Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Monitum de libello sequente (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 83:1151〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
nis Sirmondi subjecta non nisi Liber contra Nestorium, seu Epistola ad Sporacium, et Librorum xxv11 adversus Eutychianos argumenta ad hunc editionis novæ tomum quartum accedunt. Oratio de divina et sancta charitate locum in editione nostra nacta est tomo III, p. , post Historiam religiosam. Epistolæ in Appendice Sirmondianæ editionis obviæ suo loco inserentur epistolis reliquis. Reprehensio denique Anathematismorum Cyrilli primum tenebit locum in tomo quinto et ultimo bujus editionis, ne moles hujus tomi nimium augeatur. Α Θεοῦ καὶ ὕλης καὶ κτίσεως καὶ μέντοι καὶ ἀρετῆς καὶ τι ἐξεπαίδεσαν φαινακίζει. φενακίζει δ. ! κακίας τοῖς τῶν Ἑλλήνων ἔδοξε φιλοσόφοις, καὶ τίνα ἡμᾶς οἱ θεῖοι ἐξεπαίδευσαν " λόγοι· καὶ ὡς ἔσβεσται μὲν τὰ ἐκείνων ἅπαντα καὶ παραδέδοται τῷ ζόφῳ τῆς λήθης, ἀνθεῖ δὲ ταῦτα καὶ τέθηλε, καὶ πολλὰς έχει καθ᾿ ἑκάστην καὶ πόλιν καὶ χώραν ἀκροατών μυριάδας καὶ διδασκάλους, τὴν μὲν Πλατωνικὴν εὐ- επίαν οὐκ ἔχοντας, τὴν δὲ τῆς ἀληθείας Ιατρείαν προσφέροντας· καὶ τῶν μὲν ψευδωνύμων θεῶν τὸν πλάνον ἐληλαμένον , τοῦ δὲ ἡμετέρου Σωτῆρος τὰ δόγματα κηρυττόμενα · τοῦτο γὰρ δὴ καὶ ὁ Πορφύ ριος ἐν οἷς καθ᾿ ἡμῶν ξυνέγραψεν εἴρηκε. « Νυνί δέ, φησί, θαυμάζουσιν εἰ τοσούτων ἐτῶν κατείλησε να σος τὴν πόλιν, Ασκληπιοῦ μὲν ἐπιδημίας καὶ τῶν ἄλλων θεῶν οὐκ ἔτι οὔσης. Ἰησοῦ γὰρ τιμωμένου, οὐδὲ μιᾶς δημοσίας τις θεῶν ὠφελείας ᾔσθετο. Ταῦτα ὁ πάντων ἡμῖν ἔχθιστος Πορφύριος είρηκε, καὶ ἀναφανδὸν ὡμολόγησεν, ὡς πιστευόμενος Ἰη τους φρούδους ἀπέφηνε τοὺς θεοὺς, καὶ μετὰ τὸν σταυρὸν καὶ τὸ σωτήριον πάθος οὐκ ἔτι φενακίζει τ τοὺς ἀνθρώπους ὁ Ασκληπιός, οὐδὲ ἄλλος τις τῶν καλουμένων θεῶν. "Απαντα γὰρ αὐτῶν [] τὸν ὁρμαθόν, οἷόν τινας νυχτερίδας, τῷ σκότῳ παρέπεμ- ψεν ἀνατείλαν τὸ φῶς. Ταύτης καὶ ὑμᾶς τῆς ἀκτῖνος μεταλαχεῖν ἀξιῶ. Τοῦδε γὰρ χάριν καὶ τὸν πόνον ἀνεδεξάμην, καὶ οἷόν τινας βοτάνας πανταχόθεν συλ- λέξας, τὸ ἀλεξίκακον ὑμῖν κατεσκεύασα φάρμακον. ἐληλαμένον. ἐληλασμένον σωτῆρος τοῦ ἡμετέρου. THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS teria, et mundi fabrica, et de virtute ac vitio sen- serint Graeci philosophi, et quaenam iisdem de rebus sacre nos Littere docuerint; et quo pacto illorum quidem jam exstincta sint omnia, et oblivionis ca- ligine involuta, nostra vero haec foreant ac vigeant, innumerisque per singulas civitates et provincias auditoribus frequententur, ac magistris, Platonica quidem carentibus eloquentia, sed veritatis medici- pame prebentibus : et falsorum quidem deorum depulsum errorem, Servatoris autem nostri dogmata promulgata. Hoc enim et Porphyrius ipse, in iis quæ contra nos scripsit, testatus est. • Nunc autem, inguit, mirantur per tot jam annos civita- tema morbo correptam teneri, cum neque Ascu- lapii, neque aliorum deum sit amplius in eam ac- cessus. Ex quo enim Jesus coli coeptus est, nullus publicam deorum utilitatem persensit. Hæc Por- phyrius omnium nobis infensissimus dixit, aper- teque confessus est Jesum, ex quo in eum credi cceptum est, deos potestate cassos reddidisse. Itaque post crucem et salutarem passionem, non amplius imponit hominibus Æsculapius, nec alius quisquam eorum qui dii nuncupantur. Omnem enim illorum cœtum, non secus ac noctuas quasdam lux exoriens, in tenebras compulit. Hujus lucis et vos participes feri precor. Idcirco enim et scribendi laborem buno suscepi, et tanquam herbis quibusdam unde- cunque collectis, salutare vobis pharmacum paravi. om. D, cum lacuna. D, et mos om. VARIE LECTIONES. D. qui mox ADMONITIO AD LECTOREM. Ex Appendice tomo quarto editionis Sirmondi subjecta non nisi Liber contra Nestorium, seu Epistola ad Sporacium, et Librorum xxv11 adversus Eutychianos argumenta ad hunc editionis novæ tomum quartum accedunt. Oratio de divina et sancta charitate locum in editione nostra nacta est tomo III, p. , post Historiam religiosam. Epistolæ in Appendice Sirmondianæ editionis obviæ suo loco inserentur epistolis reliquis. Reprehensio denique Anathematismorum Cyrilli primum tenebit locum in tomo quinto et ultimo bujus editionis, ne moles hujus tomi nimium augeatu
PG 83:1153ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΣΠΟΡΑΚΙΟΝ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ κόσμου παντὸς κατὰ μικρὸν ὑποῤῥέοντος, καὶ πρὸς τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς ἐπειγομένου λύσιν, πᾶς τις ἑαυτὸν ἀξιόχρεων εἶναι τῆς εὐσεβείας διδάσκαλον ᾤετο, διὰ τὸν ἐξ ἀμαθίας τῦφον οὐδενὸς μανθάνειν ἀνεχομένου, οὐκέτι λοιπὸν ὁ ἀνθρωποκτόνος δαίμων, ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ, ὁ τῶν ζιζανίων σπορεὺς, τοῖς ἔξωθεν καὶ φανεροῖς πολεμίοις κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ὡπλίζετο· ἀλλ’ εὑρὼν ὄργανον, πᾶσαν ὡς εἰπεῖν ἀθρόως αὐτοῦ τὴν τέχνην ὑποδεχόμενον, ἐν τῷ τῆς ὀρθοδοξίας προσχήματι τὴν ἄρνησιν τῆς θεότητος ὁμοῦ καὶ φιλανθρωπίας τοῦ Μονογενοῦς παρεισάγει, τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀτεχνολόγητον τῆς πίστεως ἡμῶν Ἑλληνικοῖς συνταράττων σοφίσμασι. Νεστόριόν που πάντως ἀκούετε· καὶ γὰρ ἐπίσημος ὁ ἀνήρ. Οὗτος ἐκ τῆς Γερμανικέων πολίχνης ὁρμώμενος, οὐκ οἶδα ποδαποῖς τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐντεθραμμένος ἐπιτηδεύμασιν, ἄλλην ἐξ ἄλλης ἀμείβων χώραν, καθάπερ Αἰγυπτιακὴ μάστιξ, τῇ μεγάλῃ τῶν Ἀντιοχέων ἐνέσκηψε πόλει.
ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ (0) ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΣΠΟΡΑΚΙΟΝ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ κόσμου (2) παντὸς κατὰ μικρὸν υποῤῥέοντος, καὶ πρὸς τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς ἐπειγο- μένου λύσιν, πᾶς τις ἑαυτὸν ἀξιόχρεων εἶναι τῆς εὐσεβείας διδάσκαλον ᾤετο, διὰ τὸν ἐξ ἀμαθίας τύφον οὐδενὸς μανθάνειν ανεχομένου, οὐκέτι λοιπὸν ὁ ἀν θρωποκτόνος δαίμων, ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ, ὁ τῶν ζιζανίων σπορείς, τοῖς ἔξωθεν καὶ φανεροίς (3) που λεμίοις κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ὁπλίζετο;· ἀλλ᾽ εὑρὼν ὄργανον, πᾶσαν ὡς εἰπεῖν ἀθρόως αὐτοῦ τὴν τέχνην ὑποδεχόμενον, ἐν τῷ τῆς ὀρθοδοξίας προσχήματι τὴν ἄρνησιν τῆς θεότητος ὁμοῦ καὶ φιλανθρωπίας του νογενούς παρεισάγει, τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀτεχνολόγητον τῆς πίστεως ἡμῶν Ἑλληνικοῖς συνταράττων σοφί- σμασι. Νεστόριόν που πάντως ἀκούετε· καὶ γὰρ ἐπίσ σημος δ᾽ ἀνήρ. Οὗτος ἐκ τῆς Γερμανικέων πολίχνης · ὁρμώμενος, οὐκ οἶδα ποδαποῖς τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐντεθραμ- · μένος ἐπιτηδεύμασιν, ἄλλην ἐξ ἄλλης ἀμείβων χώ- ράν, καθάπερ Αἰγυπτιακή μάστιξ, τῇ μεγάλῃ τῶν Αντιοχέων ενέσκηψε πόλει. Εν ταύτῃ λόγων έλευ- Θερίων μετρίως μετεσχηκώς, φωνήν τε ὅτι καλλίστην καὶ μεγίστην ἀσκήσας, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ προσ- των (4) εἰσεφθάρη, καὶ τῷ καταλόγῳ τῶν πρεσβυτέ- ρων εναρίθμιος γεγονώς, τόν τε τοῦ Θεοῦ λαὸν διδά σκειν (3) πεπιστευμένος, ἔδειξεν εὐθὺς ἐν προοιμίοις, οἷος παρὰ πάντα τὸν βίον γενήσεται. Οὐ γὰρ τὸν εὐγενῆ καὶ γόνιμον, καὶ γεωργῆσαι ψυχὰς ἀνθρώ- των δυνάμενον, ἐξήλωσε χαρακτῆρα τῶν λόγων· ἀλλὰ πρὸς τὸ δημοτερπές αποκλίνας, καὶ τῶν εἰς αέρα λυομένων κρότων θηρευτής, εἰ καί τις ἄλλος, . Β LIBELLUS CONTRA NESTORIUM THEODORETI EPISCOPI CYRI CONTRA NESTORIUM, AD SPORACIUM. A Mo- argumenti cum capite duodecimo libri quarti Hæret. fabularum, et fuisse qui hunc librum Theodoreto suppositum esse temere pronuntiarent, supra jam Monuimus, p. 362. Postquam mundo paulatim labente, et ad hujus universi dissolutionem festinante, unusquisque se idoneum pietatis magistrum existimavit, cum propter ignorantia fastum nemo discere sustineret, homicida dæmon, mendacii pater, zizaniorum semi- nator, non amplius per externos et manifestos hostes adversus Ecclesiam arma movit : sed instrumentum nactus, quod omnem, ut ita dicam, subito ejus artem susciperet, sub rectæ opinionis specie, divinitatis simul et humanitatis Unigeniti negationem inducit, simplicem et artificio carentem Gdem nostram Gra canicis conturbans argutiis. De Nestorio prorsus audivistis. Vir enim est illustris. Hic ex Germani- censlum ortus oppidulo, nescio cujusmodi ab initio studiis educatus, aliam ex alia regionem commu- tans, ut flagellum quoddam Ægyptiacum, in magnam Antiochenorum civitatem irrupit. In hac cum libe ralibus disciplinis mediocriter esset imbutus, vo- cemque pulcherrimam et maximam exercuisset, in Ecclesiam Dei se ingessit, et in numerum presby- terorum relatus est, docendique populi munere imposito, statim in exordio qualia tota vita esset futurus ostendit. Neque enim generosum et geni- talem, quique hominum animas excolere posset, dicendi characterem secutus est. Sed cum ad po- puli delectationem orationem suam conferret, et inanes plausus ut qui maxime aucuparetur, turbulentum et instabile vulgus ad sui desiderium excitavit, fusca veste indutus, tristis incedens, stre- (1) Maxintain hujus libelli partem ejusdem'esse C (2) παντός. Des. supra, 1. c. (3) Ibid. φανερῶς. (4) Supra, p. 369. προϊών. (5) διδάσκειν. Supplenda fuit vox ista, quae exstat 1. c.
PG 83:1154Ἐν ταύτῃ λόγων ἐλευθερίων μετρίως μετεσχηκὼς, φωνήν τε ὅτι καλλίστην καὶ μεγίστην ἀσκήσας, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ προςιὼν εἰσεφθάρη, καὶ τῷ καταλόγῳ τῶν πρεσβυτέρων ἐναρίθμιος γεγονὼς, τόν τε τοῦ Θεοῦ λαὸν διδάσκειν πεπιστευμένος, ἔδειξεν εὐθὺς ἐν προοιμίοις, οἷος παρὰ πάντα τὸν βίον γενήσεται. Οὐ γὰρ τὸν εὐγενῆ καὶ γόνιμον, καὶ γεωργῆσαι ψυχὰς ἀνθρώπων δυνάμενον, ἐζήλωσε χαρακτῆρα τῶν λόγων· ἀλλὰ πρὸς τὸ δημοτερπὲς ἀποκλίνας, καὶ τῶν εἰς ἀέρα λυομένων κρότων θηρευτὴς, εἰ καί τις ἄλλος, γενόμενος, τὸ συρφετῶδες καὶ ἀστάθμητον πλῆθος πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐξεκαλέσατο πόθον, φαιὸν περιβεβλημένος ἱμάτιον, ἐστυγνακὼς βαδίζων, τοὺς ἀγοραίους ἐκκλίνων θορύβους, ὠχρότητι σώματος τὸ δοκεῖν ἐγκρατὴς εἶναι θηρώμενος, οἴκοι τὰ πολλὰ βιβλίοις προσανέχων, καὶ καθ’ ἡσυχίαν ἑαυτῷ συγγινόμενος. Τοιούτοις σχήμασί τε καὶ πλάσμασι τοὺς πολλοὺς δελεάζων, μέχρι πόῤῥω προῆλθε τῆς ἡλικίας, τὸ δοκεῖν Χριστιανὸς εἶναι πρὸ τοῦ εἶναι διώκων, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης τὴν ἑαυτοῦ προτιμῶν.
ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ (0) ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΣΠΟΡΑΚΙΟΝ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ κόσμου (2) παντὸς κατὰ μικρὸν υποῤῥέοντος, καὶ πρὸς τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς ἐπειγο- μένου λύσιν, πᾶς τις ἑαυτὸν ἀξιόχρεων εἶναι τῆς εὐσεβείας διδάσκαλον ᾤετο, διὰ τὸν ἐξ ἀμαθίας τύφον οὐδενὸς μανθάνειν ανεχομένου, οὐκέτι λοιπὸν ὁ ἀν θρωποκτόνος δαίμων, ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ, ὁ τῶν ζιζανίων σπορείς, τοῖς ἔξωθεν καὶ φανεροίς (3) που λεμίοις κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ὁπλίζετο;· ἀλλ᾽ εὑρὼν ὄργανον, πᾶσαν ὡς εἰπεῖν ἀθρόως αὐτοῦ τὴν τέχνην ὑποδεχόμενον, ἐν τῷ τῆς ὀρθοδοξίας προσχήματι τὴν ἄρνησιν τῆς θεότητος ὁμοῦ καὶ φιλανθρωπίας του νογενούς παρεισάγει, τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀτεχνολόγητον τῆς πίστεως ἡμῶν Ἑλληνικοῖς συνταράττων σοφί- σμασι. Νεστόριόν που πάντως ἀκούετε· καὶ γὰρ ἐπίσ σημος δ᾽ ἀνήρ. Οὗτος ἐκ τῆς Γερμανικέων πολίχνης · ὁρμώμενος, οὐκ οἶδα ποδαποῖς τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐντεθραμ- · μένος ἐπιτηδεύμασιν, ἄλλην ἐξ ἄλλης ἀμείβων χώ- ράν, καθάπερ Αἰγυπτιακή μάστιξ, τῇ μεγάλῃ τῶν Αντιοχέων ενέσκηψε πόλει. Εν ταύτῃ λόγων έλευ- Θερίων μετρίως μετεσχηκώς, φωνήν τε ὅτι καλλίστην καὶ μεγίστην ἀσκήσας, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ προσ- των (4) εἰσεφθάρη, καὶ τῷ καταλόγῳ τῶν πρεσβυτέ- ρων εναρίθμιος γεγονώς, τόν τε τοῦ Θεοῦ λαὸν διδά σκειν (3) πεπιστευμένος, ἔδειξεν εὐθὺς ἐν προοιμίοις, οἷος παρὰ πάντα τὸν βίον γενήσεται. Οὐ γὰρ τὸν εὐγενῆ καὶ γόνιμον, καὶ γεωργῆσαι ψυχὰς ἀνθρώ- των δυνάμενον, ἐξήλωσε χαρακτῆρα τῶν λόγων· ἀλλὰ πρὸς τὸ δημοτερπές αποκλίνας, καὶ τῶν εἰς αέρα λυομένων κρότων θηρευτής, εἰ καί τις ἄλλος, . Β LIBELLUS CONTRA NESTORIUM THEODORETI EPISCOPI CYRI CONTRA NESTORIUM, AD SPORACIUM. A Mo- argumenti cum capite duodecimo libri quarti Hæret. fabularum, et fuisse qui hunc librum Theodoreto suppositum esse temere pronuntiarent, supra jam Monuimus, p. 362. Postquam mundo paulatim labente, et ad hujus universi dissolutionem festinante, unusquisque se idoneum pietatis magistrum existimavit, cum propter ignorantia fastum nemo discere sustineret, homicida dæmon, mendacii pater, zizaniorum semi- nator, non amplius per externos et manifestos hostes adversus Ecclesiam arma movit : sed instrumentum nactus, quod omnem, ut ita dicam, subito ejus artem susciperet, sub rectæ opinionis specie, divinitatis simul et humanitatis Unigeniti negationem inducit, simplicem et artificio carentem Gdem nostram Gra canicis conturbans argutiis. De Nestorio prorsus audivistis. Vir enim est illustris. Hic ex Germani- censlum ortus oppidulo, nescio cujusmodi ab initio studiis educatus, aliam ex alia regionem commu- tans, ut flagellum quoddam Ægyptiacum, in magnam Antiochenorum civitatem irrupit. In hac cum libe ralibus disciplinis mediocriter esset imbutus, vo- cemque pulcherrimam et maximam exercuisset, in Ecclesiam Dei se ingessit, et in numerum presby- terorum relatus est, docendique populi munere imposito, statim in exordio qualia tota vita esset futurus ostendit. Neque enim generosum et geni- talem, quique hominum animas excolere posset, dicendi characterem secutus est. Sed cum ad po- puli delectationem orationem suam conferret, et inanes plausus ut qui maxime aucuparetur, turbulentum et instabile vulgus ad sui desiderium excitavit, fusca veste indutus, tristis incedens, stre- (1) Maxintain hujus libelli partem ejusdem'esse C (2) παντός. Des. supra, 1. c. (3) Ibid. φανερῶς. (4) Supra, p. 369. προϊών. (5) διδάσκειν. Supplenda fuit vox ista, quae exstat 1. c.
