτιαίων. Ἔνια τῶν ἀντιγράφων· «ὅτι ἀπώλετο», τουτέστιν ἡ Τύρος. Καρχηδὼν [μέν] ἐστιν ἡ τῆς Λιβύης τῆς νῦν Ἀφρικῆς καλουμένης μητρόπολις· παρὰ μέντοι τῷ Ἑβραίῳ «Θαρσὶς» κέκληται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
[Κιτι]εῖς δὲ ἢ «Χετιίμοὕτω γὰρ καὶ παρὰ τῷ Ἑβραίῳ καὶ παρὰ τοῖς Λοιποῖς Ἑρμηνευταῖς κεῖται τὸ ὄνομα[ἡ Κύ]προς καλεῖται· αὕτη γὰρ καὶ πόλισμα ἔχει Κίτιον καλούμενον μέχρι τοῦ νῦν. Τούτοις τοίνυν τοῖς μὲν [ὡς νη]σιώταις τοῖς δὲ ὡς παραλίμοις παρακελεύεται θρηνεῖν ὡς ἀναστάτου γενομένης τῆς Τύρου, ἐν ᾗ [τῆς ἐμ]πορίας εἶχον τὰς ἀφορμάς. Ἤχθησαν αἰχμάλωτοι, τουτέστιν οἱ Τύριοι. Τίνι 2 ὅμοιοι γεγόνασιν οἱ (ἐνοικ)οῦντες ἐν τῇ νήσῳ ταύτῃ; Νήσῳ ἔοικεν ἡ τῆς Τύρου θέσις· ἰσθμὸς γάρ ἐστιν ἐν τῇ θαλάσσῃ κείμενος (μία)ν εἴσοδον ἔχων. Μεταβόλοι φοινίκης. Τοὺς ἐ[μπ]όρους οὕτω. καλεῖ ὡς τόδε μὲν κομίζοντας τόδε [δὲ ἀντι]λαμβάνοντας. [Οἱ διαπερῶντες τὴν θάλασσαν 3 ἐν ὕδατι πολλῷ σπέρμα μεταβόλων.] Ἀντὶ τοῦ· καὶ οἱ πρόγονοι αὐτῶν τοῦτον εἶχον τὸν βίον. Ὡς ἀμητοῦ εἰσφερομένου οἱ (μεταβ)όλοι τῶν ἐθνῶν. Ἔοικέ φησι τῶν ἐμπόρων τὰ πλοῖα εἰς τοὺς λιμένας καταίροντα τοῖς ἀπὸ [τῶν ἀγρ]ῶν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ θερισμοῦ εἰς τὰς ἅλως τὰ δράγματα μεταφέρουσιν. 4 Αἰ(σχύν)θητι, Σιδὼν (εἶπεν, ἡ) θάλασσα. Ἡ Σιδὼν ὑπέκειτο καὶ πάλαι τῇ Τύρῳ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰσάγει τοίνυν αὐτὴν ὁ λόγος τῇ Τύρῳ λ[έγους]αν[ταύτην γὰρ] ἐκάλεσε θάλασσαν· Αἰσχύνθητι, ἀντὶ τοῦ· Παῦσαι τοῦ θράσους, γνῶθι σαυτήν. Οὐ γὰρ … ἡ θάλασσα τῇ Σιδῶνι εἶπεν· Αἰσχύνθητι, ἀλλ’ ἡ Σιδὼν τῇ καλουμένῃ θαλάσσῃ, τουτέστι τῇ ἔξω θαλάσσῃ, [ᾗ τὴν Τύρον] ἀπεικάζει διὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκητόρων. Καὶ τοῦτο δηλοῖ τὰ ἑξῆς· Ἡ ἰσχὺς τῆς θαλάσσης εἶπεν· (Οὐκ ὤδινα) οὐδὲ ἔτεκον οὐδὲ ἐξέθρεψα νεανίσκους οὐδὲ ὕψωσα παρθένους. Λόγους ταῖς πόλεσιν (ὁ προ)φητικὸς περιτίθησι λόγος καὶ τὴν μὲν Σιδῶνα λέγουσαν· Αἰσχύνθητι, τὴν δὲ Τύρον ὁμολο(γοῦσαν) ὅτι τὸ πλῆθος τὸ τοῖς θαλαττίοις κύμασιν ἐοικὸς οὐχ ἡ αὐτῆς δύναμις ἔτεκε καὶ ἐξέθρεψεν. (Προσωποπ)οιεῖ δὲ ταῦτα ἡ χάρις τοῦ πνεύματος διδάσκουσα μὴ ἐφ’ ἑαυτοῖς μέγα φρονεῖν ἀλλ’ εἰδέναι τὸν τῶν (ἀγαθῶν) χορηγόν. 5 Ὅταν δὲ ἀκουστὸν γένηται Αἰγύπτῳ, λήψεται αὐτοὺς ὀδύνη περὶ Τύρου. Ἀπὸ γὰρ τῶν [συμφορῶν τοῦ Τύρου οἱ Αἰγύπτιοι σφ]ᾶς αὐτοὺς μεριμνήσουσιν. 6 Ἀπέλθετε εἰς (Καρχ)ηδόνα, ὀλολύξατε 129 α οἱ κατοικοῦντες ἐν τῇ νήσῳ ταύτῃ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Παλαιὰ ἦν Καρχηδονίοις καὶ Τυρίοις φιλία, καὶ τὰ τῆς ἐμπορίας συμβόλαια πρὸς ἀλλήλας αἱ πόλεις ἐποιοῦντο. Οὗ δὴ χάριν καὶ τοῖς Καρχηδονίοις ὀλολύζειν παρακελεύεται. 7 Οὐχ αὕτη ἦν ὑμῶν ἡ ὕβρις ἡ ἀπ’ ἀρχῆς πρὶν ἢ παραδοθῆναι αὐτήν; Διδάσκει ὁ λόγος τῆς τιμωρίας τὸ δίκαιον. Ὕβρις γάρ, τουτέστι παρανομία καὶ ἀλαζονεία, τῆς πολιορκίας ἡγήσατο. Ἀπάξουσιν αὐτὴν οἱ πόδες αὐτῆς πόρρωθεν εἰς ἀποικίαν. Πόδας αὐτῆς καλεῖ τὴν ὁδὸν αὐτῆς, τουτέστι τῶν βίων τὰ ἐπιτηδεύματα. Διὰ ταῦτα γὰρ ἐγένετο δορυάλωτος. Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ λέγει ὁ αὐτὸς προφήτης· «Οὐαὶ τῷ ἀνόμῳ, πονηρὰ κατὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ συμβήσεται αὐτῷ.» 8 Τίς ταῦτα ἐβουλεύσατο ἐπὶ Τύρον; Τίς ταύ(την) κατ’ αὐτῆς τὴν ψῆφον ἐξήνεγκεν; Μὴ ἥσσων ἐστὶν ἢ οὐκ ἰσχύει; Ἀντὶ τοῦ· Μὴ μικρὰ πόλις ἐστὶ καὶ (ὀλίγην) ἔχουσα δύναμιν, οὐκ ἀποχρῶσαν τοῖς πολεμίοις ἀνθίστασθαι; Εἶτα δείκνυσιν αὐτῆς τὴν εὐπραξί[αν]· Οἱ ἔμποροι αὐτῆς ἄρχοντες Χαναάν, καὶ οἱ μεταβόλοι αὐτῆς ἔνδοξοι τῆς γῆς. Καὶ μὴν βασιλικωτά[τη] πόλις ἐστὶ καὶ πολυθρύλητον τῆς οἰκουμένης ἐμπόριον. Τίς τοίνυν ἡ αἰτία τῶν συμφορῶν;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
9 Κύριος Σαβαὼθ ἐβουλεύσατο παραλῦσαι πᾶσαν τὴν ὕβριν τῶν ἐνδόξων καὶ ἀτιμάσαι πᾶν ἔνδοξον ἐπὶ (τῆς) γῆς. Ἐνδόξους ἐνταῦθα τοὺς ἀλαζόνας καὶ ὑπερηφάνους καλεῖ. Τούτοις γὰρ ἀντιτάσσεται. Οὐ γὰρ τοὺς τῆς ἀρετῆς ἔχοντας κλέος τῆς δόξης γυμνοῖ ἀλλὰ τοὺς τὴν φύσιν ἀγνοοῦντας καὶ ὑπὲρ ταύτην φρονοῦντας. 10 Ἐργάζου τὴν γῆν σου, καὶ γὰρ πλοῖα οὐκέτι ἔρχεται ἐκ Καρχηδόνος. 11 Ἡ δὲ χείρ σου οὐκέτι ἰσχύει κατὰ θάλασσαν παροξύνουσα βασιλεῖς. Παῦσαι ἀπὸ τῆς ἐμπορίας καὶ ἔχου τῆς γεωργίας καὶ ἀντὶ τῆς θαλάσσης ἐργάζου τὴν γῆν. Οὐκέτι γὰρ ἴσως τῆς ἀπὸ θαλάττης ἀφθονίας ἀπολαύσεις οὐδὲ ἐπίφθονος ἔσῃ τοῖς πελάζουσι βασιλεῦσιν. Κύριος Σαβαὼθ ἐντέταλται περὶ Χαναὰν ἀπολέσαι αὐτῆς τὴν ἰσχύν. 12 Καὶ ἐροῦσιν· Οὐκέτι μ(ὴ προ)σθῆτε τοῦ ὑβρίζειν καὶ ἀδικεῖν τὴν παρθένον θυγατέρα Σιδῶνος. Χαναὰν οὐ τὴν φύσιν ἀλλὰ τὸν τρόπον καλεῖ. Καὶ δηλοῖ αὐτὰ τὰ ῥήματα· τῆς γὰρ Τύρου κατηγορῶν κήδεται τῆς Σιδῶνος, ἡ δὲ Σιδὼν π[ρω]τότοκος τοῦ Χαναάν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Χαναὰν» γάρ φησιν «ἐγέννησε τὸν Σιδῶνα πρωτότοκον.» Ἄξιον δὲ θαυμάσαι τε κ[αὶ] ὑμνῆσαι τὴν τοῦ δεσπότου φιλανθρωπίαν, ὅτι τῶν δύο πόλεων, καὶ τῆς Τύρου καὶ τῆς Σιδῶνος, τὴν ἀσέ[βειαν] καὶ τὴν παρανομίαν ἀσπαζομένων τῆς μὲν κατηγορεῖ τῆς δὲ κήδεται, ἐπειδὴ ἡ μὲν Τύρος ἠδίκ[ησεν] ἀφορμὴν εἰς ἀλαζονείαν τὴν περιφάνειαν ἔχουσα, ἠδικεῖτο δὲ παρ’ αὐτῆς ἡ Σιδών· καὶ οὐκ ἀφεώρα ὁ φ[ιλάνθρωπος] θεὸς εἰς τὴν αὐτῆς ἀσέβειαν ἀλλ’ εἰς ἣν ὑπέμεινεν ἀδικίαν. Καὶ ἐὰν ἀπέλθῃς εἰς Κιτιεῖς, οὐδὲ ἐ(κεῖ ἀνά)παυσις ἔσται σοι· 13 καὶ εἰς γῆν Χαλδαίων, καὶ αὐτὴ ἠρήμωται ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων, οὐδὲ ἐκεῖ ἀνάπαυ(σις ἔ)σται σοι, ὅτι πέπτωκε τὸ τεῖχος αὐτῆς, ἐθεμελίωσεν αὐτὴν σιίμ, ἔστησεν ἐπάλξεις αὐτῆς, ἐξήγει(ραν) βάρεις αὐτῆς· ὁ τοῖχος αὐτῆς πέπτωκεν. Ὡς τῶν πολεμίων πανταχόθεν προσβαλόντων [καὶ παν]τοδαπῶν αὐτὴν κυκλωσάντων κακῶν ἐρώτησιν αὐτῇ προσάγει· Ποῦ φησι βεβούλευς[αι ἀπελθεῖν]; εἰ[ς Κι]τιεῖς, τουτέστιν εἰς Κύπρον; Ἀλλ’ οὐδὲ ἐκεῖ παῦλαν εὑρήσεις κακῶν. Ῥᾴδιον γὰρ τοῖς [ἔχουσι] ν[αῦ]ν, πρ[ος]χρ[ησα]μένοις δυνάμει κἀκεῖθεν ἀγαγεῖν σε καὶ ἀπαγαγεῖν δορυάλωτον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀλλὰ τὴν Βα[βυλῶνα] καταλαβεῖν ἐβουλεύσω τῇ ἀρχαίᾳ συγγενείᾳ θαρροῦσα; καὶ γὰρ Νεβρὼδ ὁ ταύτην δείμα[ς ἐκ τοῦ] Χαναὰν κατάγει τὸ γένοςἀλλὰ καὶ ταύτην ἔρημον εἰργάσατο τῶν οἰκητόρων ὁ δυσσεβὴς καὶ [παρά]νομος βίος. Τοῦτο γὰρ ὁ λόγος αἰνίττεται λέγων· Ἠρήμωται ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων, τουτέστιν .... αὐτῆς καὶ τῆς οἰκείας δυσσεβείας τε καὶ παρανομίας. Πέπτωκε τὸ τεῖχος αὐτῆς, ἀντὶ τοῦ· (ἀσφαλείας) πάσης γεγύμνωται. Ἐθεμελίωσεν αὐτὴν σιίμ τὸ σιὶμ γὰρ ὁ Ἀκύλας «ἐξερχομένους» ἡρμ[ήνευσεν], ἀντὶ τοῦ· ἄνωθεν ταύτην ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ὥστε γενέσθαι δορυάλωτος. Καὶ [ἡνίκα τὰς ἐπάλξεις] καὶ τοὺς περιβόλους ἐδέχετο καὶ τὰς ἔνδοθεν οἰκίας, ταύτην εἶχε τὴν ψῆφον. Ὁ δὲ Σύρος τὸ [σιὶμ] β «δαιμόνια» ἡρμήνευσεν. Καὶ ἔστιν ἀληθὴς ἡ ἑρμηνεία· εὗρον γὰρ παρὰ τούτῳ τῷ προφήτῃ κείμενον τὸ σιίμ, ἔνθα λέγει· «Καὶ συναντήσει δαιμόνια ὀνοκενταύροις»· τοῦτο τὸ σιὶμ οἱ Ἑβδομήκοντα «δαιμόνια» ἡρμήνευσαν. Δῆλοι τοίνυν εἰσὶν ἑκόντες αὐτὸ καταλελοιπότες ἐπὶ τῆς Βαβυλῶνος ἀνερμήνευτον, ἵνα μήτις ὑπολάβῃ δαίμονας τῆς πόλεως γεγενῆσθαι δημιουργούς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Δῆλον δὲ ὡς τὴν τῆς πονηρίας οἰκοδομίαν ὁ προφητικὸς λόγος τοῖς δαίμοσιν ἀνατίθησι, δι’ ἣν καὶ τὴν ἐρημίαν ἡ πόλις ἐδέξατο. Καὶ γάρ, ὅταν ὁ ἀπόστολος λέγῃ· «Ἐγὼ ὡς σοφὸς ἀρχιτέκτων θεμέλιον τέθεικα», οὐ λίθους νοοῦμεν ἀλλ’ εὐσεβεῖς λόγους. Ὁ μέντοι προφήτης πάλιν τῷ ναυτικῷ τῆς Καρχηδόνος ὀλολύζειν παρεγγυήσας προλέγει καὶ τῆς ἐρημίας τῆς Τύρου τὸν χρόνον· 15 Καταλειφθήσεται γάρ φησι Τύρος ἑβδομήκοντα ἔτη ὡς χρόνον βασιλέως ἑνός, ὡς χρόνον ἀνθρώπου. Ἀμέτρητος ἡ τοῦ δεσπότου φιλανθρωπία. Αὐτοὶ γὰρ ἐν πολλαῖς ἐξήμαρτον γενεαῖς, αὐτὸς δὲ περιγράφει τὴν τιμωρίαν μακροβίου βασιλέως ἀρχῇ ἢ ἑνὸς ἀνθρώπου ζωῇ. Καὶ ἔσται μετὰ ἑβδομήκοντα ἔτη ἔσται Τύρῳ ὡς ᾆσμα πόρνης. 16 Λάβε κιθάραν, ῥέμβευσον πόλις πόρνη ἐπιλελησμένη, καλῶς κιθάρισον, πολλὰ ᾆσον, ἵνα σου μνεία γένηται. Τὴν πολλὴν αὐτῆς ἀκολασίαν καὶ ἀκρασίαν ἡ προφητεία διδάσκει· παρακελεύεται γὰρ αὐτῇ τοῖς τῆς εὐημερίας ἐπιτηδεύμασι χρήσασθαι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κακοπραγίᾳ. Εἰρωνικῶς δὲ τοῦτο ποιεῖ διδάσκων τοῦ τοιούτου βίου τὸ βλαβερόν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
17 Καὶ ἔσται μετὰ ἑβδομήκοντα ἔτη ἐπισκοπὴν ποιήσει ὁ θεὸς Τύρου, καὶ πάλιν ἀποκατασταθήσεται εἰς τὸ ἀρχαῖον, καὶ ἔσται ἐμπόριον πάσαις ταῖς βασιλείαις τῆς οἰκουμένης ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς. Καὶ ταῦτα καταστέλλει τῶν Ἰουδαίων τὸν τῦφον· ὃν γὰρ ὥρισε χρόνον τῇ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐρημίᾳ, καὶ τῇ Τύρῳ διὰ τὴν πολλὴν δέδωκεν ἀγαθότητα, διδάσκων ὡς οὐκ Ἰουδαίων μόνον ἀλλὰ καὶ τῶν ἐθνῶν ἐστι θεός· «Αὐτοῦ γὰρ ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς.» 18 Καὶ ἔσται ἡ ἐμπορία αὐτῆς καὶ ὁ μισθὸς ἅγια τῷ κυρίῳ· οὐκ αὐτοῖς συναχθήσεται οὐδὲ ἀποτεθήσεται, ἀλλὰ τοῖς κατοικοῦσιν ἔναντι κυρίου ἔσται πᾶσα ἡ ἐμπορία αὐτῆς φαγεῖν καὶ πιεῖν καὶ ἐμπλησθῆναι εἰς συμβολὴν μνημόσυνον ἔναντι κυρίου. Τό· εἰς συμβολήν, ὁ μὲν Σύμμαχος καὶ ὁ Θεοδοτίων «εἰς τὸ περιβαλέσθαι» ἡρμήνευσαν, ὁ δὲ Ἀκύλας «ἐσθῆτα». Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος τὴν πολλὴν ἐπὶ τὰ κρείττω τῆς Τύρου μεταβολήν· τὴν γὰρ παρανόμως καὶ δυσσεβῶς πάλαι πολιτευομένην ἔφη προσοίσειν τῆς ἐμπορίας τὰ κέρδη τοῖς ἐσχολακόσι τῇ τοῦ θεοῦ θερα[πείᾳ], ὥστε αὐτοὺς ἐκ τούτων καὶ τῆς τροφῆς τὴν χρείαν καὶ τὴν περιβολὴν ἔχειν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτά τινες ἔφασαν μετὰ [τὴν] ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον γεγενῆσθαι, τῶν Τυρίων τοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις ἱερεῦσι ταῦτα προς[φερόντων] τὰ δῶρα· τινὲς δὲ εἰρήκασι τὸν Γὼγ καὶ Μαγὼγ τὴν Τύρον πεπορθηκότας κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ [ὁρμῆ]σαι, εἶτα ἐκεῖ θεηλάτῳ πληγῇ καταλῦσαι τὸν βίον, τὸν δὲ ὑπ’ ἐκείνων συναθροισθέντα πλοῦτον [ἀνατεθῆ]ναι τῷ τῶν ὅλων θεῷ. Ἐγὼ δὲ ὁρῶν τῆς προφητείας τὸ τέλος πολλῶν οὐ δέομαι λογισμῶν· [μάρτυρες] γὰρ τῆς ἀληθείας οἱ ὀφθαλμοί. Τὰ γὰρ λαμπρὰ καὶ περίβλεπτα κ[αὶ] πολυτάλαντα [δαιμόνων τε]μένη, ἃ οἱ παλαιοὶ τῆς Τύρου κατεσκεύασαν βασιλεῖς, ταῦτα … ..... καὶ θείους ἐκ τούτων σηκοὺς οἱ τῆς εὐσεβείας κατεσκεύασαν ἱ[ερεῖ]ς. Ὁρῶ[μεν] δὲ καὶ μέχρι [τῆς τ]ήμερον πολλὰ παρὰ πάντων δῶρα προσφερόμενα τῷ θεῷ, καὶ τὰ κτήματα δέ, ἐξ ὧν οἱ τοῦ θείου [ἱερεῖς] καὶ τρέ[φ]ονται καὶ περιβάλλονται, τὰ μέν τινες ἔτι ζῶντες τὰ δὲ [τε]τελευτηκότες ἀνέθηκαν [τῷ] θεῷ. Μαρτυρ[εῖ] τοίνυν τῇ προφητείᾳ τῶν πραγμάτων ἡ θεωρία. Ὁ μέντοι προφητικὸς λόγος ἐνταῦθα [συμπεράνας] τῆς Τύρου τὴν πρόρρησιν τὰ πᾶσιν ἀνθρώποις συμβησόμενα προθεσπίζει·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
24 1 Ἰδοὺ κύριος κατα(φθείρει) τὴν οἰκουμένην καὶ ἐρημώσει αὐτὴν καὶ ἀνακαλύψει τὸ πρόσωπον αὐτῆς καὶ διασπερεῖ τοὺς (ἐνοικοῦντας) ἐν αὐτῇ. Διπλῆν ὁ λόγος ἔχει τὴν προφητείαν· σημαίνει γὰρ καὶ τὰ κατὰ διαφόρους καιροὺς (ἐν τοῖς) πολέμοις γιγνόμενα καὶ τὰ ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ παρόντος ἐσόμενα αἰῶνος. 2 Καὶ ἔσται 130 α ὁ λαὸς ὡς ὁ ἱερεὺς καὶ ὁ παῖς ὡς ὁ κύριος καὶ ἡ θεράπαινα ὡς ἡ κυρία καὶ ἔσται ὁ ἀγοράζων ὡς ὁ πωλῶν καὶ ὁ δανείζων ὡς ὁ δανειζόμενος καὶ ὁ ὀφείλων ὡς ᾧ ὀφείλει. Ταῦτα κυρίως μὲν καὶ ἀληθῶς μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἔσται· τότε γὰρ μεταβάλλεται τοῦ παρόντος βίου τὸ σχῆμα καὶ παύεται μὲν ἡ τῶν ἀξιωμάτων διαφορά, ἀντεισάγεται δὲ ἡ τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας διαφορά, καὶ πολλάκις ἱερεῖς παρανομίᾳ συζήσαντες τιμωρίᾳ παραδοθήσονται, τινὲς δὲ εἰς τὸν τοῦ λαοῦ τελοῦντες κατάλογον εἰς τὸ ἐκείνων μεταβήσονται τάγμα, καὶ οἰκέται μὲν συναριθμήσονται τοῖς σῳζομένοις, δεσπόται δὲ τοῖς κολαζομένοις· οὕτως ὁ Λάζαρος ἐνδιῃτᾶτο τοῖς κόλποις τοῦ Ἀβραάμ, ὁ δὲ πλούσιος κατεφλέγετο. Ἀλλ’ ὅμως καὶ ἐν τοῖς πολέμοις ταὐτὸ τοῦτο ἔστιν ἰδεῖν γιγνόμενον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὐκ ἴσασι γὰρ οἱ πολέμιοι δούλου καὶ δεσπότου διαφοράν, οὐκ εὐγενοῦς τε καὶ δυσγενοῦς, ἀλλὰ πᾶσιν ὁμοίως ἐπιφέρουσι τὸν τῆς δουλείας ζυγόν. Εἶτα πάλιν προειρηκὼς τὴν ἀπὸ τῆς θείας ψήφου ἐσομένην τῆς οἰκουμένης διαφ[θ]ορὰν καὶ τῶν ἐπὶ πλούτῳ καὶ δυνάμει γαυριώντων τὰς ὀλοφύρσεις, ἐπήγαγεν· 5 Ἡ δὲ γῆ ἠνόμησε διὰ τοὺς κατοικοῦντας ἐν αὐτῇ, διότι παρῆλθον τὸν νόμον καὶ ἤλλαξαν τὰ προστάγματα, διεσκέδασαν διαθήκην αἰώνιον. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ γῆ ἄλογός τε καὶ ἄψυχος, εἰκότως ἐδίδαξεν ὡς οἱ οἰκήτορες αὐτὴν ἀνομίας ἐνέπλησαν. Νόμον δὲ καὶ προστάγματα οὐ μόνον τὸν Μωυσέως λέγει ἀλλὰ καὶ τὸν ἄνωθεν ἐν τῇ φύσει γραφέντα. Αὐτοδίδακτος γὰρ τῆς τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν κακῶν διαφορᾶς ἡ φύσις τῶν ἀνθρώπων· καὶ μαρτυροῦμεν ἀγαθῶν μὲν ἀπολαύειν βουλόμενοι, παραιτούμενοι δὲ πάσχειν κακῶς. Τοῦτο καὶ ὁ θεσπέσιος ἡμᾶς ἀπόστολος ἐξεπαίδευσεν· «Ὅταν γάρ» φησιν «ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῇ, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες ἑαυτοῖς εἰσι νόμος.» 6 Διὰ τοῦτο ἀρὰ ἔδεται τὴν γῆν, ὅτι ἥμαρτον οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ. Τοῦτο καὶ νῦν ὁρῶμεν γιγνόμενον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἀκρίδος γὰρ ἐμβολὴ καὶ ἐρυσίβης ψεκάδες καὶ χαλάζης σφενδόναι καὶ ὄμβρων ὑπερβολή τε καὶ ἔνδεια καὶ φυτοῖς ἐπιφέρεται καὶ ληίοις διὰ τὴν ἡμετέραν παρανομίαν. Τοῦτο καὶ ὁ προφητικὸς ἔφη λόγος. 7 Πενθήσει οἶνος, πενθήσει ἄμπελος, στενάξουσι πάντες οἱ εὐφραινόμενοι τὴν ψυχήν. 8 Πέπαυται εὐφροσύνη τυμπάνων, πέπαυται αὐθάδεια καὶ πλοῦτος δυςσεβῶν, πέπαυται φωνὴ κιθάρας. 9 Ἠσχύνθησαν καὶ οὐκ ἔπιον οἶνον, πικρὸν ἐγένετο τὸ σίκερα τοῖς πίνουσιν αὐτό. 10 Ἠρημώθη πᾶσα πόλις, (κλει)σθήσονται αἱ οἰκίαι τοῦ μὴ εἰσελθεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ εἰς τρυφὴν ἐξώκειλε τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, τοῖς ἐναν(τίοις) θεραπεύεται φαρμάκοις· τῇ ἐνδείᾳ ἡ εὐπορία, τῇ τῆς γῆς ἀκαρπίᾳ τὰ ἐκ τῆς πολυκαρπίας σκιρτήμ(ατα), τῇ τῶν πόλεων ἐρημίᾳ ἡ τῶν οἰκητόρων ἀταξία. Εἶτα πάλιν παρακελεύεται τοῖς τῇ γαστ[ρὶ τὴν] εὐδαιμονίαν μετροῦσι θρηνεῖν τοῦ οἴνου τὴν ἔνδειαν καὶ τὴν παῦλαν τῆς εὐφροσύνης καὶ τὰς τῶν πό[λεων] ἐρημίας καὶ τῶν οἰκητόρων τὸ ἀοίκητον. Ἔπειτα εἰκό[να] τῶν ἀπολλυμένων προτίθησιν. 13 Ὃν τρόπον ἐάν τις καλαμᾶται ἐλαίαν, οὕτως καλαμήσονται αὐτούς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ ἐὰν παύσηται ὁ τρύγητος, 14 οὗτοι φωνῇ βοήσουσιν, οἱ δὲ καταλειφθέντες ἐπὶ τῆς γῆς εὐφρανθήσονται ὑμνοῦντες τὸν ἐνδοξασμὸν τοῦ κυρίου ἅμα. Ταῦτα ὁ Σύμ- (μαχος) οὕτως ἡρμήνευσεν· «Ὡς καλαμητὸς ἐλαίας, ὡς ἐπιφυλλίδες, ὅταν συντελεσθῇ τρύγητος. Οὗτοι δὲ (ἐπα)ροῦσι φωνὴν (αὐ)τῶν, ἀγαλλιάσονται ἐν τῷ δοξασθῆναι κύριον.» Ταύτης τῆς παραβολῆς καὶ ἐν τοῖς κατὰ τ[ῆς Δαμασκοῦ] ἐμνημόνευς[ε] καὶ εἶπέ τινας ὑπολειφθῆναι ὡς «καλάμην ἐν φάραγγι στερεᾷ ἢ ὡς ῥᾶγας ἐλαίας δύο (ἢ τρεῖς) ἢ τέσσαρας ἢ πέντε ἐπ’ ἄκρου μετεώρου». Καὶ ἐνταῦθα δείκνυσι τοὺς μὲν ἀπολλυμένους, τοὺς δὲ ὑπο(λοίπους) καὶ τῆς σωτηρίας ἀπολαύοντας καὶ τὸν εὐεργέτην ὑμνοῦντας θεόν. Εὕροι δ’ ἄν τις καὶ ἐν τῷ καιρῷ τῆς συν(τελείας) τοῦτο ἐσόμενον· «Δύο» γάρ φησιν «εὑρεθήσονται ἐπὶ τῆς κλίνης, εἷς παραλαμβάνεται καὶ εἷς ἀφίεται, (δύο ἀ)λήθουσαι ἐν τῷ μυλῶνι, μία παραλαμβάνεται καὶ μία ἀφίεται», καὶ πάλιν· «Οὗτοι ἀπελ(εύ)σον(ται) εἰς ζωὴν αἰώνιον καὶ οὗτοι εἰς κόλασιν καὶ αἰσχύνην αἰώνιον.» Ὅτι τῇ δόξῃ κυρίου ταραχθήσεται (τὸ ὕδ)ωρ τῆς θαλάσσης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
15 Διὰ τοῦτο ἡ δόξα κυρίου ἔσται ἐν ταῖς νήσοις τῆς θαλάσσης, ἐν ταῖς νήσοις τὸ ὄνομα κυρίου (θεοῦ Ἰσραὴλ 130 β ἔν)δοξον ἔσται. Δόξαν κυρίου κέκληκε τὰ διὰ τῶν ἀποστόλων γενόμενα θαύματα, ὕδωρ δὲ θαλάσσης τῶν ἀνθρώπων τὸ πλῆθος. Δίκην γὰρ θαλάττης διεταράττοντο καὶ οἱ μὲν ἀντέλεγον οἱ δὲ ἐν τοῖς κηρυττομένοις ἐπίστευον. Νήσους δὲ τὰς ἐν μέσῳ τῆς θαλάττης ταύτης ἀνοικοδομηθείσας ἐκκλησίας καλεῖ καὶ δεχομένας μὲν τῆς θαλάττης τὰ κύματα, ἀβλαβεῖς δὲ φυλαττομένας κατὰ τὴν τοῦ κυρίου ὑπόσχεσιν· ἐν ταύταις τὸ θεῖον ὄνομα παρὰ τῶν εὐσεβούντων ὑμνεῖται. Ταῦτα δὲ διὰ τῆς πνευματικῆς χάριτος ὁ προφήτης μεμαθηκὼς πρὸς τὸν δεσπότην φησίν· Κύριος ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, 16 ἀπὸ τῶν πτερύγων τῆς γῆς τέρατα ἠκούσαμεν. Πτέρυγας τῆς γῆς τὴν πίστιν καὶ τὴν θεογνωσίαν ὠνόμασεν· οἱ γὰρ γήινοι διὰ τούτων ἀνιπτάμενοι θεωροῦσι τὰ θεῖα. Τέρατα δὲ καλεῖ τά τε περὶ τῆς συντελείας προηγορευμένα καὶ τὰ περὶ τῶν ἐκκλησιῶν τεθεσπισμένα. Εἶτα δείκνυσι τῶν εἰρημένων τὸ ἐπικερδές· ἐπάγει γάρ· Ἐλπὶς τῷ εὐσεβεῖ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὁ γὰρ ἐννόμως καὶ εὐσεβῶς πολιτευόμενος τὰς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος ἀντιδόσεις μανθάνων φέρει γενναίως τῆς ἀρετῆς τοὺς πόνους, τῆς ἐλπίδος ὑπερειδούσης. Τίς δὲ ἡ ἐλπίς, ὦ θεσπέσιε προφῆτα; Ἀγαθῶν μέν φησιν ἐδεξάμην ἐλπίδα, τὰ δὲ ταύτης εἴδη σαφῶς οὐ μεμάθηκα. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· Καὶ εἶπεν· Τὸ μυστήριόν μου ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐμοῖς. Διὰ τοῦτο ὁ θεῖος ἀπόστολος περὶ τούτων αὐτῶν διαλεγόμενος ἔφη· «Ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν· ἡμῖν δὲ ὁ θεὸς ἀπεκάλυψε διὰ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ.» Οὕτω καὶ ἐνταῦθα ὁ θεὸς διὰ τοῦ προφήτου φησίν· Τὸ μυστήριόν μου ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐμοῖς. Οὕτω μυσταγωγήσας τοὺς εὐσεβεῖς κατὰ τῶν παρανομούντων τρέπει τὸν λόγον· Οὐαὶ τοῖς ἀθετοῦσιν, οἱ ἀθετοῦντες ἀθεσίαν ἀθετούντων τὸν νόμον. Ἀθετοῦσι τὸν νόμον οἱ παρὰ τὸ τούτου συμβιοτεύοντες βούλημα. Νόμον δὲ πάλιν ἐνταῦθα οὐ τὸν Μωσαϊκὸν μόνον (λέ)γει, ἀλλὰ καὶ τὸν φυσικόν· περὶ πάντων γὰρ ἀνθρώπων ὁ λόγος. 17 Φόβος καὶ βόθυνος καὶ παγὶς ἐφ’ ὑμᾶς τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
18 Καὶ ἔσται ὁ φεύγων τὸν φόβον ἐμπεσεῖται εἰς τὸν βόθυνον, καὶ ὁ ἐκβαίνων (ἐκ) τοῦ βοθύνου ἁλώσεται ὑπὸ τῆς παγίδος. Ἐπάλληλα λέγει κακὰ καὶ τὰ δεύτερα τῶν προτέρων χαλεπώτερα· (ὁ γὰρ) τὸ ἔλαττόν φησι διαφυγὼν τῷ χαλεπωτέρῳ περιπεσεῖται. Ὅτι θυρίδες ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀνεῴχθησαν, καὶ σεισθήσεται τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Τὴν ἐποψίαν τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων διὰ τούτων δεδήλωκεν. Τούτοις ἔοικε τὸ ὑπὸ τοῦ θειοτάτου (Δαυὶδ) εἰρημένον· «Κύριος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς οἱοὺς τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἰδεῖν εἰ ἔστι συνίων ἢ ἐκζητῶν (τὸν θεόν).» Εἶτα πάλιν τὰ ἐκ τῆς θείας ἐποψίας συμβησόμενα λέγει, τὴν ἁπάντων ταραχήν, τοῦ πρακτέου τὴν ἀπορίαν· μεθύουσι γάρ φησιν ἐοικότες ἅπαντες τῇδε κἀκεῖσε περιπλανῶνται. 20 Καὶ σεισθήσεται ὡς ὀπωροφυλάκιον ἡ γῆ καὶ πεσεῖται καὶ οὐ μὴ δύνηται ἀναστῆναι· κατίσχυσε γὰρ ἐπ’ αὐτὴν ἡ ἀνομία. Τὸ ὀπωροφυλάκιον πρόσκαιρός ἐστι σκηνή. Οὕτω κ(αὶ τ)οῦ βίου τὸ σχῆμα χρόνῳ τινὶ περιώρισται· τοῦτο δὲ (παρ)άγειν ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος. 21 Καὶ ἐπάξει ὁ θεὸς ἐπὶ τὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ ἐν τῷ ὕψει τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ καὶ ἐπὶ τὰς βασιλείας τῆς γῆς ἐπὶ τῆς γῆς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
22 Καὶ συνάξουσι συναγωγὴν αὐτῆς εἰς δεσμωτήριον καὶ ἀποκλείσουσιν εἰς ὀχύρωμα. Καὶ ταῦτα τοῦ παντὸς δηλοῖ τὴν συντέλειαν· τότε γὰρ κατὰ τὴν τοῦ κυρίου (φω)νὴν «Ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς», καὶ πάλιν· «Πεσεῖται τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ (ὡς) πίπτει φύλλα ἀπὸ ἀμπέλου καὶ ὡς ἐκρεῖ φύλλα ἀπὸ συκῆς.» Τότε αἱ ἐπὶ τῆς γῆς βασιλεῖα(ι δ)έξονται τέλος (καὶ οἱ) κολάσεως ἄξιοι ὡς εἰς ὀχύρωμά τι καὶ δεσμωτήριον καθειρχθήσονται τὸ ἀφωρισμένον τοῖς (κολαζο)μένοις χωρίον. Διὰ πολλῶν γενεῶν ἐπισκοπὴ ἔσται αὐτῶν. Πολλῆς γάρ φησι καὶ ἐπὶ πλεῖστον μακροθυμίας ἀπέλαυσαν. 23 Καὶ τακήσεται ἡ πλίνθος, τὸ γήινον φρόνημα. Καὶ πεσεῖται τὸ τεῖχος, ἡ νομιζομένη τῶν (ἐν δ)υναστείαις ἀσφάλεια. Καὶ ἐντραπήσεται ἡ σελήνη, καὶ αἰσχυνθήσεται ὁ ἥλιος, τῶν ἀσεβῶν ἡ (πολύ)θεος πλάνη. Ἐπειδὴ γὰρ πᾶσαν τὴν κτίσιν ἐθεοποίησαν, ἀπὸ τῶν λαμπροτάτων μορίων (τῆς κτίσεως) ὑπέδειξε τὴν παντελῆ τῆς πλάνης κατάλυσιν. Οὐδὲ γὰρ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα λέγει καταισχυν(θήσεσθαι) τὰ ἄψυχά τε καὶ ἄλογα ἀλλὰ τοὺς ταῦτα θεοποιήσαντας. Ὅθεν ἐπήγαγεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὅτι βασιλεύσει (κύριος ἐν Σ)ιὼν καὶ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐνώπιον τῶν πρεσβυτέρων αὐτοῦ δοξασθήσεται. Σιὼν καὶ 131 α Ἱερουσαλὴμ τὴν ἐπουράνιον λέγει. «Προσεληλύθατε» γάρ φησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος «Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ.» Ἐν ἐκείνῃ τοίνυν τῇ πόλει δεικνυμένης τῆς τοῦ θεοῦ βασιλείας αἰσχυνθήσονται οἱ λατρεύσαντες τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα. Ταῦτα πάλαι προδιδαχθεὶς ὁ προφήτης ὕμνον ὑφαίνει τῷ ταῦτα ποιοῦντι θεῷ καί φησιν. 25 1 Κύριε ὁ θεός μου δοξάσω σε, ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίησας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν ἀληθινήν. Ἄνωθεν γὰρ ταῦτα προώρισας, νῦν δὲ αὐτὰ διὰ πραγμάτων ἐδήλωσας. Οὕτω καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος· «Τὸ μυστήριόν» φησι «τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν ἐν τῷ θεῷ τῷ τὰ πάντα κτίσαντι», καὶ πάλιν· «Λαλοῦμεν σοφίαν θεοῦ ἐν μυστηρίῳ, τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν», καὶ αὖθις· «Ὅτι οὓς προέγνω καὶ προώρισε συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ», καὶ ὁ κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.» Τοῦτο καὶ ὁ προφήτης ἔφη· Ὅτι ἐποίησας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν ἀληθινήν. Γένοιτο κύριε, τουτέστι· τῶν εἰρημένων τὸ τέλος. 2 Ὅτι ἔθηκας πόλεις εἰς χῶμα, πόλεις ὀχυράς, τοῦ πεσεῖν αὐτῶν τὰ θεμέλια. Ἤλεγξάς φησι καὶ τῶν ἀνθρωπείων πραγμάτων τὸ πρόσκαιρον καὶ τὸ σὸν ἔδειξας κράτος. Ἀσεβῶν πόλις τὸν αἰῶνα οὐ μὴ οἰκοδομηθῇ. Καθολικῶς μὲν ὁ λόγος εἴρηται, δοκεῖ δέ μοι καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ αἰνίττεσθαι κατὰ τὴν τοῦ κυρίου φωνὴν τὴν λέγουσαν· «Οὐ μὴ μείνῃ ὧδε λίθος ἐπὶ λίθον, ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ.» 3 Διὰ τοῦτο εὐλογήσει σε ὁ λαὸς ὁ πτωχός, καὶ πόλεις ἀνθρώπων ἀδικουμένων φοβουμένων σε εὐλογήσουσί σε. Λαὸν πτωχὸν τὸν εὐσεβῆ καλεῖ τὸν μετρίῳ φρονήματι χρώμενον· τοῦτον γὰρ καὶ ὁ κύριος μακαρίζει, «Μακάριοι» λέγων «οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Διὰ δὲ τῶν πόλεων τῶν ἀδικουμένων μὲν ὑπ’ ἀνθρώπων τὸν δὲ θεὸν φοβουμένων τὴν ἀποστολικὴν πολιτείαν ᾐνίξατο· τούτους γὰρ πάλιν μακαρίζων ὁ κύριος ἔλεγεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» 4 Ἐγένου γὰρ πάσῃ πόλει ταπεινῇ βοηθὸς καὶ τοῖς ἀθυμήσασι δι’ ἔνδειαν σκέπη, ἀπὸ ἀνθρώπων πονηρῶν ῥύσῃ αὐτούς· σκέπη διψώντων καὶ πνεῦμα ἀνθρώπων ἀδικουμένων. Πᾶσι τὰ κατάλληλα προσφέρει· τοῖς ἀδικουμένοις βοήθειαν, τοῖς ἀθυμοῦσι ψυχαγωγίαν, πᾶσι τοῖς δεομένοις τὴν χρείαν. 5 Ὡς ἄνθρωποι ὀλιγόψυχοι διψῶντες ἐν Σιὼν ἀπὸ ἀνθρώπων πονηρῶν οἷς ἡμᾶς παρέδωκας. Ὡς ἐκ τοῦ ἀποστολικοῦ ταῦτα λέγει χοροῦ· Διψῶμεν τὴν ἐπουράνιον Σιὼν καὶ ἀπαλλαγῆναι τῶν δυσσεβῶν ἀνθρώπων ἀντιβολοῦμεν, οἷς ἡμᾶς εἰς γυμνασίαν καὶ δοκιμασίαν ἐξέδωκας. Καύσων ἐν σκέπῃ νέφους κληματίδα ἰσχυρῶν ταπεινώσει. Ταῦτα μετὰ ἀστερίσκων [πρός]κειται. Διδάσκει δὲ ὅτι φλογμὸς ἡλίου μετὰ νέφους γιγνόμενος καὶ τὰς ἰσχυρὰς καὶ τεθηλυίας κληματίδας ξηραίνει. Συνῆπται δὲ ἡ διάνοια τῷ πρὸ τούτου ῥη[τῷ]. Ὀλιγοψυχοῦμέν φησι καὶ τὴν ἐπουράνιον διψῶμεν Σιών· πολλὰ γὰρ ἡμῖν πανταχόθεν προσβάλλει δεινά, καὶ τὸ μὲν σὸν κρύπτεται φῶς, τὸ δὲ τῶν διωκόντων ἐπικείμενον νέφος ἱκανόν ἐστι δαπανῆσαι τὴν νοτίδα τῆς πίστεως.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τούτοις ἔοικε τὰ ὑπὸ τοῦ θειοτάτου ἀποστόλου εἰρημένα· «Ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατάν, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι· καὶ ὑπὲρ τούτου τρὶς τὸν (κύριον) παρεκάλεσα, ἵνα ἀποστῇ ἀπ’ ἐμοῦ. Καὶ εἶπέ μοι· Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γὰρ δύναμίς μ(ου ἐν ἀ)σθενείᾳ τελειοῦται», καὶ πάλιν· «Οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, περὶ τῆς θλίψεως τῆς γενομένης ἡμῖν ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὅτι καθ’ ὑπερβολὴν ἐβαρήθημεν ὑπὲρ δύναμιν, ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν.» Ἐντεῦθεν [πά]λιν ὁ προφήτης προθεσπίζει τὴν δοθεῖσαν τοῖς ἔθνεσι μυστικὴν δωρεάν· 6 Καὶ ποιήσει κύριος ὁ θεὸς Σαβαὼθ πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ἐπὶ τὸ ὄρος τοῦτο πότον λιπαςμάτων, πότον τρυγιῶν· πίονται εὐφροσύνην, πίονται οἶνον, χρίσονται μύρον. 7 Καὶ παραδοθήσονται ἐν τῷ ὄρει τούτῳ παραδόσει καὶ καταπίεται ἐν τῷ ὄρει τούτῳ. Ὄρος καλεῖ τῆς θεογνωσίας τὸ ὕψος· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τοῖς προειρημένοις ἐδείξαμεν. Τῶν δὲ τῆς θεογνω[σίας] μυστηρίων σύμβολα τὰ προειρημένα. Συνῆπται δὲ τούτοις ἡ εὐφροσύνη· τῶν θεοσδότων γὰρ πότ[ων] τούτων ἅπαντα μεταλήψεσθαι προλέγει τὰ ἔθνη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ συμφωνεῖ τοῖς ὑπὸ τοῦ δεσπότου πρὸς τοὺς [ἱεροὺς] 131 β ἀποστόλους εἰρημένοις· «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος.» Ταῦτα τὰ ἔθνη καὶ τῷ ὄρει λέγει παραδοθήσεσθαι, τουτέστι τῇ τῆς θεογνωσίας διδασκαλίᾳ. Συμφωνεῖ δὲ τούτοις καὶ τὰ ἑξῆς· Παράδος ταῦτα πάντα τοῖς ἔθνεσιν· ἡ γὰρ βουλὴ αὕτη ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη. Οὐ γάρ, ὥσπερ τὸν νόμον μόνοις δέδωκεν Ἰουδαίοις, οὕτω καὶ τὴν καινὴν διαθήκην μόνοις αὐτοῖς παρέσχεν, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς ἔθνεσι τὴν ἐντεῦθεν φυομένην προὔθηκε σωτηρίαν. Εἶτα, ἐπειδὴ συμβαίνει τοὺς ἀγνοοῦντας τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον καὶ μετὰ τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ θείου βαπτίσματος ὁρῶντας κρατοῦντα τὸν θάνατον ἀπιστεῖν τῇ δυνάμει τῆς χάριτος, ἐπήγαγεν· 8 Κατέπιεν ὁ θάνατος ἰσχύσας. Ἡμεῖς φησι δεδώκαμεν τῷ θανάτῳ τὴν ἰσχὺν διὰ τῆς ἁμαρτίας. Καὶ πάλιν ἀφεῖλεν ὁ θεὸς πᾶν δάκρυον ἀπὸ παντὸς προσώπου· τὸ ὄνειδος τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἀφεῖλεν ἀπὸ πάσης τῆς γῆς· τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησε ταῦτα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀλλ’ ἀγαθότητι κυβερνῶν τὰ καθ’ ἡμᾶς ὁ δεσπότης κατέλυσε μὲν τὸν θάνατον, ἔπαυσε δὲ τὰ ἐπὶ τοῖς τελευτῶσι γιγνόμενα δάκρυα, τῆς ἀναστάσεως δεδωκὼς τὴν ἐλπίδα, καὶ τὰ τῆς ἁμαρτίας περιεῖλεν ὀνείδη. Ταῦτα δὲ οὐκ ἐγώ φησιν ἐφθεγξάμην ἀλλ’ αὐτὸς δι’ ἐμοῦ τῶν ὅλων ὁ κύριος. 9 Καὶ ἐροῦσιν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· Ἰδοὺ ὁ θεὸς ἡμῶν, ἐφ’ ὃν ἠλπίζομεν καὶ ἠγαλλιώμεθα, καὶ σώσει ἡμᾶς, οὗτος κύριος, ὑπεμείναμεν αὐτῷ· καὶ ἀγαλλιασόμεθα καὶ εὐφρανθησόμεθα ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ ἡμῶν. 10 Ἀνάπαυσιν δώσει ὁ θεὸς ἐπὶ τὸ ὄρος τοῦτο. Οἱ τῆς σωτηρίας τετυχηκότες τῶν (ἐλ)πιζομένων ἀγαθῶν τὸ τέλος ὁρῶντες τοῦτον τῷ σεσωκότι τὸν ὕμνον προσφέρουσιν. Οὗτός φησι τῆς ὑπομονῆς ὁ καρπός· εὐφροσύνη καὶ θυμηδία τέλος οὐκ ἔχουσα. Τούτους ἀπὸ τοῦδε τοῦ ὄρους ἐδρεψάμεθα τοὺς καρπούς, τουτέστι τῆς εὐσεβείας. Καὶ καταπατηθήσεται ἡ Μωαβῖτις ἐν τῷ τόπῳ αὐτῆς, ὃν τρόπον πατοῦσιν ἅλωνα ἐν ἁμάξαις· 11 καὶ ἀνήσει τὰς χεῖρας αὐτοῦ ὡς ἁπλοῖ ὁ λουόμενος εἰς τὸ κολυμβῆσαι. Τῆς πολυθεί̈ας τὴν πλάνην καὶ τὸν τούτων διδάσκαλον διὰ τούτων ᾐνίξατο· τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τοῦ Βαλαὰμ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος προηγόρευσεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἀνατελεῖ ἄστρον ἐξ Ἰακώβ, καὶ ἐξεγερθήσεται ἄνθρωπος ἐξ Ἰσραὴλ καὶ θραύσει τοὺς ἀρχηγοὺς Μωὰβ καὶ προνομεύσει πάντας τοὺς υἱοὺς Σήθ.» Ἀρχηγοὶ δὲ Μωὰβ Χαμὼς καὶ Βεελφεγὼρ καὶ τἆλλα εἴδωλα· διὰ τούτων τοίνυν τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης τὴν παῦλαν δεδήλωκεν· διὰ δὲ τῶν υἱῶν Σὴθ πάντων ἀνθρώπων τὴν σωτηρίαν· ἐκ γὰρ τοῦ Σὴθ ὁ Νῶε κατάγει τὸ γένος, πάντων δὲ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων τῇ τοῦ κατακλυσμοῦ πανωλεθρίᾳ παραδοθέντων ἐκ τούτου πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις ἀνήνθησεν. Τὸν τῆς πλάνης τοίνυν ἔφη δι[δάς]καλον καταπατηθήσεσθαι κατὰ τὴν τοῦ κυρίου φωνήν· «Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ.» Καὶ τῆς ἁμάξης δὲ τῆς τὴν [ἅ]λωνα λεπτυνούσης σαφέστερον ἡμᾶς ἐν ἑτέρῳ χωρίῳ ὁ αὐτὸς προφήτης ἐδίδαξε τὴν διάνοιαν· 6(Ἰδ)οὺ» γάρ φησιν «ἐποίησά σε ὡς τροχοὺς ἁμάξης ἀλοῶντας καινοὺς πριστηροειδεῖς.» Καὶ ὁ νηχόμενος δὲ ἄλλο μὲν οὐδὲν [ἐρ]γάζεται, προμηθεῖται δὲ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὕτω τοίνυν καὶ ὁ τῆς πλάνης διδάσκαλος καὶ οἱ τὴν ἐκείνου δεξάμενοι διδασκαλίαν ἐν τῷ μέλλοντι βίῳ τῇ τιμωρίᾳ παραδοθέντες οὐκέτι μὲν ἄλλως [τὴν] ἀπάτην ἀγρεύουσι, τὸν δὲ οἰκεῖον θρηνοῦσιν ὄλεθρον. Ὃν τρόπον καὶ αὐτὸς ἐταπείνωσεν τοῦ ἀ(πολ)έσαι, οὕτως ταπεινωθήσεται [καὶ ταπεινωθήσεται] τὸ ὕψος αὐτοῦ, ἐφ’ ᾧ τὰς χεῖρας ἐπέβαλεν· 12 καὶ τὸ ὕψος (τῆς) κα(ταφυγ)ῆς τοῦ τοίχου σου ταπεινώσει, καὶ καταβήσονται ἕως τοῦ ἐδάφους ἕως κόνε(ως). Ἐταπείνωσεν [αὐτ]ῶν τὴν φύσιν ἀποστήσας τοῦ ποιητοῦ καὶ τῆς πλάνης τὰς ἀτραποὺς ὑποδείξας. Ταπεινωθήσεται [δὲ ἐπαιρ]όμενος καὶ ἐλεγχθήσεται δαίμων ὢν πονηρὸς ἀλλ’ οὐ θεός. Τοῦτο γὰρ εἶπεν· ἐφ’ ᾧ τὰς χεῖρας (ἐπέ)βαλεν· ἥρπασε γὰρ τὸ μὴ προσῆκον ὄνομα. Καταφυγὴν δὲ τοῦ τοίχου αὐτοῦ καλεῖ τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ πλανηθέντας· καὶ γὰρ αὐτοὶ τιμωρίᾳ παραδοθήσονται κατὰ τὴν τοῦ κυρίου φωνήν· «Πορεύεσθε» γάρ [φησιν] «οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις (αὐτοῦ).» 26 1 Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ᾄσονται τὸ ᾆσμα τοῦτο ἐπὶ τῆς γῆς Ἰούδα λέγοντες· Ἰδοὺ πόλις (ἰσχυρά), καὶ σωτήριον ἡμῶν θήσει τεῖχος καὶ περίτειχος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
2 Ἀνοίξατε πύλας, εἰσελθέτω δίκαιος λαὸς (φυ)λάσσων δικαιοσύνην καὶ φυλάσσων ἀλήθειαν, 3 ἀντιλαμβανόμενος ἀληθείας καὶ φυλάσσων 132 α εἰρήνην τελείαν, ὅτι ἐπὶ σοὶ 4 ἠλπίσαμεν κύριε ἕως τοῦ αἰῶνος. Ὅτι ὁ θεῖος ἀπόστολος οὐ μόνον τὸν ἐν τῷ φανερῷ ἀλλὰ καὶ τὸν ἐν τῷ κρυπτῷ οἶδεν Ἰουδαῖον, σαφῶς μεμαθήκαμεν. Διδάσκει τοίνυν ὡς τῶν εὐσεβῶν ὁ χορὸς ὁρῶν τὴν τῶν πολεμίων κατάλυσιν ἀνυμνεῖ τὸν εὐεργέτην θεὸν καὶ τῆς εὐσεβοῦς πολιτείας τὸ ἄμαχον δείκνυσι παρακαλεῖ δὲ καὶ τὰς ἐπουρανίους ἀνοιγῆναι πύλας τῷ τῆς δικαιοσύνης τροφίμῳ λαῷ τῷ καὶ τὴν περὶ ἀνθρώπους δικαιοσύνην καὶ τῶν θείων δογμάτων φυλάξαντι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν πρὸς τὸν θεὸν εἰρήνην ἐντελῶς κτησαμένῳ καὶ ἐπὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος βεβαίως ἐρηρεισμένῳ. Ὁ θεὸς ὁ μέγας ὁ αἰώνιος, 5 ὃς ταπεινώσας κατήγαγες τοὺς κατοικοῦντας ἐν ὑψηλοῖς· πόλεις ὀχυρὰς καταβαλεῖς καὶ κατάξεις ἕως ἐδάφους, 6 καὶ πατήσουσιν αὐτὰς πόδες πραέων καὶ ταπεινῶν ἴχνη. Τοῦτο καὶ ἡ ἁγία παρθένος ὑμνοῦσα ἔλεγεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Καθεῖλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσε ταπεινούς.» Οὗτος καὶ τῶν κατὰ τῆς εὐσεβείας μαινομένων πόλεων τὸ θεομάχον φρόνημα καταλύσας τοῖς ἀποστολικοῖς αὐτὰς ὑπέταξεν ἴχνεσι καὶ τοῖς τὴν ἐκείνων διδασκαλίαν ἐκδεξαμένοις. 7 Ὁδὸς εὐσεβῶν εὐθεῖα, τρίβος εὐσεβῶν [εὐθεῖα], εὐθεῖα ἐγένετο ἡ ὁδὸς τῶν εὐσεβῶν καὶ παρασκευασμένη· 8 ἡ γὰρ ὁδὸς τοῦ κυρίου κρίσις. Ἄνωθεν ταύτην τὴν ὁδὸν ὁ θεὸς τοῖς ἀνθρώποις ὑπέδειξεν. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ λόγος ᾐνίξατο· Εὐθεῖα ἡ ὁδὸς τῶν εὐσεβῶν καὶ παρεσκευασμένη. Οὗ δὴ χάριν καὶ διὰ τοῦ Νόμου διδάσκει· «Ὁδῷ βασιλικῇ πορεύσῃ, οὐκ ἐκκλινεῖς δεξιὰ ἢ ἀριστερά.» Ταύτην οἱ τῆς εὐσεβείας ὥδευσαν τρόφιμοι. Ἠλπίσαμεν ἐπὶ τῷ ὀνόματί σου καὶ ἐπὶ τῇ μνείᾳ, 9 ᾗ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχὴ ἡμῶν ἐπιθυμίᾳ ψυχῆς. Πάσης μνήμης ἀγαθῆς ἀξιεραστοτέρα ἡμῖν ἡ τοῦ ὀνόματος μνήμη. Τούτοις ἔοικε τὰ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Δαυὶδ εἰρημένα· «Ἀπηνήνατο παρακληθῆναι ἡ ψυχή (μου), ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ καὶ εὐφράνθην», καὶ πάλιν· «Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν κύριον.» Ἐπειδὴ δὲ πολλοῖς ὕστερον χρόνοις ταῦτα ἔμελλεν ἔσεσθαι, διδάσκει ὁ προφήτης πόθεν ταῦτα μεμάθηκεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σὲ ὁ θεός, διότι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς. Νύκτα καλεῖ τὸν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ κυρίου καιρόν, ὄρθρον δὲ τὴν προφητικὴν πρόγνωσιν. Ἡμέρα γὰρ ἡ τῆς θεογνωσίας ἀνατολή. Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ κύριος «φῶς ἀληθινὸν» καὶ ἥλιος δικαιοσύνης ὠνόμασται. Λέγει τοίνυν ὁ προφήτης ὅτι ἔτι νυκτὸς οὔσης ὑπὸ τοῦ σοῦ φωτιζόμενος πνεύματος τῆς σῆς ἡμέρας τὸν ὄρθρον ὁρῶ, οὐδὲ γὰρ αὐτὰ βλέπω τὰ πράγματα ἀλλὰ τὰς τούτων εἰκόν[ας]. Διὸ δὴ καὶ ὁ κύριος ἔλεγεν· «Πολλοὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε καὶ οὐκ εἶ(δον).» Καὶ αὐτὰ δέ φησι τὰ προστάγματά σου φωτὸς δίκην ὑποδείκνυσι τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Δικαιοσύνην μάθετε οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ διδάσκων τὴν τῆς μαθήσεως εὐκολίαν ἐπήγαγεν· 10 Πέπαυται γὰρ ὁ ἀσεβ(ής), οὐ μὴ μάθῃ δικαιοσύνην ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλήθειαν οὐ μὴ ποιήσῃ. Τῆς γὰρ τοῦ διαβόλου τυραννίδος διὰ τῆς δεσποτικῆς ἐπιφανείας καταλυθείσης ῥᾴων γέγονε τῆς ἀρετῆς ἡ κατόρθωσις. Ἐκεῖνος δὲ οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀ(πώ)νατο· τὴν γὰρ δικαιοσύνην μαθεῖν οὐκ ἠνέσχετο. [Δι]ὸ ἀρθήτω ὁ ἀσεβής, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν (δόξαν) κυρίου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐκ ὄψεται γάρ φησι τὸ ἀκήρατον φῶς τὸ τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπιςμένον. 11 Κύριε, ὑψηλός σου ὁ βραχίων καὶ οὐκ ᾔ(δεισαν), γνόντες δὲ αἰσχυνθήτωσαν. Τοῦτο καὶ ὁ κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ἔφη· «Καὶ τότε ὄψονται τὸ σημεῖον τοῦ (υἱοῦ) τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς.» Δῆλον δὲ ὡς οἱ ἐν ἑκάστῳ ἔθνει [τοῖς] δε[σπο]τικοῖς κ[ηρύ]γμασιν ἀπ[ι]στήσαντες θρηνήσουσι τὴν οἰκείαν ἀσθένειαν. Ζῆλος λήψεται λαὸν ἀ(παί)- δευτον. Τοὺς Ἰου(δαί)ους αἰνίττεται διὰ ζῆλον δῆθεν τῷ σταυρῷ τὸν κύριον προσηλώσαντας. Τοῦτο καὶ ὁ (θεῖός) φησιν ἀπόστολος· «Μαρτυρῶ γὰρ αὐτοῖς ὅτι ζῆλον θεοῦ ἔχουσιν ἀλλ’ οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν.» Καὶ νῦν πῦρ τ(οὺς ὑ)πεναντίους ἔδεται. Ἐπειδὴ γὰρ τὸ φῶς οὐκ ἐδέξαντο, παραδοθήσονται τῷ πυρὶ καὶ τῷ σκότει. 12 Κύριε ὁ θεὸς ἡμῶν εἰρήνην δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ τὰ ἔργα ἡμῶν ἀπέδωκας ἡμῖν. 13 Κύριε ὁ θεὸς ἡμῶν κτῆσαι ἡμᾶς, κύριε ἐκτὸς σοῦ ἄλλον οὐκ οἴδαμεν, τὸ ὄνομά σου ὀνομάζομεν. Τὴν σὴν ἠσπασάμεθα (δες)ποτείαν. Μὴ ἐκπέσωμέν σου τῆς προμηθείας· οὐδένα γὰρ ἄλλον ἴσμεν θεόν. Ταῦτα καὶ τὴν τοῦ Ἀρείου [καὶ] Εὐνομίου διελέγχει παραπληξίαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Πῶς γὰρ δύνανται λέγειν· Ἐκτὸς σοῦ ἄλλον οὐκ οἴδαμεν, κτιστὸν (θεὸν τὸν) υἱὸν ὀνομάζοντες; Ἡμεῖς δὲ μίαν οὐσίαν τῆς τριάδος κηρύττοντες ἀληθεύομεν λέγοντες· Ἐκτὸς (σοῦ ἄλλον) 132 β οὐκ οἴδαμεν. 14 Οἱ δὲ νεκροὶ ζωὴν οὐ μὴ ἴδωσιν. Νεκροὺς καλεῖ τοὺς τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις νενεκρωμένους. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ κύριος ἔφη· «Ἄφες τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς.» Οὗτοί φησι τῆς ἀληθοῦς ζωῆς στερηθήσονται· ἐν ὀδύνῃ γὰρ τὸν αἰῶνα διάξουσιν. Οὐδὲ ἰατροὶ οὐ μὴ ἀναστήσουσιν. Θεοῦ γὰρ κολάζοντος τίς ἐπαμῦναι δυνήσεται; Διὰ τοῦτο ἐπήγαγες καὶ ἀπώλεσας αὐτοὺς καὶ ἦρας πᾶν ἄρσεν αὐτῶν. Τό· ἦρας πᾶν ἄρσεν αὐτῶν, ὁ Σύμμαχος «πᾶσαν τὴν μνήμην αὐτῶν» ἡρμήνευσεν, Ἀκύλας δὲ καὶ Θεοδοτίων «πᾶν τὸ μνημόσυνον αὐτῶν». Ταὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ οἱ Ἑβδομήκοντα διὰ τοῦ ἄρσενος ᾐνίξαντο· διὰ γὰρ τῶν ἀρρένων μᾶλλον ἡ τῶν πατέρων φυλάττεται μνήμη. 15 Πρόσθες αὐτοῖς κακὰ κύριε, πρόσθες κακὰ τοῖς ἐνδόξοις τῆς γῆς. Εἰς εὐκτικὸν τὸ προαγορευτικὸν ὁ προφήτης μετέβαλε σχῆμα καὶ προλέγει τὸν ὄλεθρον τῶν διωκόντων τοὺς εὐσεβεῖς. 16 Κύριε ἐν θλίψει ἐμνήσθημέν σου, ἐν θλίψει μικρᾷ ἡ παιδεία σου ἡμῖν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
