Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — vision transcription pending — PG column chips mark the printed columns.
NoticeNotitia
col. 9–10page 1 of 21
PG 88:9CIRCA ANNUM DOMINI DXXXV COSMAS INDICOPLEUSTES NOTITIA. (Andr. Galland. Veterum Patrum Biblioth. t. XI, Proleg., p. xvm.) I. Cosmas Egyptius, et quidem Alexandrinus, ut ipsemet satis innuere videtur (a), ab Indica navigatione oh dictus (b), mercaturam primum exercuit (c), monasticum deinde institutum amplexus, ut ex ejus Topographie Christiana inscriptione, prout eam referunt varii codices manu exarati, liquido constat. De proprio auctoris nomine dubitasse videtur Isaacus Vossius (d). Quin et suspicatur Fabricius" (e) scriptorem hunc ea de causa fuisse Cosmam appellatum, quod Kócμou descriptionem elucubrarit, perinde ac Joannes abbas Sinaita Climacus dictus propterea fuit, quod librum ediderit Kita inscriptum: ingeniosa quidem, sed minus firma conjectura, Cavei (✗✓) aliorumque judicio. Temporis autem notationem quo claruit Cosmas, ex ipso auctore deducere in promptu est. Dum enim sui operis librum litteris consignaret, prodit ille (g) tum effluxisse annos plus minus xxv ab Elesbaani Axomitarum regis expeditione in Homeritas: quæ quidem expeditio, ut docet Pagius (h), in annum incidit 522, Justini autem imperatoris v. Jam vero si hujusmodi annorum notationi annos addas supra dictos xxv, annus exsurget 547, Justiniani XXI, quo proinde imperante auctor floruisse atque ista scripsisse intelligitur. At enim liber x, prope finem de Timotheo Alexandriæ antistite, quem ad Eluri discrimen juniorem appellat, verba faciens, eum NUPER obiisse tradit, quem anno 535 decessisse novimus. Quin et idem Cosmas quo tempore librum suæ Topographie XI absolvebat, Theodosii hæretici patriarchæ Alexandrini meminit, qui anno 536 exsulavit, quod concilio Chalcedonensi subscribere detrectavit. Hæc tamen de temporum ratione ab eodem auctore tradita, si recte inspiciantur, nullatenus esse cum cl. Montfauconio agnoscimus. «Sane putaverim, inquit vir ille doctus (i), Cosmam qui diuturnum tempus in his elucubrandis insumpsit et obnitentibus contrariæ sententiæ viris, hæc sæpius retractavit et auxit, postremam anni 535 notam tum posuisse, cum primum his operam daret deinde vero, cum subsequenti tempore multisque elapsis annis pristina repeteret et pro solito reformaret, priorem notam vel posuisse, vel jam positam ad annum quo hæc ageret reduxisse.» II. Complura scripsisse auctorem nostrum, ex ipso comperimus: nimirum primo (j) Cosmographiam, ubi universa terra latius descripta est; præterea (k) Tabulas astronomicas, in quibus astrorum motus ad exemplum organica exterorum sphæræ pro systematis sui ratione delineavit, easque Homologo diacono inscripsit; deinde commentarium in Canticum canticorum quem Theophilus ejus amicus ab eo expetierat. Ad hæc Expositionem Cosma Indicopleustæ in loca Psalmorum difficiliora ex ms. codice Colbertino 1476 memorat Cangius in Glossario Greco (m); neque aliter codex II inter Græcos bibliothecæ Regiæ Taurinensis (n. Et Montfauconius quidem bibliothecæ Coislinianæ codicem CLXXXVII evolvens, in quo Psalterium initio mutilum continetur, inter auctores commentariorum in idem Psalterium Cosmam quoque nostrum recenset (o). Quin, ut observatum Colomesio in Paralipomenis de scriptoribus ecclesiasticis (p), ejusdem Psalmorum Expositionis Indicopleuste fragmentum exstat in Catena Corderiana ad Psalmum xvi, 14. Ex eo porro uno commate auctoris nostri forte detecto, eidem propterea esse ascribendam Catenam illam Corderianam secure argui posse putarunt modo laudate bibliothecæ Taurinensis editores clarissimi. Quod equidem haud facilè concesserim. Utquid enim in eam Catenam locum illum suum immiserit (a) Cosm. Topogr. Christ. lib. 11, pag. 124'. Id. ibid. pag. 132, et lib. 11, pag. 175. (c) Id. ibid. lib. 11, pag. 132 et alibi. (d) Voss. Observ. ad Pompon. Met. lib. m, cap. 7, pag. 275, 276, edit. 1. (e) Fabric. Bibl. Gr. t. II, p. 612. [nov. ed. IV, 251.] Cav. Hist. litter. tom. t, pag. 515. (g) Cosm. lib. 11, pag. 140. (k) Pagi. ad ann. 522, & v. (i) Montf. Præfat. in Cosm. Topogr. cap. 1, § 1. (j) Cosm. Topogr. Prol. 1, ad lib. 1. (k) Id. ibid. Id. ibid. lib. vur, sub init. (m) Cang. Gloss. Gr. tom. I, pag. 516, v. 'Iyðixon)soth;, el tom. II, p. 1717, v. 'And wñ. (n) Bibl. Taurin., tom. I, pag. 67. Monts. Bibl. Coislin., pag. 244. (p) Colom. Opp. pag. 690, edit. Fabric. * Paginas intellige editionis Montefalconii quas typis crassioribus expressimus. EDIt. Patr. Patrol. Gr. LXXXVIII.ασύστατα κοπλευστής, φωνῆς.
CIRCA ANNUM DOMINI DXXXV
COSMAS INDICOPLEUSTES
NOTITIA.
(Andr. Galland. Veterum Patrum Biblioth. t. XI, Proleg., p. xvm.)
I. Cosmas Egyptius, et quidem Alexandrinus, ut ipsemet satis innuere videtur (a), ab
Indica navigatione oh dictus (b), mercaturam primum exercuit (c), monasticum
deinde institutum amplexus, ut ex ejus Topographie Christiana inscriptione, prout eam
referunt varii codices manu exarati, liquido constat. De proprio auctoris nomine dubitasse
videtur Isaacus Vossius (d). Quin et suspicatur Fabricius" (e) scriptorem hunc ea de causa
fuisse Cosmam appellatum, quod Kócμou descriptionem elucubrarit, perinde ac Joannes
abbas Sinaita Climacus dictus propterea fuit, quod librum ediderit Kita inscriptum: ingeniosa quidem, sed minus firma conjectura, Cavei (✗✓) aliorumque judicio. Temporis autem
notationem quo claruit Cosmas, ex ipso auctore deducere in promptu est. Dum enim sui
operis librum litteris consignaret, prodit ille (g) tum effluxisse annos plus minus xxv ab
Elesbaani Axomitarum regis expeditione in Homeritas: quæ quidem expeditio, ut docet
Pagius (h), in annum incidit 522, Justini autem imperatoris v. Jam vero si hujusmodi annorum
notationi annos addas supra dictos xxv, annus exsurget 547, Justiniani XXI, quo proinde
imperante auctor floruisse atque ista scripsisse intelligitur. At enim liber x, prope finem de
Timotheo Alexandriæ antistite, quem ad Eluri discrimen juniorem appellat, verba faciens,
eum NUPER obiisse tradit, quem anno 535 decessisse novimus. Quin et idem Cosmas quo
tempore librum suæ Topographie XI absolvebat, Theodosii hæretici patriarchæ Alexandrini
meminit, qui anno 536 exsulavit, quod concilio Chalcedonensi subscribere detrectavit.
Hæc tamen de temporum ratione ab eodem auctore tradita, si recte inspiciantur, nullatenus ασύστατα esse cum cl. Montfauconio agnoscimus. «Sane putaverim, inquit
vir ille doctus (i), Cosmam qui diuturnum tempus in his elucubrandis insumpsit
et obnitentibus contrariæ sententiæ viris, hæc sæpius retractavit et auxit, postremam anni
535 notam tum posuisse, cum primum his operam daret deinde vero, cum subsequenti
tempore multisque elapsis annis pristina repeteret et pro solito reformaret, priorem notam
vel posuisse, vel jam positam ad annum quo hæc ageret reduxisse.»
II. Complura scripsisse auctorem nostrum, ex ipso comperimus: nimirum primo (j)
Cosmographiam, ubi universa terra latius descripta est; præterea (k) Tabulas astronomicas,
in quibus astrorum motus ad exemplum organica exterorum sphæræ pro systematis sui
ratione delineavit, easque Homologo diacono inscripsit; deinde commentarium in Canticum
canticorum quem Theophilus ejus amicus ab eo expetierat. Ad hæc Expositionem Cosma
Indicopleustæ in loca Psalmorum difficiliora ex ms. codice Colbertino 1476 memorat Cangius
in Glossario Greco (m); neque aliter codex II inter Græcos bibliothecæ Regiæ Taurinensis (n. Et Montfauconius quidem bibliothecæ Coislinianæ codicem CLXXXVII evolvens, in
quo Psalterium initio mutilum continetur, inter auctores commentariorum in idem Psalterium Cosmam quoque nostrum recenset (o). Quin, ut observatum Colomesio in Paralipomenis de scriptoribus ecclesiasticis (p), ejusdem Psalmorum Expositionis Indicopleuste
fragmentum exstat in Catena Corderiana ad Psalmum xvi, 14. Ex eo porro uno commate
auctoris nostri forte detecto, eidem propterea esse ascribendam Catenam illam Corderianam
secure argui posse putarunt modo laudate bibliothecæ Taurinensis editores clarissimi. Quod
equidem haud facilè concesserim. Utquid enim in eam Catenam locum illum suum immiserit
(a) Cosm. Topogr. Christ. lib. 11, pag. 124'.
Id. ibid. pag. 132, et lib. 11, pag. 175.
(c) Id. ibid. lib. 11, pag. 132 et alibi.
(d) Voss. Observ. ad Pompon. Met. lib. m, cap. 7,
pag. 275, 276, edit. 1.
(e) Fabric. Bibl. Gr. t. II, p. 612. [nov. ed. IV, 251.]
Cav. Hist. litter. tom. t, pag. 515.
(g) Cosm. lib. 11, pag. 140.
(k) Pagi. ad ann. 522, & v.
(i) Montf. Præfat. in Cosm. Topogr. cap. 1, § 1.
(j) Cosm. Topogr. Prol. 1, ad lib. 1.
(k) Id. ibid.
Id. ibid. lib. vur, sub init.
(m) Cang. Gloss. Gr. tom. I, pag. 516, v. 'Iyðixon)soth;, el tom. II, p. 1717, v. 'And wñ.
κοπλευστής, φωνῆς.
(n) Bibl. Taurin., tom. I, pag. 67.
Monts. Bibl. Coislin., pag. 244.
(p) Colom. Opp. pag. 690, edit. Fabric.
* Paginas intellige editionis Montefalconii quas typis crassioribus expressimus. EDIt. Patr.
Patrol. Gr. LXXXVIII.
col. 11–12page 2 of 21
Indicopleustes, si eamdem ipse confecisset? Id enimvero non est in more positum apud Catenarum consarcinatores, qui aliorum potius excerptis quam suis in hujusmodi centonibus contexendis abutuntur. Quid quod eidem quoque Cosma tribuenda fuerit altera Catena illa Coisliniana paulo ante Montfauconio commemorata, et quotquot aliæ, sicubi exstant, in quibus inter auctores Indicopleustes item recenseatur, si virorum eruditorum, quos modo laudavimus, sententiam semel admittamus. Quod sane jure dixerit nemo, ut equidem duco. Alius itaque a nostro Cosma Corderianæ Catenæ auctor esse videtur, qui ex Indicopleuste Expositione fragmentum illud excerpserit. Ceterum præfationem illam in Psalterium Cosma Indicopleustæ nomen præferentem, quæ in codicibus Taurinensi, Barocciano (a), Vaticano CCCXLII, aliisque instar prologi cujusdam in Psalmos præmittitur, ex ejusdem Cosma Topo graphia Christiana esse desumptam, jam dudum admonuit Montfauconius(b); qui tamen vir do ctissimus, deinceps aliud agens, eamdem Cosme præfationem velut ineditam inter Chrysostomi opera iterum evulgavit (c) ex ins. Ottoboniano in quo eidem Chrysostomo ascribitur, ubi, licet illam tanquam Chrysostomi fetum non admittat, legitimum tamen ejus auctorem, uti antea, detegere haud cogitavit. Neque illud hic prætereundum, eam Indicopleustæ præfatio nem in Psalmos, ex binis codicibus Baroccianis redintegratam, edendam in se recepisse Magnum Crusium (d); qui monuit mutilam esse illam, quam in Topographia Christiana exhibet Montfauconius. Hinc existimaverim equidem, exemplaria Crusii Barocciana conci nere forte cum codice Ottoboniano, unde præfationem eamdem rursus edidit V. C., ut paulo ante docuimus; ubi sane sub finem plenior exstat quam vulgata in Topographia,Chri stiana. Multo denique locupletiorem prologum illum Psalmorum nuper edidit ex ms. Valli cellano vir doctissimus, cui Danielem secundum LXX ex Tetraplis Origenis acceptum refe rimus (e). Quibus observatis illud quoque addere libet, prodidisse nimirum Colomesium (/). Matthian Flacium Novo Testamento suo Græco Latino ex vetusto codice præfixisse Cosmæ nostri Argumenta Græca in quatuor evangelistas: quæ quidem ex ejusdem Topographia Christiana (g) fuisse descripta putaverim, quemadmodum de Cosme præfatione in Psalte rium factitatum, ut modo innuimus. III. Hæc porro Indicopleustæ litterarum monumenta omnia huc usque recensita, si non nulla excerpta Expositionis in Psalterium excipias, sive interiere penitus, sive in bibliothe carum forulis adhuc latent. Unum vero superest, Topographie Christiana titulo prænota tum, quod ineunte hoc sæculo ex duobus codicibus mss. Vaticano et Laurentiano Parisiis in lucem emisit cl. Montfauconius. Hujusce operis meminit ex veteribus unus Photius (h), cujus recensionem doctissimo editori præteritam exhibet illustratque Fabricius (i). Lucu brationem suam dicavit auctor Pamphilo Hierosolymitano, qui Alexandriam, ubi degebat Indicopleustes, accesserat eumque ad scribendum impulerat (j). Sic quidem Photius (k) qui tamen in operis lectione ulterius progressus, advertit sex tantum priores libros huic Pamphilo ab auctore nuncupatos; septimum autem Anastasio cuidam, quem Cosmas phonovixwazov et quàxpoto, hominem studiosissimum et Christi amantissimum appellat (l); octavum vero Petro amico suo (m), cujus antea meminimus. Reliquos porro quatuor nemini diserte inscriptos novimus. Complura notatu digna hoc in opere Indicopleusta observat eruditissimus Montfauconius (n): cujusmodi sunt ejus de figura mundi scopus et opinio, narrationes de rebus Ægyptiacis, Ethiopicis et Indicis; quibus alia rerum memo rabilium miscellanea intexta conspiciuntur. In primis vero ca edisserit (o), quæ Cosmas litte ris consignavit de rebus Scripturam sacram et Ecclesiam spectantibus: quæ item de Epi stolis Festalibus sancti Athanasii aliisque veterum Patrum fragmentis, ab eodem auctore decimo suæ Topographiæ libro prolatis. Porro de horum Cosma librorum pretio hæc habet cl. editor (p): Etsi non pauca sint, inquit, in tam prolixo opere quæ ignorari et negligi sine dispendio possint, uti solet in hujus ævi scriptoribus accidere, nemo tamen æquus rerum æstimator non fateatur, paucissimos ex iis qui a sexio sæculo floruere, tam multa passim circumferre rerum documenta, quanta in Cosma nostro deprehendimus. Nam, præter res Ethiopicas, Egyptiacas et Indicas alia bene multa subinde occurrunt luce dignissima, quæ non parvam rei litterariæ accessionem afferant: in his vero scriptorum veteruni fragmenta non pauca, et Athanasii excerpta undecim ex Epistolis Festalibus, quæ jam diu interierunt.» Hæc ille: quo quidem doctissimi viri judicio emollienda videtur Pholii sententia, qui auctorem nostrum non solum absona quædam afferre, sed et nonnulla incredibilia narraro ait, ut inter fabulosos potius quam fide dignos scriptores recensere hominem æquum fuerit (q). IV. Porro inter singularia quæ hoc in opere passim refert Cosmas, eminet enimvero egre gium vetustatis monumentum, Inscriptionem videlicet Ptolemæi tertii regis Ægypti, cogno-. (a) V. Oudin. De script. eccl. tom. I, p. 1412. (b) Montf. Præfat. ad Cosm. cap. 2, n. 4, et Topogr. Christ. lib. v, pag. 223. (c) Id. Chrysost. Opp. tom. V, pag. 539. (d) Crus. Diss. epist. p. 27, n. 9, edit. Lips. 1728. (e) Sim. de Magistris ad Daniel. Apl. sent. Pa trum de LXX vir. vers., Dissert. ¡v, § 11, pag. 452 seqq. (f) Colom. 1. c. Cosin. Topogr. Christ. lib. v, infra p. 245. (h) Phot. Bibl. cod. xxxvi. (i) Fabric. Bibl. Gr. t. II, pag. 609 seqq. (j) Cosm. Topogr. Christ. Prol. 11, ad lib. 1. (k) Phot. I. c. Cosm. lib. vii, sub init. (m) Id. lib. vm, init. (n) Montf. præfat, in Cosm., cap. 2. 1.1. ibid. (p) Id. ibid. Phot. I. c.