PG 83:1155Ἐπεὶ δὲ, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ Δεσπότῃ, «Οὐδὲν κρυπτὸν, ὃ οὐ γνωσθήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ μὴ εἰς φανερὸν ἔλθῃ·» καὶ, «Τὰ καλὰ ἔργα πρόδηλά ἐστι, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύναται·» κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων ἄβυσσον, καὶ Νεστόριος, ψήφῳ τῶν περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς θρόνους, καὶ αὐτοῦ τοῦ τηνικαῦτα τῆς οἰκουμένης τὰ σκῆπτρα διέποντος, τὴν κατὰ Κωνσταντινούπολιν τῶν ὀρθοδόξων καθολικῆς Ἐκκλησίας τὴν προεδρίαν πιστεύεται, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης. Ἐνταῦθά μοι λοιπὸν καὶ τὰ δράματα, ὧν μικροῦ πλήρης πᾶσα γῆ τε καὶ θάλασσα. Ὡς γὰρ τὸν μέγιστον ἐκεῖνον κατέλαβε θρόνον, καθάπερ τινὰ τυραννίδα τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν προστασίαν ἁρπάσας, οὐκέτι κατέχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ὠδῖνα τῆς ἀσεβείας οἷός τε ἦν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐξουσίας προςλαβὼν ἀμαθῆ παῤῥησίαν, εἰς μέσον ἄγει καὶ προτίθησιν ἅπασιν, ἣν πάλαι συνέλαβε κατὰ τοῦ Μονογενοῦς βλασφημίαν· καὶ πόλεμον ἄντικρυς κατὰ τῶν ἀποστολικῶν αἱρεῖται δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων πατέρων, τῶν ἀφ’ οὗ κατηγγέλη τὸ Εὐαγγέλιον τῆς τῶν ὀρθοδόξων καθηγησαμένων πίστεως, ἐκβαλεῖν πειρᾶται τοὺς λόγους·
Α γενόμενος, τὸ συρφετώδες καὶ ἀστάθμητον πλῆθος πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐξεκαλέσατο πόθον, φαιὸν περιδε- βλημένος ἱμάτιον, ἐστυγνακὼς βαδίζων, τοὺς ἀγα ραίους ἐκκλίνων θορύβους, ὠχρότητα σώματος τὸ δο κεῖν ἐγκρατὴς εἶναι θηρώμενος, οἴκοι τὰ πολλὰ βιβλίοις προσανέχων, καὶ καθ᾽ ἡσυχίαν ἑαυτῷ συγγε νόμενος. Τοιούτοις σχήμασί τε καὶ πλάσμασι τοὺς πολλοὺς δελεάζων, μέχρι πόρρω προῆλθε τῆς ἡλιο κίας, τὸ δοκεῖν Χριστιανὸς εἶναι πρὸ τοῦ εἶναι διώ χων, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης τὴν ἑαυτοῦ προτι- μῶν. Ἐπεὶ δὲ, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ Δεσπότῃ, • Οὐδὲν κρυπτόν, ὃ οὐ γνωσθήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ μὴ εἰς φανερὸν ἔλθῃ· και, ε Τὰ καλὰ ἔργα πρό ν « δηλά ἐστι, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνα ται·, κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον (6) τῶν τοῦ Θεοῦ κρι μάτων ἄβυσσον, καὶ Νεστόριος, ψήφῳ τῶν περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς θρόνους, καὶ αὐτοῦ τοῦ τηνικαῦτα τῆς οἰκουμένης τὰ σκῆπτρα διέποντος, τὴν (7) κατά Κωνσταντινού πολιν τῶν ὀρθοδόξων καθολικῆς Ἐκκλη- σίας τὴν προεδρίαν πιστεύεται, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης. Ενταῦθά μοι λοιπὸν καὶ τὰ δράματα, ὧν μικροῦ πλήρης πᾶσα γῆ τε καὶ θάλασσα. Ὡς γὰρ τὸν μέγιστον ἐκεῖνον κατέλαβε θρόνον, καθά- περ τινὰ τυραννίδα τῆς ἀρχιερωσύνης την προστα σίαν ἁρπάσας, οὐκέτι κατέχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ὠδῖνα τῆς ἀσεβείας οἷός τε ἦν, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐξουσίας προσ λαβὼν ἀμαθῆ παῤῥησίαν, εἰς μέσον ἄγει καὶ προτί θησιν ἅπασιν, ἣν πάλαι συνέλαβε (8) κατὰ τοῦ Μονο- γενούς βλασφημίαν· καὶ πόλεμον ἄντικρυς κατὰ τῶν ἀποστολικῶν αἱρεῖται δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων πα τέρων, τῶν ἀφ' οὗ κατηγγέλη (9) τὸ Εὐαγγέλιον τῆς τῶν ὀρθοδόξων καθηγησαμένων πίστεως, ἐκβαλεῖν πειρᾶται τοὺς λόγους· ταράττων μὲν τῆς βασιλίδος πόλεως τὴν Ἐκκλησίαν, ταράττων δὲ καὶ τὴν οἰκου μένην ἅπασαν, οὐδὲν τοῦ θεσπεσίου Παύλου κεκρα- γότος ἐπιστρεφόμενος· . 'Ο δὲ ταράσσων ὑμᾶς βα στάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ. » Αλλ' ἐπὶ τὴν λυχνίαν τοῦ θείου τῶν ἀρχιερέων βήματος, οὐ τὸν λύχνον τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ τὸν ζόφον τίθησι τῆς ἀσεβείας (10). Γίνεται δὲ αὐτῷ πρῶτον τῆς καινοτομίας ἐγχείρημα, τὸ μὴ δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, τὴν τοῦ Θεοῦ (11) Λόγου κατὰ σάρκα μητέρα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν, Χρι στοτόκον δὲ μόνον, τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι τῆς δρο θοδόξου πίστεως κηρύκων κατὰ τὴν ἀποστολικὴν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν τε (12) καὶ πιστεύειν τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα. Φέρε δή οὖν μοι λοιπὸν τὴν βλάσφημον τεχνολογίαν, καὶ παρατήρη σιν οὐδενὶ πρότερον εγνωσμένην, εἰς μέσον (15) ἀγάγωμεν. κακον. συνέλ. κατὰ τοῦ Μονογ. ἀφ' ου κατηγγέλθη. Ἡ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία, φησί, τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική, τῆς τε θεότητος τοῦ Μονογενοῦς, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ἀπολύτως λε γομένη φωνὴ (14), τὴν ἁπλῆν καὶ ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρίστησιν οὐσίαν· ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου, μόνην τὴν ἀνθρωπείαν ὑποδείκνυσι φύσιν· διὰ τοῦτο Χρι στοτόκον φησὶν, ἀλλ᾽ οὐ Θεοτόκον τὴν Παρθένον όμο αὐτῆς σάρκα λαβόντα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν. γ. 571. THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS B " pitus forenses declinans, pallore corporis conti- nens videri affectans, libris domi ut plurimum in- cumbens, ac in otio et quiete secum habitans. Hoc habitu et hac simulatione populum inescans, mag- nam ætatis partem transegit, Christianus videri potius quam esse studens, et Christi gloriæ suam præferens. Quoniam autem, ut a Domino dictum est, Nihil est occultum quod non sciatur, neque opertum quod in lucem non veniat ¹; et : ‹ Bona opera manifesta sunt, et quæ aliter se habent ce- lari non possunt ',, per impervestigabilem Dei judiciorum abyssum, Nestorius eorum qui in pala- tio sedibusque pontifcalibus versabantur, et ipsius qui orbis terrarum sceptra tunc regebat, suffragio, catholicæ orthodoxorum Constantinopolitanæ Ec- clesiæ, orbisque adeo universi principatum adipi- scitur. Ibi deinceps acta sunt illa, quæ terram et mare propemodum impleverunt. Ut enim maximam illam sedem accepit, et pontificatus præfecturam velut tyrannidem quamdam arripuit, impietatem, quam parturiebat, amplius continere non potuit sed ex potestate quam habebat, stolidam assumens licentiam, profert in medium, omnibus que exponit, quam jam olim adversus Unigenitum conceperat blasphemiam, bellumque contra dog- mata apostolica palam gerit: et sanctorum Patrum, qui ex quo annuntiatum est Evangelium, ortho- doxorum fidei præfuerant, dicta rejicere contendit, regiæ urbis turbans Ecclesiam, orbemque simul turbans universum; divinum Paulum nihili faciens, qui clamat : c Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicunque sit ille *. • Sed super candela- brum divini pontificum suggestus, non lucernam veritatis, sed tenebras ponit impietatis. Primus au- tem initæ novitatis gradus fuit, non oportere san- ctam virginem, quæ Dei Verbum peperit, quod ex ea carnem suscepit, Deiparam confiteri, sed Christi- param duntaxat : cum tamen antiquissimi ortho- doxæ fidei prædicatores, juxta traditionem aposto- licam, Deiparam docuerint nominare et credere Domini matrem. Age nunc vero blasphemum arti- ficium et observationem nulli antea cognitam in medium producamus. C " Christi appellatio, inquit, duas natu- D ras significat, divinitatem Unigeniti, et humani- tatem Dei autem vox absolute prolata, simplicem et incorpoream Dei Verbi substantiam repræ- sentat hominis vero, solam humanam natu- ram ostendit. Propterea Christiparam, inquit, et non Deiparam Virginem fateri necesse est, ne • Galat. v, 10- Marc. IV, 22. I Tim. v, 25. • Vide I. c. schol. 95. ibid. post ponitur. Ibid. I (6) Supra pag. 370, leg. ἀνιχνίαστον. Alii ἀνεξί (7) Ibid. της. (10) άσ. Alii, ασαφείας. Vid. pag. 371, schol. 97. (11) Ibid. τὴν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τεκοῦσαν ἐξ (12) τε. Des. supra, l. c. (13) μέσον. Ibid. præm. τό. (14) φωνή. Inserenda fuit hæc vox, quæ exstat
PG 83:1156ταράττων μὲν τῆς βασιλίδος πόλεως τὴν Ἐκκλησίαν, ταράττων δὲ καὶ τὴν οἰκουμένην ἅπασαν, οὐδὲν τοῦ θεσπεσίου Παύλου κεκραγότος ἐπιστρεφόμενος· «Ὁ δὲ ταράσσων ὑμᾶς βαστάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ.» Ἀλλ’ ἐπὶ τὴν λυχνίαν τοῦ θείου τῶν ἀρχιερέων βήματος, οὐ τὸν λύχνον τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ τὸν ζόφον τίθησι τῆς ἀσεβείας. Γίνεται δὲ αὐτῷ πρῶτον τῆς καινοτομίας ἐγχείρημα, τὸ μὴ δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου κατὰ σάρκα μητέρα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν, Χριστοτόκον δὲ μόνον, τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι τῆς ὀρθοδόξου πίστεως κηρύκων κατὰ τὴν ἀποστολικὴν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν τε καὶ πιστεύειν τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα. Φέρε δὴ οὖν μοι λοιπὸν τὴν βλάσφημον τεχνολογίαν, καὶ παρατήρησιν οὐδενὶ πρότερον ἐγνωσμένην, εἰς μέσον ἀγάγωμεν. Ἡ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία, φησὶ, τῶν δύο φύσεών ἐστι σημαντικὴ, τῆς τε θεότητος τοῦ Μονογενοῦς, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ἀπολύτως λεγομένη φωνὴ, τὴν ἁπλῆν καὶ ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρίστησιν οὐσίαν· ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου, μόνην τὴν ἀνθρωπείαν ὑποδείκνυσι φύσιν·
Α γενόμενος, τὸ συρφετώδες καὶ ἀστάθμητον πλῆθος πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐξεκαλέσατο πόθον, φαιὸν περιδε- βλημένος ἱμάτιον, ἐστυγνακὼς βαδίζων, τοὺς ἀγα ραίους ἐκκλίνων θορύβους, ὠχρότητα σώματος τὸ δο κεῖν ἐγκρατὴς εἶναι θηρώμενος, οἴκοι τὰ πολλὰ βιβλίοις προσανέχων, καὶ καθ᾽ ἡσυχίαν ἑαυτῷ συγγε νόμενος. Τοιούτοις σχήμασί τε καὶ πλάσμασι τοὺς πολλοὺς δελεάζων, μέχρι πόρρω προῆλθε τῆς ἡλιο κίας, τὸ δοκεῖν Χριστιανὸς εἶναι πρὸ τοῦ εἶναι διώ χων, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης τὴν ἑαυτοῦ προτι- μῶν. Ἐπεὶ δὲ, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ Δεσπότῃ, • Οὐδὲν κρυπτόν, ὃ οὐ γνωσθήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ μὴ εἰς φανερὸν ἔλθῃ· και, ε Τὰ καλὰ ἔργα πρό ν « δηλά ἐστι, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνα ται·, κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον (6) τῶν τοῦ Θεοῦ κρι μάτων ἄβυσσον, καὶ Νεστόριος, ψήφῳ τῶν περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς θρόνους, καὶ αὐτοῦ τοῦ τηνικαῦτα τῆς οἰκουμένης τὰ σκῆπτρα διέποντος, τὴν (7) κατά Κωνσταντινού πολιν τῶν ὀρθοδόξων καθολικῆς Ἐκκλη- σίας τὴν προεδρίαν πιστεύεται, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης. Ενταῦθά μοι λοιπὸν καὶ τὰ δράματα, ὧν μικροῦ πλήρης πᾶσα γῆ τε καὶ θάλασσα. Ὡς γὰρ τὸν μέγιστον ἐκεῖνον κατέλαβε θρόνον, καθά- περ τινὰ τυραννίδα τῆς ἀρχιερωσύνης την προστα σίαν ἁρπάσας, οὐκέτι κατέχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ὠδῖνα τῆς ἀσεβείας οἷός τε ἦν, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐξουσίας προσ λαβὼν ἀμαθῆ παῤῥησίαν, εἰς μέσον ἄγει καὶ προτί θησιν ἅπασιν, ἣν πάλαι συνέλαβε (8) κατὰ τοῦ Μονο- γενούς βλασφημίαν· καὶ πόλεμον ἄντικρυς κατὰ τῶν ἀποστολικῶν αἱρεῖται δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων πα τέρων, τῶν ἀφ' οὗ κατηγγέλη (9) τὸ Εὐαγγέλιον τῆς τῶν ὀρθοδόξων καθηγησαμένων πίστεως, ἐκβαλεῖν πειρᾶται τοὺς λόγους· ταράττων μὲν τῆς βασιλίδος πόλεως τὴν Ἐκκλησίαν, ταράττων δὲ καὶ τὴν οἰκου μένην ἅπασαν, οὐδὲν τοῦ θεσπεσίου Παύλου κεκρα- γότος ἐπιστρεφόμενος· . 'Ο δὲ ταράσσων ὑμᾶς βα στάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ. » Αλλ' ἐπὶ τὴν λυχνίαν τοῦ θείου τῶν ἀρχιερέων βήματος, οὐ τὸν λύχνον τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ τὸν ζόφον τίθησι τῆς ἀσεβείας (10). Γίνεται δὲ αὐτῷ πρῶτον τῆς καινοτομίας ἐγχείρημα, τὸ μὴ δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, τὴν τοῦ Θεοῦ (11) Λόγου κατὰ σάρκα μητέρα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν, Χρι στοτόκον δὲ μόνον, τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι τῆς δρο θοδόξου πίστεως κηρύκων κατὰ τὴν ἀποστολικὴν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν τε (12) καὶ πιστεύειν τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα. Φέρε δή οὖν μοι λοιπὸν τὴν βλάσφημον τεχνολογίαν, καὶ παρατήρη σιν οὐδενὶ πρότερον εγνωσμένην, εἰς μέσον (15) ἀγάγωμεν. κακον. συνέλ. κατὰ τοῦ Μονογ. ἀφ' ου κατηγγέλθη. Ἡ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία, φησί, τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική, τῆς τε θεότητος τοῦ Μονογενοῦς, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ἀπολύτως λε γομένη φωνὴ (14), τὴν ἁπλῆν καὶ ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρίστησιν οὐσίαν· ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου, μόνην τὴν ἀνθρωπείαν ὑποδείκνυσι φύσιν· διὰ τοῦτο Χρι στοτόκον φησὶν, ἀλλ᾽ οὐ Θεοτόκον τὴν Παρθένον όμο αὐτῆς σάρκα λαβόντα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν. γ. 571. THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS B " pitus forenses declinans, pallore corporis conti- nens videri affectans, libris domi ut plurimum in- cumbens, ac in otio et quiete secum habitans. Hoc habitu et hac simulatione populum inescans, mag- nam ætatis partem transegit, Christianus videri potius quam esse studens, et Christi gloriæ suam præferens. Quoniam autem, ut a Domino dictum est, Nihil est occultum quod non sciatur, neque opertum quod in lucem non veniat ¹; et : ‹ Bona opera manifesta sunt, et quæ aliter se habent ce- lari non possunt ',, per impervestigabilem Dei judiciorum abyssum, Nestorius eorum qui in pala- tio sedibusque pontifcalibus versabantur, et ipsius qui orbis terrarum sceptra tunc regebat, suffragio, catholicæ orthodoxorum Constantinopolitanæ Ec- clesiæ, orbisque adeo universi principatum adipi- scitur. Ibi deinceps acta sunt illa, quæ terram et mare propemodum impleverunt. Ut enim maximam illam sedem accepit, et pontificatus præfecturam velut tyrannidem quamdam arripuit, impietatem, quam parturiebat, amplius continere non potuit sed ex potestate quam habebat, stolidam assumens licentiam, profert in medium, omnibus que exponit, quam jam olim adversus Unigenitum conceperat blasphemiam, bellumque contra dog- mata apostolica palam gerit: et sanctorum Patrum, qui ex quo annuntiatum est Evangelium, ortho- doxorum fidei præfuerant, dicta rejicere contendit, regiæ urbis turbans Ecclesiam, orbemque simul turbans universum; divinum Paulum nihili faciens, qui clamat : c Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicunque sit ille *. • Sed super candela- brum divini pontificum suggestus, non lucernam veritatis, sed tenebras ponit impietatis. Primus au- tem initæ novitatis gradus fuit, non oportere san- ctam virginem, quæ Dei Verbum peperit, quod ex ea carnem suscepit, Deiparam confiteri, sed Christi- param duntaxat : cum tamen antiquissimi ortho- doxæ fidei prædicatores, juxta traditionem aposto- licam, Deiparam docuerint nominare et credere Domini matrem. Age nunc vero blasphemum arti- ficium et observationem nulli antea cognitam in medium producamus. C " Christi appellatio, inquit, duas natu- D ras significat, divinitatem Unigeniti, et humani- tatem Dei autem vox absolute prolata, simplicem et incorpoream Dei Verbi substantiam repræ- sentat hominis vero, solam humanam natu- ram ostendit. Propterea Christiparam, inquit, et non Deiparam Virginem fateri necesse est, ne • Galat. v, 10- Marc. IV, 22. I Tim. v, 25. • Vide I. c. schol. 95. ibid. post ponitur. Ibid. I (6) Supra pag. 370, leg. ἀνιχνίαστον. Alii ἀνεξί (7) Ibid. της. (10) άσ. Alii, ασαφείας. Vid. pag. 371, schol. 97. (11) Ibid. τὴν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τεκοῦσαν ἐξ (12) τε. Des. supra, l. c. (13) μέσον. Ibid. præm. τό. (14) φωνή. Inserenda fuit hæc vox, quæ exstat
διὰ τοῦτο Χριστοτόκον φησὶν, ἀλλ’ οὐ Θεοτόκον τὴν Παρθένον ὁμολογεῖν ἀναγκαῖον, μήποτε λάθωμεν ἀρχὴν τοῦ εἶναι λέγοντες τὸν Θεὸν Λόγον ἐκ τῆς ἁγίας εἰληφέναι Παρθένου, καὶ οὕτω προγενεστέραν τὴν μητέρα τοῦ γεννηθέντος ἐξ αὐτῆς κατὰ τὸ ἀκόλουθον ὁμολογεῖν βιασθῶμεν. Ἵνα δὲ μὴ δόξω λοιδορίαις κεναῖς ταῦτα τοῦ ἀνδρὸς κατηγορεῖν, αὐτὸν ἐκεῖνον οἷς εἶπε τῆς οἰκείας ἀσεβείας ποιήσομαι μάρτυρα. Τῶν γὰρ ἀποστολικῶν διδαγμάτων, καὶ παντὸς ἁγίου μνήμην τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ὑπερορίσας, ἐν τῇ τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίᾳ πολλὰς τοιαύτας ἐξεβόησε φωνάς· Οὐκ ἔτεκεν, ὦ βέλτιστε, Μαρία Θεὸν, ἀλλ’ ἔτεκεν ἄνθρωπον, θεότητος ὄργανον. Καὶ ἐν ἑτέροις δὲ πάλιν φληνάφοις· Ἀνέγκλητος Ἕλλην, μητέρα θεοῖς ἐπειςάγων. Ταῦτα μὲν ὡς ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα μοι τῶν ἐκείνου τέως εἰρήσθω, πρὸς τὰ ἑξῆς ἐπειγομένου τοῦ λόγου.