17 Καὶ ὡς ἡ ἐν γαστρί, ἡ ἔγκυος, ἡ ὠδίνουσα ἐγγίζει τοῦ τεκεῖν καὶ ἐπὶ τῇ ὠδῖνι αὐτῆς ἐκέκραγεν, οὕτως ἐγενήθημεν τῷ ἀγαπητῷ σου. Δείξας τῶν διωκόντων τὴν ταλαιπωρίαν ἐπιδείκνυσι τῶν διωκομένων τὴν ὠφέλειαν. «Ἡ» γὰρ «θλῖψις» κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον «ὑπομονὴν κατεργάζεται, ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα, ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει.» Καὶ ἐνταῦθα δὲ ὁ προφήτης τῆς θλίψεως καρπὸν τοῦ θεοῦ τὴν μνήμην ὑπέδειξεν, ὑπέδειξε δὲ καὶ τὴν ταχεῖαν ἀντίληψιν· τικ[το]ύσῃ γὰρ παραπλησίως ὀδυνηθέντες διὰ τὸν ἀγαπητόν σου υἱὸν ἀπηλλάγημεν τῆς ὀδύνης. Καὶ ἐπιμένων τῇ [τ]ροπῇ ἐπήγαγεν· Διὸ τὸν φόβον σου κύριε 18 ἐν γαστρὶ ἐλάβομεν καὶ ὠδινήσαμεν καὶ ἐτέκομεν πνεῦμα σωτηρίας σου, ὃ ἐποίησας ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ὠδινούσῃ ἑαυτοὺς ἀπείκασαν γυναικί, ἔδειξαν τὸν τῶν ὠδίνων καρπόν. Πνεῦμα γὰρ σωτηρίας φησὶν ἐτέκομεν, ὃ ἐποίησας ἐπὶ τῆς γῆς, τουτέστιν· ὃ τῇ γῇ ἐδωρήσω. Οὐ γὰρ τὸ πνεῦμα ἐν τῇ γῇ (ἐ)δημιούργησεν, ἀλλὰ διὰ τοῦ πνεύματος ἐν τῇ γῇ τὴν σωτηρίαν εἰργάσατο. Εἰ δὲ ἀντιλέγουσιν οἱ τῷ παναγίῳ πνεύματι [πο]λεμοῦντες, λεγέτωσαν ὅτι διὰ τῶν ἀποστόλων ἐν τῇ γῇ τῆς δημιουργίας τετύχηκεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τοῦτο γὰρ ὁ προφητικὸς ἐδίδαξε λόγος. Ἀλλὰ δῆλον ὡς οὐ τὸ πνεῦμα λέγει ἐν τῇ γῇ γεγενῆσθαι ἀλλὰ τὴν διὰ τοῦ πνεύματος σωτηρίαν ἐν τῇ γῇ τοῖς ἀνθρώποις παρασχεθῆναι. Οὐ πεσούμεθα, κἂν μυριάκις πολεμηθῶμεν. Τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος ἔφη· «Ἐν παντὶ (θλι)βόμενοι ἀλλ’ οὐ στενοχωρούμενοι, ἀπορούμενοι ἀλλ’ οὐκ ἐξαπορούμενοι.» Ἀλλὰ πεσοῦνται οἱ ἐνοικοῦντες τὴν γῆν, οἱ τὰ γήινα φρονοῦντες, οἱ ὡς μένουσι θαρροῦντες τοῖς (ῥέ)ουσιν. Ἡμεῖς δὲ προσμένομεν τῶν νεκρῶν τὴν ἀνάστασιν· 19 Ἀναστήσονται γὰρ οἱ νεκροί σου, καὶ ἐξεγερ(θής)ονται οἱ ἐν τοῖς μνήμασιν, ἐξυπνισθήσονται καὶ εὐφρανθήσονται οἱ ἡσυχάζοντες ἐν τῇ γῇ. Ταῦτα καὶ ὁ (κύριος) ἔφη ὅτι «ἀκούσονται οἱ ἐν τοῖς μνημείοις τῆς φωνῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, καὶ ἐξελεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ (πράξ)αντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως.» Ἀκολούθως μέντοι τὸ ἐξυπνισθήσονται τέθεικεν ὁ προφήτης δεικνὺς ὕπνον ὄντα τὸν θάνατον. Εἶτα διδάσκει τὸν τῆς ἀναβι[ώ]σεως τρόπον· Ἡ γὰρ δρόσος ἡ παρὰ σοῦ ἴαμα αὐτοῖς ἐστιν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὥσπερ γὰρ ὁ ὑετὸς ζωοποιεῖ τὰ καταχωσθέντα (καὶ οἱονεὶ) ταφέντα σπέρματα, οὕτως ὁ σὸς λόγος οἷόν τις δρόσος ἀνίστησι τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν. Ἡ δὲ γῆ τῶν ἀ(σεβῶν) πεσεῖται. Τὸ γήινον αὐτῶν καταλυθήσεται φρόνημα. Ταῦτα μὲν οὖν ὁ προφήτης εἴρηκεν ὕμνον ὑ(φαίνων) τῷ τῶν ὅλων θεῷ. Αὐτὸς δὲ ὁ δεσπότης τοῖς εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσι παρεγγυᾷ ὥσπερ ἔν τισι (ταμ)ιείοις τῇ πίστει τῶν κηρυγμάτων καὶ τῇ ἐλπίδι τῶν μελλόντων κατακρυβῆναι καὶ διαφυγεῖν (τὸν τοῖς) ἄλλοις ἀνθρώποις ἐπιφερόμενον ὄλεθρον· 20 Βάδιζε γάρ φησι λαός μου, εἴσελθε εἰ(ς τὸ τ)αμιεῖόν σου, (ἀπόκλει)σον τὴν θύραν σου, ἀποκρύβηθι μικρὸν ὅσον ὅσον. Ἀντὶ τοῦ πρὸς μικρόν. Ἕως ἂν παρέλθῃ (ἡ ὀρ)γὴ κυρίου. 21 Ἰδοὺ γὰρ κύριος ἀπὸ τοῦ ἁγίου τόπου ἐπάγει τὴν ὀργὴν αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς, (ἐπισκέψ)ασθαι τὴν ἀνομίαν τῶν κατοικούντων τὴν γῆν κατ’ αὐτῶν. Ταῦτα εὑρίσκομεν τὸν κύριον τοῖς (ἱεροῖς) ἀποστόλοις παρεγγυήσαντα· «Ὅταν» γάρ φησιν «ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν Ἱερουσαλήμ, (γινώς)κ(ε)τε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς», καὶ πάλιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰ(ς τὰ ὄρη), καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβάτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ.» Προλέγει δὲ αὐτ(οῖς, ἵνα διαφύγωσι τὸν) ἐπιφερόμενον τοῖς ἀπιστήσασιν ὄλεθρον. Ὁ μέντοι προφήτης καὶ τὴν αἰτίαν 133 α διδάσκει τῆς τιμωρίας· Καὶ ἀνακ(αλύψει) ἡ γῆ τὸ αἷμα αὐτῆς καὶ οὐ κατακ(αλύψ)ει τοὺς (ἀνῃ)ρη(μένους ἔτι). [Καὶ ἐπὶ] τοῦ Ἄβελ ὁ θεὸς εἴρηκεν· «Φωνὴ αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρός με ἐκ τῆς γῆς», καὶ νῦν τὸ δεσποτ[ικόν] φησιν αἷμα οὐκ ἀνέχεται κατακρύψαι ἡ γῆ ἀλλὰ τοῦτο δείκνυσι τῆς μανίας κατηγοροῦσα. Δι[ὰ] τοῦτο οὐδὲ τοὺς μιαιφόνους ἀναιρουμένους ὑποδέξεται θαπτομένους ἀλλὰ προθής[ει] αὐτοὺς βορὰν οἰωνοῖς καὶ θηρίοις. 27 1 Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπάξει ὁ θεὸς τὴν μάχαιραν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν καὶ τὴν μεγάλην καὶ τὴν ἰσχυρὰν ἐπὶ τὸν δράκοντα τὸν ὄφιν τὸν φεύγοντα, ἐπὶ τὸν δράκοντα τὸν ὄφιν τὸν σκολιόν, καὶ ἀνελεῖ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τὸν δράκοντα τὸν ἐν τῇ θαλάσσῃ. Μάχαιραν θεοῦ καλεῖ τὸν τιμωρητικὸν λόγον, δράκοντα δὲ ὄφιν σκολιὸν φεύγοντα ἐν τῇ θαλάττῃ διαιτώμενον τὸν διὰ τοῦ πρώτου ὄφεως ἐνεργήσαντα λέγει.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὗτος γὰρ ἔφυγε τὴν τοῦ σωτῆρος μεμαθηκὼς ἐπιφάνειαν καὶ ἐβόα· «Τί ἐμοὶ καὶ σοὶ Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ; ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς;» Οὗτος τῆς εὐθείας ἀποτρέπων ὁδοῦ εἰς τὰς πολυελίκτους τῆς κακίας ἀτραποὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀποπλανᾷ· οὗτος ἐν τῇ τῶν Ἁλῶν πάλαι Θαλάττῃ διῆγε, πικρὰ καὶ ἄποτα ταύτης κατασκευάζων τὰ ὕδατα· ἀλλὰ διὰ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀπόστολοι εἰς γλυκεῖαν ταῦτα μεταβαλόντες ποιότητα ἐξήλασαν τοῦτον καὶ διεκώλυσαν ἐμβαλεῖν τὸν οἰκεῖον ἰόν, μᾶλλον δὲ ἔλαβον «ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ». Ταύτης τῆς μαχαίρας καὶ ὁ μακάριος Παῦλος μέμνηται. Τὴν γὰρ ἄλλην περ[ιθεὶς] τοῖς πιστοῖς πανοπλίαν ἐπήγαγεν· «Ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα θεοῦ», καὶ πάλιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργὴς καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διϊκνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος.» Οὕτως ὁ θεῖος προφήτης ὑποδείξας ἡμῖν τὸν τῆς συντελείας καιρὸν καὶ τῶν ἀνόμων τὸν ὄλεθρον καὶ τοὺς τῶν ἁγίων χοροὺς καὶ τὴν παντελῆ τοῦ διαβόλου κατάλυσιν ἐφ’ ἑτέραν προφητείαν τὸν λόγον μετέθηκεν· 2 Ἀμπελὼν καλὸς ἐπιθύμημα αὐτοῦ ἐξάρχειν κατ’ αὐτ(οῦ). Πάλιν ἐνταῦθα τῆς Ἱερουσαλὴμ τὴν πολιορκίαν σημαίνει καὶ τῶν Ἀσσυρίων τὸν ὄλεθρον καὶ προσωποποιίᾳ κεχρημένος αὐτὴν εἰσάγει τὴν πόλιν λέγουσαν ὅτι ἀμπελών εἰμι καλὸς θεὸν ἔχων φυτουργὸν καὶ οὕτως εὐανθής εἰμι καὶ καλός, ὡς πολλοὺς τῆς ἐμῆς ἐφίεσθαι κτήσεως. 3 Ἐγὼ πόλις ὀχυρά, πόλις πολιορκουμένη. Οὐδεμίαν φησὶν ἀπὸ τῶν περιβόλων ἀσφάλειαν ἔχω· πάντοθεν γὰρ ὑπὸ τῶν πολεμίων κεκύκλωμαι. Μάτην ποτιῶ αὐτήν· ἁλώσεται γὰρ νυκτός, ἡμέρας δὲ πεσεῖται· 4 τεῖχος γὰρ οὐκ ἔστιν, ὃ ἐπελάβετο αὐτῆς. Τό· μάτην ποτιῶ αὐτήν, ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· «ἐξαίφνης ποτιῶ αὐτήν», οὕτω δὲ καὶ οἱ Λοιποί. Τουτέστι τὴν π[ολι]ορκοῦσάν με στρατιάν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ποτιῶ δὲ αὐτὴν ἐξαίφνης διὰ τῆς ἐμῆς μετανοίας καὶ τῆς σπουδαίας μου προσευχῆς· ἐκείνη γὰρ οὐκ ἔχει τῆς εὐσεβείας τὸ τεῖχος φυλάττον αὐτήν. Οὗ δὴ χάριν καὶ νύκτωρ καὶ δίχα χει[ρῶν] ἀνθρωπίνων κατακοντίζεται, καὶ μεθ’ ἡμέραν οἱ φυγόντες τὸν ὄλεθρον δέξονται. Τίς με θήσει φυ(λά)σσειν καλάμην ἐν ἀγρῷ; Διὰ τὴν πολεμίαν ταύτην ἠθέτηκα αὐτήν. Δείκνυσιν ὁ προφητικὸς λόγος προσευχομέν[ην] τὴν πόλιν, τῶν ἀσταχύων ἐστερημένην καλάμην τῶν πολεμίων τὴν στρατιὰν κειμένην ἰδεῖν. Διὰ ταύτην γάρ φησι τὴν εὐχὴν καὶ τὸ παράδοξον ἐκεῖνο γεγένηται θαῦμα· τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἑξῆς ὁ προφήτης ἐδίδαξεν· Τοί(νυν) διὰ τοῦτο ἐπο(ίησε) κύριος πάντα ὅσα συνέταξεν. Ἠθετηκέναι δὲ λέγεται, ἐπειδὴ τὸν συνήθη δασμὸν οὐ τε[τέλεκεν] Ἐζεκίας ὁ βασιλεύς. Κατακέκαυμαι, 5 βοήσονται οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ, τουτέστιν ἐν τῇ στρατιᾷ. Το[ιαύτη] αὐτοῖς ἐπενεχθήσεται πληγή. Εἶτα ἀλλήλοις παρακελεύσονται διὰ μετανοίας τὸν θεὸν ἱλεώσασθαι· Ποιήσω(μεν) εἰρήνην αὐτῷ, εἰρήνην ποιήσωμεν 6 οἱ ἐρχόμενοι. Καταλλάξωμέν φησι τὸν δεσπότην, παύσωμεν τὴν καθ’ ἡμῶν ἀ(γανά)κτησιν τῇ τοῦ βίου μεταβολῇ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα δείκνυται ὁ τῆς μετανοίας καρπός· Τέκνα Ἰακὼβ βλαστή(σει), καὶ ἐξανθήσει Ἰσραήλ, καὶ πλησθήσεται ἡ οἰκουμένη τοῦ καρποῦ αὐτοῦ. Οὐ μόνον φησὶ τῆς πολιορκίας [ταύτης] ἀπαλλαγήσεσθε, ἀλλὰ καὶ τὸν σωτήριον καρπὸν τῇ οἰκουμένῃ βλαστήσετε. Δηλοῖ δὲ διὰ τούτων [οὐ μόνον] τὸν δεσπότην Χριστόν, ὃς ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα βεβλάστηκεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἱεροὺς ἀποστόλους κ[αὶ καθόλου 133 β πάντας τοὺς ἐξ] Ἰουδαί[ων] πεπιστευκότας· διὰ τούτων γὰρ ἡ οἰκουμένη τὴν σωτηρίαν ἐδέξατο. Οὕτω [τὰ Ἰουδαίω]ν προαγορεύσας προλέγει τὴν τῶν Ἀσσυρίων πληγήν· 7 Μὴ ὡς αὐτὸς ἐπάταξε, καὶ (αὐτὸς οὕτ)ως πληγήσεται; Ἢ ὡς αὐτὸς ἀνεῖλε, καὶ αὐτὸς οὕτως ἀναιρεθήσεται; Σύ φησι παραταττόμενος [καὶ μα]χόμενος ἀνεῖλες τῆς Ἱερουσαλὴμ τοὺς περιοίκους· σὲ δὲ οὐκ ἄνθρωποι συμπλεκόμενοι κατακοντί[ς]ουσιν, ἀλλ’ ἀόρατος ἡ μάχη καὶ ἡ νίκη γενήσεται. 8 Μαχόμενος καὶ ὀνειδίζων ἐξαποστελεῖ αὐτούς. Σὺ μά[χῃ καὶ] παρατάττῃ καὶ κατὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων τὴν γλῶτταν κινεῖς καὶ ἀσθένειαν ὀνειδίζεις τῷ τὰ πάντα πεποιηκότι, ἐγὼ δὲ σιγῶν παραπέμψω σε θανάτῳ. Οὐ σὺ ἦσθα ὁ μελετῶν τῷ πνεύματί σου τῷ σκληρῷ ἀνελεῖν αὐτοὺς πνεύματι θυμοῦ;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
9 Διὰ τοῦτο ἀφαιρεθήσεται ἡ ἀνομία Ἰακώβ, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ εὐλογία αὐτοῦ, ὅταν ἀφέλωμαι αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν. Ἤλπισάς φησιν αὔτανδρον καταλῦσαι τὴν πόλιν· ἀλλὰ τούτου χάριν ἐγὼ τῆς ἐμῆς αὐτοὺς ἀξιώσω προνοίας, οὐκ ἀποβλέπων εἰς τὰ ἐκείνων πλημμελήματα διὰ τὴν σὴν βλασφημίαν. Τοῦτο καὶ διὰ ἑτέρου προφήτου φησὶν ὁ θεός· «Οὐ δι’ ὑμᾶς ποιῶ, οἶκος Ἰσραήλ, ἀλλὰ διὰ τὸ ὄνομά μου, ἵνα μὴ βεβηλωθῇ ἐν τοῖς ἔθνεσιν.» Εἰδέναι μέντοι χρὴ ὅτι κυρίως ἡ τῆς ἁμαρτίας ἀφαί[ρεσι]ς ἁρμόττει τῇ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφανείᾳ, ὡς ἐν τύπῳ δὲ καὶ τότε ἐγένετο. Οὕτω δὲ καὶ τὰ ἐπαγόμενα [δι]πλῆν ἔχει τὴν προφητείαν· Ὅταν θῶσι πάντας τοὺς λίθους τῶν βωμῶν κατακεκομμένους ὡς κονίαν λεπτήν· καὶ οὐ μὴ μείνῃ τὰ εἴδωλα αὐτῶ[ν], καὶ τὰ δένδρα αὐτῶ[ν] ἐκκεκομμένα ὥσπερ δρυμός. Ταῦτα καὶ ὁ θαυμάσιος Ἐζεκίας πεποίηκεν· καὶ διδάσκει τῶν Παραλειπομένων ἡ δευτέρα καὶ τῶν Βασιλειῶν ἡ τετάρτη. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ἐν τῇ Ἱερουσαλὴμ τοῦτο δέδρακε μόνῃ, ὁ δέ γε δεσπότης Χριστὸς τὴν οἰκουμένην τῆς τῶν εἰδώλων ἠλευθέρωσε πλάνης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
[Οὕ]τω προαγορεύσας τὴν γεγενημένην ἐπὶ τοῦ Σενναχηρὶμ τῇ Ἱερουσαλὴμ σωτηρίαν προλέγει καὶ τὴν ἐσομένην ἐπὶ τοῦ Ναβουχοδονόσορ αἰχμαλωσίαν· Μακρὰν 10 (τὸ) κατοικούμενον ποίμνιον ἀνειμένον ἔσται ὡς ποίμνιον ἐγκαταλελειμμένον· καὶ ἔσται πολὺν χρόνον εἰς βόσκημα, καὶ ἐκεῖ ἀναπαύσονται. Καὶ μετὰ χρόνον οὐκ ἔσται ἐν αὐτῇ οὐθὲν χλωρὸν 11 διὰ τὸ ξηρανθῆναι. Αἰχμάλωτοί φησιν [ἀπαχ]θήσονται, καὶ ἔρημος αὐτῶν ἡ χώρα ἔσται, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπανήξουσι καὶ οἰκήσουσιν ἐν αὐτῇ· μετὰ [μέ]ντοι χρόνον ἄκαρπος ἔσται, καὶ οὐδὲ βλαστήσει χλωρὸν διὰ τὸ ξηρανθῆναι. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος τὴν ἐπὶ τοῦ [παρ]όντος τῶν Ἰουδαίων ἀκαρπίαν· οὐδὲν γὰρ τέθηλε παρ’ ἐκείνοις, ἐπειδὴ τὸν τῆς χάριτος ὑετὸν οὐκ εἰσδέχεται. (Γυν)αῖκες ἐρχόμεναι ἀπὸ θέας, δεῦτε· οὐ γὰρ λαός ἐστιν ἔχων σύνεσιν. Διὰ τοῦτο οὐ μὴ οἰκτείρῃ αὐτοὺς ὁ ποι(ής)ας αὐτούς, οὐδὲ ὁ πλάσας αὐτοὺς οὐ μὴ ἐλεήσῃ αὐτούς. Γυναῖκας καλεῖ τὰς τῶν ἐθνῶν πόλεις ἢ τὰς ἐν αὐταῖς ἐκκλησίας τὰς τῆς Ἱερουσαλὴμ θεωμένας τὴν ἐρημίαν, καὶ παρακελεύεται τὴν ἐκείνων ἀπιστίαν (φυγ)εῖν· συνιέναι γὰρ οὐκ ἐθέλουσι τὸ συμφέρον, οὗ δὴ χάριν καὶ συγγνώμης ἐστέρηνται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
12 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡ(μέρᾳ ἐ)κείνῃ συμφράξει κύριος ἀπὸ τῆς διώρυγος τοῦ ποταμοῦ ἕως Ῥινοκορούρων. Τοῦτο οἱ Ἄλλοι Ἑρμη[νευταὶ ἔφ]ασαν «ἀπὸ ὄρους τοῦ ποταμοῦ ἕως τοῦ χειμάρρου Αἰγύπτου καταπαύσει τὰ ῥεῖθρα.» Οὔτε γὰρ ποταμὸς [οὔτε διῶρυξ] ἡ ἀσέβεια ἀλλὰ χειμάρρους ἐξ ἐράνου συνιστάμενος καὶ πρόσκαιρον ἔχων τὴν σύστασιν. Ὑμεῖς (δὲ συν)αγάγετε τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ κατὰ ἕνα ἕνα. Τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις ὁ λόγος παρακελεύεται· αὐτοὶ (γὰρ τὰς) κατὰ τὴν οἰκουμένην περινοστοῦντες συναγωγὰς πρώτοις Ἰουδαίοις τὸν λόγον ἐκήρυττον καὶ τοὺς (τ)ῷ (θείω κηρύγ)ματι πειθομένους τῷ δεσπότῃ προσέφερον. 13 Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ σαλπίσουσι τῇ σάλπιγγι τῇ μεγάλῃ, καὶ ἥξουσιν οἱ ἀπολόμενοι ἐν τῇ χώρᾳ τῶν Ἀσσυρίων καὶ οἱ ἀπολόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ καὶ προσκυ(νή)- σου(σι τῷ) κυρίῳ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἅγιον ἐν Ἱερουσαλήμ. Σάλπιγγα μεγάλην ἐκάλεσε τὸ σωτήριον κήρυγμα· τῶν γὰρ τῆς ἀ(ληθείας) κηρύκων «εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα».
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὗτοι (τὰ πλανώ)μενα συναγαγόντες «πρόβατα ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ», συναγαγόντες δὲ καὶ τὰ «ἄλλα πρόβατα, (ἃ οὐκ ἔστιν) ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης», μίαν ποίμνην κατεςκεύασαν τῷ δεσπότῃ καὶ ταύτην νέμουσιν ἐν τῷ [ὄρει Σιών], τῆς θεολογίας αὐτοῖς ὑποδεικνύντες τὸ ὕψος. Καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλὴμ [...] εἰ ὀνομάζοι, οὐκ ἂν ἁμάρτοι [τῆς] 134 α ἀληθείας. Συνομολογεῖ δὲ τῷ θείῳ Δαυὶδ λέγοντι· «Ἀγαπᾷ κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ (σκη)νώματα Ἰακώβ.» Ταύτας δὲ ἡμεῖς ἀγαπήσωμεν τὰς πύλας καὶ ταύταις διηνεκῶς προσεδρεύσωμεν, ἵνα δι’ ἐκείνων εἰς τὴν τριπόθητον ἐκείνην εἰσέλθωμεν πόλιν χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ ἡ δόξα σὺν πνεύματι ἁγίῳ νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume VIIIΤΟΜΟΣ Η
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Η Ἐν τοῖς ἔναγχος ἑρμηνευθεῖσι τὰ κατὰ τὴν Ἱερουσαλὴμ προθεσπίσας καὶ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων προαγορεύσας τὸ κήρυγμα, τὰ συμβησόμενα ταῖς δέκα προλέγει φυλαῖς· 28 1 Οὐαὶ τῷ στεφάνῳ τῆς ὕβρεως, οἱ μισθωτοὶ Ἐφραίμ. Μισθωτοὺς Ἐφραὶμ τοὺς ἐπικούρους λέγει, τὴν Δαμασκὸν καὶ τοὺς ἄλλους Σύρους· τούτους γὰρ ἀεὶ κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐμισθοῦντο.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Στέφανον δὲ ὕβρεως τὴν ἀλαζονικὴν καλεῖ αὐτῶν βασιλείαν· καὶ τοῦ θεοῦ γὰρ ἀπέστησαν καὶ κατὰ τῶν ἀδελφῶν ἐφρόνουν μέγα. Οὕτω δὲ καὶ ὁ Σύμμαχος ἔφη· «Οὐαὶ στέφανος ὑπερηφανίας.» Τὸ ἄνθος τὸ ἐκπεσὸν τῆς δόξης ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοῦ ὄρους τοῦ παχέος, οἱ μεθύοντες ἄνευ οἴνου. Ἄνθος δόξης ἐκπεσὸν τὴν ἐξ [εὐ]ημερίας εἰς κακοπραγίαν μεταβολὴν ὠνόμασεν, κορυφὴν δὲ ὄρους παχέος τὸν Ἀσσύριον ἡγοῦμαι καλεῖσθαι διά τε τὸ ὕψος τῆς βασιλείας καὶ τὴν τῆς καρδίας παχύτητα, μέθην δὲ ἄνευ οἴνου τὴν τῶν εἰδώλων μανίαν. 2 Ἰδοὺ ἰσχυρὸν καὶ σκληρὸν παρὰ κυρίου ὁ θυμὸς κυρίου καὶ ὀργὴ ὡς χάλαζα καταφερομένη οὐκ ἔχουσα σκέπην, βίᾳ καταφερομένη, ὡς ὕδατος πολλοῦ πλῆθος σῦρον χώραν, τῇ γῇ ποιήσει ἀνάπαυσιν ταῖς χερσὶ 3 καὶ τοῖς ποσίν. Τοῦ θεοῦ τὴν ὀργὴν ἀπεικάζει χαλάζῃ σφο[δρο]τάτῃ κατά τινων φερομένῃ σκέπην οὐδεμίαν ἐχόντων καὶ χειμάρρῳ μεγίστῳ πλημμυροῦντι καὶ τὴν παρακειμένην παρασύροντι γῆν καὶ μὴ συγχωροῦντι μήτε τοῖς ποσὶ τῶν ἐμπιπτόντων στῆναι μήτε ταῖς χερσὶ διαν[ή]ξασθαι. Καὶ καταπατηθήσεται ὁ στέφανος τῆς ὕβρεως, οἱ μισθωτοὶ Ἐφραίμ. Τουτέστιν οἱ ἐπίκουροι αὐτοῦ, ἐφ’ οἷς ἐφρόνει μέγα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
4 Καὶ ἔσται τὸ ἄνθος τὸ ἐκπεσὸν τῆς ἐλπίδος τῆς δόξης αὐτοῦ ἐπ’ ἄκρου τοῦ ὄρους τοῦ ὑψηλοῦ ὡς πρόδρομον σύκου· ὃ ὁ ἰδὼν αὐτό, πρὶν ἢ εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ λαβεῖν αὐτό, θελήσει αὐτὸ καταπιεῖν. Τοῦ Σαλμανάσαρ ἐπελθόντος ταῖς δέκα φυλαῖς καὶ μέντοι καὶ τοῦ Σεναχηρὶμ ὕστερον, διέφυγόν τινες τὸν ἀνδραποδισμὸν ἐν τοῖς ὄρεσι λαθόντες, μετὰ δὲ τὴν τῶν πολεμίων ἀναχώρησιν ἐν μέρει τινὶ τῆς οἰκείας ᾤκησαν χώρας. Ταύτης ἦν καὶ ἡ Γαλιλαία· τῶν δέκα γὰρ ἦν αὕτη φυλῶν· «Χώρα» γάρ φησι «Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλίμ, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν.» Ἐκ ταύτης ἦν τῆς χώρας ὁ ἱερὸς τῶν ἀποστόλων χορός. Προλέγει τοίνυν ὡς ἀξιέραστοι πᾶσιν ἔσονται ὡς σῦκον πρώιμον ὅπερ λίαν ἐστὶ τοῖς θεωμένοις ἐπέραστον. 5 Τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἔσται κύριος Σαβαὼθ ὁ στέφανος τῆς ἐλπίδος ὁ πλακεὶς τῆς δόξης τῷ καταλειφθέντι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Τὸν ἀποστολικὸν ὑποδείξας χορὸν τὸν τούτων ὑποδείκνυσι δεσπότην· οὗτος γάρ φησι τὸν τῆς ὕβρεως στέφανον καταλύσας αὐτὸς ἔσται στέφανος δόξης τοῖς καταλειφθεῖσι τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Δόξα γὰρ τῶν πεπιστευκότων Ἰουδαίων μεγίστη τὸ ἐξ αὐτῶν βλαστῆσαι κατὰ σάρκα τὸν κύριον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
6 Καταλειφθήσονται γὰρ ἐν πνεύματι κρίσεως ἐπὶ κρίσιν, καὶ ἰσχὺν κωλύων ἀνελεῖν. Αὐτὸς γὰρ κωλύσας ἀναιρεθῆναι πάντας, ἐνίους ἐφύλαξε προορῶν ἅπαντα ὡς θεὸς καὶ κρίνων δικαίως. Τὸ δέ· ἐν πνεύματι κρίσεως ἐπὶ κρίσιν, ταύτην ἔχει τὴν διάνοιαν· καὶ τότε φησὶν ἔκρινεν αὐτοὺς σῶσαι καὶ πάλιν αὐτοὺς ἑτέρᾳ κρίσει φυλάττει. 7 Οὗτοι γὰρ οἴνῳ πεπ(λανη)μένοι εἰσίν· ἐπλανήθησαν διὰ τὸ σίκερα, ἱερεὺς καὶ προφήτης ἐξέστησαν διὰ τὸ σίκερα, κατεπόθησαν διὰ τὸν οἶνον, ἐσείσθησαν ἀπὸ τῆς μέθης τοῦ σίκερα, ἐπλανήθησαν· τοῦτό ἐστι τὸ φάσμα. Τρυφὴν αὐτῶν καὶ ἀσωτίαν κατηγορεῖ καὶ ταύταις τῶν ἄλλων κακῶν ἀνατίθησι τὴν αἰτίαν· τὸ δὲ καὶ χαλεπώτατον, ὅτι καὶ οἱ ἱερεῖς ταύτην τὴν νόσον ἐδέξαντο. Προφήτας δὲ τοὺς ψευδοπροφήτας καλεῖ. Σίκερα δὲ οἱ Λοιποὶ Ἑρμηνευταὶ «μέθυσμα» εἰρήκασιν· ἐγὼ δὲ οὐχ ἡγοῦμαι τὸ ἀπὸ τῶν φοινίκων κατασκευαζόμενον πό[μα] νῦν ὀνομάζεσθαι σίκερα ἀλλὰ τὸν ἡδύσμασι κεκραμένον οἶνον. Τὸ μέντοι φάσμα οὕτως ὁ Θεοδοτίων ἡρμήνευσεν· «Ἠγνόησαν ἐν τῇ μέθῃ, ἠσωτεύθησαν ὑπερόγκως»· καὶ οἱ Ἑβδομήκοντα δὲ διὰ τοῦ φάσματος [παραπ]αίοντας αὐτοὺς ἀπὸ τῆς μέθης ὑπέδειξαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
8 Ἀρὰ ἔδεται τὴν βουλὴν ταύτην· αὕτη γὰρ ἡ βουλὴ ἕνεκεν πλε(ονεξίας). Βουλὴν τὴν αἵρεσιν τῆς γνώμης ἐκάλεσεν, ἀρὰν δὲ τὴν τιμωρίαν. 9 Τίνι ἀνηγγείλαμεν κακὰ ἢ τί(νι 134 β ἀν)ηγγείλαμεν ἀγγελίαν; Οἱ ἀπογεγαλακτισμένοι ἀπὸ γάλακτος, οἱ ἀπεσπασμένοι ἀπὸ μαστοῦ. 10 Θλῖψις ἐπὶ θλῖψιν, προσδέχου [προσδέχου] ἔτι μικρόν· ἐλπὶς ἐπ’ ἐλπίδι ἔτι μικρόν. Ἐπειδὴ οἱ διακρίνειν εἰδότες τῶν ἡμετέρων οὐκ ἀκούουσι θεσπιςμάτων, τοῖς ἄρτι τοῦ γάλακτος ἀπαλλαγεῖσι τῶν κακῶν τὰς προρρήσεις προσφέρομεν. Τὸ δέ· ἔτι μικρὸν ἔτι μικρόν, τὴν μετ’ ὀλίγον ἐσομένην ἔφοδον τῶν πολεμίων ᾐνίξατο· τὸ δέ· ἐλπὶς [ἐπ’] ἐλπίδι, τὴν ἐπάλληλον τῶν κακῶν προσδοκίαν σημαίνει. 11 Διὰ φαυλισμὸν χειλέων διὰ γλώσσης ἑτέρας λαλήσουσι τῷ λαῷ τούτῳ 12 λέγοντες αὐτοῖς· Τοῦτο ἀνάπαυμα τῷ πεινῶντι καὶ τοῦτο σύντριμμα, καὶ οὐκ ἤθελον ἀκούειν. Γλῶσσαν ἑτέραν καλεῖ τὴν παραβολικὴν καὶ τροπικὴν τῶν προφητῶν διδασκαλίαν, φαυλισμὸν δὲ χειλέων τοὺς παρ’ αὐτῶν κατὰ τῶν προφητῶν γινομένους ψόγους.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ γὰρ τὰ σαφῶς λεγόμενα διέπτυον, συγκεκαλυμμένην αὐτοῖς καὶ παραβολικὴν προφητείαν προσέφερον, ἵνα ἐρευνᾶν τὸ τῶν λεγομένων ἀναγκαζόμενοι βάθος τὴν ἐντεῦθεν ὠφέλειαν καρπώσωνται. 13 Καὶ ἔσται αὐτοῖς τὸ λόγιον κυρίου· θλῖψις ἐπὶ θλῖψιν, ἐλπὶς ἐπ’ ἐλπίδι ἔτι μικρὸν ἔτι μικρόν, ἵνα πορευθῶσι καὶ πέσωσιν εἰς τὰ ὀπίσω καὶ συντριβήσονται καὶ κινδυνεύσουσι καὶ ἁλώσονται καὶ πεσοῦνται. Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἐβουλήθησάν τινα ὄνησιν ἀπὸ τῶν θείων λογίων καρπώσασθαι, δρέψονται θλῖψιν ἐπὶ θλῖψιν καὶ κακῶν προσδοκίαν διηνεκῆ καὶ τῶν προσδοκωμένων χαλεπῶν τὴν πεῖραν. Οἶμαι δὲ καὶ τοὺς λογισμοὺς αὐτῶν τὸν προφητικὸν αἰνίττεσθαι λόγον· ἤλπιζον γὰρ ἀπαλλαγήσεσθαι τῶν κακῶν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους· Ἔτι μικρὸν ἔτι μικρὸν καὶ λύσις ἔσται τῶν ἀλγεινῶν. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· «Οὐκ ἠθέλησαν ἀκοῦσαι, ἀλλ’ ἐγένετο αὐτοῖς ὁ λόγος κυρίου ἐντολὴ οὐκ ἐντολή, ἐντολὴ οὐκ ἐντολή, προσδοκία οὐ προσδοκία, προσδοκία οὐ προσδοκία, μικρὸν ἔτι μικρόν.» Τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν διὰ πάντων ᾐνίξατο καὶ τὴν τῆς γνώμης διχόνοιαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ποτὲ μὲν γὰρ τὰ θεῖα λόγια ὡς ἐντολὴν τοῦ θεοῦ κατεδέχοντο, ποτὲ δὲ αὐτῶν διέπτυον ὡς οὐκ ὄντων θείων. 14 Διὰ τοῦτο ἀκούσατε λόγον κυρίου, ἄνδρες τεθλιμμένοι καὶ οἱ ἄρχοντες τοῦ λαοῦ τούτου ἐν Ἱερουσαλήμ, 15 ὅτι εἴπατε· Ἐποιήσαμεν διαθήκην μετὰ τοῦ ᾅδου καὶ μετὰ τοῦ θανάτου συνθήκας. Συμφωνεῖ καὶ ταῦτα τοῖς προηρμηνευμένοις· τὴν ἀλαζονείαν γὰρ αὐτῶν καὶ τὴν ἄνοιαν διὰ τούτων ἐλέγχει· ἀεὶ γὰρ ἤλπιζον κρείττους ἔσεσθαι τῶν δεινῶν. Ἀντὶ δὲ τοῦ· ἄνδρες τεθλιμμένοι, οἱ Λοιποὶ Ἑρμηνευταὶ «ἄνδρες χλευασταὶ» τεθείκασιν· κατέπαιζον γὰρ τῶν διὰ τῶν προφητῶν προσφερομένων αὐτοῖς ἀπειλῶν. Τῆς δὲ Ἱερουσαλὴμ οὐχ ὡς ἀληθῶς ἄρχοντας τοὺς τοῦ Ἐφραὶμ ὀνομάζει, ἀλλ’ ὡς τοῦτο ἔσεσθαι φαντασθέντας· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τοῖς πρόσθεν ὁ προφήτης ἐδίδαξεν, ὅτι τὴν Δαυιτικὴν βασιλείαν ἐβουλεύσαντο καταλῦσαι καὶ τὸν υἱὸν Ταβεὴλ βασιλεῦσαι καὶ ὑπηκόους αὐτοὺς ἑαυτῶν καταστῆσαι. Καταιγὶς φερομένη ἐὰν παρέλθῃ, οὐ μὴ ἔλθῃ ἐφ’ ἡμᾶς· ἐθήκαμεν γὰρ ψεῦδος τὴν ἐλπίδα ἡμῶν καὶ τῷ ψεύδει σκεπασθησόμεθα. Ἀνδρῶν ἐστι μεμηνότων ταῦτα τὰ ῥήματα καὶ κατ’ αὐτῆς τοῦ θεοῦ τῆς δίκης θρασυνομένων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
16 Διὰ τοῦτο τάδε λέγει κύριος ὁ θεός· Ἰδοὺ ἐγὼ (ἐμ)βάλλω εἰς τὰ θεμέλια Σιὼν λίθον πολυτελῆ ἐκλεκτὸν ἀκρογωνιαῖον ἔντιμον θεμέλιον εἰς τὰ θεμέλια (αὐτῆς), καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ. Ἀνοίας ἐσχάτης εἶναι νομίζω τὸ ταύτην τῷ Ἐζεκίᾳ προσαρμόζειν τὴν προφητείαν· εἰς ἄνθρωπον γὰρ πιστεύειν οἱ θεῖοι ἀπαγορεύουσι λόγοι· «Μὴ πεποίθατε» γάρ φησιν 6(ἐπὶ ἄρ)χοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία», καί· «Ἐπικατάρατος ἄνθρωπος ὃς τὴν ἐλπίδα (ἔχ)ει ἐπ’ ἄνθρωπον», (καί· «Ἀγα)θὸν (πεποι)θέναι ἐπὶ κύριον ἢ πεποιθέναι ἐπ’ ἄνθρωπον», ἐνταῦθα δὲ ὁ προφητικὸς ἐπαινεῖ λόγος τὸν εἰς τὸν λίθον τοῦτον πιστεύοντα. (Ἀκρογωνι)αῖος δὲ λίθος ὁ δεσπότης Χριστὸς «ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἕν», ὁ ἐν αὐτῷ τοὺς ἐξ ἐθνῶν καὶ τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ (συν)άψας (κα)ὶ ἕνα λαὸν ἀποφήνας. Αὐτὸς δὲ καὶ θεμέλιος κέκληται·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Θεμέλιον γάρ» φησιν «οὐδεὶς ἄλλον δύ(νατ)αι (θεῖναι) παρὰ τὸ κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός.» Ἐπειδὴ γὰρ ἠπείλουν οἱ τῶν δέκα φυλῶν καταλύειν τὴν Δαυιτικὴν [βασι]λείαν, τὸ ἄμαχον αὐτῆς ὑποδείκνυσι καὶ τὸν ἐκεῖθεν δίχα χειρῶν τμηθησόμενον προθεσπί[ζει] λίθον, [ὃς] ἐγένετο ὄρος μέγα καὶ τὴν οἰκουμένην ἐκάλυψεν. 17 Καὶ θήσω κρίσιν εἰς ἐλπίδα, τὴν δὲ ἐλε(ημοσύνην) μου εἰς σταθμούς. Τοῦτο ὁ Σύμμαχος οὕτω ἡρμήνευσεν· «Καὶ θήσω κρίμα εἰς σπαρτίον καὶ (δικ)αιοσύνην εἰς διαβήτην.» Ἀντὶ τοῦ· Δικαίαν κατὰ τῶν ἀντιλεγόντων ἐξοίσω ψῆφον. Καὶ γὰρ ὁ 135 α διαβήτης ἴσην δείκνυσι τῶν λίθων τὴν ἐπιφάνειαν, καὶ ἡ σπάρτος διευθύνει τῆς οἰκο[δομίας τοὺς σταθμούς. Διὰ] τούτων τοίνυν ἔδειξε τῆς ψήφου τὸ δίκαιον. Ἐντεῦθεν καὶ τὴν τῶν Ἑβδομήκοντα ἑρμηνείαν νοήσωμεν· [ἐλ]πί[δα] φησὶ δικαίαν κρίσιν καὶ ἐλεημοσύνην τῷ δικαίῳ συγκεκραμένην. Καὶ γὰρ ὁ τῆς θύρας σταθμὸς διὰ τῶν οἰκο[δομικῶν] ὀργάνων ἐδέξατο τὴν εὐθύτητα. Καὶ οἱ πεποιθότες μάτην ψευδεῖς· ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡμᾶς καταιγίς, 18 μὴ καὶ ἀφέλῃ ὑμῶν τὴν διαθήκην τοῦ θανάτου, καὶ ἐλπὶς ὑμῶν πρὸς τὸν ᾅδην οὐ μὴ ἐμμείνῃ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
καταιγὶς φερομένη ἐὰν ἐπέλθῃ, ἔσεσθε αὐτῇ εἰς καταπάτημα· 19 ὅταν ἐπέλθῃ, λήψεται ὑμᾶς. Καὶ ταῦτα οὕτως ὁ Σύμμαχος τέθεικεν· «Καὶ ὁ προμαχὼν ὁ διὰ τὴν χάλαζαν, ἡ πεποίθησις ἡ ψευδὴς καὶ ἡ σκέπη ἡ διὰ τὸ ὕδωρ ἐπικλύσει· καὶ ἐξαλειφθήσεται ἡ συνθήκη ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν θάνατον καὶ ἡ προσφυγὴ ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν ᾅδην.» Οὐδὲν ὑμᾶς φησιν ἀπαλλάξει τῶν ἐπιφ[ερο]μένων δεινῶν, ἀλλ’ ἐλεγχθήσεται τῆς ἐλπίδος ὑμῶν τὸ μάταιον. Ὅτι πρωὶ πρωὶ παρελεύσεται, ἡμέρας καὶ ἐν νυκτὶ ἔσται ἐλπὶς πονηρά. Πρωὶ πρωὶ τὴν ταχύτητα λέγει καὶ προλέγει τὰ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ ἐπενεχθησόμενα αὐτοῖς κακά. Μάθετε ἀκούειν 20 στενοχωρούμενοι. Δι’ αὐτῶν μαθήσεσθε τῶν πραγμάτων μετὰ κατ[ανύ]ξεως τὸν προφητικὸν ἐπαινεῖ[ν] λόγον. Οὐ δυνάμεθα μάχεσθαι, αὐτοὶ δὲ ἀσθενοῦμεν τοῦ ἡμᾶς συναχθῆναι. 21 Ὥσπερ ἐν τῷ ὄρει τῶν διακοπῶν ἀναστήσεται κύριος [ὡς] ἐν τῇ φάραγγι Γαβαών, μετὰ θυμοῦ ποιήσει τὰ ἔργα αὐτοῦ, πικρίας ἔργα. Ἱστορίας ἡμᾶς ἀνέμνησεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τοῦ μακαρίου γὰρ Ἰησοῦ τοῦ Ναυὴ στρατηγοῦντος καὶ τοῖς πέντε [βασι]λεῦσι πολεμοῦντος, οἳ κατὰ τῶν Γαβαωνιτῶν ἐπεστράτευσαν, ἐπήμυνε προφανῶς καὶ αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων θεὸς [νι]φάδας λίθων χαλάζης ἄνωθεν κατ’ αὐτῶν σφενδονήσας. Οὕτως φησὶ καὶ νῦν δείξει τὴν τιμωρητικὴν αὐτοῦ δύναμιν. Ὁ δὲ θυμὸς αὐτοῦ ἀλλοτρίως χρήσεται, καὶ ἡ πικρία αὐτοῦ ἀλλοτρία. Οὐκέτι γὰρ ὑμῶν ὡς οἰκείου προμηθεῖται (λαοῦ), ἀλλ’ ὡς κατ’ ἐκείνων τῶν παντάπασιν αὐτὸν ἠγνοηκότων χρήσεται καθ’ ὑμῶν τῷ θυμῷ. 22 Καὶ ὑμεῖς μὴ εὐφρανθ(είητε), μηδὲ ἰσχύσουσιν ὑμῶν οἱ δεσμοί· διότι συντετελεσμένα καὶ συντετμημένα πράγματα ἤκουσα παρὰ κυρίου (Σα)βαὼθ ἃ ποιήσει ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Δεσμοὺς τὸ θράσος ἐκάλεσεν. Παρεγγυᾷ δὲ αὐτοῖς μὴ εὐφραίνεσθαι (μη)δὲ τῇ οἰκείᾳ δυνάμει θαρρεῖν· ἃ γὰρ προεῖπον, παρὰ τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ ἀκήκοα· ἀψευδὴς δὲ ὁ θεῖος λόγος. 23 Ἐνωτίζεσθε καὶ (ἀκούετε) τῆς φωνῆς μου, προσέχετε καὶ ἀκούετε τοὺς λόγους μου. 24 Μὴ ὅλην τὴν ἡμέραν μέλλει ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾶν; ἢ σπ(όρον) προετοιμάσει πρὸ τοῦ ἐργάσαι τὴν γῆν αὐτοῦ;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
25 Καὶ ὅταν αὐτῆς ὁμαλίσῃ τὸ πρόσωπον, τότε σπείρει μικρὸν μελάνθιον (καὶ κύ)μινον, καὶ πάλιν σπείρει πυρὸν καὶ κριθὴν καὶ κέγχρον καὶ ζειὰν ἐν τοῖς ὁρίοις σου. Ἀπειλήσας ταῖς δέκα φυλαῖς τὴν [τιμωρίαν] πρὸς τοὺς τὴν Ἱερουσαλὴμ κατοικοῦντας μεταφέρει τὸν λόγον καὶ παρακελεύεται αὐτοῖς προθύμως τῆς προφ[ητείας] ἀκούειν καὶ δείκνυσι τὸν μὲν γεωργὸν οὐκ ἀεὶ γεωργοῦντα αὐτῶν τὰς ψυχὰς καὶ κατασπείροντα. Με[λάνθιον] καὶ κύμινον αὐτοὺς καλεῖ, τὰ δὲ ἄλλα σπέρματα τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Ὥσπερ γὰρ ὁ ἐκ πυρῶν καὶ κριθῶν [καὶ] ζειῶν ἄρτος τὸ κύμινον δεχόμενος καὶ τὸ μελάνθιον ἡδίων γίνεται, οὕτω διὰ τούτων τοῖς ἄλλοις ἔθνεσιν ὁ θεὸς τὴν ὠφέλειαν ἐπόριζεν. Διὰ τοῦτο καὶ τοὺς ἱεροὺς ἀποστόλους ἅλας ὠνόμασεν, δηλονότι τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους σῖτον κ[εκληκώς]. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς διδάσκει σαφέστερον· 26 Καὶ παιδευθήσῃ κρίματι θεοῦ καὶ εὐφρανθήσῃ. Σέ φησι (πατρικῶς), παι(δε)ύσω, οὐ δικαστικῶς κολάσω.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
27 Οὐ γὰρ μετὰ σκληρότητος καθαίρεται τὸ μελάνθιον, [οὐδὲ τροχὸς ἁμάξης περιάξει ἐπὶ τὸ κύμινον, ἀλλὰ ῥάβδῳ τινάσσεται τὸ μελάνθιον,] τὸ δὲ κύ(μινον βακ)τηρίᾳ, 28 καὶ μετὰ ἄρτου βρωθήσεται. Ὑμᾶς φησι δίκην μελανθίου καὶ κυμίνου ῥάβδῳ παίω, τοὺς (δὲ) Ἀσσυρίους ὡς ζειὰς καὶ κριθὰς πρίονι δι’ ἁμάξης λεπτυνῶ. Οὐ γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα ὑμῖν ὀργισθήσομαι, οὐδὲ φωνὴ τῆς πικρίας μου καταπατήσει ὑμᾶς. Ἀντὶ τοῦ· ὥσπερ τοὺς [Ἀσσυρίους]. Ταύτης δὲ ἀπέλαυον τῆς μακροθυμίας Ἰουδαῖοι, ἡνίκα ἦσαν μελάνθιον καὶ κύμινον καὶ 6(ἄμπελος εὐκλη)ματοῦσα». Ἐπειδὴ δὲ ἀντὶ τούτων ἀκάνθας ἐβλάστησαν, ταῖς Ῥωμαϊκαῖς καὶ αὐτοὶ παρ[εβλήθησαν ἁ]μάξαις. Ὁ μέντοι προφήτης, ὥσπερ ἐπὶ τῆς τιμωρίας τῶν δέκα φυλῶν εἴρηκε παρ[ὰ τοῦ θεοῦ τῶν] ὅλων δεδέχθαι τὴν ψῆφον, οὕτω κἀνταῦθα· 29 Καὶ ταῦτα παρὰ κυρίου Σαβαὼθ ἐξῆλθε τὰ (τέρατα). [Εἶτα] συμβουλὴν ἐπάγει· Βουλεύσασθε, ὑψώσατε ματαίαν παράκλησιν. Τοῦτο δὲ ὁ (Σύμμαχος) [οὕτω] τέθεικεν· «Καὶ τοῦτο παρὰ κυρίου δυνάμεων ἐξῆλθε, παρεδόξασε βουλήν, ἐμεγάλυνε σωτηρίαν.» [Παρὰ δόξαν] φησὶν ἔδειξεν ἀγαθότητα καὶ παρ’ ἀξίαν ἡμῖν δέδωκε σωτηρίαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Κατὰ [δὲ τοὺς Ἑβδομήκοντα 135 β αἰνίττεται] ὁ λόγος τὴν ἐσομένην αὐτῶν πανωλεθρίαν· οὐκ ἀνεχόμενοι γὰρ τῆς προφητικῆς διδας[καλί]ας ἀλλὰ τὴν ἐναντίαν ὁδεύσαντες μάτην ἐψυχαγωγοῦντο ταῖς ἀγαθαῖς ὑποσχέσεσιν. Ἐφ’ ἑτέραν [ἐν]τεῦθεν ὁ προφήτης πρόρρησιν μεταβαίνει καὶ τῆς Μωαβίτιδος προλέγει τὰς συμφοράς· 29 1 Οὐαὶ Ἀριὴλ Ἀριὴλ πόλις ἣν Δαυὶδ ἐπολέμησεν. Ἀριὴλ ἡ Ἀρεόπολις καλεῖται· τῆς δὲ Μωαβίτιδός ἐστιν αὕτη [πόλ]ις ἐπίσημος. Συναγάγετε γενήματα ἐνιαυτὸν ἐπὶ ἐνιαυτόν. Ἑορταὶ συγκρουσθήσονται· φάγεσθε γὰρ σὺν Μωάβ. 2 Ἐκ(θλί)ψω δὲ Ἀριήλ. Μωὰβ τὴν Χαραχμωβὰν καλεῖ. Προμηνύει δὲ ὁ λόγος τὴν ἐσομένην πολιορκίαν. Ἐν ταύταις [γὰρ χρὴ] διαφερόντως ἔνδον ἔχειν τῶν περιβόλων τῶν ἀναγκαίων τὴν χρείαν. Καὶ ἔσται αὐτῆς ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ πλοῦ- (τος ἐμ)οί. 3 Καὶ κυκλώσω ὡς Δαυὶδ ἐπὶ σὲ καὶ βαλῶ ἐπὶ σὲ χάρακα καὶ θήσω ἐπὶ σὲ πύργους. Φασί τινες μετὰ [τὴν] ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον τοὺς Ἰουδαίους σύμμαχον ἔχοντας τὴν θείαν ῥοπὴν καταλῦσαι τοὺς Μω[αβίτ]ας. Καὶ ὁ προφητικὸς δὲ τοῦτο αἰνίττεται λόγος· Ἔσται γὰρ αὐτῆς φησιν ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ πλοῦτος ἐμοί, τουτέστιν εἰς τὸν ἐμὸν κομισθήσεται ναόν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
4 Καὶ ταπεινωθήσονται εἰς τὴν γῆν οἱ λόγοι σου κάτω, καὶ ταπεινωθήσῃ· εἰς (τὴν γῆν) λαλήσεις, καὶ εἰς τὴν γῆν οἱ λόγοι σου καταδύσονται, καὶ ἔσται ὡς οἱ φωνοῦντες ἐκ τῆς γῆς ἡ φωνή σου, καὶ πρὸς (τὸ ἔδ)αφος ἡ φωνή σου ἀσθενήσει. Ἐπειδὴ βλάσφημα κατὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἐφθέγγοντοτὸν Χαμὼς γὰρ ἐνόμι[ζον κρείττονα] καὶ διὰ τοῦτο κατεγέλων τῶν Ἰουδαίων τὸν τῶν ὅλων προσκυνούντων θεόν, ἀπειλεῖ αὐτοῖς δουλείαν καὶ δει[λίαν] καὶ ἀφάνειαν. Τοὺς δὲ ἐκ τῆς γῆς φωνοῦντας τοὺς δαίμονας λέγει τοὺς ἐν τύπῳ νεκρῶν φαινομένους καὶ [φαι]ὰ φθεγγομένους. Τούτοις ἀπεικάζει τῶν Μωαβιτῶν τὴν φωνήν. Ἀπεικάζει δὲ αὐτῶν καὶ τὴν δυναστείαν [καὶ] τὴν εὐπορίαν κονιορτῷ τοίχου καταλυομένου καὶ κόνει ὑπὸ λαίλαπος φερομένῃ. 5 Καὶ ἔσται ὡς στιγμὴ 6 παρὰ (κυρίου) Σαβαώθ. Ἐν ἀκαρεῖ φησι καὶ συντόμως τὸν ὄλεθρον δέξεται. Ἐπισκοπὴ γὰρ ἔσται αὐτῆς μετὰ (βρ)οντῆς καὶ σεισμοῦ καὶ φωνῆς μεγάλης καὶ καταιγίδος φερομένης καὶ φλογὸς πυρὸς κατεσθιούσης. Τοῦτο [καὶ κατ’] ἄλλων ἐθνῶν πεποίηκεν ὁ θεός, καὶ σαφῶς ἡμᾶς αἱ παλαιαὶ διδάσκουσιν ἱστορίαι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα ὀνείρῳ [ἀπ]εικάζει τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν δυναστείαν τῶν κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ στρατευσάντων· 8 Ἔσονται γάρ φησιν ὡς (οἱ ἐν τ)ῷ ὕπνῳ πίνοντες καὶ ἐσθίοντες, καὶ ἐξαναστάντων μάταιον τὸ ἐνύπνιον αὐτῶν· καὶ ὃν τρόπον ἐνυπνι(άζε)ται ὁ διψῶν ὡς ὁ πίνων καὶ ἐξαναστὰς ἔτι διψᾷ, ἡ δὲ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς κενὸν ἤλπισεν, οὕτως ἔσται ὁ πλοῦ(τος ἁ)πάντων τῶν ἐθνῶν, ὅσοι ἐπεστράτευσαν ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐπὶ τὸ ὄρος Σιών. Συνάπτει τῇ κατὰ τῶν Μω[αβιτ]ῶν προρρήσει καὶ τὰ κατὰ τοῦ Σενναχηρὶμ συμβεβηκότα· καὶ γὰρ ἐκεῖνος ἀπόνως ἐλπίσας ἀνά[στ]ατον ποιήσειν τὴν Ἱερουσαλὴμ οὐ μόνον οὐ δέδρακεν ἅπερ ἤλπισεν ἀλλὰ καὶ πέπονθεν ἅπερ οὐκ ἤλπισεν· καὶ ἐῴκει [οὕτω]ς τῷ πεινῶντι μὲν καὶ διψῶντι, ὄναρ δὲ ἐσθίοντι καὶ πίνοντι, μετὰ δὲ τὴν ἐγρήγορσιν τῆς ἀπά[της α]ἰσθανομένῳ· οὕτω γὰρ κἀκεῖνος μετὰ τὸν ὄλεθρον τῶν πολλῶν μυριάδων αἴσθησιν τῆς οἰκείας [ἔσχεν] ἀσθενείας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