col. 13–14page 3 of 21
mento Evergetis, in Adule sitam quæ urbs Ethiopum inaritima est. Eam exscripsit ipsemet auctor, nonnullisque scholiis illustravit (a), quam postea uberioribus notis auxit Mont fauconius (b). Hujusmodi monumentum Aduliticum primus edidit G. L. Romæ 1631 Leo Allatius sed vitiose admodum, judice Vossio (c), qui et nonnulla ejusdem monumenti loca illustrat. Illud postmodum ex codice Laurentiano Florentino ab Emerico Bigotio accuratius descriptum, anno 1666 Parisiis Gallice vulgavit Thevenotius (d). Deinceps incunte hoc sæculo idem Monumentum cum adnotatis Dodwellianis in tertio volumine Geographorum Græcorum Oxonii rursus evulgavit Joannes Hudsonus. Præterea notis auctum illud nobis exhibuit Fabricius Hamburgi 1716 (e). Postremo monumentum Adulitanum ab eruditis viris antea certatim editum, post Spanhemium, Dodwellum aliosque doctos homines, protulit Edmundus Chisull in suís Antiquitatibus Asiaticis Christianam aram antecedentibus, anno 1728 Londini evulgatis, ut ex Actis eruditorum Lipsiensibus intelligimus (f): illudque V. C. a volela; suspicione vindicat contra Begerum et Harduinum paucis denique ipsius Cosma et uberioribus Montfauconii, suas ipsemet eruditas addit adnotationes: ubi et isto monumento vaticinium Danielis XI, 8, de rege Austri, id est Ptolemæo, mire illustrari palam ostendit. Præter alia vero notatu digna quæ in sua Topographia Christiana describit Indicopleustes, illud quoque accedit ad operis amplitudinem, quod auctor passim rerum imagines de quibus in opere agitur, manu propria nec imperite delineatas exhibet. Gaudent siquidem, ait Mont fauconius (g), maxime Græci librarii, picturis et imaginibus, queis res ab auctoribus descri ptas nativis coloribus repræsentent. Unde etiam plerumque res obscuras nec ita perspicue enuntiatas intelligere est. Earum vero rerum imagines non paucas, quæ in Cosma postri codicibus Vaticano et Laurentiano habentur, quæque rebus intelligendis opportunæ erant, æneis tabulis incidi curavit V. C. Qui præterea permultas alias icones ex eodem Cosma de sumptas profert in alio præstanti opere inscripto Antiquité expliquée, in cujus duobus indi cibus v. Cosmas ostensas videas. Cæterum topographi nostri scrinia compilasse videtur auctor Chronici Paschalis, vulgo Alexandrini, cum apud Chronographum istum Indicopleuste plane recentiorem complura legantur iisdem prope verbis quibus Cosmas abutitur. Cujus modi est illud quod refert Simonius in epistola De inspiratione librorum sacrorum, operi præmissa cujus inscriptio: Réponse au livre intitulé: a Défense des sentiments,» etc. (h). Qui quidem locus a viro illo critico ex laudati Chronici auctore descriptus (i), apud Cosman nostrum verbo tenus occurrit (j). Hinc porro minus recte suspicatus est Allatius (k), Chro nicon Paschale Topographie Christiana auctori tribuendum, quem toto ferme sæculo ante riorem Chronographo Alexandrino exstitisse comperimus. Qua de re Fabricium consule alque Caveum (m). V. Unum adhuc et alterum adnotandum superest ad Cosma sive textum restituendum, sive interpretationem reformandam. Et primum quidem advertit Wesselingius (n), Hyperidis locum ab Indicopleuste relatum (o), occurrere quoque apud Pollucem (p., sed minus for sitan emendate. Eumdem autem locum ab auctore nostro excitatum edisserit ad suum Hesy chium Joannes Alberti (g). Porro alterum Menandri locum a Cosma statim subjectum, ita restituit modo laudatus Wesselingius: Tuner tip., ubi male in edito Montfauconiano Giov. Verum gravioris momenti, ad interpretationem quod attinet, censenda V. C. Jose phi Simonii Assemani observatio (r). In responsione itaque ad Crozii libelluin Gallice inscri tum: Histoire du Christianisme des Indes, refert primum cum ejusdem laude, quod ab co de Nestorianis erudite animadversum est. «Nimirum, inquit, ostendit ille (s), Cosmam Indi copleusten Nestorianæ hæreseos sectatorem fuisse (quod neque Photius vidit neque Montfauconius adnotavit (u), rationesque has profert: primo, quia Cosmas laudat Patri cium (r), qui postea totius Persidis archiepiscopus fuit', cum regio illa Nestorianismo infecta esset, cum vocans virum divinum et doctorem illustrem. Secundo, hæreticorum nomina recensens (x), Manichæos nominat, Marcionistas, Eutychianos, Arianos, Apolli naristas; nullibi Nestorianos. Tertio in Scripturarum expositione (y) et in systemate mundi, Theodorum Mopsuestenum et Diodorum Tersensem, primarios Nestorianorum doctores. ubique sequitur. Quarto, de Christo et Verbi incarnationé easdem cum Nestorianis locutiones usurpat (z). His autem ex Crozio delibatis, pergit vir doctissimus sic inquiens: «Crozii sententiam libens amplector, confirmoque ex certissimis Nestorianorum documentis. Patri (a) Cosm. 1. c. lib. u, infra pag. 140. (b) Montf. Præfat. in Cosm. cap. 5. Vess. Observ. in Melam lib. 111, cap. 8, pag. (d) Theven. Relat. de divers voyages cur., t. I. (e) Fabric. Bibl. Gr. tom. II, pag. 604-609. (/) Act. Erud. 1729, pag. 147. Montf. Palegr. Gr. lib. 1, cap. 1, pag. 7. Simon. De inspirat, des liv. sacr., pag. 26. Chron. Pasch., pag. 155 edit. Paris. Cosm. Topogr. Christ. lib. v, infra p. 259. Allat. Consens. de Purgat., pag. 942. (f) Fabric. Bibl. Gr. tom. II, pag. 613-850, el tom. VI, pag. 143. (m) Car. Hist. litter. tom. I, pag. 516. Wessel. Probab. lib. sing. cap. 28, p. 252. (e) Cosm. Topogr. lib. v, infra, pagg. 196 sql. (p) Polluc, lib. iv, segm. 122. llesych. tom. I, pag. 614, not. 24. (r) Assem. Bibl. Orient., tom. III, part. 11, c. 7, § XXIII, pag. CDv et sq. (s) Croz. Hist. du Christ., pag. 27-37. Phot. Bibl. cod. xxxvI. (u) Monif. Præfat. ad Cosm. (v) Cosm. Topogr. infra pag. 124. (x) ld, ibid. infra pag. 242. (y) ld. ibid. infra pag. 235. (z) Id. ibi. pag. 125 et seqq., 146 et seqq., 451 et seqq.. 475 et seqq., 209 217, 262, 263, 269, 233, 286 et alibi pas-im.
Second NoticeNotitia altera
col. 15–16page 4 of 21
PG 88:15cius enim ejusque discipulus Thomas Edessenus quorum Cosmas meminit (a), Nestoriani fuere, ut alibi demonstravi (b). Syri Abam, seu Mar-Abam vocant, quem Græce Patricium Cosmas appellat. Abam autem Catholicum totius Persidis fuisse, ex Catalogo patriarcharum Nestorianorum liquet (c). Hinc laudato Cosma testimonio, quod juxta Montfauconii versionem obscurum est, lux maxima affulget. Verba Cosma hæc sunt (d): Ox ofxo0ev öpµŋbelç, où𓿧 inloxomos autói xaraσtabelę. Non ex me, neque ex mea opinione et conjectura, sed ex divinis institutus Scripturis, et ex viva accipiens voce divinissimi viri magnique magistri Patricii; qui cum Abrahamicum ordinem implesset, ex Chaldæa profectus una cum sancto viro, tum discipulo suo, Thoma Edesseno, qui ipsum ubique secutus est, nunc vero Byzantii, Deo volente, vitam cum morte commutavit; piæ religionis et veræ scientiæ munus tradidit, qui et nunc per Dei gratiam ad sublimes et archiepiscopales thronos evectus est, catholicus ibidem episcopus constitutus. Nimirum Patricius seu Aba, cum ordinem Abrahamicum implevisset, hoc est, vel imitando Abrahamum patriarcham, qui ex Chaldæa in terram Chanaan Dei jussu migravit, vel potius emenso in Ilzensi cœnobio monastici instituti curriculo, quod in pristinum splendorem Abrahamus archimandrita' restituerat (e), Byzantium cum Thoma Edesseno discipulo suo profectus est, ibique defuncto Thoma, in Chaldæam unde venerat, regressus, ad archiepiscopalem totius Persidis thronum evectus fuit, Catholicus constitutus, ut Mares, Amrus, Barhebræus, cæterique Nestoriani vel Jacobita scriptores tradunt (f). Montfauconius Græcum Cosma textum perperam interpretans, ad Thomam Edessenum refert quæ de Patricio seu Aba dicuntur, et in margine notat eumdem Thomam catholicum Persidis constitutum fuisse. Hoc et Crozius de Latina Montfauconii versione advertit (A).» Hactenus V. C. Sed hic animadvertendum ducimus, ipsummet Montfauconium probe agnovisse (i) tum Persidis archiepiscopum, tum alios omnes episcopos et presbyteros eidem subditos, Nestorii placitis fuisse addictos, ut propterea incompertum haud ipsi fuerit, sive Patricium totius Persidis catholicum, sive Thomam Edessenum ejus discipulum Nestorianos exstitisse; licet Cosma Indicopleustæ qui eos celebrat, ejusmodi hæreseos maculam inurere prætermiserit. Pergamus porro. (a) Cosm. Topogr. infra pag. 125. (b) Assem. Bibl. Orient. tom. II, pag. 412, et tom. III, pag. 615. (e) Id. ibid. ton. III, pag. 615. (d) Cosm. 1. c. infra pag. 124. Assem. 1. c., tom. III, pag. 93, et 155. (f)_ld. ibid. tom. II, pag. 412, et tom. III, pfg. 75. (g) Montf. ad Cosm. pag. 125. (h) Croz. I. c. pag. 28. (i) Montf. Præfat. ad Cosm. Topogr. cap. 3, (Fabric. Bibliotheca Græca ed. Harles, tom. IV, p. 251.) I. De monumento Adulitico sive Adulitano Ptolemæi Evergetæ. Eximium monumentum Ptolemæi Evergetæ (a) in Adule, Ethiopum civitate maritima, suo adhuc tempore superstes observavit (b) atque Cosmographiæ suæ Christianæ inseruit scriptor quidam Græcus sub Justino imp. clarus, qui mercatura causa illa se loca adiisse testatur. Reperit vero Sipov sive sellam e candido marmore ad urbis ingressum a rege consecratam Marti, et in posteriori parte imagines Herculis atque Mercurii habentem insculptas, tum undique inscriptam litteris Græcis, et ingentes expeditiones, a Ptolemæo feliciter susceptas, amplissimasque victorias satis gloriose celebrantem. Labentibus annis, uti Bernardus Montefalconius integram Cosma, monachi Ægyptii, Topographiam Christianam, sic cum ea marmorei istius solii, dudum deperditi, epigraphen, sive monumentum Adulitanum ad utriusque codicis, cum Vaticani, tum Florentini, fidem recensuit in Collectionis nova Patrum, Paris. 1706, in-fol., tom. II, p. 141 sqq., additis non modo CoSme scholiis in Ptolemæi inscriptionem, sed suis etiam animadversiunculis, necnon pictura (a) Circ. A. M. 3783, olymp. cxxxiv, 3, ante Cli. N. 220, a. V. C. 532, secundum Saxii rationes, Onomast. I, pag. 112, ubi de hoc monumeuto diligener disserit. (b) Cusma Indicapleustes lib. I, pag. 440, ty vậ Confer de hoc oppido et portu Guil. Stuckium ad Ariani periplum maris Erytbræi, fol. 10; Cellarii Africam antiquam, p. 96. Hodie Ercoro dicitur, ut Sponio notatum est.ἐμαυτοῦ πλασάμενος, ἢ στοχασάμενος, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν θείων Γραφών παιδευθείς, καὶ διὰ ζώσης φωνής παραλαβών ὑπὸ τοῦ θειοτάτου ἀνδρὸς καὶ μεγάλου διδασκάλου Πατρικίου, ὡς τάξιν 'Αβραμιαίαν πληρῶν, ἐκ Χαλδαίων παραγεγονώς, ἅμα τῷ ἐν ἁγίοις τότε μαθητῇ θωμα τῷ Ἐδέσσης, αὐτῷ πανταχοῦ ἀκολουθήσαντι, νῦν δὲ ἐν τῇ Βυζαντίῳ βουλήσει Θεοῦ τὸν βίον μεταλλάξαντι, μετέδωχε θεοσεβείας καὶ γνώσεως ἀληθεστάτης, ὃς καὶ αὐτὸς νυνὶ ἐκ θείας χάριτος, ἐπὶ τοὺς ὑψηλοὺς καὶ ἀρχιερατικούς θρόνου; ἀνήχθη τῆς ὀλης Περσίδος, καθολικές 'Αδούλῃ τῇ καλουμένῃ τῶν Αἰθιόπων πόλει παραλίῳ.
cius enim ejusque discipulus Thomas Edessenus quorum Cosmas meminit (a), Nestoriani
fuere, ut alibi demonstravi (b). Syri Abam, seu Mar-Abam vocant, quem Græce Patricium
Cosmas appellat. Abam autem Catholicum totius Persidis fuisse, ex Catalogo patriarcharum
Nestorianorum liquet (c). Hinc laudato Cosma testimonio, quod juxta Montfauconii versionem obscurum est, lux maxima affulget. Verba Cosma hæc sunt (d): Ox ofxo0ev öpµŋbelç, où𓿧
ἐμαυτοῦ πλασάμενος, ἢ στοχασάμενος, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν θείων Γραφών παιδευθείς, καὶ διὰ ζώσης φωνής παραλαβών
ὑπὸ τοῦ θειοτάτου ἀνδρὸς καὶ μεγάλου διδασκάλου Πατρικίου, ὡς τάξιν 'Αβραμιαίαν πληρῶν, ἐκ Χαλδαίων
παραγεγονώς, ἅμα τῷ ἐν ἁγίοις τότε μαθητῇ θωμα τῷ Ἐδέσσης, αὐτῷ πανταχοῦ ἀκολουθήσαντι, νῦν δὲ ἐν τῇ
Βυζαντίῳ βουλήσει Θεοῦ τὸν βίον μεταλλάξαντι, μετέδωχε θεοσεβείας καὶ γνώσεως ἀληθεστάτης, ὃς καὶ αὐτὸς
νυνὶ ἐκ θείας χάριτος, ἐπὶ τοὺς ὑψηλοὺς καὶ ἀρχιερατικούς θρόνου; ἀνήχθη τῆς ὀλης Περσίδος, καθολικές
inloxomos autói xaraσtabelę. Non ex me, neque ex mea opinione et conjectura, sed ex divinis
institutus Scripturis, et ex viva accipiens voce divinissimi viri magnique magistri Patricii;
qui cum Abrahamicum ordinem implesset, ex Chaldæa profectus una cum sancto viro, tum
discipulo suo, Thoma Edesseno, qui ipsum ubique secutus est, nunc vero Byzantii, Deo
volente, vitam cum morte commutavit; piæ religionis et veræ scientiæ munus tradidit, qui
et nunc per Dei gratiam ad sublimes et archiepiscopales thronos evectus est, catholicus ibidem
episcopus constitutus. Nimirum Patricius seu Aba, cum ordinem Abrahamicum implevisset,
hoc est, vel imitando Abrahamum patriarcham, qui ex Chaldæa in terram Chanaan Dei jussu
migravit, vel potius emenso in Ilzensi cœnobio monastici instituti curriculo, quod in pristinum splendorem Abrahamus archimandrita' restituerat (e), Byzantium cum Thoma Edesseno
discipulo suo profectus est, ibique defuncto Thoma, in Chaldæam unde venerat, regressus,
ad archiepiscopalem totius Persidis thronum evectus fuit, Catholicus constitutus, ut Mares,
Amrus, Barhebræus, cæterique Nestoriani vel Jacobita scriptores tradunt (f). Montfauconius
Græcum Cosma textum perperam interpretans, ad Thomam Edessenum refert quæ de Patricio seu Aba dicuntur, et in margine notat eumdem Thomam catholicum Persidis constitutum fuisse. Hoc et Crozius de Latina Montfauconii versione advertit (A).» Hactenus V. C.
Sed hic animadvertendum ducimus, ipsummet Montfauconium probe agnovisse (i) tum Persidis archiepiscopum, tum alios omnes episcopos et presbyteros eidem subditos, Nestorii
placitis fuisse addictos, ut propterea incompertum haud ipsi fuerit, sive Patricium totius
Persidis catholicum, sive Thomam Edessenum ejus discipulum Nestorianos exstitisse; licet
Cosma Indicopleustæ qui eos celebrat, ejusmodi hæreseos maculam inurere prætermiserit.
Pergamus porro.
(a) Cosm. Topogr. infra pag. 125.
(b) Assem. Bibl. Orient. tom. II, pag. 412, et
tom. III, pag. 615.
(e) Id. ibid. ton. III, pag. 615.
(d) Cosm. 1. c. infra pag. 124.
Assem. 1. c., tom. III, pag. 93, et 155.
(f)_ld. ibid. tom. II, pag. 412, et tom. III,
pfg. 75.
(g) Montf. ad Cosm. pag. 125.