Α γενόμενος, τὸ συρφετώδες καὶ ἀστάθμητον πλῆθος πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐξεκαλέσατο πόθον, φαιὸν περιδε- βλημένος ἱμάτιον, ἐστυγνακὼς βαδίζων, τοὺς ἀγα ραίους ἐκκλίνων θορύβους, ὠχρότητα σώματος τὸ δο κεῖν ἐγκρατὴς εἶναι θηρώμενος, οἴκοι τὰ πολλὰ βιβλίοις προσανέχων, καὶ καθ᾽ ἡσυχίαν ἑαυτῷ συγγε νόμενος. Τοιούτοις σχήμασί τε καὶ πλάσμασι τοὺς πολλοὺς δελεάζων, μέχρι πόρρω προῆλθε τῆς ἡλιο κίας, τὸ δοκεῖν Χριστιανὸς εἶναι πρὸ τοῦ εἶναι διώ χων, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης τὴν ἑαυτοῦ προτι- μῶν. Ἐπεὶ δὲ, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ Δεσπότῃ, • Οὐδὲν κρυπτόν, ὃ οὐ γνωσθήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ μὴ εἰς φανερὸν ἔλθῃ· και, ε Τὰ καλὰ ἔργα πρό ν « δηλά ἐστι, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνα ται·, κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον (6) τῶν τοῦ Θεοῦ κρι μάτων ἄβυσσον, καὶ Νεστόριος, ψήφῳ τῶν περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς θρόνους, καὶ αὐτοῦ τοῦ τηνικαῦτα τῆς οἰκουμένης τὰ σκῆπτρα διέποντος, τὴν (7) κατά Κωνσταντινού πολιν τῶν ὀρθοδόξων καθολικῆς Ἐκκλη- σίας τὴν προεδρίαν πιστεύεται, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης. Ενταῦθά μοι λοιπὸν καὶ τὰ δράματα, ὧν μικροῦ πλήρης πᾶσα γῆ τε καὶ θάλασσα. Ὡς γὰρ τὸν μέγιστον ἐκεῖνον κατέλαβε θρόνον, καθά- περ τινὰ τυραννίδα τῆς ἀρχιερωσύνης την προστα σίαν ἁρπάσας, οὐκέτι κατέχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ὠδῖνα τῆς ἀσεβείας οἷός τε ἦν, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐξουσίας προσ λαβὼν ἀμαθῆ παῤῥησίαν, εἰς μέσον ἄγει καὶ προτί θησιν ἅπασιν, ἣν πάλαι συνέλαβε (8) κατὰ τοῦ Μονο- γενούς βλασφημίαν· καὶ πόλεμον ἄντικρυς κατὰ τῶν ἀποστολικῶν αἱρεῖται δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων πα τέρων, τῶν ἀφ' οὗ κατηγγέλη (9) τὸ Εὐαγγέλιον τῆς τῶν ὀρθοδόξων καθηγησαμένων πίστεως, ἐκβαλεῖν πειρᾶται τοὺς λόγους· ταράττων μὲν τῆς βασιλίδος πόλεως τὴν Ἐκκλησίαν, ταράττων δὲ καὶ τὴν οἰκου μένην ἅπασαν, οὐδὲν τοῦ θεσπεσίου Παύλου κεκρα- γότος ἐπιστρεφόμενος· . 'Ο δὲ ταράσσων ὑμᾶς βα στάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ. » Αλλ' ἐπὶ τὴν λυχνίαν τοῦ θείου τῶν ἀρχιερέων βήματος, οὐ τὸν λύχνον τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ τὸν ζόφον τίθησι τῆς ἀσεβείας (10). Γίνεται δὲ αὐτῷ πρῶτον τῆς καινοτομίας ἐγχείρημα, τὸ μὴ δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, τὴν τοῦ Θεοῦ (11) Λόγου κατὰ σάρκα μητέρα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν, Χρι στοτόκον δὲ μόνον, τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι τῆς δρο θοδόξου πίστεως κηρύκων κατὰ τὴν ἀποστολικὴν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν τε (12) καὶ πιστεύειν τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα. Φέρε δή οὖν μοι λοιπὸν τὴν βλάσφημον τεχνολογίαν, καὶ παρατήρη σιν οὐδενὶ πρότερον εγνωσμένην, εἰς μέσον (15) ἀγάγωμεν. κακον. συνέλ. κατὰ τοῦ Μονογ. ἀφ' ου κατηγγέλθη. Ἡ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία, φησί, τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική, τῆς τε θεότητος τοῦ Μονογενοῦς, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ἀπολύτως λε γομένη φωνὴ (14), τὴν ἁπλῆν καὶ ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρίστησιν οὐσίαν· ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου, μόνην τὴν ἀνθρωπείαν ὑποδείκνυσι φύσιν· διὰ τοῦτο Χρι στοτόκον φησὶν, ἀλλ᾽ οὐ Θεοτόκον τὴν Παρθένον όμο αὐτῆς σάρκα λαβόντα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν. γ. 571. THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS B " pitus forenses declinans, pallore corporis conti- nens videri affectans, libris domi ut plurimum in- cumbens, ac in otio et quiete secum habitans. Hoc habitu et hac simulatione populum inescans, mag- nam ætatis partem transegit, Christianus videri potius quam esse studens, et Christi gloriæ suam præferens. Quoniam autem, ut a Domino dictum est, Nihil est occultum quod non sciatur, neque opertum quod in lucem non veniat ¹; et : ‹ Bona opera manifesta sunt, et quæ aliter se habent ce- lari non possunt ',, per impervestigabilem Dei judiciorum abyssum, Nestorius eorum qui in pala- tio sedibusque pontifcalibus versabantur, et ipsius qui orbis terrarum sceptra tunc regebat, suffragio, catholicæ orthodoxorum Constantinopolitanæ Ec- clesiæ, orbisque adeo universi principatum adipi- scitur. Ibi deinceps acta sunt illa, quæ terram et mare propemodum impleverunt. Ut enim maximam illam sedem accepit, et pontificatus præfecturam velut tyrannidem quamdam arripuit, impietatem, quam parturiebat, amplius continere non potuit sed ex potestate quam habebat, stolidam assumens licentiam, profert in medium, omnibus que exponit, quam jam olim adversus Unigenitum conceperat blasphemiam, bellumque contra dog- mata apostolica palam gerit: et sanctorum Patrum, qui ex quo annuntiatum est Evangelium, ortho- doxorum fidei præfuerant, dicta rejicere contendit, regiæ urbis turbans Ecclesiam, orbemque simul turbans universum; divinum Paulum nihili faciens, qui clamat : c Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicunque sit ille *. • Sed super candela- brum divini pontificum suggestus, non lucernam veritatis, sed tenebras ponit impietatis. Primus au- tem initæ novitatis gradus fuit, non oportere san- ctam virginem, quæ Dei Verbum peperit, quod ex ea carnem suscepit, Deiparam confiteri, sed Christi- param duntaxat : cum tamen antiquissimi ortho- doxæ fidei prædicatores, juxta traditionem aposto- licam, Deiparam docuerint nominare et credere Domini matrem. Age nunc vero blasphemum arti- ficium et observationem nulli antea cognitam in medium producamus. C " Christi appellatio, inquit, duas natu- D ras significat, divinitatem Unigeniti, et humani- tatem Dei autem vox absolute prolata, simplicem et incorpoream Dei Verbi substantiam repræ- sentat hominis vero, solam humanam natu- ram ostendit. Propterea Christiparam, inquit, et non Deiparam Virginem fateri necesse est, ne • Galat. v, 10- Marc. IV, 22. I Tim. v, 25. • Vide I. c. schol. 95. ibid. post ponitur. Ibid. I (6) Supra pag. 370, leg. ἀνιχνίαστον. Alii ἀνεξί (7) Ibid. της. (10) άσ. Alii, ασαφείας. Vid. pag. 371, schol. 97. (11) Ibid. τὴν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τεκοῦσαν ἐξ (12) τε. Des. supra, l. c. (13) μέσον. Ibid. præm. τό. (14) φωνή. Inserenda fuit hæc vox, quæ exstat
PG 83:1157Ὅθεν ἐπειδὴ θανάτῳ ἐξαισίῳ ἀπολοῦνται παράνομοι, τῆς τε ἀρχιερωσύνης διὰ τῶν ἐν Ἐφέσῳ συναθροισθέντων ἁγίων ὑπὸ τῆς θείας ἐξεβάλετο ψήφου, καὶ βασιλικῷ νεύματι τὴν Ὄασιν καταδικασθεὶς οἰκεῖν, τῆς μελλούσης τῶν ἀσεβῶν κολάσεως ἐντεῦθεν ἐδέξατο τὰ προοίμια, παρανάλωμα τῆς οἰκείας φρενοβλαβείας γενόμενος, καὶ ἐφ’ ἑαυτῷ πληρώσας τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο λόγιον, ὅτι «Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν.» Ἀλλὰ ταῦτα μὲν, ὡς καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἐξητασμένα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Ἐπὶ δὲ τὰ ἑξῆς ἴωμεν, καὶ εἰς τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογίαν μετέλθωμεν.
λογεῖν ἀναγκαῖον, μήποτε λάθωμεν ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἡ λέγοντες τὸν Θεὸν λόγον ἐκ τῆς ἁγίας ειληφέναι (15) Παρθένου, καὶ οὕτω προγενεστέραν τὴν μητέρα τοῦ γεννηθέντος ἐξ. αὐτῆς κατὰ τὸ ἀκόλουθον ὁμολογεῖν βιασθῶμεν. Ἵνα δὲ μὴ δόξω λοιδορίαις κεναῖς ταῦτα τοῦ ἀνδρὸς κατηγορεῖν, αὐτὸν ἐκεῖνον οἷς εἶπε τῆς οἰκείας ἀσεβείας ποιήσομαι μάρτυρα. Τῶν γὰρ ἀπο στολικῶν διδαγμάτων, καὶ παντὸς ἁγίου μνήμην τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ὑπερορίσας, ἐν τῇ τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίᾳ πολλὰς τοιαύτας ἐξεβόησε φωνάς· Οὐκ ἔτεκεν (16), ὦ βέλτιστε, Μαρία Θεὸν, ἀλλ᾽ ἔτεκεν ἄνθρωπον, θεότητος ὄργανον. Καὶ ἐν ἑτέροις δὲ πάλιν φληνάφοις· 'Ανέγκλητος Έλλην, μητέρα θεοῖς ἐπεισ ἀγων. Ταῦτα μὲν ὡς ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα μοι τῶν ἐκεί νου τέως εἰρήσθω, πρὸς τὰ ἑξῆς ἐπειγομένου τοῦ λόγου. "Οθεν ἐπειδὴ θανάτῳ ἐξαισίῳ ἀπολοῦνται πα- ράνομοι, τῆς τε ἀρχιερωσύνης διὰ τῶν ἐν Ἐφέσῳ (17) συναθροισθέντων ἁγίων ὑπὸ τῆς θείας ἐξεβάλετο ψή- φου, καὶ βασιλικῷ νεύματι τὴν Πασιν καταδικασθεὶς οἰκεῖν, τῆς μελλούσης τῶν ἀσεβῶν κολάσεως ἐντεῦθεν ἐδέξατο τὰ προοίμια, παρανάλωμα τῆς οἰκείας φρε νοβλαβείας γενόμενος, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ πληρώσας τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο λόγιον, ὅτι ὁ Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν.» ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, ὡς καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἐξητασμένα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Ἐπὶ (18) δὲ τὰ ἑξῆς ἴωμεν, καὶ εἰς τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογίαν μετέλθω μεν. Ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παν ταχοῦ πειθόμενοι δόγμασι, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν τοῦδε τοῦ παν- της Δημιουργόν τε καὶ Κύριον, τὴν μονογενῆ τοῦ Πατρὸς Υἱόν, τὸν προαιώνιον, τὸν ἀμιγῆ σώματος καὶ πάντων ὅσα σώματος, τὸν πάντα ὄντα ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, πλὴν ἑνὸς μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ, πιστεύο μεν ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ὑπὸ τῆς αὐτοῦ κινη θέντα φιλανθρωπίας, εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ὁμοούσιον τῇ τικτούσῃ σάρκα λαβόντα καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, γεννηθῆναι Θεὸν μετὰ τοῦ προσλήμματος, οὐχ ὅπερ ἦν ἀποβαλόντα (τροπῆς γὰρ πάσης τὸ θεῖον ἐλεύθερον), ἀλλὰ προσει ληφότα τὸ γενέσθαι καὶ ἄνθρωπον. Τοῦτον, κατὰ τὸν ἀποστολικὸν λόγον, πειραθῆναι καὶ τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν κατὰ πάντα, καθ' ομοιότητα καὶ νόμον τὸν ἀνθρώπειον, χωρὶς ἁμαρτίας· τὸ γὰρ πεινῆσαι, καὶ κοπιάσαι, καὶ δακρύσαι, καὶ ὅσα τοιαῦτα, τῆς ἀντ θρωπείας φύσεως παρίστησι τὴν ἀλήθειαν· σταυρω θῆναί τε ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ ἀποθανεῖν, καὶ ταφῆναι, καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ ἀναλη- φθῆναι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συμπρο- σκυνούμενον, καὶ συνδοξαζόμενον παρὰ πάσης νοητῆς τε καὶ αἰσθητῆς φύσεως· καὶ αὐτὸν πάλιν ἐλεύσεσθαι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὐδὲν ὑπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς εἰς τὴν θείαν ἐλαττωθέντα φύσιν· ἀλλ᾿ ἕνα Θεόν μονογενῆ καὶ Κύριον τοῦ παντὸς, μετὰ τῆς * κεν, τέτοκεν, LIBELLUS CONTRA NESTORIUM. sancta Virgine sumpsisse, atque ita antiquiorem ma - trem eo qui ex ea natus est, ex consequenti con- fiteri cogamur. Ne videar autem inanibus conviciis hæc in illum jactare, illum ipsum suis verbis te- stem producam. Apostolicorum enim documento- rum, et sanctorum quorumcunque memoriam ex cogitatione sua exterminans, in orthodoxorum Ec- clesia multas istiusmodi voces edidit: Non pepe- rit, optimi viri, Maria Deum, sed hominem peperit divinitatis instrumentum. Et in aliis rursus magis : Culpa vacat gentilis, qui diis matrem inducit. Hæc a me pauca de multis dicta sint, dum ad sequentia festinat oratio. Unde quoniam horrenda morte per- ibunt impii, pontificatu per sanctos Ephesi congre- galos divino suffragio dejectus est, et jussu imperatoris Oasim habitare jussus, futuri impio- rum supplicii illinc sumpsit exordium, suæ ipsius amentiæ factus ludibrium, et in se dictum illud complens Apostoli : « Quorumdam hominum pec- cala manifesta sunt, præcedentia ad judicium *. » Sed hæc quidem, ut quæ ab aliis multis examinata sunt, praeterire consentaneum est. Pergamus igi- tur ad sequentia, et ad sanctorum Patrum confes- sionem veniamus. imprudentes dicamus Deum Verbum initium ex Tim. v, 24. * Hebr. 17, 15. pro ut videtur. Maluimus scribere B C D Nos, evangelicis et apostolicis ubique dogmati- bus obsequentes, juxta sanctorum Patrum traditio- nem, Deum Verbum, universi hujus Conditorem ac Dominum, unigenitum Patris Filium, sæculis ante- riorem, corporis et omnium quæ sunt corporis, expertem, in quo sunt omnia quæ in Patre, præter. quam esse Patrem, credimus in novissimis diebus, sua ipsius benignitate permotum, Deique Patris bona voluntate, ex sancta Virgine consubstantiali carne sumpta hominem factum, Deum una cum eo quod assumpsit natum esse, non eo abjecto quod erat (Deus quippe ab omni mutatione liber est), sed hoc adjuncto, quod homo etiam factus sit. Hunc, sicut ait Apostolus 8, humanis quoque affectionibus tentatum fuisse per omnia, pro similitudine et lege humana, absque peccato. Esuriisse enim, et fatigatum ac lacrymatum esse, et alia ejusmodi, humanæ naturæ veritatem de- monstrant : crucifixumque esse sub Pontio Pilato, et mortuum ac sepultum esse, et tertio die resur- rexisse, atque in cœlos assumptum esse, cum Patre simul adoratum et glorificatum ab universa intel- lectu sensuque prædita natura: et ipsum rursus venturum ad judicandos vivos et mortuos, nullo pacto ex servi forma imminutum a divina natura : sed unum Deum unigenitum et Dominum universi, cum propria carne, quem omnes confitentur et Étexev, ut supra, p. 372, legitur. - (15) Supra. 1. c. leg. ειληφότα. (16) Ετ. Sirm. editio h. 1. et post pauca hab. Ετο- (17) Εφ. Loco cit. præm. τῇ. (18) ἐπὶ — ίωμεν. Hæc sunt ultima, p. 572.