9 Θαυμάσατε καὶ ἔκστητε καὶ ἀπατήθητε καὶ ὑπεραπατήθητε καὶ μεθύσθητε οὐκ ἀπὸ (οἴνου) καὶ κραιπαλήσατε οὐκ ἀπὸ σίκερα οὐδὲ ἀπὸ οἴνου κινούμενοι, 10 ὅτι πεπότικεν ὑμᾶς κύριος πνεῦμα (κατανύ)ξεως καὶ καμμύσει τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ τῶν ἀρχόντων ὑμῶν καὶ τῶν προφητῶν ὑμῶν (τῶν ὁρ)ώντων τὰ κρυπτά. Ἀντὶ τοῦ κατανύξεως «καρώσεως» μὲν ὁ Σύμμαχος τέθεικεν, ὁ δὲ Θεοδοτίων «ἐκστάσεως», [ὁ δὲ] (Ἀκύλα)ς «καταφορᾶς». Τὸν ὄλεθρον τοῦ Ἀσσυρίου θαυμάσαντες Ἰουδαῖοι ἤλπισαν ἀεὶ κρείττους ἔσεσθαι [τῶν πολεμούν]των. Ταύτην καλεῖ ὁ προφητικὸς λόγος ἀπάτην. Ὁ δὲ θεὸς αὐτοὺς λέγεται καρῶσαι ἢ ἐκστῆσαι, παρὰ [πᾶσαν] ἐλπίδα τὴν παράδοξον αὐτοῖς ἐκείνην δωρησάμενος σωτηρίαν. Ἔδει δὲ αὐτοὺς συνειδέναι ὡς [φειδοῦς τη]νικαῦτα παρέσχον ἀφορμὴν τῇ θείᾳ φιλανθρωπίᾳ μεταμελείᾳ χρησάμενοι. Μετὰ δὲ ταῦτα τὴν [ὑπερ]βάλλουσαν ἀσπασάμενοι πονηρίαν οὐκ εἰκότως ἐθάρρουν τῇ θείᾳ φιλανθρωπίᾳ. Ἑαυτοὺς τοίνυν ἠ[πάτησαν] τῆς θείας οἰκονομίας τὴν σοφίαν οὐκ ἐθελήσαντες συνιδεῖν. Οὗ δὴ χάριν φησίν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
11 Καὶ ἔσται ὑμῖν (πάντα τὰ ῥήμα)τα ταῦτα ὡς οἱ λόγοι τοῦ βιβλίου τοῦ ἐσφραγισμένου, ὃ ἐὰν δῶσιν αὐτὸ (ἀνθρώπῳ ἐπιστα)μένῳ γράμματα λέγοντες αὐτῷ· Ἀνάγνωθι ταῦτα, καὶ ἐρεῖ· Οὐ δύναμαι ἀναγνῶναι, 136 α ἐσφράγισται γάρ· 12 καὶ δοθήσεται τὸ βιβλίον τοῦτο εἰς χεῖρας ἀνθρώπου μὴ ἐπισταμένου γράμματα καὶ (ἐροῦσιν) αὐτῷ· Ἀνάγνωθι ταῦτα, καὶ ἐρεῖ· Οὐ δύναμαι ἀναγνῶναι, οὐκ ἐπίσταμαι γράμματα. Τὸ ἀπειθὲς αὐτῶν καὶ ἀντίλο[γον] καὶ ἀσύνετον διὰ τούτων τῶν λόγων ἐδήλωσεν. Προλέγει δὲ ὅμως καὶ ἕτερόν τι ὁ θεῖος λόγος. Πάλαι γὰρ τὰς περὶ τοῦ κυρίου προρρήσεις οὔτε Ἰουδαῖοι συνορᾶν ἠδύναντο κεκαλυμμένας καὶ οἱονεὶ σφραγίδων ἐντὸς ἀποκειμένας οὔτε τὰ ἔθνη τὰ προφητικὰ μὴ ἐπιστάμενα γράμματα· μετὰ μέντοι τὴν δεσποτικὴν ἐπιφάνειαν ἀφαιρεθεισῶν τῶν σφραγίδωντὰ γὰρ πράγματα μαρτυρεῖ τοῖς λόγοις καὶ πλεῖστοι ἐξ Ἰουδαίων τῶν προρρήσεων ἔμαθον τὴν διάνοιαν καὶ τὰ ἔθνη μεμάθηκε τῆς εὐσεβείας τὰ γράμματα καὶ ἀναγινώσκουσι τὸ βιβλίον, ὃ τοῖς ἀπιστοῦσι τῶν Ἰουδαίων ἐσφραγισμένον ἔτι μεμένηκεν. Πρῶτος δὲ αὐτὸς ὁ κύριος τὰς τῆς προφητ[είας] περιεῖλε σφραγῖδας·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
εἰσελθὼν γὰρ εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ λαβὼν τὸν προφήτην Ἡσαί̈αν καὶ ἀναγνούς· «Πνεῦμα κυρίου ἐπ’ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν κα(ρδί)αν, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν» καὶ τὰ ἑξῆς ἐπήγαγεν· «Σήμερον ἐπληρώθη ἡ γραφὴ αὕ(τη) ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.» Ὁ μέντοι προφήτης, μᾶλλον δὲ ὁ τούτου θεός, καὶ ἑτέραν αὐτοῖς ἐπάγει κατηγορίαν· 13 Εἶπε γάρ φησι κύριος· Ἐγγίζει μοι ὁ λαὸς οὗτος, τῷ στόματι αὐτῶν καὶ ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν τιμῶσί με, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· μάτην δὲ σέβονταί με διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. Καὶ ταύτης τῆς μαρτυρίας ὁ κύριος ἐμνημόνευσε τῶν Φαρισαίων κατηγορῶν καὶ διδάσκων ὡς τοῦ θείου νόμου καταφρονοῦντες ἰδίαις ἐχρῶντο νομοθεσίαις. Καὶ ὁ προφήτης δὲ Ἱερεμίας κατηγορεῖ αὐτῶν λέγων· «Ἐγγὺς εἶ τοῦ στόματος αὐτῶν καὶ πόρ(ρω) ἀπὸ τῶν νεφρῶν αὐτῶν» [καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ· «Καὶ ἠγάπησαν αὐτὸν ἐν τῷ στόματι αὐτῶν] καὶ τῇ γλώσσῃ αὐτῶν ἐψεύσαντο αὐτῷ.» Αἰνίττεται δὲ διὰ τούτων τῆς ἀρνήσεως τὴν ὀξύτητα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὥσπερ γὰρ ἡ γλῶσσα πελάζει τοῖς χείλεσιν, οὕτως φησὶ τῇ ὁμολογίᾳ αὐτῶν ἡ ἄρνησις. 14 Διὰ τοῦτο ἰδοὺ προσθήσω τοῦ μεταθεῖναι τὸν λαὸν τοῦτον καὶ μεταθήσω αὐτοὺς μεταθέσει. Οὐ γὰρ μόνον (εἰς) Βαβυλῶνα ἀπάξω, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διασπερῶ. Καὶ ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν αὐτοῦ καὶ τὴν σύνεσιν τῶν [συνετῶν] αὐτοῦ κρύψω. Φροῦδα γὰρ τὰ τῶν Φαρισαίων καὶ γραμματέων· ἀνοίας γὰρ ἦν πλήρης ἡ δοκοῦσα σοφία. 15 Οὐαὶ τοῖς βαθέως ποιοῦσι βουλὴν καὶ οὐ διὰ κυρίου, οἱ ἐν κρυφῇ βουλὴν (ποι)οῦντες, καὶ ἔσται ἐν σκότει τὰ ἔργα αὐτῶν, καὶ ἐροῦσιν· Τίς ἡμᾶς ἑώρακε καὶ τίς ἡμᾶς γνώσεται, 16 οἷα ἡ(μεῖς) ποιοῦμεν; Ταῦτα καὶ κοινὴν ἔχει κατηγορίαν κατὰ τῶν οἰομένων λήσειν τὸν τῶν ὅλων ἔφορον ὀφ[θαλμὸν] καὶ ἰδίαν γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οἳ δόλῳ χρησάμενοι συνεργῷ πολλὰς ἐρωτήσεις τῷ σωτῆρι [προσέ]- φερον πειρώμενοι, ᾗ φησιν ὁ εὐαγγελιστής, παγιδεῦσαι αὐτὸν ἐν λόγῳ, ἀλλὰ καὶ συμβούλιον πολλάκις ἔλαβον, ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν. Ἀλλ’ ὅμως καὶ τούτοις καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι τοῖς οἰομένοις ἀγνοεῖν τὸν θεὸν [τὰ] κρύβδην γινόμενα τὸ πανάγιον πνεῦμα διὰ τοῦ προφήτου φησίν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐχ ὡς ὁ πηλὸς τοῦ κεραμέως λογι(σθήσε)σθε; Μὴ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι· Οὐ συνετῶς με ἔπλασας; καὶ τὸ ποίημα τῷ ποιήσαντι· Οὐ (συνε)τῶς με ἐποίησας; Πῶς οἷόν τέ φησι τὸν κεραμέα τὸν πηλὸν ἀγνοεῖν; Εἰ δὲ ἐκεῖνος οἶδεν ὁ διαπλά[στης, πόσῳ] μᾶλλον ἐγὼ τοῦ κεραμέως ὁ ποιητής. Ἀλλ’ ὁ μὲν πηλὸς οὐκ ἀντιλέγει τῷ κεραμεῖ οὐδὲ τῆς ἐκείνου [ἐργασίας κα]τηγορεῖκαὶ ταῦτα τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ φύσιν ἔχων· ἐκ πηλοῦ γὰρ κἀκεῖνος, ὑμεῖς δὲ ἀντιτείν[ετε τῷ θεῷ]. Μάθετε τοίνυν τὴν ἐντεῦθεν ὑμῖν ἐσομένην βλάβην· ὥσπερ γὰρ ὁ κεραμεὺς τὰ ἤδη πλασθέντα καὶ (μηδέπω) πυρὶ ὁμιλήσαντα ἀνασκευάσαι δύναται καὶ πάλιν ἕτερα ἀντ’ ἐκείνων κατασκευάσαι, οὕτως (ἐγὼ μὲν) ὑμᾶς ἀπώσομαι, τὰ δὲ ἔθνη προσλήψομαι καὶ τὴν ἐν ὑμῖν ἀνθοῦσαν πνευματικὴν χάριν εἰς ἅπας(αν τῶν) ἀνθρώπων μεταθήσω τὴν φύσιν. Τοῦτο γὰρ διὰ τῶν ἑξῆς δεδήλωκεν· 17 Οὐχὶ ἔτι μικρὸν καὶ μετατε(θήσεται ὁ Λί)βανος ὡς τὸ ὄρος τὸ Χερμὲλ καὶ ὁ Χερμὲλ εἰς δρυμὸν λογισθήσεται; Λίβανον τὰ ἔθνη καλεῖ διὰ τὴν (προτέραν) ἀσέβειαν, καὶ αὐτὸ δὲ τὸ ὄρος οὐκ Ἰουδαίων ἦν ἀλλ’ ἐθνῶν. Χερμὲλ δὲ τὸν Κάρμηλον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὄρο(ς δὲ τοῦτο πο)λυφόρον καὶ πολύκαρπον ἐν τῇ τοῦ Ἰσραὴλ κείμενον χώρᾳ. Τροπικῶς τοίνυν διδάσκει τὴν τῶν (ἐθνῶν καὶ τῶν Ἰουδαίων 136 β ἐν)αλλαγήν· δοθήσεται γάρ φησι τῷ Λιβάνῳτουτέστι τοῖς ἔθνεσινἡ τοῦ Καρμήλου τουτέστι τῶν Ἰουδαίων[εὐ]καρπία, ὁ δὲ Κάρμηλος τουτέστιν Ἰουδαῖοιδρυμὸς ἔσονται ἄκαρπος. Καὶ ὁρῶμεν τὴν τῆς προφητείας ἀλήθειαν· καὶ γὰρ καὶ κατὰ τὸ πλῆθος καὶ κατὰ τὴν ἀκαρπίαν μιμοῦνται δρυμόν. 18 Καὶ ἀκούσονται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ κωφοὶ λόγους βιβλίου. Οἱ μὴ εἰδότες γράμματα, οἱ ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότες, οἱ μὴ δυνάμενοι διαγνῶναι τὸν προφητικὸν χαρακτῆρα, οὗτοι τούτων ἐπακούσονται προθύμως τῶν λόγων. Καὶ οἱ ἐν τῷ σκότει καὶ οἱ ἐν τῇ ὁμίχλῃ ὀφθαλμοὶ τυφλῶν ὄψονται. Ἀληθῶς ἦσαν ἐν σκότῳ καὶ ὁμίχλῃ καθήμενοι τὴν κτίσιν ὁρῶντες καὶ τὸν ταύτης ποιητὴν ἀγνοοῦντες, ἀλλ’ ὅμως καὶ οὗτοί φησιν ὄψονται τῆς ἀληθείας τὸ φῶς. 19 Καὶ ἀγαλλιάσονται πτωχοὶ διὰ (κύριον ἐν) εὐφροσύνῃ. Τοὺς αὐτοὺς καὶ πτωχοὺς ὀνομάζει τοῦ παναγίου πνεύματος τὴν εὐπορίαν οὐκ ἐσχηκότας. Καὶ οἱ (ἀπ)ελπισμένοι τῶν ἀνθρώπων πλησθήσονται εὐφροσύνης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀπεγνωσμένοι γὰρ ὑπὸ Ἰουδαίων παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἀπέλαυσαν. 20 Ἐξέλιπεν ἄνομος, καὶ ἀπώλετο ὑπερήφανος, καὶ ἐξωλοθρεύθησαν οἱ ἀνομοῦντες ἐπὶ κακίᾳ 21 καὶ οἱ ποιοῦντες ἁμαρτεῖν ἀνθρώπους ἐν λόγῳ. Τῶν ἐθνῶν προθεσπίσας τὴν σωτηρίαν προλέγει καὶ τῶν ἀπιστησάντων Ἰουδαίων τὴν τιμωρίαν. Διαφερόντως δὲ αὐτῶν τῶν ἀρχιερέων καὶ γραμματέων κατηγορεῖ· οὗτοι γὰρ ἁμαρτάνειν τῇ γλώττῃ [τοὺς] ὑπηκόους ἠνάγκαζον· καὶ μάρτυς ὁ εὐαγγελιστὴς διδάσκων ὡς ἐκέλευσαν ἅπαντας τοὺς ὁμολογοῦντας [τὸν σωτῆρα] Χριστὸν ἀποσυναγώγους γενέσθαι. Πάντας δὲ τοὺς ἐλέγχοντας ἐν πύλαις πρόσκομμα θήσουσι καὶ ἐπλα(γίας)αν ἐν ἀδίκοις δίκαιον. Οὕτω φησὶν ἔφευγον τοὺς μετὰ παρρησίας ἐλέγχοντας, ἐκκλίνοντες λίθον ἐν μέ[σῳ] κείμενον καὶ προσπ[τ]αίειν παρασκευάζοντα. Καὶ μέντοι καὶ τοῖς ἀπατηλοῖς αὐτῶν λόγοις τοὺς ἁπλότητι συζῶντας [ἀπέτρ]επον τῆς εὐθείας ὁδοῦ. 22 Διὰ τοῦτο τάδε λέγει κύριος ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακώβ, ὃν ἀφώρισεν ἐξ Ἀβραάμ. [Πολλῶν ἐ]γένετο παίδων Ἀβραὰμ ὁ πατριάρχης πατήρ· καὶ γὰρ Ἰσμαὴλ ἐξ Ἀβραὰμ καὶ οἱ ἐκ τῆς [Ῥεύμ]ας τεχθέντες· καὶ μέντοι καὶ ὁ Ἠσαῦ ἐκεῖθεν κατάγει τὸ γένος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Αἰνίττεται τοίνυν ὁ λόγος τὴν [τοῦ θεοῦ] εὐεργεσίαν καὶ ὅτι οὐ τῇ φύσει προσέχει ὁ δίκαιος κριτὴς ἀλλὰ πίστιν ζητεῖ. Εἰ γὰρ τοῦ Ἀβραάμ φησιν [ἠγά]πων τὸ γένος, πάντας ἂν τοὺς ἐξ Ἀβραὰμ τῆς ἴσης κηδεμονίας ἠξίωσα· ἐπειδὴ δὲ ἀρετὴν ζητ[ῶ], προτετίμηκα τῶν ἄλλων τὸν Ἰακώβ. Τοῦτον δὲ ὑμεῖς ῥίζαν αὐχεῖτε τοῦ γένους. Εἶτα διδάσκει ὁ προφήτης, τίνα τοῦ γένους εἴρηκεν· Οὐ νῦν αἰσχυνθήσεται Ἰακώβ, οὐδὲ νῦν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ μεταβαλεῖ· 23 (ἀλλ’ ὅ)ταν ἴδωσι τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἔργα μου, δι’ ἐμὲ ἁγιάσουσι τὸ ὄνομά μου καὶ ἁγιάζουσι τὸν ἅγιον τοῦ Ἰακὼβ καὶ τὸν θεὸν τοῦ Ἰσραὴλ φοβηθήσονται. 24 Καὶ γνώσονται οἱ τῷ πνεύματι πλανώμενοι σύνεσιν, οἱ δὲ γογγύζοντες μαθήσονται ὑπακούειν, καὶ αἱ γλῶσσαι αἱ ψελλίζουσαι μαθήσονται λαλεῖν εἰρήνην. Ἰα[κὼ]β τοὺς ἐξ Ἰακὼβ καλεῖ. Τούτων δὲ ἀναίδειαν κατηγορεῖ καὶ διδάσκει ὡς πολλὴν δεξάμενοι διδα[σκαλ]ίαν οὐκ ἐνετράπησαν, μετὰ δὲ τὰς συμφορὰς τὴν ὠφέλειαν ἐδέξαντο· καὶ γὰρ μετὰ τὴν ἀπὸ [τῆς Βα]βυλῶνος ἐπάνοδον ἀπέστησαν τῆς περὶ τὰ εἴδωλα πλάνης. Ἁρμόττει δὲ κυρίως ἡ προφητεία [τοῖς ἐξ αὐ]τῶν εἰς τὸν σωτῆρα πεπιστευκόσι Χριστόν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὗτοι γὰρ ἀληθῶς πρῶτον μὲν ἐγόγγυσαν, ὕστερον δὲ [ἐπίστευσα]ν. Ἐγόγγυσαν γάρ φησιν «Ἰουδαῖοι λέγοντες· Πῶς δύναται ἡμῖν οὗτος δοῦναι τὴν σάρκα φαγεῖν;» [Οἱ δὲ] ἐξ αὐτῶν ὕστερον πιστεύσαντες τῆς σωτηρίας ἀπέλαυσαν. Καὶ αἱ γλῶσσαι (αἱ ψε)λλίζουσαι (μαθήσονται λαλεῖ)ν εἰρήνην· ἀντὶ γὰρ τῆς βλασφημίας ὑμνῳδίαν προσφ(έρο)υσιν. [Ἐντεῦ]θεν μετα[φέρει τὸν λόγ]ον εἰς Αἴγυπτον. Τῆς γὰρ Ἱερουσαλὴμ ἐμπρησθείσης καὶ τῶν πλείστων ἀπαχθέντων δορυα[λώτων, οἱ λοιποὶ] διέφυγον τῶν πολεμίων τὰς χεῖρας [καὶ] κατ’ αὐτῶν ἠθροίσθησαν. Ναβουζαρδὰν δὲ τού[τοις ὁ ἀρχιμ]άγειρος ἄρχοντα ἐδεδώκει τὸν Γοδολίαν. Τοῦτον ὁ Ἰσμαὴλ ἀνεῖ[λε] τῆς ἡγεμονίας [ἐπιθυμή]σας. Δείσαντες οὖν οἱ λοιποὶ φυγεῖν εἰς Αἴγυπτον ἠβουλήθησαν. Τούτους ὁ προ[φήτης Ἱερε]μίας πολλοῖς χρώμενος λόγοις ἐπισχεῖν ἐπειράθη, ἀλλὰ τῆς ἀπειθοῦς αὐτῶν καὶ ἀτε[ράμονος οὐ] περιεγένετο γνώμης· κατέλαβον γὰρ τὴν Αἴγυπτον. Τούτοις ὁ θεὸς διὰ τοῦ προ[φήτου λέγει]· 30 1 Οὐαὶ τέκνα ἀποστάται. Καὶ καλεῖ τέκνα τοὺς πατέρα καλεῖν αὐτὸν οὐκ ἐθέλοντας καὶ [τούτους θρηνεῖ] φιλόστοργον μητέρα μιμούμενος· θρῆνος γάρ ἐστι τὸ οὐαί.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐποιήσατε βουλὴν καὶ 137 α οὐ δι’ ἐμοῦ καὶ συνθήκας οὐ διὰ τοῦ πνεύματός μου τοῦ προσθεῖναι ἁμαρτίας ἐπὶ ἁμαρτίαις. Οὐ[κ ἐλάλησε] γὰρ αὐτοῖς διὰ τοῦ προφήτου τὸ πανάγιον πνεῦμα, αὐτοὶ δὲ βλασφήμοις κατὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἐχρήσαντο λόγοις καὶ τετολμήκασιν εἰπεῖν ὡς, ἐξ οὗ τῆς τῶν εἰδώλων ἀπέστησαν θεραπείας, ταῖς παντοδαπαῖς περιέπεσον συμφοραῖς. 2 Οἱ πορευόμενοι καταβῆναι εἰς Αἴγυπτον, ἐμὲ δὲ οὐκ ἐπηρώτησαν τοῦ βοη[θη]θῆναι ὑπὸ τοῦ Φαραὼ καὶ σκεπασθῆναι ὑπὸ Αἰγυπτίων. Εἶτα δείκνυσι τὸ ἀνόητον τῆς φυγῆς· 3 Ἔσται γὰρ ὑμῖν ἡ σκέπη Φαραὼ εἰς αἰσχύνην καὶ τοῖς πεποιθόσιν ἐπ’ Αἰγυπτί(ους) ὄνειδος. 4 Ὅτι εἰσὶν ἐν Τάνει ἀρχηγοὶ αὐτοῦ καὶ ἄγγελοι αὐτοῦ πονηροί· μάτην κοπιάσουσι 5 πρὸς λαόν, ὃς οὐκ ὠφελήσει αὐτοὺς εἰς βοήθειαν οὐδ’ εἰς ὠφέλειαν ἀλλ’ εἰς αἰσχύνην καὶ ὄνειδος. Διαβάλλει τῶν Αἰγυπτίων τοὺς ἄρχοντας ὡς βλάψαι μὲν ἱκανούς, εἰς ὠφέλειαν δὲ ἀδρανεῖς. Προεῖπε δὲ καὶ τῆς καταφυγῆς τὸ ἀκερδές, μᾶλλον δὲ τὸ ἐπονείδιστον. Ἐπιστρατεύσας γὰρ καὶ κατ’ ἐκείνων ὁ Βαβυλώνιος καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐκεῖ καταφυγόντας Ἑβραίους ἐνίκησε καὶ ἀνδραποδίσας ἀπήγαγεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Παιδευόμεθα τοίνυν ἡμεῖς τὴν Δαυιτικὴν μελῳδίαν λέγειν· «Ἀγαθὸν πεποιθέναι ἐπὶ κύριον ἢ πεποιθέναι ἐπ’ ἄνθρωπον· ἀγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ κύριον ἢ ἐλπίζειν ἐπ’ ἄρχουσιν.» Ταύτῃ γὰρ τῇ ἐλπίδι φραττόμενοι, κἂν ὑπὸ μυρίων κυκλωθῶμεν κακῶν, κρείττους ἐσόμεθα τῶν δεινῶν· «Πάντα» γάρ φησι «τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με, ἐγὼ δὲ τῷ ὀνόματι κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς.» Ὧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ μεγαλοπρέπεια νῦν [καὶ] ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume IXΤΟΜΟΣ Θ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Θ 6 Ἡ ὅρασις τῶν τετραπόδων τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τῆς αὐτῆς ἔχεται διανοίας καὶ ταῦτα· κατηγορεῖ [γὰρ] τῶν εἰς Αἴγυπτον καταπεφευγότων καὶ τῆς θείας βοηθείας καταπεφρονηκότων. Ἔρημον δὲ καλεῖ τὴν Ἱερουσαλήμ· ἔρημος γὰρ ἦν τηνικαῦτα, ἀνάστατος ὑπὸ τοῦ Ναβουχοδονόσορ γεγενημένη. Τετράποδα δὲ π(ρο)σαγορεύει τοὺς τὴν ἀλογίαν νενοσηκότας καὶ τὸν εὐεργέτην καὶ ποιητὴν οὐκ ἐπεγνωκότας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἄνθρωπος» γὰρ «ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε, παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς.» Ἐν τῇ θλίψει καὶ ἐν τῇ στενοχωρίᾳ λέων καὶ σκύμνος λέοντος, ἐκεῖθεν καὶ ἀσπίδες καὶ ἔκγονα ἀσπίδων πετομένων, οἳ ἔφερον ἐπὶ ὄνων θησαυροὺς αὐτῶν καὶ ἐπὶ καμήλων τὸν πλοῦτον αὐτῶν πρὸς ἔθνος ὃ οὐκ ὠφελήσει αὐτούς. Καὶ διδάσκων ποῖον τὸ ἔθνος, ἐπήγαγεν· 7 Αἰγύπτιοι μάταια καὶ κενὰ ὠφελήσουσιν ὑμᾶς. Τὴν πολλὴν αὐτῶν πονη(ρίαν) ὁ προφητικὸς αἰνιττόμενος λόγος οὐ κτήνεσιν ἀλλ’ ἰοβόλοις ἀπεικάζει θηρίοις· διὰ γὰρ τοῦ λέοντος καὶ τοῦ σκύμνου δεδήλωκε τὸ θρασύ, διὰ δὲ τῶν ἀσπίδων τὸ πονηρὸν καὶ τὸ πικρόν. Διδάσκει δὲ ὡς διὰ τῶν ἀχθοφόρων ζῴων μετεκόμιζον εἰς τὴν Αἴγυπτον ὅσα τῶν Βαβυλωνίων τὰς χεῖρας διέφυγεν. (Καὶ) προλέγει μηδεμίαν αὐτοῖς ὠφέλειαν ἐκεῖθεν γενήσεσθαι. Ἀπάγγειλον αὐτοῖς ὅτι ματαία ἡ παράκλ(ησις) αὐτῷ αὕτη. Κελεύεται ὁ προφήτης διαμαρτύρασθαι ὡς ἀνόνητον τὸ γινόμενον καὶ οὐδεμίαν αὐτοῖς ἢ παραψυχὴν ἢ ὠφέλειαν παρέχον. 8 Νῦν οὖν καθίσας γράψον ἐπὶ πυξίων ταῦτα καὶ εἰς βιβλίον ἐγχάραξον αὐτά, ὅτι ἔσται εἰς ἡμέρας ταῦτα εἰς μαρτύριον ἐν καιρῷ καὶ ἐμφανῆ εἰς τὸν αἰῶνα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τινὲς ᾠήθησαν ἐπὶ τοὺς Ἀσσυρίους καταπεφευγέναι τοὺς νῦν κατηγορουμένους εἰς Αἴγυπτον, ἀλλ’ οὔτε ἡ ἱστορία τοῦτο διδάσκει οὔτε ἡ προκειμένη προφητεία. Ἡ μὲν γὰρ ἱστορία τὰ ἐπὶ Ἱερεμίου τοῦ προφήτου σαφῶς λέγει, ἡ δὲ προφητεία διδάσκει ὡς ὁ τῶν ὅλων θεὸς ἐκέλευσεν ἀνάγραπτον γενέσθαι τὴν πρόρρησιν· ὅτι ἔσται φησὶν εἰς ἡμέ(ρας ταῦτα) εἰς μαρτύριον, τουτέστι μετὰ χρόνον ταῦτα πραχθήσεται· γενέσθω τοίνυν ἔγγραφος ἡ μαρτυρία. Ἐδ(έξατο) δὲ τέλος ἡ πρόρρησις μετὰ τεσσαράκοντα καὶ ἑκατὸν ἔτη· τοσαῦτα γὰρ εὑρεθήσεται ἐκ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς βασιλείας Ἐζεκίου μέχρι τῆς εἰς Αἴγυπτον φυγῆς ἣ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐγεγόνει. 9 Ὅτι λαός ἐστιν ἀπειθής, υἱοὶ ψευδεῖς οἳ οὐκ ἐβούλοντο ἀκούειν τὸν νόμον τοῦ θεοῦ. Σαφῶς αὐτοῖς διαρρήδην ὁ θεῖος Ἱερεμίας ἀπηγόρευσε τὴν φυγήν, καὶ ὁ θεὸς διὰ τοῦ προφήτου παρηγγύησε μεῖναι, ὑπισχνούμ[ενος] πειθομένοις μὲν σωτηρίαν, ἀπειθοῦσι δὲ τιμωρίαν· καὶ διέμειναν ἀντιλέγοντες. 10 Οἱ λέγοντες τοῖς προφ(ήταις· Μὴ 137 β ἀναγγέλλετε ἡ)μῖν, καὶ τοῖς τὰ ὁράματα ὁρῶσιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Μὴ λαλεῖτε ἡμῖν ὀρθῶς ἀλλὰ λαλεῖτε ἡμῖν λαλίαν καὶ ἀναγγέλλετε ἡμῖν ἑτέραν πλάνησιν 11 καὶ ἀποστρέψατε ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ ἀφέλετε ἡμᾶς τὴν τρίβον ταύτην καὶ ἀφέλετε ἡμῶν τὸ λόγιον τοῦ ἁγίου Ἰσραήλ. Ὁ Σύμμαχος ἀντὶ τοῦ· λαλεῖτε ἡμῖν λαλίαν, «λαλεῖτε ἡμῖν λεῖα» τέθεικεν, ὁ δὲ Ἀκύλας «ὀλισθηρά», ὁ δὲ Θεοδοτίων «ὀλισθήματα». Αἰνίττεται δὲ ὁ λόγος, ὡς τὴν πλατεῖαν ὁδεύειν ἐβούλοντο τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν [ἀπώλειαν καὶ οὐ τὴν τεθλιμμένην τὴν ἀπάγουσαν εἰς τὴν] ζωήν. Ταὐτὸ δὲ τοῦτο σημαίνει καὶ τῶν Ἑβδομήκοντα ἡ ἑρμηνεία· λαλία γὰρ ἡ φιλαργυρία καλεῖται, ὅταν ἡ παρατέλευτος ἔχῃ τὸν τόνον. Τοιοῦτος ἦν Ἀχαὰβ περὶ τοῦ Μιχαίου λέγων· «Μεμίσηκα αὐτόν, ὅτι οὐ λαλεῖ περὶ ἐμοῦ ἀγαθὰ ἀλλ’ ἢ κακά.» Τοιαῦτα δὲ καὶ οὗτοι περὶ ὧν ὁ λόγος πρὸς Ἱερεμίαν ἔλεγον τὸν προφήτην·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Τὸν λόγον, ὃν ἀπεκρίθης καὶ ἐλάλησας πρὸς ἡμᾶς τῷ ὀνόματι κυρίου, οὐκ ἀκούσομέν σου, ὅτι ποιοῦντες ποιήσομεν πάντα τὸν λόγον, ὃς ἐξελεύσεται ἐκ τοῦ στόματος ἡμῶν θυμιᾶν τῇ βασιλίσσῃ τοῦ οὐρανοῦ καὶ σπένδειν σπονδάς, καθὰ ἐποιήσαμεν ἡμεῖς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν καὶ οἱ βασιλεῖς ἡμῶν καὶ οἱ ἄρχοντες ἐν πόλεσιν Ἰούδα καὶ ἐν διόδοις Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐπλήσθημεν ἄρτων καὶ ἐγενήθημεν χρηστοὶ καὶ κακὰ οὐκ εἴδομεν.» Καὶ Ἀζαρίας δὲ καὶ Ἰωανὰν καὶ οἱ τούτοις παραπλήσιοι ἄντικρυς πρὸς τὸν αὐτὸν ἐβόων προφήτην· «Ψευδῆ λαλεῖς σύ, οὐκ ἀπέστειλέ σε κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν πρὸς ἡμᾶς λέγων· Μὴ εἰσέλθητε εἰς Αἴγυπτον οἰκεῖν ἐκεῖ. Ἀλλὰ Βαροὺχ υἱὸς Νηρίου συμβάλλει σε πρὸς ἡμᾶς, ἵνα δῷς ἡμᾶς εἰς χεῖρας Χαλδαίων τοῦ θανατῶσαι ἡμᾶς καὶ ἀποικίσαι ἡμᾶς εἰς Βαβυλῶνα.» Ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπείθειαν καὶ τὴν δυσσεβῆ γνώμην ὁ μετὰ χεῖρας λέγει προφήτης· Ἀποστρέψ(ατε) ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ ἀφέλετε ἡμῶν τὸ λόγιον τοῦ ἁγίου Ἰσραήλ. Οὕτως ἐναργῶς ἔοικε τῇ [ἐκ]βάσει ἡ πρόρρησις. 12 Διὰ τοῦτο τάδε λέγει κύριος ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ ὁ ἅγιος·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὅτι ἠπειθήσατε τοῖς λόγοις τούτοις καὶ ἠλπίσατε ἐπὶ ψεύδει καὶ ὅτι ἐγογγύσατε καὶ πεποιθότες ἐγένεσθε ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ, 13 διὰ τοῦτο ἔσται (ὑμῖ)ν ἡ ἁμαρτία αὕτη ὡς τεῖχος πῖπτον παραχρῆμα πόλεως ὀχυρᾶς ἑαλωκυίας ἧς παραχρῆμα πάρεστι (τὸ πτῶ)μα· 14 καὶ τὸ πτῶμα αὐτῆς ἔσται ὡς σύντριμμα ἀγγείου ὀστρακίνου ἐκ κεραμίου λεπτά, ὥστε μὴ εὑρεῖν (ἐν αὐ)τοῖς ὄστρακον ἐν ᾧ πῦρ ἀρεῖς ἀπὸ καύστρας καὶ ἐν ᾧ ἀποσυριεῖς ὕδωρ μικρόν. Τὴν ἐπ’ Αἰγυπτίους (ἐλπ)ίδα περιβόλῳ καταλυομένῳ καὶ πόλει ἁλισκομένῃ ἀπείκασε καὶ τῇ παραβολῇ παραβολὴν ἑτέραν παρέ(θηκεν· ἐ)οικέναι γὰρ ἔφη τὴν ταῦτα πάσχουσαν πόλιν ἀγγείῳ ὀστρακίνῳ συντριβομένῳ καὶ τοσαύτην ὑπομένοντι (συντρι)- βήν, ὡς παντελῶς ἄχρηστα διαμεῖναι διὰ σμικρότητα καὶ αὐτὰ τοῦ ἀγγείου τὰ ὄστρακα. Φιλάνθρωπος δὲ [ὢν ὁ δε]σπότης μετὰ τὴν ἀπειλὴν μετανοίας προφέρει παραίνεσιν· 15 Ὅτι οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ· (ὅταν) ἀποστραφεὶς στενάξῃς, τότε σωθήσῃ καὶ γνώσῃ ποῦ ἦσθα, ὅτε ἐπεποίθεις ἐπὶ τοῖς ματαίοις.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Μετανοίας ὅρος οὐ (τὸ στέν)ειν μόνον ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις ἀλλὰ καὶ τὸ φεύγειν ταύτας καὶ τὴν τούτων ὁδὸν ἀποστρέφεσθαι καὶ τὴν ἐναντίαν ὁδεύειν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ θεῖος δεδήλωκε λόγος· Ὅταν ἀποστραφεὶς στενάξῃς. Οὐχ ὅταν ἁπλῶς στενάξῃς [ἀλλ’] ὅταν καταλιπὼν τὴν παρανομίας ὁδὸν τὰ γεγενημένα θρηνήσῃς, τότε τεύξῃ τῆς σωτηρίας [καὶ] τῆς προτέρας δυσσεβείας ἐν αἰσθήσει γενήσῃ. Ματαία ἡ ἰσχὺς ὑμῶν ἐγενήθη. Καὶ οὐκ ἐβούλεσθε (ἀκούειν) 16 ἀλλ’ εἴπατε· Ἐφ’ ἵππων φευξόμεθα· διὰ τοῦτο φεύξεσθε. Καὶ εἴπατε· Ἐπὶ κούφοις ἀναβάταις ἐσόμεθα· (διὰ τοῦ)το κοῦφοι ἔσονται οἱ διώκοντες ὑμᾶς. Ὧν ἐλπίζετε τἀναντία γενήσεται. Εἶτα προλέγει ὡς μύριο[ι] κα[ὶ τὴν ὀλίγων] πολεμίων οὐ δέξονται προσβολήν, καὶ τὸν πολὺν αὐτῶν σημαίνων ὄλεθρον ἐπήγαγεν· 17 ἕως (ἂν) καταλειφθῆτε ὡς ἱστὸς ἐπ’ ὄρους καὶ ὡς σημαίαν φέρων ἐπὶ βουνοῦ. Τὴν σημαίαν ὁ μὲν Σύμμαχος 6(ἱστίο)ν» ἡρμήνευσεν, ὁ δὲ Ἀκύλας καὶ Θεοδοτίων «σύσσημον». Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Τὰ πολλὰ δένδρα (ἐν τοῖς ὄρε)σιν οὐχ οὕτως ἐστὶν ἐπίσημα· εἰ δέ που ἐν ὄρους κορυφῇ μία πίτυς ἢ κυπάριττος καταλειφθείη, (λίαν ἐστὶ) τ(οῖ)ς παριοῦσιν ἐπίσημος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω φησὶ καὶ ὑμεῖς ὀλίγοι μὲν ἐκ τῶν πολλῶν καταλειφθήσε(σθε) μυριάδων, ἐπίσημα δὲ ὑμῶν γενήσεται τὰ κακά. 18 Καὶ πάλιν μενεῖ ὁ θεὸς τοῦ οἰκτειρῆσαι (ὑμᾶς) καὶ διὰ τοῦτο ὑψωθήσεται τοῦ ἐλεῆσαι ὑμᾶς. Ἀλλ’ ὅμως καὶ μετὰ ταῦτα φειδοῦς ὑμᾶς [ἀξιώσει] καὶ διδάξει τοὺς ἀγνοοῦντας τὴν οἰκείαν ἰσχύν. Διότι κριτὴς ὑμῶν κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν. 138 α Μακάριοι πάντες οἱ ὑπομένοντες αὐτόν, 19 διότι λαὸς ἅγιος ἐν Σιὼν κατοικήσει. Καὶ ταῦτα προτρέ- [πων] αὐτοὺς μένειν καὶ μὴ καταφεύγειν εἰς Αἴγυπτον εἴρηκεν ὁ προφήτης. Προεδήλωσε δὲ καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον· λαὸν γὰρ ἅγιον ἐκείνους ἐκάλεσεν. Τοιοῦτος ἦν Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδέκ, τοιοῦτος ἦν ὁ Ζοροβάβελ, τοιοῦτος ὁ Ἔζρας, τοιοῦτος ὁ Νεεμίας καὶ [οἱ] μετὰ τούτων πᾶσαν εἰς τὴν οἰκοδομίαν καὶ τοῦ ναοῦ καὶ τῆς πόλεως εἰσενεγκόντες σπουδήν. Ἀνάγεται δὲ ὁ λόγος καὶ εἰς τοὺς μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πιστούς, οἳ τῶν ἀπίστων ἐκ τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐξελαθέντων ᾤκησαν τὴν πόλιν βίῳ λαμπρῷ καὶ ὕμνοις διηνεκέσι τὸν θεὸν ἐξιλεούμενοι. Καὶ Ἱερουσαλὴμ κλαυθμῷ ἔκλαυσεν· Ἐλέησόν με.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Προσωποποιίᾳ πάλιν ὁ προφήτης ἐχρήσατο, αὐτὸς ἀντ’ ἐκείνης προσφέρων τὴν δέησιν. Ἐκόμισε δὲ καὶ τὴν ἀπόκρισιν· Ἐλεῶν ἐλεήσει σε πρὸς τὴν φωνὴν τῆς κραυγῆς σου· ἡνίκα εἶδεν ἐπήκουσέ σου. Ἔοικε ταῦτα τῷ εὐαγγελικῷ λόγῳ ὃν ὁ κύριος ἔφη· «Ὧ μέτρῳ μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.» Καὶ ἐνταῦθα γὰρ τὸν ἔλεον τῇ προθυμίᾳ τῆς μετανοίας ἐμέτρησεν· φωνὴν γὰρ τὴν προθυμίαν ἐκάλεσεν. Ἀντὶ τοῦ· πρὸς τὴν σπουδήν σου, πρὸς τὴν ἐπιστροφήν σου δέξῃ τὸν ἔλεον. 20 Καὶ δώσει ὑμῖν κύριος ἄρτον θλίψεως καὶ ὕδωρ στενόν. Ἐπειδὴ γὰρ τὸν κόρον οὐκ ἤνεγκας ἀλλὰ βλάβην ἐκεῖθεν εἰσεδέξω καὶ νόσον, τοῖς ἐναντίοις χρήσεται φαρμάκοις ὁ ἰατρός. Καὶ οὐκέτι οὐ μὴ ἐγγίσωσί σοι οἱ πλανῶντές σε, ὅτι οἱ ὀφθαλμοί σου ὄψονται τοὺς πλανῶντάς σε 21 [καὶ τὰ ὦτά σου ἀκούσεται τοὺς λόγους τῶν ὀπίσω πλανησάντων σε] τῶν λεγόντων· Αὕτη ἡ ὁδός, πορευθῶμεν ἐν αὐτῇ εἴτε εἰς δεξιὰ εἴτε εἰς ἀριστερά. Τοὺς ψευδοπροφήτας καὶ τοὺς δυσσεβεῖς ἄρχοντας διὰ τούτων δεδήλωκεν. 22 Καὶ μιανεῖ τὰ εἴδωλα τὰ περιηργυρωμένα καὶ τὰ περικεχρυσωμένα καὶ λεπτὰ ποιήσεις καὶ λικμήσεις καὶ ποιήσεις ὡς ὕδωρ ἀποκαθημένης καὶ ὡς κόπρον ὤσεις αὐτά.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτα ἀκριβέστερον μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐνανθρώπησιν (γέ)γονεν οὐ τῶν ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότων μόνων ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐθνῶν τὰ πάλαι θεοπ(οι)ούμενα εἴδωλα συντριψάντων καὶ βδελυξαμένων πλέον ἢ τὴν δυσωδεστάτην κόπρον. Ἐγένετο δὲ ὡς ἐν τύ[πῳ] τινὶ καὶ ὑπὸ Ἐζεκίου καὶ ὑπὸ Ἰωσίου τῶν εὐσεβῶν βασιλέων καὶ μετὰ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπάνοδον [τοῖς] εἰρημένοις παραπλήσια. 23 Τότε ἔσται ὁ ὑετὸς τῷ σπέρματι τῆς γῆς σου ἔσται εἰς πλησμονὴν καὶ λιπαρός· καὶ βος(κη)θήσεταί σου τὰ κτήνη ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τόπον πίονα καὶ εὐρύχωρον, 24 οἱ ταῦροι ὑμῶν καὶ οἱ βόες οἱ ἐργαζό(μενοι) τὴν γῆν φάγονται ἄχυρα ἀναπεποιημένα ἐν κριθῇ λελικμημένῃ. Εὐετηρίαν αὐτοῖς καὶ καρπῶν εὐθηνίαν κ[αὶ] σωματικῶν ἀγαθῶν ἀπόλαυσιν ἐπαγγέλλεται· περὶ ταῦτα γὰρ κεχήνασι μᾶλλον. Ἐν δὲ τῇ Καινῇ Διαθήκῃ [ἐπὶ τὰ] τέλεια παιδεύων ἀπαγορεύει τῶν τοιούτων τὴν αἴτησιν· «Μὴ μεριμνήσητε» γάρ φησι «τί φάγητε ἢ τί πίητε ἢ τῷ (σώματι) ὑμῶν τί ἐνδύσησθε· ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη ἐπιζητεῖ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Αἰτεῖτε δὲ τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτ(οῦ), καὶ τὰ λοιπὰ πάντα ἐκ περιττοῦ προστεθήσεται ὑμῖν.» Τούτοις δὲ περίγειον ἔχουσι φρόνημα τῆς γῆς ἐπαγγέλλεται τοὺς καρπούς. 25 Καὶ ἔσται ἐπὶ παντὸς ὄρους ὑψηλοῦ καὶ ἐπὶ παντὸς βουνοῦ μετεώρου ὕδωρ διαπορευόμενον ἐν τῇ ἡμέ(ρᾳ ἐκεί)νῃ, ὅταν ἀπόλωνται πολλοὶ καὶ ὅταν πέσωσι πύργοι. 26 Καὶ ἔσται τὸ φῶς τῆς σελήνης ὡς τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, καὶ τὸ φῶς τοῦ ἡλίου ἔσται ἑπταπλάσιον ὡς τὸ φῶς τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ, ὅταν ἰάσηται κύριος τὸ σύντριμμα τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ τὴν ὀδύνην τῆς πληγῆς αὐτοῦ ἰάσεται. Οἱ ἐξαπίνης ἀντὶ τῶν λυπηρῶν τὰ θυμήρη δεχόμενοι καὶ τὴν ἡμέραν λαμπροτέραν ὁρῶσι καὶ τὸν ἥλιον πολλῷ τοῦ συνήθους φανότερον· ὥσπερ αὖ οἱ πενθοῦντες [σκότος] ὑπολαμβάνουσι καὶ τὸ φῶς. Τὴν ἐσομένην τοίνυν αὐτοῖς εὐφροσύνην διὰ τὴν ἐπάνοδον προδεδήλωκεν· οὐ γὰρ τὰ στοιχεῖα πολλαπλάσιον ἔσχε τὸ φῶς, ἀλλ’ οἱ ἐν ἀθυμίᾳ ὄντες ταῦτα ἑώρων λαμπρότερα. Ταῦτα δέ φησιν ἔσται μετὰ (τὴν) τῶν Βαβυλωνίων κατάλυσιν. Αὐτοὺς γὰρ καὶ πολλοὺς διὰ τὸ πλῆθος καὶ πύργους διὰ τὴν δυναστείαν ὠνόμ[ασεν].
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὸ δὲ ἐπὶ παντὸς ὄρους καὶ βουνοῦ ὕδατα ἀναβλύζειν οὐχ εὑρίσκομεν πληρωθὲν κατὰ τὸ ῥητόν, ἴσμεν δὲ ὅμως [ἡμεῖς] ἀψευδῆ τοῦ θεοῦ τὴν ὑπόσχεσιν. Οὗ δὴ χάριν ἀνάγκη, κἂν μὴ θέλωσιν οἱ Ἰουδαῖοι, τροπικῶς νο[ῆσαι τὴν πρόρρησιν] καὶ τὴν ἔκβασιν εὑρεῖν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ δεσπότου Χριστοῦ· τότε γὰρ ἡ διψῶσα τῶν ἀνθρώπων φύσις οἷόν [τινα ὕδατα] τοὺς θείους ἀποστόλους ἐδέξατο. Ταῦτα οὕτω προαγορεύσας εἰς τὸν Ἀσσύριον μεταφέρει τὸν [λόγον]· 27 (Ἰδοὺ τὸ ὄ)νομα κυρίου ἔρχεται διὰ χρόνου πολλοῦ. Ἐπειδὴ μέγιστον ἦν θαῦμα τὸ δίχα χειρῶν ἀνθρωπίνων τοσα(ύτας μυριάδας 138 β πεσεῖν), ταὐτὸ δὲ τοῦτο πεπόνθασι καὶ Αἰγύπτιοι ὑποβρύχιοι πάντες ἐν τῇ θαλάττῃ γενόμενοι, πολὺς δὲ ἦν ὁ ἐν μέσῳ χρόνος τῶν τε ἐπὶ τοῦ μεγάλου Μωυσέως καὶ τῶν ἐπὶ τοῦ βασιλέως Ἐζεκίου γεγενημένων, εἰκότως ἔφη· Ἰδοὺ τὸ ὄνομά μου ἔρχεται διὰ χρόνου πολλοῦ. Ὄνομα δὲ ἐκάλεσε τὴν δόξαν καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ θαύματος περιφάνειαν. Τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῶν ἐπαγομένων ἐδήλωσεν· Καιόμενος ὁ θυμὸς αὐτοῦ μετὰ δόξης. Τὸν μὲν γὰρ Ἀσσύριον κολάσει, αὐτὸν δὲ πάντες ὑμνήσουσιν ἐπὶ τούτῳ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τὸ λόγιον τῶν χειλέων αὐτοῦ λόγιον ὀργῆς πλήρης, τὸ λόγιον τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Εἶτα δείκνυσι τοῦ θείου προστάγματος τὴν ἰσχύν· Ὡς πῦρ ἔδεται· 28 καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ὡς ὕδωρ ἐν φάραγγι σῦρον ἥξει ἕως τοῦ τραχήλου. Ἐνταῦθα σημαίνει τὸν τῆς πόλεως κίνδυνον· ἐῴκει γὰρ ἀνθρώπῳ μέχρι τοῦ τραχήλου δεξαμένῳ τὴν τοῦ ὕδατος προσβολὴν καὶ προσδοκήσαντι συγκαλύπτεσθαι, εἶτα παρ’ ἐλπίδα πᾶσαν ἀπαλλαγέντι. Οὕτω γὰρ καὶ ἡ Ἱερουσαλὴμ μετὰ τὴν ἀπόγνωσιν τῆς σωτηρίας τετύχηκε τῆς σωτηρίας. Καὶ διαιρεθήσεται τοῦ ταράξαι ἔθνη ἐπὶ πλανήσει ματαίᾳ καὶ διώξεται αὐτοὺς πλάνησις καὶ λήψεται αὐτοὺς κατὰ πρόσωπον αὐτῶν. Τοῦτό φησι τὸ ὕδωρ τὸ κατὰ σοῦ ὁρμῆσαν διαιρεθήσεται καὶ καθ’ ἑαυτοῦ ταραχθήσεται. Ὕδωρ δὲ καλεῖ τῶν Ἀσσυρίων τὴν στρατιάν· τούτους γὰρ καὶ πεπλανῆσθαι λέγει προσδοκήσαντας περιέσεσθαι τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ. 29 Μὴ διὰ παντὸς δεῖ ὑμᾶς εὐφραίνεσθαι καὶ εἰσπορεύεσθαι εἰς τὰ ἅγιά μου διὰ παντὸς ὡσεὶ ἑορτάζοντας καὶ ὡσεὶ εὐφραινομένους εἰσελθεῖν μετὰ αὐλῶν (εἰ)ς τὸ ὄρος κυρίου πρὸς τὸν θεὸν τοῦ Ἰσραήλ;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ τῶν δέκα περιεγένεσθε φυλῶν ἐμοῦ διὰ τὴν ἐκείνων ἀσέβειαν (συγχω)ρήσαντος, καὶ τὴν ἀφιερωμένην μοι πόλιν πορθήσειν προσεδοκήσατε καὶ τοσαύτην ἐμοὶ μὲν ἀσθέ(νειαν), ὑμῖν δὲ αὐτοῖς προσμεμαρτυρήκατε δύναμιν ὡς μετὰ αὐλῶν καὶ χορῶν τὴν πολιορκίαν ποιήσα(σθαι). Ἀλλ’ ἐλέγχεται τῆς ἐλπίδος ὑμῶν τὸ μάταιον· 30 Ἀκουστὴν γὰρ κύριος ποιήσει τὴν δόξαν τῆς φωνῆς αὐτοῦ καὶ τὸν (θυ)μὸν τοῦ βραχίονος αὐτοῦ δείξει, μετὰ θυμοῦ καὶ ὀργῆς καὶ φλογὸς κατεσθιούσης κεραυνώσει βιαίῳ (καὶ) ὡς λίθοι καὶ ὡς χάλαζα συγκαταφερομένη βίᾳ. Ἔδειξε τῆς τιμωρίας τὸ εὔκολον. Ῥᾴδιον γάρ μοί φησι καὶ φλογὶ παραδοῦναι καὶ κεραυνοὺς καὶ πρηστῆρας ἐπαγαγεῖν καὶ λίθους ἀφεῖναι χαλάζης, ἀλλὰ (τῆς) δυνάμεως δεικνὺς τὴν ὑπερβολὴν λόγῳ μόνῳ ποιοῦμαι τὸν ὄλεθρον· 31 Διὰ γὰρ τῆς φωνῆς κυρίου (ἡττηθή)σονται οἱ Ἀσσύριοι τῇ πληγῇ ᾖ ἂν πατάξῃ αὐτούς. Ἀρκεῖ μοι καὶ ὁ λόγος εἰς τιμωρίαν καὶ μαρτυρήσει (τῷ λ)όγῳ τὸ ἔργον. 32 Καὶ ἔσται αὐτῷ κυκλόθεν, ὅθεν ἦν αὐτῷ ἡ ἐλπὶς τῆς βοηθείας, ἐφ’ ᾗ αὐτὸς ἐπεποίθει· οὗτοι (μετὰ) τυμπάνων καὶ κιθάρας καὶ ἐν πολέμοις ἀφορισμοῦ καὶ πολεμήσουσιν αὐτὸν ἐκ μεταβολῆς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
(Τὴν γὰρ) τῶν Ἀσσυρίων πανωλεθρίαν αἱ ὑπήκοοι πόλεις μεμαθηκυῖαι δημοτελεῖς ἐπετέλουν πανηγύρεις (καὶ τοῖς) φεύγουσιν ἀπαντῶσαι τοὺς πλείστους διέφθειραν. 33 Σὺ γὰρ πρὸ ἡμερῶν ἀπατηθήσῃ· μὴ καὶ σοὶ ἡτοιμά(σθη) βασιλεύειν φάραγγος βαθείας; Ὅτι ἡτοιμάσθη πρὸ ἡμερῶν ὁ θαφὲθ αὐτῆς καί γε αὐτὴ τῷ βασιλεῖ ἡτοιμάσθη. Ταῦτα ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· «Προητοίμασται γὰρ ἀπ’ ἐχθὲς ὁ θαφὲθ αὐτῆς καί γε αὐτὴ (τῷ) βασιλεῖ ἡτοιμάσθη»· οὕτω δὲ καὶ ὁ Θεοδοτίων, Τὸ δὲ θαφὲθ ἢ θόφθη εὗρον παρὰ τῷ Σύρῳ ἡρμηνευμένον [οὕ]τως· «ὅτι ἀπ’ ἐχθὲς ἡτοιμάσθη ἡ βρῶσις αὐτῆς», τουτέστι τῆς τοῦ Ἀσσυρίου στρατιᾶς· ἐν δέ γε τῇ Ἑρμηνείᾳ τῶν [Ἑβρ]αϊκῶν Ὀνομάτων εὗρον τοῦτο «συγκλεισμὸν» ἡρμηνευμένον. Ἡ αὐτὴ δέ ἐστι διάνοια· λέγει γὰρ ὁ προφητικὸς [λόγος] τῷ Ἀσσυρίῳ· Ἐπειδὴ ὡς φάραγγος κατεφρόνησας τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ ταύτης κρατήσειν ἤλπισας, ἴσθι ὅτι [ἐκεῖ ὁ κατὰ] σοῦ ὄλεθρος προευτρέπισται· ἐνταῦθα γὰρ συγκλεισθήσῃ καὶ καταβρωθήσῃ. Ὅθεν ἐπήγαγεν· Ἐβάθυνεν (ἐπλ)άτυνε τὴν πυρὰν αὐτῆς. Τουτέστιν ἡ ἑτοιμασθεῖσά σοι τιμωρία· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὰ ἑξῆς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ξύλα κείμενα, πῦρ καὶ (ξύλα) πολλά, ὁ θυμὸς κυρίου ὡς φάρα[γ]ξ ὑπὸ θείου καιομένη. Οὗ δὴ χάριν ὁ Σύρος τὸ θαφὲθ ἑρμηνεύων «βρῶσιν» τὴν [τιμωρ]ίαν ἐκάλεσε· τροφὴ γὰρ πυρὸς τὰ ξύλα. Οὕτω καὶ ταῦτα συμπεράνας τοὺς εἰς Αἴγυπτον καταπεφευγότας [πάλι]ν θρηνεῖ· 31 1 Οὐαὶ οἱ καταβαίνοντες εἰς Αἴγυπτον ἐπὶ βοήθειαν, οἱ ἐφ’ ἵπποις πεποιθότες καὶ ἅρμασιν· (ἔστ)αι γὰρ πολλὰ ἅρματα καὶ ἔφιπποι εἰς πλῆθος σφόδρα· καὶ οὐκ ἦσαν πεποιθότες ἐπὶ τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραὴλ (καὶ τὸν κύριον) οὐκ ἐξεζήτησαν. Ἰσχυροτέραν φησὶ τῆς τοῦ βοηθείας τὴν ἵππον ὑπέλαβον, ἐπειδὴ πολλοὺς (ἔμαθον παρ’) Αἰγυπτίοις ἵπποις καὶ ἅρμασι κεχρημένους. 2 Καὶ αὐτὸς σοφὸς ἦγεν ἐπ’ αὐτοὺς κακά, καὶ ὁ λόγος 139 α αὐτοῦ οὐ μὴ ἀθετηθῇ. Ἠπείλησεν αὐτοῖς φησι τιμωρίαν, καὶ ἔσται πάντως ἡ πρόρρησις· ἀψευδὴς γὰρ τῆς ἀληθείας ἡ ψῆφος. Καὶ ἐπαναστήσεται ἐπ’ οἴκους ἀνθρώπων πονηρῶν καὶ ἐπὶ τὴν ἐλπίδα αὐτῶν τὴν ματαίαν. Κολάσει γὰρ οὐ μόνον αὐτοὺς ἀλλὰ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους εἰς οὓς ἐπεποίθεσαν. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· 3 Αἰγύπτιον ἄνθρωπον καὶ οὐ θεόν, ἵππων σάρκες καὶ οὐκ ἔστι βοήθεια.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Δέον πιστεύειν θεῷ τοῖς Αἰγυπτίοις ἐθάρρησαν καὶ τῇ ῥώμῃ τῶν ἵππων. Ὁ δὲ κύριος ἐπάξει τὴν μάχαιραν αὐτοῦ ἐπ’ αὐτούς, καὶ κοπιάσουσιν οἱ βοηθοῦντες, καὶ πεσοῦνται οἱ βοηθούμενοι, καὶ ἅμα πάντες ἀπολοῦνται. Μάχαιραν τοὺς Βαβυλωνίους καλεῖ· οὗτοι γὰρ τοῖς Αἰγυπτίοις ἐπιστρατεύσαντες καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς πρὸς αὐτοὺς καταπεφευγότας διέφθειραν Ἰουδαίους. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ προφητικὸς ἔφη λόγος κοπιάσειν μὲν τοὺς βοηθοῦνταςτουτέστι τοὺς Αἰγυπτίους, πεσεῖσθαι δὲ τοὺς βοηθουμένους τουτέστι τοὺς Ἰουδαίους. Εἶτα διά τινος παραβολῆς τὴν οἰκείαν αὐτοῖς ἐπιδείκνυσι δύναμιν· καθάπερ γὰρ λέοντος ἐν τοῖς ὄρεσι βρυχωμένου πτήσσει φησὶ τὰ ὑποκείμενα ζῷα, οὕτως τῆς ἐμῆς ἐπιφαινομένης δυνάμεως καταλυθήσεται τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων. 4 Οὕτως γάρ φησι καταβήσεται κύριος Σαβαὼθ ἐπιστρατεῦσαι ἐπὶ τὸ ὄρος Σιὼν καὶ ἐπὶ τὰ ὄρη αὐτῆς. Εἶτα καὶ ἑτέραν ἐπάγει παραβολήν· 5 Ὡς ὄρνεα πετόμενα. Καθάπερ γὰρ τὰ ὄρνεα τῶν οἰκείων ὑπερμαχεῖ νεοττῶν, οὕτως ἐγὼ τῆσδε τῆς πόλεως φροντιῶ. Ταύτην μέντοι τὴν εἰκόνα οὐκ ἐπὶ τῆς δυνάμεως ἀλλ’ ἐπὶ τῆς φιλοστοργίας ἔλαβεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τὰ γὰρ πτηνὰ βούλεται μὲν ἐπαμῦναι τοῖς νεοττοῖς, οὐ δύναται δέ, ὁ δὲ θεὸς καὶ βούλεται καὶ δύναται. Τοῦτο γὰρ διδάσκει καὶ τὰ ἑξῆς· Οὕτως ὑπερασπιεῖ κύριος Σαβαὼθ καὶ ὑπὲρ (Ἱερουσαλὴμ) ὑπερασπιεῖ καὶ ἐξιλάσεται καὶ περιποιήσεται καὶ ὑπερβήσεται καὶ σώσει αὐτήν. Ἔδειξε διὰ μὲν τοῦ ὑπερασπιεῖ τὴν πατρικὴν φιλοστοργίαν, διὰ δὲ τοῦ ἐξιλάσεται τὴν πολλὴν φιλανθρωπίαν, διὰ δὲ τοῦ περιποιής(εται) τὴν κηδεμονίαν, διὰ δὲ τοῦ ὑπερβήσεται τὴν κατὰ τῶν πολεμίων νίκην, διὰ δὲ τοῦ σώσει τὴν ἄρρητον (δύν)αμιν. 6 Ἐπιστράφητε οἱ τὴν βαθεῖαν βουλὴν βουλευόμενοι καὶ ἄνομον υἱοὶ Ἰσραήλ. Ταῦτα τοίνυν εἰδότες τῶν [παρα]νόμων ὑμῶν ἀπόστητε λογισμῶν. 7 Ὅτι τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀφαιροῦνται οἱ ἄνθρωποι τὰ χειροποίητα αὐτῶν τὰ ἀρ(γυρᾶ) καὶ τὰ χρυσᾶ ἃ ἐποίησαν αἱ χεῖρες αὐτῶν ἁμαρτίαν. Προλέγει τὴν ἐσομένην εὐσέβειαν, εἰς τὴν τ[ῶν] ἐκγόνων μίμησιν καὶ αὐτοὺς διεγείρων. 8 Καὶ πεσεῖται Ἀς[ς]οὺρ οὐ μαχαίρᾳ ἀνδρός, οὐδὲ μάχαι(ρα) ἀνθρώπου καταφάγεται αὐτόν, καὶ φεύξεται οὐκ ἀπὸ προσώπου μαχαίρας· καὶ οἱ νεανίσκοι αὐτοῦ ἔσον(ται) εἰς ἥττημα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὔτε γὰρ ἀνθρώποις οὔτε ὅπλοις ὑπουργοῖς χρήσομαι κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀόρατον αὐτῷ ἐπά(ξω τὴν) πληγήν. 9 Πέτρᾳ γὰρ περιληφθήσεται ὡς χάρακι, ὁ δὲ φεύγων ἁλώσεται. Πέτραν καλεῖ τοῦ Ἐζεκί(ου τὴν) πίστιν· ἐκεῖνος γὰρ αὐτὸν ἀφύκτοις κακοῖς περιέλαβεν. Καὶ ἡττηθήσονται φυγῇ οἱ ἄρχοντες αὐτοῦ, (λέγει) κύριος ὁ ἔχων πῦρ ἐν Σιὼν καὶ κλίβανος αὐτῷ ἐν Ἱερουσαλήμ, ὁ δὲ φεύγων ἁλώσεται. Ταύτην δὲ [αὐτῷ] τὴν ἀπόφασιν ἐξήνεγκεν ὁ τῶν ὅλων θεός, ὃς καὶ ἐν τῇ Σιὼν !χο..ότι καὶ ἐκεῖθεν ἐξάπτει [κατ’ αὐτοῦ] οἷόν τινα κλίβανον τὴν τιμωρίαν, ἐπειδήπερ ταύτης ἤλπισε περιέσεσθαι. Ἐντεῦθεν εἰς ἑτέραν πρα[γματικὴν] προφητείαν μεταφέρει τὸν λόγον καὶ προθεσπίζει τὴν κατὰ σάρκα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· Μα(κάριος) ὃς ἔχει ἐν Σιὼν σπέρμα καὶ οἰκείους ἐν Ἱερουσαλήμ. 32 1 Ἰδοὺ γὰρ βασιλεὺς δίκαιος βασιλεύσει, καὶ ἄρχ(οντες) μετὰ κρίσεως ἄρξουσιν· μακαρίζει τοὺς τὴν Σιὼν οἰκοῦντας καὶ αὐτόθι παιδοποιοῦν[τας, ποιεῖται δὲ κατη]γορίαν τῶν εἰς Αἴγυπτον πεφευγότων. Προλέγει δὲ καὶ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἀρχόντων τὸ [δίκαιον κρίμα].