(h) Croz. I. c. pag. 28.
(i) Montf. Præfat. ad Cosm. Topogr. cap. 3,
(Fabric. Bibliotheca Græca ed. Harles, tom. IV, p. 251.)
I. De monumento Adulitico sive Adulitano Ptolemæi Evergetæ.
Eximium monumentum Ptolemæi Evergetæ (a) in Adule, Ethiopum civitate maritima,
suo adhuc tempore superstes observavit (b) atque Cosmographiæ suæ Christianæ inseruit scriptor quidam Græcus sub Justino imp. clarus, qui mercatura causa illa se loca adiisse testatur. Reperit vero Sipov sive sellam e candido marmore ad urbis ingressum a rege consecratam
Marti, et in posteriori parte imagines Herculis atque Mercurii habentem insculptas, tum undique inscriptam litteris Græcis, et ingentes expeditiones, a Ptolemæo feliciter susceptas,
amplissimasque victorias satis gloriose celebrantem.
Labentibus annis, uti Bernardus Montefalconius integram Cosma, monachi Ægyptii, Topographiam Christianam, sic cum ea marmorei istius solii, dudum deperditi, epigraphen, sive
monumentum Adulitanum ad utriusque codicis, cum Vaticani, tum Florentini, fidem recensuit
in Collectionis nova Patrum, Paris. 1706, in-fol., tom. II, p. 141 sqq., additis non modo CoSme scholiis in Ptolemæi inscriptionem, sed suis etiam animadversiunculis, necnon pictura
(a) Circ. A. M. 3783, olymp. cxxxiv, 3, ante Cli.
N. 220, a. V. C. 532, secundum Saxii rationes,
Onomast. I, pag. 112, ubi de hoc monumeuto diligener disserit.
(b) Cusma Indicapleustes lib. I, pag. 440, ty vậ
'Αδούλῃ τῇ καλουμένῃ τῶν Αἰθιόπων πόλει παραλίῳ.
Confer de hoc oppido et portu Guil. Stuckium ad
Ariani periplum maris Erytbræi, fol. 10; Cellarii
Africam antiquam, p. 96. Hodie Ercoro dicitur, ut
Sponio notatum est.
col. 17–18page 5 of 21
PG 88:17Sippos Пtodepaixoυ, ad pag. 188. (Ex hac Montf. sylloge repetierat Fabricius h. 1. monumentum Adulitanum cum adnotationibus; sed ego omisi, quoniam illud cum insigni observationum apparatu postea locum invenit in Edm. Chishulli Antiquitatum Asiaticarum, part. 1, Londini 1728, in-fol., pag. 79-87. Specimen codicis Florentini e bibl. Laurentiana dedit quoque Montefalcon. in Paleographia Græca, pag. 282. Adde Clerici Bibl. ancienne et moderne, tom. IV, pag. 45 sqq.) Ab illo tempore nemo dubitavit, quin maxime sincerum esset Montefalconis exemplum. Vel sic tamen huic intercessisse visus est Theoph. Sigefr. Bayerus, qui primam partem hujus monumenti ex apographo codicis Vaticani summa accuratione secundum versus et litteras a Josepho Simone Assemanno (conf. hic ipsius Assemanni epistola ad Bayerum in Sylloge Uhliana, vol. IV, pag. 3 sq.) descriptam edidit in dissertatione De numis duobus Ptolemai Lagida, tom. IV Commentarior. academiæ Petropolitanæ, a pag. 248 inserta. Cæterum non eadem omnibus hujus monumenti auctoritas visa est. Sunt qui probæ vetustatis esse credant, quorum sententiæ me nondum pœnitet. Alii vosías accusarunt: in quibus fuerunt Harduinus, Begerus, Jo. Sartorius, aliquantulum dubitans, et Erasm. Froelichius. Harduini judicium, in Chronologia Veteris Testamenti, pag. 579 Operum select. de eo latum, vanitatis convicit La Crosius in Vindiciis veterum scriptorum, p. 140-145. Begeri dubitationibus, in Thesauro Brandenburg., tom. III, p. 31 sq. expositis, occurrit Chishullus in animadversionibus ad monumentum Adulitanum 1 ante 1. Etsi vero defensio La Crosiana virorum doctorum suffragia tulit, ipsique Gisberto Cupero, testibus ejus Litteris criticis, p. 6 (adde Cuperi epist. ad La Crosium in Thes. epistol., tom. III, pag. 268), placuit; tamen Jo. Sartorio, Gedanensi professori, non usquequaque satisfaciebat, nonnullis ei scrupulis subortis, quorum causa ad La Crosium singulares scripsit litteras in Thesauro epistolico La Crosiano tom. I, n. 267, obvias. Respondit ei humaniter docteque La Crosius, ejusque epistolam ipse Jo.'" Sartorius in libello, qui penes me est, satis raro De ostracismo litterario, Gedani 1710, in-4, pag. 78 sqq., promulgavit, a Jordano deinceps in Historia vitæ et scriptorum La Crosii, Amstelod. 1741, in-8, pag. 108 sqq., typis renovatam. (Adde tom. III, Thes. epistolici La Crosiani, epist. 149, pag. 288-291, ubi locus quidam in monumento emendatur.) Neque tamen Sartorius herbam porrexisse videtur, quædam denuo suspicatus, ut apparet ex aliis litteris, ad eumdem La Crosium datis, in Thesauro La Crosiano, tom. J, n. 268. (Conf. epistolam Wolfii ad La Crosium in eodem Thesauro epistol., tom. II, epist. II, pag. 18 sq.; unde apparet Sartorium rivis La Crosii suos irrigasse hortos.) Tandem uti totius monumenti fidem in dubium vocare ausus non est Erasmus Froelichius in Inscriptionibus antiquis, ad Annales Syriæ regum illustrandos idoneis, pag. 125, ita alteram duntaxat illius partein sibi de sincera antiquitate suspectam esse scribit. Cujus tamen dubitationum remedia jam antea occupaverat vir litteratissimus Theoph. Sigfr. Bayerus, 1. 1. Hactenus cl. Saxius. HARL. II. Cosmographia Christiana lecta olim a Photio sine auctoris nomine, quod doctissimo Montefalconio haud observatum. Opus ipsum in quo monumentum hoc exstat, inscribitur Descriptio mundi universi, e mente Christianorum, et distributum est in libros duodecim, etsi non simul ab auctore vulgatos, quia initio non tot libros mente conceperat. Duodecimus in Vaticano ms. desideratur, in Mediceo codice mutilus extrema parte [nempe ultimo folio postremi libri amisso ] est repertus, atque ita a Montfaucono cum reliquis XI integris editus. Argumentum operis succincte persequitur Photius, cujus locum doctissimo editori haud observatum ascribam. Ita vero ille codice xxxvI. (c) (a) Lib. 1, sub init., et pag. 114 sqq.; lib. 11, pag. 125, 126; lib. vii, pag. 275°. Nullo modo huic operi convenit titulus Expositionis in Octateuchum, sive in primos octo sacræ Scripturæ libros. Itaque hæc verba innuunt potius expositionem sive tractatum, libris octo constantem, sive in octavo libro desinentem. Nam quamvis mox ab ipso Photio duodecim numerantur libri, tamen postremi quatuor interjecto demum tempore Scripti et prioribus additi sunt, et a Photio referuntur separatim. (c) Pamphilo Hierosolymitano. Vide lib. 1, pag. 114; lib. i, pag. 134, et lib. viu, pag. 305. Hunc vocat lib. ii, pag. lib. PATH. Lectum opus est, cujus titulus Christianorum liber, tractatus octo voluminum. Pamphilo cuidam dicatus ab auctore, qui Justini, imp. Romani temporibus floruit. Initio statim ecclesiastica quædam dogmata, S. Scripturæ, ut ipsi quidem videtur, tes stimoniis propugnat. Dictione utitur humili, et plus VI, pag. 266; Tula xepah ad eumdein lib. v, p. 260. Lib. ii, pag. pitas tous répay, etc. Expeditio illa Elesbani, Ethiopum regis, facta est a. Ch. 522, (confer Pagium tom. II, Critic. Baron., pag. 517), Justini imp. quinto ergo auctor ista scripsit Alexandriæ (vide lib. 1, pag. 144; lib. v, pag. 6, pag. 264), à. Ch. 517, Justiniani xx}. Paginas intellige editionis Montefalconii quas typis crassioribus in textu exprimendas curavimus. Epit,Χριστιανική Τοπογραφία παντος κόσμου (α), Ανεγνώσθη βιβλίον, οὗ ἡ ἐπιγραφὴ Χριστιανών βίβλος, ἑρμηνεία εἰς τὴν ὀκτάτευχον Παμφί λφ δέ τινι προσφωνεῖ τὸ βιβλίον· ἦν δὲ ταῖς Ἰου στίνου (α) τοῦ τῶν Ῥωμαίων βασιλέως ἡμέραις ενω ακμάζων. "Απάρχεται μὲν οὖν ὑπέρ τινων ἐκκλησιαστικῶν δογμάτων, Γραφικαῖς, ὡς ἐδόκει, μαρτυρίαις Θεοφιλέστατον Πατέρα 185; (α) 141: Παρόντι οὖν μοι ἐν τοῖς τό τοῖς πρὸ τούτων τῶν ἐνιαυτῶν εἴκοσι πέντε πλέον ἢ ἔλαττον, ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς βασιλείας Ἰουστίνου του Ρωμαίων βασιλέως, ὁ τηνικαῦτα βασιλεὺς τῶν ᾿Αξω μιτῶν μέλλων ἐξιέναι εἰς πόλεμον πρὸς τοὺς ὑμητ
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
Sippos Пtodepaixoυ, ad pag. 188. (Ex hac Montf. sylloge repetierat Fabricius h. 1. monumentum
Adulitanum cum adnotationibus; sed ego omisi, quoniam illud cum insigni observationum apparatu postea locum invenit in Edm. Chishulli Antiquitatum Asiaticarum, part. 1, Londini
1728, in-fol., pag. 79-87. Specimen codicis Florentini e bibl. Laurentiana dedit quoque Montefalcon. in Paleographia Græca, pag. 282. Adde Clerici Bibl. ancienne et moderne, tom. IV, pag.
45 sqq.) Ab illo tempore nemo dubitavit, quin maxime sincerum esset Montefalconis exemplum. Vel sic tamen huic intercessisse visus est Theoph. Sigefr. Bayerus, qui primam partem
hujus monumenti ex apographo codicis Vaticani summa accuratione secundum versus et litteras a Josepho Simone Assemanno (conf. hic ipsius Assemanni epistola ad Bayerum in Sylloge Uhliana, vol. IV, pag. 3 sq.) descriptam edidit in dissertatione De numis duobus Ptolemai Lagida, tom. IV Commentarior. academiæ Petropolitanæ, a pag. 248 inserta. Cæterum
non eadem omnibus hujus monumenti auctoritas visa est. Sunt qui probæ vetustatis esse
credant, quorum sententiæ me nondum pœnitet. Alii vosías accusarunt: in quibus fuerunt
Harduinus, Begerus, Jo. Sartorius, aliquantulum dubitans, et Erasm. Froelichius. Harduini
judicium, in Chronologia Veteris Testamenti, pag. 579 Operum select. de eo latum, vanitatis
convicit La Crosius in Vindiciis veterum scriptorum, p. 140-145. Begeri dubitationibus,
in Thesauro Brandenburg., tom. III, p. 31 sq. expositis, occurrit Chishullus in animadversionibus ad monumentum Adulitanum 1 ante 1. Etsi vero defensio La Crosiana virorum doctorum suffragia tulit, ipsique Gisberto Cupero, testibus ejus Litteris criticis, p. 6 (adde Cuperi epist. ad La Crosium in Thes. epistol., tom. III, pag. 268), placuit; tamen Jo. Sartorio,
Gedanensi professori, non usquequaque satisfaciebat, nonnullis ei scrupulis subortis, quorum causa ad La Crosium singulares scripsit litteras in Thesauro epistolico La Crosiano tom. I,
n. 267, obvias. Respondit ei humaniter docteque La Crosius, ejusque epistolam ipse Jo.'"
Sartorius in libello, qui penes me est, satis raro De ostracismo litterario, Gedani 1710, in-4, pag.
78 sqq., promulgavit, a Jordano deinceps in Historia vitæ et scriptorum La Crosii, Amstelod. 1741, in-8, pag. 108 sqq., typis renovatam. (Adde tom. III, Thes. epistolici La Crosiani,
epist. 149, pag. 288-291, ubi locus quidam in monumento emendatur.) Neque tamen Sartorius herbam porrexisse videtur, quædam denuo suspicatus, ut apparet ex aliis litteris, ad
eumdem La Crosium datis, in Thesauro La Crosiano, tom. J, n. 268. (Conf. epistolam Wolfii
ad La Crosium in eodem Thesauro epistol., tom. II, epist. II, pag. 18 sq.; unde apparet Sartorium rivis La Crosii suos irrigasse hortos.) Tandem uti totius monumenti fidem in dubium
vocare ausus non est Erasmus Froelichius in Inscriptionibus antiquis, ad Annales Syriæ regum illustrandos idoneis, pag. 125, ita alteram duntaxat illius partein sibi de sincera antiquitate suspectam esse scribit. Cujus tamen dubitationum remedia jam antea occupaverat vir
litteratissimus Theoph. Sigfr. Bayerus, 1. 1. Hactenus cl. Saxius. HARL.
II. Cosmographia Christiana lecta olim a Photio sine auctoris nomine, quod doctissimo
Montefalconio haud observatum.
Opus ipsum in quo monumentum hoc exstat, inscribitur Χριστιανική Τοπογραφία παντος κόσμου (α),
Descriptio mundi universi, e mente Christianorum, et distributum est in libros duodecim,
etsi non simul ab auctore vulgatos, quia initio non tot libros mente conceperat. Duodecimus
in Vaticano ms. desideratur, in Mediceo codice mutilus extrema parte [nempe ultimo folio
postremi libri amisso ] est repertus, atque ita a Montfaucono cum reliquis XI integris editus.
Argumentum operis succincte persequitur Photius, cujus locum doctissimo editori haud
observatum ascribam. Ita vero ille codice xxxvI.
Ανεγνώσθη βιβλίον, οὗ ἡ ἐπιγραφὴ Χριστιανών
βίβλος, ἑρμηνεία εἰς τὴν ὀκτάτευχον Παμφίλφ (c) δέ τινι προσφωνεῖ τὸ βιβλίον· ἦν δὲ ταῖς Ἰου
στίνου (α) τοῦ τῶν Ῥωμαίων βασιλέως ἡμέραις ενω
ακμάζων. "Απάρχεται μὲν οὖν ὑπέρ τινων ἐκκλησιαστικών δογμάτων, Γραφικαῖς, ὡς ἐδόκει, μαρτυρίαις
(a) Lib. 1, sub init., et pag. 114 sqq.; lib. 11,
pag. 125, 126; lib. vii, pag. 275°.
Nullo modo huic operi convenit titulus Expositionis in Octateuchum, sive in primos octo sacræ
Scripturæ libros. Itaque hæc verba innuunt potius
expositionem sive tractatum, libris octo constantem, sive in octavo libro desinentem. Nam quamvis mox ab ipso Photio duodecim numerantur libri,
tamen postremi quatuor interjecto demum tempore
Scripti et prioribus additi sunt, et a Photio referuntur separatim.
(c) Pamphilo Hierosolymitano. Vide lib. 1, pag.
114; lib. i, pag. 134, et lib. viu, pag. 305. Hunc
Θεοφιλέστατον Πατέρα vocat lib. ii, pag. 185; lib.
PATH.
Lectum opus est, cujus titulus Christianorum
liber, tractatus octo voluminum. Pamphilo cuidam
dicatus ab auctore, qui Justini, imp. Romani temporibus floruit. Initio statim ecclesiastica quædam
dogmata, S. Scripturæ, ut ipsi quidem videtur, tes
stimoniis propugnat. Dictione utitur humili, et plus
VI, pag. 266; Tula xepah ad eumdein lib. v,
p. 260.
(α) Lib. ii, pag. 141: Παρόντι οὖν μοι ἐν τοῖς τό
τοῖς πρὸ τούτων τῶν ἐνιαυτῶν εἴκοσι πέντε πλέον ἢ
ἔλαττον, ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς βασιλείας Ἰουστίνου του
Ρωμαίων βασιλέως, ὁ τηνικαῦτα βασιλεὺς τῶν ᾿Αξωμιτῶν μέλλων ἐξιέναι εἰς πόλεμον πρὸς τοὺς ὑμητ
pitas tous répay, etc. Expeditio illa Elesbani,
Ethiopum regis, facta est a. Ch. 522, (confer
Pagium tom. II, Critic. Baron., pag. 517), Justini
imp. quinto ergo auctor ista scripsit Alexandriæ (vide lib. 1, pag. 144; lib. v, pag. 6, pag.
264), à. Ch. 517, Justiniani xx}.