PG 83:1158Ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς πανταχοῦ πειθόμενοι δόγμασι, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν τοῦδε τοῦ παντὸς Δημιουργόν τε καὶ Κύριον, τὸν μονογενῆ τοῦ Πατρὸς Υἱὸν, τὸν προαιώνιον, τὸν ἀμιγῆ σώματος καὶ πάντων ὅσα σώματος, τὸν πάντα ὄντα ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, πλὴν ἑνὸς μόνου τοῦ εἶναι Πατὴρ, πιστεύομεν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ὑπὸ τῆς αὑτοῦ κινηθέντα φιλανθρωπίας, εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ὁμοούσιον τῇ τικτούσῃ σάρκα λαβόντα καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, γεννηθῆναι Θεὸν μετὰ τοῦ προσλήμματος, οὐχ ὅπερ ἦν ἀποβαλόντα (τροπῆς γὰρ πάσης τὸ θεῖον ἐλεύθερον), ἀλλὰ προσειληφότα τὸ γενέσθαι καὶ ἄνθρωπον. Τοῦτον, κατὰ τὸν ἀποστολικὸν λόγον, πειραθῆναι καὶ τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν κατὰ πάντα, καθ’ ὁμοιότητα καὶ νόμον τὸν ἀνθρώπειον, χωρὶς ἁμαρτίας· τὸ γὰρ πεινῆσαι, καὶ κοπιάσαι, καὶ δακρύσαι, καὶ ὅσα τοιαῦτα, τῆς ἀνθρωπείας φύσεως παρίστησι τὴν ἀλήθειαν·
λογεῖν ἀναγκαῖον, μήποτε λάθωμεν ἀρχὴν τοῦ εἶναι ἡ λέγοντες τὸν Θεὸν λόγον ἐκ τῆς ἁγίας ειληφέναι (15) Παρθένου, καὶ οὕτω προγενεστέραν τὴν μητέρα τοῦ γεννηθέντος ἐξ. αὐτῆς κατὰ τὸ ἀκόλουθον ὁμολογεῖν βιασθῶμεν. Ἵνα δὲ μὴ δόξω λοιδορίαις κεναῖς ταῦτα τοῦ ἀνδρὸς κατηγορεῖν, αὐτὸν ἐκεῖνον οἷς εἶπε τῆς οἰκείας ἀσεβείας ποιήσομαι μάρτυρα. Τῶν γὰρ ἀπο στολικῶν διδαγμάτων, καὶ παντὸς ἁγίου μνήμην τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ὑπερορίσας, ἐν τῇ τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίᾳ πολλὰς τοιαύτας ἐξεβόησε φωνάς· Οὐκ ἔτεκεν (16), ὦ βέλτιστε, Μαρία Θεὸν, ἀλλ᾽ ἔτεκεν ἄνθρωπον, θεότητος ὄργανον. Καὶ ἐν ἑτέροις δὲ πάλιν φληνάφοις· 'Ανέγκλητος Έλλην, μητέρα θεοῖς ἐπεισ ἀγων. Ταῦτα μὲν ὡς ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα μοι τῶν ἐκεί νου τέως εἰρήσθω, πρὸς τὰ ἑξῆς ἐπειγομένου τοῦ λόγου. "Οθεν ἐπειδὴ θανάτῳ ἐξαισίῳ ἀπολοῦνται πα- ράνομοι, τῆς τε ἀρχιερωσύνης διὰ τῶν ἐν Ἐφέσῳ (17) συναθροισθέντων ἁγίων ὑπὸ τῆς θείας ἐξεβάλετο ψή- φου, καὶ βασιλικῷ νεύματι τὴν Πασιν καταδικασθεὶς οἰκεῖν, τῆς μελλούσης τῶν ἀσεβῶν κολάσεως ἐντεῦθεν ἐδέξατο τὰ προοίμια, παρανάλωμα τῆς οἰκείας φρε νοβλαβείας γενόμενος, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ πληρώσας τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο λόγιον, ὅτι ὁ Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν.» ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, ὡς καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἐξητασμένα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Ἐπὶ (18) δὲ τὰ ἑξῆς ἴωμεν, καὶ εἰς τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογίαν μετέλθω μεν. Ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παν ταχοῦ πειθόμενοι δόγμασι, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν τοῦδε τοῦ παν- της Δημιουργόν τε καὶ Κύριον, τὴν μονογενῆ τοῦ Πατρὸς Υἱόν, τὸν προαιώνιον, τὸν ἀμιγῆ σώματος καὶ πάντων ὅσα σώματος, τὸν πάντα ὄντα ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, πλὴν ἑνὸς μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ, πιστεύο μεν ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ὑπὸ τῆς αὐτοῦ κινη θέντα φιλανθρωπίας, εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ὁμοούσιον τῇ τικτούσῃ σάρκα λαβόντα καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, γεννηθῆναι Θεὸν μετὰ τοῦ προσλήμματος, οὐχ ὅπερ ἦν ἀποβαλόντα (τροπῆς γὰρ πάσης τὸ θεῖον ἐλεύθερον), ἀλλὰ προσει ληφότα τὸ γενέσθαι καὶ ἄνθρωπον. Τοῦτον, κατὰ τὸν ἀποστολικὸν λόγον, πειραθῆναι καὶ τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν κατὰ πάντα, καθ' ομοιότητα καὶ νόμον τὸν ἀνθρώπειον, χωρὶς ἁμαρτίας· τὸ γὰρ πεινῆσαι, καὶ κοπιάσαι, καὶ δακρύσαι, καὶ ὅσα τοιαῦτα, τῆς ἀντ θρωπείας φύσεως παρίστησι τὴν ἀλήθειαν· σταυρω θῆναί τε ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ ἀποθανεῖν, καὶ ταφῆναι, καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ ἀναλη- φθῆναι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συμπρο- σκυνούμενον, καὶ συνδοξαζόμενον παρὰ πάσης νοητῆς τε καὶ αἰσθητῆς φύσεως· καὶ αὐτὸν πάλιν ἐλεύσεσθαι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὐδὲν ὑπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς εἰς τὴν θείαν ἐλαττωθέντα φύσιν· ἀλλ᾿ ἕνα Θεόν μονογενῆ καὶ Κύριον τοῦ παντὸς, μετὰ τῆς * κεν, τέτοκεν, LIBELLUS CONTRA NESTORIUM. sancta Virgine sumpsisse, atque ita antiquiorem ma - trem eo qui ex ea natus est, ex consequenti con- fiteri cogamur. Ne videar autem inanibus conviciis hæc in illum jactare, illum ipsum suis verbis te- stem producam. Apostolicorum enim documento- rum, et sanctorum quorumcunque memoriam ex cogitatione sua exterminans, in orthodoxorum Ec- clesia multas istiusmodi voces edidit: Non pepe- rit, optimi viri, Maria Deum, sed hominem peperit divinitatis instrumentum. Et in aliis rursus magis : Culpa vacat gentilis, qui diis matrem inducit. Hæc a me pauca de multis dicta sint, dum ad sequentia festinat oratio. Unde quoniam horrenda morte per- ibunt impii, pontificatu per sanctos Ephesi congre- galos divino suffragio dejectus est, et jussu imperatoris Oasim habitare jussus, futuri impio- rum supplicii illinc sumpsit exordium, suæ ipsius amentiæ factus ludibrium, et in se dictum illud complens Apostoli : « Quorumdam hominum pec- cala manifesta sunt, præcedentia ad judicium *. » Sed hæc quidem, ut quæ ab aliis multis examinata sunt, praeterire consentaneum est. Pergamus igi- tur ad sequentia, et ad sanctorum Patrum confes- sionem veniamus. imprudentes dicamus Deum Verbum initium ex Tim. v, 24. * Hebr. 17, 15. pro ut videtur. Maluimus scribere B C D Nos, evangelicis et apostolicis ubique dogmati- bus obsequentes, juxta sanctorum Patrum traditio- nem, Deum Verbum, universi hujus Conditorem ac Dominum, unigenitum Patris Filium, sæculis ante- riorem, corporis et omnium quæ sunt corporis, expertem, in quo sunt omnia quæ in Patre, præter. quam esse Patrem, credimus in novissimis diebus, sua ipsius benignitate permotum, Deique Patris bona voluntate, ex sancta Virgine consubstantiali carne sumpta hominem factum, Deum una cum eo quod assumpsit natum esse, non eo abjecto quod erat (Deus quippe ab omni mutatione liber est), sed hoc adjuncto, quod homo etiam factus sit. Hunc, sicut ait Apostolus 8, humanis quoque affectionibus tentatum fuisse per omnia, pro similitudine et lege humana, absque peccato. Esuriisse enim, et fatigatum ac lacrymatum esse, et alia ejusmodi, humanæ naturæ veritatem de- monstrant : crucifixumque esse sub Pontio Pilato, et mortuum ac sepultum esse, et tertio die resur- rexisse, atque in cœlos assumptum esse, cum Patre simul adoratum et glorificatum ab universa intel- lectu sensuque prædita natura: et ipsum rursus venturum ad judicandos vivos et mortuos, nullo pacto ex servi forma imminutum a divina natura : sed unum Deum unigenitum et Dominum universi, cum propria carne, quem omnes confitentur et Étexev, ut supra, p. 372, legitur. - (15) Supra. 1. c. leg. ειληφότα. (16) Ετ. Sirm. editio h. 1. et post pauca hab. Ετο- (17) Εφ. Loco cit. præm. τῇ. (18) ἐπὶ — ίωμεν. Hæc sunt ultima, p. 572.
PG 83:1159σταυρωθῆναί τε ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ ἀποθανεῖν, καὶ ταφῆναι, καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ ἀναληφθῆναι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συμπροσκυνούμενον, καὶ συνδοξαζόμενον παρὰ πάσης νοητῆς τε καὶ αἰσθητῆς φύσεως· καὶ αὐτὸν πάλιν ἐλεύσεσθαι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, οὐδὲν ὑπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς εἰς τὴν θείαν ἐλαττωθέντα φύσιν· ἀλλ’ ἕνα Θεὸν μονογενῆ καὶ Κύριον τοῦ παντὸς, μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ὁμολογούμενόν τε καὶ εἰς ἀεὶ προσκυνούμενον· διὰ τοῦτο Θεοτόκος, ὦ βέλτιστε, παρὰ τῶν τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν προσκυνούντων ἡ Παρθένος κηρύττεται· οὐχ ὡς τῆς θείας φύσεως τοῦ Μονογενοῦς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης ἐξ αὐτῆς· Θεὸς γὰρ ἔστι τε καὶ ἔσται καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ, οὐδέποτε παρ’ οὐδενὸς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών· ἀλλ’ ὢν ἤδη, τῆς ἐνανθρωπήσεως καὶ τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀρχὴν ἐποιήσατο τῆς παρθενικῆς καὶ ἀχράντου νηδύος τὴν οἴκησιν. Καὶ τούτου μάρτυς μὲν ὁ ἀπόστολος Παῦλος· μάρτυς δὲ ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης. Ὁ μὲν ἅγιος Παῦλος οὑτωσὶ κεκραγώς. «Ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ·» τὸν ὄντα δηλονότι· οὐ γὰρ ἀποστέλλεται τὸ μὴ ὂν, ἀλλὰ γίνεται·
Α ίδίας σαρκὸς ὁμολογούμενόν τε καὶ εἰς ἀεὶ προσκυ νούμενον· διὰ τοῦτο Θεοτόκος, ὦ βέλτιστε, παρὰ τῶν τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν προσκυνούντων ή Παρθένος κηρύττεται· οὐχ ὡς τῆς θείας φύσεως τοῦ Μονογε νοῦς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης ἐξ αὐτῆς· Θεὸς γὰρ ἔστι τε καὶ ἔσται καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ, οὐδέποτε παρ᾽ οὐ δενὸς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών· ἀλλ᾽ ὧν ἤδη, τῆς ἐναν θρωπήσεως καὶ τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀρχὴν ἐποιήσατο τῆς παρθενικῆς καὶ ἀχράντου νηδύος τήν οἴκησιν. Καὶ τούτου μάρτυς μὲν ὁ ἀπό στολος Παῦλος· μάρτυς δὲ ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής Ἰωάννης. Ὁ μὲν ἅγιος Παῦλος ούτωσὶ κεκραγώς. · Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· ἡ τὸν ὄντα δηλονότι· οὐ γὰρ ἀποστέλλεται τὴ μὴ ὄν, ἀλλὰ γίνε- ται· ε γενόμενον (19) ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ " νόμον, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ βροντῆς υἱὸς διὰ τὸ με γαλόφωνον καὶ οὐράνιον τῶν δογμάτων παρὰ τοῦ Δεκ σπότου κληθεὶς Ιωάννης, πρότερον εἰπών, ὅτι θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἀρχῇ, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἦν, καὶ ἀεὶ ἦν, καὶ ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὅτι πάν των ἐστὶ Κύριος αὐτὸς, καὶ δείξας ἄναρχον αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καθάπερ Μονογενούς· τότε καὶ πρὸς τοὺς ἀποῤῥήτους τῆς οἰκονομίας και ταβαίνων λόγους, φησίν· Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγέ- νετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » Πῶς οὖν οὐ Θεοτό κος, ὦ πάντων ἀνθρώπων, ὡς οίει, σοφώτατε, ἡ τὸν Θεόν Λόγον κυοφορήσασά τε γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεννήσασα, καὶ μήτηρ εἶναι τοῦ γεννηθέντος αναγκαίως πιστευομένη; Καὶ πάντες οἱ προφῆτας ταῦτα κηρύττουσιν. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μὲν Ἡσαΐου βοῶντος· ο Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμα νουήλ, ο ού, κατὰ σὲ, καὶ κατὰ τὰς σας ληρῳδίας, θεότητος ὄργανον, ἀλλὰ Θεὸν μεθ᾿ ἡμῶν, καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, καὶ αὐτοῦ θεολογοῦντος τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, ἐν οἷς φη- σιν· . Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης. » Καὶ μετ' ὀλίγα· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Καὶ τῆς τοῦ προ δρόμου δὲ μητρὸς ὑπὸ τοῦ προσκυνητού Πνεύματος προφητικώς κινουμένης τε καὶ βοώσης· « Πόθεν μας τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με ; ο Ταῦτα πολλοῖς πρότερον εἰρημένα, καὶ νῦν δὲ οὐδὲν ήττον λεγόμενα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Οτι μὲν οὖν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἱκανὰ τοῖς εὐγνώμοσε τὰ εἰρημένα. Τὴν δὲ σοφὴν αὐτοῦ τεχνολογίαν διὰ βραχέων ἀνατρέψαι πειράσομαι. – Μικρὸν δὲ ἄνωθεν, ἡ Χριστός, φησί, προσηγορία τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική· ἡ δὲ Θεός, τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου· ἡ δὲ ἄνθρωπος, τὴν άνθρω πείαν παρίστησι φύσιν. Τί λέγεις; Ὅταν οὖν ὁ Κύ ριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ θειότερα, καὶ ὡς αὐτὸς εἶπεν ἐπουράνια διδάσκων, πρὸς τὸν Νικόδημου λέγῃ ὡς γὰρ εἰδότι σοι τὰς θείας διαλέξομαι Γρα- 1, 14; THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS semper adorant. Hac de causa Deipara, vir bone, ab iis qui Christum tanquam Deum adorant, Virgo prædicatur non quasi divina natura Unigeniti essentiæ suæ principiam ex ea sumpserit; Deus enim et nunc est, et crit, et erat in principio, ne- que ab ullo unquam ut esset principium sumpsit ': sed cum jam exsisteret Deus Verbum, incarnalia- nis, dispensationisque erga nos suæ initium fecht virginei et immaculati uteri habitationem. Atque hujus rei testis est apostolus Paulus, testis est etiam divinus evangelista Joannes. Sanctus quidem Pau- lus sic exclamans: Misit Deus Filium suum, › qui erat videlicet (neque enim mittitur quod non est, sed ft), « factum ex muliere, legi subjectum. Qui autem filius tonitru, propter grandisona cœ- festiaque dogmata, a Domino appellatus est Joan- nes, cum dixisset ', Deum esse Verbum, et in prin- cipio, et apud Deum fuisse, et semper esse, et omnia per ipsum facta esse, et Dominum esse omnium : et cum ostendisset, siue principio ipsius essentiam esse, et consubstantialem Patri, tanquam Unigeniti : tum ad arcanos etiam incarnationis sermones descendens, ait : « Et Verbum caro fac- Lum est, et habitavit in nobis. Quomodo ergo non Deipara, o mortalium omnium, ut 'putas, sa- pientissime, quæ Deum Verbum, et in utero gesta- vit hominem factum, et peperit, et mater ejus quem peperit, necessario creditur? Sed et pro- phete omnes haec prædicam. An Isaiam vociferan- tem non audisti : « Ecce virgo concipiet, et pariet Hliam, et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non juxta te, et deliras tuas nugas, organum Deitatis (pariet), sed Deum nobiscum, hominem sicut nos factum. Et Jeremiam, qui et ipse Verbum incarna tum Deum esse profitetur his verbis: Hic est Deus noster, et non æstimabitur alius ad eum : hic invenit ominem viam discipline . . Et post pauca : • Post haec in terris visus est, et cum hominibus convertatus est 't. Et Precursoris matrem ab adorando Spiritu prophetice incitatam, et excla- memtein : ' Unde hoc mihi, ut veniat mater Do- mimi mei ad me ?, Hæc quæ a multis antehac dieta sunt, et nunc itidem diountur, praetergredi necesse est. Quod ergo Deipara sit sancta Virgo, sanis mentibus sufficiunt quæ diximus : sed doctam ejus argumentationem paucis evertere conabor. , . " Paulo itaque superius, Christi, aiebat, appella- ´tio duas naturas designat, Deus vero simplicem et incompositam, Homo autem humanam represen- tat naturam. Quid ais? Ergo cum Dominus in Evan- geliis divintora, et, ut ipse loquitur, costestia ido- cens, Nicodemo diceret (tanquam enim cum divi- narum Litterarum perito tecum agam) : « Nemo ss Luc. 1, 43. B D coll. Matth., 23. Baruch. 1, 36, 37. • Galal. IV, ss ibid. 38. 4. * Joan. 1, 1-3. * ibid. 14. • Isa. (19) γενόμ. ι. ΙΙΙ. pag. 382, leg. γεννώμενον, natum.
«γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ βροντῆς υἱὸς διὰ τὸ μεγαλόφωνον καὶ οὐράνιον τῶν δογμάτων παρὰ τοῦ Δεσπότου κληθεὶς Ἰωάννης, πρότερον εἰπὼν, ὅτι Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἀρχῇ, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἦν, καὶ ἀεὶ ἦν, καὶ ὅτι πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὅτι πάντων ἐστὶ Κύριος αὐτὸς, καὶ δείξας ἄναρχον αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καθάπερ Μονογενοῦς· τότε καὶ πρὸς τοὺς ἀποῤῥήτους τῆς οἰκονομίας καταβαίνων λόγους, φησίν· «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.» Πῶς οὖν οὐ Θεοτόκος, ὦ πάντων ἀνθρώπων, ὡς οἴει, σοφώτατε, ἡ τὸν Θεὸν Λόγον κυοφορήσασά τε γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεννήσασα, καὶ μήτηρ εἶναι τοῦ γεννηθέντος ἀναγκαίως πιστευομένη; Καὶ πάντες οἱ προφῆται ταῦτα κηρύττουσιν. Ἢ οὐκ ἤκουσας τοῦ μὲν Ἡσαί̈ου βοῶντος· «Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ;» οὐ, κατὰ σὲ, καὶ κατὰ τὰς σὰς ληρῳδίας, θεότητος ὄργανον, ἀλλὰ Θεὸν μεθ’ ἡμῶν, καθ’ ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, καὶ αὐτοῦ θεολογοῦντος τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, ἐν οἷς φησιν·
Α ίδίας σαρκὸς ὁμολογούμενόν τε καὶ εἰς ἀεὶ προσκυ νούμενον· διὰ τοῦτο Θεοτόκος, ὦ βέλτιστε, παρὰ τῶν τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν προσκυνούντων ή Παρθένος κηρύττεται· οὐχ ὡς τῆς θείας φύσεως τοῦ Μονογε νοῦς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης ἐξ αὐτῆς· Θεὸς γὰρ ἔστι τε καὶ ἔσται καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ, οὐδέποτε παρ᾽ οὐ δενὸς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών· ἀλλ᾽ ὧν ἤδη, τῆς ἐναν θρωπήσεως καὶ τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀρχὴν ἐποιήσατο τῆς παρθενικῆς καὶ ἀχράντου νηδύος τήν οἴκησιν. Καὶ τούτου μάρτυς μὲν ὁ ἀπό στολος Παῦλος· μάρτυς δὲ ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής Ἰωάννης. Ὁ μὲν ἅγιος Παῦλος ούτωσὶ κεκραγώς. · Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· ἡ τὸν ὄντα δηλονότι· οὐ γὰρ ἀποστέλλεται τὴ μὴ ὄν, ἀλλὰ γίνε- ται· ε γενόμενον (19) ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ " νόμον, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ βροντῆς υἱὸς διὰ τὸ με γαλόφωνον καὶ οὐράνιον τῶν δογμάτων παρὰ τοῦ Δεκ σπότου κληθεὶς Ιωάννης, πρότερον εἰπών, ὅτι θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἀρχῇ, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἦν, καὶ ἀεὶ ἦν, καὶ ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὅτι πάν των ἐστὶ Κύριος αὐτὸς, καὶ δείξας ἄναρχον αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καθάπερ Μονογενούς· τότε καὶ πρὸς τοὺς ἀποῤῥήτους τῆς οἰκονομίας και ταβαίνων λόγους, φησίν· Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγέ- νετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » Πῶς οὖν οὐ Θεοτό κος, ὦ πάντων ἀνθρώπων, ὡς οίει, σοφώτατε, ἡ τὸν Θεόν Λόγον κυοφορήσασά τε γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεννήσασα, καὶ μήτηρ εἶναι τοῦ γεννηθέντος αναγκαίως πιστευομένη; Καὶ πάντες οἱ προφῆτας ταῦτα κηρύττουσιν. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μὲν Ἡσαΐου βοῶντος· ο Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμα νουήλ, ο ού, κατὰ σὲ, καὶ κατὰ τὰς σας ληρῳδίας, θεότητος ὄργανον, ἀλλὰ Θεὸν μεθ᾿ ἡμῶν, καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, καὶ αὐτοῦ θεολογοῦντος τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, ἐν οἷς φη- σιν· . Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης. » Καὶ μετ' ὀλίγα· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Καὶ τῆς τοῦ προ δρόμου δὲ μητρὸς ὑπὸ τοῦ προσκυνητού Πνεύματος προφητικώς κινουμένης τε καὶ βοώσης· « Πόθεν μας τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με ; ο Ταῦτα πολλοῖς πρότερον εἰρημένα, καὶ νῦν δὲ οὐδὲν ήττον λεγόμενα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Οτι μὲν οὖν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἱκανὰ τοῖς εὐγνώμοσε τὰ εἰρημένα. Τὴν δὲ σοφὴν αὐτοῦ τεχνολογίαν διὰ βραχέων ἀνατρέψαι πειράσομαι. – Μικρὸν δὲ ἄνωθεν, ἡ Χριστός, φησί, προσηγορία τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική· ἡ δὲ Θεός, τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου· ἡ δὲ ἄνθρωπος, τὴν άνθρω πείαν παρίστησι φύσιν. Τί λέγεις; Ὅταν οὖν ὁ Κύ ριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ θειότερα, καὶ ὡς αὐτὸς εἶπεν ἐπουράνια διδάσκων, πρὸς τὸν Νικόδημου λέγῃ ὡς γὰρ εἰδότι σοι τὰς θείας διαλέξομαι Γρα- 1, 14; THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS semper adorant. Hac de causa Deipara, vir bone, ab iis qui Christum tanquam Deum adorant, Virgo prædicatur non quasi divina natura Unigeniti essentiæ suæ principiam ex ea sumpserit; Deus enim et nunc est, et crit, et erat in principio, ne- que ab ullo unquam ut esset principium sumpsit ': sed cum jam exsisteret Deus Verbum, incarnalia- nis, dispensationisque erga nos suæ initium fecht virginei et immaculati uteri habitationem. Atque hujus rei testis est apostolus Paulus, testis est etiam divinus evangelista Joannes. Sanctus quidem Pau- lus sic exclamans: Misit Deus Filium suum, › qui erat videlicet (neque enim mittitur quod non est, sed ft), « factum ex muliere, legi subjectum. Qui autem filius tonitru, propter grandisona cœ- festiaque dogmata, a Domino appellatus est Joan- nes, cum dixisset ', Deum esse Verbum, et in prin- cipio, et apud Deum fuisse, et semper esse, et omnia per ipsum facta esse, et Dominum esse omnium : et cum ostendisset, siue principio ipsius essentiam esse, et consubstantialem Patri, tanquam Unigeniti : tum ad arcanos etiam incarnationis sermones descendens, ait : « Et Verbum caro fac- Lum est, et habitavit in nobis. Quomodo ergo non Deipara, o mortalium omnium, ut 'putas, sa- pientissime, quæ Deum Verbum, et in utero gesta- vit hominem factum, et peperit, et mater ejus quem peperit, necessario creditur? Sed et pro- phete omnes haec prædicam. An Isaiam vociferan- tem non audisti : « Ecce virgo concipiet, et pariet Hliam, et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non juxta te, et deliras tuas nugas, organum Deitatis (pariet), sed Deum nobiscum, hominem sicut nos factum. Et Jeremiam, qui et ipse Verbum incarna tum Deum esse profitetur his verbis: Hic est Deus noster, et non æstimabitur alius ad eum : hic invenit ominem viam discipline . . Et post pauca : • Post haec in terris visus est, et cum hominibus convertatus est 't. Et Precursoris matrem ab adorando Spiritu prophetice incitatam, et excla- memtein : ' Unde hoc mihi, ut veniat mater Do- mimi mei ad me ?, Hæc quæ a multis antehac dieta sunt, et nunc itidem diountur, praetergredi necesse est. Quod ergo Deipara sit sancta Virgo, sanis mentibus sufficiunt quæ diximus : sed doctam ejus argumentationem paucis evertere conabor. , . " Paulo itaque superius, Christi, aiebat, appella- ´tio duas naturas designat, Deus vero simplicem et incompositam, Homo autem humanam represen- tat naturam. Quid ais? Ergo cum Dominus in Evan- geliis divintora, et, ut ipse loquitur, costestia ido- cens, Nicodemo diceret (tanquam enim cum divi- narum Litterarum perito tecum agam) : « Nemo ss Luc. 1, 43. B D coll. Matth., 23. Baruch. 1, 36, 37. • Galal. IV, ss ibid. 38. 4. * Joan. 1, 1-3. * ibid. 14. • Isa. (19) γενόμ. ι. ΙΙΙ. pag. 382, leg. γεννώμενον, natum.
«Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης.» Καὶ μετ’ ὀλίγα· «Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη.» Καὶ τῆς τοῦ προδρόμου δὲ μητρὸς ὑπὸ τοῦ προσκυνητοῦ Πνεύματος προφητικῶς κινουμένης τε καὶ βοώσης· «Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με;» Ταῦτα πολλοῖς πρότερον εἰρημένα, καὶ νῦν δὲ οὐδὲν ἧττον λεγόμενα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Ὅτι μὲν οὖν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἱκανὰ τοῖς εὐγνώμοσι τὰ εἰρημένα. Τὴν δὲ σοφὴν αὐτοῦ τεχνολογίαν διὰ βραχέων ἀνατρέψαι πειράσομαι. Μικρὸν δὲ ἄνωθεν, ἡ Χριστὸς , φησὶ, προσηγορία τῶν δύο φύσεών ἐστι σημαντική· ἡ δὲ Θεὸς , τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου· ἡ δὲ ἄνθρωπος , τὴν ἀνθρωπείαν παρίστησι φύσιν. Τί λέγεις; Ὅταν οὖν ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ θειότερα, καὶ ὡς αὐτὸς εἶπεν ἐπουράνια διδάσκων, πρὸς τὸν Νικόδημον λέγῃ (ὡς γὰρ εἰδότι σοι τὰς θείας διαλέξομαι Γραφάς)·
Α ίδίας σαρκὸς ὁμολογούμενόν τε καὶ εἰς ἀεὶ προσκυ νούμενον· διὰ τοῦτο Θεοτόκος, ὦ βέλτιστε, παρὰ τῶν τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν προσκυνούντων ή Παρθένος κηρύττεται· οὐχ ὡς τῆς θείας φύσεως τοῦ Μονογε νοῦς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης ἐξ αὐτῆς· Θεὸς γὰρ ἔστι τε καὶ ἔσται καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ, οὐδέποτε παρ᾽ οὐ δενὸς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών· ἀλλ᾽ ὧν ἤδη, τῆς ἐναν θρωπήσεως καὶ τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀρχὴν ἐποιήσατο τῆς παρθενικῆς καὶ ἀχράντου νηδύος τήν οἴκησιν. Καὶ τούτου μάρτυς μὲν ὁ ἀπό στολος Παῦλος· μάρτυς δὲ ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής Ἰωάννης. Ὁ μὲν ἅγιος Παῦλος ούτωσὶ κεκραγώς. · Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· ἡ τὸν ὄντα δηλονότι· οὐ γὰρ ἀποστέλλεται τὴ μὴ ὄν, ἀλλὰ γίνε- ται· ε γενόμενον (19) ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ " νόμον, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ βροντῆς υἱὸς διὰ τὸ με γαλόφωνον καὶ οὐράνιον τῶν δογμάτων παρὰ τοῦ Δεκ σπότου κληθεὶς Ιωάννης, πρότερον εἰπών, ὅτι θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἀρχῇ, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἦν, καὶ ἀεὶ ἦν, καὶ ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὅτι πάν των ἐστὶ Κύριος αὐτὸς, καὶ δείξας ἄναρχον αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καθάπερ Μονογενούς· τότε καὶ πρὸς τοὺς ἀποῤῥήτους τῆς οἰκονομίας και ταβαίνων λόγους, φησίν· Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγέ- νετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. » Πῶς οὖν οὐ Θεοτό κος, ὦ πάντων ἀνθρώπων, ὡς οίει, σοφώτατε, ἡ τὸν Θεόν Λόγον κυοφορήσασά τε γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεννήσασα, καὶ μήτηρ εἶναι τοῦ γεννηθέντος αναγκαίως πιστευομένη; Καὶ πάντες οἱ προφῆτας ταῦτα κηρύττουσιν. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μὲν Ἡσαΐου βοῶντος· ο Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμα νουήλ, ο ού, κατὰ σὲ, καὶ κατὰ τὰς σας ληρῳδίας, θεότητος ὄργανον, ἀλλὰ Θεὸν μεθ᾿ ἡμῶν, καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, καὶ αὐτοῦ θεολογοῦντος τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, ἐν οἷς φη- σιν· . Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης. » Καὶ μετ' ὀλίγα· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Καὶ τῆς τοῦ προ δρόμου δὲ μητρὸς ὑπὸ τοῦ προσκυνητού Πνεύματος προφητικώς κινουμένης τε καὶ βοώσης· « Πόθεν μας τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με ; ο Ταῦτα πολλοῖς πρότερον εἰρημένα, καὶ νῦν δὲ οὐδὲν ήττον λεγόμενα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Οτι μὲν οὖν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἱκανὰ τοῖς εὐγνώμοσε τὰ εἰρημένα. Τὴν δὲ σοφὴν αὐτοῦ τεχνολογίαν διὰ βραχέων ἀνατρέψαι πειράσομαι. – Μικρὸν δὲ ἄνωθεν, ἡ Χριστός, φησί, προσηγορία τῶν δύο φύσεων ἐστι σημαντική· ἡ δὲ Θεός, τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου· ἡ δὲ ἄνθρωπος, τὴν άνθρω πείαν παρίστησι φύσιν. Τί λέγεις; Ὅταν οὖν ὁ Κύ ριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ θειότερα, καὶ ὡς αὐτὸς εἶπεν ἐπουράνια διδάσκων, πρὸς τὸν Νικόδημου λέγῃ ὡς γὰρ εἰδότι σοι τὰς θείας διαλέξομαι Γρα- 1, 14; THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS semper adorant. Hac de causa Deipara, vir bone, ab iis qui Christum tanquam Deum adorant, Virgo prædicatur non quasi divina natura Unigeniti essentiæ suæ principiam ex ea sumpserit; Deus enim et nunc est, et crit, et erat in principio, ne- que ab ullo unquam ut esset principium sumpsit ': sed cum jam exsisteret Deus Verbum, incarnalia- nis, dispensationisque erga nos suæ initium fecht virginei et immaculati uteri habitationem. Atque hujus rei testis est apostolus Paulus, testis est etiam divinus evangelista Joannes. Sanctus quidem Pau- lus sic exclamans: Misit Deus Filium suum, › qui erat videlicet (neque enim mittitur quod non est, sed ft), « factum ex muliere, legi subjectum. Qui autem filius tonitru, propter grandisona cœ- festiaque dogmata, a Domino appellatus est Joan- nes, cum dixisset ', Deum esse Verbum, et in prin- cipio, et apud Deum fuisse, et semper esse, et omnia per ipsum facta esse, et Dominum esse omnium : et cum ostendisset, siue principio ipsius essentiam esse, et consubstantialem Patri, tanquam Unigeniti : tum ad arcanos etiam incarnationis sermones descendens, ait : « Et Verbum caro fac- Lum est, et habitavit in nobis. Quomodo ergo non Deipara, o mortalium omnium, ut 'putas, sa- pientissime, quæ Deum Verbum, et in utero gesta- vit hominem factum, et peperit, et mater ejus quem peperit, necessario creditur? Sed et pro- phete omnes haec prædicam. An Isaiam vociferan- tem non audisti : « Ecce virgo concipiet, et pariet Hliam, et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non juxta te, et deliras tuas nugas, organum Deitatis (pariet), sed Deum nobiscum, hominem sicut nos factum. Et Jeremiam, qui et ipse Verbum incarna tum Deum esse profitetur his verbis: Hic est Deus noster, et non æstimabitur alius ad eum : hic invenit ominem viam discipline . . Et post pauca : • Post haec in terris visus est, et cum hominibus convertatus est 't. Et Precursoris matrem ab adorando Spiritu prophetice incitatam, et excla- memtein : ' Unde hoc mihi, ut veniat mater Do- mimi mei ad me ?, Hæc quæ a multis antehac dieta sunt, et nunc itidem diountur, praetergredi necesse est. Quod ergo Deipara sit sancta Virgo, sanis mentibus sufficiunt quæ diximus : sed doctam ejus argumentationem paucis evertere conabor. , . " Paulo itaque superius, Christi, aiebat, appella- ´tio duas naturas designat, Deus vero simplicem et incompositam, Homo autem humanam represen- tat naturam. Quid ais? Ergo cum Dominus in Evan- geliis divintora, et, ut ipse loquitur, costestia ido- cens, Nicodemo diceret (tanquam enim cum divi- narum Litterarum perito tecum agam) : « Nemo ss Luc. 1, 43. B D coll. Matth., 23. Baruch. 1, 36, 37. • Galal. IV, ss ibid. 38. 4. * Joan. 1, 1-3. * ibid. 14. • Isa. (19) γενόμ. ι. ΙΙΙ. pag. 382, leg. γεννώμενον, natum.