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰ δέ τις ταῦτα περὶ τοῦ Ἐζεκίου ἢ περὶ τοῦ Ἰωσίου ἢ περὶ τοῦ Ζοροβάβελ εἰρῆσθαι λέγει, δια[μαρτάνει] τῆς ἀληθείας. Ὁ μὲν γὰρ Ἐζεκίας ἤδη βεβασιλεύκει, ὁ δὲ Ζοροβάβελ οὐδὲ βασιλεὺς ἦν [ἀλλὰ δη]μαγωγὸς καὶ στρατηγός, ὁ δὲ Ἰωσίας βασιλεὺς μὲν ἦν καὶ εὐσεβὴς βασιλεύς, ὑπερβαίνει δὲ [τοῦ] προφητευομένου τὰ κατορθώματα. Νοητέον [οὖν] βασιλέα μὲν τὸν δεσπότην Χριστόν, ἄρχοντας δὲ τοὺς ἱεροὺς ἀπο[στόλους] καὶ τοὺς μετ’ ἐκείνους τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἡγεμονίαν παρειληφότας. Περὶ τούτων καὶ ὁ μακάρι[ος ἔφη Δαυίδ]· «Ἀντὶ τῶν πατέρων σου ἐγεννήθησάν σοι υἱοί· καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν». 2 (Καὶ ἔσται) ἄνθρωπος κρύπτων τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ κρυβήσεται ὡς ἀφ’ ὕδατος φερομένου πολλοῦ. Μαρτυρ(εῖ τούτοις τῶν) ἱερῶν εὐαγγελίων ἡ συγγραφή· ἐν παραβολαῖς γὰρ ἐλάλει τοῖς ὄχλοις, οἴκοι δὲ τὰς (παραβολὰς τοῖς) 139 β ἀποστόλοις ἡρμήνευεν. Καὶ φανήσεται ἐν Σιὼν ὡς ποταμὸς φερόμενος ἔνδοξος ἐν γῇ διψώσῃ. Καὶ τούτων εὑρίσκω ἐν τοῖς θείοις εὐαγγελίοις τὴν μαρτυρίαν, αὐτὸς γὰρ ἔλεγεν ὁ σωτήρ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον.» Τοῦτο τὸ ὕδωρ διψῶσαν ἅπασαν ἄρδει τὴν οἰκουμένην, διαφερόντως δὲ τὴν Σιών, «ἥτις ἐστὶν ἐκκλησία θεοῦ ζῶντος, στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἐκκλησίας». 3 Καὶ οὐκέτι ἔσονται πεποιθότες ἐπ’ ἀνθρώποις ἀλλὰ τὰ ὦτα δώσουσιν ἀκούειν, 4 καὶ ἡ καρδία τῶν ἀσθενούντων προσέξει τοῦ νοεῖν, καὶ αἱ γλῶσσαι αἱ ψελλίζουσαι ταχὺ μαθήσονται λαλεῖν εἰρήνην. Τὴν μεταβολὴν τῶν πραγμάτων ὁ λόγος δεδήλωκεν. Ὁ γὰρ Ἄχαζ ὑπὸ τῶν Σύρων πολιορκούμενος τοὺς Ἀσσυρίους εἰς συμμαχίαν ἐκάλεσεν· οἱ δὲ μετ’ ἐκεῖνον τοὺς Ἀσσυρίους φεύγοντες πρὸς Αἰγυπτίους κατέφυγον. Οἱ δὲ τῷ σωτῆρι πεπιστευκότες τὴν αὐτοῦ ῥοπὴν ἀναμένουσι καὶ ταῖς αὐτοῦ διδασκαλίαις τὰ ὦτα προσφέρουσιν· καὶ αἱ πάλαι ψελλίζουσαι γλῶσσαι τρανὰ λαλοῦσι καὶ τὰ τῆς θείας εἰρήνης ποιητικά, οὐκέτι γὰρ θεοὺς ἀλλὰ θεὸν ὑμνοῦσιν. 5 Καὶ οὐκέτι οὐ μὴ εἴπωσι τῷ μωρῷ ἄρχειν, καὶ οὐκέτι οὐ μὴ εἴπωσιν οἱ ὑπηρέται σου· Σίγα. Τοῦτο δὲ ὁ Σύμμαχος οὕτως τέθεικεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Οὐ κληθήσεται ἔτι ὁ ἄφρων ἄρχων οὐδὲ δολίῳ ῥηθήσεται σωτήρ.» Κατὰ μέντοι τοὺς Ἑβδομήκοντα δηλοῖ ἡ πρόρρησις τῆς ἀνοήτου τῶν Φαρισαίων καὶ γραμματέων διδασκαλίας τὴν παῦλαν καὶ τῶν ἐκείνοις διακονούντων τὸν τῦφον· εἷς γὰρ ἐκείνων τὸν κύριον ἐπὶ κόρρης ἐπάταξε, καὶ τῷ θειοτάτῳ ἄλλοι ἔλεγον Παύλῳ· «Τὸν ἀρχιερέα τοῦ θεοῦ λοιδορεῖς.» 6 Ὁ γὰρ μωρὸς μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάταια νοήσει τοῦ συντελεῖν ἄνομα καὶ λαλεῖν πρὸς κύριον πλάνησιν τοῦ διασπεῖραι ψυχὰς πεινώσας καὶ τὰς ψυχὰς τὰς διψώσας κενὰς ποιῆσαι. Ἴδιον τῶν ἀνοήτων διδασκάλων τοὺς μαθητευομένους πλανᾶν καὶ λιμῷ κατατήκειν τοὺς τῆς θείας δεομένους τροφῆς. 7 Ἡ γὰρ βουλὴ τῶν πονηρῶν ἄνομα βουλεύσεται, (κατα)- φθεῖραι ταπεινοὺς ἐν λόγοις ἀδίκοις καὶ διασκεδάσαι λόγους πενήτων ἐν κρίσει. Ἐνταῦθα τῶν κρινόντων [ἐ]λέ[γχ]ει τὸ ἄδικον. 8 Οἱ δὲ εὐσεβεῖς συνετὰ ἐβουλεύσαντο, καὶ αὕτη ἡ βουλὴ μένει. Μόνιμοι γὰρ οἱ τῆς εὐσεβείας καρποί, οἱ δὲ τῆς ἀσεβείας «ὡς ὁ χνοῦς, ὃν ἐκρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς». 9 Γυναῖκες πλούσιαι (ἀνάστη)τε καὶ ἀκούσατε τῆς φωνῆς μου· θυγατέρες ἐν ἐλπίδι εἰσακούσατέ μου τοὺς λόγους.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Γυναῖκας τὰς (πόλεις) καλεῖ· ταύτας καὶ θυγατέρας ὠνόμασεν οὐχ ὡς τοῦτο οὔσας ἀλλ’ ὡς ἐσομένας διὰ τῆς πίστεως· διὰ γάρ (τοι τοῦτο) προσέθηκεν· ἐν ἐλπίδι. 10 Ἡμερῶν ἐνιαυτοῦ μνείαν ποιήσασθε ἐν ὀδύνῃ μετ’ ἐλπίδος. Διὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ τὰς [παντ]οδαπὰς εὐεργεσίας δεδήλωκε· τὰς τῶν ὡρῶν τροπάς, τὰς τῶν ἀέρων μεταβολάς, τῶν ὑετῶν τὴν [φοράν], τοὺς διαφόρους ἀνέμους, τοὺς διὰ τούτων ἀπὸ γῆς φυομένους καρπούς. Καὶ παρεγγυᾷ ὀδυνᾶσθαι κατὰ [ταὐτὸν] καὶ ἐλπίζειν· ὀδυνᾶσθαι μὲν ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις, ἐλπίζειν δὲ καὶ προσμένειν τῷ θεῷ τῶν ὅλων. (Ἀνήλ)ωται ὁ τρυγητός, πέπαυται καὶ οὐκέτι οὐ μὴ ἔλθῃ. Τρυγητὸν καλεῖ τὴν τῶν ἀγαθῶν ἀφθονίαν· οὐ[κέτι φησὶν] ἐν τῇ προτέρᾳ ἔσεσθε εὐπραξίᾳ. Τοῦτο δηλοῖ καὶ διὰ τῶν ἑξῆς· 11 Εὐθηνοῦσαι ἔκστητε, λυπήθητε (αἱ πεποιθυῖ)αι ἐπὶ πλούτῳ, ἐκδύσασθε, γυμναὶ γένεσθε, περιζώσασθε τὰς ὀσφύας σάκκους 12 καὶ ἐπὶ τῶν (μαστῶν) κόπτεσθε ἐπὶ ἀγρῷ ἐπιθυμήματος καὶ ἐπὶ ἀμπέλῳ γενήματος. Ἐπειδὴ τὴν παρανομίαν οὐ(κ ὀλοφύρεσθε), τὰς διὰ ταύτην ὑμῖν ἐπαγομένας τιμωρίας θρηνεῖτε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
13 Ἐν τῇ γῇ τοῦ λαοῦ μου ἄ(κανθα καὶ) χόρτος ἀναβήσεται, καὶ ἐκ πάσης οἰκίας ἀρθήσεται εὐφροσύνη. Καὶ ταῦτα τῆς ἐρημίας (δηλωτικά). Πόλις πλουσία. Ἀντὶ τοῦ· πάλαι. 14 Οἶκοι ἐγκαταλελειμμένοι, τουτέστιν· ἔσονται. Πλοῦτον (πόλεως ἀφ)ήσουσιν, οἴκους ἐπιθυμήματος. Τοὺς γὰρ πολεμίους ὁρῶντες πάντων προτιμήσουσι (τὴν φυγ)ήν. Καὶ ἔσονται αἱ κῶμαι σπήλαια ἕως αἰῶνος, εὐφροσύνη ὄνων ἀγρίων, βοσκήματα ποιμέ(νων). [Αὗται] αἱ κῶμαι μέχρι καὶ τήμερον μεμενήκασιν ἔρημοι. Ἐνίων τὰ μὲν ὀνόματα εὑρίσκομεν [ἐν τῇ γρ]αφῇ, αὐτῶν δὲ τὰ ἴχνη μόνα παρ’ ἐνίων ὁρᾶται. 15 Ἕως ἂν ἔλθῃ ἐφ’ ὑμᾶς πνεῦμα ἀφ’ ὑψηλοῦ, (καὶ ἔσται ἡ ἔρ)ημος ὡς ὁ Χερμέλ, καὶ ὁ Χερμὲλ εἰς δρυμὸν λογισθήσεται. Τὴν οὐρανόθεν ἐπιφοιτήσασαν (χάριν μετὰ τὴν τοῦ θεοῦ) καὶ σωτῆρος ἡμῶν ἀνάληψιν ὁ λόγος δεδήλωκεν· μετὰ γὰρ ἐκείνην τὴν δωρεὰν 140 α ἡ μὲν πάλαι ἔρημοςτουτέστι τὰ ἔθνηἡ προφητικὸν ἄροτρον οὐ δεξαμένη τοῦ Καρμήλου τὴν (εὐκαρ)πίαν ἐδέξατο. Κάρμηλον δὲ τροπικῶς τὴν πάλαι Ἰουδαίοις ἐπανθήσασαν ὠνόμασε χάρ(ιν). Ἰουδαῖοι δὲ πάλαι ἤνθουν ἐν προφήταις καὶ δικαίοις καὶ ἱερεῦσι, νῦν δὲ τῶν δρυμῶν τὴν ἀκαρπίαν μεμίμηνται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτην δὲ τὴν μεταβολὴν κἀν τοῖς προηρμηνευμένοις δεδήλωκεν. 16 Καὶ ἀναπαύσεται ἐν τῇ ἐρήμῳ κρίμα, τουτέστιν· ἐν τοῖς ἔθνεσιν. Καὶ δικαιοσύνη ἐν τῷ Καρμήλῳ κατοικήσει. Ἐν τοῖς αὐτοῖς· τὴν γὰρ ἔρημον ὠνόμασε Κάρμηλον. 17 Καὶ ἔσται τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης εἰρή(νη). Εἰρηνεύει γὰρ πρὸς θεὸν ὁ ταῖς θείαις ἑπόμενος ἐντολαῖς. Καὶ κρατήσει ἡ δικαιοσύνη ἀνάπαυσιν. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης καὶ τῆς πρὸς θεὸν εἰρήνης καρπὸς ἡ τῶν κακῶν τῶν παρόντων ἀπαλλαγὴ καὶ ὁ ἄλυπος βίος καὶ φροντίδων ἀπηλλαγμένος. Καὶ πεποιθότες ὦσιν ἕως τοῦ αἰῶνος. Βέβαιον γὰρ τῶν εἰς τὸν θεὸν πεπιστευκότων τὸ φρόνημα. 18 Καὶ κατοικήσει ὁ λαός μου ἐν πόλει εἰρήνης καὶ ἐν πόλεσιν ἀμεριμνίας καὶ ἐν οἴκοις πεποιθήσεως, καὶ ἀναπαύσονται μετὰ πλούτου. Πόλιν εἰρήνης τὴν ἐν τοῖς οὐρανοῖς λέγει· «Ἡ γὰρ ἄνω» φησὶν «Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ πάντων ἡμῶν.» Πόλεις δὲ ἀμεριμνίας καὶ τὰς διαφόρους λέγει μονάς· «Πολλαὶ» γάρ φησι «μοναὶ παρὰ τῷ πατρί μου.» Ἔχουσι δὲ καὶ τὸν πλοῦτον τὸν ἄσυλον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Θησαυρίζετε» γάρ φησιν «ὅπου σὴς καὶ βρῶσις οὐκ ἀφανίζει οὔτε κλέπται διορύττουσι καὶ κλέπτουσιν.» 19 Ἡ δὲ χάλαζα ἐὰν καταβῇ, οὐκ ἐφ’ ὑμᾶς ἥξει. Καὶ κατὰ τὸν παρόντα δὲ βίον κρείττους διὰ τῆς ἐμῆς ἐπικουρίας τῶν πολεμούντων γενήσεσθε. Καὶ ἔσονται οἱ ἐνοικοῦν(τες) ἐν τοῖς δρυμοῖς πεποιθότες ὡς ἐν τῇ πεδινῇ. Δρυμὸν τὰ ἔθνη προσηγόρευσε τὰ ἄκαρπα [πάλαι καὶ] πεδινὴν τὴν Ἰουδαίαν ὡς πάλαι καρποφοροῦσαν. Προλέγει τοίνυν ὡς ἀδεῶς τῆς ἀληθ[είας] οἱ κήρυκες καὶ μεταξὺ τῶν ἐθνῶν πολιτεύσονται. Εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸ ῥητὸν βούλεταί τις τὸ χωρίον νοῆσαι, ὁράτω τοὺς ἐν ταῖς κορυφαῖς τῶν ὀρῶν ἀσκητάς, μόνους μὲν ἐνδιαιτωμένους ταῖς ἀκρωρεί[αις], μᾶλλον δὲ θαρροῦντας ἢ τοὺς τὰς μεγίστας πόλεις οἰκοῦντας τῷ πλήθει τῶν οἰκητόρων. 20 (Μακά)ριος ὁ σπείρων ἐπὶ πᾶν ὕδωρ, οὗ βοῦς καὶ ὄνος πατεῖ. Τὴν μίαν ἐκκλησίαν τὴν ἐξ ἐθνῶν καὶ Ἰουδαίων συνειλεγμένην ὁ λόγος ᾐνίξατο. Ἀκάθαρτος γὰρ κατὰ νόμον ὁ ὄνος, τοιαῦτα δὲ (ἦν) καὶ τὰ ἔθνη πρὸ τῆς τοῦ σωτῆρος ἐπιφανείας· καὶ καθαρὸς δὲ κατὰ νόμον ὁ βοῦς, διὸ καὶ ὑπὲρ τοῦ (ἀρχι)ερέως καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ προσεφέρετο.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καλεῖ τοίνυν ὄνον μὲν τοὺς ἐξ ἐθνῶν, βοῦν δὲ τοὺς ἐξ (Ἰουδαίων) πεπιστευκότας, ὕδωρ δὲ τὸ λυτήριον τῶν ἁμαρτημάτων καὶ καθαρτήριον τῶν ψυχῶν, τὸ παν(άγιον) βάπτισμα, σπόρον δὲ τὸν διδασκαλικὸν λόγον. Ἐπειδὴ δὲ τὰ εἰρημένα ὑπέσχετο, πολλὰς [δὲ τῆς] ἀληθείας οἱ κήρυκες ὀδύνας ὑπέμενον ἐξελαυνόμενοι καὶ διωκόμενοι καὶ μαστιγούμενοι καὶ μυ[ρία θανάτων] ὑπομένοντες εἴδη, διὰ τῆς προφητικῆς αὐτοῦ γλώττης ὁ δεσπότης ψυχαγωγεῖ· 33 1 Οὐαὶ ὁ ταλαι(πωρῶν) ὑμᾶς, ὑμᾶς δὲ οὐδεὶς ποιεῖ ταλαιπώρους. Οἱ διώκοντες ὑμᾶς φησιν ἄθλιοί εἰσι καὶ τρι(σάθλιοι, ὑμεῖς) δὲ μακάριοι· οἱ μὲν γὰρ ἀδικοῦσιν, ὑμεῖς δὲ οὐκ ἀδικεῖσθε. Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· 6(Ἐν παντὶ) θλιβόμενοι ἀλλ’ οὐ στενοχωρούμενοι, ἀπορούμενοι οὐκ ἐξαπορούμενοι, διωκόμενοι ἀλλ’ οὐκ ἐγκαταλειπό(μενοι, κα)ταβαλλόμενοι ἀλλ’ οὐκ ἀπολλύμενοι.» Καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς οὐκ ἀθετεῖ. Τοῦτο καὶ ἐν τοῖς θείοις [εὐαγγελίοις] ἔφη πρὸς αὐτοὺς ὁ δεσπότης· «Ὁ δεχόμενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς οὐχ ὑμᾶς (ἀθετεῖ ἀλλὰ) τὸν ἀποστείλαντα ὑμᾶς.» Ἁλώσονται γὰρ οἱ ἀθετοῦντες καὶ παραδοθήσονται, καὶ ὡς σὴς (ἐφ’ ἱματίῳ) οὕτως ἡττηθήσονται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτα δὲ ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· «Ὅταν συντελέσῃς ταλαιπ(ωρίζων, ταλαι)πωρηθήσῃ· ὅταν κοπιάσῃς ἀθετῶν, ἀθετ[ηθ]ήσῃ.» Ἀντὶ τοῦ· Καθ’ ἑαυτὸν τὸ ξίφος ὠθεῖς καί, [τῷ πλησίον εἰ ὀ]ρύττεις βόθρον, σαυτὸν ἐμβαλεῖς. Καὶ ὥσπερ τὸ ἱμάτιον τίκτει τὸν σῆτα καὶ [ὑπὸ τοῦ σητὸς] κατεσθίεται, οὕτω καὶ ὑμεῖς ὑπὸ τῆς πονηρίας ἣν ἐτέκετε καταναλωθής[εσθε. Ἡμεῖς δὲ ταῦτα 140 β με]μαθηκότες τὴν μὲν τούτων ὁδὸν καταλίπωμεν, τῶν δὲ προφητῶν καὶ ἀποστόλων τὸν βίον ζηλώσωμεν, ἵνα σὺν αὐτοῖς τῶν ἐπηγγελμένων ἀπολαύσωμεν ἀγαθῶν χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ τὰς [ἐπ]αγγελίας δεδωκότος Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ σὺν τῷ παναγίῳ πνεύματι δόξα πρέπει καὶ τιμὴ καὶ μεγαλοπρέπεια νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume XΤΟΜΟΣ Ι
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ Ι 2 Κύριε ἐλέησον ἡμᾶς, ἐπὶ σοὶ γὰρ πεποίθαμεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Προθεσπίσας ὁ προφήτης καὶ τῶν Ἀσσυρίων τὴν ἔφοδον καὶ τὸν ὄλεθρον καὶ τὴν μετὰ ταῦτα τῶν Ἰουδαίων αἰχμαλωσίαν καὶ τὴν τῆς Ἱερουσαλὴμ ἐρημίαν, εἶτα τὴν ἐπάνοδον καὶ τὰ μετὰ τὴν ἐπάνοδον γεγενημένα καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἐκλογὴν καὶ τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀποβολὴν καὶ τὰ τῶν ἀποστόλων κηρύγματα, τὴν ὑπὲρ τῶν Ἰουδαίων ἱκετείαν προσφέρει ὀλοφυρόμενος αὐτῶν τὴν ἀπιστίαν καὶ τὴν ἐντεῦθεν προσγενομένην αὐτοῖς ἀπώλειαν· τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῶν ἑξῆς δεδήλωκεν. Ἐγενήθη τὸ σπέρμα τῶν ἀπειθούντων εἰς ἀπώλειαν, ἡ δὲ σωτηρία ἡμῶν παρὰ σοῦ ἐν καιρῷ θλίψεως. Κέκληκε δὲ αὐτοὺς οὐ μόνον ἀπειθοῦντας ἀλλὰ καὶ σπέρμα ἀπειθούντων, ἐπειδὴ καὶ αὐτοὺ καὶ οἱ πατέρες τὴν αὐτὴν ἐσχήκασι γνώμην. 3 Διὰ τὴν φωνὴν τοῦ φόβου σου ἐξέστησαν λαοί, καὶ ἀπὸ τῆς ὑψώσεώς σου διεσπάρη τὰ ἔθνη. Τότε μὲν ἐν τῷ κατὰ τοὺς Ἀσσυρίους θαύματι τοῦτο ἐγένετο, χρόνῳ δὲ ὕστερον τὰ ἀποστολικὰ θαύματα καὶ εἰς θαῦμα [το]ύτους διήγειρε καὶ τὴν κακὴν διεῖλεν ὁμόνοιαν· δίκην γὰρ μαχαίρας ὁ θεῖος λόγος διεῖλεν υἱὸν ἀπὸ πατρὸς καὶ θυγατέρα ἀπὸ μητρός. 4 Νῦν δὲ συναχθήσεται τὰ σκῦλα ὑμῶν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου, ὃν τρόπον ἐάν (τις) συναγάγῃ ἀκρίδα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὡς ἀπὸ βοθύνων οὕτως ἐμπαίξουσιν ὑμῖν. Τὴν πολλὴν εὐκολίαν τοῦ ἀποστολικοῦ κηρύγματος ἔδειξεν. Καθάπερ γάρ φησιν εὐπετές ἐστιν ἀκρίδας συναγαγεῖν, οὕτως ἐκεῖνοι τοὺς (γενο)μένους σκῦλα τοῦ διαβόλου καὶ συλλέξουσι καὶ τῷ σωτῆρι προσοίσουσιν. Τὸ δὲ ἐμπαίξουσι παρ’ [οὐδενὶ] τῶν Ἄλλων εὕρομεν Ἑρμηνευτῶν. Αἰνίττεται δὲ ὁ λόγος ὡς οἶμαι τὴν ἀποστολικὴν μεγαλοφ[ροσύν]ην, δι’ ἣν παντὸς τοῦ δήμου τῶν Ἰουδαίων κατ[ὰ τ]αὐτὸν κατεφρόνουν. Οὕτως ὁ μακάριος Στέφανος [ἐβόα]· «Σκληροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς ὠσίν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ ἀντιπίπτετε, ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν καὶ ὑμεῖς», οὕτω τὸ ἱερὸν ζεῦγος τῶν ἀποστόλων Πέτρος καὶ Ἰωάννης ἔλεγον· «Πει(θαρ)χεῖν δεῖ θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις.» 5 Ἅγιος ὁ θεὸς ὁ κατοικῶν ἐν ὑψηλοῖς. Ὑψηλοὺς τοὺς μεταρσίους λέγει τὴν διάν(οια)ν· τούτους γὰρ οἰκητήριον ἀπειργάσατο θεῖον. Διὸ καὶ ὁ θεῖος ἔλεγε Παῦλος· «Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς θεοῦ ἐστε καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;» Ἔχεται τοίνυν τῆς ἀκολουθίας ὁ προφητικὸς λόγος· ὑποδείξας γὰρ [τοὺς] ἱεροὺς ἀποστόλους, οἰκητήριον αὐτοὺς καλεῖ τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐνεπλήσθη Σιὼν κρίσεως καὶ δι(και)οσύνης. Τὰς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησίας Σιὼν καλεῖ, ὡς πολλάκις προαπεδείξαμεν. Εἰ δὲ καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ τις ἐνταῦθα σημαίνεσθαι βούλεται, ἔχει καὶ οὕτως ἡ προφητεία τὸ ἀληθές· πολλαὶ γὰρ ἐν αὐτῇ μυ[ριά]δες ἐπίστευσαν· καὶ μάρτυς ὁ μέγας Ἰάκωβος ταύτας ὑποδεικνὺς καὶ λέγων· «Θεωρεῖς ἀδελφέ, (πόσαι) μυριάδες εἰσὶ τῶν πεπιστευκότων Ἰουδαίων, καὶ πάντες ζηλωταὶ τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν.» Οὗ δὴ [χάριν] καὶ ὁ προφητικὸς ἐπήγαγε λόγος· 6 Ἐν νόμῳ παραδοθήσονται. Τουτέστι τῇ καινῇ διαθήκῃ· τοῦτο γὰρ οἱ Τρεῖς [Ἑρμην]ευταὶ δεδηλώκασιν. Ὁ μὲν γὰρ Θεοδοτίων ἔφη[· «Καὶ ἔσται πίστις ὁ καιρός σου», ὁ δὲ Σύμμαχος]· «Καὶ ἔσται πίστις τοῦ καιροῦ σου», ὁ δὲ Ἀκύλας. «Καὶ ἔσται (πίστις) οἱ καιροί σου.» Τὰς δὲ τρεῖς ἑρμηνείας παρέθηκα, ἵνα τῆς διανοίας δείξω τὴν συμφωνίαν· καὶ [οἱ] Ἑβδομήκοντα τοιγαροῦν νόμον τὴν καινὴν ἐκάλεσαν διαθήκην, ἣν οἱ Λοιποὶ «πίστιν» ὠνόμασαν. Ἐν (θησαυροῖς) ἡ σωτηρία ἡμῶν. Ἐν ἐλπίσι γὰρ τοῖς ἁγίοις ἀπόκειται τὰ ἀγαθά. Διά τοι τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος βοᾷ· 6(Τῇ γὰρ ἐλ)πίδι ἐσώθημεν· ἐλπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὃ γὰρ βλέπει τις, τί καὶ ἐλπίζει; Εἰ δὲ ὃ οὐ βλέ(πομεν ἐλ)πίζομεν, δι’ ὑπομονῆς ἀπεκδεχόμεθα», καὶ πάλιν· «Ἡ ζωὴ ἡμῶν κέκρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ (θεῷ». Ἐκεῖ) σοφία καὶ ἐπιστήμη καὶ εὐσέβεια πρὸς κύριον· οὗτοί εἰσι θησαυροὶ δικαιοσύνης. Οἱ γὰρ ταῦτα [μεμαθηκό]τες τῶν μελλόντων ἀπολαύσουσιν ἀγαθῶν. Σοφίαν δὲ καὶ ἐπιστήμην καὶ εὐσέβειαν καλεῖ τὴν [τοῦ δεσπότου διδ]ασκαλίαν· καὶ γὰρ ὁ θεῖος ἀπόστολός φησιν· «Ἐδόθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ 141 α ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις.» 7 Ἰδοὺ δὴ ἐν τῷ φόβῳ ὑμῶν αὐτοὶ φοβηθήσονται· (οὓς ἐ)φοβεῖσθε, φοβηθήσονται ἀφ’ ὑμῶν. Καὶ τῆσδε τῆς προφητείας θεωροῦμεν τὸ τέλος· καὶ γὰρ Ἰουδαίων (καὶ) Ἑλλήνων οἱ πάλαι τὰς ἐκκλησίας διώκοντες ταύτας δεδίασι καὶ πεφρίκασιν· καὶ οἱ πάλαι δὲ τοῖς ἀνθρώποις φοβεροὶ δαίμονες νῦν τῆς εὐσεβείας τοὺς τροφίμους δειμαίνουσιν. Ἄγγελοι ἀποσταλήσονται ἀξιοῦντες εἰρήνην, πικρῶς κλαίοντες· 8 ἐρημωθήσονται γὰρ αἱ τούτων ὁδοί. Διέφθειρεν ὁ δεσπότης Χριστὸς διὰ τῶν τῆς εὐσεβείας κηρύκων καὶ αὐτὰς τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης τὰς ἀτραπούς· ἐκ βάθρων γὰρ ἀνέσπασε τὰ τῶν δαιμόνων τεμένη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ πάλαι θεοποιούμενοι δαίμονες παρὰ τὰς τῶν ἁγίων μαρτύρων μαστιγούμενοι θήκας πικρῶς ὀλοφύρονται. Οὕτω καὶ αὐτὸν ἐνανθρωπής[αντα] τὸν θεὸν λόγον ἱκέτευον λέγοντες· «Τί ἡμῖν καὶ σοὶ Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ; Ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς; Ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων.» Πέπαυται ὁ φόβος τῶν ἐθνῶν, καὶ ἡ πρὸς τούτους διαθήκη αἴρεται, καὶ οὐ μὴ λογίσησθε αὐτοὺς ἀνθρώπους. Τοῦτο πάλιν οἱ Τρεῖς οὕτως ἡρμήνευσαν· «Ἐπαύσατο διοδεύων τρίβον, διεσκέδασε διαθήκην, ἀπώσατο πόλεις, οὐκ ἐλογίσατο ἀνθρώπους.» Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν ἀνατετράφθαι τὰς ἐπιβλαβεῖς ἀτραπούς, ἐπέμεινε διδάσκων ὡς ἀπέστησαν τῶν τρίβων ἐκείνων οἱ πάλαι διοδεύοντες καὶ τὴν πρὸς τὰ εἴδωλα διαθήκην ἐσκέδασαν. Καὶ οἱ Ἑβδομήκοντα δὲ ταὐτὸ τοῦτο σημαίνουσιν, ὅτι ἐπαύσατο ὁ μάταιος τῶν ἐθνῶν φόβος, τοὺς δὲ τῇ πλάνῃ προστετηκότας οὐδὲ τοῖς ἀνθρώποις συναριθμοῦσιν. 9 Ἐπένθησεν ἡ γῆ, οἱ τὰ γήινα φρονοῦντες. Ἠσχύνθη ὁ Λίβανος, τῶν εἰδώλων ἡ τυραννίς. Ἕλη ἐγένετο ὁ Ἀσηρών. Τ[ῶν] ὑπὸ νόμον τὴν ἀκαρπίαν διὰ τούτων ᾐνίξατο· τῆς γὰρ αὐτῶν χώρας ὁ Ἀσηρών. Φανερὰ ἔσται ἡ Γαλιλαία καὶ ὁ Κάρμηλος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Κάρμηλον πολλάκις τὴν ἔρημον προσηγόρευσε, τοῦτο αὐτῇ τὸ ὄνομα τεθεικὼς μετὰ τὴν [τῶν] πραγμάτων μεταβολήν. Τῇ δὲ Γαλιλαίᾳ καὶ ἤδη προείρηκε τὰ ἀγαθά· «Γαλιλαία» γὰρ «τῶν ἐθνῶν, ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, εἶδε φῶς μέγα.» Τί δὲ οὕτω περιφανὲς ἐγένετο καὶ περίβλεπτον; οἱ ἐκ τῆς Γαλιλαίας ἀπόστολοι. 10 Νῦν ἀναστήσομαι, λέγει κύριος, νῦν δοξασθήσομαι, νῦν ὑψωθήσομαι, 11 νῦν (ὄ)ψεσθε, νῦν αἰσθήσεσθε. Πάλαι γὰρ ὑπὸ τῶν πλείστων ἀγνοούμενος διὰ τῶν εὐαγγελικῶν θαυμάτων γνωσθήσομαι, καὶ τῆς πλάνης ἀπαλλαγέντες οἱ ἄνθρωποι ἐπιγνώσονταί με τῶν ὅλων τὸν ποιητήν. Ματαία ἔσται ἡ ὕβρις (τοῦ) πνεύματος ὑμῶν. Πρὸς Ἰουδαίους λέγει τοὺς καὶ σταυρώσαντας καὶ τῇ ἀπιστίᾳ προσμείναντας. Πῦρ ὑμᾶς κατέ(δεται), τὸ αἰώνιόν τε καὶ ἄσβεστον. 12 Καὶ ἔσται ἔθνη κατακεκαυμένα ὡς ἄκανθα ἐν ἀγρῷ ἐρριμμένη καὶ κατακεκαυμένη, οἱ τὸ σωτήριον μὴ δεξάμενοι κήρυγμα. 13 Ἀ(κούσονται) οἱ πόρρωθεν ἃ ἐποίησα, γνώσονται οἱ ἐγγίζοντες τὴν ἰσχύν μου. Ἀκριβεστέραν γὰρ ἔχουσι τὴν [γνῶσιν] οἱ «ἐν νόμῳ κυρίου μελετῶντες ἡμέρας καὶ νυκτός», καὶ οἱ πόρρωθεν δὲ θαυμάσουσιν ἀκούοντες τὸ τῆς [οἰκο]νομίας μυστήριον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
14 Ἀπέστησαν οἱ ἐν Σιὼν ἄνομοι, τρόμος λήψεται τοὺς ἀσεβεῖς. Οὐ πάντας [ἔφη] ἀποστήσεσθαι τοὺς ἐν Σιὼν ἀλλὰ τοὺς ἀνόμους· οὐδὲ πάντας ἔφη δέξεσθαι τὴν τοῦ δέους ὑπερ[βολὴν] ἀλλὰ τοὺς ἀσεβείᾳ συζῶντας. Εἶτα προαγορεύει τῆς γεέννης τὴν φλόγα· Τίς ἀναγγελεῖ ὑμῖν ὅτι (πῦρ) καίεται; Τίς ἀναγγελεῖ ὑμῖν τὸν τόπον τὸν αἰώνιον; Διδάσκει καὶ τῶν ταῦτα κηρυττόντων τὴν ἀρετήν· 15 Πορευόμενος ἐν δικαιοσύνῃ, τουτέστι τὴν θείαν ὁδεύων ὁδόν. Λαλῶν εὐθέα ἐν ὁδῷ, ἐκεῖνα κ(ηρύττων) ἃ παρὰ τῆς ἀληθείας μεμάθηκεν. Οὕτως αὐτῶν δείξας τὴν περὶ τὰ κρείττω τῆς διανοίας [σπουδήν, δεί]κνυσι καὶ τὸ περὶ τἀναντία μῖσος· Μισῶν ἀνομίαν καὶ ἀδικίαν καὶ τὰς χεῖρας ἀποσειόμενος (ἀπὸ) δώρων, βαρύνων τὰ ὦτα τοῦ μὴ ἀκούειν κρίσιν αἵματος ἀδίκου καὶ καμμύων τοὺς ὀφ(θαλμοὺς αὐτοῦ) ἵνα μὴ ἴδῃ ἀδικίαν. Πάντων τῶν αἰσθητηρίων τοῦ σώματος τὸν κόσμον ὑπέδειξεν· τὸ στόμα [λαλοῦν] τὴν τῶν δογμάτων εὐθύτητα, τὰς χεῖρας δωροδοκίας ἀπεχομένας, τὰ ὦτα τοῖς ἀδίκοις λόγ[οις τὰς εἰσό]δους ἀποτειχίζοντα, τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῖς ἐκ φύσεως κεχρημένους καλύμμασι καὶ [περιορᾶν οὐ]κ ἀνεχομένους τὰ παρανόμως γινόμενα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα τούτων … · 141 β 16 (Οὗτος) οἰκήσει ἐν ὑψηλῷ σπηλαίῳ πέτρας ἰσχυρᾶς· ἄρτος αὐτῷ δοθήσεται, καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοῦ πιστόν. Ἔχει γὰρ τὸ ἀσάλευτον ἐπὶ τῆς πέτρας ἐρηρεισμένος. Περιττὸς δὲ αὐτῷ καὶ ὁ πλοῦτος· μόνων γὰρ τῶν ἀναγκαίων μεταλαγχάνει· «Ἀρχὴ» γὰρ «ζωῆς ἀνθρώποις» κατὰ τὸν σοφὸν «ἄρτος καὶ ὕδωρ.» Τὸ δὲ τούτων ὕδωρ καὶ πιστὸν ὀνομάζει, καὶ οἶμαι τὸ μυστικὸν διὰ τούτου σημαίνεσθαι. Εἶτα δείκνυσι τῆς ἀρετῆς τοὺς καρπούς· 17 Βασιλέα μετὰ δόξης ὄψεσθε. Τὸν ἐπουράνιον λέγει ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς δόξης καθήμενον κατὰ τὴν αὐτὴν τοῦ κυρίου φωνήν. Καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν ὄψονται γῆν πόρρωθεν. Οὐ σκοποῦσι γὰρ κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον «τὰ βλεπόμενα ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα· τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια». 18 Καὶ ἡ ψυχὴ ὑμῶν μελετήσει φόβον. Ὁ γὰρ τοῦ θεοῦ φόβος τῆς ἀρετῆς συνεργὸς καὶ τῶν ἀγαθῶν χορηγός. Ποῦ εἰσιν οἱ γραμματικοί; Ποῦ εἰσιν οἱ σύμβουλοι; Ποῦ ἐστιν ὁ ἀριθμῶν τοὺς ἀναστρεφομένους, 19 μικρὸν καὶ μέγαν λαόν; Οὕτω καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος δείξας τὴν σωματικὴν τῶν κηρύκων ἀσθένειαν ἐπήγαγεν· «Ποῦ σοφός;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ποῦ γραμματεύς; Ποῦ συζητητὴς τοῦ αἰῶνος τούτου;» Διελήλε[γ]κται γὰρ καὶ τῆς Ἑλληνικῆς φιλοσοφίας τὸ ψεῦδος καὶ τῆς Φαρισαϊκῆς διδασκαλίας ὁ φθόνος. Τούτοις ἐπήγαγεν ὁ προφήτης· Ὡς οὐ συνεβουλεύσαντο οὐδὲ ᾔδει βαθύφωνον ὥστε μὴ ἀκοῦσαι. Τοῦτο δὲ οἱ Τρεῖς οὕτως ἡρμήνευσαν· «Οὐκ ὄψει λαὸν βαθὺν χείλεσιν ὥστε μὴ ἀκοῦσαι διάλεκτον γλώσσης.» Ἀντὶ τοῦ· ὁμόγλωττοί σού εἰσιν οἱ κήρυκες τῆς ἀληθείας, Ἑβραῖοι τὸ γένος, ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ τραφέντες, τὴν αὐτήν σοι γλῶτταν ἔχοντες, ἀλλ’ ἑκὼν οὐκ ἐπαί̈εις τῶν λεγομένων. Τοῦτο γὰρ δεδήλωκε διὰ τῶν ἑξῆς· Λαὸς ὁ πεφαυλισμένος, καὶ οὐκ ἔστι τῷ ἀκούοντι σύνεσις. Τῆς θείας γὰρ γνώσεως ἑκόντες σφᾶς αὐτοὺς ἀπεστέρησαν, οὗ δὴ χάριν καὶ ἀπερρίφησαν καὶ εὐκαταφρόνητοι πᾶσιν ἀνθρώποις ἐγένοντο. Οὕτω δείξας ὁ προφητικὸς λόγος καὶ τῆς ἀ[ληθ]είας τοὺς κήρυκας διαλάμποντας καὶ τοὺς ἀντιτείνοντας ἐν αἰσχύνῃ, τῶν εὐσεβῶν πάλιν [ὀνο]μάζει τὸ σύστημα καὶ τὴν Σιὼν αὐτοῖς καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀπεικάζει· 20 Ἰδοὺ Σιὼν ἡ πόλις τὸ σωτήριον ἡμῶν· οἱ (ὀφ)θαλμοί σου ὄψονται, Ἱερουσαλὴμ πόλις πλουσία.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὥσπερ τοὺς Ἰουδαίους ἐξ Ἀβραὰμ τὸ γένος κατάγοντας, [τὴν ἐ]κείνου δὲ ζηλῶσαι πίστιν οὐκ ἐθελήσαντας ἄρχοντας Σοδόμων καὶ λαὸν Γομόρρας ὠνόμασεν, οὕτω [τὴν] ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίαν τὰ πνευματικὰ δεξαμένην χαρίσματα Ἱερουσαλὴμ καὶ Σιὼν προσαγορεύει. Καὶ γὰρ [ἐν] τοῖς πρόσθεν ἡρμηνευμένοις καὶ τὴν ἔρημον καὶ τὸν Λίβανον ὠνόμασε Κάρμηλον, αὐτὸν δὲ τὸν Κάρ[μηλ]ον δρυμὸν προσηγόρευσεν. Πλουσίαν δὲ ὀνομάζει τοῦ θεοῦ τὴν ἐκκλησίαν τὸν πνευματικὸν αὐτῆς πλοῦτον ἐπι(δεικ)νύς. Μαρτυρεῖ δὲ τῇ προφητείᾳ ὁ ἀπόστολος οὕτω λέγων· «Ὅτι ἐν παντὶ ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῷ, ἐν παντὶ (λόγῳ) καὶ πάσῃ γνώσει.» Σκηναὶ αἳ οὐ μὴ σαλευθῶσιν, οὐδὲ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάτταλοι τῆς σκηνῆς αὐτῆς εἰς τὸν (αἰῶν)α χρόνον, οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαρραγῇ. Καὶ ἐντεῦθεν δῆλον ὡς οὐδαμῶς ἁρμόττει τῇ παλαιᾷ [Ἱερουσαλὴμ] τὰ τῆσδε τῆς προφητείας ῥητά· ἐκείνη γὰρ ἐσαλεύθη καὶ κατελύθη καὶ ἐρημίαν ἐδέξατο παντελῆ, ἡ δὲ νέα[τουτέστιν αἱ κα]τὰ τὴν οἰκουμένην τοῦ θεοῦ σκηναὶτὸ ἀσάλευτον ἔχουσι κατὰ τὴν τοῦ κυρίου φωνήν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐπὶ ταύτῃ γὰρ τῇ πέτρᾳ» [φησὶν] 6(οἰ)κοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς.» Πασσάλους δὲ τῆς σκηνῆς ἡγοῦμαι (καλεῖσθ)αι τοὺς θείους ἀποστόλους, τοὺς νικηφόρους μάρτυρας. Καθάπερ γὰρ τῶν σκηνῶν οἱ πάσσαλοι ἐν τῇ (γῇ κεκρυ)μμένοι τὴν στάσιν ταῖς σκηναῖς πραγματεύονται, οὕτως ἐκεῖνοι δεξάμενοι τοῦ βίου τὸ πέρας καὶ (ἐν τῇ γῇ) κεκρυμμένα τὰ σώματα ἔχοντες τὰς θείας ὑπερείδουσιν ἐκκλησίας· σχοινίοις δὲ ἔοικεν ἐκ τῶν πασσά(λων μέ)χρι τῶν σκηνῶν διήκουσι τὰ σωτήρια ἐκείνων παιδεύματα, δι’ ὧν ἀκίνητος μένει τῶν εὐσεβεῖν (προαιρ)ουμένων ἡ πίστις. 21 Διότι τὸ ὄνομα κυρίου μέγα ὑμῖν, τόπος ὑμῖν ἔσται. Ἐν τῷ ὀνόματι κυρίου καὶ τὰ θαύματα [ἐγένετο] καὶ τὸ σωτήριον ἐπιτελεῖται βάπτισμα καὶ ἡ μυστικὴ τροφὴ μεταβάλλεται· διὰ τούτου τοῦ ὀνόματος [τοὺς] οἰκοδομουμένους τῷ θεῷ ναοὺς ἁγιάζομεν. Ἐν ᾧ ποταμοὶ καὶ διώρυγες πλατεῖς καὶ εὐρύχωροι. (Ποταμοὶ) μὲν οἱ πρῶτοι τῆς ἀληθείας κήρυκες, διώρυγες δὲ οἱ ἐκείνων μαθηταὶ καὶ διάδοχοι ἐξ (αὐτῶν) μὲν ἕλκοντες τὰ σωτήρια δογμάτων ῥεῖθρα, ἄρδοντες δὲ τὸν θεῖον παράδεισον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐ πορεύσῃ ταύτην τὴν (ὁδόν, οὐδὲ πορ)εύσεται πλοῖον ἐλαῦνον. Ὁ γὰρ θεός μου μέγας ἐστίν· οὐ παρελεύσεταί με. Τοῦτο [ὁ] Ἀκύλας [οὕτως ἡρμήνευ]σεν· «Οὐ μὴ πορευθῇ ἐν αὐτῷ ναῦς κώπης, καὶ τριήρης ὑπερμεγέθης οὐ διαβήσεται αὐτό.» 142 α Ἀντὶ τοῦ· κρείττων ἐστὶ τῶν πολεμίων, οὐδεμίαν ἔχει πάροδον διὰ τόνδε τὸν ποταμὸν τριήρης πολεμική· μέγας γάρ ἐστι τῶν ἐκκλησιῶν ὁ θεὸς καὶ παρορᾶν αὐτὰς οὐκ ἀνέχεται. Τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῶν ἐπιφερομένων δεδήλωκεν· 22 Κύριος κριτὴς ἡμῶν, κύριος ἄρχων ἡμῶν, κύριος βασιλεὺς ἡμῶν, κύριος σωτὴρ ἡμῶν αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Πάντα πόρον ἀγαθὸν δι’ αὐτοῦ κεκομίσμεθα. Τούτου δὴ χάριν καὶ τὴν ἡγεμονίαν αὐτοῦ καὶ τὴν βασιλείαν μεθ’ ἡδονῆς ἀσπαζόμεθα. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν χορηγὸς σωτηρίας. Οὕτω τῆς ἐκκλησίας τὸ βέβαιον δείξας τῆς Ἰουδαίων πληθύος τὴν ἀπιστίαν ἐλέγχει· 23 Ἐρράγη τὰ σχοινία σου, ὅτι οὐκ ἐνίσχυσαν. Περὶ τῆς ἐκκλησίας ἔφη ὅτι «εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ κινηθῶσιν οἱ πάσσαλοι τῆς σκηνῆς αὐτῆς, οὐδὲ τὰ σχοινία αὐτῆς οὐ μὴ διαρραγῇ»· ἐνταῦθα δὲ λέγει ταῦτα διαρραγῆναι. Καὶ τὴν αἰτίαν διδάσκει· ὅτι οὐκ ἐνίσχυσεν· οὐ γὰρ ἔσχε τῆς πίστεως τὴν ἰσχύν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐναντία τοίνυν ταῦτα ἐκείνοις, καὶ δῆλον ὡς περὶ ἄλλων μὲν ἐκεῖνα προείρηται, περὶ ἑτέρων δὲ ταῦτα προλέγει οὕτως. Ὁ ἱστός σου ἔκλινεν, οὐ χαλάσει τὰ ἱστία σου, οὐκ ἀρεῖ σημεῖον, ἕως ἂν παρ(αδοθῇς) εἰς προνομήν. Διὰ τὴν αὐτήν φησιν ἀπιστίαν καὶ ὁ ἱστός σου ἔκλινεν. Πλὴν τέως ἀνέχομαι καὶ παρ’ αὐτὴν τοῦ σταυροῦ τὴν μανίαν οὐκ ἐπάγω τὴν τιμωρίαν· ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ αὕτη σε ἡ μακροθυμία πείσει δέξασθαι τὸ σημεῖον τῆς σωτηρίας, ἕως ἂν τῇ Ῥωμαίων δουλείᾳ παραδοθῇς. Τοίνυν πολλοὶ χωλοὶ προνομὴν ποιήσουσι 24 καὶ οὐ μὴ εἴπωσιν· Κοπιᾷ ὁ λαὸς ὁ ἐνοικῶν ἐν αὐτῇ. Ἀφέθη γὰρ αὐτοῖς ἡ ἁμαρτία. Χωλοὺς τοὺς Ῥωμαίους ἐκάλεσε διὰ τὴν ἀσέβειαν ἣν εἶχον, ἡνίκα ταύτην ἐπολιόρκουν· τούτοις δὲ λέγει καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἀφεθῆναι τὸν θεῖον ἐμπρήσασι νεών, ἐπειδὴ τῆς θείας οὗτος ἐγυμνοῦτο χάριτος. Ἐντεῦθεν εἰς ἑτέραν ὑπόθεσιν ὁ προφητικὸς [με]ταβέβηκε λόγος καὶ προλέγει τά τε τῇ Ἰουδαίᾳ ἐσόμενα λυπηρά, ἁρμόττει δὲ ἡ προφητεία καὶ τοῖς κατὰ [τὸν] τῆς συντελείας ἐσομένοις καιρόν. 34 1 Προσαγάγετε ἔθνη καὶ ἀκούσατε, ἄρχοντες προσέχετε· ἀκουσάτω ἡ γῆ καὶ οἱ ἐν αὐτῇ, (ἡ) οἰκουμένη καὶ ὁ λαὸς ὁ ἐν αὐτῇ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
2 Διότι ὁ θυμὸς κυρίου ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη καὶ ἡ ὀργὴ αὐτοῦ ἐπὶ πάντα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν τοῦ ἀπολέσαι αὐτοὺς καὶ παραδοῦναι αὐτοὺς εἰς σφαγήν. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς συντελείας ἐν τοῖς ἱεροῖς [εὐα]γγελίοις ὁ δεσπότης προείρηκεν· «Ἐγερθήσεται ἔθνος ἐπὶ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν καὶ ἔσοντ(αι σεισμοὶ) καὶ λοιμοί.» Ταῦτα καὶ ὁ προφητικὸς ἐδίδαξε λόγος. Καὶ προστέθεικεν ὅτι καὶ τραυματιῶν ἡ γῆ καὶ νεκρῶν πληρωθήσεται καὶ ἡ δυσοσμία αὐτῶν τὸν ἀέρα κεράσει καὶ τὸ αἷμα τὴν γῆν καταβρέξει. Ἐπήγαγε δὲ ὅτι 4 (καὶ) τακήσονται αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν, καὶ εἰλιχθήσεται ὡς βιβλίον ὁ οὐρανός, καὶ πάντα τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ πεσεῖται ὡς πίπτει φύλλα ἀπὸ ἀμπέλου καὶ ὡς ἐκρεῖ φύλλα ἀπὸ συκῆς. Καὶ ὁ κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις φησὶν ὅτι «αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται», καὶ ὁ μακάριος Δαυὶδ περὶ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς· «Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ (δὲ) διαμενεῖς· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν.» Καὶ περὶ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης ἔφη·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Τότε σκοτισθής(εται ὁ) ἥλιος, καὶ (ἡ) σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς.» 5 Ἐμεθύσθη ἡ μάχαιρά μου ἐν τῷ οὐρανῷ· ἰδοὺ ἐπὶ τὴν Ἰδουμα(ίαν) καταβήσεται καὶ ἐπὶ τὸν λαὸν τῆς ἀπωλείας μετὰ κρίσεως. Οὐρανὸν οἶμαι τροπικῶς ἐνταῦθα (τὴν Ἱερουσαλὴμ) ὀνομάζεσθαι. Ὥσπερ γὰρ ὁ οὐρανὸς οἰκητήριον ὑπείληπται τοῦ θεοῦ, οὕτω καὶ ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις νεώς. (Ἐπει)δὴ τοίνυν Ἰδουμαῖοι ἐφήσθησαν τῇ τῶν Ἰουδαίων πληγῇ καὶ τῇ τῶν Βαβυλωνίων νίκῃ, (προλέγει) τὰ ἐσόμενα αὐτοῖς ἀλγεινά. Ὅτι δὲ ταῖς Ἰουδαίων ἐνετρύφων συμφοραῖς, καὶ ὁ μακάριος ἡμᾶς δι[δάσκει Δαυίδ]· «Μνήσθητι κύριε τῶν υἱῶν Ἐδὼμ τὴν ἡμέραν Ἱερουσαλὴμ τῶν λεγόντων· Ἐκκενοῦτε ἐκκενοῦτε ἕως τῶν (θεμελίων) αὐτῆς»· ἀντὶ τοῦ· καταλύσατε καὶ κατασπάσατε καὶ πρόρριζον ἀνασπάσατε. Διὰ τοῦτό φησιν [ὁ θεὸς ὅτι σείων] μετὰ κρίσεως τὴν μάχαιραν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς Ἰδουμαίας χωρήσει ὡς δικαίαν αὐτοὺς κα … ποινήν. 6 Ἡ μάχαιρα κυρίου ἐνεπλήσθη αἵματος, ἐπαχύνθη ἀπὸ στέατος, ἀπὸ αἵματος ταύρων καὶ ἀμ(νῶν καὶ) ἀπὸ στέατος τράγων καὶ κριῶν. Ταύρους καὶ τράγους καὶ κριοὺς τοὺς ἄρχοντας καλεῖ, ἀμνοὺς δ(ὲ τοὺς ὑπη)κόους·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
μάχαιραν δὲ θεοῦ τοὺς πολεμίους. Τὸ δέ· ἐνεπλήσθη ἀπὸ αἵματος καὶ ἐπαχύνθη ἀπὸ στέ(ατος, τῶν) ἀνῃρημένων τὸ πλῆθος δηλοῖ. Εἶτα θυσίαν κυρίου καλεῖ τὴν ἐκείνων σφαγὴν ὡς δικαίαν (οὖσαν καὶ κατὰ) θείαν ψῆφον γεγενημένην. Ἁδροὺς δὲ πάλιν τοὺς εὐπόρους προσαγορεύει, καὶ ἐκ τοῦ [αἵματος καὶ ἐκ τοῦ 142 β στέα]τος τούτων λέγει τὴν γῆν ἐμπλησθήσεσθαι· οὐδενὸς γὰρ τὰ σώματα κατακρύπτοντος τοῦ δυσώδους ἰχῶρος ἐνεπίπλατο πᾶσα τῆς γῆς ἐκείνη[ς] ἡ ἐπιφάνεια. 8 Ἡμέρα γὰρ κρίσεως κυρίου καὶ ἐνιαυτὸς ἀνταποδόσεως τῇ κρίσει Σιών. Διὰ γὰρ τὴν εἰς τὴν Σιὼν ἀδικίαν ταῦτα ὑπέμειναν Ἰδουμαῖοι. 9 Καὶ στραφήσονται αἱ φάραγγες αὐτῆς εἰς πίσσαν καὶ ἡ γῆ αὐτῆς εἰς θεῖον, καὶ ἔσται ἡ γῆ αὐτῆς ὡς πίσσα καιομένη 10 νυκτὸς καὶ ἡμέρας καὶ οὐ σβεσθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον. Θεῖον πάλιν καὶ πῦρ τὴν τιμωρίαν ἐκάλεσε καὶ τὴν ἐκ ταύτης ἐσομένην ἐρημίαν· καὶ γὰρ «ἐπὶ τὰ Σόδομα ἔβρεξέ» φησι «κύριος πῦρ καὶ θεῖον.» Τὸ δέ· οὐ σβεσθήσεται εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον, τὴν ἐρημίαν δηλοῖ· καὶ γὰρ μέχρι καὶ τήμερον τὰ πλεῖστα τῆς Ἰδουμαίας μεμένηκεν ἔρημα. Ἰδουμαία δέ ἐστιν ἡ τοῦ [Ἠ]σαῦ χώρα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
φασὶ δὲ τὴν Πέτραν ταύτης εἶναι μητρόπολιν. Καὶ ἀναβήσεται ὁ καπνὸς αὐτῆς ἄνω, καὶ ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν ἐρημωθήσεται καὶ εἰς χρόνον πολύν, καὶ οὐκ ἔσται ὁ παραπορευόμενος δι’ αὐτῆς. Ἔδειξε τὰ μὲν αὐτοῖς παντελῶς καὶ εἰς τὸν αἰῶνα ἠρημωμένα, τὰ δὲ ἐπὶ πλεῖστον ἀοίκητα μένοντα. Καὶ μαρτυρεῖ τὰ ὁρώμενα τῇ προφητείᾳ· ἐνίων μὲν γὰρ κωμῶν καὶ πόλεων οὐδὲ τὰ ἴχνη ὁρᾶται, τὰ δέ γε οἰκούμενα ὀλιγοστοὺς οἰκήτορας ἔχει. 11 Καὶ κατοικήσει ἐν αὐτῇ ὄρνεα καὶ ἐχῖνοι, καὶ ἴβεις καὶ κόρακες κατοικήσουσιν ἐν αὐτῇ. Τοῖς ἐρημοτέροις ἐμφιλοχωρεῖ ταῦτα χωρίοις. Καὶ ἐπιβληθήσεται (ἐπ’) αὐτὴν σπαρτίον γεωμετρίας ἐρήμου. Οἱ δὲ Ἄλλοι Ἑρμηνευταὶ οὕτω τοῦτο τεθείκασιν· «Καὶ ἐκταθήσεται ἐπ’ αὐτὴν (μ)έτρον γεωμέτρου καὶ λίθοι συγχύσεως.» Τὸ μέτρον σημαίνει τῆς τιμωρίας τὸ δίκαιον· «Ὧ μέτρῳ» γάρ φησι «με(τρ)εῖτε, ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.» Ἡ δὲ σύγχυσις τῶν λίθων δηλοῖ τῶν οἰκοδομῶν τὴν κατάλυσιν. Καὶ ὀνοκέν(τ)αυροι οἰκήσουσιν ἐν αὐτῇ. Καὶ ἤδη προειρήκαμεν ὡς τῇ συνηθείᾳ τῶν ἀνθρώπων ὁ προφητικὸς λόγος κέχρηται καὶ ἀπὸ (τ)ῶν παρὰ ἀνθρώποις πολιτευομένων ὀνομάτων προσαγορεύει τοὺς δαίμονας·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
καλεῖ τοίνυν ὀνοκενταύρους τὰς παρά (τι)νων ὀνοσκελίδας καλουμένας. Τοῦτο εὑρίσκομεν καὶ ἐπὶ τῶν ἀστέρων ποιοῦσαν τὴν θείαν γραφήν· καὶ [κα]λεῖ τὸν μὲν Ὠρίωνα, τὴν δὲ Πλειάδα καὶ τὸν μὲν Ἀρκτοῦρον, τὸν δὲ Ἕσπερον, οὐκ αὐτὴ τὰς προσηγορίας [ἐπ]ιθεῖσα ἀλλὰ ταῖς τῶν ἀνθρώπων ὀνομασίαις ἀκολουθοῦσα εἰς δήλωσιν τῶν λεγομένων. Εἶτα διδάσκει καὶ τῶν [β]ασιλέων καὶ τῶν ἀρχόντων τὸν ὄλεθρον καὶ ὅτι ἀκάνθινα ξύλα αἱ πόλεις βλαστήσουσι διὰ τὴν πολλὴν τῶν οἰκητόρων. 13 Καὶ ἔσται ἔπαυλις σειρήνων καὶ αὐλὴ στρουθῶν, 14 καὶ συναντήσεται δαιμόνια [ὀνοκενταύροις, καὶ βοήσουσιν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον· ἐκεῖ ἀναπαύσονται] ὀνο(κέντα)υροι, εὗρον γὰρ ἑαυτοῖς ἀνάπαυσιν· 15 ἐκεῖ ἐνόσσευσεν ἐχῖνος, καὶ ἔσωσεν ἡ γῆ τὰ παιδία αὐτῆς μετὰ ἀς(φα)λείας. Διὰ πάντων τῶν εἰρημένων τὴν πολλὴν ἐρημίαν δεδήλωκεν. Οὕτω γάρ φησι στερηθήσεται τῶν (ἐνοι)κούντων, ὡς ἀδεῶς τοὺς ἐχίνους τεκεῖν καὶ τὰ γεννώμενα ἀσφαλείας τυχεῖν καὶ τοὺς εἰς πολλὰς (ἰδέα)ς μετασχηματιζομένους δαίμονας σχολῆς ἀπολαύοντας ἀλλήλοις προσδιαλέγεσθαι. Ἐκεῖ συ(νήν)τησαν ἔλαφοι καὶ εἶδον τὰ πρόσωπα ἀλλήλων·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
16 ἀριθμῷ παρῆλθον, καὶ μία αὐτῶν οὐκ ἀπώλετο, ἑ(τέρα τὴν) ἑτέραν οὐκ ἐζήτησεν, ὅτι κύριος ἐνετείλατο αὐτοῖς καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ συνήγαγεν αὐτάς. 17 Καὶ αὐτὸς ἐπιβα(λεῖ αὐ)ταῖς κλήρους, καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ διεμέρισεν αὐτοὺς βόσκεσθαι εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον κληρονομῆσαι (αὐτὴν) γενεαῖς γενεῶν, καὶ ἀναπαύσονται ἐπ’ αὐτῆς. Καὶ ταῦτα ὁμοίως τὴν ἐρημίαν τῶν οἰκητόρων δηλοῖ· (ἀδε)ῶς γὰρ τὰ ἄγρια νέμεται ζῷα τῶν θηρευόντων οὐκ ὄντων. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ προφητικὸς δεδήλωκε λόγος· (καὶ μί)α αὐτῶν οὐκ ἀπώλετο καὶ ἑτέρα τὴν ἑτέραν οὐκ ἐζήτησεν· δέδωκε γὰρ αὐταῖς φησιν ὁ κύριος τὴν ἄδειαν [τῆς νο]μῆς καταψηφισάμενος τῆς χώρας ἐκείνης ἐρημίαν ἀνθρώπων. Ταῦτα ἐκείνοις προαγορεύσας με[ταφέρει] τὸν λόγον εἰς τὴν πάλαι ἔρημον, εἶτα Κάρμηλον καὶ Σιὼν καὶ Ἱερουσαλὴμ ὀνομασθεῖσαν, καί φησιν· 35 1 Εὐ(φράνθη)τι ἔρημος διψῶσα, ἀγαλλιάσθω ἡ ἔρημος καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον. Διψῶσαν αὐτὴν καλεῖ (ὡς μὴ δε)ξαμένην ἀρδείαν προφητικήν, ἔρημον δὲ ὡς γεωργίαν θείαν μὴ δεξαμένην. Ταύτῃ εὐφρ(αίνεσθαι παρε)γγυᾷ καὶ τοῦ κρίνου μιμεῖσθαι τὸ ἄνθος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Αἰνίττεται δὲ τοῦ κρίνου τὸ ἄνθος τὴν ὑπὸ τοῦ πανα(γίου πνεύματος προς)γινομένην διὰ τοῦ βαπτίσματος καθαρότητα. Εἶτα προαγορευτικῶς· 2 Καὶ ἐξανθήσει (καὶ ὑλοχαρήσει) καὶ ἀγαλλιάσεται τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου, καὶ ἡ δόξα τοῦ Λιβάνου ἐδόθη αὐτῇ καὶ ἡ τι(μὴ τοῦ Καρμήλου). [Ἀνθοῦσαν] δείκνυσι τὴν ἔρημον καὶ τοῖς Ἰορδανείοις ἀρδομένην ῥείθροις· ἐκεῖνα 143 α γὰρ τὰ ῥεῖθρα πρῶτα ἐδέξαντο τὴν τοῦ ἁγίου πνεύματος χάριν, καὶ δι’ ἐκείνων τὸ πανάγιον μηνύεται βάπτισμα. Λέγει δὲ μεταβεβηκέναι εἰς τὴν ἔρημον τὴν τοῦ Λιβάνου τιμὴν καὶ τοῦ Καρμήλου τὴν [δόξαν]. Κάρμηλον δὲ ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν τὴν Ἰουδαίαν καλεῖ· αὕτη γὰρ ἐπεπλήρωτο τῶν προφητικῶν πάλαι καρπ[ῶν]. Λίβανον δὲ τὴν Ἱερουσαλὴμ πολλάκις ἡ θεία προσαγορεύει γραφή· «Ὁ ἀετὸς ὁ μέγας ὁ μεγαλοπτέρυγος ὁ πολὺς τοῖς ὄνυξιν, ὃς ἔχει τὸ ἥγημα εἰσελθεῖν εἰς τὸν Λίβανον καὶ ἔλαβε τὰ ἁπαλὰ τῆς κέδρου καὶ τῆς κυπαρίσσου.» Εἶτα ἑρμηνεύων διδάσκει Λίβανον μὲν εἶναι τὴν Ἱερουσαλήμ, ἀετὸν δὲ τὸν Βαβυλώνιον, ἁπαλὰ δὲ τῆς κέδρου τὸ σπέρμα τῆς βασιλείας. Καὶ ὁ λαός μου ὄψεται τὴν δόξαν κυρίου καὶ τὸ ὕψος τοῦ θεοῦ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ κατὰ τὸν παρόντα βίον ὁρῶσιν οἱ πεπιστευκότες τοῦ κυρίου τὴν δόξαν καὶ φανερωτέραν ταύτην ἐν τῇ δευτέρᾳ θεάσονται παρουσίᾳ. 3 Ἰσχύσατε χεῖρες ἀνειμέναι καὶ γόνατα παραλελυμένα. Παρακαλέσατε, 4 εἴπατε τοῖς ὀλιγοψύχοις τῇ διανοίᾳ· Ἰσχύσατε μὴ φοβεῖσθε. Τοὺς ἡττηθέντας πάλαι καὶ τῷ διαβόλῳ δεδουλευκότας ὁ θεῖος ἀναρρώννυσι λόγος καὶ παρεγγυᾷ τὴν ἐκείνου τυραννίδα μὴ δεδιέναι. Ἰδοὺ ὁ θεὸς ἡμῶν κρίς(ιν) ἀνταποδίδωσι καὶ ἀνταποδώσει. Καὶ ἐπειδὴ φοβερὰ ἦν ἡ τῆς κρίσεως ἀπειλή, ὑποδείκνυσι τὸν ταύτης καρπόν. Αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Ἡ γὰρ προτέρα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνεια τὴν σωτηρίαν τοῖς ἀνθρώποις προσήνεγκεν. Οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸς ἔφη· «Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ.» Τῇ κρίσει τοίνυν κατὰ τῶν πολεμούντων ἡμῖν δαιμόνων ἐχρήσατο, ἡμᾶς δὲ οἴκτου καὶ φιλανθρωπίας ἠξίωσεν. Εἶτα ἐπιδείκνυσι τὰ τῆς θείας παρουσίας σημεῖα· 5 Τότε ἀνοιχθήσονται ὀφθαλμοὶ τυφλῶν, καὶ ὦτα κωφῶν ἀκούσεται· 6 Τότε ἁλεῖται ὡς ἔλαφος ὁ χωλός, καὶ τρανὴ ἔσται γλῶσσα μογγιλάλων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτην καὶ τοῖς σώμασιν ὁ σωτὴρ τὴν θεραπείαν προσήνεγκε καὶ ταῖς ψυχαῖς προσφέρει διηνεκῶς καὶ τὴν οἰκουμένην τυφλώττουσαν ἀναβλέψαι πεποίηκε καὶ χωλεύουσαν δραμεῖν πρὸς αὐτὸν παρεσκεύασε καὶ τῶν θείων λογίων ἀκούειν οὐκ ἀνεχομένην τοῖς θείοις λογίοις προστρέχειν ἀνέπεισε καὶ ψελλιζομέ[νην] καὶ εἰς πολλὰ τὴν θείαν προσηγορίαν μερίζουσαν ἀρτιλαλεῖν ἐξεπαίδευσε καὶ τρανὰ καὶ ἀντίθ[ροα] θεὸν ὑμνεῖν παρεσκεύασεν. Ὅτι ἐρράγη ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδωρ καὶ φάραγξ ἐν γῇ διψώσῃ. Τῆς γὰρ (δι)δασκαλίας τὸ κήρυγμα τὴν οἰκουμένην ἐπλήρωσεν. 7 Καὶ ἔσται ἡ ἄνυδρος εἰς ἕλη, καὶ εἰς τὴν διψῶσαν (γῆν) πηγὴ ὕδατος ἔσται. Τὸ πλῆθος τῆς ἀρδείας ὁ λόγος δεδήλωκεν. Καὶ ὁ κύριος δὲ ἐν τοῖς θείοις εὐαγγελίοις ἔφη· «Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος.» Ἐκεῖ ἔσται εὐφροσύνη ὀρνέων, οὐ κοράκων καὶ τῶν ἄλλων σαρκοβόρων ἀλλὰ τῶν ὑπόπτερον ἐχ(όντων) διάνοιαν καὶ μετάρσιον φρόνημα κεκτημένων. Ἐπαύλεις σειρήνων. Τοὺς διδασκάλους διὰ τούτων δεδήλωκε τὰς τῶν μαθητευομένων καταθέλγοντας ἀκοάς. Καὶ κάλαμοι καὶ ἕλη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ξένον τοῦτο καὶ [παρά]δοξον ἐν ἀνύδρῳ γῇ φαινόμενον· ταῦτα δὲ εἰς ἀπόδειξιν τοῦ πλήθους τῶν ὑδάτων τέθεικεν. Καλάμ[ους] δὲ καὶ ἕλη καλεῖ τοὺς τὴν πίστιν μὲν ἔχοντας καὶ ταύτην τεθηλότας, τοῖς δὲ τῆς ἀρετῆς οὐ κομῶντας καρποῖς. Ἔχει δὲ καὶ τούτους τῆς ἐκκλησίας ὁ σύλλογος. 8 Καὶ ἐκεῖ ἔσται ὁδὸς καθαρά, καὶ ὁδὸς ἁγία κληθή(σεται· καὶ) οὐ μὴ παρέλθῃ ἐκεῖ ἀκάθαρτος, οὐδὲ ἔσται ἐκεῖ ὁδὸς ἀκάθαρτος. Ἀκαθάρτους καλεῖ τοὺς τῶν εἰδώλ(ων) θεραπευτάς· τούτων φησὶν ὁ θεῖος ἀπήλλακται σύλλογος. Οἱ δὲ διεσπαρμένοι πορεύσονται δι’ αὐτῆς, οὐ μὴ (πλανη)- θῶσιν. Ἡγοῦμαι διεσπαρμένους τοὺς ἱεροὺς ἀποστόλους ἐπὶ τοῦ παρόντος κληθῆναι· τούτους γὰρ [κατὰ πᾶσαν] τὴν οἰκουμένην διέσπειρεν ὥστε τὰ σωτήρια διαπορθμεῦσαι κηρύγματα, ἀλλ’ ὅμως καὶ διασπ[αρέντες ἀπλα]νῶς ὥδευσαν· εἶχον γὰρ ποδηγὸν τὴν χάριν τοῦ πνεύματος. 9 Καὶ οὐκ ἔσται ἐκεῖ λέων, οὐδὲ τῶν θηρίων τῶν (πονηρῶν οὐ μὴ ἀν)αβῇ εἰς αὐτὴν οὐδὲ μὴ εὑρεθῇ ἐκεῖ. Λέοντα γὰρ τὸν διάβολον ὡς οἶμαι καλεῖ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ὁ» γὰρ «ἀντίδικος (ὑμῶν» φησι) «διάβολος ὡς λέων ἕστηκε προσδεχόμενος τίνα ὑμῶν καταπίῃ.» Θηρία δὲ τοὺς ὑπ’ ἐκείνῳ τελοῦντας (δαί)μονας, ὧν ἀπηλλάχθαι τῆς ἐκκλησίας τὸν σύλλογον ἡ θεία πρόρρησις ἔφη. Ἀλλὰ πορεύσονται (ἐν αὐτῇ) 143 β λελυτρωμένοι 10 καὶ συνηγμένοι ὑπὸ κυρίου· καὶ ἀποστραφήσονται καὶ ἥξουσιν εἰς Σιὼν μετ’ εὐφροσύνης καὶ ἀγαλλιάματος. Σιὼν τὴν ἐπουράνιον λέγει· «Προσεληλύθατε» γάρ φησι «Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ.» Εἰς ταύτην ἥξειν τοὺς λελυτρωμένους ἔφη εὐφραινομένους καὶ χαίροντας. Καὶ εὐφροσύνη αἰώνιος ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτῶν. Τέλος γὰρ οὐκ ἔχει τὰ προσδοκώμενα ἀγαθά. Ἐπὶ γὰρ τῆς κεφαλῆς αὐτῶν αἴνεσις καὶ ἀγαλλίασις, ἀπέδρα ὀδύνη καὶ λύπη καὶ στεναγμός. Ἄλυπος γὰρ ὁ βίος ἐκεῖνος, φροντίδων ἀπηλλαγμένος, ζάλην οὐδεμίαν δεχόμενος, ἀλλ’ ἑορτὴν ἔχων διηνεκῆ καὶ πανήγυριν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐγὼ δὲ εἰς δύο βίβλους τῆσδε τῆς προφητείας τὴν ἑρμηνείαν διελεῖν δοκιμάσας τοῦτο τῇ προτέρᾳ δίδωμι πέρας καὶ παρακαλῶ τοὺς ἐντευξομένους καὶ συντόνως καὶ ἐννόμως δραμεῖν καὶ τὴν νύσσαν καταλαβεῖν καὶ τὸ βραβεῖον λαβεῖν καὶ τῶν στεφάνων τυχεῖν καὶ τῆς μακαρίας ἐκείνης ἀπολαῦσαι ζωῆς ὡς καὶ ἡμᾶς μεγαλαυχεῖν γένοιτο χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ πρέπει δόξα σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume XIΤΟΜΟΣ ΙΑ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ ΙΑ 36 1 Καὶ ἐγένετο τοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους βασιλεύοντος Ἐζεκίου ἀνέβη Σενναχηρὶμ βασιλεὺς Ἀσσυρίων ἐπὶ τὰς πόλεις τῆς Ἰουδαίας τὰς ὀχυρὰς καὶ ἔλαβεν (αὐτ)άς. Μέμνηται μὲν τῆς ἱστορίας καὶ ἡ τετάρτη τῶν Βασιλειῶν. Ὁ δὲ προφήτης οὐ παρέλκον τι δρῶν ταύτην συνῆψε τῇ προφητείᾳ ἀλλὰ δεικνὺς τῶν προηγορευμένων τὸ ἀληθές.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ γὰρ πλεῖστα ἐν τοῖς ἔμπροσθεν [ἐθέ]σπισε περί τε Βαβυλωνίων καὶ Τυρίων καὶ Αἰγυπτίων καὶ πολλῶν ἄλλων ἐθνῶν, διαφερόντως [δὲ] περὶ [τῆς] τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐνανθρωπήσεως καὶ τῆς Ἰουδαίων ἀπιστίας καὶ τιμωρίας καὶ τῆς τῶν ἐθνῶν κλήσεώς [τε] καὶ σωτηρίας, προηγόρευσε δὲ καὶ τῶν Ἀσσυρίων τὴν ἔφοδον καὶ τὸν ἐπενεχθέντα αὐτοῖς θεήλατον ὄλεθρον, [ἐνταῦθ]α εἰκότως μέμνηται τῆς ἱστορίας, ἵνα δείξῃ τῆς προφητείας τὸ ἀψευδὲς καὶ ὅτι, καθάπερ τὰ κατὰ τὸν Σενναχηρὶμ [τετύ]χηκε πέρατος, οὕτω δὴ καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὅσα προείρηκεν εἰς ἔργον ἀχθήσεται. Ὁ δὲ Σενναχηρὶμ οὗτος, [ἐπει]δὴ τῶν δέκα φυλῶν ἐνίας πόλεις ἐξηνδραπόδισε καί τινας τῆς Ἰουδαίας ἐπολιόρκησεν, ἤλπισε [νῦν] καὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ περιέσεσθαι. Ἀπέστειλε δὲ μετὰ στρατιᾶς ὅτι πλείστης καὶ Ῥαψάκην τινὰ στρατηγὸν ὥστε [τ]αύτην πολιορκῆσαι. Οὗτος ἐπιτήδειόν τινα ἐκλεξάμενος τόπον καὶ ἐν τούτῳ στρατοπεδευσάμενοςλέγει [δὲ] καὶ τὸν τόπον ὁ προφήτηςδιεπόρθμευσε τὰ ὑπὸ τοῦ βασιλέως δεδηλωμένα· καὶ γὰρ ἐξεληλύθεισαν [πρ]ὸς αὐτὸν Ἐλιακὶμ ὁ τοῦ Χελκίου καὶ Σομνᾶς καὶ Ἰωάχαζ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τούτου δὲ τοῦ Ἐλιακὶμ καὶ ἐν τοῖς πρό[σθεν] ἐμνήσθη καὶ πολλαῖς αὐτὸν ἐταινίωσεν εὐφημίαις. Καὶ τὸν Σομνᾶν δέ τινες αὐτὸν ἔφασαν [εἶναι] τὸν ἄνω κατηγορούμενον, ἐγὼ δὲ οὐκ οἶμαι· ὁ μὲν γὰρ πολλὰς εἰς βλακείαν καὶ τρυφὴν λοιδορίας [ἐδέξ]ατο, οὗτος δὲ οὐδὲ τὴν παρ’ ἄλλων τολμηθεῖσαν ἀπαθῶς ἤνεγκε βλασφημίαν ἀλλὰ τὴν ἐσθῆτα [διέ]ρρηξεν. Τούτοις ὁ Ῥαψάκης παρεγγυᾷ τῷ Ἐζεκίᾳ εἰπεῖν ὅτι ὁ βασιλεὺς Ἀσσυρίων τάδε φησίν· 4 Τίνι (πεποι)θὼς εἶ; 5 Μὴ ἐν βουλῇ [καὶ] λόγοις χειλέων παράταξις γίνεται; Δήλην ἡμῖν ποίησον τὴν αἰτίαν τοῦ θράσους. Οὐ χρεία νῦν βουλῆς ἀλλὰ συμπλοκῆς· οὐκ ἔστιν ὁ καιρὸς λόγων ἀλλ’ ἔργων, οὐ πρ(εσβεί)ας ἀλλὰ παρατάξεως. Ἀλλ’ ἴσως τῇ Αἰγυπτίων ἐπικουρίᾳ θαρρεῖς· καίτοι καλάμῳ ἐοί(κασι) καὶ τούτῳ τεθλασμένῳ καὶ τοὺς σκηριπτομένους οὐ μόνον οὐκ ἐρείδοντι ἀλλὰ καὶ τὴν τούτων (χεῖρα τι)τρώσκοντι. Ταύτην δὲ προσήνεγκε τὴν παραβολήν, καὶ τῆς ἀσθενείας καὶ τῆς πο[νηρίας τ]ῶν Αἰγυπτίων κατηγορῶν. Ἐπαρκέσαι μὲν γάρ φησιν οὐ δύνανται δι’ ἀσθένειαν, λυμαίνονται δὲ [καὶ τοῖς] φεύγουσι διὰ πολλὴν πονηρίαν. Καὶ ταῦτα μὲν οὖν τὰ ῥήματα πολλῆς ἀλαζονείας καὶ [κακίας μεστ]ά·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