Paginas intellige editionis Montefalconii quas typis crassioribus in textu exprimendas curavimus. Epit,
col. 19–20page 6 of 21
PG 88:19quam vulgari compositione. Sed et incredibilia quædam narrat, ut fabulasis potius quam fide diguis accensere scriptoribus hominem fas sit. Pro quibus vero maxime propugnationem suscepit dogmata, hæc sunt: Cœlum non esse orbiculari figura, nec terram adeo, sed illud fornicis instar terræ incumbere; hanc longiorem esse quam latiorem, et extrema caeli ultimis terræ jungi; astra singula moveri ministerio angelorum, et id genus alia. Digressus in mentionem Geneseos et Exodi, cumprimis insistit enarrationi et contemplationi tabernaculi. Hinc prophetas percurrit ac deinde apostolos. Solis magnitudinem duobus climatibus metitur terræ, et angelos non in cœlo versari, sed tantum infra firmamentum et nobiscum degere contendit. Christum vero, ascendentem e terris, ingressum esse locum medium inter cœlum ac firmamentum, idque solum esse regnum cœlorum. Affert et alia absona. Ac libros quidem sex Pamphilo cuidam consecravit; e sex reliquis autem (universi enim duodecim sunt) septimum Anastasio, in quo cœlos dissolvendos negat, et octavum dicavit Petro, in quo canticum Ezechiæ et regressionem solis interpretatur, testatus se etiam Canticum canticorum commentario explicuisse. Reliqui quatuor libri ad neminem sunt ab auctore diserte directi. (c), (i), (m) (p), (g). (r) (s) Ipse lib. 1, pag. 114, libenter fatetur argumentum suum inquit, Nimirum a Pamphilo, qui Hierosolymis Alexandriam accesserat, etiam atque etiam ad hoc excitatus permisit se ad scribendum impelli, cum alioqui mercaturam fecisset et a litterarum elegantiorum studio fuisset alienus, prætereaque per morbos exhaustus etiam corporis viribus. pag. 124. Itaque pag. 125 ait, se scribere &veu Εt pag. (in ditione Romanorun), Adde lib. ut, pag. sq. . lib. 11, (b) Videtur respicere ea quæ libro x1 tradit de variis animantibus arboribusque, quæ tamen si quis legal nostro tempore, quo historia naturalis tot hominum solertium longissimis itineribus non leviter locupletata est, facilius iis habebit fidem. Certe præclara mihi videntur et neutiquam contemnenda quæ scriptor ille observavit. Totum vero illum li. Frum xi pridem e codice Mediceo a Bigotio descri ptum cum Gallica ejus versione vulgaverat Themno tus tomo primo collectionis itinerum Paris. 4650, fol. (c) Quod nempe scriptum esset Is. N., 23. Confer Eusebium ad illum locum, pag. 511, et laudata al auciore Topgraphia Severiani atque Chrysostomi verba; Allatium ad Eustachium in Hexacmeron, p. 26 sqq.; Petavji Dogmata theolog. de mundi opificio lib. i, cap. 12. Instar mensæ in sacro tabernaculo. Vide lib. 11, pag. 138; ipse vocat pag. 129. (e) Lib. pag. (f) Lib. 1, pag. 150, 455, lib. 11, pag. 161, lib. iv, pag. 189; lib. vi, pag. 287;; lib. ix, pag. 310 et 312 sq. (g) Libro quinto. Quia Apostolus tabernaculum vocat llebr. 13, 2. Vide lib. 1, pag. 115; lib. x, pag. 134 sq.; lib. 111, pag. 163, 173 sq.; lib. v, p. 179, 200 sq.; lib. vi, p. 297; lib. ix, p. 305, 511." (i) Lib. vi, pag. 265, 267. (j) Sententia auctoris perspicue patet e figura. Angelos autem in supremo coelo esse, negat lib. 1, pag. 175; lib. vii, pag. 286 sq., 289; lib. ix, pag. 313. (*) Non super stereomia sive Armanenium, sel intra atque subter illud. Nam ex mente auctoris nihil supra firmamentum præter aquas supracœlestes et regnum calorum. Ac primus quidem. Vide lib. vu, p. 277; lib. ix, pag. 314. (m) Lib. iii, pag. 183. Ut de monte conico, columnis caeli, terra, ultra Oceanum inaccessa etc. De monte ejusmodi geminam Braminum doctrinam refert Abratiam Rogerus iu: Indianisches Heidenham, pag. 251. Adde Mem. de Treroux, 1715, pag. 1861. Supra dixerat Photius, Pamphilo totum opus esse dicatum. Nune lectione ulterius progressus recte monet, ei inscriptos esse ab auctore libros solummodo sex primores. Lib. vii, pag. Εundem vocal pag. Lib. vir, pag. 275 sq. (r) Isaim Lvit. (s) Lib. viii, pag. 500, 307 et 508, ubi appellat. Had in Canticum canticorum dedicasse se Theophilo amico, lib. vm, p. 500ἀγωνίζεσθαι. Εστι δὲ ταπεινὸς τὴν φράσιν (α) καὶ συντάξεως οὐδὲ τῆς κοινῆς μετέχων· ἀλλὰ καί τινα κατὰ τὴν ἱστορίαν ἀπίθανα συντίθησι διὸ καὶ μυθικώτερον μᾶλλον ἢ ἀληθέστερον ἡγεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον, δίκαιον. Ὑπὲρ ὧν δὲ δόγματα ἐνίσταται, ἔστι ταῦτα· Ὅτι ὁ οὐρανὸς οὐκ ἔστι σφαιρικός. οὐδὲ ἡ γῆ, ἀλλ' ὁ μὲν ὡσεὶ καμάρα ἡ δὲ ἑτερομήκης (α), καὶ κεκόλληται (ε) τὰ πέρατα τοῦ οὐρα νοῦ πρὸς τὰ πέρατα τῆς γῆς. Καὶ ὅτι πάντες ο άστέρες κινοῦνται, ἀγγέλων αὐτοῖς τῇ κινήσει διακονούντων, καὶ ἕτερά τινα τοιαῦτα. Ποιεῖται καὶ ὡς ἐν παρεκβάσει μνήμην καὶ τῆς Γενέσεως καὶ τῆς Ἐξόδου, διατρίβει δὲ τῇ διηγήσει καὶ τῇ θεωρία, ὡς ἐπίπαν τῆς σκηνῆς επιτρέχει δὲ καὶ τοὺς προφήτας, κἀκεῖθεν τοὺς ἀποστόλους. Λέγει δὲ ὅτι τὸ μέγεθος ἔχει ὁ ἥλιος δύο κλιμάτων καὶ ὅτι οἱ ἄγγελοι οὐκ εἰσὶν ἐν τῷ οὐρανῷ (;), ἀλλὰ μόνον ὑπὲρ τὸ στερέωμα καὶ μεθ᾿ ἡμῶν. Καὶ ὅτι ὁ Χριστὸς ἀνελθὼν ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς τὸ μεταξὺ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τοῦ στερεώματος εἰσῆλθε, καὶ ὅτι τοῦτό ἐστι καὶ μόνον ή βασιλεία τῶν οὐρανῶν α Λέγει δὲ καὶ ἄλλα τινὰ ἀλλόκοτα (κ). Προσφωνεῖ δὲ τοὺς μὲν ἐξ αὐτοῦ λόγους Παμφίλῳ τινὶ (ο), τῶν δὲ λοιπῶν ἓξ (οἱ γὰρ πάντες αὐτοῦ δώδεκά εἰσι) τὸν μὲν ἔβδομον ᾿Αναστασίῳ ἐν ᾧ ὅτι ἀκατάλυτο εἰσιν οἱ οὐρανοί Τὸν ὄγδοον δὲ, ὅς ἐστιν εἰς τὴν ᾠδὴν Εζεκίου καὶ εἰς τὸν ἀναποδισμὸν τοῦ ἡλίου, Πέτρα προσφωνεῖ, ἐν ᾧ, ὅτι καὶ ὑπεμνημάτισε τὰ Ἄσματα τῶν ᾀσμάτων (ι) λέγει. Οἱ δὲ λοιποὶ τέσσαρες οὐ πρός τι πρόσωπον αὐτῷ συνετάγησαν. (α) πεζῶς πως καὶ ἀνωμάλως διεξιέναι· καὶ γὰρ, ἐννοιῶν ὀρθῶν, οὐ φράσεων δεῖται ὁ Χριστιανός. Ενοχλών ἡμῖν περὶ τούτου οὐ διέλιπες, ἀσθενῶν ἡμῶν τυγ χανόντων τῷ σώματι, ταῖς τε ὄψεσι καὶ τῇ ξηρότητι τῆς γαστρός πιεζομένων, καὶ συνεχῶς λοιπὸν ἐκ τούτου ἀσθενείαις συχναίς περιπιπτόντων, ἄλλως δὲ καὶ τῆς ἔξωθεν ἐγκυκλίου παιδείας λειπομένων, καὶ ῥητορικής τέχνης ἀμοιρούντων, καὶ στωμυλίᾳ λόγων 4 κόμπου χαρακτῆρσι συνθεῖνα: λόγον οὐκ εἰδότων, καὶ ταῖς τοῦ βίου πλοκαῖς ἀσχολουμένων, κεκομψευμένου και τεχνικού λόγου ἐν ἰδιωτικοῖς τε καὶ ἁπλάστοις βήμασι. 152: Εμπορίας γὰρ χάριν ἔπλευσα τοὺς τρεῖς κόλπους τούτους, τόν τε κατὰ τὴν Ῥωμανίαν καὶ τὸν Αράβιον, καὶ τὸν Περσικὸν, καὶ ἀπὸ τῶν οἰκούντων δὲ ἢ καὶ πλεόντων τους τόπους, ἀκριβῶς μεμαθηκὼς. Ο στή σας ὡς καμάραν τὴν οὐρανόν. (α) ἐπιμήκη 1, 199, τὸν οὐρανὸν κατ' ἄκρα τοῖς ἄκροις τῆς γῆς συνέδησε. ἅγιον και σμικόν (η) (») 274, ὦ φιλοπονικώτατε ἀνδρῶν Αναστάσιε. φιλόχριστον 275. φιλό χριστον ὑπόμνημα, από
quam vulgari compositione. Sed et incredibilia
quædam narrat, ut fabulasis potius quam fide diguis accensere scriptoribus hominem fas sit. Pro
quibus vero maxime propugnationem suscepit dogmata, hæc sunt: Cœlum non esse orbiculari figura,
nec terram adeo, sed illud fornicis instar terræ
incumbere; hanc longiorem esse quam latiorem,
et extrema caeli ultimis terræ jungi; astra singula
moveri ministerio angelorum, et id genus alia. Digressus in mentionem Geneseos et Exodi, cumprimis insistit enarrationi et contemplationi tabernaculi. Hinc prophetas percurrit ac deinde apostolos.
Solis magnitudinem duobus climatibus metitur
terræ, et angelos non in cœlo versari, sed tantum
infra firmamentum et nobiscum degere contendit.
Christum vero, ascendentem e terris, ingressum
esse locum medium inter cœlum ac firmamentum,
idque solum esse regnum cœlorum. Affert et alia
absona. Ac libros quidem sex Pamphilo cuidam
consecravit; e sex reliquis autem (universi enim
duodecim sunt) septimum Anastasio, in quo cœlos
dissolvendos negat, et octavum dicavit Petro, in
quo canticum Ezechiæ et regressionem solis interpretatur, testatus se etiam Canticum canticorum
commentario explicuisse. Reliqui quatuor libri
ad neminem sunt ab auctore diserte directi.
ἀγωνίζεσθαι. Εστι δὲ ταπεινὸς τὴν φράσιν (α) καὶ
συντάξεως οὐδὲ τῆς κοινῆς μετέχων· ἀλλὰ καί τινα
κατὰ τὴν ἱστορίαν ἀπίθανα συντίθησι διὸ καὶ
μυθικώτερον μᾶλλον ἢ ἀληθέστερον ἡγεῖσθαι τὸν
ἄνθρωπον, δίκαιον. Ὑπὲρ ὧν δὲ δόγματα ἐνίσταται,
ἔστι ταῦτα· Ὅτι ὁ οὐρανὸς οὐκ ἔστι σφαιρικός.
οὐδὲ ἡ γῆ, ἀλλ' ὁ μὲν ὡσεὶ καμάρα (c), ἡ δὲ ἑτερο
μήκης (α), καὶ κεκόλληται (ε) τὰ πέρατα τοῦ οὐρα
νοῦ πρὸς τὰ πέρατα τῆς γῆς. Καὶ ὅτι πάντες ο
άστέρες κινοῦνται, ἀγγέλων αὐτοῖς τῇ κινήσει
διακονούντων, καὶ ἕτερά τινα τοιαῦτα. Ποιεῖται καὶ
ὡς ἐν παρεκβάσει μνήμην καὶ τῆς Γενέσεως καὶ
τῆς Ἐξόδου, διατρίβει δὲ τῇ διηγήσει καὶ τῇ θεωρία,
ὡς ἐπίπαν τῆς σκηνῆς επιτρέχει δὲ καὶ τοὺς
προφήτας, κἀκεῖθεν τοὺς ἀποστόλους. Λέγει δὲ ὅτι
τὸ μέγεθος ἔχει ὁ ἥλιος δύο κλιμάτων (i), καὶ ὅτι
οἱ ἄγγελοι οὐκ εἰσὶν ἐν τῷ οὐρανῷ (;), ἀλλὰ μόνον
ὑπὲρ τὸ στερέωμα καὶ μεθ᾿ ἡμῶν. Καὶ ὅτι ὁ
Χριστὸς ἀνελθὼν ἀπὸ τῆς γῆς, εἰς τὸ μεταξὺ τοῦ
οὐρανοῦ καὶ τοῦ στερεώματος εἰσῆλθε, καὶ ὅτι
τοῦτό ἐστι καὶ μόνον ή βασιλεία τῶν οὐρανῶν (m) α
Λέγει δὲ καὶ ἄλλα τινὰ ἀλλόκοτα (κ). Προσφωνεῖ δὲ
τοὺς μὲν ἐξ αὐτοῦ λόγους Παμφίλῳ τινὶ (ο), τῶν δὲ
λοιπῶν ἓξ (οἱ γὰρ πάντες αὐτοῦ δώδεκά εἰσι) τὸν
μὲν ἔβδομον ᾿Αναστασίῳ (p), ἐν ᾧ ὅτι ἀκατάλυτο
εἰσιν οἱ οὐρανοί (g). Τὸν ὄγδοον δὲ, ὅς ἐστιν εἰς τὴν
ᾠδὴν Εζεκίου (r) καὶ εἰς τὸν ἀναποδισμὸν τοῦ ἡλίου, Πέτρα (s) προσφωνεῖ, ἐν ᾧ, ὅτι καὶ ὑπεμνημάτισε
τὰ Ἄσματα τῶν ᾀσμάτων (ι) λέγει. Οἱ δὲ λοιποὶ τέσσαρες οὐ πρός τι πρόσωπον αὐτῷ συνετάγησαν.
(α) Ipse lib. 1, pag. 114, libenter fatetur πεζῶς
πως καὶ ἀνωμάλως argumentum suum διεξιέναι· καὶ
γὰρ, inquit, ἐννοιῶν ὀρθῶν, οὐ φράσεων δεῖται ὁ
Χριστιανός. Nimirum a Pamphilo, qui Hierosolymis Alexandriam accesserat, etiam atque etiam
ad hoc excitatus permisit se ad scribendum impelli,
cum alioqui mercaturam fecisset et a litterarum
elegantiorum studio fuisset alienus, prætereaque per
morbos exhaustus etiam corporis viribus. Ενοχλών
ἡμῖν περὶ τούτου οὐ διέλιπες, ἀσθενῶν ἡμῶν τυγχανόντων τῷ σώματι, ταῖς τε ὄψεσι καὶ τῇ ξηρότητι
τῆς γαστρός πιεζομένων, καὶ συνεχῶς λοιπὸν ἐκ
τούτου ἀσθενείαις συχναίς περιπιπτόντων, ἄλλως δὲ
καὶ τῆς ἔξωθεν ἐγκυκλίου παιδείας λειπομένων, καὶ
ῥητορικής τέχνης ἀμοιρούντων, καὶ στωμυλίᾳ λόγων
4 κόμπου χαρακτῆρσι συνθεῖνα: λόγον οὐκ εἰδότων,
καὶ ταῖς τοῦ βίου πλοκαῖς ἀσχολουμένων,
pag. 124. Itaque pag. 125 ait, se scribere &veu
κεκομψευμένου και τεχνικού λόγου ἐν ἰδιωτικοῖς τε
καὶ ἁπλάστοις βήμασι. Εt pag. 152: Εμπορίας γὰρ
χάριν ἔπλευσα τοὺς τρεῖς κόλπους τούτους, τόν τε
κατὰ τὴν Ῥωμανίαν (in ditione Romanorun), καὶ τὸν
Αράβιον, καὶ τὸν Περσικὸν, καὶ ἀπὸ τῶν οἰκούντων
δὲ ἢ καὶ πλεόντων τους τόπους, ἀκριβῶς μεμαθηκώς. Adde lib. ut, pag. 478 sq.
. lib. 11,
(b) Videtur respicere ea quæ libro x1 tradit de
variis animantibus arboribusque, quæ tamen si quis
legal nostro tempore, quo historia naturalis tot hominum solertium longissimis itineribus non leviter
locupletata est, facilius iis habebit fidem. Certe
præclara mihi videntur et neutiquam contemnenda
quæ scriptor ille observavit. Totum vero illum li.
Frum xi pridem e codice Mediceo a Bigotio descri
ptum cum Gallica ejus versione vulgaverat Themno
tus tomo primo collectionis itinerum Paris. 4650, fol.
(c) Quod nempe scriptum esset Is. N., 23. Ο στή
σας ὡς καμάραν τὴν οὐρανόν. Confer Eusebium ad
illum locum, pag. 511, et laudata al auciore Topgraphia Severiani atque Chrysostomi verba; Allatium
ad Eustachium in Hexacmeron, p. 26 sqq.; Petavji
Dogmata theolog. de mundi opificio lib. i, cap. 12.
(α) Instar mensæ in sacro tabernaculo. Vide lib.