PG 83:1161«Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ.» Ἐπειδὴ Υἱὸν ἀνθρώπου σαφῶς εἶπεν, ἆρα τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἐροῦμεν ἐκ τῶν οὐρανῶν κατεληλυθέναι κατὰ τὴν ἀσεβῆ καὶ ἄσοφόν σου σοφίαν; Τοῖς γὰρ σοῖς κατὰ σοῦ χρήσομαι σοφίσμασιν. Ἄπαγε τῆς βλασφημίας. Οὐ γὰρ ἡ τοῦ Δεσπότου σὰρξ ἐκ τῶν οὐρανῶν κατελήλυθεν, ἢ τὰ πάντα πληροῖ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα περὶ τῆς θεότητός ἐστιν ὁ λόγος τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ· ὁ γὰρ καταβὰς ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ πάντα πληρῶν, καὶ μὴ ἀπολιμπάνων ἐκεῖνα ὅθεν κατέβη, ὁ Θεός ἐστι Λόγος, διὰ τοῦ προφήτου βοῶν· «Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; λέγει Κύριος.» Καὶ πάλιν· «Τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ, καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δρακί;» καί· «Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου.» Καθὸ μὲν Θεὸς, ἐν οὐρανῷ τε ὢν, καὶ κατιὼν πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὰ πάντα πληρῶν· καθ’ ὃ δὲ ἄνθρωπος γέγονε, μετὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασιν, ἀνιών τε εἰς οὐρανοὺς, καὶ τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συνδοξαζόμενος. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὸ εἰρημένον τῷ ἱεροψάλτῃ Δαβίδ. «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου·
φας· « Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. » Ἐπειδὴ Υἱὸν ἀνθρώπου σαφῶς εἶ πεν, ἆρα τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἐροῦμεν ἐκ τῶν οὐ ρανῶν κατεληλυθέναι κατὰ τὴν ἀσεδῆ καὶ ἄσοφών σου σοφίαν ; Τοῖς γὰρ σοῖς κατὰ σοῦ χρήσομαι σοφίσμα- σιν. Απαγε τῆς βλασφημίας. Οὐ γὰρ ἡ τοῦ Δεσπό του σὰρξ ἐκ τῶν οὐρανῶν κατελήλυθεν, ἢ (20) τὰ πάντα πληροί. Αλλ' ἐνταῦθα περὶ τῆς θεότητός ἐστιν ὁ λόγος τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ· ὁ γὰρ καταβὰς ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ πάντα πληρῶν, καὶ μὴ ἀπολιμπάνων ἐκεῖνα ὅθεν κατέβη, ὁ Θεός ἐστι Λόγος, διὰ τοῦ προ- φήτου βοῶν· Ἡ Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; λέγει Κύριος. » Καὶ πάλιν· . Τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ, καὶ πά σαν τὴν γῆν δρακί ; ν καί· ε Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. » Καθό (21) μὲν Θεός, ἐν οὐρανῷ τε ὤν, καὶ κατιών πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὰ πάντα πληρῶν· καθ᾿ ὃ δὲ ἄνθρωπος γέγονε, μετά τὴν πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασιν, ἀνιών τε εἰς οὐρα νοὺς, καὶ τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συνδοξαζόμενος. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὸ εἰρημένον τῷ ἱεροψάλτη Δαβίδ. «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου. Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Ἰδοὺ τῆς περιττῆς σου τῶν λόγων σοφίας ἀκριβής ἔλεγχος ἡ τοῦ Κυρίου φωνή. Υἱὸν γὰρ ἀνθρώπου προτάξας καταβαίνοντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ὄντα ἐν ἐκείνοις ὅθεν κατέβη· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών· . Ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ· › τὴν θείαν καὶ πάντα περι- έχουσαν ἐδήλωσεν οὐσίαν, πρὸς ἡμᾶς τῷ τῆς οἰκονο μίας κατιοῦσαν λόγῳ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐν ἑαυτῇ φύσιν πρὸς τὸν πατρικὸν ἄγουσαν θρόνον, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ· ι Καὶ αὐτὸν ἤγει ρεν τὸν Χριστὸν ἐκ τῶν (22) νεκρῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ (23), ὑπεράνω πάσης Αρχῆς, καὶ Εξουσίας, καὶ Δυνάμεως, και Κυριότητος, καὶ παν τὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. » Οὐ δή που τῆς θείας τοῦ Μονογενούς οὐσίας μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης ἀξιουμένης· ἀλλὰ τότε, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τοῦ Θεοῦ Λόγου τῇ τοῦ Πατρὸς δόξῃ τιμωμένου τε καὶ προσκυνουμέ- του μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Καὶ ἑτέρωθι δὲ ὁ αὐτὸς ἀπόστολος Παῦλος ἐκβάλλει σου ταύτην τὴν κενοφων νίαν. Κορινθίοις γὰρ ἐπιστέλλων φησίν· « Ὁ πρῶτος. ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκὸς, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ Κύ- ριος ἐξ οὐρανοῦ. » Ἰδοὺ μόνου προσηγορίαν ἀνθρώ που προτάξας, ἐπήγαγεν ῾Ο Κύριος ἐξ οὐρανοῦ, τὴν θείαν διὰ τοῦ ἐξ οὐρανῶν εἰπεῖν ἑρμηνεύων οὐσ σίαν. Καὶ Θεὸν δὲ πολλάκις λέγοντες οι θεοφόροι προ- φῆται καὶ ἀπόστολοι, τὴν ἀνθρωπείαν υποτίθενται φύσιν. Ὁ μὲν Ἱερεμίας βοῶν· « Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, το λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν. » Εἶτα, ἵνα μὴ τὰ καθ᾿ ἕκαστον λέγω· . Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Οὐ δήπου νέες LIBELLUS CONTRA NESTORIUM B • A ascendit in coelum, nisi qui descendit de cœlo, D Joan. III, 13. “I Cor. xv, 47. Jerem. XXIII, 24. Baruch, in, 36. C Isa. XL, 12. st ibid. PATROL. GR. LXXXIII. Filius hominis, qui est in cœlo ",› quia Filium hominis aperte dixit, an humanam naturam de cœlis descendisse dicemus, juxta impiam et stultam sapientiam tuam? Tuis enim contra te ular so- phismatis. Facessat blasphemia. Nec enim de coe- lis descendit Domini caro, nec implet omnia : sed de divinitate Christo Domino hic sermo est. Qui enim de cœlis descendit, et implet omnia, nec illa deserit unde descendit, Deus est Verbum, per prophetam clamans : . Nonne coelum et terrama ego impleo? dicit Dominus ". » Et rursus : • Quis mensus est aquas manu, et coelum palmo, et om- nem terram pugillo 15?, Et : ‹ Cœlum sedes mea, terra autem scabellum pedum meorum ".» Quate- nus Deus est, in carlo exsistens, et ad nos descen- dens, et omnia implens : quatenus autem homo factus est, post sui ad nos demissionem, et ad cœ- los sublatus, et cum Patre glorificatus. Hoc enim id quoque significat, quod sacer Psaltes ait: Dixit Dominus Domino meo : Sede a dextris meis 17. Ecce inanis verborum tuorum sapientiæ vox Do- mini valida est refutatio. Filium enim hominis cum prius dixisset, descendentem de cœlo et in illis manentem unde descendit (hoc quippe decla- ravit dicens : « Qui est in coelo »), divinam et omnia continentem substantiam designavit, quæ ad nos per incarnationem descendit nostramque in se naturam ad paternum thronum extulit, sicut a di- vino Paulo dictum est : . Et illum suscitavit Chri- stum a mortuis, et constituit ad dexteram suam supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem, et omne nomen, quod nominatur, non solum in hoc seculo, sed etiam in futuro 18. ▼ Non utique quod divina Unigeniti substantia, post resurrectionem a mortuis, Patris gloriam sit consecuta : sed quod tunc, post ascen sum in cœlos, Dei Verbum cum propria carne Pa- tris gloria honoratum fuerit, et adoratum. Et alio loco etiam idem Paulus apostolus futilem istam orationem tuam refellit. Ad Corinthios enim scri- bens : ‹ Primus, inquit, homo de terra, terrenus ; secundus homo Dominus de cœlo "., Ecce solius hominis voce præmissa, subjecit, Dominus de cœlo, divinam per id quod de cœlis dixerat interpretans substantiam. Sed et Deum sæpe nominantes di- vini prophetæ et apostoli, humanam subjiciunt na- turam. Jeremias exclamans : c Hic est Deus noster, et non æstimabitur alius ad eum "; ac deinde, ne singula referam : • Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus ". Non utique hominum oculis percipiendam Unigeniti divinità - tem vaticinans: sed in eo quod ait, est, Dei Verbi carnem aperte demonstrans. Ejus- Isa. LXVI, 1. Psal. crx, 1. Ephes. 1, 20, 21. (20) 4. Edit. Sirm. ή, sed scribendum fuit ή. (21) καθό. Αut καθ' ὅ, ut post pauca. (22) twv. Des. t. III, p. 408 (23) αύτ. Loco cit. sequitur ἐν τοῖς ἐπουρανίοις.
Κάθου ἐκ δεξιῶν μου.» Ἰδοὺ τῆς περιττῆς σου τῶν λόγων σοφίας ἀκριβὴς ἔλεγχος ἡ τοῦ Κυρίου φωνή. Υἱὸν γὰρ ἀνθρώπου προτάξας καταβαίνοντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ὄντα ἐν ἐκείνοις ὅθεν κατέβη· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών· «Ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ·» τὴν θείαν καὶ πάντα περιέχουσαν ἐδήλωσεν οὐσίαν, πρὸς ἡμᾶς τῷ τῆς οἰκονομίας κατιοῦσαν λόγῳ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐν ἑαυτῇ φύσιν πρὸς τὸν πατρικὸν ἄγουσαν θρόνον, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ· «Καὶ αὐτὸν ἤγειρεν τὸν Χριστὸν ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ, ὑπεράνω πάσης Ἀρχῆς, καὶ Ἐξουσίας, καὶ Δυνάμεως, καὶ Κυριότητος, καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι.» Οὐ δή που τῆς θείας τοῦ Μονογενοῦς οὐσίας μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης ἀξιουμένης· ἀλλὰ τότε, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τοῦ Θεοῦ Λόγου τῇ τοῦ Πατρὸς δόξῃ τιμωμένου τε καὶ προσκυνουμένου μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Καὶ ἑτέρωθι δὲ ὁ αὐτὸς ἀπόστολος Παῦλος ἐκβάλλει σου ταύτην τὴν κενοφωνίαν. Κορινθίοις γὰρ ἐπιστέλλων φησίν·
φας· « Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. » Ἐπειδὴ Υἱὸν ἀνθρώπου σαφῶς εἶ πεν, ἆρα τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἐροῦμεν ἐκ τῶν οὐ ρανῶν κατεληλυθέναι κατὰ τὴν ἀσεδῆ καὶ ἄσοφών σου σοφίαν ; Τοῖς γὰρ σοῖς κατὰ σοῦ χρήσομαι σοφίσμα- σιν. Απαγε τῆς βλασφημίας. Οὐ γὰρ ἡ τοῦ Δεσπό του σὰρξ ἐκ τῶν οὐρανῶν κατελήλυθεν, ἢ (20) τὰ πάντα πληροί. Αλλ' ἐνταῦθα περὶ τῆς θεότητός ἐστιν ὁ λόγος τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ· ὁ γὰρ καταβὰς ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ πάντα πληρῶν, καὶ μὴ ἀπολιμπάνων ἐκεῖνα ὅθεν κατέβη, ὁ Θεός ἐστι Λόγος, διὰ τοῦ προ- φήτου βοῶν· Ἡ Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; λέγει Κύριος. » Καὶ πάλιν· . Τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ, καὶ πά σαν τὴν γῆν δρακί ; ν καί· ε Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. » Καθό (21) μὲν Θεός, ἐν οὐρανῷ τε ὤν, καὶ κατιών πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὰ πάντα πληρῶν· καθ᾿ ὃ δὲ ἄνθρωπος γέγονε, μετά τὴν πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασιν, ἀνιών τε εἰς οὐρα νοὺς, καὶ τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συνδοξαζόμενος. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὸ εἰρημένον τῷ ἱεροψάλτη Δαβίδ. «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου. Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Ἰδοὺ τῆς περιττῆς σου τῶν λόγων σοφίας ἀκριβής ἔλεγχος ἡ τοῦ Κυρίου φωνή. Υἱὸν γὰρ ἀνθρώπου προτάξας καταβαίνοντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ὄντα ἐν ἐκείνοις ὅθεν κατέβη· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών· . Ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ· › τὴν θείαν καὶ πάντα περι- έχουσαν ἐδήλωσεν οὐσίαν, πρὸς ἡμᾶς τῷ τῆς οἰκονο μίας κατιοῦσαν λόγῳ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐν ἑαυτῇ φύσιν πρὸς τὸν πατρικὸν ἄγουσαν θρόνον, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ· ι Καὶ αὐτὸν ἤγει ρεν τὸν Χριστὸν ἐκ τῶν (22) νεκρῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ (23), ὑπεράνω πάσης Αρχῆς, καὶ Εξουσίας, καὶ Δυνάμεως, και Κυριότητος, καὶ παν τὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. » Οὐ δή που τῆς θείας τοῦ Μονογενούς οὐσίας μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης ἀξιουμένης· ἀλλὰ τότε, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τοῦ Θεοῦ Λόγου τῇ τοῦ Πατρὸς δόξῃ τιμωμένου τε καὶ προσκυνουμέ- του μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Καὶ ἑτέρωθι δὲ ὁ αὐτὸς ἀπόστολος Παῦλος ἐκβάλλει σου ταύτην τὴν κενοφων νίαν. Κορινθίοις γὰρ ἐπιστέλλων φησίν· « Ὁ πρῶτος. ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκὸς, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ Κύ- ριος ἐξ οὐρανοῦ. » Ἰδοὺ μόνου προσηγορίαν ἀνθρώ που προτάξας, ἐπήγαγεν ῾Ο Κύριος ἐξ οὐρανοῦ, τὴν θείαν διὰ τοῦ ἐξ οὐρανῶν εἰπεῖν ἑρμηνεύων οὐσ σίαν. Καὶ Θεὸν δὲ πολλάκις λέγοντες οι θεοφόροι προ- φῆται καὶ ἀπόστολοι, τὴν ἀνθρωπείαν υποτίθενται φύσιν. Ὁ μὲν Ἱερεμίας βοῶν· « Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, το λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν. » Εἶτα, ἵνα μὴ τὰ καθ᾿ ἕκαστον λέγω· . Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Οὐ δήπου νέες LIBELLUS CONTRA NESTORIUM B • A ascendit in coelum, nisi qui descendit de cœlo, D Joan. III, 13. “I Cor. xv, 47. Jerem. XXIII, 24. Baruch, in, 36. C Isa. XL, 12. st ibid. PATROL. GR. LXXXIII. Filius hominis, qui est in cœlo ",› quia Filium hominis aperte dixit, an humanam naturam de cœlis descendisse dicemus, juxta impiam et stultam sapientiam tuam? Tuis enim contra te ular so- phismatis. Facessat blasphemia. Nec enim de coe- lis descendit Domini caro, nec implet omnia : sed de divinitate Christo Domino hic sermo est. Qui enim de cœlis descendit, et implet omnia, nec illa deserit unde descendit, Deus est Verbum, per prophetam clamans : . Nonne coelum et terrama ego impleo? dicit Dominus ". » Et rursus : • Quis mensus est aquas manu, et coelum palmo, et om- nem terram pugillo 15?, Et : ‹ Cœlum sedes mea, terra autem scabellum pedum meorum ".» Quate- nus Deus est, in carlo exsistens, et ad nos descen- dens, et omnia implens : quatenus autem homo factus est, post sui ad nos demissionem, et ad cœ- los sublatus, et cum Patre glorificatus. Hoc enim id quoque significat, quod sacer Psaltes ait: Dixit Dominus Domino meo : Sede a dextris meis 17. Ecce inanis verborum tuorum sapientiæ vox Do- mini valida est refutatio. Filium enim hominis cum prius dixisset, descendentem de cœlo et in illis manentem unde descendit (hoc quippe decla- ravit dicens : « Qui est in coelo »), divinam et omnia continentem substantiam designavit, quæ ad nos per incarnationem descendit nostramque in se naturam ad paternum thronum extulit, sicut a di- vino Paulo dictum est : . Et illum suscitavit Chri- stum a mortuis, et constituit ad dexteram suam supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem, et omne nomen, quod nominatur, non solum in hoc seculo, sed etiam in futuro 18. ▼ Non utique quod divina Unigeniti substantia, post resurrectionem a mortuis, Patris gloriam sit consecuta : sed quod tunc, post ascen sum in cœlos, Dei Verbum cum propria carne Pa- tris gloria honoratum fuerit, et adoratum. Et alio loco etiam idem Paulus apostolus futilem istam orationem tuam refellit. Ad Corinthios enim scri- bens : ‹ Primus, inquit, homo de terra, terrenus ; secundus homo Dominus de cœlo "., Ecce solius hominis voce præmissa, subjecit, Dominus de cœlo, divinam per id quod de cœlis dixerat interpretans substantiam. Sed et Deum sæpe nominantes di- vini prophetæ et apostoli, humanam subjiciunt na- turam. Jeremias exclamans : c Hic est Deus noster, et non æstimabitur alius ad eum "; ac deinde, ne singula referam : • Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus ". Non utique hominum oculis percipiendam Unigeniti divinità - tem vaticinans: sed in eo quod ait, est, Dei Verbi carnem aperte demonstrans. Ejus- Isa. LXVI, 1. Psal. crx, 1. Ephes. 1, 20, 21. (20) 4. Edit. Sirm. ή, sed scribendum fuit ή. (21) καθό. Αut καθ' ὅ, ut post pauca. (22) twv. Des. t. III, p. 408 (23) αύτ. Loco cit. sequitur ἐν τοῖς ἐπουρανίοις.