οὐδεμίαν δὲ κακοηθείας ὑπερβολὴν καταλείπει τὰ μετὰ ταῦτα, ἐστὶ δὲ ταῦτα· 7 (Εἰ δὲ λέγετε) πρός με· Ἐπὶ κύριον τὸν θεὸν ἡμῶν πεποίθαμεν, καὶ μὴν οὗτός ἐστιν οὗ περιεῖλεν Ἐζεκίας τὰ (ὑψηλὰ αὐτοῦ) καὶ τὰ θυσιαστήρια αὐτοῦ καὶ εἶπε τῷ Ἰούδᾳ καὶ τῇ Ἱερουσαλήμ· Κατὰ πρόσωπον 144 α τοῦ θυσιαστηρίου τούτου προσκυνεῖτε. Κακοτεχνίᾳ καὶ πανουργίᾳ χρώμενος οὐκ εὐθ(ὺς ἐπὶ) τὴν βλασφη(μίαν) ἐχώρησεν, ἀλλὰ κατὰ τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως τέως ὑφαίνει κατηγορίαν τοῖς πολλοῖς τῶν ὑπηκόων οὐκ ἀπαρέσκουσαν. Καὶ γὰρ οἱ πλείους ἀδεῶς θύειν ἐβούλοντο καὶ τὴν γνώμην ἐγύμνωσαν ἐπί τε τοῦ Ἄχα(ζ) καὶ τοῦ Μανασσῆ καὶ τῶν ἄλλων τῶν κατ’ ἐκείνους προελομένων τὴν πλάνην. Δεῖ μέντοι ἐπισημήνασθαι ὡς οὐ τῆς τῶν εἰδώλων καταλύσεως ὁ Ῥαψάκης μέμνηται ἀλλὰ τῶν ἐν τοῖς ὑψηλοῖς τόποις ἀνακειμένων τῷ θεῷ θυσιαστηρίων. Ἡγοῦμαι γὰρ ταῦτα τὰ καλούμενα ὑψηλὰ τῷ θεῷ μὲν ἀνατεθῆναι, παρὰ δὲ τὸν νόμον ἀνατεθῆναι·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
πρὸ γὰρ τῆς οἰκοδομίας τοῦ ναοῦ καὶ ἐν τῇ Χεβρὼν καὶ ἐν τῇ Γαβαὼν καὶ ἐν τῇ Μασσηφὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἑτέροις τόποις θυσίας προσέφερον τῷ θεῷ, μετὰ δέ γε τὴν οἰκοδομίαν οἱ κατὰ νόμον πολιτευόμενοι οὐκ ἠνείχοντο θύειν ἔξω τοῦ θείου νεώ, οἱ δὲ κτηνώδεις καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς θεί(ας) ἔξω βαίνοντες ἐν τοῖς ὑψηλοῖς τόποις προσέφερον τὰς θυσίας οὐκ εἰδώλοις ὡς οἶμαι ἀλλὰ τῷ θεῷ. Καὶ τοῦτο δῆλον ἡμῖν ἡ τῶν Βασιλειῶν καὶ ἡ τῶν Παραλειπομένων ἱστορία ποιεῖ· καὶ τὸν Ἀσὰ γὰρ καὶ τὸν Ἰωσαφὰτ ἐπαινέσαντες οἱ ἐκεῖνα συγγράψαντες καὶ ταῦτα ἔφασαν· «Καὶ ἐποίησεν Ἀσὰ τὸ εὐθὲς ἐνώπιον κυρίου τοῦ θεοῦ αὐτοῦ καὶ ἀπέστησε τὰ θυσιαστήρια τὰ ἀλλότρια καὶ τὰ ὑψηλὰ καὶ συνέτριψε τὰς στήλας καὶ ἐξέκοψε τὰ ἄλση.» «Πλὴν ἔτι ἐθυμία ὁ λαὸς ἐν τοῖς ὑψηλοῖς.» Τοὺς μὲν γὰρ τῶν εἰδώλων κατέλυον τόπ(ους), τοὺς δὲ τῷ θεῷ ἀνακειμένους κατελίμπανον ἐπὶ σχήματος. Μόνοι δέ γε Ἐζεκίας καὶ Ἰωσίας καὶ ταύτην τὴν παρανομίαν ἐκώλυσαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτην τὴν ἀξιάγαστον τοῦ Ἐζεκίου σπουδὴν κατηγορίας ἀξίαν ὁ Ῥαψάκ(ης) ἐνόμισε καὶ παρεγγυᾷ μὴ θαρρεῖν τῷ θεῷ, ἀγανακτεῖν αὐτὸν λέγων ὡς τῶν ἀνακειμένων αὐτῷ θυ(σι)αστηρίων ἐκ βάθρων ἀνεσπασμένων καὶ περιορισθείσης αὐτῷ τῆς θεραπείας μόνῳ τῷ ἀφιερ(ωμένῳ) ναῷ. Εἶτά φησιν· Ἐπὶ τῇ ῥώμῃ θαρρήσαντες δότε τῆς δυνάμεως πεῖραν· ἐγὼ τοὺς ἵππους παρέξω, [καὶ ὑ]μεῖς δισχιλίους ἐπιβάτας παράσχετε. Εἰ δὲ καὶ τοῦτο ὑμῖν ἀδύνατον, 9 πῶς δύνασθε ἀποστρέψαι εἰ(ς) πρόσωπον τῶν τοπαρχῶν ἑνὸς τῶν δούλων τοῦ κυρίου τῶν μικρῶν; Οὐ δύνασθέ φησιν ἑνὸς αὐτοῦ [εὐτελοῦς] τοπάρχου δέξασθαι προσβολήν. Οἰκέται εἰσὶν οἱ πεποιθότες ἐπ’ Αἴγυπτον, ἐφ’ ἵππον καὶ ἀναβ(άτην). Οἱ δὲ Τρεῖς Ἑρμηνευταὶ οὕτως τοῦτο τεθείκασιν· «Καὶ ἐθάρρησεν ἑαυτῷ εἰς Αἴγυπτον καὶ εἰς ἅρματα [καὶ] ἵππους.» Κατὰ δὲ τοὺς Ἑβδομήκοντα οὕτω νοητέον, ὅτι δοῦλοι καὶ φυγάδες εἰσὶν οἱ πεποιθότες ἐπ’ Αἰγυπτίοις· ἐπειδὴ γὰρ ὁ Ἄχαζ δασμόν τινα παρεῖχε τοῖς Ἀσσυρίοις διὰ τὸ δέος τῶν Σύρων, ὁ δὲ Ἐζεκίας τῇ εὐσεβείᾳ θ[αρρήσας] κατεφρόνησε καὶ τὸν φόρον οὐκ ἔδωκεν, οἰκέτας αὐτοὺς ἐκάλεσεν Αἰγυπτίοις προσπεφευγότας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα [προς]τίθησι τοῖς εἰρημένοις καὶ ἕτερον ψεῦδος τοὺς ἐπὶ τοῦ τείχους ἑστῶτας ἀποβουκολῆσαι βουλόμενος· 10 Καὶ ν(ῦν) μὴ ἄνευ κυρίου ἀνέβημεν ἐπὶ τὴν χώραν ταύτην πολεμῆσαι αὐτήν; Κύριος εἶπε πρός με· Ἀνάβηθι ἐπὶ (τὴν γῆν) ταύτην καὶ διάφθειρον αὐτήν. Δῆλός ἐστιν ὁ τρισάθλιος οὗτος ὡς Ἑβραῖος ὢν καὶ εἰδὼς ὅτι πολλάκις αὐτοὺς ὁ (θεὸς) δίκας τῆς ἀσεβείας πραττόμενος ἀλλοφύλοις παρέδωκεν ἔθνεσι τούτοις τοῖς λόγοις ἐχρήσατο. Καὶ δυοῖν (θάτερον)· ἢ αὐτομολήσας προσεχώρησεν ἐκείνοις ἢ αἰχμάλωτος ἀπαχθείς, ἡνίκα τὰς δέκα φυλὰς ἠνδραπό(δισαν), ἠσπάσατο τὴν ἐκείνων ἀσέβειαν. Πρὸς ταῦτα μέντοι ἀπεκρίναντο οἱ περὶ τὸν Ἐλιακ[ὶμ] παρακαλοῦντες μὴ τῇ Ἑβραίων ἀλλὰ τῇ Σύρων κεχρῆσθαι φωνῇ· Ἐπαί̈ομεν γὰρ καὶ τῆς [τούτων] γλώττης· οὐ γὰρ προσήκει πᾶσι τὰ λαλούμενα δῆλα γενέσθαι. Ὁ δέ φησιν· Οὐ πρὸς ὑμᾶς οὐδὲ πρὸς [τὸν] ὑμέτερον ἀπεστάλην δεσπότην ἀλλὰ πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον τὸν πάσης ἄξιον ἀτιμίας. Εἶτα [τούτους κατα]λιπὼν καὶ βοῇ μεγίστῃ χρησάμενος ἐξαπατᾶν πειρᾶται τὸ πλῆθος τὸν μέγιστον βασι[λέα λέγων] δεδηλωκέναι· 14 Μὴ ἀπατάτω ὑμᾶς Ἐζεκίας λόγοις οἷς οὐ μὴ δύνηται ῥύσασθαι ὑμᾶς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
15 (καὶ μὴ λεγέτω) ὑμῖν Ἐζεκίας ὅτι ῥύσεται ὑμᾶς ὁ θεὸς καὶ οὐ μὴ παραδοθῇ ἡ πόλις αὕτη εἰς χεῖρας βασιλ(έως Ἀσσυρίων)· 16 μὴ ἀκούετε Ἐζεκίου. Οὔτε οὗτος λύττης οὔτε ὁ δεσπότης θεὸς μακροθυμίας ὑπερ(βολὴν κατέλιπεν· 144 β οὗτος) μὲν γὰρ π(λή)ττειν οὐ δυνάμενος ἔβαλλεν, ὁ δὲ παντοδύναμος ἔφερεν. Προστίθησι δὲ πάλιν τοῖς [εἰρημένοις] ὅτι, εἰ τοῦ εὐπαθεῖν ἐφίεσθε, τὰς πύλας ἀναπετάσατε, ἀδεῶς πρὸς ἡμᾶς ἐξέλθετε καὶ τ[εύ]ξεσθε εἰρήνης, ἀπολαύσεσθε καὶ τῶν τῆς χώρας καρπῶν, 17 ἕως ἂν ἔλθω φησὶ καὶ λάβω ὑμᾶς εἰς (γῆν) ὡς τὴν γῆν ὑμῶν, ὁμοίως γόνιμόν τε καὶ πίονα καὶ παντοδαποὺς φέρουσαν τοῖς γεωργοῦσι καρπούς. Δῆλος δὲ ἦν οὗτος ἄλλοις ἐπιστρατεῦσαι βουλόμενος, διὸ δὴ ἔφη· ἕως ἂν ἔλθω. Πρὸς τούτοις [ἀπ]αριθμεῖται τὰ ἔθνη καὶ τὰς πόλεις, ἃς ὑπακούειν ἠνάγκασεν· πρὸς ταῖς ἄλλαις καὶ τῆς Σαμαρείας φέρει τὴν μνήμην βρενθυόμενος καὶ λέγων ὡς οὐδεὶς αὐτῶν ἀμείνων ἐφάνη, οὐ βασιλεύς, οὐ στρατηγός, οὐχ ὁ τούτων προστατεύων θεός· πάντων γάρ φησιν ὁμοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν θεῶν ἐκρατήσαμεν, οὐ τοίνυν οὐδὲ ὁ ὑμέτερος περιέσται μου θεός.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτην ἀκούσαντες τὴν ἄρρητον βλασφημίαν οἱ περὶ τὸν Ἐλιακὶμ λόγου μὲν οὐδενὸς μετέδοσαν τῷ δυσσεβεῖ, τὴν ἐσθῆτα δὲ διαρρήξαντες ἔδραμον πρὸς τὸν εὐσεβῆ βασιλέα καὶ ἐδίδαξαν τοῖς τε λόγοις τῷ τε σχήματι τὴν τῆς βλασφημίας ὑπερβολήν. Ταὐτὸ [δὲ] τοῦτο καὶ ὁ πάντα ἄριστος δέδρακε βασιλεύς· τὴν γὰρ βασιλικὴν διαρρήξας στολὴν καὶ σάκκον ἀντὶ [ταύ]της περιβαλόμενος ἔδραμε πρὸς τὸν σὺν αὐτῷ πολεμούμενον, τὸν τῶν ἁπάντων δημιουργόν. Μέτρα (δὲ τῆς) ἀρετῆς διακρίνειν εἰδὼς οὐ μόνος ἱκετεύει τὸν τῶν ὅλων θεόν, ἀλλὰ τὸν προφήτην Ἡσαί̈αν εἰς ἐπικου(ρί)αν καλεῖ καὶ πρεσβευτὴν γενέσθαι παρακαλεῖ, τούς τε προειρημένους καὶ τῶν ἱερέων τοὺς αἰδοῦς [ἀ]ξιωτέρους τὸ πένθιμον σχῆμα περικειμένους πρὸς αὐτὸν ἀποστείλας. Οἱ δὲ παραγενόμενοι ἔφασαν ταῦτα· 37 3 (Τά)δε λέγει Ἐζεκίας. Καὶ ἐντεῦθεν ἔστι καταμαθεῖν τὴν διαφορὰν τοῦ φρονήματος. Ὁ μὲν γὰρ Ῥαψάκης (ἔλεγ)εν· «Τάδε λέγει ὁ βασιλεὺς ὁ μέγας Ἀσσυρίων», οὗτοι δὲ τὸ μέτριον τοῦ πεπομφότος δεικνύντες οὐδὲ βασιλέα (αὐτ)ὸν ὀνομάζουσιν ἀλλὰ μόνου τοῦ ὀνόματος μέμνηνται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἡμέρα θλίψεως καὶ ὀνειδισμοῦ καὶ ἐλεγμοῦ καὶ ὀργῆς (ἡ σή)μερον ἡμέρα, ὅτι ἥκει ἡ ὠδὶν τῇ τικτούσῃ, ἰσχὺν δὲ οὐκ ἔχει τοῦ τεκεῖν. Ὀνειδισμὸν καλεῖ τὴν ἐκείνου (βλας)φημίαν, ἐλεγμὸν δὲ τὴν τοῦ λαοῦ παρανομίαν. Ἡμεῖς γὰρ αἴτιοι τῆς βλασφημίας παρανόμως βιοῦντες (καὶ ἀ)ξίους ἡμᾶς αὐτοὺς ἀποφαίνοντες τῆς τιμωρίας· ἀλλ’ ὅμως ὀργιζόμεθα μὲν διὰ τὴν τῆς βλας(φ)ημίας ὑπερβολὴν καὶ κολάσαι τὸν ἀλιτήριον ἐφιέμεθα, ἐπιθεῖναι δὲ τῇ προθυμίᾳ τὸ πέρας οὐκέτι (δυν)άμεθα καὶ ἐοίκαμεν γυναικὶ κυούσῃ μὲν καὶ δεδεγμένῃ τῶν ὠδίνων τὴν προσβολήν, τεκεῖν δὲ (δι’ ἀτ)ονίαν οὐ δυναμένῃ. 4 Εἴ πως εἰσακούσεται κύριος ὁ θεός σου τοὺς λόγους Ῥαψάκου ὃν ἀπέστειλε βασι(λεὺς) Ἀσσυρίων ὁ κύριος αὐτοῦ ὀνειδίζειν θεὸν ζῶντα καὶ ὀνειδίζειν λόγους οὓς ἤκουσε κύριος ὁ θεός σου; Δηλοῖ (καὶ τ)αῦτα τοῦ βασιλέως τὴν ἀρετήν· ἐπαμῦναι γὰρ αὐτῷ τὸν θεὸν ἱκετεύει οὐ διὰ τὴν εὐσέβειαν, ἧς πολλὴν ἐποι(εῖτο) φροντίδα, ἀλλὰ διὰ τὴν τοῦ ἀλάστορος ἐκείνου μανικὴν βλασφημίαν. Τοῖς γὰρ οὐκ οὖσί φησι θεοῖς (παραπ)λησίως ὠνείδισε τὸν ὄντα. Καὶ δεηθήσῃ πρὸς κύριον τὸν θεόν σου περὶ τῶν καταλελειμμένων τούτων.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
(Ἐπειδ)ὴ γὰρ τὰς δέκα φυλὰς ἠνδραπόδισαν καὶ πλείστας τῆς Ἰουδαίας ἐπολιόρκησαν πόλεις, εἰκότως (τοὺς εἰς) τὴν Ἱερουσαλὴμ καταπεφευγότας λείψανον ὀνομάζει. Ταῦτα ὁ μὲν Ἐζεκίας ἐδήλωσεν, οἱ δέ γε ἀπο(σταλέν)τες τὸν προφήτην ἐδίδαξαν. Ὁ δὲ τοῦ προφήτου θεὸς προλαμβάνει τοῦ προφήτου τὴν ἱκε(τείαν) καὶ διὰ τοῦ προφήτου φησίν· 6 Μὴ φοβηθῇς ἀπὸ τῶν λόγων ὧν ἤκουσας δι’ ὧν ὠνείδισάν με (οἱ πρές)- βεις βασιλέως Ἀσσυρίων. Ἐγώ σοι ἐκοινώνησα τῆς λοιδορίας, ἐγώ σοι κοινωνήσω τῆς (μάχης)· ἐγὼ τὴν βλασφημίαν ἐδεξάμην, ἐγὼ τὴν τιμωρίαν ἐποίσω. 7 Ἰδοὺ ἐγὼ ἐμβα(λῶ εἰς αὐ)τὸν πνεῦμα, καὶ ἀκούσας ἀγγελίαν ἀποστραφήσεται εἰς τὴν χώραν αὐτοῦ καὶ πεσεῖται (μαχαίρᾳ ἐν) τῇ γῇ αὐτοῦ. Πνεῦμα τὴν δειλίαν ἐκάλεσεν· οὕτω γὰρ καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος λέγει· «Οὐ γὰρ ἔδωκεν (ἡμῖν ὁ θεὸς) πνεῦμα δειλίας.» Δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἐπαγόμενα· φήμην γάρ τινα δεξάμενος πονηρὰν ἀνα(στρέψει μὲν) εἰς τὴν πατρίδα, δέξεται δὲ τὴν τιμωρίαν ἐκεῖ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω τούτων συμπληρωθέντων [ἀπέστρεψεν] ἐκεῖνο[ς ὁ] Ῥαψάκης [καὶ] τὴν πολιορκίαν καταλιπὼν τὸν πεπομφότα κατέλαβε 145 α βασιλέα τὴν Λόβναν πολιορκοῦνταπόλις δὲ αὕτη τῆς Ἰουδαίας, καταλιπὼν γάρ φησι τὴν Λαχὶς κατ’ ἐκείνης ἐχώρησεν. Εἶτα ὁ προφητικὸς ἡμᾶς διδάσκει λόγος, ὡς μαθὼν ὁ μεμηνὼς βασιλεὺς τῶν Αἰθιόπων τὸν βασιλέα κατ’ αὐτοῦ κεχωρηκέναι κατὰ τὴν θείαν ἀνεχώρησε πρόρρησιν, οὐ μὴν τῆς λύττης ἐπαύσατο ἀλλὰ ταῦτα διά τινων τῷ Ἐζεκίᾳ δεδήλωκεν· 10 Μή σε ἀπατάτω ὁ θεός σου, ἐφ’ ᾧ σὺ πέποιθας ἐπ’ αὐτῷ λέγων· Οὐ μὴ παραδοθῇ ἡ Ἱερουσαλὴμ εἰς χεῖρας βασιλέως Ἀσσυρίων. Εἶτα πάλιν ἀπαριθμεῖται τὰ ἔθνη καὶ τὰς πόλεις καὶ τοὺς τούτων θεοὺς καὶ λέγει ταύτας ἁπάσας ὑπ’ αὐτοῦ καὶ τῶν πατέρων καταλυθῆναι. Ταύτην αὐτοῦ τὴν μανίαν προδιαγράφων ὁ προφήτης, μᾶλλον δὲ ὁ τοῦ προφήτου θεός, ἔφη· «Ἐπισκέψομαι ἐπὶ τὸν νοῦν τὸν μέγαν, τὸν βασιλέα τῶν Ἀσσυρίων, καὶ ἐπὶ τὸ ὕψος τῆς δόξης τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. Εἶπε γάρ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῇ ἰσχύι τῆς χειρός μου ποιήσω καὶ τῇ σοφίᾳ τῆς συνέσεώς μου, ἀφελῶ ὅρια ἐθνῶν καὶ τὴν ἰσχὺν αὐτῶν προνομεύσω καὶ σείσω πόλεις κατοικουμένας καὶ τὴν οἰκουμένην ὅλην καταλήψομαι ὡς νοσσιάν» καὶ τὰ ἄλλα, ἵνα μὴ πάντα διεξέρχωμαι. Ὁ μέντοι θαυμάσιος βασιλεὺς τὰ δυσσεβῆ ταῦτα δεξάμενος γράμματα καὶ τὴν ἐγκειμένην αὐτοῖς βλασφημίαν ἰδὼν πάλιν ἔδραμεν εἰς τὸν θεῖον νεὼν καὶ ἀναπτύξ(ας) ὑπέδειξε τῷ ὀνειδισθέντι θεῷ καὶ τήνδε τὴν ἱκετείαν προσφέρει· 16 Κύριε Σαβαὼθ ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβίμ, σὺ εἶ ὁ θεὸς μόνος πάσης τῆς [βασιλείας τῆς] οἰκουμένης. Ὁ Ἀσσύριός φησιν ἕνα σε τῶν ψευδωνύμων νομίζει θεῶν, ἐγὼ δέ σε οἶδα τῶν δυνάμεων κύριον καὶ τοῦ Ἰσραὴλ δεσπότην, θρόνον ἔχοντα οὐ κάτω που καὶ ἐπὶ γῆς κείμενον (ἀλλὰ) τοῖς χερουβὶμ ἐπικείμενον. Πάσης τῆς οἰκουμένης καὶ τῶν ἐν αὐτῇ βασιλέων οἶδά σε καὶ θεὸν καὶ δεσπότην καὶ (πρὸς) τούτοις τῶν ὅλων δημιουργόν. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· Σὺ ἐποίησας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
17 Κλῖνον κύριε τὸ οὖς σου (καὶ εἰς)άκουσον κύριε, ἄνοιξον κύριε τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἴδε κύριε καὶ ἄκουσον τοὺς λόγους Σενναχηρίμ, οὓς ἀπέστειλεν ὀνει(δίζειν) θεὸν ζῶντα. Ἐπειδὴ τοίνυν τὴν τοῦ θεοῦ μακροθυμίαν ὕπνον ἡ θεία προσαγορεύει γραφή, εἰκότως ὁ θαυμάσιος βασιλεὺς ἀντιβολεῖ λέγων. Ἄνοιξον τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου καὶ τῆς βλασφημίας ἐπάκο(υσον) καὶ τὰ ὀνείδη βλέπε τε καὶ δίδαξον αὐτόν, ὡς οὐχ εἷς εἶ τῶν καλουμένων θεῶν. Εἰς ταύτην γὰρ αὐτὸν τὴν μανίαν (ἤ)γαγεν ἡ ἐκείνων ἀσθένεια· ἐπειδὴ γὰρ ἐκείνων κεκράτηκε, καὶ τῆς σῆς δυνάμεως κρατήσειν νεανιεύεται. Τοῦτο [δὲ] δηλοῖ καὶ τὰ ἑξῆς· 18 Ἐπ’ ἀληθείας γὰρ κύριε ἠρήμωσαν βασιλεῖς Ἀσσυρίων τὴν οἰκουμένην ὅλην καὶ τὴν χώρ(αν) αὐτῶν 19 καὶ ἐνέβαλον τὰ εἴδωλα αὐτῶν εἰς τὸ πῦρ. Καὶ ταῦτα τοῦ βασιλέως τὴν σοφίαν δηλοῖ· εἴδωλα γὰρ ἐκάλεσε τὰ γενόμενα τροφὴν τοῦ πυρός. Καὶ δεικνὺς τὴν αἰτίαν τῆς ἥττης ἐπήγαγεν· Οὐ γὰρ ἧσαν θεοὶ ἀλλ’ ἔρ(γα) χειρῶν ἀνθρώπων, καὶ ἀπώλεσαν αὐτούς. Εἰκότως φησὶν ἐκεῖνα φροῦδα γεγένηται καὶ ὑπὸ τοῦ πυρὸς (δε)δαπάνηται· τέχνῃ γὰρ αὐτοῖς ἀνθρωπίνῃ τὸ εἶναι δεδώρηται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
20 Νῦν δὲ κύριε ὁ θεὸς ἡμῶν σῶσον ἡμᾶς ἐκ χειρὸς αὐτ(οῦ), ἵνα γνῷ πᾶσα ἡ βασιλεία τῆς οἰκουμένης ὅτι σὺ εἶ θεὸς μόνος. Πρόφασίς φησι θεογνωσίας ἡ ἡμετέρα σωτηρί(α) γενήσεται· ὅταν γὰρ τοὺς μὲν ἄλλους ἴδωσιν ἡττηθέντας, ἡμᾶς δὲ μόνους κεκρατηκότας, εἴσονται τὸ διά(φορον) καὶ μαθήσονται ὅτι σὺ μόνος ὑπάρχεις θεός. Ταύτην τοῦ Ἐζεκίου προσενηνοχότος τὴν ἱκετείαν διὰ τῆς πρ[οφητικῆς γλώττ]ης πρὸς αὐτὸν ὁ θεὸς διαλέγεται καί φησιν· 21 Ἤκουσα ἃ προσηύξω πρός με περὶ Σενναχηρὶμ βασιλέως Ἀσσυρίων, Ἐδεξ(άμην) τὴν ἱκετείαν, θάρρησον ὡς τῆς αἰτήσεως τεύξῃ. 22 Οὗτος ὁ λόγος ὃν ἐλάλησε περὶ αὐτοῦ ὁ θεός· Ἐφαύλισέ σε καὶ ἐμ(υκ)τήρισέ σε, παρθένος θύγατερ Σιών, κεφαλὴν ἐπὶ σοὶ ἐκίνησε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ. Θυγατέρα δὲ αὐτὴν ὀνομά(ζει) τὴν οἰκειότητα δεικνύς. Τὴν αὐτὴν δὲ καλεῖ καὶ Σιὼν καὶ Ἱερουσαλήμ. Εὐτελῆ σέ φησιν ἐνόμισε καὶ εὐχείρωτον (ὡς οὐ)δὲ δισχιλίων εὐποροῦσαν ἱππέων ἀλλὰ τῆς Αἰγυπτίων δεομένην ἐπικουρίας, καὶ ἀπειλῶν σοι τὸν ὄ(λεθρον) ἐκίνει τὴν κεφαλήν. Εἶτα μεταφέρει πρὸς ἐκεῖνον τὸν λόγον· 23 Τίνα ὠνείδισας καὶ παρώξυνας ἢ (πρὸς τὸν τίνα) ὕψωσας τὴν φωνήν σου;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ οὐκ ἦρας εἰς ὕψος τοὺς ὀφθαλμούς σου εἰς τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ. 24 Ὅτι δι’ ἀγγέ(λων σου) ὠνείδισας τὸν κύριον. Ἐνόμισάς μέ φησιν ἕνα τῶν ἄλλων εἶναι ψευδωνύμων θεῶν, δέον εἰς οὐρανὸν ἀναβ(λέψαι καὶ) τὴν ἐμὴν δεσποτείαν μαθεῖν· ἱκανὰ δὲ ἦν καὶ τὰ περὶ τὸν Ἰσραὴλ γεγενημένα τὴν ἐμὴν δύναμιν διδάξαι, (ἀλλὰ τῇ ῥώ)μῃ καὶ τῇ δυναστείᾳ θαρρῶν συνιδεῖν οὐκ ἠθέλησας τὸ διάφορον. Εἶτα αὐτοῦ εἰς μέσον [ἤγαγε τοὺς ἀλαζονικοὺς] 145 β λογισμούς· Σὺ γὰρ εἶπας· Τῷ πλήθει τῶν ἁρμάτων μου ἀνέβην εἰς ὕψος ὀρέων καὶ εἰς τὰ ἔσχατα (τοῦ) Λιβάνου καὶ ἔκοψα τὸ ὕψος τῆς κέδρου αὐτοῦ καὶ τὸ κάλλος τῆς κυπαρίσσου αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθον (εἰς) τὸ ὕψος μέρους τοῦ δρυμοῦ τοῦ Καρμήλου 25 καὶ ἔθηκα γέφυραν καὶ ἠρήμωσα ὕδατα καὶ πᾶσαν (συν)αγωγὴν ὕδατος. Τροπικῶς ἅπαντα εἴρηκε, κέδρους καὶ κυπαρίσσους τοὺς βασιλέας καὶ τοὺς τοπάρχας καλῶν, Λίβανον δὲ τὰ ἔθνη, Κάρμηλον δὲ τὸν Ἰσραήλ· ὅθεν ἐπὶ μὲν τοῦ Λιβάνου καὶ τὰ ἔσχατα τούτου τέθεικεν, ἐπὶ δὲ τοῦ Καρμήλου μέρος ἔφη δεικνὺς ὅτι τῶν μὲν ἐθνῶν ἐκείνων ἁπάντων ἐκράτησαν τοῦ δὲ Ἰσραὴλ οὐ παντός· ἀχείρωτος γὰρ ἔμεινεν ἡ μητρόπολις.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὕδατα δὲ τὰ πλήθη καλεῖ, γέφυραν δὲ τήν τε ῥώμην καὶ τὰς ἐπινοίας καὶ τὰς τῆς νίκης μεθόδους καὶ ὅτι οἷόν τινι γεφύρᾳ τοῖς προκατειλημμένοις κατὰ τῶν ὑπολοίπων ἐκέχρ[η]το. Οὕτω τοὺς ἐκείνου λογισμοὺς γυμνώσας τὴν οἰκείαν δείκνυσι δύναμιν· 26 Οὐ ταῦτα ἤκουσας πάλαι ἃ ἐγὼ ἐποίησα; Ἐξ ἡμερῶν ἀρχαίων συνέταξα, νῦν δὲ ἀπέδειξα ἐξερημῶσαι ἔθνη ἐν ὀχυροῖς καὶ ἐνοικοῦντας ἐν πόλεσιν ὀχυραῖς. Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτω τοῦτο τέθεικεν· «Μὴ ἤκουσας; Πάλαι αὐτὸ ἐποίησα ἀφ’ ἡμερῶν ἀρχαίων καὶ ἔπλασα αὐτό, νῦν ἤγαγον αὐτό, καὶ ἐγένετο εἰς ἐκρίζωσιν.» Ἔδει σέ φησι συνιδεῖν [ὡς] τῶν ἁπάντων ὁ ποιητὴς οὐκ εἴασεν ἀκυβέρνητα ἃ ἐποίησε, προμηθεῖται γὰρ ὧν ἐποίησεν, καὶ ὅτι [οὐ]δὲν ἂν ἔδρασας παρὰ γνώμην ἐμήν, ἐγὼ γὰρ ταῦτα, ἃ σὺ νῦν ποιεῖς, ἐξ ἡμερῶν ἀρχαίων συνέταξα καὶ [πόρρω]θεν προορῶν οὕτως ὥρισα ταῦτα γενέσθαι καὶ τοὺς οἰκοῦντας ἐν πόλεσιν ὀχυραῖς καὶ τῶν ἀγαθῶν τὸν χορηγὸν ἀγνοοῦντας μαθεῖν τὴν τῶν εἰδώλων ἀσθένειαν. 27 Ἀνῆκά μου τὰς χεῖρας, καὶ ἐξηράν(θησα)ν καὶ ἐγένοντο ὡσεὶ χόρτος ξηρὸς ἐπὶ δωμάτων καὶ ὡς ἄγρωστις ἀφανιζομένη πρὸ τοῦ τελεσφορη(θῆν)αι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἤνθησάν φησιν ὅσον ἠθέλησα χρόνον, εἶτα τῆς ἐμῆς αὐτοὺς κηδεμονίας ἐγύμνωσα καὶ τὸ πρότερον (ἀπ)έβαλον ἄνθος. Ἄγρωστιν δὲ αὐτοὺς ὀνομάζει καὶ χόρτον διὰ τὴν ἀκαρπίαν. 28 Νῦν δὲ τὴν ἀνάπαυ(σίν) σου καὶ τὴν ἔξοδόν σου καὶ τὴν εἴσοδόν σου ἐγὼ ἐπίσταμαι· 29 ὁ δὲ θυμός σου ὃν ἐθυμώθης πρός με (καὶ ἡ) πικρία σου ἀνέβη πρός με, καὶ ἐμβαλῶ κημὸν εἰς τὴν ῥῖνά σου καὶ χαλινὸν εἰς τὰ χείλη σου (καὶ) ἀποστρέψω σε τῇ ὁδῷ ᾗ ἦλθες ἐν αὐτῇ. Ὡς ἀλόγῳ κέχρηται τῷ τὸ λογικὸν διαφθείραντι· «Ἐν χαλι(νῷ)6 [γάρ] φησι «καὶ κημῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξεις τῶν μὴ ἐγγιζόντων πρός σε.» Ἔδειξεν αὐτὸν καὶ (δουλι)κὴν ἔχοντα φύσιν· ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὶ τοῖς οἰκέταις περιτιθέασι τοὺς ἐκ δερμάτων κημούς, (εἰκότ)ως ὡς οἰκέτῃ πονηρῷ ἠπείλησεν αὐτῷ τὸν κημὸν περιθήσειν. Εἶτα δίδωσι τῷ Ἐζεκίᾳ τῆς σωτηρίας [σημεῖο]ν· 30 Τοῦτο δέ σοι τὸ σημεῖον· φάγῃ τὸν ἐνιαυτὸν τοῦτον ἃ ἔσπαρκας, τῷ δὲ ἐνιαυτῷ τῷ δευτέρῳ τὸ κα(τάλειμμ)α, τῷ δὲ τρίτῳ ἔτει σπείραντες ἀμήσετε καὶ φυτεύσετε ἀμπελῶνας καὶ φάγεσθε τὸν καρπὸν αὐτῶν. [Τοῦτο δὲ] οἱ Τρεῖς οὕτως ἡρμήνευσαν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Φάγετε ἐπ’ ἔτος αὐτόματα καὶ τῷ δευτέρῳ αὐτοφυῆ, ἐν δὲ τῷ ἔτει τῷ [τρίτῳ] σπείρατε καὶ θερίσατε.» Ἐπειδὴ γὰρ πολιορκούμενοι γεωργεῖν οὐκ ἠδύναντο, αὐτοφυεῖς αὐτοῖς (δέδωκε) καρποὺς ὁ θεός, καὶ τῷ δευτέρῳ δὲ ἔτει ὡσαύτως διὰ τὴν σπάνιν ὡς ἔοικε τῶν σπερμάτων (καὶ τῶν β)οῶν, εἶτα τῷ τρίτῳ ἔτει παντοδαπῶν αὐτοῖς καρπῶν ἀφθονίαν ὑπέσχετο. 31 Καὶ ἔσονται (οἱ καταλε)λειμμένοι ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ εἰς διάφευξιν. Διαφεύξονται γὰρ τῶν πολεμίων τὰς χεῖρας. Καὶ (φυήσουσι) ῥίζαν κάτω καὶ ποιήσουσι σπέρμα ἄνω. Τουτέστιν· ἐπὶ πλεῖστον αὐτῶν φυλάξω (τὸ γένος). 32 Ὅτι ἐξ Ἱερουσαλὴμ ἔσονται οἱ καταλελειμμένοι καὶ οἱ σῳζόμενοι ἐξ ὄρους Σιών. Ὁ δὲ Θεοδοτίων [οὕτω τοῦτο] ἡρμήνευσεν· «Ὅτι ἐξ Ἱερουσαλὴμ ἔσονται ὑπόλειμμα καὶ σωτηρία ἐξ ὄρους Σιών.» Ἐκεῖ γὰρ ἡ τῆς (οἰκουμένης) ἤνθησε σωτηρία καὶ τὸ ἐκείνων κατάλειμμα, τουτέστιν· οἱ θεῖοι ἀπόστολοι τὴν οἰκουμένην εἰς (θεογνωσίαν ἐ)πέστρεψαν. Τούτων δὲ ἁπάντων αἴτιος ὁ τῶν ὅλων θεός· Ὁ ζῆλος κυρίου Σαβαὼθ ποιήσει ταῦτα. (Ζηλώσας γὰρ διά τε τὸ) ὄνειδος τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ διὰ τὴν κατ’ αὐτοῦ βλασφημίαν, παρέξει τὴν σωτηρίαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα ὑπισχνεῖται [τῷ Ἐζεκίᾳ ὅτι οὐκ εἰ]σελεύσεται ὁ πολέμιος εἴσω τῶν περιβόλων ἀλλὰ οὐδὲ χαρακώματα ἐπιστήσει [οὐδὲ θυρεοὺς] προσείσει ἀλλ’ ἀναστρέψει κατῃσχυμμένος. 35 Ὑπερασπιῶ γάρ φησιν ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης 146 α τοῦ σῶσαι αὐτὴν δι’ ἐμὲ καὶ διὰ Δαυὶδ τὸν παῖδά μου. Ἔλεγχος ταῦτα τῶν τὴν πόλιν οἰκούντων· Δι’ ἐμὲ γὰρ ἔφη καὶ διὰ Δαυὶδ τὸν παῖδά μου τῆς πόλεως φροντιῶ, (διὰ τὴν ἐμὴν) ἀγαθότητα καὶ διὰ τὴν ἐκείνου μνήμην· οἰκιστὴς γὰρ ἐκεῖνος τῆς πόλεως καὶ γνήσιος θεράπων ἐμός. Ζητητέον δὲ τί δήποτε οὐ τοῦ Ἐζεκίου ἀλλὰ τοῦ Δαυὶδ ἐμνημόνευσεν· ἐγὼ δὲ οἶμαι ὅτι τὸ φρόνημα κωλύων οὐκ αὐτῷ τὴν αἰτίαν τῆς σωτηρίας ἀλλὰ τῷ Δαυὶδ ἀνατέθεικεν. Εἰ γὰρ καὶ τούτων οὕτως εἰρημένων ἡ τῶν Παραλειπομένων ἱστορία φησὶν ὅτι μετὰ ταῦτα ὑψώθη ἡ καρδία βασιλέως Ἐζεκίου, τί οὐκ ἂν ἔπαθεν αὐτὸς αἴτιος τῆς σωτηρίας ὀνομασθείς;
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τούτου χάριν οὐδὲ τὸν Ἡσαί̈αν, καίτοι προφήτην ὄντα καὶ προφήτην ἐπισημότατον, ἀξιόχρεων ἐκάλεσε τῆς πόλεως σύμμαχον, ἀλλὰ τοὺς ζῶντας καταλιπὼν τοῦ τετελευτηκότος ἐμνήσθη, καὶ τὸ φρόνημα καταστέλλων καὶ προτρέπων εἰς ἀρετὴν τῇ μνήμῃ τῶν παρελθόντων καὶ διδάσκων ὡς ἀνθεῖ παρ’ αὐτῷ διηνεκῶς τῶν δικαίων ἡ μνήμη. Πρὸς τούτοις ἐδίδαξεν ὁ προφητικὸς λόγος ὡς θεόθεν ἀποσταλεὶς ἄγγελος πέντε καὶ ὀγδοήκοντα καὶ ἑκα[τὸν] χιλιάδας τῶν Ἀσσυρίων ἀνεῖλεν· τινὲς δὲ ὅμως διέφυγον οὐ τῆς ἀγγελικῆς περιγενόμενοι δεξιᾶς, ἀ(λλ’ ἵ)να τῶν συμβεβηκότων κήρυκες ἀξιόχρεοι γένωνται καὶ τοῦ θεοῦ τῶν Ἑβραίων τὸ κράτος κηρύξωσιν. Τούτου δὴ χάριν καὶ αὐτὸς ὁ δυσσεβὴς διέφυγε βασιλεὺς καὶ τὴν Νινευὴ κατέλαβεπόλις γὰρ ἦν αὕτη βασιλική, ἀλλ’ ἐκεῖ δέδωκεν ὧν ἐτόλμησε δίκας καί, ἐπειδὴ αὐτὸς κατὰ τοῦ ποιητοῦ τὴν γλῶτταν ἐξέτεινεν, ὑπὸ τῶν υἱέων [αὐτοῦ] δέχεται τὴν σφαγὴν εἰσπραχθεὶς ὧν ἐτόλμησε δικαιοτάτην ποινήν. Καὶ οὐδὲ ὁ προσκυνούμενος ὑπ’ αὐτοῦ ψευδώνυμος θεὸς ἐπήρκεσεν αὐτῷ σφαττομένῳ, ἀλλὰ παρ’ αὐτὴν τὴν λατρείαν ἐδέξατο τὴν σφαγήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰδέναι μέντοι δεῖ ὡς τὰ ἀκριβῆ τῶν ἀντιγράφων οὐ πάταρχον ἔχει ἀλλὰ πάτεχρον, τουτέστι τὸ εἴδωλον· οὕτω γὰρ καὶ οἱ Τρεῖς ἡρμήνευσαν· «προσκυνοῦντος ἐν οἴκῳ Νεσερὲχ θεοῦ αὐτοῦ.» Καὶ ἐκεῖνοι μὲν εἰς τὴν Ἀρμενίαν διέφυγον, διεδέξατο δὲ τὴν βασιλείαν Ναχορδὰν ὁ υἱὸς αὐτοῦ· ἀλλὰ καὶ τοῦτον οὐκ εἰς μακρὰν καταλύσας Μαρόδαχος εἰς τὴν Βαβυλῶνα μετέθηκε τὰ βασίλεια. Ὁ δὲ Ἐζεκίας κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν περιέπεσεν ἀρρωστίᾳ καὶ διδάσκεται διὰ τοῦ προφήτου τὰ κατὰ τὴν οἰκίαν διατεθῆναι ὡς τοῦ θανάτου πελάζοντος. Ἐπειδὴ γὰρ μέγα ἐφρόνησε παραδόξου τετυχηκὼς σωτηρίαςτοῦτο γὰρ καὶ τῶν Παραλειπομένων ἡ ἱστορία δηλοῖ· «Ὑψώθη» γάρ φησιν «ἡ καρδία αὐτοῦ, καὶ ὑπερήρθη Ἐζεκίας κατ’ ὀφθαλμοὺς πάντων τῶν ἐθνῶν, καὶ πολλοὶ ἔφερον δῶρα τῷ κυρίῳ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ δό(ματα) Ἐζεκίᾳ τῷ βασιλεῖ», ὁ ἄριστος τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἰατρὸς τῇ νόσῳ τοῦ σώματος τὴν ψυχὴν θεραπεύει. Ταύτην δὲ αὐτοῦ τὴν ὑψηλοφροσύνην καὶ ὁ θεῖος Δαυὶδ προεθέσπισε τῷ κθ Ψαλμῷ, σχηματίζει δὲ τὸν λόγον ὡς ἐξ αὐτοῦ· «Ἐγὼ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ (μου)·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐ μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα.» Δεξάμενος δὲ ὅμως τοῦ θανάτου τὴν ἀγγελίαν ἀναστῆναι μὲν ὑπὸ τῆς νόσου διεκωλύετο, πρὸς δὲ τὸν τοῖχον στραφεὶς ἱκετείαν προσήνεγκε τῷ θεῷ, ὃν ἔσχε κατὰ τῆς τῶν εἰδώλων π[λάνης] ζῆλον διεξιὼν καὶ μετὰ δακρύων τὸν θεὸν ἱλεούμενος. Ἀλλ’ εὐθὺς ὁ φιλάνθρωπος θεὸς ἀνεκαλέσατο τοῦ θα[νάτου] τὴν [ψῆ]φον καὶ τὸν προφήτην ἐξαποστείλας ὑπέσχετο τὴν ζωήν· 38 5 Τάδε γάρ φησι λέγει κύριος ὁ θεὸς Δαυὶδ τοῦ πατρός (σου). Πάλιν αὐτὸν τοῦ προπάτορος ἀναμιμνῄσκει δεικνὺς τὴν τῶν τρόπων συγγένειαν. Εἶτα καὶ τῆς προ[σευχῆς] ἀκηκοέναι φησὶ καὶ τὰ δάκρυα τεθεᾶσθαι καὶ δεδέχθαι τὴν δέησιν· καὶ πέντε καὶ δέκα ἐτῶν [ζωὴν] ἐπαγγέλλεται καὶ εἰρήνην ἀκραιφνῆ καὶ διηνεκῆ πρόνοιαν. Δίδωσι δὲ αὐτῷ καὶ σημεῖον τῶν [ἐπαγγελιῶν], ὃ πᾶσιν ἀνθρώποις ἔμελλε κατάδηλον ἔσεσθαι· 8 Ἰδοὺ γὰρ ἐγώ φησι στρέψω τὴν σκιὰν τῶν ἀναβ(αθμῶν) οὓς κατέβη ὁ ἥλιος, τοὺς δέκα ἀναβαθμοὺς τοῦ οἴκου Ἄχαζ τοῦ πατρός σου, ἀποστρέψω εἰς τὰ (ὀπίσω) τὸν ἥλιον τοὺς δέκα ἀναβαθμούς. Τοῦτο καὶ εἴρηκε καὶ πεποίηκεν ὁ θεός. Ὁ μέντοι Σύμμ[αχος ταῦτα] οὕτω τέθεικεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἰδοὺ ἐγὼ παλινδρομῶ τὴν σκιὰν τῶν ἀναβαθμῶν ὧν κατέβη ἐν τῷ (ὡρολο)γίῳ Ἄχαζ τὸν ἥλιον ὀπισθίως δέκα ἀναβάσεις.» Δηλοῖ τοίνυν ὁ λόγος μηχάνημά τι ὡροσκο[ποῦν] περὶ τοὺς βαθμοὺς ὑπὸ τοῦ Ἄχαζ κατεσκευάσθαι καὶ ἐν ἐκείνοις δοθῆναι τοῦ ἡλίου τὸ θαῦ[μα. Εἶτα σωτηρίας] ἀπολαύσας ὁ μακάριος Ἐζεκίας ὕμνοις ἀμείβεται τὸν τῶν ὅλων θεὸν καί φησιν· 10 Ἐγὼ εἶπα· Ἐν τῷ ὕ(ψει τῶν) ἡμερῶν μου πορεύσομαι. Ὅτε ὑψώθην καὶ περίβλεπτος ἐγενόμην, τότε δέχομαι τοῦ βίου (τὸ πέρας). Τούτοις ἔοικε τὸ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Δαυὶδ εἰρημένον· «Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνί(ᾳ μου· Οὐ μὴ 146 β σαλευ)θῶ εἰς τὸν αἰῶνα.» Ἐν πύλαις ᾅδου καταλείψω τὰ ἔτη τὰ ἐπίλοιπα. Τὴν τοῦ θανάτου φησὶ παρὰ τοῦ θεοῦ δεξάμενος ψῆφον ἀπέγνων τῆς σωτηρίας. 11 Εἶπον· Οὐκέτι οὐ μὴ ἴδω τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ ἐπὶ γῆς ζώντων. Οὐκέτι φησὶν ὄψομαι κατὰ τόνδε τὸν βίον τὰς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων ὑπὸ τοῦ θεοῦ γιγνομένας θαυματουργίας. Οὐ μὴ ἴδω ἄνθρωπον ἔτι μετὰ κατοικούντων. Ἐξέλιπον ἐκ τῆς συγγενείας μου, κατέλιπον τὸ λοιπὸν 12 τῆς ζωῆς μου. Ἀλλότριος ἐγενόμην τῶν ζώντων, ξένος τῶν συγγενῶν μου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν ἀπ’ ἐμοῦ ὥσπερ ὁ καταλύων σκηνὴν πήξας τὸ πνεῦμά μου παρ’ ἐμοί. Σκηνὴν καλεῖ τὸ σῶμα, ἔνοικον δὲ τὴν ψυχήν, ἧς ἀναχωρούσης ἔοικε τὸ σῶμα καταλυομένῃ σκηνῇ. Εἶτα καὶ ἑτέραν εἰσάγει παραβολήν· Ἐγένετο ὡς ἱστὸς ἐρίθου ἐγγιζούσης ἐκτεμεῖν. Ἐῴκειν φησὶν οὐ μόνον σκηνῇ καταλυομένῃ ἀλλὰ καὶ ὑφάσματι ἐν ἱστῷ μὲν ὄντι, οὐκ εἰς μακρὰν δὲ θεριζομένῳ. Πρὸς τούτοις διδάσκει τῆς νόσου τὴν χαλεπότητα· Παρε(δό)θην γάρ φησιν 13 ἕως πρωὶ ὡς λέοντι· οὕτω συνέτριψε πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ἀπὸ γὰρ τῆς ἡμέρας ἕως τῆς νυκτὸς παρεδόθη[ν]. Ἐπειδὴ δὲ παρ’ ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἀπήλαυσα, χελιδόνος καὶ περιστερᾶς τὴν ἀδολεσχίαν μιμήσομαι ὕμνους ὑφαίνων σοὶ τῷ χορηγῷ τῆς ζωῆς. 14 Ἐξέλιπον γάρ μου οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ μὴ βλέπειν εἰς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ πρὸς τὸν κύριον, ὃς ἐξείλετό με καὶ ἀφείλετό μου 15 τὴν ὀδύνην τῆς ψυχῆς. Πᾶσαν γὰρ ἀνθρωπίνην καταλιπὼν μηχανὴν πρὸς σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου τὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ· σὺ δέ με οἰκτείρας τῆς ἐπικειμένης ὀδύνης ἀπήλλαξας. 16 Κύριε περὶ αὐτῆς γὰρ ἀνηγγέλη σοί. Περὶ τούτου γάρ φησι καὶ τὴν ἱκετείαν προσήνεγκά σοι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ ἐξήγειράς μου τὴν πνοήν, καὶ παρακληθεὶς ἔζησα. Ἐπανήγαγες γὰρ ταύτην μέλλουσαν κατασβέννυσθαι. 17 Ἰδοὺ εἰς εἰρήνην ἡ πικρία μου. [Μετε]- βλήθη φησὶν εἰς θυμηδίαν ἡ λύπη. Εἵλου γάρ μου τὴν ψυχήν, ἵνα μὴ ἀπόληται, καὶ ἀπέρριψας ὀπίσω μου πάσας τὰς ἁμαρτίας μου. 18 Οὐ γὰρ οἱ ἐν ᾅδου αἰνέσουσί σε, οὐδὲ οἱ ἀποθανόντες εὐλο(γής)ουσί σε, οὐδὲ ἐλπιοῦσιν οἱ ἐγκαταβαίνοντες εἰς λάκκον τὴν ἀλήθειάν σου· 19 οἱ ζῶντες εὐλογήσουσί σε (ὃν) τρόπον κἀγώ. Ἡνίκα ἠσθένει, τὴν οἰκείαν εὐσέβειαν ὑπέδειξε τῷ θεῷ, καὶ τῆς σωτηρίας τυχὼν τὴν τοῦ (θεοῦ) φιλανθρωπίαν ὑμνεῖ ὡς τοῦ θανάτου διὰ ταύτην ἀπαλλαγείς. Ἀπέρριψας γάρ μού φησι τὰς ἀνομίας (καὶ ἔδ)ωκάς μοι πάλιν πρόφασιν εἰς κτῆσιν δικαιοσύνης· τοῖς γὰρ ἔτι ζῶσι τοῦτο ποιεῖν ῥᾴδιον· οἱ γὰρ τε(θν)εῶτες ἔξω τῆς ἐμπορίας γεγένηνται. Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος ἔφη Δαυίδ· «Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνη(μονεύ)ων σου· ἐν δὲ τῷ ᾅδῃ τίς ἐξομολογήσεταί σοι;» Ἀπὸ γὰρ τῆς σήμερον παιδία ποιήσω ἃ ἀναγγελεῖ τὴν (δικαι)οσύνην σου, 20 κύριε τῆς σωτηρίας μου·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
καὶ οὐ παύσομαι εὐλογῶν σε μετὰ ψαλτηρίου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου (κατ)έναντι τοῦ οἴκου τοῦ θεοῦ. Διηνεκῆ ὑμνῳδίαν καὶ τὴν ἐν τῷ θείῳ ναῷ προσεδρείαν ὁ πάντα ἄριστος ἐπα[γγέλλεται] βασιλεύς· προλέγει δὲ ὅτι καὶ παιδίων ἔσται πατὴρ τῆς θείας αὐτῷ δηλονότι χάριτος ς(υν)εργο(ύ)σης. Τινὲς [δὲ] ἐντεῦθεν πρόφασιν εἰληφότες ἔφασαν τὸν μακάριον Ἐζεκίαν τὰς πρὸς τὸν Δαυὶδ ὑπὸ τοῦ θεοῦ γεγενημένας ἐπιστάμενον ὑποσχέσεις καὶ ὅτι «οὐκ ἐκλείψει» τῆς βασιλείας τὸ γένος, «ἕως ἂν ἔλθῃ ᾧ ἀπόκειται», ἀμελῆσαι [τῆ]ς παιδοποιίας διὰ τὴν τῆς ζωῆς ἐπιθυμίαν, ὑπελάμβανε γὰρ μὴ πρότερον αὐτὸν τελευτήσειν πρὶν [ἢ] π[αί]δων γενέσθαι πατέρα· καὶ τούτου χάριν ὁ θεὸς τήν τε νόσον ἐπήγαγε καὶ τῆς τελευτῆς τὴν ψῆφον δέδωκεν, [μετὰ δὲ] τ[οῦτό] φησι τῆς θείας φιλανθρωπίας ἐπέτυχε καὶ τῆς ζωῆς τὸ δῶρον δεξάμενος εἶπεν· Ἀπὸ τοῦ νῦν παι(δία) ποιήσω ἃ ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου, κύριε τῆς σωτηρίας μου. Καὶ ὁ μὲν λόγος ἔχει τὸ εἰκός, ἐμοὶ δὲ δοκεῖ τολ[μήματι ἀ]πονοίας ἀκολουθεῖν, μάλιστα τῆς θείας γραφῆς ἄκρον δικαιοσύνης τῷ βασιλεῖ μαρτυρού[σης·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἐγᾦμ]αι τοίνυν ὅτι, μαθὼν ὅτι πέντε καὶ δέκα ἔτη μετὰ τὴν ἀρρωστίαν βιώσεται, τῆς παιδο[ποιί]ας ὑπέσχετο φρόντισιν, ἵνα καὶ ἐκθρέψας αὐτοὺς διαδόχους καταλίπῃ τῆς βασιλείας. Ὁ μέντοι [προφήτης] παρακελεύεται αὐτῷ παλάθην σύκων λεπτύνεσθαι καὶ χρᾶναι καὶ ἐπιθεῖναι τῷ ἕλκει καὶ [τὴν ὑγε]ίαν πορίσασθαι. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ὁ λόγος τὴν ἰατρικὴν μὴ ἀποσείεσθαι τέχνην· καὶ γὰρ καὶ αὐ(τὴ δῶρον θεοῦ). Προσήκει δὲ μὴ τῇ τέχνῃ θαρρεῖν ἀλλὰ τῷ ταύτης δοτῆρι· τοσαῦτα γὰρ αὕτη δ(ύναται) 147 α ὅσα ἂν ἐκεῖνος βούληται. Καὶ πολλάκις μὲν διὰ σμικρῶν φαρμάκων μεγάλα τραύμα(τα) θεραπεύει, πολλάκις δὲ διὰ μεγάλων ἐλέγχεται, ἵνα μὴ ταύτῃ τῷ δὲ ταύτην δεδωκότι θαρρῶμεν. 22 Καὶ εἶπεν Ἐζεκίας· Τοῦτο τὸ σημεῖον ὅτι ἀναβήσομαι εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ. Θαρρῶ φησιν ὅτι καὶ τῆς ὑγείας [τεύ]ξομαι καὶ ἐν τῷ θείῳ ναῷ προσκυνήσω τὸν τῶν ὅλων θεόν. Κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν καιρὸν τῶν Βαβυλωνίων ὁ βασιλεὺς Μαροδὲχ ὁ τοῦ Βαλαδὰν υἱὸς πρεσβευτὰς καὶ δῶρα καὶ γράμματα ἐξέπεμψε τῷ βασιλεῖ Ἐζεκίᾳ, καὶ τὴν ἀρρωστίαν καὶ τὴν ὑγείαν μαθών. Ζητητέον δὲ πόθεν οὗτος τὰ κατὰ τοῦτον μεμάθηκεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Δῆλον δὲ τοῖς συνιδεῖν δυναμένοις, ὡς οἱ μὲν ἐκπεφευγότες τὸν ἐπενεχθέντα τοῖς Ἀσσυρίοις ὄλεθρον τὸ ξένον καὶ παράδοξον ἐκήρυξαν θαῦμα· ἀκολουθῆσαν δὲ τὸ πολλῷ μεῖζον ἐκείνου καὶ παραδοξότερον, τὸ κατὰ τὸν ἥλιόν φημι, μειζόνως τοὺς Βαβυλωνίους ἐξέπληξεν. Συ[νῆ]καν γὰρ [ὅτι] ὁ τοσαύτας μυριάδας δίχα χειρὸς ἀνθρωπίνης διὰ τὸν εὐσεβῆ βασιλέα παραπέμψας θανάτῳ διὰ τοῦτον πάντως καὶ τοῦτο τὸ θαῦμα πεποίηκεν. Καὶ πολλοῦ ἀξίαν τὴν τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίαν καὶ συμμαχίαν ἐνόμισαν, ὃς οὐ δεῖται ὅπλων παραττόμενος ἀλλ’ ἀοράτως καταλύει τοὺς ἐπιόντας. Ἔπειτα ἡμ[ᾶς] ὁ προφήτης διδάσκει ὡς ἥσθη μὲν 39 2 ἐπ’ αὐτοῖς Ἐζεκίας, ἔδειξε δὲ αὐτοῖς τὸν οἶκον τοῦ νεχωθὰ καὶ τ(οῦ) ἀργυρίου καὶ τοῦ χρυσίου καὶ τῆς στακτῆς καὶ τῶν θυμιαμάτων καὶ πάντας τοὺς οἴκους τῶν σκευῶν τῆς γάζης καὶ πάντα ὅσα ἦν ἐν τοῖς θησαυροῖς αὐτοῦ· καὶ οὐκ ἦν οὐθὲν ὃ οὐκ ἔδειξεν αὐτοῖς Ἐζεκίας ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ καὶ ἐν πάσῃ τῇ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ. Τὸν δὲ οἶκον τοῦ νεχωθὰ «τὸν οἶκον τῶν ἀρωμάτων» ὁ Σύμμαχος εἴρηκε, τὴν δὲ στακτὴν «ἡδύσματα» προσηγόρευσεν· ἡγοῦμαι δὲ τὴν στακτὴν τὸ βάλσαμον εἶναι. Γάζαν δὲ καλεῖ τὸν θησαυρόν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὁ δὲ τῶν ὅλων θεὸς τούτων γεγενημένων ἠχ[θ]έσθη· οὐ γὰρ ἐπὶ τούτοις ἔδει μέγα φρονῆσαι τὸν εὐσεβῆ βασιλέα οὐδὲ ταῦτα τοῖς ἀφιγμένοις ἐπιδεῖξαι ἀλλὰ τοῦ θεοῦ διδάξαι τὴν δύναμιν καὶ κηρύξαι τὰ μέγιστα θαύματα καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ποδηγῆσαι καὶ πρόφασιν [διδας]καλίας τὴν πρεσβείαν ποιήσασθαι. Διὰ τοῦτο πέμπει μὲν πρὸς αὐτὸν τὸν προφήτην, πυνθάνεται δὲ καὶ πόθεν οἱ ἀφιγμένοι καὶ τίς αὐτοὺς ἤγαγε πρόφασις μονονουχὶ λέγων ὡς· Ἐγὼ τούτων (αἴ)τιος, ὁ γὰρ πρὸ βραχέος ὑπ’ αὐτῶν πολεμούμενος καὶ φόρον αὐτοῖς ὑπισχνούμενος νῦν παρ’ αὐτῶν (δέχῃ) δῶρα καὶ φόρον καὶ φίλος γενέσθαι παρακαλεῖ. Εἶτα τοῦ Ἐζεκίου εἰρηκότος ὅτι 3 ἐκ γῆς πόρ(ρωθεν) ἥκασι πρός με, ἐκ Βαβυλῶνος, πάλιν ὁ προφήτης ἤρετο· 4 Τί εἶδον ἐν τῷ οἴκῳ σου; Ἐκείνου δὲ (εἰρη)κότος πάντα αὐτοὺς καὶ τὰ δῆλα καὶ τὰ κεκρυμμένα ἰδεῖν, εἶπεν ὁ προφήτης· 5 Ἄκουσον τὸν λόγον (κυρίου) Σαβαώθ· 6 Ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, καὶ λήψονται πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ σου, καὶ ὅσα συνήγαγον οἱ (πατέρες) σου ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης εἰς Βαβυλῶνα ἥξει, καὶ οὐδὲν οὐ μὴ καταλειφθῇ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
εἶπε δὲ (ὁ θεὸς) 7 ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν τέκνων σου τῶν ἐξερχομένων ἀπό σου ὧν γεννήσεις λήψονται καὶ ποιήσουσι σπά(δοντας) ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ βασιλέως τῶν Βαβυλωνίων. Δηλοῖ δὲ διὰ τούτων ὡς εὐσέβειαν μὲν καὶ (δικαι)οσύνην καὶ παιδείαν οὐδεὶς ἀφελέσθαι δυνήσεται, ὁ δὲ πλοῦτος οὐκ ἔστι μόνιμον (ἀγαθόν)· μεταβατικὴν γὰρ ἔχει τὴν φύσιν καὶ νῦν μὲν τοῦτον νῦν δὲ ἐκεῖνον λαμπρύνει. Ἐπει(δὴ τοίνυν) ταῦτα ὑπέδειξας καὶ οὐ τὴν ἐμὴν προμήθειάν τε καὶ κηδεμονίαν, εὖ ἴσθι ὡς ταῦτ(α ὑπὸ τὴν) ἐκείνων γενήσεται δεσποτείαν· πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἐκ τῶν σῶν ἀπογόνων ἀπαχθ(ήσονται δο)ρυάλωτοι καὶ τῷ Βαβυλωνίων δουλεύσουσι βασιλεῖ. Σπάδοντας δὲ τοὺς (εὐν)ού(χους) λέγει. 8 Καὶ εἶπεν Ἐζεκίας πρὸς Ἡσαί̈αν· Ἀγαθὸς ὁ λόγος κυρίου ὃν ἐλάλης(εν)· γεν(έσθω δὴ) εἰρήνη καὶ δικαιοσύνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου. Πάντα φησὶ τὰ ὑπὸ [τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων εἰρη]μένα ἀγαθά τε καὶ ὀνησιφόρα· ἔχω γὰρ θυμηδίαν ἀρκοῦσαν ὡς τα … 147 β ...ροὺ[ς] μὴ θεῶμ[αι]· διὸ αἰτῶ εἰρήνης τυχεῖν παρὰ πᾶσάν μου τὴν ζωήν, οὐ μόνον δὲ εἰρήνης ἀλ[λὰ καὶ] δικαιοσύνης· ἀνωφελὴς γὰρ εἰρήνη δικαιοσύνης κεχωρισμένη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπαινετὸς μὲν οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν δικαιοσύνην μετὰ τῆς εἰρήνης αἰτήσας, οὐ βασιλικὴ δὲ ὅμως ἡ αἴτησις· τὸν γὰρ τῶν ὑπηκόων κηδεμόνα πᾶσαν ἐκείνων προσήκει ποιεῖσθαι κηδεμονίαν· ἔδει τοίνυν αὐτὸν καὶ ὑπὲρ τῶν ἐγγόνων, ἐ[φ’] ὧν ἔμελλεν ἔσεσθαι ἐκεῖνα τὰ σκυθρωπά, προσενεγκεῖν ἱκετείαν τῷ φιλανθρώπῳ δεσπότῃ. Ἡμᾶς [δὲ] προσήκει μήτε ἐπὶ πλούτῳ μήτε ἐπὶ ῥώμῃ μήτε ἐπ’ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀνθρωπίνων μέγα φρονεῖν ἀλλὰ καὶ πλοῦτον ἔχοντα καὶ σοφίαν καὶ δύναμιν τῷ θεῷ μόνῳ θαρρεῖν τῷ καὶ τούτων δοτῆρι καὶ τὴν παρ’ [αὐ]τοῦ προσμένειν ῥοπήν· ᾧ πρέπει δόξα καὶ μεγαλοπρέπεια εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. [Ἀμήν.]