11, pag. 138; ἐπιμήκη ipse vocat pag. 129.
(e) Lib. 1, pag. 199, τὸν οὐρανὸν κατ' ἄκρα τοῖς
ἄκροις τῆς γῆς συνέδησε.
(f) Lib. 1, pag. 150, 455, lib. 11, pag. 161, lib. iv,
pag. 189; lib. vi, pag. 287;; lib. ix, pag. 310 et 312 sq.
(g) Libro quinto.
Quia Apostolus tabernaculum vocat ἅγιον και
σμικόν llebr. 13, 2. Vide lib. 1, pag. 115; lib. x,
pag. 134 sq.; lib. 111, pag. 163, 173 sq.; lib. v,
p. 179, 200 sq.; lib. vi, p. 297; lib. ix, p. 305, 511."
(i) Lib. vi, pag. 265, 267.
(j) Sententia auctoris perspicue patet e figura.
Angelos autem in supremo coelo esse, negat lib. 1,
pag. 175; lib. vii, pag. 286 sq., 289; lib. ix, pag. 313.
(*) Non super stereomia sive Armanenium, sel
intra atque subter illud. Nam ex mente auctoris
nihil supra firmamentum præter aquas supracœlestes et regnum calorum.
Ac primus quidem. Vide lib. vu, p. 277;
lib. ix, pag. 314.
(m) Lib. iii, pag. 183.
(η) Ut de monte conico, columnis caeli, terra, ultra Oceanum inaccessa etc. De monte ejusmodi
geminam Braminum doctrinam refert Abratiam Rogerus iu: Indianisches Heidenham, pag. 251. Adde
Mem. de Treroux, 1715, pag. 1861.
Supra dixerat Photius, Pamphilo totum opus
esse dicatum. Nune lectione ulterius progressus
recte monet, ei inscriptos esse ab auctore libros
solummodo sex primores.
(») Lib. vii, pag. 274, ὦ φιλοπονικώτατε ἀνδρῶν
Αναστάσιε. Εundem φιλόχριστον vocal pag. 275.
Lib. vir, pag. 275 sq.
(r) Isaim Lvit.
(s) Lib. viii, pag. 500, 307 et 508, ubi φιλό
χριστον appellat.
Had in Canticum canticorum ὑπόμνημα, από
dedicasse se Theophilo amico, lib. vm, p. 500
col. 21–22page 7 of 21
PG 88:21III. Topographic Christiana num auctor Cosmas. Patet ex hoc loco, Photium in codice suo nullum auctoris nomen ascriptum reperisse. Vocatur tamen a viris eruditis Cosmas Indopleustes. Allatius pag. 20, 47, De mensura temporum citat Christinum sive Christianum, in Christiana Topographia. [Alia Allatii loca attulit Fabric. III, versus finem.] In codice Mediceo [cod. 28, plut. IX] hic index est operis, [Bandinius in Catal. ms. Græc. biblioth. Laurent., tom. I, pag. 437-449, de illo cod. sæculo x scripto, de argumento operis et de Cosma ipso copiosus est. In cod. Laurent., pag. 20 verso, post prologos ut legitur tamen, Bandinius jam memorat, in codice bibliothecæ Cæsareæ apud Lambec. in Comm. de illa biblioth. lib. II, cod. IX, exstare solummodo laciniam. Atqui Kollarius innota ad Lambecii Comm. III, pag. 47 sq., ostendit, esse tantum quatuor excerpta, quæ quoque, cum editione Montfaucon. collata, diligenter designat. Vaticanus codex unciali charactere circiter sæc. rx in membranis manu exaratus est, cum figuris ex vetustiori exemplari, et, opinante Bandinio, ex autographo depictis; sed caret libro x. Cosmas enim, ait Bandinius, editam a se Topographiam Christianam secundis curis aliam in formam plerisque in locis deduxit, multis partibus auxit, et cum obstrepentibus naviterque pugnantibus adversæ sententiæ viris, objecta refellere opus esset, libros addidit novos (a), unde accidit ut ea quæ a primo manarunt autographo exemplaria, longe breviora sint aliis que post sartum et tectum opus exscripta sunt. Postremi generis est Laurentianus codex sæc. x, ad cujus fidem Montfaucon. in Collectione nova Patrum, tom. II, editionen suam curavit, adjutore Antonio Maria Salvinio. Jac. tamen Gronovius ad Minucii Felicis cap. 37, Sententiam, ait, hanc non meminilegisse speciosius illustratam, quam a Cosma monacho in ista Christianica Topographia, nuper ita Parisiis edita, ut potuisset emendatius id præstari. Idem Montfaucon. tabulas nonnullas, quibus bene multis totus exornatus codex, fecit describi dolet tamen Bandinius, omissas esse elegantissimas et ab antiquitatis studiosis maximi faciendas. Salvinium tulisse opem, docet Bandin. ex ipsius Montfaucouii epistolis, ad eumdem Salvinium datis ann. 1700, editisque tom. II, pag. 149 sqq. Symbol. litter. Gorii. Ex epistola vero quinta, pag. 200, efficitur, curam depingendarum tabularum, quæ deletæ pene erant in cod. Vaticano, demandasse Anselmo Mar. Bandurio, a quo tamen nonnullæ inscriptiones, difficiles captu, fuerunt prætermissæ. - Cosma procemium ele toy Tadanpa citatur a Niceta Choniate in Thesauro orthod. fidei, teste Bandinio tom. 1 Catal. laud., pag. 432 B. Prologus ipse in Psalmos est in cod. Venet. D. Marci (Catal. pag. 261). Prologum hujus Cosma in Psalmos integriorem, quam Montfaucon. tom. II, pag. 223, editurum se promisit Magnus Crusius diss. epist. pag. 27, Lipsiæ 1728. Nec tamen confundenda est Ecphrasis in Psalmos, in codd. Vindob. tom. III, pag. 272, et tom. IV, pag. 475 neque enim est, ut Lambecius opinabatur, a Cosma Hierosolymitano, neque carmine iambico, sed versibus politicis scripta, ut docet Kollar. ad utrumque Lambecii focum. Conf. Fabric. Bibl. Gr., vol. X, pag. 218, ubi plures Cosma enumerantur: quibus adduntur h. 1. a Fabricio Cosmas, diaconus Apostolopilanus; tempore Chrysostomi (Lambec. VIII, pag. 300); Cosmas, cujus serino paræneticus ad peccatorem contumacem (Lambec. VIII, pag. 449; Nessel. V, pag. 24); Cosmæs hieromonachi 'Epunvela the misthuns the promotas, mis. in cod. Regio et Laurent. (vid. Bandin. III, pag. 356); Cosmas, Alexandrinus episcopus (Asseman. tom. II Biblioth. Oriental., pag. 474). Fabricio ignotus fuit Cosmas Cyparissiota, cujus Officium supplex in Jesum, in cod. Laurent. Medic. apud Bandinium tom. I Catalogi, cod. XVII, pag. 40. Ibid. pag. 530 occurrunt Cosmæ sub imperat. Romano seniore magistri officiorum sententiæ duæ de colonis. Decretum illius fept napoixwv exstat in cod. Veneto D. Marci (Catal. pag. 103). HARL.] — Geographum Christianum ms. biblioth. Medica de animalibus Indicis citat Thom. Bartholinus lib. de unicornu, cap. 24, pag. 211. Sed vereor, ut proprium hoc, nempe Cosmas Indopleustes, ejus nomeu sit. Nam ut Indopleustes quidem dictus est a suscepta in longe dissita loca navigatione, ita Cosmas appellatus videtur quod scripsisset topographiam xóoμo sive mundi (c). Similiter Joannes, abbas Sinaita, dictus est Climacus quod scripsisset librum cui titulus Kuat, ut omittam alia hujus generis exempla, jam nota eruditis, et partim collecta ab Adriano Bailleto in libro (a) Quod a Cosmia Alexandria a Chr. 547. factum esse, docet lamberger in Zuverlæssigen Nachrichten, etc., part. I, p. 587, ubi de Cosma disserit. Ad eumdem annum ætaten Cosmæ refert Saxius Onom. litter., 1, pag. 43. Harl. (b) Cont. Casauboni et Salmasii notas ad hæc Vopisci in Firmo: Naves quoque ad Indos negotiatorias sæpe misit, tom. II, p. 709 sq. FABRIC. Conf. Robertson in libro: An historical disquisition concerning the Knowledge which the ancients had of Indis, etc. Londin. et Edinburg. 4791, maj. 4, qui de Cosma agit, [p. 91 sq. versionis Germ.] distinguenda putat ea, que ipse viderit Cosmas ab et illius hypothesibus physicis. Ct. Heeren librum similis fere argumenti qui muper prodřit, nondum vidi. HARL. [A. H. E. Heeren Commentat. de Græcorum de India notitia et cum Indis commerciis. Commentalt. Soc., etc. Gott., vol. X et XI. Ejusd. Comm. de Romanorum de India notitiu, ib. vol. XI; ejusd. Ideen über die Politik, den Verkehr und den Handel der nornehmsten Vælker der alten Welt, Carthager, Ethioper, Egypter. Gott. 1792, 8.} (c) Enimvero hæc dubitatio, sen conjectura levis esse videtur: nam plures, qui Cosine audiebant, exstitisse, certum est. HARL.Αὕτη ἡ βίβλος Χριστιανική Τοπογραφία περιεκτικὴ παντὸς τοῦ κόσμου παρ' ἡμῖν ὠνομασμένη. Κοσμᾶ μοναχοῦ λόγος α' πρὸς τοὺς Χριστιανίζειν μὲν ἐθέλοντας, κατὰ τοὺς ἔξω δεν δὲ σφαιροειδῆ τὸν οὐρανὸν νομίζοντας καὶ δοξάζοντας.
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
III. Topographic Christiana num auctor Cosmas.
Patet ex hoc loco, Photium in codice suo nullum auctoris nomen ascriptum reperisse.
Vocatur tamen a viris eruditis Cosmas Indopleustes. Allatius pag. 20, 47, De mensura temporum citat Christinum sive Christianum, in Christiana Topographia. [Alia Allatii loca attulit
Fabric. III, versus finem.] In codice Mediceo [cod. 28, plut. IX] hic index est operis,
Αὕτη ἡ βίβλος Χριστιανική Τοπογραφία περιεκτικὴ παντὸς τοῦ κόσμου παρ' ἡμῖν ὠνομασμένη. [Bandinius
in Catal. ms. Græc. biblioth. Laurent., tom. I, pag. 437-449, de illo cod. sæculo x scripto,
de argumento operis et de Cosma ipso copiosus est. In cod. Laurent., pag. 20 verso, post prologos ut legitur tamen, Κοσμᾶ μοναχοῦ λόγος α' πρὸς τοὺς Χριστιανίζειν μὲν ἐθέλοντας, κατὰ τοὺς ἔξω
δεν δὲ σφαιροειδῆ τὸν οὐρανὸν νομίζοντας καὶ δοξάζοντας. Bandinius jam memorat, in codice bibliothecæ Cæsareæ apud Lambec. in Comm. de illa biblioth. lib. II, cod. IX, exstare solummodo laciniam. Atqui Kollarius innota ad Lambecii Comm. III, pag. 47 sq., ostendit, esse tantum quatuor excerpta, quæ quoque, cum editione Montfaucon. collata, diligenter designat.
Vaticanus codex unciali charactere circiter sæc. rx in membranis manu exaratus est, cum figuris ex vetustiori exemplari, et, opinante Bandinio, ex autographo depictis; sed caret
libro x. Cosmas enim, ait Bandinius, editam a se Topographiam Christianam secundis curis
aliam in formam plerisque in locis deduxit, multis partibus auxit, et cum obstrepentibus
naviterque pugnantibus adversæ sententiæ viris, objecta refellere opus esset, libros addidit
novos (a), unde accidit ut ea quæ a primo manarunt autographo exemplaria, longe breviora
sint aliis que post sartum et tectum opus exscripta sunt. Postremi generis est Laurentianus
codex sæc. x, ad cujus fidem Montfaucon. in Collectione nova Patrum, tom. II, editionen
suam curavit, adjutore Antonio Maria Salvinio. Jac. tamen Gronovius ad Minucii Felicis
cap. 37, Sententiam, ait, hanc non meminilegisse speciosius illustratam, quam a Cosma monacho in ista Christianica Topographia, nuper ita Parisiis edita, ut potuisset emendatius id
præstari. Idem Montfaucon. tabulas nonnullas, quibus bene multis totus exornatus codex,
fecit describi dolet tamen Bandinius, omissas esse elegantissimas et ab antiquitatis studiosis
maximi faciendas. Salvinium tulisse opem, docet Bandin. ex ipsius Montfaucouii epistolis,
ad eumdem Salvinium datis ann. 1700, editisque tom. II, pag. 149 sqq. Symbol. litter. Gorii.
Ex epistola vero quinta, pag. 200, efficitur, curam depingendarum tabularum, quæ deletæ
pene erant in cod. Vaticano, demandasse Anselmo Mar. Bandurio, a quo tamen nonnullæ inscriptiones, difficiles captu, fuerunt prætermissæ. - Cosma procemium ele toy Tadanpa citatur
a Niceta Choniate in Thesauro orthod. fidei, teste Bandinio tom. 1 Catal. laud., pag. 432 B.
Prologus ipse in Psalmos est in cod. Venet. D. Marci (Catal. pag. 261). Prologum hujus
Cosma in Psalmos integriorem, quam Montfaucon. tom. II, pag. 223, editurum se promisit
Magnus Crusius diss. epist. pag. 27, Lipsiæ 1728. Nec tamen confundenda est Ecphrasis in
Psalmos, in codd. Vindob. tom. III, pag. 272, et tom. IV, pag. 475 neque enim est, ut
Lambecius opinabatur, a Cosma Hierosolymitano, neque carmine iambico, sed versibus politicis scripta, ut docet Kollar. ad utrumque Lambecii focum. Conf. Fabric. Bibl. Gr., vol. X,
pag. 218, ubi plures Cosma enumerantur: quibus adduntur h. 1. a Fabricio Cosmas, diaconus
Apostolopilanus; tempore Chrysostomi (Lambec. VIII, pag. 300); Cosmas, cujus serino paræneticus ad peccatorem contumacem (Lambec. VIII, pag. 449; Nessel. V, pag. 24); Cosmæs
hieromonachi 'Epunvela the misthuns the promotas, mis. in cod. Regio et Laurent. (vid. Bandin.
III, pag. 356); Cosmas, Alexandrinus episcopus (Asseman. tom. II Biblioth. Oriental., pag.
474). Fabricio ignotus fuit Cosmas Cyparissiota, cujus Officium supplex in Jesum, in cod.
Laurent. Medic. apud Bandinium tom. I Catalogi, cod. XVII, pag. 40. Ibid. pag. 530 occurrunt Cosmæ sub imperat. Romano seniore magistri officiorum sententiæ duæ de colonis. Decretum illius fept napoixwv exstat in cod. Veneto D. Marci (Catal. pag. 103). HARL.] — Geographum Christianum ms. biblioth. Medica de animalibus Indicis citat Thom. Bartholinus lib.
de unicornu, cap. 24, pag. 211.
Sed vereor, ut proprium hoc, nempe Cosmas Indopleustes, ejus nomeu sit. Nam ut Indopleustes quidem dictus est a suscepta in longe dissita loca navigatione, ita Cosmas appellatus videtur quod scripsisset topographiam xóoμo sive mundi (c). Similiter Joannes,
abbas Sinaita, dictus est Climacus quod scripsisset librum cui titulus Kuat, ut omittam alia
hujus generis exempla, jam nota eruditis, et partim collecta ab Adriano Bailleto in libro
(a) Quod a Cosmia Alexandria a Chr. 547. factum esse, docet lamberger in Zuverlæssigen Nachrichten, etc., part. I, p. 587, ubi de Cosma
disserit. Ad eumdem annum ætaten Cosmæ refert Saxius Onom. litter., 1, pag. 43. Harl.
(b) Cont. Casauboni et Salmasii notas ad hæc
Vopisci in Firmo: Naves quoque ad Indos negotiatorias sæpe misit, tom. II, p. 709 sq. FABRIC. Conf.
Robertson in libro: An historical disquisition concerning the Knowledge which the ancients had of Indis, etc. Londin. et Edinburg. 4791, maj. 4, qui
de Cosma agit, [p. 91 sq. versionis Germ.]
distinguenda putat ea, que ipse viderit Cosmas ab
et
illius hypothesibus physicis. Ct. Heeren librum similis fere argumenti qui muper prodřit, nondum
vidi. HARL. [A. H. E. Heeren Commentat. de
Græcorum de India notitia et cum Indis commerciis. Commentalt. Soc., etc. Gott., vol. X et XI.
Ejusd. Comm. de Romanorum de India notitiu, ib. vol.