PG 83:1163«Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκὸς, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ Κύριος ἐξ οὐρανοῦ.» Ἰδοὺ μόνου προσηγορίαν ἀνθρώπου προτάξας, ἐπήγαγεν· Ὁ Κύριος ἐξ οὐρανοῦ , τὴν θείαν διὰ τοῦ ἐξ οὐρανῶν εἰπεῖν ἑρμηνεύων οὐσίαν. Καὶ Θεὸν δὲ πολλάκις λέγοντες οἱ θεοφόροι προφῆται καὶ ἀπόστολοι, τὴν ἀνθρωπείαν ὑποτίθενται φύσιν. Ὁ μὲν Ἱερεμίας βοῶν· «Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν.» Εἶτα, ἵνα μὴ τὰ καθ’ ἕκαστον λέγω· «Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη.» Οὐ δήπου τὴν θεότητα τοῦ Μονογενοῦς ὀφθαλμοῖς ἀνθρώπων ληπτὴν ἔσεσθαι προφητεύων· ἀλλὰ διὰ τοῦ Ὤφθη τὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου σαφῶς ὑποδείκνυσιν. Τῆς δὲ αὐτῆς ἔχεται διανοίας καὶ τὸ ἐν τεσσαρακοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ παρὰ τοῦ θεσπεσίου Δαβὶδ εἰρημένον· «Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει.» Καὶ Σοφονίας δὲ ὁ προφήτης τὸ αὐτὸ τοῦτο προφητεύει λέγων· «Ἐπιφανήσεται Κύριος ἐπ’ αὐτοὺς, καὶ ἐξολοθρεύσει πάντας τοὺς θεοὺς τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς.» Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης τὸ ἀπόῤῥητον τοῦτο κηρύττει μυστήριον·
Α τὴν θεότητα τοῦ Μονογενοῦς ὀφθαλμοῖς ἀνθρώπων Β ληπτὴν ἔσεσθαι προφητεύων· ἀλλὰ διὰ τοῦ Ἄφθη τὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου σαφῶς ὑποδείκνυσιν. Τῆς δὲ αὐτῆς ἔχεται διανοίας καὶ τὸ ἐν τεσσαρακοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ παρὰ τοῦ θεσπεσίου Δαβὶδ εἰρημένον· . Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει. » Και Σοφονίας δὲ ὁ προ- φήτης τὸ αὐτὸ τοῦτο προφητεύει λέγων· . Επιφα- νήσεται Κύριος ἐπ' αὐτοὺς, καὶ ἐξολοθρεύσει πάντας τοὺς θεοὺς τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς.» Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ ἀπόῤῥητον τοῦτο κηρύτ τει μυστήριον· « “Ο ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, λέγων, ὃ ἀκη- κόαμεν, ὃ ἐθεασάμεθα (24) καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἔψη λάφησαν, περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς. » Οὐ δήπου την ἀσώματον καὶ ἀόρατον τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσιν χερσὶ ψηλαφωμένην εἰδὼς, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου προσηγορίᾳ τιμῶν. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει, καὶ ταύτην ἡμῖν παρέδοσαν τὴν πίστιν οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου, καὶ ὁ ἱερὸς τῶν μετ᾿ ἐκείνους ἅπαντας ἁγίων Πατέρων κατάλογος. Ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὸν Μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγου καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ μεῖναι Θεὸν, καὶ εἰς ἑαυτὸν διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς τὰ ἡμέτερα κατα δέξασθαι πάθη, οὔτε προσηγορίαις, οὔτε τῇ φύσει λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἰδίας μερίζεται σαρκός· ἀλλὰ κα ἄνθρωπον εἴπῃ, τὸν Θεὸν Λόγον λέγει· κἂν Θεὸν ἄνω μάσῃ, οὐδὲν ἧττον μετὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς ὀνομάζει. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Οὐ γὰρ πλήθους μαρτυριῶν ἡμῖν ἐπίδειξις πρόκειται, ἀλλ᾽ ἔλεγχος τῆς ἀπαιδεύτου τεχνολογίας καὶ παρατηρήσεως. ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΛΟΓΟΙ ΚΖ' ΠΡΟΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΘΕΣΕΙΣ. Ανεγνώσθη Θεοδωρήτου επισκόπου Κύρου λόγοι και πρὸς διαφόρους θέσεις. "Ων ὁ μὲν Πρῶτος (3) πρὸς τοὺς λέγοντας μίαν φύσιν γεγενῆσθαι τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ τὴν ἐκ σπέρματος Δαβὶδ ληφθεῖσαν " THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS dem quoque est sententia, quod in psalmo xLIX a divino Davide dictum est : • Deus manifeste ve- niet ., Sophonias item propheta id ipsum exprimit, dicens : « Apparebit Dominus super eos, et disperdet omnes deos gentium terræ . . Nec minus evange- lista Joannes arcanum hoc prædicat mysterium : • Quod fuit ab initio, dicens, quod audivimus, quod vidimus, et manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitae ", haud sane incorpoream et invisibilem Dei Verbi naturam manibus contrectari sciens, sed Dei Verbi corpus Verbi appellatione honorans. Sic enim se res habet, et hanc nobis fidem tradiderunt qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, et qui post illos omnes fuit sacer sanctorum Patrum numerus. Quod postquam Unigenitus, Dei Verbum, Deus manens, homo sicut nos factus est, affectio- nesque nostras in seipso per servi formam susce- pit, nec vocabulis, nec natura deinceps a propria carne sejungitur : sed sive hominem dixe- rit, Deum Verbum dicit, sive Deum nominarit, nihilo secius cum carne sua nominat. Atque hæc quidem hactenus. Neque enim propositum nobis est testimoniorum multitudinem proferre, sed im- peritam technologiam et falsam observationem red- arguere. Psal. XLIX, 3. Sophon. II, 11. ss Joan. 1, 1. THEODORETI EPISCOPI CYRI LIBRI XXVII (2). ADVERSUS VARIAS PROPOSITIONES. Lecti sunt Theodoreti episcopi Cyri libri C septem et viginti adversus varias propositiones. Primus adversus eos qui dicunt unam factam esse naturam Deum Verbum, et sumptas ex Davidis semine bros tribuit Joannes Dallæus, Combefisius Maximo, Garnerius autem auctoritate Marii Mercatoris, Eu- therio Tyanensi. Sex vel septem priores horum li- brorum Caveus et Garnerius pro iisdem haberi volunt cum libris quinque Pentalogii. Vid. Oudi- num, De script. Eccles. tom. I, pag. 1131; Fabric. Biblioth. Gr. vol. VII, p. et 446; et Athanasii edit. Bened. t. II, p. 540. adversus varias propositiones (Eutychianas) Argu- menta. (Ex Photii Biblioth. cod. XLVI.) (24) 8 Εθ. Loco cit. præcedit, 8 έωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. (1) Θεοδωρ. Nostro ex Photii auctoritate hos li- (2) Ita potius inscribi depet: Librorum XXVII (3) πρῶτος. Αpud Photium sequitur λόγος.
«Ὃ ἦν ἀπ’ ἀρχῆς, λέγων, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς.» Οὐ δήπου τὴν ἀσώματον καὶ ἀόρατον τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσιν χερσὶ ψηλαφωμένην εἰδὼς, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου προσηγορίᾳ τιμῶν. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει, καὶ ταύτην ἡμῖν παρέδοσαν τὴν πίστιν οἱ ἀπ’ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου, καὶ ὁ ἱερὸς τῶν μετ’ ἐκείνους ἅπαντας ἁγίων Πατέρων κατάλογος. Ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὸν Μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον καθ’ ἡμᾶς ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ μεῖναι Θεὸν, καὶ εἰς ἑαυτὸν διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς τὰ ἡμέτερα καταδέξασθαι πάθη, οὔτε προσηγορίαις, οὔτε τῇ φύσει λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἰδίας μερίζεται σαρκός· ἀλλὰ κἂν ἄνθρωπον εἴπῃ, τὸν Θεὸν Λόγον λέγει· κἂν Θεὸν ὀνομάσῃ, οὐδὲν ἧττον μετὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς ὀνομάζει. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Οὐ γὰρ πλήθους μαρτυριῶν ἡμῖν ἐπίδειξις πρόκειται, ἀλλ’ ἔλεγχος τῆς ἀπαιδεύτου τεχνολογίας καὶ παρατηρήσεως.
Α τὴν θεότητα τοῦ Μονογενοῦς ὀφθαλμοῖς ἀνθρώπων Β ληπτὴν ἔσεσθαι προφητεύων· ἀλλὰ διὰ τοῦ Ἄφθη τὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου σαφῶς ὑποδείκνυσιν. Τῆς δὲ αὐτῆς ἔχεται διανοίας καὶ τὸ ἐν τεσσαρακοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ παρὰ τοῦ θεσπεσίου Δαβὶδ εἰρημένον· . Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει. » Και Σοφονίας δὲ ὁ προ- φήτης τὸ αὐτὸ τοῦτο προφητεύει λέγων· . Επιφα- νήσεται Κύριος ἐπ' αὐτοὺς, καὶ ἐξολοθρεύσει πάντας τοὺς θεοὺς τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς.» Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸ ἀπόῤῥητον τοῦτο κηρύτ τει μυστήριον· « “Ο ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, λέγων, ὃ ἀκη- κόαμεν, ὃ ἐθεασάμεθα (24) καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἔψη λάφησαν, περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς. » Οὐ δήπου την ἀσώματον καὶ ἀόρατον τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσιν χερσὶ ψηλαφωμένην εἰδὼς, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου προσηγορίᾳ τιμῶν. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει, καὶ ταύτην ἡμῖν παρέδοσαν τὴν πίστιν οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου, καὶ ὁ ἱερὸς τῶν μετ᾿ ἐκείνους ἅπαντας ἁγίων Πατέρων κατάλογος. Ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὸν Μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγου καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ μεῖναι Θεὸν, καὶ εἰς ἑαυτὸν διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς τὰ ἡμέτερα κατα δέξασθαι πάθη, οὔτε προσηγορίαις, οὔτε τῇ φύσει λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἰδίας μερίζεται σαρκός· ἀλλὰ κα ἄνθρωπον εἴπῃ, τὸν Θεὸν Λόγον λέγει· κἂν Θεὸν ἄνω μάσῃ, οὐδὲν ἧττον μετὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς ὀνομάζει. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Οὐ γὰρ πλήθους μαρτυριῶν ἡμῖν ἐπίδειξις πρόκειται, ἀλλ᾽ ἔλεγχος τῆς ἀπαιδεύτου τεχνολογίας καὶ παρατηρήσεως. ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΛΟΓΟΙ ΚΖ' ΠΡΟΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΘΕΣΕΙΣ. Ανεγνώσθη Θεοδωρήτου επισκόπου Κύρου λόγοι και πρὸς διαφόρους θέσεις. "Ων ὁ μὲν Πρῶτος (3) πρὸς τοὺς λέγοντας μίαν φύσιν γεγενῆσθαι τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ τὴν ἐκ σπέρματος Δαβὶδ ληφθεῖσαν " THEODORETI EPISCOPI CYRENSIS dem quoque est sententia, quod in psalmo xLIX a divino Davide dictum est : • Deus manifeste ve- niet ., Sophonias item propheta id ipsum exprimit, dicens : « Apparebit Dominus super eos, et disperdet omnes deos gentium terræ . . Nec minus evange- lista Joannes arcanum hoc prædicat mysterium : • Quod fuit ab initio, dicens, quod audivimus, quod vidimus, et manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitae ", haud sane incorpoream et invisibilem Dei Verbi naturam manibus contrectari sciens, sed Dei Verbi corpus Verbi appellatione honorans. Sic enim se res habet, et hanc nobis fidem tradiderunt qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis, et qui post illos omnes fuit sacer sanctorum Patrum numerus. Quod postquam Unigenitus, Dei Verbum, Deus manens, homo sicut nos factus est, affectio- nesque nostras in seipso per servi formam susce- pit, nec vocabulis, nec natura deinceps a propria carne sejungitur : sed sive hominem dixe- rit, Deum Verbum dicit, sive Deum nominarit, nihilo secius cum carne sua nominat. Atque hæc quidem hactenus. Neque enim propositum nobis est testimoniorum multitudinem proferre, sed im- peritam technologiam et falsam observationem red- arguere. Psal. XLIX, 3. Sophon. II, 11. ss Joan. 1, 1. THEODORETI EPISCOPI CYRI LIBRI XXVII (2). ADVERSUS VARIAS PROPOSITIONES. Lecti sunt Theodoreti episcopi Cyri libri C septem et viginti adversus varias propositiones. Primus adversus eos qui dicunt unam factam esse naturam Deum Verbum, et sumptas ex Davidis semine bros tribuit Joannes Dallæus, Combefisius Maximo, Garnerius autem auctoritate Marii Mercatoris, Eu- therio Tyanensi. Sex vel septem priores horum li- brorum Caveus et Garnerius pro iisdem haberi volunt cum libris quinque Pentalogii. Vid. Oudi- num, De script. Eccles. tom. I, pag. 1131; Fabric. Biblioth. Gr. vol. VII, p. et 446; et Athanasii edit. Bened. t. II, p. 540. adversus varias propositiones (Eutychianas) Argu- menta. (Ex Photii Biblioth. cod. XLVI.) (24) 8 Εθ. Loco cit. præcedit, 8 έωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν. (1) Θεοδωρ. Nostro ex Photii auctoritate hos li- (2) Ita potius inscribi depet: Librorum XXVII (3) πρῶτος. Αpud Photium sequitur λόγος.