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume XIIΤΟΜΟΣ ΙΒ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ ΙΒ 40 1 Παρακαλεῖτε παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου, λέγει ὁ θεός. 2 Ἱερεῖς λαλήσατε (εἰ)ς τὴν καρδίαν Ἱερουσαλήμ. Προηγόρευσεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἡρμηνευμένοις τὴν ὑπὸ τῶν Βαβυλωνίων ἐσομένην αἰχμαλωσίαν. Ὁ δὲ βασιλεὺς Ἐζεκίας οὐ προσήνεγκεν ἱκετηρίαν τῷ δεσπότῃ θεῷ οὐδὲ ἠν[τι]βόλ[ης]ε λυθῆναι τὴν ἀπειλὴν ἀλλὰ τῆς οἰκείας σωτηρίας ἐφρόντισε μόνης εἰρηκώς·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Γενέσθω δὴ εἰρήνη καὶ δικαιοσύνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου.» Τούτου δὴ χάριν ὁ τῶν ὅλων θεὸς τὸν βασιλέα καταλιπὼν τοῖς [ἱ]ερεῦσι παρακελεύεται παραμυθεῖσθαι τὴν Ἱερουσαλὴμ ὡς ἤδη τῆς ἀπειληθείσης τιμωρίας καταλα[β]ούσης. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὰ ἑξῆς· Παρακαλέσατε αὐτήν, ὅτι ἐπλήσθη ἡ ταπείνωσις αὐτῆς. Πέρας [καλὸ]ν ἔλαβε τὰ τῆς ἀπειλῆς. Λέλυται αὐτῆς ἡ ἁμαρτία, ὅτι ἐδέξατο ἐκ χειρὸς κυρίου διπλᾶ τὰ ἁμαρτή(ματα) αὐτῆς. Ἄξιον ἐνταῦθα θαυμάσαι τὴν τοῦ δεσπότου φιλανθρωπίαν· ἀγαθὸς γὰρ ὢν καὶ ἀγαθότητος ἄβυσσος καὶ σφόδρα ἐλάττονα τῆς ἁμαρτίας τιμωρίαν ἐπάγων τὴν σμικρὰν τιμωρίαν διὰ πολλὴν φιλανθρωπίαν διπλασίονα τῆς ἁμαρτίας καλεῖ. Ὅτι δὲ τῆς ἁμαρτίας σφόδρα ἐλάττων ἦν ἡ τιμωρία, μάρτυς ὁ αὐτὸς προφήτης βοῶν· «Ἐν θλίψει μικρᾷ ἡ παιδεία σου ἡμῖν.» Ἀλλ’ ὅμως ἐλέῳ πλείστῳ (τὸ δί)καιον κεραννύς, ἣν οἱ τιμωρούμενοι σμικρὰν ἐκάλουν παιδείαν διπλασίονα ὠνόμασεν (ὁ κ)ριτής. Εἶτα διδάσκει τοὺς παρακαλοῦντας τῆς ψυχαγωγίας τὸν τρόπον· 3 Φωνὴ βοῶντος (ἐν) τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε διὰ τῆς ἀβάτου τὰς τρίβους τοῦ θεοῦ ἡμῶν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἡ ἀληθὴς παράκλησις καὶ παραψυχὴ [καὶ] τῶν ἀνθρωπίνων λύσις κακῶν [ἡ] τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν ἐνανθρώπησις. Ταύτης δὲ κῆρυξ ἐγένετο πρῶτος ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης ὁ βαπτιστής. Τὰ κα[τ]’ αὐτὸν τοίνυν ὁ προφητικὸς προαγορεύει λόγος· τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ οἱ τρεῖς μακάριοι ἐδίδαξαν [εὐα]γγελισταί, ὁ δὲ θειότατος Μᾶρκος καὶ προοίμιον τοῦτο τῆς συγγραφῆς ἐποιήσατο. Καὶ αὐτὸς [δέ] γε ὁ θεσπέσιος Ἰωάννης ἐρωτηθεὶς ὑπὸ τῶν Φαρισαίων, εἰ αὐτὸς εἴη ὁ Χριστός, ἔφη· «Ἐγὼ φωνὴ (βο)ῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, καθὼς εἶπεν Ἡσαί̈ας ὁ προφήτης»· οὔκ εἰμι [θεὸς] λόγος ἀλλὰ φωνή, ἐγὼ γὰρ κηρύττω τὸν ἐνανθρωπήσαντα θεὸν λόγον. Ἄβατον δὲ καλεῖ τὰ ἔθνη [τὸ] προφητικὸν ἴχνος οὐδέπω δεξάμενα. 4 Πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται, καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς (ταπει)νωθήσεται· καὶ ἔσται πάντα τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν καὶ αἱ τραχεῖαι εἰς πεδία. Τὴν εὐκο(λίαν) τοῦ κηρύγματος διὰ τούτων ἐδήλωσεν· διὰ ταύτην γὰρ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πᾶσαν τοῦτο τὴν (οἰκου)μένην ἐπλήρωσεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Φάραγγας δὲ πληρουμένας καὶ ὄρη καὶ βουνοὺς ταπεινουμένους (κατὰ μὲν) τὸ ῥητὸν νοητέον τὴν λείαν ὁδὸν καὶ δυσκολίας ἀπηλλαγμένην, κατὰ δὲ διά(νοιαν) φάραγγες μέν εἰσιν αἱ τῶν ἀπίστων ψυχαὶ εἰς βάθος που κείμεναι καὶ μετάρσιον οὐ(κ ἔχουσαι) φρόνημα, ὄρη δὲ καὶ βουνοὶ οἱ ἐν τοῖς ὄρεσι καὶ τοῖς βουνοῖς θεραπευόμενοι δαίμονες (ὧν τὴν) πλάνην ἡ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἔσβεσεν ἐνανθρώπησις. Οὐκ ἂν δέ τις ἁμάρτοι καὶ περὶ (Ἰουδαίων τοῦ)το εἰρῆσθαι φήσας· περιφανεῖς γὰρ ὄντες καὶ περίβλεπτοι πάλαι διὰ τὴν θείαν 148 α κηδεμονίαν ἧς ἀπήλαυον, νῦν ἐταπεινώθησαν ἔρημοι ταύτης γενόμενοι. Δηλοῖ τοίνυν ὁ λόγος ὅτι τὰ μὲν ταπεινὰ ἔθνη ὑψωθήσεται, οἱ μέγα δὲ φρονοῦντες Ἰουδαῖοι ταπεινωθήσονται. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὰ ἑξῆς· 5 Καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ. Καὶ ἡ βεβαίωσις τῶν εἰρημ[ένων]· Ὅτι κύριος ἐλάλησεν. Ἀψευδὴς γάρ φησιν ὁ ταῦτα φθεγξάμενος. Ἐγὼ δὲ λίαν ἄγαμαι τοὺς οἰομένους ταῦτα περὶ τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπανόδου τὸν προφήτην θεσπίσαι·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἔδει γὰρ αὐτοὺς συνιδεῖν ὅτι ς[αφ]ῶς ὁ προφητικὸς προηγόρευσε λόγος πᾶσιν ἀνθρώποις δῆλον ἔσεσθαι τοῦ θεοῦ τὸ σωτήριον, ἐκείνη δὲ ἡ ἀνάκλησις οὐ πᾶσιν ἐγένετο δήλη, ὁ δὲ σωτήριος σταυρὸς καὶ τὰ δεσποτικὰ πάθη καὶ αὐτὰς ἔφθασε τὰς τῆς οἰκουμένης ἐσχατιάς. 6 Φωνὴ λέγοντος· Βόησον. Τοιαύτη τίς φησιν ἠνέχθη φωνή, βόησόν μοι παρεγγυῶς(α). Καὶ εἶπον· Τί βοήσω; Εἶτα λέγει τὸ προσταχθέν· Πᾶσα σὰρξ χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ὡς ἄνθος χόρτου· 7 ἐξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ τὸ ἄνθος ἐξέπεσεν, ὅτι πνεῦμα κυρίου ἔπνευσεν εἰς αὐτόν· ἀληθῶς ὅμοιος χόρτῳ ὁ λαός· 8 ἐξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ ἐξέπεσε τὸ ἄνθος. Τῶν ἐθνῶν ἁπάντων προθεσπίσας τὴν σωτηρίαν προμηνύει καὶ τῶν Ἰουδαίων τὴν ἀκαρπίαν. Φύσει μὲν γάρ φησι χόρτῳ ἔοικε τῶν ἀνθρώπων τὸ γέν(ος), ἄνθει δὲ χόρτου ἡ ἐπιγινομένη δόξα καὶ δυναστεία. Καὶ καθάπερ τοῦ χόρτου ξηραινομένου τὸ ἄν(θος) ἐκρεῖ, οὕτω τοῦ θανάτου τοῖς ἀνθρώποις ἐπιόντος καὶ ἡ δυναστεία καὶ ἡ περιφάνεια σβέννυται. (Γί)νεται δὲ τοῦτο διὰ τοῦ θείου θελήματος καθάπερ τινὸς προσβαλόντος πνεύματος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀληθέστερον μέντοι ταῦ(τα) ἁρμόττει τῷ χρηματίσαντι πάλαι λαῷ, ὃς ἐξηράνθη μὲν οὐκ ἔχων τὴν νοτίδα τῆς πίστεω(ς), τὴν ἐπανθοῦσαν δὲ ἀπώλεσε χάριν. Καὶ ἵνα μή τις ὑπολάβῃ ἀγνοίᾳ τὸν τῶν ὅλων θεὸν τ(οῦτον) ἐκλέξασθαι τὸν λαόν, ἐπήγαγεν· Τὸ δὲ ῥῆμα κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἄνωθέν φησι ταῦτα (καὶ) προέγνω καὶ προηγόρευσεν, ἀλλ’ ὅμως καὶ ταύτην αὐτῶν τὴν ἀπείθειαν εἰδὼς ἐπιβαίνει προτ[ρέπων] εἰς σωτηρίαν· ᾔδει γὰρ τοὺς ἐν αὐτοῖς τὸ σωτήριον κήρυγμα δεξαμένους. 9 Ἐπ’ ὄρους ὑψηλοῦ ἀνάβηθ(ι ὁ εὐ)αγγελιζόμενος τὴν Σιών, ὕψωσον τῇ ἰσχύι τὴν φωνήν σου ὁ εὐαγγελιζόμενος Ἱερουσαλήμ, ὑψ(ώσατε) μὴ φοβεῖσθε. Τὸν ἀποστολικὸν ἐνταῦθα χορὸν ὁ προφητικὸς διεγείρει λόγος. Οὗ δὴ χάρ(ιν) ἑνικῶς σχηματίσας τὴν παρακέλευσιν εἰς τὸν πληθυντικὸν μεταβέβηκε καί φησιν· Ὑψ(ώσατε) μὴ φοβεῖσθε. Οὕτως αὐτοῖς [καὶ] ὁ δεσπότης ἔλεγε Χριστός· «Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων (τὸ) σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι.» Καὶ πάλιν αὐτοὺς τῆς εἱρκτῆς ἀπαλλάξας [παρ]ηγγύησε μετὰ παρρησίας λαλεῖν τὰ ῥήματα τῆς ζωῆς. Ὅρος δὲ καλεῖ τῆς θεογνωσίας τὸ ὕψος. Εἶ(πον) ταῖς πόλεσιν Ἰούδα·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἰδοὺ ὁ θεὸς ὑμῶν, 10 ἰδοὺ κύριος μετὰ ἰσχύος ἔρχεται, καὶ ὁ βραχ(ίων) αὐτοῦ μετὰ κυρείας· ἰδοὺ ὁ μισθὸς αὐτοῦ μετ’ αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔργον ἑκάστου ἐναντ(ίον αὐτοῦ). Ταῦτα τὴν δευτέραν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν παρουσίαν μηνύει· τότε γὰρ καὶ τὸν μισθὸν τοῖς [ἐργά]ταις παρέξει καὶ «ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ»· τότε γὰρ «τὸ ἔργον ἑκάστου φ(ανερὸν) γενήσεται» κατὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου φωνήν· «Ἡμέρα γάρ» φησι «δηλώσει, ὅτι ἐν πυρὶ ἀ(ποκαλύ)πτεται, καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν ἐστι τὸ πῦρ δοκιμάσει.» Τοῦτο καὶ τοῖς ἱεροῖς [ἀποστόλοις] ὁ κύριος ποιεῖν παρηγγύησεν· «Πορεύεσθε» γὰρ ἔφη «πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα (οἴκου Ἰακ)ώβ. Πορευόμενοι δὲ λέγετε ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Ἔστι τοίνυν ἰδεῖν [οὕτω συ]μβαίνοντα τοῖς εὐαγγελικοῖς λόγοις τὰ κατὰ τὸν προφήτην θεσπίσματα. 11 Ὡς ποιμ(ὴν ποιμανεῖ) τὸ ποίμνιον αὐτοῦ καὶ τῷ βραχίονι αὐτοῦ συνάξει ἄρνας καὶ ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ β(αστάσει καὶ) τὰς ἐν γαστρὶ ἐχούσας παρακαλεῖ. Καὶ τούτων τὸ πέρας ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ἀκ[ριβῶς ἀληθῶς] τε μάθωμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτὸς ὁ κύριος ἔφη·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς καὶ γινώ(σκω τὰ ἐμὰ) καὶ γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τῶν προβά(των).» [Συνήγαγε 148 β δὲ] καὶ τῷ βραχίονι ἄρνας· τῇ τῆς διδασκαλίας δυνάμει. Νῦν γὰρ τοῖς ἁλιεῦσιν ἔλεγεν· «Δεῦτε ὀπίσω μου καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιέας ἀνθρώπων», νῦν δὲ τοὺς τελώνας ἐκάλει καὶ τούτοις συνειστιᾶτο· ἄλλοτε δὴ καὶ πόρνης γυναικὸς παρὰ τοὺς πόδας ὀλοφυρομένης ἠνέσχετο· παρεκάλεσε δὲ καὶ τὰς κυούσας ὥσπερ σωτηρίᾳ τικτούσας· μανθάνουσαι γὰρ τὴν τοῦ θανάτου κατάλυσιν καὶ τῆς ἀναστάσεως τὴν ἐλπίδα, ἱκανὴν εἶχον τῶν ὠδίνων παραμυθίαν τῶν κηρυττομένων τὴν προσδοκίαν. Καὶ ἔτι δὲ κυοφορούμενος ὑπὸ τῆς ἁγίας παρθένου κυοφοροῦσαν τὴν Ἐλισάβετ εὐφροσύνης ἐνέπλησεν. Εἶτα διδάσκει τοῦ ἐνανθρωπήσαντος θεοῦ λόγου τὴν σοφίαν, τὴν ἐπιστήμην, τὴν δύναμιν καὶ διελέγχει τῶν εἰδώλων τὸ μάταιον· 12 Τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὸ ὕδωρ καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δρακί; Τὸ μὲν θεῖον ἀσώματόν τε καὶ ἀσχημάτιστον καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετον·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἐπειδὴ δὲ ἀνθρώπους ὄντας οὐ δυνατὸν ἄλλως ἢ ἀπὸ τῶν ἀνθρωπείων τὰ θεῖα καταμαθεῖν, διδάσκει ἡμᾶς ὁ προφητικὸς λόγος ὡς αὐτὸς μὲν ὁ τῶν ὅλων θεὸς ἀπερίληπτός τε καὶ ἀπερίγραφος, πᾶσαν δὲ τὴν κτίσιν ἐν χειρὶ περιέχειτῆς χειρὸς δηλονότι ἐνεργείας τινὸς νοουμένης, ὡς πᾶσαν μὲν τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν μέτρον ἔχειν κοτύλης, τὰ δὲ τῶν οὐρανῶν κύτη τῇ σπιθαμῇ περιέχεσθαι, τὴν δὲ γῆν ἅπασαν μηδὲν διαφέρειν σμικροτάτης τινὸς ὕλης ὑπὸ τῶν πέντε τῆς χειρὸς συνεχομένης δακτύλων. (Τί) ἔστησε τὰ ὅρια σταθμῷ καὶ τὰς νάπας ζυγῷ; Ἀντὶ τοῦ· πάντα αὐτῷ δυνατά, πάντα (αὐ)τῷ μετρητά, καὶ ἕκαστον τῆς δημιουργίας εἶδος πρός τι γεγένηται χρήσιμον, οὐδὲν γὰρ (ἀ)ργὸν οὐδὲ περιττὸν εἰς τὸ εἶναι παρήχθη. 13 Τίς ἔγνω νοῦν κυρίου, καὶ τίς αὐτοῦ σύμβουλος ἐ(γέν)ετο ὃς συμβιβάσει αὐτόν; 14 Ἢ τίς ἔδειξεν αὐτῷ κρίσιν; Ἢ ὁδὸν συνέσεως τίς ἔδειξεν αὐτῷ; Ἅπαντες ἄνθρωποι διδασκαλίας δεόμεθα. Κἂν γὰρ ἄγαν τις ᾖ σοφός, ἀνατίθεται τὸ πρακ(τέο)ν ἑτέρῳ· ὁ δὲ τῶν ὅλων θεὸς σοφίας ἐστὶν ἄβυσσος καὶ συνέσεως πέλαγος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
15 Εἰ πάντα τὰ ἔ(θνη) ὡς σταγὼν ἀπὸ κάδου καὶ ὡς ῥοπὴ ζυγοῦ ἐλογίσθησαν, καὶ ὡς [ς]ίαλος λογισθήσονται· 16 (ὁ δὲ) Λίβανος οὐχ ἱκανὸς εἰς καῦσιν, καὶ πάντα τὰ τετράποδα οὐχ ἱκανὰ εἰς ὁλοκάρπωσιν, 17 καὶ (πά)ντα τὰ ἔθνη εἰς οὐθέν εἰσι καὶ εἰς οὐθὲν ἐλογίσθησαν αὐτῷ. 18 Τίνι ὡμοιώσατε κύριον ἢ (τί)νι ὁμοιώματι ὡμοιώσατε αὐτόν; Καὶ νομοθετῶν ὁ τῶν ὅλων θεὸς παρεκελεύσατο λέγων· 6(Οὐ) ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ὅσα ἐν τῇ γῇ κά(τω) καὶ ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς γῆς, ὅτι ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου», τουτέστιν· οὗ εἶδος οὐκ ἐθεάσω. [Καὶ ἐν]ταῦθα ὁ προφητικὸς λόγος τῶν τὰ εἴδωλα τεκταινομένων τε καὶ προσκυνούντων τὴν ἄνοιαν διε[λέγχ]ων φιλονεικεῖ μὲν τῆς θείας δυνάμεως τὸ ἄπειρον δεῖξαι, μὴ δυνάμενος δὲ ἄλλως τοὺς ἀνθρώπους [διδά]ξαι ἀπὸ τῆς κτίσεως δείκνυσι τὴν ὑπερβολήν· ὅπερ γάρ ἐστί φησι σταγὼν πρὸς κάδον [καὶ ῥ]οπὴ ζυγοῦ καὶ σίαλος, τοῦτο πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις πρὸς τὴν ἄρρητον ἐκείνην καὶ ἀπεριό[ριστον] δύναμιν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα διδάσκει ὡς ἅπαντα τῶν τετραπόδων τὰ γένη σμικρά τινα καὶ οὐκ ἀρκοῦντα [πρὸς θ]υσίαν τῇ θείᾳ μεγαλειότητι, ἅπαντα δὲ τοῦ Λιβάνου τὰ ξύλα οὐχ ἱκανὰ πληρῶσαι τὸ ἐπι[καιόμεν]ον πῦρ. Ποίαν τοίνυν εἰκόνα τοῦ τοιούτου κατασκευάσαι δυνήσεσθε; 19 Μὴ εἰκόνα ἐποίησε τέκτων; (Ἢ χρυσοχό)ος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αὐτὸν ἢ ὁμοιώματι κατεσκεύασεν αὐτόν; Τὸν οὕτως (ἄπειρον), τὸν οὕτως ἀπεριόριστον ποία τέχνη δύναται μιμήσασθαι; 20 Ξύλον γὰρ ἄσηπτον ἐκλέγεται τέκτων (καὶ σοφῶς) ζητεῖ, πῶς στήσει αὐτὸ εἰκόνα καὶ ἵνα μὴ σαλεύηται. Ἐπὶ μὲν τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἔφη [οὕτως]· «Ὁ Λίβανος οὐχ ἱκανὸς εἰς καῦσιν», ἐνταῦθα δὲ τῶν εἰδώλων κωμῳδῶν τὴν ἀσθένειαν [ἀποφαίνει] ξύλου τὸν τεχνίτην δεόμενον εἰς τὴν τοῦ καλουμένου θεοῦ διαμόρφωσιν. Οὐ μόνον δέ φησιν 149 α ἐξ ἐράνου λαμβάνει καὶ τὴν οὐσίαν καὶ τὸ εἶδος, ἀλλὰ καὶ πολλῆς δεῖται τ[έχνης, ἵνα τύχῃ ὁμοιώ]σεως καὶ ἀκίνητον μείνῃ. Εἶτα ἐντρεπτικῶς· 21 Οὐ γνώσεσθε; Οὐκ ἀκούσεσθε; Οὐκ ἀνηγγέλη ἐξ (ἀρχῆς) ὑμῖν; Οὐκ ἔγνωτε τὰ θεμέλια τῆς γῆς; Οὐκ ἄνωθέν φησιν ὑμᾶς ἐδίδαξα τῶν εἰδώλων τὸ [ἀσθενές];
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐκ ἔγνωτε τίς ὁ θεμελιώσας τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς; Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· 22 Ὁ κατέχων τὸν γῦρον τῆς γῆς καὶ τοὺς κατοικοῦντας ἐν αὐτῇ ὡσεὶ ἀκρίδας. Αὐτός φησιν αὐτὴν παρήγαγεν, αὐτὸς κατέχει καὶ κυβερνᾷ. Καὶ ἀκρίδων οὐδὲν διενηνόχασιν οἱ ἄνθρωποι τῇ θείᾳ δυνάμει παραβαλλόμενοι. Εἶτα διδάσκει ὡς οὐ μόνον τῆς γῆς ἐστι ποιητὴς ἀλλὰ καὶ τῶν οὐρανῶν δημιουργός· Ὁ στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν καὶ διατείνας αὐτὸν ὡς σκηνὴν κατοικεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ ἐδάφει μὲν ἔοικεν ἡ γῆ, μιμεῖται δὲ καμαροειδῆ καὶ θολοειδῆ ὄροφον ὁ οὐρανός, εἰκότως σκηνῇ αὐτὸν ἀπείκασεν. Καὶ οὕτως ἡμῖν ὑποδείξας δημιουργὸν τὸν τῶν ὅλων θεὸν ὁ προφητικὸς λόγος ὑποδείκνυσιν ἡμῖν αὐτοῦ καὶ τὴν ἄρρητον πρόνοιαν· 23 Ὁ διδοὺς ἄρχοντα[ς] εἰς οὐδὲν ἄρχειν. Οὕτω γὰρ καὶ τὸν Σενναχηρὶμ καὶ τὸν Ναβουχοδονόσορ καὶ μυρίους ἑτέρους κατέλυσεν. Τὴν δὲ γῆν ὡς οὐδὲν ἐποίησεν. Οὐδὲ γὰρ τοῖς δημιουργήμασιν ἡ δύναμις μεμέτρηται τοῦ ποιητοῦ ἀλλὰ τῇ βουλήσει μόνῃ· «Πάντα» γάρ φησιν «ὅσα ἠθέλησεν ὁ κύριος ἐποίησεν», οὐχ ὅσα ἴσχυσεν ἀλλ’ ὅσα ἠθέλησεν· ἠδύνατο μὲν γὰρ πολλαπλάσια, πεποίηκε δὲ ἃ καλῶς ἔχειν ἔκρινεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
24 Οὐ γὰρ μὴ σπείρωσιν οὐδὲ μὴ φυτεύσωσιν, οὐδὲ μὴ ῥιζωθῇ εἰς τὴν γῆν ἡ ῥίζα αὐτῶν· ἔπνευσεν ἐπ’ αὐτοὺς ἄνεμος καὶ ἐξηράνθησαν, καὶ καταιγὶς ὡς φρύγανα λήψεται αὐτούς. Περὶ τῶν ἀρχόντων ταῦτα ἔφη τῶν δυσσεβῶν οὓς τῆς δυναστείας ἐγύμνωσεν. 25 Νῦν οὖν τίνι με ὡμοιώσατε, καὶ ὑψωθήσομαι; εἶπεν ὁ ἅγιος. Τὸν ταῦτα πεποιηκότα, τὸν ταῦτα διηνεκῶς ἐνεργοῦντα τίνι ἀπεικάζετε; Ποῖον ἄξιον προσφέρετε σέβας; 26 Ἀναβλέψατε εἰς τὸ ὕψος τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ ἴδετε· Τίς κατέδειξε ταῦτα πάντα; Βλέπετε γάρ φησι τὸν ἥλιον, τὴν σελήνην, τὴν τῶν ἀστέρων χορείαν, τὰς τοῦ ἔτους τροπάς, τὰς τῶν ὡρῶν μεταβολάς, τὰς ἰσομέτρους νυκτὸς καὶ ἡμέρας διαδοχάς. Τοῦ[το] γὰρ ἐπήγαγεν· Ὁ ἐκφέρων κατὰ ἀριθμὸν τὸν κόσμον αὐτοῦ. Κόσμον δὲ καλεῖ τὴν τῆς κτίσεως διακόσμησιν. Πάντας ἐπ’ ὀνόματι καλέσει. Οὐδέν φησιν ἀγνοεῖ ἀλλὰ πάντα σαφῶς ἐπίσταται· αὐτὸς γὰρ ἑκάστῳ καὶ τὰ ὀνόματα τέθεικεν. Ἀπὸ πολλῆς δόξης καὶ ἐν κράτει ἰσχύος οὐδέν (σε) ἔλαθεν. Πάντα ἰσχύει, πάντα δύναται, οὐδὲν ἀγνοεῖ τῶν γιγνομένων καὶ αὐτοὺς [ἐπί]σταται τῶν ἀνθρώπων τοὺς λογισμούς. 27 Μὴ γὰρ εἴπῃς Ἰακώβ, καὶ τί ἐλάλησας Ἱερουσαλήμ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἀπεκρύβη ἡ ὁδός μου ἀπὸ τοῦ θεοῦ μου, ἡ κρίσις μου παρῆλθεν; Μὴ νόμιζέ φησιν ἀγνοεῖν με τῶν ὑμετέρων ψυχῶν τὰ βουλεύματα μηδὲ οἴου λανθάνειν τὰ πονηρὰ λογιζόμενος. Ἐντεῦθεν δῆλον ὡς κ[αὶ] τούτων αὐτῶν ἐποιήσατο τῆς πολυθεί̈ας κατηγορίαν. 28 Καὶ νῦν οὐκ ἔγνως; Εἰ μὴ ἤκουσας; Ταῦτα οἱ Τρεῖς σαφέστερον ἡρμήνευσαν· ὁ μὲν γὰρ Σύμμαχός φησιν· «Μὴ οὐκ ἔγνως ἢ οὐκ ἤκουσας;» Ὁ δὲ Ἀκύλας· «Μήτι οὐκ ἔγνως ἢ οὐκ ἤκουσας;» Ὁ δὲ Θεοδοτίων· «Οὐκ ἔγνως ἢ οὐκ ἤκουσας;» Οὐδεμίαν φησὶν ἀ[πο]λογίαν ἔχεις· διὰ πάντων γάρ σε τῶν προφητῶν καὶ μυρίων θαυμάτων τὴν ἐμὴν ἐδίδαξα [δύν]αμιν. Εἶτα ἀναμιμνῄσκει ὧν πολλάκις ἐδίδαξεν· Θεὸς αἰώνιος. Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος [ἔφη Μω]υσῆς· «Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν», καὶ ὁ μακάριος δὲ Δαυίδ φησι πρὸς αὐτόν· «Σὺ δὲ κύριε εἰς τὸν αἰῶνα μένει(ς καὶ) τὸ μνημόσυνόν σου εἰς γενεὰν καὶ γενεάν», καὶ πάλιν· «Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκ(λείψουσιν).» Θεὸς ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς. Καὶ τοῦτο ὁ μακάριος ἐδίδαξε Μωυσῆς· 6(Ἐν ἀρχῇ)6 γάρ φησιν «ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν», καὶ ὁ μακάριος Δαυίδ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν (καὶ) τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς.» Οὐ πεινάσει οὐδὲ κοπιάσει. Καὶ τοῦτο διὰ τοῦ μακαρίου ἔφ[η Δαυίδ]· 6(Μὴ 149 β φάγο)μαι κρέα ταύρων ἢ αἷμα τράγων πίομαι;» Οὐδὲ ἔστιν ἐξεύρεσις τῆς φρονήσεως αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Δαυὶδ προεκήρυξεν· «Μέγας ὁ κύριος ἡμῶν καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ, καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός.» 29 Διδοὺς τοῖς πεινῶσιν ἰσχὺν καὶ τοῖς μὴ ὀδυνωμένοις λύπην. Τοῦτο καὶ ἡ θαυμασία Ἄννα ἔφη· «Κύριος πτωχίζει καὶ πλουτίζει, ταπεινοῖ καὶ ἀνυψοῖ» καὶ τὰ ἑξῆς. 30 Πεινάσουσι γὰρ νεώτεροι καὶ κοπιάσουσι νεανίσκοι καὶ ἐκλεκτοὶ ἀνίσχυες ἔσονται· 31 οἱ δὲ ὑπομένοντες τὸν θεὸν ἀλλάξουσιν ἰσχύν, πτεροφυήσουσιν ὡς ἀετοί, δραμοῦνται καὶ οὐ κοπιάσουσι, βαδιοῦνται καὶ οὐ πεινάσουσιν. Ταῦτα δὲ καὶ ἐπὶ τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐπὶ τῶν θείων ἀποστόλων ἐγένετο. Ὅσοι μὲν γὰρ ἠπίστησαν, λιμῷ καὶ λοιμῷ καὶ πολέμῳ καὶ ἀνδραποδισμῷ παρεδόθησαν· οἱ δὲ πεπιστευκότες τῷ παναγίῳ νεουργηθέντες πνεύματι τὴν ὀξυτάτην τῶν ἀετῶν μιμησάμενοι πτῆσιν εἰς ἅπασαν ἔδραμον τὴν οἰκουμένην ὡς ἐν ἀλλοτρίοις ἀγωνιζόμενοι σώμασιν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὕτω τῶν ἀποστόλων ὑποδείξας τὸν δρόμον ταῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐκκλησίαις προαγορεύει τὴν σωτηρίαν· 41 1 Ἐγκαινίζεσθε πρός με νῆσοι· οἱ γὰρ ἄρχοντες ἀλλάξουσιν ἰσχύν. Νήσους τὰς ἐκκλησίας καλεῖ ὡς τὰ τῶν διωκόντων κύματα δεχομένας καὶ ἐπὶ τῆς πέτρας ἐρηρεισμένας, ἄρχοντας δὲ προσαγορεύει τῆς ἀληθείας τοὺς κήρυκας ἑτέρους ἀνθ’ ἑτέρων μετὰ τὴν κλῆσιν γεγενημένους· «Δεῦτε» γάρ φησιν «ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιέας ἀνθρώπων.» Ἤλλαξαν τοιγαροῦν τὴν ἰσχύν· οὐκέτι γὰρ ἰχθύας ἀπὸ λίμνης μιᾶς ἀλλ’ ἀνθρώπους ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης ἐθήρευον. Ἐγγισάτωσαν καὶ λαλησάτωσαν ἅμα, τότε κρίσιν ἀναγγειλάτωσαν. Τοῖς αὐτοῖς παρακελεύεται σύμφωνον προσφέρειν διδασκαλίαν καὶ τὴν ἐσομένην κρίσιν ἅπασι προμηνύειν. 2 Τίς ἐξήγειρεν ἀπὸ ἀνατολῶν δικαιοσύνην; Ἐκάλεσαν αὐτὸν κατὰ πόδας αὐτοῦ, καὶ πορεύσονται, καὶ δώσει ἐναντίον ἐθνῶν καὶ βασιλεῖς ἐκστήσει καὶ δώσει εἰς γῆν τὰς μαχαίρας αὐτῶν (καὶ) ὡς φρύγανα ἐξωσμένα τὰ τέκνα αὐτῶν 3 καὶ διώξεται αὐτούς, καὶ διελεύσεται ἐν εἰρήνῃ ἡ ὁδὸς τῶν ποδῶν αὐτοῦ, οὐχ ἥξει. Περὶ ταύτης τῆς δικαιοσύνης καὶ ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐδόθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις.» Ταύτης τῆς δικαιοσύνης ἀνατειλάσης καὶ τὴν οἰκουμένην περιδραμούσης ἐξέστησαν μὲν βασιλεῖς, ἡττήθησαν δὲ τύραννοι, πᾶν δὲ εἶδος τιμωρίας ἠλέγχθη, καὶ τοὺς διώκοντας οἱ διωκόμενοι νενικήκασι καὶ ὡς ἄκρας εἰρήνης ἀπολαύοντες τὸν προκείμενον ἐξήνυσαν δρόμον. Τὸ μέντοι· οὐχ ἥξει, παρὰ μὲν τοῖς Ἑβδομήκοντα οὐ κεῖται, ὡς δὲ παρὰ τοῖς Ἄλλοις κείμενον προσετέθη μετὰ ἀστερίσκου. Δηλοῖ δὲ ὡς δικαιοσύνη οὐ πᾶσιν ἥξει ἀλλὰ το[ῖς] πιστεύουσιν· οἱ γὰρ δυσσεβεῖς οὐδὲ προσέχειν ἐβούλοντο τοῖς θείοις κηρύγμασιν. 4 Τί(ς ἐνήρ)γησε (καὶ ἐπ)οίησε ταῦτα; Ἐκάλεσεν αὐτὴν ὁ καλῶν αὐτὴν ἀπὸ γενεῶν ἀρχῆς, τουτέστι τὴν δικαιοσύνην. Ἄνωθέν φησι τὰ περὶ αὐτῆς προηγόρευσεν. Ταύτας καὶ πρὸς τὸν Ἀβραὰμ ἐποιήσατο τὰς συνθήκας «Ἐν τῷ σπέρματί σου» λέγων «εὐλογηθήσεται πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς» καὶ πρὸς τὸν Ἰσαὰκ καὶ πρὸς τὸν Ἰ[ακ]ὼβ καὶ πρὸς τὸν Μω[υ]σέα καὶ πρὸς τὸν Δαυίδ· ταῦτα καὶ διὰ τῶν ἄλλων προφητῶν προηγό[ρευσεν]. Ἐγὼ θεὸς πρῶτος καὶ εἰς τὰ ἐπερχόμενα ἐγώ εἰμι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐκ ἄλλος φησὶ τὴν παλαιὰν ἔδωκε (δια)θήκην καὶ ἄλλος νομοθετεῖ τὴν καινήν· μία ἐστὶν ἡ θεία φύσις, ἀεὶ ὡσαύτως καὶ κατὰ ταὐτὰ (ἔχουσα). 5 Εἶδον ἔθνη καὶ ἐφοβήθησαν, τὰ ἄκρα τῆς γῆς ἐξέστησαν. Καὶ μαρτυρεῖ τῶν πραγμάτων (ἡ πεῖρα)· καταλιπόντες γὰρ τὴν πλάνην οἱ ἄνθρωποι μετέμαθον τὴν ἀλήθειαν. Ἤγγισαν καὶ ἦλθον (ἅμα), 6 κρίνων ἕκαστος τῷ πλησίον βοηθῆσαι καὶ τῷ ἀδελφῷ. Οἱ γὰρ πάλαι πλανώμενοι τοῦ τῆς (θεογνω)σίας φωτὸς ἀπολαύσαντες οὐκ ἀνέχονται κρύπτειν τὴν αἴγλην ἀλλὰ πάντας εἰς κοινωνίαν (κα)λοῦσιν. Καὶ ἐρεῖ, τουτέστιν ὁ τοῦ γνόφου τῆς ἀγνοίας ἀπαλλαγείς· 7 Ἴσχυσεν ἀνὴρ τέκτων, καὶ χαλκεὺς (τύπτων ς)φῦραν ἅμα ἐλαύνων ποτὲ μὲν ἐρεῖ· Σύμβλημα καλόν ἐστιν, ἰσχύρωσαν αὐτὰ 150 α ἐν ἥλοις, θήσουσιν αὐτό, καὶ οὐ κινηθήσεται. Ταῦτά φησιν ἐροῦσιν οἱ τῇ ἀληθείᾳ προσεληλυθότες τοῖς (ἔτι κα)τεχομένοις τῇ πλάνῃ τῇ τῶν εἰδώλων τὴν τούτων δεικνύντες ἀσθένειαν· οὔτε γὰρ βαδίσαι δύνανται οὔ(τε) στῆναι μὴ τοῖς ἥλοις δεσμούμενα. Τὸ δέ· σύμβλημα καλόν ἐστιν, οἱ Τρεῖς οὕτω τεθείκασιν· «Εἰς κόλλησιν καλόν ἐστιν», τουτέστι· καλῶς συμβέβληται, τεχνικῶς συνήρμοσται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
8 Σὺ δὲ Ἰσραὴλ παῖς μου, Ἰακὼβ ὃν ἐξελεξάμην, σπέρμα Ἀβραὰμ ὃν ἠγάπησα, 9 οὗ ἀντελαβόμην ἀπ’ ἄκρου τῆς γῆς καὶ ἐκ τῶν σκοπιῶν αὐτῆς ἐκάλεσά σε καὶ εἶπόν σοι· Παῖς μου εἶ, ἐξελεξάμην σε καὶ οὐκ ἐγκατέλιπόν σε· 10 μὴ φοβοῦ, μετὰ σοῦ γάρ εἰμι· μὴ πλανῶ, ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ θεός σου ὁ ἐνισχύσας σε καὶ ἐβοήθησά σοι καὶ ἠσφαλισάμην σε τῇ δεξιᾷ μου τῇ δικαίᾳ. Τῷ Ἰσραὴλ ποτὲ μὲν εὐφημίας ὑφαίνει ποτὲ δὲ κατηγορίας προσάπτει οὐκ ἐναντία ποιῶν ἀλλὰ κατάλληλα δρῶν· ἐκ γὰρ τοῦ Ἰσραὴλ οἱ πεπιστευκότες καὶ ἐκ τοῦ Ἰσραὴλ οἱ ἐσταυρωκότες· εἰκότως τοίνυν τοὺς μὲν ἐπαινεῖ τῶν δὲ κατηγορεῖ. Ἐνταῦθα μέντοι καὶ τῶν παλαιῶν ἀνέμνησεν αὐτοὺς [ἐπαγγελιῶν] καὶ εὐεργεσιῶν καὶ ὡς ἐξήγαγε μὲν ἐκ γῆς Χαλδαίων τὸν πατριάρχην, ἅπαν δὲ τὸ γένος τῆς Αἰγυπτίων ἠλευθέρωσε δυναστείας καὶ παντοδαπῆς προνοίας ἠξίωσεν. 11 Ἰδοὺ αἰσχυνθήσονται καὶ ἐντραπήσονται πάντες οἱ ἀντικείμενοί σοι, ἔσονται γὰρ ὡς οὐκ ὄντες, καὶ ἀπολοῦνται πάντες οἱ ἀντίδικοί σου, 12 ζητήσεις αὐτοὺς καὶ οὐ μὴ εὕρῃς τοὺς ἀνθρώπους οἳ παροινήσουσιν εἰς σέ· ἔσονται (γὰρ) ὡς οὐκ ὄντες, καὶ οὐκ ἔσονται οἱ ἀντιπολεμοῦντές σε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἶτα τῆς νίκης τὴν αἰτίαν διδάσκει· 13 Ὅτι ἐ(γὼ) ὁ θεός σου, ὁ κρατῶν τῆς δεξιᾶς σου, ὁ λέγων σοι· Μὴ φοβοῦ, ἐγὼ ἐβοήθησά σοι. Ταῦτα τυπικῶς μὲ[ν] καὶ ἐπὶ τῶν Βαβυλωνίων ἐγένετο. Καταλύσας γὰρ τὴν ἐκείνων ἀρχὴν ὁ τῶν ὅλων θεὸς καὶ τούτους τῆς πικρᾶς δουλείας ἐλευθερώσας εἰς τὴν πατρῴαν ἐπανήγαγε γῆν· κυρίως μέντοι καὶ ἀληθῶς ἁρμόττει τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις καὶ τοῖς νικηφόροις μάρτυσιν· οἱ γὰρ τούτους πολεμήσαντες ἐν αἰσχύνῃ γεγένηνται, καὶ φροῦδοι νῦν καὶ ἀφανεῖς οἱ διώξαντες, περίβλεπτοι δὲ καὶ περιφανεῖς τῆς ἀληθείας οἱ πρόμαχοι. Μὴ φοβοῦ σκώληξ 14 Ἰακώβ, ὀλιγοστὸς Ἰσραήλ, ἐγὼ ἐβοήθησά σοι, λέγει ὁ θεὸς ὁ λυτρούμενός σε, ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ. Καὶ ταῦτα μάλιστα δηλοῖ, ὡς τοῖς εἰς τὸν κύριον πεπιστευκόσιν ὁ προφητικὸς ἁρμόττει λόγος. Ὀλίγον τοῦ Ἰσραὴλ ἐπίστευσε μέρος, τὸ δέ γε πλεῖστον ἠπίστησεν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ἔλεγε Παῦλος· «Οὕτω καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ λεῖμμα κατ’ ἐκλογὴν χάριτος γέγονεν», καὶ πάλιν· «Ἡ ἐκλογὴ ἐπέτυχεν, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπωρώθησαν», καὶ πάλιν ὁ προφήτης·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐὰν ᾖ ὁ ἀριθμὸς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὡσεὶ ἄμμος τῆς θαλάσσης, τὸ κατάλειμμα σωθήσεται.» Μάλα δὲ ἁρμόττει καὶ τὸ τοῦ σκώληκος ὄνομα· πρ[ῶτον] μὲν διὰ τὴν ὁρωμένην εὐτέλειανκαὶ γὰρ ὁ θεῖος ἀπόστολος ταύτην βουληθεὶς ἐπι[δεῖξαι] ἔφη· «Ἐξελέξατο ὁ θεὸς τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου, ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφούς, καὶ τὰ ἀ(σθε)νῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ ἐξουθενημένα καὶ τὰ μὴ ὄντα, ἵνα τὰ ὄντα καταργήσῃ.» Τὴν γὰρ ὑπερβολὴν παραδηλῶσαι θελήσας καὶ μηδὲν εὑρὼν ἐοικός, μὴ ὄντα ἐκάλεσεν, ἀντὶ τοῦ· ἐν[αντίον] τῶν ἄλλων οὐδέν εἰσιν οὗτοι, καλεῖ δὲ αὐτοὺς καὶ δι’ ἕτερον σκώληκα· ἐν γὰρ τοῖς σαθροτέ[ροις τῶν] ξύλων ὁ σκώληξ κρυπτόμενος ὡς τὴν ὀλίγην αὐτῶν ἰσχὺν ἐν βραχεῖ καταναλίσκει χρόνῳ, [οὕτω] καὶ τῆς ἀληθείας οἱ ἀθληταὶ κρυπτόμενοι καὶ λανθάνοντες τὴν τῶν εἰδώλων κατέλυσαν πλά[νην]. Διδάσκει δὲ καὶ τὸν τρόπον τῆς νίκης· 15 Ἰδοὺ ἐποίησά σε ὡς τροχοὺς ἁμάξης ἀλοῶντας κ(αινοὺς) πριστηροειδεῖς, καὶ ἀλοήσεις ὄρη καὶ λεπτυνεῖς βουνοὺς καὶ ὡς χοῦν θήσεις 16 καὶ λικμή(σεις), καὶ ἄνεμος λήψεται αὐτούς, καὶ καταιγὶς αὐτοὺς διασπερεῖ· σὺ δὲ εὐφρανθήσῃ ἐν κ(υρίῳ ἐν τοῖς ἁγί)οις Ἰσραήλ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐπειδὴ σκώληκα αὐτοὺς προσηγόρευσε διὰ τὴν ὁρωμένην εὐτέλειαν, [ἐκ διαμέτρου νῦν] ἔδειξε τὴν κεκρυμμένην ἰσχύν· καθάπερ γὰρ ἡ πριονοειδὴς ἅμαξα λεπτύνει τ(ὸ δράγμα), 150 β οὕτω καὶ ὑμεῖς ἅπασαν τὴν κατέχουσαν πλάνην τὴν καὶ τὸ ὕψος τῶν ὀρῶν καὶ τῶν βουνῶν μιμουμένην καὶ λεπτυνεῖτε καὶ λικμήσετε καὶ οἷόν τινι καταιγίδι διασκεδάσαντες παραδώσετε λήθῃ εὐφραινόμενοι καὶ γανύμενοι διὰ τὸ πλῆθος τῶν σῳζομένων. Καὶ ἀγαλλιάσονται 17 οἱ πτωχοὶ καὶ ἐνδεεῖς. Τοὺς ἐξ ἐθνῶν λέγει πεπιστευκότας· οὗτοι γὰρ ἦσαν πτωχοὶ τὸν προφητικὸν οὐ δεξάμενοι πλοῦτον. Ζητήσουσιν ὕδωρ καὶ οὐκ ἔσται· ἡ γλῶσσα αὐτῶν ἀπὸ τῆς δίψης ἐξήρανται. Ταῦτα πρὸ τῆς κλήσεως ἐπεπόνθεισαν ἐν ἐνδείᾳ διάγοντες καὶ δίψει πολλῷ πιεζόμενοι. Ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου, ἐγὼ ἐπακούσομαι αὐτῶν ὁ θεὸς Ἰσραὴλ καὶ [οὐκ] ἐγκαταλείψω αὐτούς. Εἰ γὰρ καὶ τοῦ Ἰσραὴλ χρηματίζω θεός, ἀλλὰ πάντων εἰμὶ θεός· οὗ δὴ χάριν 18 ἀνοίξω ἐπὶ τῶν ὀρέων ποταμοὺς καὶ ἐν μέσῳ πεδίων πηγάς. Τοὺς τὸ τῆς διδασκαλίας χάρισμα πεπιστευμένους οὕτω καλεῖ· καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ἔφη·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος.» Ποιήσω τὴν ἔρημον εἰς ἕλη ὑδάτων καὶ τὴν διψῶσαν γῆν ἐν ὑδραγωγοῖς. Ἔρημον προσαγορεύει τὰ ἔθνη· τούτοις δὲ καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ταῦτα ἐπηγγείλατο. 19 Θήσω εἰς τὴν ἄνυδρον γῆν κέδρον καὶ πύξον καὶ μυρσίνην καὶ κυπάρισσον καὶ λεύκην, θήσω ἐν τῇ Ἄραβα βράθυ, δαὰρ καὶ θαασοὺρ ἅμα. Ταῦτα τὰ ἀνερμήνευτα ὀνόματα οὕτως ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν· «Θήσω ἐν τῇ ἀβάτῳ κυπάρισσον, πτελέαν, πύξον.» Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὡς τῶν ἐν ὕδασι τεθηλέναι πεφυ(κό)των φυτῶν ἡ ἔρημος πληρωθήσεται καὶ ἡ ἄνυδρος τοῖς φιλύδροις κοσμηθήσεται δένδροις(δέ)νδρων δηλαδὴ τῶν ψυχῶν νοουμένων ὑπὸ τῆς θείας χάριτος ἀρδομένων. 20 Ἵνα ἴδωσι καὶ γνῶσι καὶ ἐννοηθῶσι καὶ ἐπίστωνται ἅμα ὅτι χεὶρ κυρίου ἐποίησε ταῦτα καὶ ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραὴλ κατέδειξεν αὐτά. Τὸ δὲ παράδοξον τῶν γιγνομένων τὸν τούτων αἴτιον ἐπιδείξει. Οὕτω δείξας τὴν τῆς ἐρήμου μεταβολὴν πάλιν ἐλέγχει τὴν τῶν εἰδώλων ἀσθένειαν· 21 Ἐγγίζει ἡ κρίσις ὑμῶν, λέγει κύριος ὁ θεός· ἠγγίκασιν αἱ βουλαὶ ὑμ(ῶν), λέγει ὁ βασιλεὺς Ἰακώβ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
22 ἐγγισάτωσαν καὶ ἀναγγειλάτωσαν ὑμῖν ἃ συμβήσεται, (ἢ) τὰ πρότερα τίνα ἦν εἴπατε, καὶ ἐπιστήσομεν τὸν νοῦν καὶ γνωσόμεθα τί τὰ ἔσχατα· καὶ τὰ ἐπερχόμενα εἴπατε ἡμῖν, 23 ἀναγγείλατε ἡμῖν τὰ ἐπερχόμενα ἐπ’ ἐσχάτου, καὶ γνωσόμεθα ὅτι θεοί ἐστε. Τό· ἐγγίζει ἡ κρίσις ὑμῶν, οὕτως ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσεν· «Προσαγάγετε τὴν κρίσιν ὑμῶν, εἶπε κύριος· ἐγγίσατε ἰσχυρὰ ὑμῶν, εἶπεν ὁ βασιλεὺς Ἰακώβ.» Γίνεσθέ φησιν ἐμοῦ καὶ τῶν εἰδώλων κριταί, φέρετε εἰς μέσον τὰ ἰσχυρὰ ἢ κατὰ τὸν Θεοδοτίωνα «τὰ κραταιώματα ὑμῶν», τουτέστι τὰ εἴδωλα· προμηνυσάτωσαν τὰ ἐσόμενα, διδαξάτωσαν τὰ ἐξ ἀρχῆς γεγενημένα· ἐγὼ γὰρ ἀμφότερα ποιῶν διετέλεσα· διὰ γὰ[ρ] Μωυσέως τοῦ θεράποντός μου καὶ τὰ πρὸ τῆς τῶν ἀνθρώπων δημιουργίας γεγενημένα ἐδίδαξα, τὰ δὲ [ἐ]σόμενα καὶ δι’ ἐκείνου καὶ διὰ τῶν ἄλλων ἐδήλωσα προφητῶν. Εὖ ποιήσατε καὶ κακώσατε, καὶ θαυμάσομεν καὶ ὀψόμεθα ἅμα, 24 ὅτι πόθεν ἐστὲ ὑμεῖς καὶ πόθεν ἡ ἐργασία ὑμῶν; Εἰ [μὴ] βούλεσθέ φησιν ἀπὸ τῆς γνώσεως δεῖξαι τὴν ἰδίαν ἰσχύν, ἀπὸ γοῦν τῆς δυνάμεως τοῦτο [ποιή]σατε. Δείξατε τὴν εὐεργητικὴν ἢ τὴν τιμωρητικὴν ὑμῶν δύναμιν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐγὼ δὲ ἀποκτενῶ (καὶ ζ)ῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐξελεῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.» Ἐπειδὴ δὲ ὑμεῖς καὶ γνώσεως ἐστέρησθε καὶ δυνάμεως, ἐγὼ ὑμῶν διελέγξω τὸ μάταιον. (Ἐκ) γῆς βδέλυγμα ἐξελέξαντο ὑμᾶς. Εἴτε γὰρ ξύλινοί εἰσιν εἴτε ἀπὸ χρυσοῦ ἢ ἀργύρου ἢ [καττι]- τέρου ἢ χαλκοῦ, ἀπὸ γῆς ἔχουσι τὴν φύσιν· τούτων γὰρ ἕκαστον ἀπὸ γῆς. Βδέλυγμα τὸ εἴδωλον ὀνομάζει ὡς βδελυγμίας μεστόν. 25 Ἐγὼ δὲ ἤγειρα τὸν ἀπὸ βορρᾶ (καὶ τὸν) ἀπὸ ἡλίου ἀνατολῶν, καὶ κληθήσονται τῷ ὀνόματί μου· ἐρχέσθωσαν ἄρχοντες 151 α ὡς πηλὸς κεραμέως, καὶ ὡς κεραμεὺς καταπατῶν τὸν πηλὸν οὕτως καταπα(τηθήσεσθε. Τοῖς) εἰδώλοις ἀπειλεῖ τὴν κατάλυσιν. Καλεῖ δὲ τὸν μὲν ἀπὸ ἀνατολῶν τὴν ἀνατείλασαν δικαιοσύνην, περὶ ἧς καὶ ἤδη πρότερον εἶπεν· «Τίς ἐξήγειρεν ἀπὸ ἀνατολῶν δικαιοσύνην;» Τὸ(ν δὲ) ἀπὸ βορρᾶ τὴν ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίαν, πρὸς ἣν ἦλθεν ὁ ἐκ Θαιμὰν ἢ «ἀπὸ λιβὸς» κατὰ [τοὺς] Λοιποὺς Ἑρμηνευτάς. «Ὁ θεὸς» γὰρ «ἐκ Θαιμὰν ἥξει», τουτέστιν ἀπὸ μεσημβρίας.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτῃ ἐκ τῆς μεσημβρίας ἐπιφανεὶς ὁ δεσπότης Χριστὸς καὶ κατεψυγμένην εὑρὼν τῇ τῶν εἰδώλων ἐξαπάτῃ καὶ ταῖς μεσημβριναῖς αὐτὴν ἐκθερμάνας ἀκτῖσιν εἰς ζωὴν ἐπανήγαγεν. [Ὑπὸ] ταύτης καὶ τῶν αὐτῆς ἀρχόντων, ἱερέων καὶ διδασκάλων κατεπατήθη τῶν εἰδώλων τὸ πλῆθος. 26 Τίς γὰρ ἀνήγγειλε τὰ ἐξ ἀρχῆς, ἵνα γνῶμεν, καὶ τὰ ἔμπροσθεν, καὶ ἐροῦμεν ὅτι ἀληθῆ ἐστιν; Τὰ δοκοῦντά φησιν ὑμῶν χρηστήρια ψεύδους ἐστὶ μεστά. Οὐκ ἔστιν ὁ προλέγων οὐδὲ ὁ ἀκού(ων) ὑμῶν τοὺς λόγους. Καὶ μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ τὸ τέλος· πέπαυται γὰρ τὰ πανταχοῦ γῆς καὶ θαλάττης μαντεῖα, καὶ οἱ περὶ ταῦτα κεχηνότες μετέμαθον τὴν ἀλήθειαν. 27 Ἀρχὴν Σιὼν δώσω (καὶ) Ἱερουσαλὴμ παρακαλέσω εἰς ὁδόν. Τὰ μέντοι προοίμια τῆς διδασκαλίας τῇ Ἱερουσαλὴμ προσοίσω. Οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις ἔλεγεν· «Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰακώβ.» 28 Ἀπὸ γὰρ τῶν ἐθνῶν ἰδοὺ οὐθείς. Πρῶτοι γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων πιστεύ(σαντες) ἐκείνων ἐγένοντο κήρυκες. Καὶ ἀπὸ τῶν εἰδώλων αὐτῶν οὐκ ἦν ὁ ἀναγγέλλων. Πολλάκις αὐτῶν τὴν ἄγνοιαν ἐκωμῴδησεν. Καὶ ἐὰν ἐρωτήσω αὐτούς· Πόθεν ἐστέ; οὐ μὴ ἀποκρ(ιθῶ)σί μοι·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
29 εἰσὶ γὰρ οἱ ποιοῦντες ὑμᾶς ἄδικοι καὶ μάταιοι οἱ πλάσσοντες ὑμᾶς. Ἁρμοδίως καὶ τῶ[ν εἰ]δώλων τὸ ἀναίσθητον ἔδειξε καὶ τῶν ταῦτα τεκτηναμένων ἀσέβειαν κατηγόρησεν. [Τὰ μὲν] γάρ ἐστιν ἄψυχα, οἱ δὲ λίαν ἀνόητοί τε καὶ δυσσεβεῖς. Τούτων διελέγξας τὴν πλάνην δείκνυ[σι τῆς] ἀνατειλάσης εἰρήνης καὶ ἀληθείας τὸν χορηγόν· 42 1 Ἰακὼβ ὁ παῖς μου ἀντιλήψομαι αὐτ(οῦ, Ἰσρα)ὴλ ὁ ἐκλεκτός μου προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου· ἔδωκα τὸ πνεῦμά μου ἐπ’ αὐτ(όν, κρίσιν) τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει. 2 Οὐ κεκράξεται οὐδὲ ἀνήσει, οὐδὲ ἀκουσθήσεται ἔξω ἡ φ(ωνὴ αὐτοῦ), 3 κάλαμον τεθλασμένον οὐ συντρίψει καὶ λίνον καπνιζόμενον οὐ σβέσει, ἀλλ’ εἰς ἀλή(θειαν ἐ)ξοίσει κρίσιν, 4 ἀναβλέψει καὶ οὐ θραυσθήσεται, ἕως ἂν θῇ ἐπὶ τῆς γῆς κρίσιν· καὶ ἐπὶ (τῷ) ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν. Ταύτην τὴν μαρτυρίαν καὶ ὁ θεῖος τέθεικεν εὐαγγελιστής· (εἰρηκὼς) γὰρ ὡς πολλοὺς ὁ κύριος ἰασάμενος παρηγγύησεν ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν, ἐπήγαγε τὰ προκείμενα. Εἰδέναι μέντοι χρὴ ὡς ὁ Ἀκύλας καὶ ὁ Σύμμαχος καὶ ὁ Θεοδοτίων οὔτε τὸ Ἰακὼβ [οὔτε] τὸ Ἰσραὴλ τεθείκασιν, οὔτε γὰρ παρὰ τῷ Ἑβραίῳ κεῖται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἷς ἀκολουθῶν καὶ ὁ θεῖος εὐα[γγελιστὴς] εἴρηκεν· «Ἰδοὺ ὁ παῖς μου ὃν ᾑρετισάμην, ὁ ἐκλεκτός μου εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή (μου).» [Ὅτι] δὲ τούτων οὐδὲν Ἰουδαίοις ἁρμόττει, καὶ αὐτὰ δηλοῖ τῆς προφητείας τὰ ῥή[ματα. Τί γὰρ] ἐκείνων θρασύτερον; Τί δὲ μανικώτερον; Ὁ δὲ προφητικὸς λόγος πᾶσαν τ[ὴν τοῦ σωτῆρος] ἐπιείκειαν καὶ πραότητα μαρτυρεῖ. Οὗτος καὶ τὴν ἐσομένην κρίσιν τοῖς ἐ[χθροῖς] τῶν ἀποστόλων ἐμήνυσεν. Παῖδα δὲ αὐτὸν καλεῖ ἢ «δοῦλον» κατὰ τοὺς [Ἄλλους Ἑρμηνευτὰς] κατὰ τὸ ἀνθρώπειον· κατὰ τοῦτο γὰρ αὐτὸν καὶ Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ ὀνομάζει ὡς ἐξ [Ἰακὼβ τοῦ] καὶ Ἰσραὴλ κατὰ σάρκα βλαστήσαντα. Οὕτω καὶ τὸ πανάγιον δέχεται πνεῦμα οὐχ [ὡς θεός, ἀ]νενδεὴς γάρ, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος, ἵνα τύπος γένηται τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκ[ότων. Ταύτῃ τῇ 151 β πρα]ότητι δὲ τὰ ῥήματα μαρτυρεῖ καὶ τὰ πράγματα· «Μάθετε» γάρ φησιν «ἀπ’ ἐμοῦ ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ.» Οὕτω δεξάμενος τὴν ἐπὶ κόρρης πληγὴν ἔφη τῷ παίσαντι· «Ἑταῖρε, εἰ μὲν κακῶς ἐλάλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