XI; ejusd. Ideen über die Politik, den Verkehr und
den Handel der nornehmsten Vælker der alten Welt,
Carthager, Ethioper, Egypter. Gott. 1792, 8.}
(c) Enimvero hæc dubitatio, sen conjectura levis esse videtur: nam plures, qui Cosine audiebant, exstitisse, certum est. HARL.
col. 23–24page 8 of 21
PG 88:23Gallico, quo scriptores sub falso vel nullo nomine latentes recensuit, p. 322. Video etiam, de auctore addubitare Is. Vossium, pag. 275, ad Melam: Quam antiquum sit vocabulum, liquet ex auctore Topographia Christiana, sire is sit Cosmas Indopleustes, sive alius. Et pag. 276 Cum hoc convenit Cosmas Indopleustes, sive quicunque alius est auctor. Cosmam, nescio an nostrum, libro primo Altuntianir laudant scholia Græca in Apollonium, IV, vs, 262. Cosmas tamen Indopleustes citatur a Corderio in Psalmos tom. I, pag. 53, 303; a Petro Gyllio lib. 11 Topographia Constantinop., cap. 25. Certissime Nestorianum esse auctorem Topographia, notat M. V. La Crose in Bibl. Bremensi, t. V, p. 663; in Museo Bremensi, t. I, pag. 85; et in Historia Christianismi apud Indos pag. 27 seqq., edita Gallice, Hage 1724, in-12, licet non diffiteatur Mariam ab eo dici Ocotóxov pag. 260 C. Add. Joseph. Sim. Assemannus lib. ш Bibl. Orient., part. II, pag. xCI, DCXVII, qui circa a. Ch. 539 scripsisse eum pronuntiat. Cosmæ tres inter patriarchas Alexandrinos referuntur in Chronico Orientali, pag. 126, 132, 133. Topographiae quidem auctor in Ægypto diu versatus est, atque Alexandriæ scripsit, ut testatur II, p. 114; vi, pag. 264. Mercaturam exercuisse non uno se loco prodit, 11, pag. 130, III, pag. 178; x1, pag. 336. Eumdem monachum vocat inscriptio libri: Opificium exercuisse monachos olim, satis constat vel ex Epiphanio Lxxx, 3 seq., et Palladii Lausiąca, pag. 92, 142, 143, etc., ne afferam quæ in hanc rem collegerunt Alteserra in Asceticis, Thomasinus De disciplina ecclesiastica, et Gundlingius ad Eustratii delineationem Ecclesiæ Græcæ, pag. 21 sq. Sed rationes commerciorum et frequentia itinerum cum monachi institutis minus congruere videntur. Igitur commerciis auctor forsan cum valedixisset, monachi vitam est amplexus. Patriarcham Cairensem, Joannem Abulmagedum, antequam ad patriarchatum ascendisset, exercuisse mercaturam, et sæpius transjecisse in Indiam, leges in Chronico Orientali, fol. 139, ad ann. 6707. Libro quinto Topographia plura occurrunt quæ iisdem prope verbis memini me legere in Chronico Paschali, quod vulgo appellant Alexandrinum. Fortasse uterque scriptor ex communibus hausit fontibus. Hinc Allatius in Consensu de purgatorio, p. 942, Cosmam suspicatus est auctorem esse Chronici Alexandrini. Idem Allatius pag. 50 De libris Græcorum ecclesiasticis locum afferens ex Topographia Christiana, auctorem vocat Christinum sive Christianum: ita et pag. 528 De consensu utriusque Ecclesiæ. Sed De purgatorio p. 936, et De consensu p. 260, auctorem antiquum vocat, nomine nullo addito. Conf. Vossius De histor. Græcis, II, cap. 23, pag. 219. Præcipue vero jucunda est hujus topographiæ lectio, quod ex ea veterum Christianorum sententia de orbe terrarum arcam Noæ referente, haud sphærico, sed plano (a) non modo explicata sit perspicue, sed etiam propugnata variis argumentis, atque ita proposita, ut, quomodo secundum hanc hypothesin eclipses, ortusque et occasus siderum animo suo conceperint atque intellexerint boni illi homines, perspiciatur. Similem fere Siamensium opinionem refert Luberius in Descriptione regni Siamensis, Gallice edita, t. I, pag. 199; Indorum Laneus, Mem. de Trevoux, 1713, p. 1861; Theodori Mopsuestini apud Jo. Philoponum in Hexaem. Diodori Tarsensis apud Photium; Chrysostomi et aliorum apud Petavium Lib. dogmat. theol., de mundi opificio, cap. 12; Lactantii ш, 24. IV. Index scriptorum et aliorum quorumdum, in Topographia Christiana memoratorum. Amphilochius, familiaris S. Basilii, in lambis ad Seleucum. Lib. VI, pag. 292. Anastasius, mechanicus. VI, pag. 264. Idem, ut videtur, cui librum septimum inscripsit. Vil, pag. Apion, grammaticus, Ægyptiacarum rerum scriptor. XII, pag. 341. Apollinaris hæreticus. V, 242. Apollonius, Molo, quem inter scriptores rerum Ægyptiacarum (e Josepho, ut videtur) refert. XII, p. 341. Archimedes, geometra et arithmeticus incomparabilis. III, p. 182. Ejus tetpaywvioµdę xúxλou, ibid. Aristoteles. I, pag. 121; III, pag. 177, 179. Contra eumdem, quod cœlum non constat e quinta quadam essentia. I, p. 117 sq. Ejus sententia de duplici qualitate singulorum elementorum explosa pag. 123. Arius hæreticus. V, pag. 242. Athanasius, Alexandrinus episcopus. VII, pag. 292. Ex ejus epistolis festalibus secunda, quinta, sexta, vicesina secunda, vicesima quarta, duo et undetricesima, quadragesima, quadragesima secunda, tertia et quinta. X, p. 316-319. V, pag. Babyloniorum opinio, coelum esse sphæram. VIII, p. 305. Basilius, Amphilochii amicus. VII, pag. 292. Berosi pag. Brachmanes. II, p. 137. (a) Conf. Lambec. III, pag. 21, Chronic. paschale, pag. 237, 238. Holsten. in Lilienthalii seleclis historicis et litterar. Observ. IV, pag. 94 87 HARLEΤοπογραφίας Χριστιανικής Κοσμᾶ Αιγυπτίου μοναχού Χριστιανική Τοπογραφία. φιλοπονικώτατος ἀνδρῶν. 274. Φιλόχριστο; 275. Οι έξωθεν Αττικοί. 197. Χαλδαϊκὰ γράμματα. ΧΙΙ, 340.
Gallico, quo scriptores sub falso vel nullo nomine latentes recensuit, p. 322. Video etiam, de
auctore addubitare Is. Vossium, pag. 275, ad Melam: Quam antiquum sit vocabulum, liquet
ex auctore Topographia Christiana, sire is sit Cosmas Indopleustes, sive alius. Et pag. 276:
Cum hoc convenit Cosmas Indopleustes, sive quicunque alius Τοπογραφίας Χριστιανικής
est auctor. Cosmam, nescio an nostrum, libro primo Altuntianir laudant scholia Græca
in Apollonium, IV, vs, 262. Cosmas tamen Indopleustes citatur a Corderio in Psalmos tom. I,
pag. 53, 303; a Petro Gyllio lib. 11 Topographia Constantinop., cap. 25. Certissime
Nestorianum esse auctorem Topographia, notat M. V. La Crose in Bibl. Bremensi, t. V,
p. 663; in Museo Bremensi, t. I, pag. 85; et in Historia Christianismi apud Indos pag.
27 seqq., edita Gallice, Hage 1724, in-12, licet non diffiteatur Mariam ab eo dici Ocotóxov pag.
260 C. Add. Joseph. Sim. Assemannus lib. ш Bibl. Orient., part. II, pag. xCI, DCXVII, qui
circa a. Ch. 539 scripsisse eum pronuntiat. Cosmæ tres inter patriarchas Alexandrinos referuntur in Chronico Orientali, pag. 126, 132, 133. Topographiae quidem auctor in Ægypto
diu versatus est, atque Alexandriæ scripsit, ut testatur II, p. 114; vi, pag. 264. Mercaturam exercuisse non uno se loco prodit, 11, pag. 130, III, pag. 178; x1, pag. 336. Eumdem
monachum vocat inscriptio libri: Κοσμᾶ Αιγυπτίου μοναχού Χριστιανική Τοπογραφία. Opificium
exercuisse monachos olim, satis constat vel ex Epiphanio Lxxx, 3 seq., et Palladii Lausiąca,
pag. 92, 142, 143, etc., ne afferam quæ in hanc rem collegerunt Alteserra in Asceticis, Thomasinus De disciplina ecclesiastica, et Gundlingius ad Eustratii delineationem Ecclesiæ Græcæ,
pag. 21 sq. Sed rationes commerciorum et frequentia itinerum cum monachi institutis minus congruere videntur. Igitur commerciis auctor forsan cum valedixisset, monachi vitam
est amplexus. Patriarcham Cairensem, Joannem Abulmagedum, antequam ad patriarchatum
ascendisset, exercuisse mercaturam, et sæpius transjecisse in Indiam, leges in Chronico
Orientali, fol. 139, ad ann. 6707. Libro quinto Topographia plura occurrunt quæ iisdem
prope verbis memini me legere in Chronico Paschali, quod vulgo appellant Alexandrinum.
Fortasse uterque scriptor ex communibus hausit fontibus. Hinc Allatius in Consensu de
purgatorio, p. 942, Cosmam suspicatus est auctorem esse Chronici Alexandrini. Idem Allatius pag. 50 De libris Græcorum ecclesiasticis locum afferens ex Topographia Christiana,
auctorem vocat Christinum sive Christianum: ita et pag. 528 De consensu utriusque Ecclesiæ. Sed De purgatorio p. 936, et De consensu p. 260, auctorem antiquum vocat, nomine nullo addito. Conf. Vossius De histor. Græcis, II, cap. 23, pag. 219. Præcipue vero
jucunda est hujus topographiæ lectio, quod ex ea veterum Christianorum sententia de orbe
terrarum arcam Noæ referente, haud sphærico, sed plano (a) non modo explicata sit
perspicue, sed etiam propugnata variis argumentis, atque ita proposita, ut, quomodo secundum hanc hypothesin eclipses, ortusque et occasus siderum animo suo conceperint atque intellexerint boni illi homines, perspiciatur. Similem fere Siamensium opinionem refert Luberius in Descriptione regni Siamensis, Gallice edita, t. I, pag. 199; Indorum Laneus, Mem. de Trevoux, 1713, p. 1861; Theodori Mopsuestini apud Jo. Philoponum in
Hexaem. Diodori Tarsensis apud Photium; Chrysostomi et aliorum apud Petavium Lib. dogmat. theol., de mundi opificio, cap. 12; Lactantii ш, 24.
IV. Index scriptorum et aliorum quorumdum, in Topographia Christiana memoratorum.
Amphilochius, familiaris S. Basilii, in lambis ad Seleucum. Lib. VI, pag. 292.
Anastasius, mechanicus. VI, pag. 264. Idem, ut videtur, cui librum septimum inscripsit.
φιλοπονικώτατος ἀνδρῶν. Vil, pag. 274. Φιλόχριστο; 275.
Apion, grammaticus, Ægyptiacarum rerum scriptor. XII, pag. 341.
Apollinaris hæreticus. V, 242.
Apollonius, Molo, quem inter scriptores rerum Ægyptiacarum (e Josepho, ut videtur)
refert. XII, p. 341.
Archimedes, geometra et arithmeticus incomparabilis. III, p. 182. Ejus tetpaywvioµdę xúxλou,
ibid.
Aristoteles. I, pag. 121; III, pag. 177, 179. Contra eumdem, quod cœlum non constat e
quinta quadam essentia. I, p. 117 sq. Ejus sententia de duplici qualitate singulorum
elementorum explosa pag. 123.
Arius hæreticus. V, pag. 242.
Athanasius, Alexandrinus episcopus. VII, pag. 292. Ex ejus epistolis festalibus secunda,
quinta, sexta, vicesina secunda, vicesima quarta, duo et undetricesima, quadragesima,
quadragesima secunda, tertia et quinta. X, p. 316-319.
Οι έξωθεν Αττικοί. V, pag. 197.
Babyloniorum opinio, coelum esse sphæram. VIII, p. 305.
Basilius, Amphilochii amicus. VII, pag. 292.
Berosi Χαλδαϊκὰ γράμματα. ΧΙΙ, pag. 340.
Brachmanes. II, p. 137.
(a) Conf. Lambec. III, pag. 21, Chronic. paschale, pag. 237, 238. Holsten. in Lilienthalii seleclis historicis et litterar. Observ. IV, pag. 94 87
HARLE
col. 25–26page 9 of 21
PG 88:25Calmus e Tyro litteras in Græciam intulit. V, pag. 206; XII, pag. 343 Chæremon, Egyptiarum rerum scriptor. XII, pag. 341. Chaldæi ex tou yévous tou 'A6paáu. barbaricam sphæram Egyptiis tradidere. Ill, p. 159. Christianus scriptor, qui, cœlum sphæricum professus, illud dissolvendum esse adversus ethnicos docuit, impugnatur. VII, pag. 274, 299. Dius et Menander, qui Tyriorum antiquitates in Græcam linguam transtulerunt. XII, pag. 342. Ephorus, e cujus historiæ libro quarto profertur insigne fragmentum. II, pag. 148. Hoc Græce ex Medicæo Cosmographiæ codice excerptum ediderat Jac. Gronovius in calce appendicis ad Geographica antiqua. Lugduni Batav., 1699, in-4. Epiphanius de mensuris ac ponderibus. X, pag. 326. Epistolæ catholicæ Jacobi, Petri, Joannis, Judæ non omnes ab omnibus Ecclesiis recipiuntur. VII, pag. 292, U! Ew, of Bev, of Extós. III, pag. 175; IV, pag. 190; IX, pag. 310, etc. Euclides, arithmeticus et geometra. III, pag. 182. Eudoxus, Cnidius, Pythagoras ac Plato in Egypto astrologiam didicerunt. III, pag. 159. Eusebius Pamphili. III, pag. 174. Ejus Historia ecclesiastica. VII, pag. 292. Eutyches hæreticus. V, pag. 242. Græci, Elvish mλávn. VI, pag. 260, 272, etc. Gregorii Nazianzeni sermo de Paschate. X, pag. 319. Epistolæ ad Hebræos auctor Paulus apostolus. V, pag. 254, 255. Hebræi in deserto plurimis lapidibus memoriam profectionis suæ litteris Hebraicis insculpsere, quos vidisse se testatur auctor. V, pag. 205. Homerus nunquam voμ (a) vocabulo usus. XII, pag. 343. Hyperidis oratio contra Patroclem. V, pag. 197. Joannes rogatus a fidelibus Evangelium scripsit velut in supplementum reliquorum quæ probavit Evangeliorum. V, pag. 248. Joannis Chrysostomi sermo de eleemosyna. X, pag. 327. Commentarius in Epist. ad Ephesios. Ibid. Ad Hebræos, pag. 328. Josephus. III, pag. 174. Irenæus. VII, pag. 292. Judæi heupevov sive Messiam exspectantes. VI, pag. 271. Lycurgus legislator. XII, pag. 342. Lysimachus, Egyptiarum rerum scriptor. XII, pag. 341. Manetho de rebus Egyptiis. XII, pag. 341. Manichæi. V, pag. 242, 262; VI, pag. 271, 272, 273. Mapxusvioral. V, pag. 242. Menander historicus. Supra in Dius. Menander comicus. V, pag. 198. Movtavot, Montanistæ. V, pag. 262. Moyses, prinus scriptor a Deo litteras edoctus. III, pag. 174. Origenes. VII, pag. 298, 299. Pamphilus Hierosolymitanus, cui primos sex libros inscripsit auctor. I, pag. 114; II, pag. VIII, pag. VI, pag. pag. Patricius mathematicus, e Chaldæa profectus in Ægyptum, a quo edoctus auctor, que de mundo tradit. VIII, pag. 306. Idem forte quem a diálov vocat, II, pag. 132; Y, pag.192. Byzantii defunctus. II, pag. 125. Petrus, cui inscripsit librum VIII, pag. 300, 307; póxpistos, pag. 308. Philonis Carpathii commentarius in Canticum canticorum. X, pag. 329. In Hexaemeron pag. 330. Plato. III, pag. 177, 179, Ejus Timæus. XII, pag. 341, Vide et supra in Eudoxo. Procli commentarius in Timæum Platonis. XII, pag. 341. Ptolemæus y Albioniav modeµhoaç. VI, pag. 268. Ptolemæus nempe Evergetes primus, cujus monumentum Aduliticum refert. II, pag. 141 sq. (Claudius) Ptolemæus. III, pag. 177. Astronomus incomparabilis, pag. 182. Pythagoras. III, pag. 179. Vide et supra in Eudoxo. Pytheas Massiliensis. II, pag. 149. Pro Salomone legendum Solon. XII, pag. 342. Samaritani. V, pag. 262; VI, pag. 271, 272. Severiani, Gabalorum episcopi, liber primus, secundus, tertius, quartus et sextus in Hexaemeron. X, pag. 320. Liber contra Judæos. VII, pag. 192. Socrates. III, pag. 179. Solon. Vide paulo ante in Salomone. Sopater mercator, cum quo auctor versatus. XI, pag. 338. (a) Hanc observationem, ut alia, e Josepho muluatus est Noster. Vide lib. 1 Contra Apion., pag. 1071. Occurrit quidem vépou vocabulum, hymno in Apollinem v. 20, non tamen de lege civili sive morum, sed ñs. Similem errorem observabis apud Theophilum Anti chenum fib. m, ad Autolycum, pag. 120 edit. Paris., et in Nazianzeni orat. XV, pag. 225.Μαρκιωνισταί. 124; 305. Τα τιμία κεφαλή. 260. Πάτερ θεοφιλέστατε, 266.
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
Calmus e Tyro litteras in Græciam intulit. V, pag. 206; XII, pag. 343
Chæremon, Egyptiarum rerum scriptor. XII, pag. 341.
Chaldæi ex tou yévous tou 'A6paáu. barbaricam sphæram Egyptiis tradidere. Ill, p. 159.
Christianus scriptor, qui, cœlum sphæricum professus, illud dissolvendum esse adversus ethnicos docuit, impugnatur. VII, pag. 274, 299.