Second witness · khazarzar edition
Libellus contra Nestorium ad Sporacium ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ ΚΑΤΑ ΝΕΣΤΟΡΙΟΥ ΠΡΟΣ ΣΠΟΡΑΚΙΟΝ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ κόσμου παντὸς κατὰ μικρὸν ὑποῤῥέοντος, καὶ πρὸς τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς ἐπειγομένου λύσιν, πᾶς τις ἑαυτὸν ἀξιόχρεων εἶναι τῆς εὐσεβείας διδάσκαλον ᾤετο, διὰ τὸν ἐξ ἀμαθίας τῦφον οὐδενὸς μανθάνειν ἀνεχομένου, οὐκέτι λοιπὸν ὁ ἀν θρωποκτόνος δαίμων, ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ, ὁ τῶν ζιζανίων σπορεὺς, τοῖς ἔξωθεν καὶ φανεροῖς πο λεμίοις κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ὡπλίζετο· ἀλλ' εὑρὼν ὄργανον, πᾶσαν ὡς εἰπεῖν ἀθρόως αὐτοῦ τὴν τέχνην ὑποδεχόμενον, ἐν τῷ τῆς ὀρθοδοξίας προσχήματι τὴν ἄρνησιν τῆς θεότητος ὁμοῦ καὶ φιλανθρωπίας τοῦ Μο νογενοῦς παρεισάγει, τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀτεχνολόγητον τῆς πίστεως ἡμῶν Ἑλληνικοῖς συνταράττων σοφί σμασι. Νεστόριόν που πάντως ἀκούετε· καὶ γὰρ ἐπί σημος ὁ ἀνήρ. Οὗτος ἐκ τῆς Γερμανικέων πολίχνης ὁρμώμενος, οὐκ οἶδα ποδαποῖς τὸ ἐξ ἀρχῆς ἐντεθραμ μένος ἐπιτηδεύμασιν, ἄλλην ἐξ ἄλλης ἀμείβων χώ ραν, καθάπερ Αἰγυπτιακὴ μάστιξ, τῇ μεγάλῃ τῶν Ἀντιοχέων ἐνέσκηψε πόλει. Ἐν ταύτῃ λόγων ἐλευθερίων μετρίως μετεσχηκὼς, φωνήν τε ὅτι καλλίστην καὶ μεγίστην ἀσκήσας, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ προσ ιὼν εἰσεφθάρη, καὶ τῷ καταλόγῳ τῶν πρεσβυτέ ρων ἐναρίθμιος γεγονὼς, τόν τε τοῦ Θεοῦ λαὸν διδά σκειν πεπιστευμένος, ἔδειξεν εὐθὺς ἐν προοιμίοις, οἷος παρὰ πάντα τὸν βίον γενήσεται. Οὐ γὰρ τὸν εὐγενῆ καὶ γόνιμον, καὶ γεωργῆσαι ψυχὰς ἀνθρώ πων δυνάμενον, ἐζήλωσε χαρακτῆρα τῶν λόγων· ἀλλὰ πρὸς τὸ δημοτερπὲς ἀποκλίνας, καὶ τῶν εἰς ἀέρα λυομένων κρότων θηρευτὴς, εἰ καί τις ἄλλος, 83.1156 γενόμενος, τὸ συρφετῶδες καὶ ἀστάθμητον πλῆθος πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐξεκαλέσατο πόθον, φαιὸν περιβε βλημένος ἱμάτιον, ἐστυγνακὼς βαδίζων, τοὺς ἀγο ραίους ἐκκλίνων θορύβους, ὠχρότητι σώματος τὸ δοκεῖν ἐγκρατὴς εἶναι θηρώμενος, οἴκοι τὰ πολλὰ βιβλίοις προσανέχων, καὶ καθ' ἡσυχίαν ἑαυτῷ συγγινόμενος. Τοιούτοις σχήμασί τε καὶ πλάσμασι τοὺς πολλοὺς δελεάζων, μέχρι πόῤῥω προῆλθε τῆς ἡλι κίας, τὸ δοκεῖν Χριστιανὸς εἶναι πρὸ τοῦ εἶναι διώ κων, καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης τὴν ἑαυτοῦ προτι μῶν. Ἐπεὶ δὲ, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ Δεσπότῃ, "Οὐδὲν κρυπτὸν, ὃ οὐ γνωσθήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ μὴ εἰς φανερὸν ἔλθῃ·" καὶ, "Τὰ καλὰ ἔργα πρό δηλά ἐστι, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνα ται·" κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον τῶν τοῦ Θεοῦ κρι μάτων ἄβυσσον, καὶ Νεστόριος, ψήφῳ τῶν περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς θρόνους, καὶ αὐτοῦ τοῦ τηνικαῦτα τῆς οἰκουμένης τὰ σκῆπτρα διέποντος, τὴν κατὰ Κωνσταντινούπολιν τῶν ὀρθοδόξων καθολικῆς Ἐκκλησίας τὴν προεδρίαν πιστεύεται, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς οἰκουμένης ἁπάσης. Ἐνταῦθά μοι λοιπὸν καὶ τὰ δράματα, ὧν μικροῦ πλήρης πᾶσα γῆ τε καὶ θάλασσα. Ὡς γὰρ τὸν μέγιστον ἐκεῖνον κατέλαβε θρόνον, καθά περ τινὰ τυραννίδα τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν προστα σίαν ἁρπάσας, οὐκέτι κατέχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ὠδῖνα τῆς ἀσεβείας οἷός τε ἦν, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἐξουσίας προσ λαβὼν ἀμαθῆ παῤῥησίαν, εἰς μέσον ἄγει καὶ προτί θησιν ἅπασιν, ἣν πάλαι συνέλαβε κατὰ τοῦ Μονογενοῦς βλασφημίαν· καὶ πόλεμον ἄντικρυς κατὰ τῶν ἀποστολικῶν αἱρεῖται δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων πα τέρων, τῶν ἀφ' οὗ κατηγγέλη τὸ Εὐαγγέλιον τῆς τῶν ὀρθοδόξων καθηγησαμένων πίστεως, ἐκβαλεῖν πειρᾶται τοὺς λόγους· ταράττων μὲν τῆς βασιλίδος πόλεως τὴν Ἐκκλησίαν, ταράττων δὲ καὶ τὴν οἰκου μένην ἅπασαν, οὐδὲν τοῦ θεσπεσίου Παύλου κεκρα γότος ἐπιστρεφόμενος· "Ὁ δὲ ταράσσων ὑμᾶς βα στάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ." Ἀλλ' ἐπὶ τὴν λυχνίαν τοῦ θείου τῶν ἀρχιερέων βήματος, οὐ τὸν λύχνον τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ τὸν ζόφον τίθησι τῆς ἀσεβείας. Γίνεται δὲ αὐτῷ πρῶτον τῆς
καινοτομίας ἐγχείρημα, τὸ μὴ δεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου κατὰ σάρκα μητέρα, Θεοτόκον ὁμολογεῖν, Χρι στοτόκον δὲ μόνον, τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι τῆς ὀρ θοδόξου πίστεως κηρύκων κατὰ τὴν ἀποστολικὴν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν τε καὶ πιστεύειν τὴν τοῦ Κυρίου μητέρα. Φέρε δὴ οὖν μοι λοιπὸν τὴν βλάσφημον τεχνολογίαν, καὶ παρατήρη σιν οὐδενὶ πρότερον ἐγνωσμένην, εἰς μέσον ἀγάγωμεν. Ἡ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία, φησὶ, τῶν δύο φύσεών ἐστι σημαντικὴ, τῆς τε θεότητος τοῦ Μονογενοῦς, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ ἀπολύτως λε γομένη φωνὴ, τὴν ἁπλῆν καὶ ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρίστησιν οὐσίαν· ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου, μόνην τὴν ἀνθρωπείαν ὑποδείκνυσι φύσιν· διὰ τοῦτο Χρι στοτόκον φησὶν, ἀλλ' οὐ Θεοτόκον τὴν Παρθένον ὁμο 83.1157 λογεῖν ἀναγκαῖον, μήποτε λάθωμεν ἀρχὴν τοῦ εἶναι λέγοντες τὸν Θεὸν Λόγον ἐκ τῆς ἁγίας εἰληφέναι Παρθένου, καὶ οὕτω προγενεστέραν τὴν μητέρα τοῦ γεννηθέντος ἐξ αὐτῆς κατὰ τὸ ἀκόλουθον ὁμολογεῖν βιασθῶμεν. Ἵνα δὲ μὴ δόξω λοιδορίαις κεναῖς ταῦτα τοῦ ἀνδρὸς κατηγορεῖν, αὐτὸν ἐκεῖνον οἷς εἶπε τῆς οἰκείας ἀσεβείας ποιήσομαι μάρτυρα. Τῶν γὰρ ἀπο στολικῶν διδαγμάτων, καὶ παντὸς ἁγίου μνήμην τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ὑπερορίσας, ἐν τῇ τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίᾳ πολλὰς τοιαύτας ἐξεβόησε φωνάς· Οὐκ ἔτεκεν, ὦ βέλτιστε, Μαρία Θεὸν, ἀλλ' ἔτεκεν ἄνθρωπον, θεότητος ὄργανον. Καὶ ἐν ἑτέροις δὲ πάλιν φληνάφοις· Ἀνέγκλητος Ἕλλην, μητέρα θεοῖς ἐπεισάγων. Ταῦτα μὲν ὡς ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα μοι τῶν ἐκεί νου τέως εἰρήσθω, πρὸς τὰ ἑξῆς ἐπειγομένου τοῦ λόγου. ῞Οθεν ἐπειδὴ θανάτῳ ἐξαισίῳ ἀπολοῦνται πα ράνομοι, τῆς τε ἀρχιερωσύνης διὰ τῶν ἐν Ἐφέσῳ συναθροισθέντων ἁγίων ὑπὸ τῆς θείας ἐξεβάλετο ψή φου, καὶ βασιλικῷ νεύματι τὴν Ὄασιν καταδικασθεὶς οἰκεῖν, τῆς μελλούσης τῶν ἀσεβῶν κολάσεως ἐντεῦθεν ἐδέξατο τὰ προοίμια, παρανάλωμα τῆς οἰκείας φρε νοβλαβείας γενόμενος, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ πληρώσας τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο λόγιον, ὅτι "Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν." Ἀλλὰ ταῦτα μὲν, ὡς καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἐξητασμένα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. Ἐπὶ δὲ τὰ ἑξῆς ἴωμεν, καὶ εἰς τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογίαν μετέλθω μεν. Ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παν ταχοῦ πειθόμενοι δόγμασι, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν τοῦδε τοῦ παν τὸς Δημιουργόν τε καὶ Κύριον, τὸν μονογενῆ τοῦ Πατρὸς Υἱὸν, τὸν προαιώνιον, τὸν ἀμιγῆ σώματος καὶ πάντων ὅσα σώματος, τὸν πάντα ὄντα ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, πλὴν ἑνὸς μόνου τοῦ εἶναι Πατὴρ, πιστεύο μεν ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ὑπὸ τῆς αὑτοῦ κινη θέντα φιλανθρωπίας, εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ὁμοούσιον τῇ τικτούσῃ σάρκα λαβόντα καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, γεννηθῆναι Θεὸν μετὰ τοῦ προσλήμματος, οὐχ ὅπερ ἦν ἀποβαλόντα (τροπῆς γὰρ πάσης τὸ θεῖον ἐλεύθερον), ἀλλὰ προσει ληφότα τὸ γενέσθαι καὶ ἄνθρωπον. Τοῦτον, κατὰ τὸν ἀποστολικὸν λόγον, πειραθῆναι καὶ τῶν ἀνθρωπίνων παθῶν κατὰ πάντα, καθ' ὁμοιότητα καὶ νόμον τὸν ἀνθρώπειον, χωρὶς ἁμαρτίας· τὸ γὰρ πεινῆσαι, καὶ κοπιάσαι, καὶ δακρύσαι, καὶ ὅσα τοιαῦτα, τῆς ἀν θρωπείας φύσεως παρίστησι τὴν ἀλήθειαν· σταυρω θῆναί τε ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ ἀποθανεῖν, καὶ ταφῆναι, καὶ ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ ἀναλη φθῆναι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συμπροσκυνούμενον, καὶ συνδοξαζόμενον παρὰ πάσης νοητῆς τε καὶ αἰσθητῆς φύσεως· καὶ αὐτὸν πάλιν ἐλεύσεσθαι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, οὐδὲν ὑπὸ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς εἰς τὴν θείαν ἐλαττωθέντα φύσιν· ἀλλ' ἕνα Θεὸν μονογενῆ καὶ Κύριον τοῦ παντὸς, μετὰ τῆς 83.1160 ἰδίας σαρκὸς ὁμολογούμενόν τε καὶ εἰς ἀεὶ προσκυνούμενον· διὰ τοῦτο Θεοτόκος, ὦ βέλτιστε, παρὰ τῶν τὸν Χριστὸν ὡς Θεὸν προσκυνούντων ἡ Παρθένος κηρύττεται· οὐχ ὡς τῆς θείας φύσεως τοῦ Μονογε νοῦς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης ἐξ αὐτῆς· Θεὸς γὰρ ἔστι τε καὶ ἔσται καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ,
οὐδέποτε παρ' οὐ δενὸς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών· ἀλλ' ὢν ἤδη, τῆς ἐναν θρωπήσεως καὶ τῆς περὶ ἡμᾶς οἰκονομίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀρχὴν ἐποιήσατο τῆς παρθενικῆς καὶ ἀχράντου νηδύος τὴν οἴκησιν. Καὶ τούτου μάρτυς μὲν ὁ ἀπό στολος Παῦλος· μάρτυς δὲ ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης. Ὁ μὲν ἅγιος Παῦλος οὑτωσὶ κεκραγώς. "Ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ·" τὸν ὄντα δηλονότι· οὐ γὰρ ἀποστέλλεται τὸ μὴ ὂν, ἀλλὰ γίνε ται· "γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον," καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ βροντῆς υἱὸς διὰ τὸ με γαλόφωνον καὶ οὐράνιον τῶν δογμάτων παρὰ τοῦ Δε σπότου κληθεὶς Ἰωάννης, πρότερον εἰπὼν, ὅτι Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἀρχῇ, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἦν, καὶ ἀεὶ ἦν, καὶ ὅτι πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὅτι πάν των ἐστὶ Κύριος αὐτὸς, καὶ δείξας ἄναρχον αὐτοῦ τὸ εἶναι καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καθάπερ Μονογενοῦς· τότε καὶ πρὸς τοὺς ἀποῤῥήτους τῆς οἰκονομίας κα ταβαίνων λόγους, φησίν· "Καὶ ὁ Λόγοςσὰρξ ἐγέ νετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν." Πῶς οὖν οὐ Θεοτόκος, ὦ πάντων ἀνθρώπων, ὡς οἴει, σοφώτατε, ἡ τὸν Θεὸν Λόγον κυοφορήσασά τε γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεννήσασα, καὶ μήτηρ εἶναι τοῦ γεννηθέντος ἀναγκαίως πιστευομένη; Καὶ πάντες οἱ προφῆται ταῦτα κηρύττουσιν. Ἢ οὐκ ἤκουσας τοῦ μὲν Ἡσαΐου βοῶντος· "Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμα νουήλ;" οὐ, κατὰ σὲ, καὶ κατὰ τὰς σὰς ληρῳδίας, θεότητος ὄργανον, ἀλλὰ Θεὸν μεθ' ἡμῶν, καθ' ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, καὶ αὐτοῦ θεολογοῦντος τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, ἐν οἷς φη σιν· "Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης." Καὶ μετ' ὀλίγα· "Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη." Καὶ τῆς τοῦ προδρόμου δὲ μητρὸς ὑπὸ τοῦ προσκυνητοῦ Πνεύματος προφητικῶς κινουμένης τε καὶ βοώσης· "Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με;" Ταῦτα πολλοῖς πρότερον εἰρημένα, καὶ νῦν δὲ οὐδὲν ἧττον λεγόμενα, παραδραμεῖν ἀναγκαῖον. ῞Οτι μὲν οὖν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος, ἱκανὰ τοῖς εὐγνώμοσι τὰ εἰρημένα. Τὴν δὲ σοφὴν αὐτοῦ τεχνολογίαν διὰ βραχέων ἀνατρέψαι πειράσομαι. Μικρὸν δὲ ἄνωθεν, ἡ Χριστὸς, φησὶ, προσηγορία τῶν δύο φύσεών ἐστι σημαντική· ἡ δὲ Θεὸς, τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσυνθέτου· ἡ δὲ ἄνθρωπος, τὴν ἀνθρω πείαν παρίστησι φύσιν. Τί λέγεις; ῞Οταν οὖν ὁ Κύ ριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὰ θειότερα, καὶ ὡς αὐτὸς εἶπεν ἐπουράνια διδάσκων, πρὸς τὸν Νικόδημον λέγῃ (ὡς γὰρ εἰδότι σοι τὰς θείας διαλέξομαι Γρα 83.1161 φάς)· "Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ." Ἐπειδὴ Υἱὸν ἀνθρώπου σαφῶς εἶ πεν, ἆρα τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν ἐροῦμεν ἐκ τῶν οὐ ρανῶν κατεληλυθέναι κατὰ τὴν ἀσεβῆ καὶ ἄσοφόν σου σοφίαν; Τοῖς γὰρ σοῖς κατὰ σοῦ χρήσομαι σοφίσμα σιν. Ἄπαγε τῆς βλασφημίας. Οὐ γὰρ ἡ τοῦ Δεσπότου σὰρξ ἐκ τῶν οὐρανῶν κατελήλυθεν, ἢ τὰ πάντα πληροῖ. Ἀλλ' ἐνταῦθα περὶ τῆς θεότητός ἐστιν ὁ λόγος τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ· ὁ γὰρ καταβὰς ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ πάντα πληρῶν, καὶ μὴ ἀπολιμπάνων ἐκεῖνα ὅθεν κατέβη, ὁ Θεός ἐστι Λόγος, διὰ τοῦ προ φήτου βοῶν· "Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ; λέγει Κύριος." Καὶ πάλιν· "Τίς ἐμέτρησε τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ, καὶ πᾶ σαν τὴν γῆν δρακί;" καί· "Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου." Καθὸ μὲν Θεὸς, ἐν οὐρανῷ τε ὢν, καὶ κατιὼν πρὸς ἡμᾶς, καὶ τὰ πάντα πληρῶν· καθ' ὃ δὲ ἄνθρωπος γέγονε, μετὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασιν, ἀνιών τε εἰς οὐρα νοὺς, καὶ τῷ οἰκείῳ Πατρὶ συνδοξαζόμενος. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ τὸ εἰρημένον τῷ ἱεροψάλτῃ Δαβίδ. "Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου." Ἰδοὺ τῆς περιττῆς σου τῶν λόγων σοφίας ἀκριβὴς ἔλεγχος ἡ τοῦ Κυρίου φωνή. Υἱὸν γὰρ ἀνθρώπου προτάξας καταβαίνοντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ ὄντα ἐν ἐκείνοις ὅθεν κατέβη· τοῦτο γὰρ ἐδήλωσεν εἰπών· "Ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ·"
τὴν θείαν καὶ πάντα περι έχουσαν ἐδήλωσεν οὐσίαν, πρὸς ἡμᾶς τῷ τῆς οἰκονο μίας κατιοῦσαν λόγῳ, καὶ τὴν ἡμετέραν ἐν ἑαυτῇ φύσιν πρὸς τὸν πατρικὸν ἄγουσαν θρόνον, κατὰ τὸ εἰρημένον τῷ θεσπεσίῳ Παύλῳ· "Καὶ αὐτὸν ἤγει ρεν τὸν Χριστὸν ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ, ὑπεράνω πάσης Ἀρχῆς, καὶ Ἐξουσίας, καὶ Δυνάμεως, καὶ Κυριότητος, καὶ παν τὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι." Οὐ δή που τῆς θείας τοῦ Μονογενοῦς οὐσίας μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης ἀξιουμένης· ἀλλὰ τότε, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, τοῦ Θεοῦ Λόγου τῇ τοῦ Πατρὸς δόξῃ τιμωμένου τε καὶ προσκυνουμέ νου μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Καὶ ἑτέρωθι δὲ ὁ αὐτὸς ἀπόστολος Παῦλος ἐκβάλλει σου ταύτην τὴν κενοφω νίαν. Κορινθίοις γὰρ ἐπιστέλλων φησίν· "Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκὸς, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ Κύ ριος ἐξ οὐρανοῦ." Ἰδοὺ μόνου προσηγορίαν ἀνθρώ που προτάξας, ἐπήγαγεν· Ὁ Κύριος ἐξ οὐρανοῦ, τὴν θείαν διὰ τοῦ ἐξ οὐρανῶν εἰπεῖν ἑρμηνεύων οὐ σίαν. Καὶ Θεὸν δὲ πολλάκις λέγοντες οἱ θεοφόροι προ φῆται καὶ ἀπόστολοι, τὴν ἀνθρωπείαν ὑποτίθενται φύσιν. Ὁ μὲν Ἱερεμίας βοῶν· "Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν." Εἶτα, ἵνα μὴ τὰ καθ' ἕκαστον λέγω· "Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη." Οὐ δήπου 83.1164 τὴν θεότητα τοῦ Μονογενοῦς ὀφθαλμοῖς ἀνθρώπων ληπτὴν ἔσεσθαι προφητεύων· ἀλλὰ διὰ τοῦ Ὤφθη τὴν σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου σαφῶς ὑποδείκνυσιν. Τῆς δὲ αὐτῆς ἔχεται διανοίας καὶ τὸ ἐν τεσσαρακοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ παρὰ τοῦ θεσπεσίου Δαβὶδ εἰρημένον· "Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει." Καὶ Σοφονίας δὲ ὁ προφήτης τὸ αὐτὸ τοῦτο προφητεύει λέγων· "Ἐπιφα νήσεται Κύριος ἐπ' αὐτοὺς, καὶ ἐξολοθρεύσει πάντας τοὺς θεοὺς τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς." Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης τὸ ἀπόῤῥητον τοῦτο κηρύτ τει μυστήριον· "Ὃ ἦν ἀπ' ἀρχῆς, λέγων, ὃ ἀκη κόαμεν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψη λάφησαν, περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς." Οὐ δήπου τὴν ἀσώματον καὶ ἀόρατον τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσιν χερσὶ ψηλαφωμένην εἰδὼς, ἀλλὰ τὸ σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου προσηγορίᾳ τιμῶν. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει, καὶ ταύτην ἡμῖν παρέδοσαν τὴν πίστιν οἱ ἀπ' ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου, καὶ ὁ ἱερὸς τῶν μετ' ἐκείνους ἅπαντας ἁγίων Πατέρων κατάλογος. ῞Οτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὸν Μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ μεῖναι Θεὸν, καὶ εἰς ἑαυτὸν διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς τὰ ἡμέτερα καταδέξασθαι πάθη, οὔτε προσηγορίαις, οὔτε τῇ φύσει λοιπὸν ἀπὸ τῆς ἰδίας μερίζεται σαρκός· ἀλλὰ κἂν ἄνθρωπον εἴπῃ, τὸν Θεὸν Λόγον λέγει· κἂν Θεὸν ὀνο-μάσῃ, οὐδὲν ἧττον μετὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς ὀνομάζει. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Οὐ γὰρ πλήθους μαρτυριῶν ἡμῖν ἐπίδειξις πρόκειται, ἀλλ' ἔλεγχος τῆς ἀπαιδεύτου τεχνολογίας καὶ παρατηρήσεως.
Continue reading PG 83: Adversus varias propositiones librorum XXVII argumenta →≣ entire volume