εἰ δὲ καλῶς, τί με δέρεις;» Καὶ δυνάμενος σκηπτοῖς ἀναλῶσαι τοὺς κατ’ αὐτοῦ λυττῶντας καὶ οἷόν τινα κάλαμον συντεθλασμένον συντρῖψαι καὶ καθάπερ λίνον καπνιζόμενον σβέσαι, τῆς ἐκείνων μανίας ἠνέσχετο· ᾔδει γὰρ τοῦ γινομένου τὸ τέλος καὶ τὴν ἐντεῦθεν τεχθησομένην ἀλήθειαν. Οὕτως καὶ τῷ θανάτῳ παραδοθεὶς ἔλαμψεν αὖθις καὶ τὴν γῆν τῆς ἀληθείας ἐπλήρωσε καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος ἐξήρτησε τὰ ἔθνη. Τοῦτο γὰρ ὁ προφητικὸς ἔφη λόγος· ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν. Καὶ τοῦτο καὶ ἄντικρυς ἐλέγχει τὴν Ἰουδαίων ἄνοιαν· ποῖα γὰρ ἐπὶ τῷ ἐκείνω[ν] ὀνόματι ἤλπισεν ἔθνη; Ποῖον δὲ αὐτοὺς οὐ κατεπολέμησεν ἔθνος; Εἰς δὲ τὸ τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν ὄνομα πάντα ἐλπίζει τὰ ἔθνη. 5 Οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ πήξας αὐτόν, ὁ στερεώσας τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ καὶ διδοὺς πνοὴν τῷ λαῷ τῷ ἐπ’ αὐτῆς καὶ πνεῦμα τοῖς πατοῦσιν (αὐ)τήν. Οὐ γὰρ μόνον ἐποίησεν ὁ θεὸς τὴν κτίσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ διαρκὲς αὐτῇ δέδωκε, καὶ [ὅσο]ν αὐτὸς βούλεται διαμένει χρόνον. Ἔδωκε πᾶσι μὲν ἀνθρώποις πνοήν, τὸ δὲ πανάγιον πνεῦμα [οὐ πᾶ]σιν ἀλλὰ τοῖς πατοῦσι τὴν γῆν, τουτέστι τὸ γήινον φρόνημα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
6 Ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ἐκάλεσά σε ἐν (δικαι)οσύνῃ καὶ κρατήσω τῆς χειρός σου καὶ ἐνισχύσω σε καὶ ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους εἰς (φῶς) ἐθνῶν. Πρὸς ὃν ἐκάλεσε παῖδα ταῦτά φησι καὶ ὡς πρὸς ἄνθρωπον διαλέγεται. Τοιαῦτα δὲ [πολ]λὰ ταπεινὰ καὶ ἐν τοῖς θείοις εὐαγγελίοις εὑρίσκομεν· «Τὸ γὰρ παιδίον» φησὶν «ηὔξανε καὶ (ἐκρ)αταιοῦτο πνεύματι, καὶ χάρις θεοῦ ἦν ἐπ’ αὐτό», καὶ πάλιν· «Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ (χάρι)τι παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις», οὕτως εὐχόμενος ἔλεγεν· «Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ (ποτή)ριον τοῦτο.» Ὅτι δὲ ταῦτα ἀνθρώπινα ἦν, ὁμολογεῖν οἶμαι καὶ αὐτοὺς τοὺς τῇ θεότητι τοῦ μο[νογεν]οῦς πολεμοῦντας καὶ κτίσμα ταύτην ἀποκαλεῖν τολμῶντας. Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν [ὡς ἀνθρώπῳ] ταῦτά φησιν· Ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν. Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ [γένος] τῇ φύσει· Ἃ γὰρ ὑπεσχόμην τοῖς σοῖς κατὰ σάρκα προγόνοις, τῷ Ἀβραάμ, τῷ Ἰσαάκ, [τῷ Ἰα]κώβ, τῷ Δαυίδ, ταῦτα πεπλήρωκα νῦν καὶ διὰ σοῦ, ὃς ἐκ τῆς τούτων συγγενείας κατὰ σάρκα κατάγει, τὴν μὲν πρὸς τούτους ἐπαγγελίαν πληρῶ, τοῖς δὲ ἔθνεσι τῆς θεο[γν]ωσίας τὸ φῶς χορηγῶ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταύτης τῆς συγγενείας καὶ ὁ μακάριος ἐμνημόνευσε Παῦλος· 6(Ὧν) οἱ πατέρες» φησὶ «καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, (ἀμ)ήν.» Ὁ γὰρ αὐτὸς ἐξ Ἰουδαίων μέν ἐστι κατὰ σάρκα, ἐπὶ πάντων δὲ θεὸς ὡς ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς [πρὸ] τῶν αἰώνων γεγεννημένος. Εἶτα προλέγει τὰς ἐσομένας θαυματουργίας· 7 Ἀνοῖξαι ὀφθαλ(μοὺς) τυφλῶν, ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους καὶ ἐξ οἴκου φυλακῆς καθημένους ἐν σκό(τει. Τυ)φλοὺς ἐνταῦθα τοὺς τὸ ὀπτικὸν τῆς διανοίας κακῶς διακειμένους καλεῖ, τοὺς δὲ αὐτοὺς (καὶ ταῖς) τῆς ἁμαρτίας πεπεδημένους σειραῖς καὶ τῷ σκότει τῆς πλάνης κατεχομένους. Τούτους (τοῦ ζόφου) τῆς ἀγνοίας ἐλευθερώσας καὶ τῆς ἁμαρτίας τὰ δεσμὰ διαρρήξας προσήγαγε τῷ (τῆς ἀληθεί)ας φωτί. 8 Ἐγὼ κύριος ὁ θεός, τοῦτό μοί ἐστιν ὄνομα· τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω. [Καὶ δει]κνὺς περὶ τίνων λέγει, ἐπήγαγεν· Οὐδὲ τὰς ἀρετάς μου τοῖς γλυπτοῖς. Ὁ γὰρ υἱὸς τοῦ πατρὸς (ἔχει τὴν) δόξαν καὶ ἐν τῇ τοῦ πατρὸς ἐπιφανήσεται δόξῃ· μία γὰρ υἱοῦ καὶ πατρὸς ἡ θεότης.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰ δέ φησιν (ὁ θεὸς ὡς) ἑτέρῳ τὴν δόξαν οὐ δώσει, δείκνυται δὲ ὁ υἱὸς τοῦ πατρὸς ἔχων τὴν δόξαν, δῆλον ὡς οὐχ ἕτερός (ἐστι κα)τὰ τὴν οὐσίαν ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἔχει τῷ πατρὶ φύσιν. 9 Τὰ ἀπ’ ἀρχῆς ἰδοὺ ἥκασιν, ἃ πάλαι 152 α φησὶ προηγόρευσεν. Καὶ [καινὰ ἃ ἐγὼ νῦν ἀναγγελῶ, καὶ πρὸ τοῦ ἀναγγεῖλαι ἐδηλώθη ὑμῖν.] Καινὰ τοῖς ἀγνοοῦσι τὰ προφητικὰ θεσπίσματα, δῆλα τοῖς ἐκεῖνα πεπιστευμένοις· Καὶ πάλαι γὰρ αὐτά φησιν εἶπον ὑμῖν. Ἐπειδὴ δὲ τὰ καινὰ μηνύει, εἰκότως ὕμνον καινὸν προσενεγκεῖν παρακελεύεται τῷ θεῷ· 10 Ὑμνήσατε τῷ θεῷ ὕμνον καινόν. Ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἄνω δοξάζεται, τὸ ὄνομα αὐτοῦ δοξάζεται ἀπ’ ἄκρου τῆς γῆς. Καθάπερ γὰρ ἐν τοῖς οὐρανοῖς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ καὶ τὴν δεσποτείαν ὑμνοῦσι τῶν ἀγγέλων οἱ δῆμοι, οὕτω τὸ σεπτὸν αὐτοῦ ὄνομα πᾶσα (ἡ γῆ) προσκυνεῖ. Οἱ κατοικοῦντες τὴν θάλασσαν καὶ πλέοντες αὐτήν, αἱ νῆσοι καὶ οἱ κατοικοῦντες αὐτάς. Διαφερόντως δὲ τοῦτο ποιοῦσιν οἱ μὴ μόνον διὰ γῆς ἀλλὰ καὶ θαλάττης ὁδεύοντες ὥστε τοῦτο τὸ ὄνομα τοὺς ἀγνοοῦντας διδάξαι, ὅθεν οὐ μόνον ἠπειρῶται ἀλλὰ καὶ νησιῶται τὸν τῶν ὅλων ὑμνοῦσι θεόν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
11 Εὐφράνθητι ἔρημος καὶ αἱ κῶμαι αὐτῆς, ἐπαύλεις καὶ οἱ κατοικοῦντες Κηδάρ. Εὐφρανθήσονται οἱ κατοικο(ῦντες) Πέτραν, ἀπ’ ἄκρου τῶν ὀρέων βοήσουσι, 12 δώσουσι τῷ θεῷ δόξαν, τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ ἐν ταῖς νήσοις ἀναγγελοῦσιν. Κηδὰρ τῶν Ἰσμαηλιτῶν τοὺς ἀπογόνους καλεῖ, Πέτρα δέ ἐστι τῶν Ἰδουμαίων μητρόπολις. Ἔδειξε τοίνυν καὶ διὰ τούτων ὁ προφητικὸς λόγος τὴν εἰς ἅπασαν τὴν οἰκουμένην χυ[θεῖσαν] θεογνωσίαν. Ὁρῶμεν δὲ καὶ ἡμεῖς τὴν τῆς προρρήσεως ἔκβασιν· οὐ γὰρ μόνον ἡ οἰκουμένη ἀλλὰ καὶ ἡ ἀοίκητος καὶ αἱ νῆσοι πᾶσαι τῶν τῆς ἀληθείας ναμάτων ἀπήλαυσαν. Ἐγὼ δὲ ἐβουλόμην Ἰουδαίου πυθέσθαι, ποίαν εὐφροσύνην Ἰσμαηλίταις καὶ Ἰδουμαίοις ὁ προφητικὸς εὐαγγελίζεται λόγος, πῶς δὲ αἱ νῆσοι τὸν τῶν ὅλων ὑμνοῦσι θεόν. Ἀλλ’ ἐκείνους ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐάσαντες τῆς ἀληθείας ἐχώμεθα. 13 Κύριος ὁ θεὸς τῶν δυνάμεων ἐξελεύσεται συντρῖψαι πόλεμον, ἐπεγερεῖ ζῆλον, σημανεῖ καὶ (βο)ήσεται ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ μετὰ ἰσχύος. Αὐτὸς γὰρ κατέλυσε τοῦ θανάτου τὸ κράτος, αὐτὸς (τὸν) δρόμον τῆς ἁμαρτίας ἀνέκοψεν, αὐτὸς ἔπαυσε τοῦ διαβόλου τὴν τυραννίδα, αὐτὸς τῶν (εἰδώλων) τὴν πλάνην κατέσβεσεν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
14 Ἐσιώπησα ἀπ’ αἰῶνος· μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι καὶ ἀνέξομ(αι); Ἐκαρτέρησα ὡς ἡ τίκτουσα. Πολὺν ἠνεςχόμην χρόνον, πλείστῃ ἐχρησάμην μακροθυμίᾳ, ἤνεγκα [καταφρο]νούμενος. Ἐκφανῶ καὶ ἐκστήσω καὶ ξηρανῶ ἅμα, 15 ἐρημώσω ὄρη καὶ βουνοὺς καὶ πάντα τ(ὸν) χόρτον ξηρανῶ καὶ θήσω ποταμοὺς εἰς νήσους καὶ ἕλη ξηρανῶ. Διὰ τούτων πάντων τὴν (παῦλαν) τῆς πλάνης ἐδήλωσεν· τὰ γὰρ ἐν τοῖς ὄρεσι καὶ τοῖς βουνοῖς τιμώμενα τεμένη τῶν εἰδώλων κατέλ(υσε) καὶ τὴν ἐκείνων μνήμην παρέδωκε λήθῃ καὶ οἷόν τινα χόρτον ἐξήρανε, καὶ τὰ τῶ(ν φιλο)σόφων δόγματα καθάπερ τινῶν ποταμῶν ῥεύματα καταπαύσας οὐδὲ βραχεῖαν ἐ(ν αὐτοῖς) ἰκμάδα κατέλιπεν. Ὡσαύτως δέ φησι καὶ τὰ ποιητικὰ ἕλη δείξω ξηρά. 16 Καὶ ἄξω τυφλο(ὺς) ἐν ὁδῷ (ᾗ) οὐκ ἔγνωσαν, καὶ τρίβους ἃς οὐκ ᾔδεισαν ποιήσω πατῆσαι αὐτούς. Πάλιν τυφλοὺς τ(οὺς) ἀπιστίαν νοσοῦντας καὶ τὸ ὀπτικὸν τῆς διανοίας πεπηρωμένους καλεῖ. Τούτους ὑπισχ(νεῖται) ποδηγήσειν εἰς τὴν ἀγνοουμένην ὁδόν· οὐ γὰρ ᾔδεισαν τῆς ἀληθείας τὴν τρίβον ἀλλὰ τὰς τῆς ἀπά(της) ὥδευον ἀτραπούς. Ποιήσω αὐτοῖς τὸ σκότος εἰς φῶς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τῆς προτέρας αὐτοὺς ἀγνοίας ἀπαλλάξ[ας τῆς] θείας αὐτοὺς γνώσεως ἀξιώσω· ἔοικε γὰρ σκότει μὲν ἡ ἄγνοια, φωτὶ δὲ ἡ γνῶσις. Καὶ τὰ (σκολιὰ) εἰς εὐθεῖαν. Τὴν γὰρ δύσπορον τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς ἐγκρατείας καὶ τῆς δικαιος[ύνης ὁδὸν] πεποίηκεν εὔπορον, τοῖς πόνοις τῆς ἀρετῆς τὴν τῶν μελλόντων ἀγαθῶν συνάψας ἐλπί[δα]. (Ταῦτα) τὰ ῥήματα ἃ ποιήσω αὐτοῖς· καὶ οὐκ ἐγκαταλείψω αὐτούς, λέγει κύριος. Τούτων [τῶν ἀγαθῶν] αὐτοὺς διηνεκῶς ἀξιώσω καὶ πᾶσαν αὐτῶν κηδεμονίαν καὶ εἰς τὸν ἔπειτα [ποιήσω] χρόνον. 17 Αὐτοὶ δὲ ἀπεστράφησαν εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐμοῦ δὲ ταῦτα τοῖς ἔθνεσι τὰ ἀγαθὰ [διδόντος] οἱ τὰς ἐπαγγελίας ἔχοντες Ἰουδαῖοι καὶ τὰ μεγάλα ταῦτα θεώμενοι θαύματα τὴν ἐν[αντίαν ἐ]τράποντο τὴν ἐμὴν ἀρνούμενοι ποδηγίαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ τῶν τοσούτων ἀπολαύο[ντες] ἀγαθῶν τὴν εὐθεῖαν ὁδεύωμεν ἑπόμενοι τῷ ποδηγοῦντι καὶ τὸ φῶς χορηγοῦν[τι θεῷ τῷ 152 β καὶ τὴν αἰώνιον ὑπισχνου]μέν[ῳ] ζωήν, ἵνα καὶ ταύτης τύχωμεν χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ὑπο[στηρίζοντος] σωτῆρος, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ σὺν τῷ παναγίῳ πνεύματι δόξα [καὶ] κράτος πρέπει καὶ μεγαλοπρέπεια [νῦν καὶ ἀεὶ] καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume XIIIΤΟΜΟΣ ΙΓ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ ΙΓ Αἰσχύνθητε αἰσχύνην οἱ πεποιθότες ἐπὶ τοῖς γλυπτοῖς, οἱ λέγοντες τοῖς χωνευτοῖς· Ὑμεῖς (ἐστε) θεοὶ ἡμῶν. Τὴν τῶν ἐθνῶν προθεσπίσας μεταβολὴν μεταφέρει τὸν λόγον πρὸς Ἰουδαίους· περὶ γὰρ αὐτῶν καὶ ἤδη ἔφη· «Αὐτοὶ δὲ ἀπεστράφησαν εἰς τὰ ὀπίσω» τοσαῦτα θαύματα θεασάμενοι καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἑωρακότες ἐπιστροφήν. Γλυπτὰ καὶ χωνευτὰ τὰ εἴδωλα κέκληκεν· τὰ μὲν γὰρ ἐκ ξύλων καὶ λίθων τὰ δὲ ἐκ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ χαλκοῦ καὶ καττιτέρου κατασκευασθήσεται. 18 Οἱ κωφοὶ ἀκούσατε, καὶ οἱ τυφλοὶ ἀναβλέψατε ἰδεῖν. Εἶτα σαφέστερον διδάσκει τίνας αὐτῶν προσαγορεύει· 19 Καὶ τίς τυφλὸς ἀλλ’ ἢ ὁ λαός, παῖδές μου, (καὶ) κωφοὶ ἀλλ’ ἢ οἱ κυριεύοντες αὐτῶν; Κυριεύοντας τοὺς βασιλεύοντας καὶ τοὺς ἄρχοντας καλεῖ, κωφοὺς δὲ αὐτοὺς ὀνομάζει ὡς τῶν προφητικῶν ἐπαί̈ειν οὐκ ἐθέλοντας λόγων. Τὸν δὲ (λοι)πὸν ὅμιλον τυφλὸν προσηγόρευσεν ὡς ὁρῶντα τὴν τῶν εἰδώλων ἀσθένειαν καὶ συνιδεῖν (οὐ) βουλόμενον. Τίς τυφλὸς ὡς ὁ ἀπεσχηκώς; Καὶ ἐτυφλώθησαν οἱ δοῦλοι τοῦ θεοῦ. Ὁ δὲ Σύμμαχος [οὕτω]·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Τίς τυφλὸς ὡς ὁ τέλειος καὶ τυφλὸς ὡς ὁ δοῦλος κυρίου;» Εἰ γὰρ καὶ τὰ ἔθνη φησὶν ὁμοίως πλανᾶται [ὅμως οὐ]κ ἴσην ἔχει κατηγορίαν· οὐ γὰρ ἔχει προφήτας δᾳδουχοῦντας πρὸς τὴν ἀλήθειαν οὐδὲ τοσαύ[της ἐπ]ιμελείας ἠξίωται. Καὶ ὁ ἀπεσχηκὼς δὲ τὴν αὐτὴν ἔχει διάνοιαν, ἀντὶ τοῦ· ὁ ὑπὸ τοῦ [θεοῦ π]ροκληθεὶς καὶ ἑαυτὸν ἀπορρήξας τῆς τοῦ θεοῦ δουλείας καὶ τὴν τῶν εἰδώλων προελόμενος [θερ]απείαν. 20 Εἴδετε πλεονάκις καὶ οὐκ ἐφυλάξασθε· ἠνεῳγμένα τὰ ὦτα, καὶ οὐκ ἠκούσατε. Τὰ γὰρ θαύματα ἑώρων καὶ διδασκαλίας θείας ἀπέλαυον καὶ οὔτε τὰ ὦτα τοῖς λόγοις οὔτε τοὺς ὀφ(θα)λμοὺς τοῖς ἔργοις προσέφερον. 21 Κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ἐβούλετο, ἵνα δικαιωθῆτε καὶ μεγαλύνητε αἴνεσιν. Σαφῶς ἔδειξε τῆς αἰνέσεως τὸν σκοπόν· τοῦ γὰρ ὕμνου τὸ κέρδος ὁ τοῦτον προσφέρων καρποῦται. (Καὶ) εἶδε, 22 καὶ ἐγένετο ὁ λαὸς προνενομευμένος καὶ διηρπασμένος. Καὶ τὸν θεῖον ἡμᾶς ἐδίδαξε σκοπὸν καὶ [τὸ τῆ]ς ἀνθρωπίνης κτίσεως αὐτεξούσιον. Αὐτὸς μὲν ὑμᾶς φησιν ἐβούλετο δικαιωθῆναι τὴν εὐ[σέ]βειαν αἱρουμένους, ὑμεῖς δὲ τὴν ἐναντίαν ὁδεύσαντες τὸν ὄλεθρον ἐτρυγήσατε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἡ γὰρ παγὶς ἐν τοῖς ταμείοις πανταχοῦ καὶ ἐν οἴκοις ἅμα ὅπου ἔκρυψαν αὐτούς. Παγίδα καλεῖ τὴν περὶ τὰ εἴδωλα πλάνην· ὥσπερ γὰρ ἡ παγὶς ἀγρεύει τῶν ἀλόγων τὰ γένη, οὕτως ἡ πλάνη τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος. Ἐδίδαξε [δὲ] ὁ προφητικὸς λόγος ὡς πανταχοῦ τὰ εἴδωλα προσεκύνουν. Ἐγένοντο εἰς προνομήν, καὶ οὐ(κ ἦν) ὁ ἐξαιρούμενος. Ἀποστάντες γὰρ τῆς ἐμῆς θεραπείας τῆς ἐμῆς οὐκ ἀπήλαυον προμη(θεί)ας. Ἅρ(πα)γμα, καὶ οὐκ ἦν ὁ λέγων· Ἀπόδος. Ταῦτα ὑπέμειναν ὑπὸ Βαβυλωνίων καὶ ὕστερον ὑ(π)ὸ Ῥωμαίων οὐδενὸς ἐπαμύνοντος οὐδὲ δίκας τῆς ἀσεβείας εἰσπραττομένου. 23 Τίς (ἐν) ὑμῖν, ὃς ἐνωτιεῖται ταῦτα, προσέξει καὶ εἰσακούσεται εἰς τὰ ἐπερχόμενα; 24 Τίς ἔδωκεν (εἰς διαρ)παγὴν Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ τοῖς προνομεύουσιν αὐτόν; Ταῦτα κατ’ ἐρώτησιν εἰρηκὼς ἐπιδεί[κνυσι σα]φῶς τὸν τοῦτο πεποιηκότα, ἐπιδείκνυσι δὲ [καὶ] τῆς αἰτίας τὸ εὔλογον· Οὐχὶ ὁ θεός, ᾧ ἥμαρτον αὐτῷ (καὶ οὐκ ἐ)βούλοντο ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ πορεύεσθαι οὐδὲ ἀκούειν τοῦ νόμου αὐτοῦ; Προὔδωκέ φησιν (αὐτοὺς ὁ νο)μοθέτης, ἐπειδὴ τὴν παρανομίαν ἠγάπησαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
25 Καὶ ἐπήγαγεν ἐπ’ αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ (αὐτοῦ, καὶ κ)ατίσχυσεν αὐτῶν πόλεμος καὶ οἱ συμφλέγοντες αὐτοὺς κύκλῳ. Οὐ γὰρ μόνον οἱ πόρρωθεν [αὐτοῖς ἐπῆλθον] ἀλλὰ καὶ οἱ πλησιόχωροι συνεμάχουν ἐκείνοις δῃοῦντες καὶ ἐμπιπρῶντες καὶ τὴν [γῆν αὐτ]ῶν διαφθείροντες. Καὶ οὐκ ἔγνωσαν ἕκαστος αὐτῶν οὐδὲ ἔθεντο ἐπὶ ψυχήν, καὶ ἀνήφθη (ἐν αὐτοῖς). Τὴν δὲ αἰτίαν τῶν ἀνιαρῶν συνιδεῖν οὐκ ἠθέλησαν. Ταύτην δὲ τὴν νόσον καὶ νῦν ἔχουσιν [Ἰουδαῖοι]· τῆς γὰρ πολυθρυλήτου μητροπόλεως αὐτῶν ἐξεληλαμένοι καὶ τῆς θείας παντελῶς γυμνωθέντες [κηδεμονίας] τὴν τῶν κακῶν οὐ συνορῶσιν αἰτίαν. 43 1 Καὶ νῦν οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ ποιήσας 153 α σε Ἰακὼβ καὶ ὁ πλάσας σε Ἰσραήλ· Μὴ φοβοῦ, ὅτι ἐλυτρωσάμην σε, ἐκάλεσά σε τὸ ὄνομ(ά σου) Ἐμὸςεἶσύ. Καὶ παιδεύων ὁ φιλάνθρωπος οὐ καταλείπει τὸν ἔλεον ἀλλ’ ἅπερ νομοθετεῖ πρῶτος ποιεῖἔλεγξον γάρ φησιν, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον. Ἐνταῦθα δὲ τοὺς ἀνδραποδισθέντας καὶ τὴν Βαβυλωνίαν κατειληφότας ψυχαγωγεῖ. Καὶ ἐπειδὴ λαὸς τοῦ θεοῦ ἐχρημάτιζεν, εἰκότως ἔφη· Ἐκάλεσά (σε) τὸ ὄνομά σου Ἐμὸςεἶσύ. Τοῦτό φησιν εἶχες ὄνομα τὸ ἐξ ἐμοῦ καλεῖσθαι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
2 Καὶ ἐὰν διαβαίνῃς δι’ ὕδατος, μετὰ σοῦ εἰμι, καὶ ποταμοὶ οὐ συγκλύσουσί σε. Οὕτως γάρ φησι καὶ τὴν Ἐρυθρὰν διέβης Θάλασσαν καὶ τὸν Ἰορδάνην ποταμόν. Καὶ ἐὰν διέλθῃς διὰ πυρός, οὐ μὴ κατακαυθῇς, φλὸξ οὐ κατακαύσει σε, 3 ὅτι ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου ὁ ἅγιος Ἰσραὴλ ὁ σῴζων σε. Καὶ μάρτυρες οἱ γενναῖοι μάρτυρες Ἀνανίας Ἀζαρίας Μισαὴλ διὰ τὴν εἰς τὸν θεὸν ἐλπίδα περιγενόμενοι τῆς φλογός. Ἐποίησα ἄλλαγμα Αἴγυπτον καὶ Αἰθιοπίαν καὶ Συήνην ὑπὲρ σοῦ. Τὴν Συήνην καὶ ὁ Ἑβραῖος καὶ οἱ Λοιποὶ Ἑρμηνευταὶ «Σαβὰ» τεθείκασιν· ἔθνος δὲ καὶ τοῦτο Αἰθιοπικόν. Προσημαίνει δὲ ὁ λόγος τὴν τῶν ἐθνῶν ἐπιστροφήν· ὑμῶν γάρ φησιν ἀντιτεινόντων καὶ πιστεύειν οὐ βουλομένων ἕτερον ἐξ ἐθνῶν διαφόρων ἐμαυτῷ κατασκευάσω λαόν. 4 Ἀφ’ οὗ ἔντιμος ἐγένου ἐναντίον ἐμοῦ, ἐδοξάσθης κἀγώ σε ἠγάπησα. Τὰς εὐεργεσίας ὧν ἀπήλαυσαν ἐξηγεῖται· ἀγαπηθείς φησιν ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἐκλεχθεὶς ἐπίσημος ἐγένου καὶ πολυθρύλητος. Καὶ δώσω ἀνθρώπους ὑπὲρ σοῦ πολλοὺς καὶ ἄρχοντας ὑπὲρ τῆς κεφαλῆς σου. Τοὺς Βαβυλωνίους λέγει οὓς τῷ Κύρῳ παρέδωκεν. 5 Μὴ φοβοῦ, ὅτι μετὰ σοῦ εἰμι, ἀπὸ ἀνατολῶν ἄξ(ω) τὸ σπέρμα σου καὶ ἀπὸ δυσμῶν συνάξω σε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ταῦτα μετὰ τὴν τῶν Βαβυλωνίων κατάλυς(ιν) τὸ πέρας ἐδέξατο· ὁ γὰρ Κῦρος αὐτοῖς ἐπανελθεῖν εἰς τὴν Ἰουδαίαν ἐκέλευσεν. Τότε τούτων ἐπανελθόντων ἀπὸ τῆς ἕω οἱ κατὰ τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν πεφευγότες καὶ τὴν ἑσπέραν κατειληφότες ἐπανῆλθον ὡς εἰκὸς τὴν τῆς Ἰουδαίας εἰρήνην μεμαθηκότες. Ἀληθῶς μέντοι [καὶ] κυρίως ὁ λόγος δηλοῖ τοὺς διὰ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων ἐκ πάσης κληθέντας τῆς οἰκουμένης καὶ τῆς σωτηρίας τετυχηκότας· καὶ γὰρ ἐν ἑκάστῃ πόλει πρώτοις Ἰουδαίοις προσέφερον τὰ θεῖα παιδεύματα. 6 Ἐρῶ τῷ βορρᾷ· Ἄγε, καὶ τῷ λιβί· Μὴ κώλυε. Ἀπὸ τῶν κλιμάτων τοὺς βασιλέας ἐκάλεσεν· βορειοτέρα μὲν γὰρ τῆς (Ἱερουσα)λὴμ ἡ Βαβυλών, πρὸς λίβα δὲ κεῖται ἡ Αἴγυπτος. Καὶ τούτοις φησὶν ἐπαναγαγεῖν κελεύσω τὸν (ἐμὸν) λαὸν καὶ τούτοις μὴ ἀντιπράττειν. Ἄγε τοὺς υἱούς μου ἀπὸ γῆς πόρρωθεν καὶ τὰς θυγατέρας μου (ἀπ’ ἄ)κρου τῆς γῆς, 7 πάντας ὅσοι ἐπικέκληνται τῷ ὀνόματί μου· ἐν γὰρ τῇ δόξῃ μου κατεσκεύασα αὐτὸν (καὶ) ἔπλασα αὐτὸν καὶ ἐποίησα αὐτόν. 8 Ἐξήγαγον λαὸν τυφλόν, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ὡσαύτως (εἰσὶ) τυφλοί, καὶ κωφὰ τὰ ὦτα ἔχοντες.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Καὶ τὴν οἰκείαν ἔδειξε πρόνοιαν καὶ τὴν ἐκείνων ἤλε(γξεν) ἀπιστίαν· Ἐγὼ μὲν γάρ φησι πάσης αὐτοὺς κηδεμονίας ἠξίωσα, αὐτοὶ δὲ τυφλώττοντες καὶ κωφεύοντες διετέλεσαν· οὔτε γὰρ τὰ θαύματα ἑώρων οὔτε τῶν θείων λογίων ἐπήκουον. 9 Πάντα (τὰ ἔθνη) συνήχθησαν ἅμα, καὶ συναχθήσονται ἄρχοντες ἐξ αὐτῶν. Οὗτοι μὲν οὖν τυφλώττουσι καὶ κ[ωφεύουσι], πάντα δὲ τὰ ἔθνη τὸν οἰκεῖον ἐπέγνω θεὸν καὶ μία ἐκ πάντων ἐκκλησία συνέστη, καὶ ἐξ αὐτῶν [τῶν ἐθνῶν] τούτων εἰσὶ καὶ τῆς ἐκκλησίας οἱ ἄρχοντες. Ὁρῶμεν δὲ καὶ τῆσδε τῆς προφητείας τὸ [πέρας· Σύ]ρων μὲν γὰρ προστατεύουσι Σύροι, Κιλίκων δὲ [Κίλικες] καὶ Ῥωμαίων Ῥωμαῖοι καὶ βάρβαροι βαρ[βάρων]. Ἄρχοντας δὲ τοὺς ἱερέας καλεῖ. Τίς ἀναγγελεῖ ταῦτα ἐν αὐτοῖς ἢ τὰ ἐξ ἀρχῆς τίς ἀκουστὰ ποιή(σει ὑμῖν); Ὑμεῖς δὲ οὐδὲ τῶν ἤδη γεγενημένων ἀναμιμνῄσκεσθε οὐδὲ τὰ ἐσόμενα βούλεσθε πρ[ομαθεῖν]. Ἀγαγέτωσαν τοὺς μάρτυρας αὐτῶν καὶ δικαιωθήτωσαν καὶ ἀκουσάτωσαν καὶ εἰπάτωσαν (ἀληθῆ). Μάρτυρας καλεῖ τοὺς προφήτας· διὰ τούτων γὰρ αὐτοῖς καὶ προὔλεγε καὶ διεμαρτύρετο. Πρ(ῶτος) δὲ τούτων ὁ μακάριος Μωυσῆς, τούτῳ γὰρ ἔφη πρώτῳ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Καταβὰς διαμάρτυραι (τῷ λαῷ) τούτῳ.» Ἐκεῖνος [δὲ] διαμαρτυρόμενος καὶ τὴν τούτων ἀλλοτρίωσιν καὶ τῶν ἐθνῶν προηγόρευσε [τὴν μεταβολήν]. 153 β 10 Γένεσθέ μοι μάρτυρες, καὶ ἐγὼ μάρτυς, λέγει κύριος ὁ θεός, καὶ ὁ παῖς ὃν ἐξελεξάμην, ἵνα γνῶτε καὶ πιστεύσητέ μοι καὶ συνῆτε ὅτι ἐγώ εἰμι. Εἰ βούλεσθέ φησιν ἔχειν με τῆς ὑμετέρας ψήφου μάρτυρα, (μαρ)τυρήσατε τῇ ἀληθείᾳ μου πρότεροι· τούτου γὰρ γιγνομένου οὐκ ἐγὼ μαρτυρήσω μόνος ἀλλὰ καὶ ὁ ἐκλεκτός μου παῖς· καλεῖ δὲ οὕτως οὔτε Μωυσέα οὔτε ἄλλον τινὰ τῶν προφητῶν ἀλλὰ τὸν δεσπότην Χριστόν. Καλεῖ δὲ αὐτὸν οὕτως οὐχ ὡς θεὸν ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπον· ἐκλεκτὸς γὰρ ὡς ἄνθρωπος ὀνομάζεται. Ταύτην δὲ τῶν μαρτύρων τὴν δυάδα καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις εὑρίσκομεν· τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις ὁ δεσπότης Χριστὸς διαλεγόμενος ἔφη· «Ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν γέγραπται ὅτι δύο ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθής ἐστιν. Ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, καὶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με πατήρ.» Οὕτω καὶ ἐνταῦθα· Ἐγὼ μάρτυς, λέγει κύριος ὁ θεός, καὶ ὁ παῖς μου ὃν ἐξελεξάμην, ἵνα γνῶτε καὶ πιστεύσητέ μοι καὶ συνῆτε ὅτι ἐγώ εἰμι. Ἔμπροσθέν μου οὐκ ἐγένετο ἄλλος θεὸς καὶ μετ’ ἐμὲ οὐκ ἔσται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐγὼ τὴν παλαιὰν ἔδωκα διαθήκην, ἐγὼ δώσω καὶ τὴν καινήν, ἐγὼ τὰ ἐν Αἰγύπτῳ πεποίηκα θαύματα, ἐγὼ τῆς Βαβυλωνίων ὑμᾶς ἐλευθερώσω δουλείας. 11 Ἐγώ εἰμι, ἐγώ εἰμι ὁ θεός σου, καὶ οὐκ ἔσται πάρεξ ἐμοῦ σῴζων. Καὶ ταῦτα τὴν μίαν (κη)ρύττει θεότητα. Ὅτι γὰρ καὶ ὁ δεσπότης Χριστὸς σωτὴρ ὑπὸ τῆς θείας γραφῆς ὀνομάζεται, οἶμαι καὶ τοὺς Ἀρείου (καὶ) Εὐνομίου συνομολογεῖν φοιτητάς· εἰ δὲ πάρεξ αὐτοῦ σῴζων οὐκ ἔστι, σωτὴρ δὲ καὶ ὁ Χριστὸς ὀνομάζεται, ἐξ ἐ(κεί)νης ἐστὶ δηλονότι τῆς φύσεως. Εἰ δὲ οὐκ ἔστι κατὰ τὸν λόγον τῶν βλασφημούντων, οὐδὲ σωτήρ ἐστι (κατὰ) τὴν τῆς προφητείας ἀπόφασιν. Εἰ δὲ σωτήρ ἐστιν, ἐκ τῆς αὐτῆς ἄρα οὐσίας ἐστίν, ἧς μόνης ἴδιον (τὸ) σῴζειν. 12 Ἐγὼ ἀνήγγειλα καὶ ἔσωσα. Προεῖπον καὶ τὸ πέρας ἐπέθηκα. Ὠνείδισα, καὶ οὐκ ἦν ἐν ὑμῖν ἀλλότριος. [Τὸ] ὠνείδισα οἱ Τρεῖς «ἠκούτισα» τεθείκασιν ἀντὶ τοῦ ἐμαρτυράμην. Καὶ τὸ ὠνείδισα δὲ τὴν αὐτὴν ἔχει [διά]νοιαν· ἀεὶ γὰρ ἁμαρτάνοντες ὠνειδίζοντο. Τοῦτο δὲ λέγει ὅτι, ἡνίκα ἐνομοθέτουν, ἀλλότριος [οὐ πα]ρῆν θεός. Ὑμεῖς ἐμοὶ μάρτυρες, καὶ ἐγὼ κύριος ὁ θεός.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἴστε φησὶ σαφῶς ὡς οὐδεὶς ὑμᾶς ἕτερος [ἐξεζή]τησεν, ἀλλὰ τῆς παρ’ ἐμοὶ προνοίας ἀπηλαύσατε μόνης. 13 Ἔτι ἀπ’ ἀρχῆς ἐγώ εἰμι· καὶ οὐκ ἔστιν (ὁ) ἐκ τῶν χειρῶν μου ἐξαιρούμενος, ποιήσω καὶ τίς ἀποστρέψει αὐτό; Ταῦτα καὶ διὰ τοῦ μακαρίου [Μωυς]έως ἔφη· «Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζῆν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς (ἐξελ)εῖται ἐκ τῶν χειρῶν μου.» 14 Οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ λυτρούμενος ὑμᾶς ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ· Ἕνεκεν ὑμῶν ἀποστελῶ εἰς Βαβυλῶνα καὶ ἐπεγερῶ φεύγοντας πάντας, καὶ Χαλδαῖοι ἐν πλοίοις δεθήσονται. Τὴν τῶν Βαβυλωνίων προλέγει κατάλυσιν καὶ τῶν Χαλδαίων τὸν ἀνδραποδισμόν. Ταῦτα δέ φησιν ὑμῶν [ἕνε]κεν πείσονται, ἐπειδὴ συνιδεῖν οὐκ ἠθέλησαν ὡς ἑκόντος μου νενικήκασι καὶ παρ’ ἐμοῦ [ἀποδοκιμασθέν]τας ὑμᾶς ἔλαβον αἰχμαλώτους. 15 Ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ὁ ἅγιος ὑμῶν, ὁ καταδείξας Ἰσραὴλ β(ασιλέα ὑμῶν). [Τοῦ]το δὲ ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· «Ἐγὼ κύριος ὁ ἅγιος ὑμῶν, κτίστης Ἰσραήλ, βασιλεὺς ὑμῶν», συμφωνοῦσι δὲ καὶ οἱ Λοιποί. Ἐγὼ γάρ φησι τὸν ὑμέτερον διέπλασα πρόγονον καὶ βασιλεύειν ὑμῶν [ἠθέλησα].
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
16 Οὕτως λέγει κύριος ὁ δοὺς ὁδὸν ἐν θαλάσσῃ καὶ ἐν ὕδατι ἰσχυρῷ τρίβον, 17 ὁ ἐξαγαγὼν ἅρ(ματα) καὶ ἵππον καὶ ὄχλον πολὺν καὶ ἰσχυρόν. Τῶν ἐπὶ Μωυσέως γεγενημένων ἀναμιμνῄσκει (θαυμάτ)ων καὶ τῆς ξένης ἐκείνης καὶ παραδόξου λεωφόρου, ἣν [ἡ] Μωσαϊκὴ κατεσκεύασε ῥά(βδος), ἐν ᾗ ἅρματα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔρριψεν εἰς θάλασσαν. Ἀλλ’ ἐκοιμήθησαν καὶ (οὐκ ἀναστή)σονται, ἐσβέσθησαν ὡς λίνον ἐσβεσμένον. Περὶ τῶν Αἰγυπτίων ταῦτά φησιν, ὅτι διῶξαι (τὸν Ἰσρα)ὴλ πειραθέντες πανωλεθρίαν ὑπέμειναν. 18 Μὴ μνημονεύετε τὰ πρῶτα, καὶ τὰ ἀρχαῖα μὴ (συλλογί)ζεσθε· 19 Ἰδοὺ γὰρ ἐγὼ ποιῶ καινὰ ἃ νῦν ἀνατελεῖ, καὶ γνώσεσθε αὐτά. Ἀξιαγαστότερά φησιν [ἔσται τῶν] γεγενημένων τὰ ὑπ’ ἐμοῦ γενησόμενα. Τίνα δὲ ταῦτα, ἐπάγει· Καὶ ποιήσω ἐν τῇ ἐρήμῳ (ὁδὸν) καὶ ἐν τῇ ἀνύδρῳ ποταμούς. Τινὲς ὑπέλαβον περὶ τῆς [ἀπὸ τῆς] Βαβυλῶνος ἐπανόδου ταῦτα [οὐκ ὀρθῶς]· οὔτε γὰρ ὁδὸν αὐτοῖς ξένην οὔτε ποταμοὺς ἐπανιοῦσιν ἐδωρήσατο τότε. Ἀλλὰ καλεῖ 154 α ἔρημον μὲν τὰ ἔθνη, ποταμοὺς δὲ τὰ τῶν ἀποστόλων κηρύγματα, ὁδὸν δὲ τὴν ἀπλανῆ πορείαν. Τοῦτο δὲ καὶ τὰ ἐπαγόμενα δηλοῖ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
20 Εὐλογήσει με τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ, οἱ θηριώδη βίον πάλαι βεβι[ωκότες]. Σειρῆνες δὲ καὶ θυγατέρες στρουθῶν, οἱ τοῖς κεκαλλιεπημένοις λόγοις καταθέλγοντες τοὺς ἀνθρώπους (ῥή)τορες καὶ φιλόσοφοι, τῆς πλάνης ἀπαλλαττόμενοι καὶ μεταμανθάνοντες τὴν ἀλήθειαν ἐμὲ τὸν εὐεργέτην ὑμνήσουσιν. Θυγατέρας δὲ στρουθῶν οἱ Λοιποὶ «στρουθοκαμήλους» ἡρμήνευσαν. Τοῦτο δὲ τὸ ζῷον πεζὸν μέν ἐστι, μετέχει δὲ ὅμως καὶ τῆς πτηνῆς φύσεως. Τοιοῦτοι δέ εἰσιν οἱ ἐν λόγοις τὸν βίον ποιούμενοι καὶ πρὸς γῆν κεχηνότες. Ἀλλ’ ὅμως καὶ τούτοις ὁ λόγος ὑπισχνεῖται μεταβολήν· Ὅτι ἔδωκα ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδωρ καὶ ποταμοὺς ἐν τῇ ἀνύδρῳ ποτίσαι τὸ γένος μου τὸ ἐκλεκτόν, 21 τὸν λαόν μου ὃν περιεποιησάμην τὰς ἀρετάς μου ἐξηγεῖσθαι. Γένος αὐτοῦ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν ἣν ἔλαβε φύσιν πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, πλησιέστερον δὲ τῶν Ἰουδαίων τὸ ἔθνος· πρόδηλον γάρ φησιν ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς. 23 Οὐ νῦν ἐκάλεσά σε Ἰακώβ. Ἄνωθέν φησιν· «Ἐξελεξάμην σε.» Οὐ γὰρ νῦν σε μετὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν τῆς σωτηρίου ἠξίωσα [κλήσεως]. Οὐδὲ κοπιᾶσαι ἐποίησά σε Ἰσραήλ, 23 οὐκ ἤνεγκάς μοι πρόβατα τῆς ὁλοκαρπώσεώς σου.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Τοῖς γὰρ εἰδώλοις ταῦτα προσέφερες. Οὐδὲ ἐν ταῖς θυσίαις σου ἐδόξασάς με. Ἐπεισάκτου γὰρ οὐ δέομαι δόξης. Οὐκ ἐδούλευσάς μοι ἐν δώροις, οὐδὲ ἔγκοπόν σε ἐποίησα ἐν λιβάνῳ, 24 οὐδὲ ἐκτήσω μοι ἀργυρ(ίου) θυμίαμα, οὐδὲ στέαρ τῶν θυσιῶν σου ἐπεθύμησα. Ταῦτα ἐν τοῖς προοιμίοις τῆσδε [τῆς] προφητείας ἐξέβαλεν ὁ δεσπότης. Ἀλλ’ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις σου καὶ ἐν ταῖς ἀδικίαις σου προέστην (σου). Διὰ γὰρ τῆς παρανομίας ἐπεσπάσω τὴν τιμωρίαν, ἐγὼ δὲ σοῦ πᾶσαν ἐποιούμην κηδεμονί[αν]. 25 Ἐγώ εἰμι, ἐγώ εἰμι αὐτὸς ὁ ἐξαλείφων τὰς ἀνομίας σου ἕνεκεν ἐμοῦ, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου οὐ μ(νη)σθήσομαι. Τὸ ἐμαυτῷ ἁρμόττον ποιῶ καὶ φιλάνθρωπος ὢν ἐλέῳ χρῶμαι καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀφίημι τ[ὰς] ἁμαρτίας ἀλλὰ καὶ αὐτὰς τὰς τούτων ἐξαλείφω κηλῖδας καὶ λήθῃ τὴν τούτων παραδίδωμι [μνή]μην. 26 Σὺ δὲ μνήσθητι, καὶ κριθῶμεν ἅμα. Σύ φησι τῶν ἐπταισμένων μὴ ἐπιλάθῃ ἀλλ’ ἀς[φαλῶς] ἔχε τὴν τούτων μνήμην, ἵνα γινώσκῃς ἀεὶ τῆς εὐεργεσίας τὸ μέγεθος καὶ φύγῃς τῶν ὁ[μοίων] τὴν πρᾶξιν. Ἐπειδὴ δὲ κρίσεως ἀνέμνησε καὶ φόβον εἰκότως ἀνέθηκε, διδάσκει τοὺς ὑπ[ευθύ]νους τῆς νίκης τὸν τρόπον· Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐ βούλομαί [φησι] νικῆσαί σε ἀλλὰ τὴν ἧτταν ἀσπάζομαι. Μάθε πῶς οἷόν τέ σε νικῆσαι, ὁμολόγης[ον] π[ρό]τερον τὰ ἐπταισμένα, κἀγώ σοι τῆς συγγνώμης ὀρέγω τὴν ψῆφον· ἐὰν κρύψῃς ἐλέγξω, ἐ[ὰν] ὁμολογήσῃς ἀπαλείψω. Εἶτα ὁ κριτὴς ὑπὲρ τῆς γεγενημένης τιμωρίας ἀπολογίαν πρ[ος]φέρει· 27 Οἱ πατέρες ὑμῶν πρῶτοι ἥμαρτον καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν ἠνόμησαν εἰς ἐμέ, 28 (καὶ ἐμί)αναν οἱ ἄρχοντές σου τὰ ἅγιά μου, καὶ ἔδωκα ἀπολέσαι Ἰακὼβ καὶ Ἰσραὴλ εἰς ὀνειδισμόν. (Πρὸς) τοὺς ἐν Βαβυλῶνι ταῦτα εἴρηκεν. Οὐκ ἐγώ φησι τούτων αἴτιος τῶν συμφορῶν ἀλλ’ οἱ πατέρες (ὑμῶν) καὶ οἱ ἱερεῖς ὑμῶν τοὺς ἐμοὺς παραβεβηκότες νόμους· διὰ γὰρ τὴν ἐκείνων (παρα)νομίαν ἐπονείδιστος γέγονεν ὁ πολυθρύλητος Ἰσραήλ. 44 1 Νῦν δὲ ἄκουσον Ἰακὼβ ὁ παῖς (μου καὶ) Ἰσραὴλ ὃν ἐξελεξάμην· 2 οὕτως λέγει κύριος ὁ θεός σου ὁ ποιήσας σε καὶ ὁ πλάσας σε ἐκ κοιλίας· (Ἐγὼ) βοηθήσω σοι. Συνεχῶς καὶ τῆς δημιουργίας καὶ τῆς μετὰ τὴν δημιουργίαν ἀν(αμιμνῄ)σκει προμηθείας. Μὴ φοβοῦ παῖς μου Ἰακὼβ καὶ ὁ ἠγαπημένος Ἰσραὴλ ὃν ἐξε(λεξάμην), 3 ὅτι ἐγὼ δώσω ὕδωρ ἐν δίψῃ τοῖς πορευομένοις [ἐν ἀνύδρῳ].
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐ μόνον σύ φησι τῶν ἐμῶν ἀπολαύ(σεις ἀγα)θῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄνυδρα ἔθνη διὰ τῶν σῶν ἀπογόνων πίεται τὰ σωτήρια νάματα. [Δηλοῖ δὲ] τοῦτο σαφέστερον τὰ ἐπαγόμενα· Ἐπιθήσω τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τὸ σπέρμα σου (καὶ τὰς εὐλογίας μου) ἐπὶ τὰ τέκνα σου. Πρὸς τοὺς ἐν Βαβυλῶνι διαλεγόμενος ὑπισχνεῖται οὐκ αὐτοῖς (δώσειν τὴν) 154 β χάριν τοῦ πνεύματος ἀλλὰ τοῖς ἐκείνων ἀπογόνοις. Τοῦτο δὲ καὶ δι’ Ἰωὴλ τοῦ προφήτου ἐθέσπισεν· «Ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, καὶ προφητεύσουσιν (οἱ υἱοὶ) ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν.» Τοῦτο δὲ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς τετύχηκε πέρατος, ἡνίκα τῶν ἱερῶν συνειλεγμένων ἀποστόλων ἐπεφοίτησεν ἡ χάρις τοῦ πνεύματος καὶ ἐλάλουν «ἑτέραις γλώσσαις, καθὼς τὸ πνεῦμα ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι». Καὶ ἐνταῦθα τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος, ὑποσχόμενος δώσειν ὕδωρ τοῖς πορευομένοις ἐ[ν] ἀνύδρῳ, ἔδειξε διὰ τίνων δώσει· Ἐπιθήσω γάρ φησι τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τὸ σπέρμα σου καὶ τὰς εὐλογίας μου ἐπὶ τὰ τέκνα σου. [εἶτα] τῶν ἀρδομένων προλέγει τὰ ἄνθη· 4 Καὶ ἀνατελοῦσιν ὡς ἀνὰ μέσον ὕδατος χόρτος καὶ ὡς ἰτέα ἐπὶ παραρρέον ὕδωρ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Προλέγει δὲ καὶ τῆς πίστεως αὐτῶν τὴν θερμότητα· 5 Οὗτος ἐρεῖ· Τοῦ θεοῦ εἰμι, καὶ οὗτος βοήσεται ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰακώβ, καὶ ἕτερος ἐπιγράψει τῇ χειρὶ αὐτοῦ Τοῦ θεοῦεἰμι, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰσραὴλ βοήσεται. Μαρτυρεῖ δὲ τῇ προφητείᾳ τὰ πράγματα· μετὰ παρρησίας γὰρ τῶν πιστῶν ἕκαστος Χριστιανὸν ἑαυτὸν ὀνομάζει καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ προσηγορίᾳ σεμνύνεται. 6 Οὕτως λέγει κύριος ὁ βασιλεὺς Ἰσραήλ, ὁ ῥυσάμενος αὐτὸν θεὸς Σαβαώθ· Ἐγὼ πρῶτος καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα, καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι θεός. Εἰ πλὴν αὐτοῦ οὐκ ἔστιν, οὐχ ὁμοούσιος δὲ ὁ υἱὸς κατὰ τὴν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου βλασφημίαν, πῶς (ἀπ’) αὐτῶν καλεῖται θεός; Εἰ δὲ θεός ἐστιν, ἀληθὴς δὲ καὶ ὁ προφητικὸς λόγος ἄντικρυς λέγων ἕτερον μὴ (εἶναι) θεόν, μία τῆς ἁγίας τριάδος ἡ θεότης ἐστί, κἂν μὴ θέλωσιν. 7 Τίς ὥσπερ ἐγώ; Στήτω καὶ καλεσάτω (καὶ ἀν)αγγειλάτω καὶ ἑτοιμασάτω μοι ἀφ’ οὗ ἐποίησα ἄνθρωπον εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τὰ ἐπερχόμενα (πρὸ) τοῦ ἐλθεῖν ἀπαγγειλάτωσαν ὑμῖν. Οἱ καλούμενοί φησι παρ’ ὑμῶν θεοὶ εἰπάτωσαν ὑμῖν τὰ [προγε]γενημένα ἢ προειπάτωσαν τὰ ἐσόμενα. 8 Μὴ παρακαλύπτεσθε μηδὲ πλανᾶσθε.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐκ ἀπ’ ἀρχῆς (ἠνω)τίσασθε, καὶ ἀπήγγειλα ὑμῖν; Μὴ σκήπτεσθέ φησιν ἄγνοιαν· τοῦτο γὰρ εἶπε· Μὴ παρακαλύπτεσθε. Ἄνωθεν [ἐγὼ ὑ]μᾶς ἐδίδαξα τὴν ἀλήθειαν, εὐθὺς τῆς νομοθεσίας ἀρξάμενος εἶπον· «Οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι (πλὴν) ἐμοῦ.» Μάρτυρες ὑμεῖς ἐστε, εἰ ἔστι θεὸς πλὴν ἐμοῦ. Ἐξετάσατε τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν [καὶ ὁ]μολογήσατε καὶ ὑμεῖς ἕτερον μὴ εἶναι θεόν. Καὶ οὐκ ἦσαν τότε 9 οἱ πλάσσοντες μάταια καὶ οἱ γλύφοντες ἀνωφελῆ, τουτέστιν ἡνίκα ἐνομοθέτουν· μετὰ γὰρ τὴν νομοθεσίαν ἐμοσχοποίησαν. Πάντες μάταιοι οἱ ποιοῦντες τὰ καταθύμια αὐτῶν ἃ οὐκ ὠφελήσει αὐτούς. Καὶ μάρτυρες αὐτῶν (εἰσιν). Ἀντὶ τοῦ· ὅτι οὔκ εἰσι θεοί· αὐτοὶ γὰρ αὐτῶν εἰσι δημιουργοί. Οὐκ ὄψονται καὶ οὐ γνώσονται, ἵνα αἰσχυνθῶσιν. Τουτέστιν· ἀναλγησίαν νοσοῦσιν. 10 Τίς πλάσσει ἰσχυρὸν καὶ γλυπτὸν χωνεύσει εἰς ἀν(ω)φελῆ; Ἰδοὺ πάντες οἱ κοινωνοῦντες αὐτῷ αἰσχυνθήσονται. Ἔδειξε κατὰ ταὐτὸν καὶ τῶν τεκται[νο]μένων καὶ τῶν σεβομένων τὴν πλάνην· κοινωνοῦντας γὰρ τοὺς ἀσεβοῦντας ἐκάλεσεν. Καὶ (αἰσχ)υνθήσονται πάντες οἱ πλάσσοντες θεὸν καὶ γλύφοντες ἀνωφελῆ πάντες.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
11 Καὶ πάντες ὅθεν ἐγένοντο (ἐξηράν)θησαν καὶ κωφοί εἰσιν ἀπὸ ἀνθρώπων. Καὶ διὰ τούτων τὴν πολλὴν αὐτῶν ἀναισθησίαν διδάσκει, (ὅτι ὁρ)ῶντες τὸ ἀκερδὲς προσκυνοῦσιν ὡς εὐεργέτας. Συναχθήτωσαν πάντες καὶ στησάτωσαν (ἅμα, ἐν)τραπήτωσαν καὶ αἰσχυνθήτωσαν ἅμα· τέκτονες γάρ εἰσιν ἀπὸ ἀνθρώπων. Οἱ τῶν καλουμένων [θεῶν] δημιουργοὶ ἄνθρωποί εἰσι τὴν αὐτὴν φύσιν τοῖς προσκυνοῦσιν ἔχοντες, καὶ ὁ κατασκευά[σα]ς τοῦτο ὡς θεῷ προσκυνεῖ ἄνθρωπος. 12 Ὅτι ὤξυνε τέκτων σίδηρον σκεπάρνῳ, εἰργάσατο αὐτὸ (ἐν ἄνθραξι) καὶ ἐν τερέτρῳ ἐρρύθμισεν αὐτὸ καὶ ἔστησεν αὐτὸ καὶ εἰργάσατο [αὐτὸ] ἐν τῷ βραχίονι τῆς ἰσχύος (αὐτοῦ) καὶ πεινάσει καὶ ἀσθενήσει καὶ διψήσει καὶ οὐ μὴ πίῃ ὕδωρ. Ἔδειξεν ἐξ ἐράνου συ(νισταμένους) τοὺς καλουμένους θεούς· δεῖται γὰρ ὁ τούτων δημιουργὸς χαλκέως μὲν εἰς τὴν τῶν 155 α ὀργάνων κατασκευήν, θηγάνης δὲ ὥστε ταῦτα ὀξύνειν· δεῖται δὲ καὶ ἀνθράκων ὁ χαλκοτύπος καὶ τῆς τοῦ πυρὸς συνεργίας· χρῄζει δὲ καὶ τροφῆς καὶ πόσεως ὁ ταῦτα τεκταινόμενος· ἐκ δὲ τούτων ἁπάντων κατασκευάζεται ὁ προσκυνούμενος ὑπὸ τῶν ἀνοήτων θεός. Ταῦτα καὶ διὰ τῶν ἑξῆς κωμῳδεῖ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ξύ(λον) γάρ φησιν ἐκλεξάμενος τέκτων πρῶτον μὲν ὑποβάλλει μέτρῳ τὸν καλούμενον θεόνὁ δὲ ὄντως θεὸς οὐ περιγράφεται μέτρῳ, εἶτα τῆς τέχνης ὀργάνῳ διαμορφοῖἴδιον δὲ θεοῦ τὸ ἀνείδεόν τε καὶ ἀσχημάτιστον. 13 Καὶ ἐποίησεν αὐτὸ ὡς μορφὴν ἀνδρὸς καὶ ὡς ὡραιότητα ἀνθρώπου στῆσαι αὐτὸ ἐν οἴκῳ. Μιμεῖται δὲ οὐ θείους φησὶν ἀλλ’ ἀνθρωπείους χαρακτῆρας καὶ ἀνθρωπείαν ἐκτυπῶν εἰκόνα ὡς θεὸν προσκυνεῖ τὴν ἰδίαν εἰκόνα. Εἶτα διδάσκει ὡς τοὺς δρυμοὺς καὶ τὰ ἐν τοῖς ὄρεσιν ἄλση δέδωκεν ὁ δημιουργὸς τοῖς ἀνθρώποις ὥστε χορηγεῖν τῷ [πυρὶ] τροφὴν καὶ τὰς χρείας ἐντεῦθεν πορίζειν τῷ σώματι, οἱ δὲ λαβόντες πρῖνον ἢ δρῦν ἢ πίτυν ἅπ[ερ] ἐφύτευσε μὲν ὁ τῶν ὅλων θεὸς τῇ δὲ τοῦ ὑετοῦ χορηγίᾳ διέθρεψεν ἵν’ ἀφθόνως οἱ ἄνθρωποι τῶν σωματικῶν ἀπολαύσωσιν ἀγαθῶν, θεοὺς ἐντεῦθεν δημιουργοῦσιν. Καὶ τὴν τῆς ἀνοίας διδάσκων ὑπερβολὴν ἐπήγαγεν· 15 Καὶ λαβὼν ἀπ’ αὐτοῦ καύσας ἐθερμάνθη· καὶ καύσαντες ἔπεψαν ἄρτους ἐπ’ αὐτοῖς, τὸ δὲ λοιπὸν εἰργάσαντο καὶ ἐποίησαν θεοὺς καὶ προσκυνοῦσιν αὐτο(ῖς).