Dius et Menander, qui Tyriorum antiquitates in Græcam linguam transtulerunt. XII,
pag. 342.
Ephorus, e cujus historiæ libro quarto profertur insigne fragmentum. II, pag. 148. Hoc
Græce ex Medicæo Cosmographiæ codice excerptum ediderat Jac. Gronovius in calce appendicis ad Geographica antiqua. Lugduni Batav., 1699, in-4.
Epiphanius de mensuris ac ponderibus. X, pag. 326.
Epistolæ catholicæ Jacobi, Petri, Joannis, Judæ non omnes ab omnibus Ecclesiis recipiuntur. VII, pag. 292,
U! Ew, of Bev, of Extós. III, pag. 175; IV, pag. 190; IX, pag. 310, etc.
Euclides, arithmeticus et geometra. III, pag. 182.
Eudoxus, Cnidius, Pythagoras ac Plato in Egypto astrologiam didicerunt. III, pag. 159.
Eusebius Pamphili. III, pag. 174. Ejus Historia ecclesiastica. VII, pag. 292.
Eutyches hæreticus. V, pag. 242.
Græci, Elvish mλávn. VI, pag. 260, 272, etc.
Gregorii Nazianzeni sermo de Paschate. X, pag. 319.
Epistolæ ad Hebræos auctor Paulus apostolus. V, pag. 254, 255.
Hebræi in deserto plurimis lapidibus memoriam profectionis suæ litteris Hebraicis insculpsere, quos vidisse se testatur auctor. V, pag. 205.
Homerus nunquam voμ (a) vocabulo usus. XII, pag. 343.
Hyperidis oratio contra Patroclem. V, pag. 197.
Joannes rogatus a fidelibus Evangelium scripsit velut in supplementum reliquorum quæ probavit Evangeliorum. V, pag. 248.
Joannis Chrysostomi sermo de eleemosyna. X, pag. 327. Commentarius in Epist. ad Ephesios. Ibid. Ad Hebræos, pag. 328.
Josephus. III, pag. 174.
Irenæus. VII, pag. 292.
Judæi heupevov sive Messiam exspectantes. VI, pag. 271.
Lycurgus legislator. XII, pag. 342.
Lysimachus, Egyptiarum rerum scriptor. XII, pag. 341.
Manetho de rebus Egyptiis. XII, pag. 341.
Manichæi. V, pag. 242, 262; VI, pag. 271, 272, 273.
Mapxusvioral. V, pag. 242.
Μαρκιωνισταί.
Menander historicus. Supra in Dius.
Menander comicus. V, pag. 198.
Movtavot, Montanistæ. V, pag. 262.
Moyses, prinus scriptor a Deo litteras edoctus. III, pag. 174.
Origenes. VII, pag. 298, 299.
Pamphilus Hierosolymitanus, cui primos sex libros inscripsit auctor. I, pag. 114; II, pag.
124; VIII, pag. 305. Τα τιμία κεφαλή. VI, pag. 260. Πάτερ θεοφιλέστατε, pag. 266.
Patricius mathematicus, e Chaldæa profectus in Ægyptum, a quo edoctus auctor, que de
mundo tradit. VIII, pag. 306. Idem forte quem a diálov vocat, II, pag. 132; Y,
pag.192. Byzantii defunctus. II, pag. 125.
Petrus, cui inscripsit librum VIII, pag. 300, 307; póxpistos, pag. 308.
Philonis Carpathii commentarius in Canticum canticorum. X, pag. 329. In Hexaemeron
pag. 330.
Plato. III, pag. 177, 179, Ejus Timæus. XII, pag. 341, Vide et supra in Eudoxo.
Procli commentarius in Timæum Platonis. XII, pag. 341.
Ptolemæus y Albioniav modeµhoaç. VI, pag. 268. Ptolemæus nempe Evergetes primus,
cujus monumentum Aduliticum refert. II, pag. 141 sq.
(Claudius) Ptolemæus. III, pag. 177. Astronomus incomparabilis, pag. 182.
Pythagoras. III, pag. 179. Vide et supra in Eudoxo.
Pytheas Massiliensis. II, pag. 149.
Pro Salomone legendum Solon. XII, pag. 342.
Samaritani. V, pag. 262; VI, pag. 271, 272.
Severiani, Gabalorum episcopi, liber primus, secundus, tertius, quartus et sextus in Hexaemeron. X, pag. 320. Liber contra Judæos. VII, pag. 192.
Socrates. III, pag. 179.
Solon. Vide paulo ante in Salomone.
Sopater mercator, cum quo auctor versatus. XI, pag. 338.
(a) Hanc observationem, ut alia, e Josepho muluatus est Noster. Vide lib. 1 Contra Apion., pag.
1071. Occurrit quidem vépou vocabulum, hymno in
Apollinem v. 20, non tamen de lege civili sive
morum, sed ñs.
Similem errorem observabis apud Theophilum
Anti chenum fib. m, ad Autolycum, pag. 120 edit.
Paris., et in Nazianzeni orat. XV, pag. 225.
col. 27–28page 10 of 21
PG 88:27NOTITIA EX FABRICII BIBLIOTHECA IN COSMAM INDICOPL. Stephanus mathematicus, presbyter Antiochenus. VI, pag. 264. Syri. VII. pag. 292. V, pag. Teucer, Locrorum legislator. XII, pag. 342. Theodosius, Alexandrinus schismaticus CPoli degens, tunc, cum auctor scriberet, adhuc superstes. Ejus concio in quadragesima Assumptionis. X. pag. 331. Alia ¿gyŋow. ibid. In dictum, Pater, si possibile est, transcat calix iste, ibid. Theophili Alexandrini epistola prima festalis. X, pag. 320. Thomas Edessenus, Patricii discipulus, archiepiscopus et Catholicus Persidis. I, p. 125. Timæus philosophus (apud Platonem). XII, pag. 340. Timotheus vio, Theodosii Alex. decessor. XI, pag. 332 sq. Tryphon Phalereus, quem consuluit Philadelphus de libris sacris Hebræorum in Græcam linguam transferendis. XII, pag. 344. Tryphonem pro Demetrio appellat auctor, ex memoriæ, ut videtur, lapsu. Xenophanes. II, pag. 149. V. Scripta Cosme deperdita. Scripserat et alia hic auctor Cosmographiæ, quorum ipse partim facit mentionem. Sunt autem hæc Descriptio terram ad Constantinum ai xwpai xal Ovŋ tà èv autñ. Lib. I, pag. 113. Hujus operis vel lacrymis deploranda jactura videtur Montfaucono. 2. Adumbratio sive imago universi el motus siderum facta ad imitationem sphæræ armillaris Græcorum, atque de illa imagine liber ad Homologum diaconum. 'O exápipes toū maved; Lib. pag. Idem forte opusculum respicit vi, pag. 274, ubi ail se tép cuyYpáupart docuisse, quod cœlum non sit sphæra, nec circulariter moveatur. 3. Commentarius sive únópyŋua in Canticum canticorum, ad Theophilum, amicum suum. VII, pag. 300. 4. Cosmas citatur in catena ms. Macarii Chrysocephali in Matthæum. [An vero intelligendus est Cosmas Hierosolymitanus? Hic enim cum multis aliis vett. theologis, teste Lambecio commentar. III, pag. 165, uti in cod. CCI Coislin., teste Monfaucon in Catal. bibl. Coislin., pag. 251, citatur in catena sive commentario amplissimo in Evangelium S. Lucæ. lum quidem scripsisse etiam in Lucam, conjicit Caveus part. It Hist. litterar.; sed locus quem affert hoc non probat, et quod Fabric. in nota ms. observarat, petitum est e libro v Cosmographie, pag. 217. Similiter argumenta quatuor Evangelioruin, quæ in Matthæum et Marcum sub nomine Cosma Indicopolita, in Lucam et Joannem sub Cosma Indicopleusta nomine ex veteri cod. exhibet Matthias Flacius in præclara Glossa sua ad N. T., desumpta sunt, adnotante Fabricio in nota ms:, ex codem Cosmographic loco, Basil. 1570, fol. Gr. et Lat. Inde forsan desumptæ quoque sunt præfatiuncula Cosma Indicopleustæ in Matthæum, Marcum, Lucam et Joannem in codd. VIII et XI Nanianis, pag. 6 et 8 Catalogi Græcorum codd. niss. apud Nanios asservatorum. HARI.] 5. Expositio in Psalmos, de qua jam ad § III quædam adnotata sunt. Codex membran. est in Bibl. Taurinensi, et in catalogo Græcor. mss., p. 67 sqq. late describitur. Primum animadverterunt editores, illo codice amplissima contineri commentaria in Psalmos et cantica_utriusque Testamenti, quæ profecto cadem videantur ac illa quæ refert Carolus Du Fresne in Glossario mediæ et intimæ Græcitat., pag. 516, sub titulo qui legitur in cod. Colbertino avzywy:xws, etc. Præfatio cum epigraphe, quæ Cosma Indicopleustæ nomen præfert, aiunt editores, codem sane modo, quo in Barocciano codice apud Oudinum tom. I. pag. 1412, Kosud Hane praefationem in Psalmos edidit Montfaucon tom. V Opp. Chrysostomi, pag. 540, ex misto Ottoboniano, in quo Joanni Chrysostomo ascribitur. Præfationem alteram excipit textus Psalmorum cum expositione locorum difficiliorum. Cousensuni tamen cum iis que Corderius in Catena vulgavit, deprehenderunt editores illius catalogi. Est quoque hujus Cosma Commentar. in prophetam David (uti scripsit Plüer in Itinerario per Hispan., p. 163.) s. Psalmos in bibl. Escorial. et in cod. XIX Gr. bibl. reg. Neapolitana. HARL. 1- Expositio Cosme in Psalmos cum protheoria de ra tione Psalmorum in cod. Colbertino 1476. Ex cod. Barocciano descriptum habere se testatur Joan. Christophor. Wolfius, pag. 23 De catenis Patrum, et ibidem Græce describit expositionen Cosme in Psalmum cx, 4, ex Niceta Thesauro orthodoxe fidei. Prologum illuin, a laudato Wolfio ex cod. Barocciano XV mihi communicatum), vidi, nihil aliud esse, quam aminov, quod Topographiæ p. 223, legitur, sed nonnullis post verba p. 224, el paid auctius. Landatur etiam ab Allatio p. 595 De processione Spiritus saneti. In cod. XXVI, n. 2, bibl. reg. Neapolitanæ est Cosmice monachi xavo Kuptax co Baluv, alg vậy Maxi Etopia. HARŁ.]Οἱ Τερατολόγοι. 205, 213. 1.: Προς τον φιλόχριστον Κωνσταντῖνον βιβλίον, ἐν ᾧπερ γέ γραπται πλατυτέρως πᾶσα ἡ γῆ, ἥ τε πέραν τοῦ Ὀκτανον, καὶ αὐτὴ καὶ πᾶσαι αἱ χώραι ἔτι τε καὶ νότια μέρη τὰ ἀπὸ ᾿Αλεξανδρείας ἕως τοῦ νοτιαίου Ὠκεανοῦ, λέγω δὴ ὁ Νείλος ποταμὸς καὶ αἱ παρακείμενα χώραι καὶ τὰ ἔθνη τῆς τε Αἰγύπτου πάσης καὶ Αιθιοπίας. ἔτι τε καὶ ᾿Αράβιος κόλπος καὶ αἱ παρακείμεναι χώραι καὶ ἔθνη ἕως πάλιν τοῦ αὐτοῦ Ὠκεανοῦ, ὁμοίως καὶ ἡ μέση γῆ τοῦ τε ποταμοῦ καὶ τοῦ κόλπου καὶ καὶ τῆς ἀστρώας κινήσεως ὁ παρ' ἡμῖν γενόμενος κατὰ μίμησιν τῆς ὀργανικῆς τῆς ἐξωθεν σφαίρας, καὶ ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος πρὸς τὸν θεοφιλέστατον διάκονον. Ομόλογον ἀποσταλείς. 1, 114. Κοσμᾶ Ἰνδικοπλεύστου ἐξήγησις εἰς τοὺς Ψαλμοὺς ἱστορικῶς γε καὶ τοῦ Ἰνδικοπλεύστου πρόλογος εἰς τοὺς Ψαλμούς.
NOTITIA EX FABRICII BIBLIOTHECA IN COSMAM INDICOPL.
Stephanus mathematicus, presbyter Antiochenus. VI, pag. 264.
Syri. VII. pag. 292.
Οἱ Τερατολόγοι. V, pag. 205, 213.
Teucer, Locrorum legislator. XII, pag. 342.
Theodosius, Alexandrinus schismaticus CPoli degens, tunc, cum auctor scriberet, adhuc
superstes. Ejus concio in quadragesima Assumptionis. X. pag. 331. Alia ¿gyŋow. ibid. In
dictum, Pater, si possibile est, transcat calix iste, ibid.
Theophili Alexandrini epistola prima festalis. X, pag. 320.
Thomas Edessenus, Patricii discipulus, archiepiscopus et Catholicus Persidis. I, p. 125.
Timæus philosophus (apud Platonem). XII, pag. 340.
Timotheus vio, Theodosii Alex. decessor. XI, pag. 332 sq.
Tryphon Phalereus, quem consuluit Philadelphus de libris sacris Hebræorum in Græcam
linguam transferendis. XII, pag. 344. Tryphonem pro Demetrio appellat auctor, ex memoriæ, ut videtur, lapsu.
Xenophanes. II, pag. 149.
V. Scripta Cosme deperdita.
Scripserat et alia hic auctor Cosmographiæ, quorum ipse partim facit mentionem. Sunt
autem hæc:
1. Descriptio terram ad Constantinum: Προς τον φιλόχριστον Κωνσταντῖνον βιβλίον, ἐν ᾧπερ γέγραπται πλατυτέρως πᾶσα ἡ γῆ, ἥ τε πέραν τοῦ Ὀκτανον, καὶ αὐτὴ καὶ πᾶσαι αἱ χώραι ἔτι τε καὶ νότια
μέρη τὰ ἀπὸ ᾿Αλεξανδρείας ἕως τοῦ νοτιαίου Ὠκεανοῦ, λέγω δὴ ὁ Νείλος ποταμὸς καὶ αἱ παρακείμενα:
χώραι καὶ τὰ ἔθνη τῆς τε Αἰγύπτου πάσης καὶ Αιθιοπίας. ἔτι τε καὶ ᾿Αράβιος κόλπος καὶ αἱ παρακείμεναι
χώραι καὶ ἔθνη ἕως πάλιν τοῦ αὐτοῦ Ὠκεανοῦ, ὁμοίως καὶ ἡ μέση γῆ τοῦ τε ποταμοῦ καὶ τοῦ κόλπου καὶ
ai xwpai xal Ovŋ tà èv autñ. Lib. I, pag. 113. Hujus operis vel lacrymis deploranda jactura
videtur Montfaucono.
2. Adumbratio sive imago universi el motus siderum facta ad imitationem sphæræ armillaris Græcorum, atque de illa imagine liber ad Homologum diaconum. 'O exápipes toū maved;
καὶ τῆς ἀστρώας κινήσεως ὁ παρ' ἡμῖν γενόμενος κατὰ μίμησιν τῆς ὀργανικῆς τῆς ἐξωθεν σφαίρας, καὶ ὁ
περὶ αὐτοῦ λόγος πρὸς τὸν θεοφιλέστατον διάκονον. Ομόλογον ἀποσταλείς. Lib. 1, pag. 114. Idem forte
opusculum respicit vi, pag. 274, ubi ail se tép cuyYpáupart docuisse, quod cœlum non sit
sphæra, nec circulariter moveatur.
3. Commentarius sive únópyŋua in Canticum canticorum, ad Theophilum, amicum suum.
VII, pag. 300.
4. Cosmas citatur in catena ms. Macarii Chrysocephali in Matthæum. [An vero intelligendus est Cosmas Hierosolymitanus? Hic enim cum multis aliis vett. theologis, teste
Lambecio commentar. III, pag. 165, uti in cod. CCI Coislin., teste Monfaucon in Catal. bibl.
Coislin., pag. 251, citatur in catena sive commentario amplissimo in Evangelium S. Lucæ.
lum quidem scripsisse etiam in Lucam, conjicit Caveus part. It Hist. litterar.; sed locus
quem affert hoc non probat, et quod Fabric. in nota ms. observarat, petitum est e libro v
Cosmographie, pag. 217. Similiter argumenta quatuor Evangelioruin, quæ in Matthæum et
Marcum sub nomine Cosma Indicopolita, in Lucam et Joannem sub Cosma Indicopleusta
nomine ex veteri cod. exhibet Matthias Flacius in præclara Glossa sua ad N. T., desumpta
sunt, adnotante Fabricio in nota ms:, ex codem Cosmographic loco, Basil. 1570, fol. Gr. et
Lat. Inde forsan desumptæ quoque sunt præfatiuncula Cosma Indicopleustæ in Matthæum,
Marcum, Lucam et Joannem in codd. VIII et XI Nanianis, pag. 6 et 8 Catalogi Græcorum
codd. niss. apud Nanios asservatorum. HARI.]
5. Expositio in Psalmos, de qua jam ad § III quædam adnotata sunt. Codex membran. est in Bibl. Taurinensi, et in catalogo Græcor. mss., p. 67 sqq. late describitur.