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐποίησεν αὐτὸ γλυπτὸν καὶ προσπίπτει αὐτό, 16 οὗ τὸ ἥμισυ αὐτοῦ κατέκαυσεν ἐν πυρί, καὶ ἐπ(ὶ τοῦ) ἡμίσους κρέα ὀπτήσας ἔφαγε καὶ ἐνεπλήσθη καὶ θερμανθεὶς εἶπεν· Ἡδύ μοι, ὅτι ἐθερμάν(θην καὶ εἶδον) πῦρ. 17 Τὸ δὲ λοιπὸν αὐτοῦ ἐποίησεν εἰς γλυπτὸν θεὸν καὶ προσπίπτει αὐτὸ καὶ προσεύχεται α(ὐτῷ λέγων)· Ἐξελοῦ με, ὅτι θεός μου εἶ σύ. Εἰ θεός φησίν ἐστιν, ὅλον ἔστω τὸ ξύλον θεός. Τί δήποτε τὰ περιττ[ὰ τοῦ] ξύλου κατακαίεις καὶ διὰ τοῦ πυρὸς πορίζεις τροφήν, νῦν μὲν ἄρτους πέπτων νῦν δὲ κρέ[α ἕψων] καὶ ὀπτῶν καὶ κατὰ ταὐτὸν ἐσθίων τε καὶ θαλπόμενος καὶ φωτὸς ἀπολαύων; Οὐ συγγενῆ τῷ πρ[ος]κυνουμένῳ τὰ τῷ πυρὶ προσφερόμενα; Πῶς οὖν τὸ μὲν καταφρονεῖς τὸ δὲ προσκυνεῖς; [Διὰ τοῦ]το εἰκότως ἐπήγαγεν· 18 Οὐκ ἔγνωσαν τοῦ φρονῆσαι, ὅτι ἠμαυρώθησαν τοῦ βλέπειν τοῖς ὀφ(θαλμοῖς) αὐτῶν καὶ τοῦ νοῆσαι τῇ καρδίᾳ αὐτῶν. Τὸ τῆς ψυχῆς αὐτῶν διὰ τούτων δεδήλωκε σκότος· τοῦ[το γὰρ] αὐτοῖς ἐπικείμενον οὐκ εἴα ἐπιγνῶναι τῶν γιγνομένων τὴν φύσιν. Εἰς μείζονα δὲ τῆς παρα[δο]ξίας αὐτῶν ἔλεγχον πάλιν τὰ αὐτὰ λέγει καὶ τὸ τελευταῖον ἐπάγει·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
20 Γνῶθι ὅτι σποδὸς (ἡ καρδία) αὐτῶν καὶ πλανῶνται καὶ οὐδεὶς δύναται ἐξελέσθαι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ. Ἐκράτησε γὰρ αὐτ[οὺς] ἡ ἄνοια, καὶ τὸ λογικὸν διαφθείραντες τῇ ἀλογίᾳ δουλεύουσιν. Διὰ τοῦτο δώσω τὸ πνεῦμά [μου] ἐπ[ὶ τὸ σπ]έρμα σου, ἵνα ἐκ τῆς πλάνης ἐλευθερωθῶσιν· οὐδὲ γὰρ ἄλλως αὐτοὺς οἷόν τε κατ[αμαθεῖν] τὴν ἀλήθειαν. Ἴδετε, οὐκ ἐρεῖτε ὅτι ψεῦδος ἐν τῇ δεξιᾷ μου; Τοῦτο οἱ Λοιποὶ τοῖς ἄνω ς[υνάπτουσιν]· «Ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐξελέσθαι τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν οὐδὲ ἐρεῖ· Μὴ ψεῦδος ἐν τῇ δεξιᾷ μου;» [Περὶ δὲ] τῶν πεπλανημένων εἶπεν ὅτι οὐ συνορῶσιν ὃ κατέχουσι ψεῦδος. Καὶ κατὰ τοὺς Ἑβδομήκοντα δὲ [τοῦτο ἐκ προ]σώπου τοῦ θεοῦ λαμβανόμενον οὕτω νοητέον· Μὴ τοιαῦτά φησίν ἐστι τὰ ἐμὰ οἷα τ[ὰ τῆς θηγ]άνης; Μὴ ἄνθρωπός με κατεσκεύασε; Μὴ εἴδωλον; Μὴ ἐκ λίθων ἢ ξύλων ἢ χρυσοῦ ἢ [ἀργύρου] κατεσκεύασμαι; 21 Μνήσθητι ταῦτα Ἰακὼβ καὶ Ἰσραήλ, ὅτι παῖς μου εἶ σύ, ἔπλασά σε παῖ(δά μου), ἐμὸς εἶ σύ· καὶ σὺ Ἰσραὴλ μὴ ἐπιλανθάνου μου. Βλέπε τὴν διαφορὰν τοῦ ὄντος καὶ τῶν [εἰδώλων], βλέπε τὴν ἐκείνων ἀσθένειαν καὶ τὴν ἐμὴν δύναμιν, τὰς παντοδαπάς μου εὐεργεσί[ας] κατάμαθε, μὴ ἐπιλάθῃ ὧν ἀπέλαυσας ἀγαθῶν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
22 Ἰδοὺ γὰρ ἀπήλειψα ὡς νεφέλην τὰς ἀνομ(ίας σου) καὶ ὡς γνόφον τὰς ἁμαρτίας σου. Ἐπιστράφηθι ἐπ’ ἐμέ, καὶ λυτρώσομαί σε. Συνεχώρησε μὲν α(ὐτοῖς τὰ) πλημμελήματα, ἡνίκα τῆς Βαβυλωνίων δουλείας ἀπήλλαξεν· κυρίως δὲ καὶ ἀληθῶς (μετὰ τὴν) ἐνανθρώπησιν τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων τὰς ἀνομίας ἀπήλειψε καὶ τὸν τῶν ἁμαρτ(ημάτων 155 β ἐς)κέδασε γνόφον καὶ τὴν αἰώνιον ζωὴν ἐχορήγησεν. Ἡμεῖς δὲ τὴν τῶν εὐεργεσιῶν ἄσβεστον δι[α]φυλάξωμεν μνήμην καὶ βίῳ καθαρῷ τὸν εὐεργέτην ἀμειβόμενοι προσμείνωμεν τῶν ἐλ[πιζ]ομένων ἀγαθῶν τὴν ἀπόλαυσιν, ὧν ἡμᾶς τυχεῖν γένοιτο χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν [Ἰησο]ῦ Χριστοῦ, μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ δόξα σὺν τῷ παναγίῳ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Volume XIVΤΟΜΟΣ ΙΔ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΤΟΜΟΣ ΙΔ 23 Εὐφράνθητε οὐρανοὶ καὶ ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, ὅτι ἠλέησεν ὁ θεὸς τὸν Ἰσραήλ· σαλπίσατε θεμέλια τῆς γῆς, βοήσατε τὰ ὄρη εὐφροσύνην, οἱ βουνοὶ καὶ πάντα τὰ ξύλα τὰ ἐν αὐτοῖς, ὅτι ἐλυτρώσατο ὁ θεὸς τὸν Ἰακὼβ [καὶ] Ἰσραὴλ δοξασθήσεται.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Προσωποποιίᾳ πάλιν ὁ προφητικὸς ἐχρήσατο λόγος καὶ ὥσπερ, ἡνίκα κατηγόρει τοῦ Ἰσραήλ, τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν εἰς μαρτυρίαν ἐκάλεσεν, οὕτως [πά]λιν τὰ ἀγαθὰ προμηνύων τὴν κτίσιν εἰς κοινωνίαν τῆς εὐφροσύνης καλεῖ, οὐκ ἐπειδὴ ἔμψυχα [τα]ῦτα, ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἀθυμούντων ἡμῶν σκυθρωπὰ δοκεῖ φαίνεσθαι καὶ γεγηθότων εἰκότως φαιδρότερα, οὐκ αὐτὰ μεταβαλλόμενα ἀλλ’ ἡμῖν οὕτω φαινόμενα. Εἰ δέ τις καὶ τὰς ἐπουρανίους δυνάμεις (διὰ) τῶν οὐρανῶν νοεῖν βούλοιτο καὶ θεμέλια τῆς γῆς τοὺς ἁγίους προφήτας ὡς αὐτοὺς ταύτην (ἐρ)είδοντας, οὐκ ἂν ἁμάρτοι τῆς ἀληθείας· καὶ γὰρ ὁ κύριος ἔφη· «Χαρὰ γίνεται τοῖς ἀγγέλοις ἐφ’ ἑνὶ ἁ(μ)αρτωλῷ μετανοοῦντι.» Οὕτω καὶ τὰ ὄρη καὶ οἱ βουνοὶ καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς νοηθήσεται ξύλα· μετὰ γὰρ [τὴν] ἐπάνοδον τοῦ Ἰσραὴλ γεωργούμενα ἐτεθήλει καὶ εὐφροσύνην τοῖς ὄρεσι προὐξένει. 24 Οὕτως λέγει (κύριος ὁ) λυτρούμενός σε καὶ ὁ πλάσας σε ἐκ κοιλίας. Τρία κατὰ ταὐτὸν ὁ λόγος ἐδίδαξεν· ὅτι καὶ (δημι)ουργός ἐστι καὶ δεσπότης καὶ κηδεμών. Τὸ μὲν γὰρ κύριος τὴν δεσποτείαν δηλοῖ, τὴν δὲ κηδεμονίαν (ἡ λύτρ)ωσις, τὴν δὲ δημιουργίαν ἡ πλάσις. Ἐγὼ κύριος ὁ συντελῶν ταῦτα πάντα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐγώ σοι καὶ τὰ σκυθρ[ωπὰ] ἐπήγαγον καὶ τὰ θυμήρη προσοίσω. Εἶτα δείκνυσιν ἀπὸ τῶν ἤδη γεγενημένων τὸ δυνατόν· (Ἐξέτ)εινα τὸν οὐρανὸν μόνος καὶ ἐστερέωσα τὴν γῆν. Ἱκανὰ καὶ ταῦτα διελέγξαι τὴν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου παρα- (πληξί)αν· Τίς γὰρ ὁ μόνος ταῦτα δημιουργήσας; Ὁ πατήρ; οὐκοῦν οὐ δημιουργὸς ὁ υἱός· Ἀλλ’ ὁ υἱός; (οὐκ)οῦν οὐ δημιουργὸς ὁ πατήρ· εἰ δὲ πατὴρ καὶ υἱός, πῶς τὸ μόνος νοήσωμεν; ἦ δηλονότι τὴν μίαν τῆς (τριάδ)ος θεότητα. Ἀλλὰ ταῦτα καὶ ἐν ἑτέροις ἡμῖν ἱκανῶς ἀποδέδεικται· τῆς ἑρμηνείας τοίνυν [ἐχώμ]εθα. Τίς ἕτερος 25 διασκεδάσει; Ἐμοῦ φησι βουλομένου τι πρᾶξαι τίς ἀντιπράξει; Τίς ἀν[τιστῆ]ναι τολμήσει; Διασκεδάσω σημεῖα ἐγγαστριμύθων καὶ μαντείας ἀπὸ καρδίας. Τὰ μὲν γὰρ (ἐμὰ) οὐδεὶς διασκεδάσαι δυνήσεται, ἐμοὶ δὲ ῥᾴδιον κατασβέσαι τὴν πλάνην. Ἀποστρέφων (φρ)ονίμους εἰς τὰ ὀπίσω καὶ τὴν βουλὴν αὐτῶν μωραίνων. Οὐ μόνον δὲ τοὺς τὰ [ἐσόμενα μαντευο]μένους ψευδομένους δείξω, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ σοφίᾳ βρενθυομένων τὴν [ἀφροσύν]ην ἐλέγξω. Τοῦτο καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος ἔφη· «Οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου;» 26 Καὶ ἱστῶν (ῥήματ)α παιδὸς αὐτοῦ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Αὐτὸν τὸν προφήτην τὸν τοῖσδε τοῖς λόγοις αὐτοῦ διακονοῦντα ἐνταῦθα (προσηγό)ρευσε παῖδα. Καὶ τὴν βουλὴν τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ ἀληθεύων. Οὐ μόνον δέ φησι τούτου [ἀλλὰ καὶ τῶ]ν ἄλλων, ὅσοι τοὺς θείους διαπορθμεύουσι λόγους. Τοῦτο δὲ ἐνταῦθα οὐχ ἁπλῶς εἴρηκεν [ἀλλ’ εἰς τὴν] τῶν ῥηθησομένων βεβαίωσιν· προθεσπίζει γὰρ ἐν τοῖς ἑξῆς τοῦ τε Κύρου τοῦ πρώτου [Περσῶν] βασιλεύσαντος [τὴν] βασιλείαν καὶ τοῦ λαοῦ τὴν ἐπάνοδον καὶ τὴν τῆς Ἱερουσαλὴμ οἰκο[δομία]ν καὶ τὴν τῆς Βαβυλῶνος πανωλεθρίαν. Διὰ τοῦτο προλαβὼν ἔφη· Ἱστῶν ῥήματα (παιδὸς) αὐτοῦ. Ὁ λέγων τῇ Ἱερουσαλήμ· Κατοικηθήσῃ, καὶ ταῖς πόλεσι τῆς Ἰουδαίας· Οἰκοδομηθήσεσθε, (καὶ τὰ ἔρη)μα αὐτῆς ἀναστήσω. Ἔδειξεν ὁ λόγος τὸ παντοδύναμον τοῦ ποιητοῦ· Λέγω γάρ φησι μόνον, (καὶ γίνεται ὃ) βεβούλευμαι· λόγῳ γὰρ καὶ τὴν κτίσιν παρήγαγον. 27 Ὁ λέγων τῇ ἀβύσσῳ· Ἐρημωθήσῃ, καὶ (τοὺς ποταμού)ς σου ξηρανῶ. Ἄβυσσον ἐνταῦθα τὴν Βαβυλῶνα ὠνόμασε, ποταμοὺς δὲ 156 α αὐτῆς τῶν οἰκητόρων τὰ πλήθη, οὓς δίκην ποταμῶν ὑποδεχομένη τῆς θαλάττης ἐμιμεῖτο τὰ κύ(ματα). 28 Ὁ λέγων Κύρῳ φρονεῖν καὶ πάντα τὰ θελήματά μου ποιεῖσθαι.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐγώ φησι τὸν Κῦρον παρασκευάσω το[ῦ σω]φρονεῖν καὶ τὸ ἐμὸν πληροῦν βούλημα. Καὶ δεικνὺς ποῖον βούλημα, ἐπήγαγεν· Ὁ λέγων Ἱερουσαλήμ· Οἰκοδομ(ηθήσῃ), καὶ τὸν οἶκον τὸν ἅγιόν μου θεμελιώσω. 45 1 Οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς τῷ χριστῷ μου Κύρῳ. Χριστοὺς ἡ θεία γραφὴ πρ(οσα)γορεύει οὐ μόνον τοὺς χριομένους ἀλλὰ καὶ τοὺς εἴς τινα χρείαν ὑπὸ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἀφοριζομένους. (Οὕ)τω καὶ τῶν πρὸ τοῦ νόμου πατέρων μνημονεύσας ἔφη· «Μὴ ἅπτεσθε τῶν χριστῶν μου.» Ἐνταῦθα μέντοι τὸν (Κῦρον) χριστὸν ὠνόμασε διδάσκων ὡς αὐτὸς αὐτὸν ἐχειροτόνησε βασιλέα ὥστε καὶ τὴν Βαβυλων(ίων) δυναστείαν καταλῦσαι καὶ τὴν τῶν Ἰουδαίων αἰχμαλωσίαν λῦσαι καὶ τὸν θεῖον οἰκοδομῆσαι νεώ(ν. Οὗ) ἐκράτησα τῆς δεξιᾶς, ἐπακοῦσαι ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἔθνη, καὶ ἰσχὺν βασιλέων διαρρήξω, ἀνοί(ξω) ἔμπροσθεν αὐτοῦ θύρας, καὶ πόλεις οὐ συγκλεισθήσονται· 2 ἐγὼ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πορεύσομαι καὶ ὄρη ὁμαλιῶ, πύλας χαλκᾶς συντρίψω καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνθλάσω.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Διὰ πάντων τῶν εἰρημένων ἐδίδαξεν ὡς καὶ προὐβάλετο βασιλέα τὸν Κῦρον καὶ ῥοπὴν αὐτῷ δέδωκεν εἰς τὴν τῆς δυναστείας κατόρθωσιν [καὶ] πεποίηκεν εὐμαρῆ τὰ φαινόμενα δύσπορα, τὸ γάρ· Ὄρη ὁμαλιῶ καὶ πύλας χαλκᾶς συντρίψω, τοῦτο σημαίν[ει]. 3 Καὶ δώσω σοι θησαυροὺς σκοτεινούς, ἀποκρύφους ἀοράτους ἀνοίξω σοι. Τουτέστι τοὺς τῶν Βαβυλωνί(ων), οὓς ὁ Ναβουχοδονόσορ καὶ οἱ λοιποὶ συναθροίσαντες ἔκρυψαν βασιλεῖς. Ἵνα γνῷς ὅτι ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς (ὁ καλῶν) τὸ ὄνομά σου. Ἄνωθεν καὶ πρὸ πολλῶν γενεῶν ἐγώ σοι τέθεικα τὴν προσηγορίαν. Καὶ διδάσκων, τίς ὁ ταῦτα [ποιήσας], ἐπήγαγεν· Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοὺς εἶναι θεοὺς ὑπελάμβανον οἱ πλανώμενοι, δείκνυσιν ἑαυτὸν δ[ιὰ τῶν] προσκυνούντων. Εἶτα διδάσκει τὴν τῆς πολλῆς προμηθείας αἰτίαν· 4 Ἕνεκεν τοῦ παιδός μου Ἰακὼβ καὶ (Ἰσραὴλ) τοῦ ἐκλεκτοῦ μου ἐγὼ ἐκάλεσά σε τῷ ὀνόματί μου καὶ προσδέξομαί σε. Τὸ ἐμόν σοί φησιν ἐπι[τεθήσεται ὄ]νομα καί, ὃ μέλλω λαμβάνειν τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἀναλαμβάνων, τούτῳ σὲ πρῶτον ὠνόμασα. [Διδάσκει] δὲ ἡμᾶς ὁ προφητικὸς λόγος σαφῶς ὡς [ἔστιν ὁ] μονογενὴς τοῦ θεοῦ λόγος ὁ ταῦτα διαλεγόμενος·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
αὐτὸς γὰρ ἐ[ξαιρέτως] ὠνομάσθη χριστός. Σὺ δὲ οὐκ ἔγνως με 5 ὅτι ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς καὶ οὐκ ἔστι πλὴν ἐμοῦ θεός. Ἐνίσχυσά σε, (καὶ οὐ)κ ᾔδεις με. Τῇ γὰρ τῶν εἰδώλων καὶ αὐτὸς ἐδούλευε πλάνῃ· καὶ παρὰ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων τὴν βασιλείαν δεξ[άμενος] καὶ τοσαύτης ἐπικουρίας τυχὼν οὐκ ἔγνω τὸν τῶν ἀγαθῶν χορηγόν, ἀλλ’ ὅμως αὐτὸν καὶ πλανώμενον τούτ[ων ἁπ]άντων ἠξίωσεν, ὑπουργὸν αὐτὸν τῆς τῶν Βαβυλωνίων τιμωρίας καὶ τῆς τοῦ Ἰσραὴλ ἐλευθερίας [χει]ροτ[ονήσας]. Ἔνια μέντοι τῶν ἀντιγράφων οὕτως εὗρον ἔχοντα· «Σὺ δὲ Ἰσραὴλ οὐκ ἔγνως με.» Ἀλλ’ οὔτε [παρὰ] τ[ῷ Ἑ]βραίῳ τὸ Ἰσραὴλ κείμενον εὗρον οὔτε παρὰ τοῖς Ἄλλοις Ἑρμηνευταῖς οὔτε παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα ἐν τῷ Ἑξαπλῷ. Καὶ μάλα εἰκότως· οὐ γὰρ τοῦ Ἰσραὴλ ἐνταῦθα τὴν ἄγνοιαν ἀλλὰ τοῦ Κύρου κατηγορεῖ. Εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν τῆς τῶν [Ἰουδαίων] ἐλευθερίας διδάσκει· 6 Ἵνα γνῶσιν οἱ ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου καὶ οἱ ἀπὸ δυσμῶν αὐτοῦ ὅτι οὐκ ἔστι (πλὴν) ἐμοῦ.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οἱ γὰρ ἀκούσαντες τὴν καινὴν ἐκείνην καὶ παράδοξον ἄφεσιν καὶ τὴν ἔντιμον ἐπά[νοδον] καὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ τὴν οἰκοδομίαν καὶ τοὺς περὶ ταύτης τοῦ Κύρου νόμους ἐμάνθανον μόνον ἀληθῶς [ὄντα θεὸν] τὸν τῶν Ἰουδαίων θεόν. Ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι. Μόνος γὰρ αὐτὸς δεσπότης. 7 Ἐγὼ ὁ ποιήσας φ(ῶς) καὶ κατασκευάσας σκότος. Φῶς ἐνταῦθα τὰ θυμήρη καλεῖ· τὴν τῆς δουλείας ἀπαλλαγὴν (καὶ τὴν ἐ)λευθερίαν καὶ τὴν ἐπάνοδον, σκότος δὲ τὰ σκυθρωπά· τὴν πολιορκίαν, τὸν ἀνδραπο(δισμόν), τὴν δουλείαν. Ἀμφότερά φησιν ἐγὼ πεποίηκα, καὶ ταῦτα κἀκεῖνα· ἐγὼ καὶ τῷ Ναβουχοδονός(ορ εἰς) τιμωρίαν ἐχρησάμην καὶ τὸν Κῦρον τῆς ἐλευθερίας ὑπουργὸν προεβαλόμην. Καὶ [ὡς καὶ] φωτός εἰμι καὶ σκότους δημιουργὸς καὶ τούτων ἑκάτερον διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων παρήγαγον χρείαν, [οὕτω] 156 β καὶ τὴν δουλείαν τοῦ Ἰσραὴλ εἰς ὠφέλειαν ἐπήγαγον καὶ τὴν ἐλευθερίαν διὰ φιλανθρωπίαν ἐδωρησάμην. (Ὁ ποι)ῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἐγὼ κύριος ὁ θεὸς ὁ ποιῶν πάντα ταῦτα. Σαφῶς ἐδίδαξε τί προσηγόρευσε σκότος καὶ φῶς· τὴν γὰρ εἰρήνην φῶς ὠνόμασε, τὰ δὲ δοκοῦντα κακὰ σκότος.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Κακὰ δὲ αὐτὰ (κέ)κληκεν οὐχ ὡς φύσει κακὰ ἀλλ’ ὡς οὕτως ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων νομιζόμενα. Εἰώθαμεν γὰρ λέγειν· Κακὴν εἶδον σήμερον ἡμέραν, οὐκ ἐπειδὴ ἡ ἡμέρα εἰς ἑτέραν τινὰ μετεβλήθη φύσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν αὐτῇ (συνέ)βη τὰ λυπηρά. Εἶτα δεικνὺς τὴν τῶν προηγορευμένων ἀλήθειαν πάλιν τὴν κτίσιν εἰς κοινωνίαν τῆς εὐ[φρο]σύνης καλεῖ· 8 Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, αἱ ἐπουράνιαι δυνάμεις αἱ τῇ τῶν ἀνθρώπων συνηδόμεναι (σωτηρ)ίᾳ. Καὶ αἱ νεφέλαι ῥανάτωσαν δικαιοσύνην. Ἀπειλῶν πρόσθεν ἔφη· «Ταῖς νεφέλαις ἐντελοῦμαι τοῦ (μὴ) βρέξαι ἐπ’ αὐτὸν ὑετόν», καὶ ἐδείξαμεν ἑρμηνεύοντες τοὺς προφήτας οὕτως ὠνομασμένους. Ἐνταῦθα [τοίν]υν τούτους ὁ λόγος παρεγγυᾷ καθάπερ τινὰ ὑετὸν τὸν περὶ τῆς δικαιοσύνης προσφέρειν λόγον. [Ἑωρά]κασι δὲ μετὰ τὴν ἐπάνοδον προφήτας Ἀγγαῖον καὶ Ζαχαρίαν καὶ Μαλαχίαν. Ἀνατειλάτω ἡ γῆ (ἔλεο)ν καὶ δικαιοσύνην ἀνατειλάτω ἅμα. Προσήκει γὰρ καὶ τοὺς τῆς τοιαύτης ἀρδείας ἀπολαύοντας προσφέρειν καρποὺς τῇ ἀρδείᾳ συμβαίνοντας· ἡ δὲ ἀρδεία τοὺς περὶ δικαιοσύνης προσέφερε λόγους· διὰ τοῦτο [αὐτοὺς κ]αρποὺς ἀπαιτεῖ δικαιοσύνης καὶ ἔλεον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Γῆν γὰρ τοὺς τὴν γῆν κατοικοῦντας ἐκάλεσεν. Ἐγώ εἰμι κύριος ὁ κτίσας σε. [Ἐγὼ γάρ] σε καὶ τὴν ἀρχὴν εἰς τὸ εἶναι παρήγαγον. 9 Ποιῶν βέλτιον κατεσκεύασά σε ὡς πηλὸν κεραμέως. Καθάπερ φησὶν [ὁ κερ]αμεὺς τὸ πήλινον σκεῦος συντριβόμενον ἀναπλάττει, οὕτως ἐγώ σε ποιήσω τῆς προτέρας ἀμεί[ν]ονα. (Μὴ ὅλ)ην τὴν ἡμέραν ὁ ἀροτριῶν ἀροτριάσει τὴν γῆν; Ἀντὶ τοῦ· οὐ διὰ παντὸς προσήκει τὴν παι(δείαν) προσφέρειν, οὐδὲ γὰρ ὁ γεωργὸς ἀεὶ τὴν γῆν ἀνατέμνει. Οὐαὶ ὁ κρινόμενος μετὰ τοῦ πλάσαντος (αὐτόν). Μὴ ἐρεῖ ὁ πηλὸς τῷ κεραμεῖ· Τί ποιεῖς; Τί οὐκ ἐργάζῃ καὶ τὸ ἔργον [οὐκ ἔχεις] εἰς χεῖρας; Μὴ ἀποκρι(θήσεται) τὸ πλάσμα πρὸς τὸν πλάσαντα αὐτό; Ἐπειδὴ γὰρ καὶ τηνικαῦτα ἦσαν πολλοὶ καὶ νῦν δὲ ὡς[αύτω]ς εἰσὶ τὴν θείαν περιεργαζόμενοι πρόνοιαν καὶ πολυπραγμονεῖν πειρώμενοι διὰ τί πόλεμοι [γίγνο]νται διὰ τί γῆς ἀκαρπίαι διὰ τί θάνατοι ἄωροι καὶ ὅσα τοιαῦτα, εἰκότως πρῶτον μὲν [ἐθρήνη]σε τοὺς εὐθύνας ἀπαιτοῦντας τῶν ὅλων τὸν ποιητήν, εἶτα τῇ εἰκόνι τοῦ πηλοῦ καὶ [τοῦ] κεραμέως ἱκανῶς αὐτοὺς ἐπεστόμισεν·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ὥσπερ γὰρ ὁ πηλὸς τὸν πηλουργὸν ἀργίας καὶ ἐργασίας [εὐθύν]ας οὐκ ἀπαιτεῖ, οὕτως οὐδὲ ὑμᾶς προσήκει τὰ θεῖα περιεργάζεσθαι· ὅπερ γὰρ πηλός, τοῦ[το ὑ]μεῖς· ἐγὼ δὲ [πρὸς τὸν] κεραμέα πλείστην ὅσην ἔχω διαφοράν· ὁ μὲν γὰρ κεραμεύς, εἰ καὶ ποιητής ἐστι τοῦ [πηλίνου σκεύους, ἀλλ’ αὐτὸς πρωτο]γενὴς τοῦ πηλοῦ· ἐγὼ δὲ ἄκτιστον ἔχω τὴν φύσιν. Ἀλλ’ ὅμως ὁ μὲν πηλὸς οὐ φθέγγεται, ἀλ[λ’ ἀνέχε]ται τὴν διάπλασιν ἣν ἂν ὁ κεραμεὺς ἐπιθεῖναι θελήσῃ· ὑμεῖς δὲ τῆς ἐμῆς προνοίας κατα[φρονεῖτε]. 10 Οὐαὶ ὁ λέγων τῷ πατρί· Τί γεννήσεις; καὶ τῇ μητρί· Τί ὠδίνεις; Εἰς ἑτέραν πάλιν εἰκόνα μετέβα[λε τὸν λόγον, τῆς βλ]ασφημίας δεικνὺς τὴν ὑπερβολήν. Εἰ γὰρ ὁ τοῖς πατράσιν ἀντιλέγων παράνομός [ἐστι], ποία[ς τεύξεται τι]μωρίας ὁ κατὰ τοῦ ποιητοῦ τὴν γλῶτταν κινῶν; 11 Ὅτι οὕτως λέγει κύριος ὁ θεὸς ὁ ἅγιος τοῦ (Ἰσραήλ, ὁ) πλάσας αὐτόν, ὁ ποιήσας τὰ ἐπερχόμενα. Ἔδειξεν αὐτὸν πλάστην καὶ δημιουργόν, τοὺς ἀχαρί[στους ἐντρέ]πων. Διδάσκει δὲ ὡς καὶ αὐτὸς ἄνωθεν προώρισε τὴν ἐσομένην τῶν αἰχμαλώτων ἐλευθερίαν· [τοῦτο] γὰρ δηλοῖ τό· Ὁ ποιήσας τὰ ἐπερχόμενα.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ἐρωτήσατέ με περὶ τῶν υἱῶν μου καὶ τῶν θυγατέρων μου, καὶ (περὶ τῶ)ν ἔργων τῶν χειρῶν μου ἐντείλασθέ με. Κατ’ εἰρωνείαν ταῦτα τέθεικεν. Ἐπειδή φησι περιεργάζε[σθέ μου] τὴν πρόνοιαν, δότε μοι βουλήν, εἰσενέγκατε εἰσήγησιν περὶ τῆς τοῦ λαοῦ μου ἐλευθερίας. [Υἱοὺς δὲ] καὶ θυγατέρας τὸν Ἰσραὴλ ὠνόμασεν. Εἶτα διὰ τῆς κτίσεως τὴν οἰκείαν δείκνυσι σοφίαν καὶ [δύναμιν]· 12 Ἐγὼ ἐποίησα γῆν καὶ ἄνθρωπον ἐπ’ αὐτῆς, ἐγὼ τῇ χειρί μου ἐστερέωσα τὸν οὐρανόν, ἐγὼ 157 α πᾶσι τοῖς ἄστροις ἐνετειλάμην φαίνειν. Ἴδετε τῶν ὁρωμένων τὸ κάλλος, τὴν θέσιν, τὴν τάξιν, τὴν π(οι)κιλίαν· ἐγὼ τούτων ἁπάντων δημιουργός. Τὴν δὲ χεῖρα θεοπρεπῶς νοήσωμεν μὴ σωματικὸν μόριον ἀλλὰ τὴν θείαν ἐνέργειαν. 13 Ἐγὼ ἤγειρα αὐτὸν μετὰ δικαιοσύνης βασιλέα, καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ εὐθεῖαι· οὗτος οἰκοδομήσει τὴν πόλιν μου καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοῦ μου ἐπιστρέψει οὐ μετὰ λύτρων οὐδὲ μετὰ δώρων, εἶπε κύριος Σαβαώθ. Ταῦτα οἱ Τρεῖς οὕτως ἡρμήνευσαν· «Ἐγὼ ἐξήγειρα αὐτὸν ἐν δικαιοσύνῃ καὶ πάσας τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ εὐθυνῶ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
αὐτὸς οἰκοδομήσει τὴν πόλιν μου καὶ τὴν ἀποίκησίν μου ἐκπέμψει οὐκ ἐν ἀλλάγματι οὐδὲ ἐν δώροις, λέγει κύριος τῶν δυνάμεων.» Περὶ τοῦ Κύρου καὶ ταῦτα ἔφη. Καὶ ἀκριβέστερον ἠκολούθησαν οἱ Τρεῖς τῇ τοῦ Ἑβραίου διανοίᾳ ὅτι· Τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ εὐθυνῶ, τουτέστι· Πολλὴν αὐτῷ παρέξω εἰς κατόρθωσιν εὐκολίαν. Οὐ γὰρ τοῦ Κύρου πᾶσαι αἱ ὁδοὶ εὐθεῖαι, ἀλλ’ [αὐτὸς] ὁ θεὸς ῥᾳδίαν αὐτῷ τὴν κατὰ τῶν πολεμίων ἐποίησε νίκην· ἔμελλε γὰρ τῷ λαῷ τὴν ἐλευθερίαν παρέξ[ειν] οὐ λύτρα τινὰ κομιζόμενος ἀλλὰ προῖκα ταύτην δωρούμενος. Οὕτω προθεσπίσας τοῦ Κύρου τὴν βασιλείαν καὶ τοῦ λαοῦ τὴν ἐπάνοδον καὶ τὴν τῆς πόλεως οἰκοδομίαν προλέγει καὶ τὴν ἐσομένην μετὰ τὴν ἐπάν[οδον] τῆς πόλεως εὐκληρίαν καὶ τῶν ἐθνῶν τὴν ἐπιστροφὴν καὶ τὴν Αἰγυπτίων καὶ Αἰθιόπων ἐπὶ τὸ κρεῖττον μεταβολὴν καὶ τῆς τοῦ μονογενοῦς θεολογίας τὴν γνῶσιν· 14 Οὕτως λέγει κύριος Σαβαώθ· Ἐκοπίασεν Αἴγυπτος καὶ ἐμπορία Αἰθιόπων καὶ οἱ Σαβαὶ̈μ ἄνδρες ὑψηλοὶ ἐπὶ σὲ διαβήσονται καὶ σοὶ ἔσονται δοῦλοι. Δει[ξάτωσαν] Ἰουδαῖοι Αἰγυπτίους καὶ Αἰθίοπας καὶ τοὺς Σαβαὶ̈μ καλουμένους δούλους αὐτῶν πώποτε γεγενη[μέ]νους καὶ ὑπηκόους.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰ δὲ ταύτης ἀποροῦσι τῆς ἀποδείξεως οὐδεμία γὰρ ἱστορία τοῦτο διδάσκει, [ὁμο]λογοῦσι δὲ ἀληθῆ εἶναι τὴν προφητείαν, τὸν ἀληθῆ δεξάσθωσαν λόγον καὶ λαβέτωσαν τοὺς ὀφθαλ[μοὺς] τῶν λεγομένων μάρτυρας. Ὁρῶσι γὰρ ὑπ’ Αἰγυπτίων καὶ Αἰθιόπων καὶ πάντων ἀνθρώπων τὸν ἐξ αὐτῶν κ[ατὰ] σάρκα βλαστήσαντα προσκυνούμενον κύριον. Οὐ γὰρ μόνον τοῦτό ἐστιν ὅπερ ἐξ αὐτῶν ἔλαβεν, ἀλλὰ [καὶ τῶν] ἁπάντων ποιητής ἐστι καὶ θεός. Τοῦτο γὰρ τὰ ἑξῆς ἡμᾶς διδάσκει σαφῶς· Ὀπίσω σου ἀκολουθήσου(σι) δεδεμένοι χειροπέδαις καὶ διαβήσονται πρός σε καὶ προσκυνήσουσί σοι καὶ ἐν σοὶ προσεύξοντ(αι), ὅτι ἐν σοὶ θεός ἐστι καὶ οὐκ ἔστι θεὸς πλὴν σοῦ. Ὁράτωσαν Ἰουδαῖοι δυάδα προσώπων κηρυττομένην ἐν [ἑνί· ἔστι] γὰρ ἐν σοὶ θεὸς καὶ σὺ θεὸς καὶ οὐκ ἔστι θεὸς πλὴν σοῦ. Ἐλέγχει δὲ ταῦτα καὶ τὴν Ἀρείου καὶ Εὐνομίου μανί[αν]· εἰ γὰρ οὐκ ἔστι πλὴν αὐτοῦ, ὁ ἐν αὐτῷ θεὸς πῶς ἂν εἴη θεός; Ὁ δὲ προφητικὸς διδάσκει λόγος· Ὅτι ἐν ς(οὶ) θεός ἐστι καὶ οὐκ ἔστι θεὸς πλὴν σοῦ. Δῆλον τοίνυν ὡς καὶ ἡ προφητεία τὴν μίαν κηρύττει θεότητα [καὶ] ἀτεχνῶς [ἔοι]κε τῇ τῶν εὐαγγελίων διδασκαλίᾳ. Καὶ γὰρ ἐν ἐκείνοις ὁ κύριος ἔφη·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
«Ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ (ὁ πατὴρ) ἐν ἐ(μοί), καὶ ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν, καὶ ὁ πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα.» [Ἤλεγ]ξε τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος καὶ Ἰουδαίους εἰς ἓν πρόσωπον τὴν θεότητα περιγράφοντας καὶ Ἄ[ρειον] καὶ Εὐνόμιον ἑτέραν φύσιν θεότητος εἰσαγαγεῖν ἐπιχειροῦντας. Καὶ τὰ ἐπαγόμενα δὲ τὴν μίαν κ[η]ρύττει θεότητα· 15 Σὺ γὰρ εἶ θεός, καὶ οὐκ ᾔδειμεν, ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, σωτήρ. Ταῦτά φησιν ἐροῦσιν οἱ προσκυνο[ῦντες] Αἰγύπτιοι καὶ Αἰθίοπες καὶ οἱ Σαβαί̈μ. Εἰσάγει δὲ διὰ τούτων ὁ λόγος ἀλλόφυλα ἔθνη λέγον[τα] ὅτι μέχρι τοῦ νῦν ἐπλανώμεθα καὶ οὐκ ἔγνωμέν σε τὸν ὄντως θεόν, τὸν ἀεὶ τοῦ Ἰσραὴλ σωτῆρα γενόμ[ενον]. Ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἅπαντες ἔμελλον πιστεύειν τῷ σωτηρίῳ κηρύγματι, προλέγει καὶ περὶ τῶν ἀπιστ[ούντων]· 16 Αἰσχυνθήσονται καὶ ἐντραπήσονται πάντες οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ καὶ πορεύσονται ἐν αἰσχ(ύνῃ). Καὶ μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ τὰ πράγματα· καὶ γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων καὶ οἱ ἐξ ἐθνῶν ἀπιστήσαντες [αἰσχύ]νην ἔχουσι τῆς ἀπιστίας καρπόν. Ἐγκαινίζεσθε πρός με νῆσοι. Πάλιν τὰ ἔθνη καλεῖ·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
ἐπει[δὴ] γὰρ τοὺς τὴν ἤπειρον οἰκοῦντας ἔδειξε προσκυνοῦντας, καὶ τοῖς νησιώταις εἰκότως ὑπισχνεῖται τὴν νεουργίαν. Δωρεῖται δὲ ταύτην τοῖς ἀνθρώποις τὸ πανάγιον βάπτισμα. 17 Ἰσραὴλ σῴζεται (ὑπὸ κυρίου) 157 β σωτηρίαν αἰώνιον, οὐκ αἰσχυνθήσονται οὐδὲ μὴ ἐντραπῶσιν ἕως τοῦ αἰῶνος. Εἰπάτωσαν Ἰουδαῖοι, πῶς αὐτοῖς οὗτος ὁ λόγος ἁρμόττει. Ὅτι γὰρ εἰς πᾶσάν εἰσι διεσπαρμένοι τὴν οἰκουμένην καὶ δουλεύουσι Ῥωμαίοις, οὐκ ἂν ἀρνηθεῖεν κἂν λίαν ὄντες ἀναίσχυντοι. Δῆλον τοίνυν ὡς τῶν εὐσεβῶν ὁ σύλλογος ὁ ἐξ ἐκείνων κεκλημένος, οἷος ἦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος καὶ πρὸ τούτου ὁ τῶν ἀποστόλων χορὸς καὶ οἱ ἑβδομήκοντα μαθηταὶ καὶ οἱ ἑκατὸν εἴκοσιν, ὧν συνειλεγμένων ὁ μακάριος ἐδημηγόρησε Πέτρος, καὶ οἱ πεντακόσιοι, οἷς κατὰ ταὐτὸν ὁ κύριος μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὤφθη, καὶ οἱ τρισχίλιοι καὶ αἱ πολλαὶ μυριάδες καὶ οἱ ἐν ἁπάσῃ πόλει ζωγρηθέντες ὑπὸ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων, Ἰσραὴλ χρηματίζουσιν· οὗτοι γὰρ ἀληθῶς τῆς αἰωνίου σωτηρίας ἀπήλαυσαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
18 Οὕτως λέγει κύριος ὁ ποιήσας τὸν οὐρανόν, οὗτος ὁ θεὸς ὁ καταδείξας τὴν γῆν καὶ ποιήσας αὐτήν, αὐτὸς διώρισεν αὐτήν, οὐκ εἰς κενὸν ἐποίησεν αὐτήν, ἀλλὰ κατοικεῖσθαι ἔπλασεν αὐτήν. Συνεχῶς ἐντρέπει τοὺς ἀντιλέγοντας, ποιητὴν ἑαυτὸν τῶν ἁπάντων δεικνύς. Καὶ διδάσκει κατὰ ταὐτόν, ὡς ἄνωθεν αὐτῷ προώριστο τῶν ἀνθρώπων ἡ σωτηρία· οὐ γὰρ εἰς κενὸν ἐποίησε τὴν γῆν, ἀλλ’ ἠνέσχετο τῆς τῶν ἀνθρώπων ἀσεβείας, τὴν μεταβολὴν προθέμενος. Ἐγώ εἰμι κύριος, καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι. Καὶ μὴν καὶ ὁ υἱὸς κύριος· «Εἶπε» γάρ φησιν «ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου» καί· «Ἔβρεξε κύριος παρὰ κυρίου.» Ἀλλὰ μία [ἡ κ]υριότης ὥσπερ μία ἡ θεότης. Καὶ ταῦτα τοίνυν διελέγχει τῶν αἱρετικῶν τὴν μανίαν. 19 Οὐκ ἐν κρυφῇ (λε)λάληκα οὐδὲ ἐν τόπῳ γῆς σκοτεινῷ. Ταῦτα εἴρηκε τῶν εἰδώλων κωμῳδῶν τὴν ἀπάτην. Μαγγανείαις [γάρ τ]ισιν οἱ ἐκείνων κεχρημένοι θεραπευταὶ καὶ τὸν ζόφον ἐπίκουρον τῆς πλάνης λαμβάνοντες ἐξ ἀδύτων [τιν]ῶν καὶ σκοτεινῶν χωρίων ἐλάλουν ὅπερ ἐβούλοντο καὶ τοὺς ἀκούοντας ἐφενάκιζον, τὰ εἴδωλα [ταύ]την ἀφιέναι λέγοντες τὴν φωνήν. Ἐγὼ δέ φησι καὶ νομοθετῶν καὶ προθεσπίζων ἀναφανδὸν τοῦτο [εἴρηκα].
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Οὐκ εἶπον τῷ οἴκῳ Ἰακώβ· Μάταιον ζητήσατε. Ἀλλὰ πᾶν τοὐναντίον παντελῶς ἀπηγόρευσα τοῦτο. [Ἐγὼ γ]ὰρ νομοθετῶν εἶπον· «Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον.» Ἐγώ εἰμι κύριος ὁ λαλῶν δικαιοσύνην καὶ ἀναγγέλλων ἀ(λήθει)αν. Οὐδὲν ἄδικον, οὐδὲν ψευδὲς παρ’ ἐμοί· πάντα ἀληθῆ, πάντα δικαιοσύνῃ κοσμούμενα. 20 Συνάχθητε καὶ (ἥκετε), βουλεύσασθε ἅμα οἱ σῳζόμενοι ἀπὸ τῶν ἐθνῶν. Οὐκ ἔγνωσαν οἱ αἴροντες τὸ ξύλον γλύμματα αὐτῶν (καὶ) προσευχόμενοι πρὸς θεούς, καὶ οὐ σῴζουσιν 21 οὐδὲ ἀναγγέλ[λ]ουσιν. Παρεξετάζει τῇ ἀληθείᾳ τὸ ψεῦδος καὶ δεί[κνυσι] καὶ τὴν φύσιν τῶν εἰδώλων καὶ τὴν ἐπικειμένην μορφὴν καὶ τὴν ἐπιζήμιον θεραπείαν· ξύλον [γάρ φη]σίν ἐστιν ὑπὸ τέκτονος εἰργασμένον οὔτε σῴζειν οὔτε διδάσκειν ἢ προλέγειν δυνάμενον. Ἐγγισάτωσαν, (ἵνα γν)ῶσιν ἅμα, τίς ἀκουστὰ ἐποίησε ταῦτα ἀπ’ ἀρχῆς, ἔκτοτε ἀνηγγέλη ὑμῖν. Καὶ γὰρ εὐθὺς νομοθετῶν [τοῦτο] πρῶτον ἐδίδαξεν. Ἐγὼ θεός, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν ἐμοῦ, δίκαιος καὶ σωτὴρ οὐκ ἔστι π(άρ)εξ ἐμοῦ. [Καὶ τ]αῦτα σαφῶς ἡμᾶς διδάσκει τὸ ὁμοούσιον.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Εἰ γὰρ καὶ ὁ πατὴρ θεὸς καὶ ὁ υἱὸς θεὸς καὶ ὁ πατὴρ ς[ωτὴρ κ]αὶ ὁ [υἱ]ὸς [σωτήρ], μοναδικῶς δὲ αὐτὰ ὁ προφητικὸς τέθεικε λόγος, λίαν ἐναργῶς τὸ αὐτὸν τῆς οὐσίας δεδήλωκεν. [Εἰ γὰρ πλ]ὴν αὐτοῦ οὐκ ἔστι θεὸς καὶ πάρεξ αὐτοῦ οὐκ ἔστι σωτήρ· εἴτε ὁ πατὴρ ταῦτα λέγει, ἐκβέβληται τούτων [ὁ υἱὸς ὥς]περ ἄρα οὐχ ὁμοούσιος· εἴτε ὁ υἱὸς εἴη πάλιν ὁ ταῦτα λέγων, ἐστέρηται τούτων ὁ πατήρ. Εἰ δὲ καὶ [ὁ πατὴρ θεὸ]ς καὶ ὁ υἱὸς θεὸς καὶ ὁ πατὴρ σωτὴρ καὶ ὁ υἱὸς σωτήρ, ἑνικῶς δὲ εἴρηται πλὴν αὐτοῦ μήτε θεὸν εἶναι [μήτε σωτῆρ]α, παραπαιόντων ἐστὶ καὶ φρενιτιώντων μὴ νοεῖν τὴν μίαν θεότητα. 22 Ἐπιστράφητε ἐπ’ ἐμὲ (καὶ σωθή)σεσθε οἱ ἀπ’ ἐσχάτου τῆς γῆς. Σαφῶς κἀνταῦθα τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν ὁ λόγος δεδήλωκεν. (Ἐγώ) εἰμι θεός, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος. 23 Κατ’ ἐμαυτοῦ ὀμνύω· Ἦ μὴν ἐξελεύσεται ἐκ τοῦ στόματός μου δικαιοσύνη, (οἱ λόγοι μου) οὐκ ἀποστραφήσονται, ὅτι ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ καὶ ὀμεῖται πᾶσα γλῶσσα 24 τὸν θεὸν τὸν ἀληθινόν, (λέγων)· Δικαιοσύνη καὶ δόξα πρὸς αὐτὸν ἥξει. Καὶ ταῦτα ὁμοίως καὶ τὴν Ἰουδαίων ἀπιστίαν ἐλέγχει …
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ὁ λόγος τὴν θεογνωσίαν ἐκήρυξε καὶ τῆς Ἀρείου καὶ Εὐνομίου [μανίας καὶ ἀσε]βείας κατηγορεῖ· ἃ γὰρ ἐνταῦθα ὡς ἐκ προσώπου [τοῦ πατρὸς ὁ προφήτης εἴρηκε, ταῦτα ὁ θεῖος ἀπόστολος τῷ τοῦ υἱοῦ προσώπῳ] προσήρμοσεν, λέγει δὲ οὕτως· «Πάντες (παραστησόμεθα) τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ. Γέγραπται γάρ· Ζῶ ἐγώ, λέγει κύριος, ὅτι ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ.» 158 α Ὁ δὲ ταῦτα λέγων πολλάκις εἶπε πλὴν αὐτοῦ μὴ εἶναι θεόν· οὐκοῦν τὴν μίαν ὁ λόγος κηρύττει θεότητα. Καὶ μέντοι καὶ τό· Κατ’ ἐμαυτοῦ ὀμνύω, δείκνυσι τὸ ὁμοούσιον υἱοῦ καὶ πατρός· καὶ μάρτυς ὁ θεῖος ἀπόστολος οὕτω λέγων· «Ἐπειδὴ κατ’ οὐδενὸς ἄλλου μείζονος εἶχεν ὀμόσαι, εἶπεν· Κατ’ ἐμαυτοῦ ὀμνύω.» Πῶς τοίνυν αὐτὸν ἐλάττονα λέγουσι τοῦ πατρὸς τὸν οὐκ ἔχοντα μείζονα κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον; Καὶ αἰσχυνθήσονται πάντες οἱ διορίζοντες ἑαυτοὺς 25 ἀπὸ κυρίου. Ταύτην ἔχουσι τὴν αἰσχύνην οἱ τὴν ἀπιστίαν τῆς πίστεως προτιμήσαντες εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες. Ἐν κυρίῳ δικαιωθήσονται καὶ ἐπὶ τῷ θεῷ ἐνδοξασθήσονται πᾶν τὸ σπέρμα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Οὐκ εἶπεν· Πᾶν τὸ σπέρμα Ἰσραήλἦ γὰρ ἂν ἥρπασαν Ἰουδαῖοι τὸν λόγονἀλλά·
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Πᾶν τὸ σπέρμα τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Υἱοὶ δὲ Ἰσραὴλ οἱ ἐξ Ἰσραήλ, σπέρμα δὲ τούτων οἱ ἐν τοῖς ἔθνεσι τῆς σωτηρίας ἠξιωμένοι· διὰ γὰρ τῶν ἐξ Ἰουδαίων πεπιστευκότων δεξάμενοι τῆς διδασκαλίας τὸ σπέρμα τὴν σωτηρίαν ἐδρέψαντο. Οὕτως ὁ προφητικὸς θεολογήσας λόγος καὶ τοὺς πεπιστευκότας ἐπιδείξας καὶ [τοὺς] ἀπιστήσαντας διελέγξας, καὶ τῶν εἰδώλων προλέγει τὸν ὄλεθρον· 46 1 Ἔπεσε Βήλ, συνετρίβη Νεβώ. Ἔνια τῶν ἀντιγράφων «Δαγὼν» ἔχει. Εἴδωλον δὲ ἦν τοῦτο τῶν Ἀλλοφύλων. Τὸν δὲ Βὴλ Κρόνον ἔφασάν τινες εἶναι. Εἶτα καθολικῶς· Ἐγένετο τὰ γλυπτὰ αὐτῶν εἰς θηρία καὶ κτήνη. Οὐ γὰρ μόνον ἀνθρωπόμορφα κατεσκεύαζον εἴδωλα ἀλλὰ καὶ θηρίοις καὶ κτήνεσιν ἐοικότα· καὶ διαφερόντως Αἰγύπτιοι πιθήκων καὶ κυνῶν καὶ λεόντων καὶ προβάτων καὶ κροκοδίλων προσεκύνουν ἰνδάλματα, Ἀκαρωνῖται δὲ καὶ μυίας εἶχον εἰκόνα, ἄλλοι δὲ νυκτερίδων προσεκύνουν εἰκάσματα· καὶ τούτων ἐν τοῖς προοιμίοις ὁ προφητικὸς κατηγόρησε λόγος. Τούτων ἁπάντων προλέγει τὸν ὄλεθρον· Αἴρετε αὐτὰ καταδεδε(μένα) ὡς φορτίον κοπιῶντι 2 καὶ οὐκ ἰσχύοντι, πεινῶντι καὶ ἐκλελυμένῳ ἅμα, οἳ οὐ δυνήσονται σωθῆναι ἀπὸ πολέμου, αὐτοὶ δὲ αἰχμάλωτοι ἤχθησαν.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
Ὥσπερ φησὶ τἆλλα φορτία βαδίζειν οὐ δύναται ἀλλὰ φέρεται, οὕτω καὶ ταῦτα ἀκίνητα ὄντα πονεῖν ἀναγκάζει τοὺς φέροντας. Τοσαύτη δὲ αὐτῶν ἡ ἀσθ[ένεια] ὡς μηδὲ τοῖς ἀνθρώποις παραπλησίως δύνασθαι φεύγειν ἐν πολέμου καιρῷ. 3 Ἀκούσατέ μου οἶκος Ἰακ(ὼβ) καὶ πᾶν τὸ κατάλοιπον τοῦ Ἰσραήλ, οἱ αἰρόμενοι ἐκ κοιλίας καὶ παιδευόμενοι ἐκ παιδίου 4 ἕως γήρους. Τῆς ἀνοήτου διδασκαλίας ἐνταῦθα τῶν Ἰουδαίων κατηγορεῖ· παιδόθεν γὰρ τὰ θεῖα παιδευόμενοι πόρρω (τῆς ἀ)ληθείας ἐγένοντο. Ἐγώ εἰμι, καὶ ἕως ἂν καταγηράσητε ἐγώ εἰμι. Ὑμεῖς φησι πολλὰς ἔχετε μεταβολάς, ἐγὼ δὲ ἀναλλοίωτον ἔχω τὴν φύσιν· ὑμεῖς καὶ γῆρας καὶ θάνατον δέχεσθε, ἐγὼ δὲ ἄφθαρτός εἰμι καὶ ἀ(θά)νατος. Ἐγὼ ἀνέχομαι ὑμῶν, ἐγὼ ἐποίησα καὶ ἐγὼ ἀνήσω καὶ ἐγὼ ἀναλήψομαι καὶ σώσω ὑμ(ᾶς). Φέρω ὑμῶν τὴν ἀχαριστίαν, ἀνέχομαι τῆς παρανομίας, ἀναμένω τὴν μεταμέλειαν· ἐγὼ γὰρ ὑμᾶς καὶ (εἰς τὸ) εἶναι παρήγαγον. 5 Τίνι με ὡμοιώσατε; Ἴδετε τεχνάσασθε οἱ πλανώμενοι. 6 Καὶ οἱ συμβαλλόμενοι χρυσίον ἐκ μαρσίππου καὶ ἀργύριον ἐν ζυγῷ στήσουσιν ἐν σταθμῷ καὶ μισθωσάμενοι χρυσοχ(όον) ἐποίησαν χειροποίητον καὶ κύψαντες προσκυνοῦσιν αὐτό.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post
7 Αἴρουσιν αὐτὸ ἐπὶ τοῦ ὤμου, (καὶ) πορεύεται· ἐὰν δὲ θῶσιν αὐτό, ἐπὶ τοῦ τόπου μένει, οὐ μὴ κινηθῇ· καὶ ὃς ἐὰν βοήσῃ πρὸς (αὐτόν), οὐ μὴ εἰσακούσῃ, ἀπὸ κακῶν οὐ μὴ σώσῃ αὐτόν. Σαφῶς τῶν εἰδώλων ἐκωμῴδησε τὴν [ἀσθέν]ειαν. Καὶ ἐπειδὴ τῆς ἐκ ξύλων δημιουργίας ἐν τοῖς πρόσθεν ἐμνήσθη, ἡ δὲ τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀ[ργύρου] ὕλη τιμιωτέρα τῶν ξύλων, πολλοὶ δὲ τῇ ὕλῃ προσέχοντες πλείονα τιμὴν προσέφερον τοῖς χρυς[οῖς] καὶ ἀργυροῖς θεοῖς, ἀναγκαίως καὶ περὶ τούτων διδάσκει ὡς χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐξ ἐράνου συ[νά]γοντες καὶ χρυσοχόον μισθούμενοι καὶ σταθμῷ τοῦτον παραδιδόντες τὸν ὑπὸ τούτου τεκταινόμ[ενον] ἀνδριάντα θεοποιοῦσιν, ὃς ἀλλοτρίοις μὲν χρῆται ποσίν, εἰ δὲ τούτων ἀπορήσοι, ἀκίνητος μένει, [φέρει] δὲ τοῖς προσκυνοῦσιν οὐδεμίαν βοήθειαν. Μετὰ τοῦτον τὸν ἔλεγχον εἰσφέρει παραίνεσιν· 8 Μνή- (σθητε) 158 β ταῦτα καὶ στενάξατε, μετανοήσατε οἱ πεπλανημένοι, ἐπιστρέψατε τῇ καρδίᾳ 9 καὶ μνήσθητε τὰ πρότερα ἀπὸ τοῦ αἰῶνος, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ θεὸς καὶ οὐκ ἔστιν ἔτι πλὴν ἐμοῦ, 10 ἀναγγέλλων πρότερον τὰ ἔσχατα πρὶν αὐτὰ γενέσθαι, καὶ ἅμα συνετελέσθη.
215
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΗΣΑΙΑΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ' ΕΚΛΟΓΗΝ.
ΒΕΑΤΙ
ΥΠΟΘΕΣΙΣ.
Απαντες μὲν ' οἱ θεσπέσιοι προφῆται οὐ μόνον
τὰ τῷ Ἰσραὴλ συμβησόμενα προηγόρευσαν, ἀλλὰ καὶ
τῶν ἐθνῶν τὴν σωτηρίαν προεθέσπισαν, καὶ τὴν
Δεσποτικὴν προεμήνυσαν ἐπιφάνειαν. Πάντων δὲ
μάλιστα ὁ θειότατος Ησαΐας ταύτην ἐπιστεύθη τὴν
πρόῤῥησιν. Σαφῶς γὰρ ἅπαντα προλέγει, καὶ τὴν ἐξ
᾿Αβραὰμ καὶ Δαβίδ βλαστήσασαν εὐλογίαν, καὶ τὴν
ἐκ Παρθένου γέννησιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰς παντο
δαπὰς θαυματουργίας, καὶ τῶν ἰάσεων * τὰς πηγὰς,
καὶ τὴν Ἰουδαίων βασκανίαν καὶ λύτταν· καὶ τὸ
πάθος καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν,
καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τῶν τε ἀποστόλων τὴν
ἐκλογὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν σωτηρίαν.
Προλέγει δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὴν δευτέραν τοῦ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν· προαγορεύει καὶ τὴν
Ἰουδαίων διασποράν, καὶ τὴν παντὸς ὁ τοῦ ναοῦ ἐρη
μίαν, καὶ 'Ασσυρίων καὶ Ῥωμαίων τὰς κατ' αὐτῶν
στρατείας ". Προλέγει καὶ τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπι
ἀνοδον, καὶ τὴν Βαβυλωνίων πανωλεθρίαν. Προ
αγορεύει καὶ τῇ Αἰγύπτῳ τινὰ, καὶ τῇ Τύρῳ, καὶ
τῇ Δαμασκῷ· καὶ μέντοι καὶ ᾿Αμμανίταις, καὶ τ
Μωαβίταις, καὶ Ἰδουμαίοις· καὶ ἕτερα πρὸς τούτοις
πολλά. Πρὸ πάντων μέντοι, τὴν ἐσχάτην Ἰουδαίων
πανωλεθρίαν οδύρεται, ἣν ὑπέμειναν τῆς κατὰ τοῦ
Δεσπότου μανίας εισπραττόμενοι δίκας. Τῆς δὲ προς
φητικῆς συνθήκης τὰ μέν ἐστι σατῆ, καὶ γυμνήν
μέν.
παντελή. στρατ. προλέγει,
ρεύει.
Αμμ. καί. Ἰδουμ. Ἰουδαίοις.
ἐθέσπισαν. • τῆς ἱάσεως.
πανωλ. προπΐο
Excerpta ex Calenis Græcis, et Latine versa studio el opera Jacobi Sirmondi.
Omnes quidem divini prophetæ non ca solum
prænuntiarunt, quæ Israeli eventura erant, sed de
gentium etiam salute vaticinati sunt, et Domini
adventum præmonstrarunt. Omnium vero maxime
divinissimo Isaiæ vaticinatio ista concredita est.
Nam aperte omnia prædiçit, et prognatam ex Abra
hamo et Davide benedictionem, et Salvatoris nati…
vitatem ex Virgine, et patrata omnium generum
miracula, 166 fontesque curationum: et Judo
rum invidiam atque rabiem, et passionem, et mortem,
et resurrectionem ex mortuis, et ascensionem in
cœlos, et apostolorum delectum, et salutem omnium
gentium. Prædicit insuper secundum Dei et Sal
vatoris nostri adventum; prædicit et Judæorum
dispersionem, templique totius desolationem, el
Assyriorum Romanorumque adversus illos expedi
tiones. Prædicit etiam reditum ex Babylone, et
Babyloniorum supremum excidium. Quædam præ
terea Ægypto prædicit, et Tyro el Damasco, item
que Ammonitis, et Moabitis, et Idumæis, et alia
cum his multa; tum præcipue ultimum Judæorum
exitium deplorat, quod suæ adversus Dominum
vesaniæ pœnas luentes pertulerunt. In Scripturis
autem propheticis quædam clara sunt, nudunique
habent sensum, quædam figurate dicta, quæ inter
pretatione indigent. Dabo itaque operam, ut alia
3 Abest a cod. August. de quo in Præf. dictum est.
Col. In cod. colon positum post
Abest a cod. Cod.
Cod. Cod.
Ib. colon pos. post