Primum animadverterunt editores, illo codice amplissima contineri commentaria in
Psalmos et cantica_utriusque Testamenti, quæ profecto cadem videantur ac illa quæ
refert Carolus Du Fresne in Glossario mediæ et intimæ Græcitat., pag. 516, sub titulo
qui legitur in cod. Colbertino: Κοσμᾶ Ἰνδικοπλεύστου ἐξήγησις εἰς τοὺς Ψαλμοὺς ἱστορικῶς γε καὶ
avzywy:xws, etc. Præfatio cum epigraphe, quæ Cosma Indicopleustæ nomen præfert, aiunt
editores, codem sane modo, quo in Barocciano codice apud Oudinum tom. I. pag. 1412, Kosud
τοῦ Ἰνδικοπλεύστου πρόλογος εἰς τοὺς Ψαλμούς. Hane praefationem in Psalmos edidit Montfaucon tom. V Opp. Chrysostomi, pag. 540, ex misto Ottoboniano, in quo Joanni Chrysostomo
ascribitur. Præfationem alteram excipit textus Psalmorum cum expositione locorum difficiliorum. Cousensuni tamen cum iis que Corderius in Catena vulgavit, deprehenderunt
editores illius catalogi. Est quoque hujus Cosma Commentar. in prophetam David (uti
scripsit Plüer in Itinerario per Hispan., p. 163.) s. Psalmos in bibl. Escorial. et in cod. XIX
Gr. bibl. reg. Neapolitana. HARL. 1- Expositio Cosme in Psalmos cum protheoria de ra-
]
tione Psalmorum in cod. Colbertino 1476. Ex cod. Barocciano descriptum habere se testatur Joan. Christophor. Wolfius, pag. 23 De catenis Patrum, et ibidem Græce describit
expositionen Cosme in Psalmum cx, 4, ex Niceta Thesauro orthodoxe fidei. Prologum
illuin, a laudato Wolfio ex cod. Barocciano XV mihi communicatum), vidi, nihil aliud esse,
quam aminov, quod Topographiæ p. 223, legitur, sed nonnullis post verba p. 224,
el paid auctius. Landatur etiam ab Allatio p. 595 De processione Spiritus saneti.
In cod. XXVI, n. 2, bibl. reg. Neapolitanæ est Cosmice monachi xavo Kuptax co
Baluv, alg vậy Maxi Etopia. HARŁ.]
ProemProoeminum
col. 29–30page 11 of 21
ProœminumPræfatio Montefalconii in Cosmæ Topographiam Christianam
PG 88:29MONTEFALCONⱭ PRÆFATIO IN COSMAN INDIC. PRAEFATIO IN COSME EGYPTII TOPOGRAPHIAM CHRISTIANAM, Sive Christianorum opinionem de mundo, Ubi multa Athanasii ex operibus amissis. PROCEMIUM. Cosma, qui Indicopleustes ab Indica navigatione dicitur, Topographia Christiana a Petro Lambecio Biblioth. Cæsar. 1. III, COdice 9, p. 21, memoratur; diciturque a fol. 28 ad fol. 34 in 'nono codice extendi, quo palam sit non totum opus, sed laciniam solummodo in Cæsariano exstare. In Vaticana vero bibliotheca elegantissimus ejusdemn codex membranaceus habetur unciali charactere noni circiter sæculi, cum figuris ex vetustiori exemplari, et fortassis ex autographo depictis: sed deest ibi duodecimus liber. Nam, ut ad calcem operis indicamus, Cosmas editam ab se Topographiam Christianam secundis curis aliam in formam plerisque in locis deduxit, multis partibus auxit, et cum, obstrepentibus naviterque pugnantibus adversæ sententiæ viris, objecta depellere opus esset, libros addere noYos necesse putavit, ut in decursu operis deprehendas. Unde accidit, ut ca quæ a primo autographo manarunt exemplaria, longe breviora sint aliis, quæ post sartum et tectum opus exscripta sunt. Postremi generis est codex Laurentianus decimi sæculi membranaceus, ad cujus fidem editionen nostram adornavimus: qui totos duodecim Cosma libros complectitur, amisso tantum postremi libri folio ultimo. Hujus scriptoris mentionem fecere Joannes Jacobus Frisius in Bibliotheca universali, ubi Cosmas Indicopleusus dicitur; et Possevinus, a quo Indicoplensis pari lapsu vocatur. Verum illi unam in Psalterium præfationem, quæ in quibusdam manuscriptis præmittitur, se vidisse testificantur: illa vero præfatio ex hoc opere excerpta fuit, uti suo loco notatum a nobis est. Longe majorem nobis postea Cosmæ notitiam attulit ó paxapítŋs Emericus Bigotius, qui peragratis Italiæ partibus, ex codice Laurentiano Florentiæ quædam excerpsit, videlicet inscriptioneni Ptolemæi Evergetis, et alia nonnulla maximi pretii ad res Ethiopicas et Indicas spectantia. Sed ut evenire solet iis, qui in transcursu excerpta parant, ejusdem argumenti multa et quidem præclara prætermisit vir eruditus. Ad hæc vero, cum Bigotiana itinera riis solum Gallice scriptis a Thevenotio editis inserta sint, vix in exterorum notitiam devenerunt. Quid quod præter res Æthiopicas, Egyptiacas et Indicas alia bene multa passim occurrunt luce dignissima, quæ non parvam rei litteraria accessionem afferant, ut in hujus Præfationis decursu deprehen das: in his vero scriptorum veterum fragmenta non pauca, et Athanasii excerpta undecim ex epistolis Festalibus, quæ jamdiu interierunt. His de causis amicorum hortatui cessimus, qui hune scriptorem, Athanasii excerpta præferentem, Athanasianis ávex. 86to subjungi peroptabant. Nam etsi non pauca sint in tam prolixo opere quæ ignorari et negligi sine dispendio possint, uti solet in hujus ævi scriptoribus accidere; nemo tamen æquus rerum æstimator non fateatur, paucissimos ex iis qui a sexto sæculo floruere, tam multa passim circumferre rerum documenta, quanta in Cosma nostro deprehendimus, ut propalam ex sequentibus erit. CAPUT PRIMUM. DE COSME ÆTATE ET SCRIPTIS. 1. Cosmas Topographiam Christianam_scripsit anno circiter 535, imperante Justiniano. II. Cosinographiam item universalem descripsit jam deperditam. Ill. Et alia opuscula. I. Cosmas Egyptius Alexandrinus, primo mercator, qui negotiationis et quæstus causa Ethiopiam, Indiam Orientalesque alias regiones peragraverat, vir litteris, ut illa ætate apprime eruditus fuit. Deinde vero monachale institutum ingressus multa scripsit, quæ in hoc opere variis in locis commemorat. Licet autem ex nota temporis, quam in secundo libro Topographie Christiani consignat, expedite poni calculum posse videatur, negotium tamen facessit quod eadem de re libro undecimo legitur. Nam primo Joco dixit, dum librum secundum scriberet annos 25 tum effluxisse ab expeditione Elesbaani regis Ethiopum in Homeritas: hæc autem expeditio in annum cadit 522: cui computo si annos 25 adjicias, anno 547 imperante Justiniano hæc scripserit necesse est. At libro undecimo ait de Theodosio Alexandriæ patriarcha hæretico loquens et post Hoc est, Cujusdam nori schismatici corum sequitur, patris, adhuc superstitis et Constantinopoli degentis, testimonium ex abundanti afferam, qui sive ex ignorantia, sive ipsa cogente reritate, libro nostro patrocinatur. Et p. 332αποσπασμάτια Θήσω και τινος νέου ἀποσχίστου αὐτῶν πατρός, ἔτι καὶ νῦν ζῶντος καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει διάγοντος, ἐκ περιουσίας καὶ τοῦτο ποιων, μαρτυρίαν μαρτυροῦντος, εἴτε ἐξ ἀγνοίας, εἴτε ἀπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀναγκαζομένου, τῇ ἡμετέρα συγγραφή, Θεοδοσίου Αλεξανδρείας "ἐπισκόπου. Παραδραμόντες δὲ καὶ τοῦτον, ἐπὶ τὸν πρὸ αὐτῶν, νῦν τετελευτηκότα νέον Τιμόθεον μετέλθωμεν
MONTEFALCONⱭ PRÆFATIO IN COSMAN INDIC.
PRAEFATIO
IN
COSME EGYPTII TOPOGRAPHIAM CHRISTIANAM,
Sive Christianorum opinionem de mundo,
Ubi multa Athanasii ex operibus amissis.
PROCEMIUM.
Cosma, qui Indicopleustes ab Indica navigatione dicitur, Topographia Christiana a
Petro Lambecio Biblioth. Cæsar. 1. III, COdice 9, p. 21, memoratur; diciturque a fol.
28 ad fol. 34 in 'nono codice extendi, quo
palam sit non totum opus, sed laciniam solummodo in Cæsariano exstare. In Vaticana
vero bibliotheca elegantissimus ejusdemn codex membranaceus habetur unciali charactere noni circiter sæculi, cum figuris ex
vetustiori exemplari, et fortassis ex autographo depictis: sed deest ibi duodecimus
liber. Nam, ut ad calcem operis indicamus,
Cosmas editam ab se Topographiam Christianam secundis curis aliam in formam plerisque in locis deduxit, multis partibus
auxit, et cum, obstrepentibus naviterque
pugnantibus adversæ sententiæ viris, objecta depellere opus esset, libros addere noYos necesse putavit, ut in decursu operis
deprehendas. Unde accidit, ut ca quæ a
primo autographo manarunt exemplaria,
longe breviora sint aliis, quæ post sartum et
tectum opus exscripta sunt. Postremi generis est codex Laurentianus decimi sæculi
membranaceus, ad cujus fidem editionen
nostram adornavimus: qui totos duodecim
Cosma libros complectitur, amisso tantum
postremi libri folio ultimo. Hujus scriptoris
mentionem fecere Joannes Jacobus Frisius
in Bibliotheca universali, ubi Cosmas Indicopleusus dicitur; et Possevinus, a quo Indicoplensis pari lapsu vocatur. Verum illi
unam in Psalterium præfationem, quæ in
quibusdam manuscriptis præmittitur, se vidisse testificantur: illa vero præfatio ex hoc
opere excerpta fuit, uti suo loco notatum a
nobis est. Longe majorem nobis postea
Cosmæ notitiam attulit ó paxapítŋs Emericus
Bigotius, qui peragratis Italiæ partibus, ex
codice Laurentiano Florentiæ quædam excerpsit, videlicet inscriptioneni Ptolemæi
Evergetis, et alia nonnulla maximi pretii ad
res Ethiopicas et Indicas spectantia. Sed ut
evenire solet iis, qui in transcursu excerpta
parant, ejusdem argumenti multa et quidem
præclara prætermisit vir eruditus. Ad hæc
vero, cum Bigotiana αποσπασμάτια itinera
riis solum Gallice scriptis a Thevenotio editis inserta sint, vix in exterorum notitiam
devenerunt. Quid quod præter res Æthiopicas, Egyptiacas et Indicas alia bene multa
passim occurrunt luce dignissima, quæ non
parvam rei litteraria accessionem afferant,
ut in hujus Præfationis decursu deprehen-
das: in his vero scriptorum veterum fragmenta non pauca, et Athanasii excerpta undecim ex epistolis Festalibus, quæ jamdiu
interierunt. His de causis amicorum hortatui cessimus, qui hune scriptorem, Athanasii excerpta præferentem, Athanasianis ávex.
86to subjungi peroptabant. Nam etsi non
pauca sint in tam prolixo opere quæ ignorari et negligi sine dispendio possint, uti solet in hujus ævi scriptoribus accidere; nemo
tamen æquus rerum æstimator non fateatur,
paucissimos ex iis qui a sexto sæculo floruere, tam multa passim circumferre rerum
documenta, quanta in Cosma nostro deprehendimus, ut propalam ex sequentibus erit.
CAPUT PRIMUM.
DE COSME ÆTATE ET SCRIPTIS.
1. Cosmas Topographiam Christianam_scripsit anno circiter 535, imperante Justiniano. II. Cosinographiam item universalem descripsit jam deperditam. Ill. Et alia
opuscula.
I. Cosmas Egyptius Alexandrinus, primo
mercator, qui negotiationis et quæstus causa
Ethiopiam, Indiam Orientalesque alias regiones peragraverat, vir litteris, ut illa ætate
apprime eruditus fuit. Deinde vero monachale institutum ingressus multa scripsit,
quæ in hoc opere variis in locis commemorat. Licet autem ex nota temporis, quam in
secundo libro Topographie Christiani consignat, expedite poni calculum posse videatur, negotium tamen facessit quod eadem
de re libro undecimo legitur. Nam primo
Joco dixit, dum librum secundum scriberet
annos 25 tum effluxisse ab expeditione Elesbaani regis Ethiopum in Homeritas: hæc
autem expeditio in annum cadit 522: cui
computo si annos 25 adjicias, anno 547 imperante Justiniano hæc scripserit necesse
est. At libro undecimo ait de Theodosio
Alexandriæ patriarcha hæretico loquens:
Θήσω και τινος νέου ἀποσχίστου αὐτῶν πατρός, ἔτι
καὶ νῦν ζῶντος καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει διάγοντος,
ἐκ περιουσίας καὶ τοῦτο ποιων, μαρτυρίαν μαρτυ
ροῦντος, εἴτε ἐξ ἀγνοίας, εἴτε ἀπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας
ἀναγκαζομένου, τῇ ἡμετέρα συγγραφή, et post
Hoc est, Cujusdam nori schismatici corum
sequitur, Θεοδοσίου Αλεξανδρείας "ἐπισκόπου.
patris, adhuc superstitis et Constantinopoli
degentis, testimonium ex abundanti afferam,
qui sive ex ignorantia, sive ipsa cogente reritate, libro nostro patrocinatur. Et p. 332:
Παραδραμόντες δὲ καὶ τοῦτον, ἐπὶ τὸν πρὸ αὐτῶν,
νῦν τετελευτηκότα νέον Τιμόθεον μετέλθωμεν·
Chapter ICaput Primum
col. 31–32page 12 of 21
est, Hoc autem (S. Theodosio) prætermisso, ad decessorem ejus, qui nuper obiit, Timo theum juniorem veniamus. Decessit autem Timotheus ille, quem ad discrimen Æluri, Juniorem vocat Cosmas, anno Christi 535. Cui subrogatus Theodosius hæreticus post quam Alexandriæ paulum temporis manse rat, Constantinopolin abiit, ac elapso ab or dinatione anno et quatuor mensibus, quod synodo Chalcedonerisi subscribere nollet, in exsilium missus est, anno Christi 536: quo tempore scilicet Cosmas undecimum hujus operis librum absolvebat; imo vero quod habet Cosmas nuper obiisse Timotheum, paulo post discessum Theodosii Constantino polin conscriptum eumden librum signifi care videtur, id est, anno 535. Qua ratione ergo hæc libri undecimi nota quæ in annum 535 cadit, cum illa secundi libri quadrare valeat, quæ annum circiter 547 exprimit? Et vero in utroque codice, Vaticano scilicet et Laurentiano," par annorum numerus assi gnatur. Sane putaverim Cosmam, qui diu turnum tempus in his elucubrandis insum psit, et obuitentibus contrariæ sententiæ viris, hæc sæpius retractavit et auxit, postre mam anni 535 notam tum posuisse, cum primum his operam daret deinde vero cum subsequenti tempore multisque elapsis an nis pristina repeteret, et pro solito reforma ret, priorem notam vel posuisse, vel jam positam ad annum quo hæc ageret re duxisse. II. Jam ad cætera quæ Cosmas edidit, injuria temporum amissa opera procedendum. Pri mum occurrit Cosmographia illa, ubi uni versa terra latius descripta erat, tam ea quæ ultra Oceanum sita est, quam hæc cum om nibus regionibus; et australes partes ab Alexandria usque ad australem Oceanum, videlicet Nilus fluvius regionesque adjacen tes, et populi universe Egypti et Æthiopia; insuperque sinus Arabicus cum regionibus et populis circumpositis usque ad eumdem Oceanum ad hæc, media terra, quæ inter fluvium et sinum jacet, cum urbibus, regio nibus et populis ipsam incolentibus. Constan tino autem euidam nuncupatum erat hoc opus, cujus vel lacrymis deploranda jactura est: nam Ethiopicas maxime, Arabicas, et Indicas regiones, ncc Strabo, nec Ptole mæus, nec veterum quispiam tam accurate nosse potuit, quam Cosmas noster, qui mul tis annis præsens locis interfuerat, et mira sagacitate, situs locorum, nationum consue tudines et negotiandi genus, animalium et plantarum naturam observabat. Dignissimi operis, si tamen alicubi lateat, cruendi pal mam deferimus iis qui ad orientales plagas iter in dies instituunt. III. Astronomicas item tabulas ad Homo logum misit Cosmas, ubi astrorum motum, pro systematis sui ratione, delineabat. Me morat quoque scriptor noster Commenta rium in Cantica canticorum ab se clabora tum, quæ omnia pariter vetustate obliterata et deleta fuerunt. COSME SCOPUS ET OPINIO EJUS DE FIGURA MUNDI. 1. Veterum magna pars sphæram negabant. II. Itemque Christiani scriptores antiqui pene omnes. III. Cosmas astronomos; sphæram propugnantes refellit. IV. Ejus opinio de mundo. I. Veterum multorum sententia fuit, pla nam esse mundi figuram, coelumque in for nicis morem erectum extremis terræ parti bus conjungi, ita ut coelum et terra simul conclave magnum efficerent: hoc illi spatio astrorum motus et çaɩvóµeva omnia circum scribi putabant. Sic primus inter scriptores Herodotus, nec sine risu eos, qui sphæræ opinionem tenerent, repudiat. Ita quidem multi Herodoti quemdam locum in Melpo mene interpretantur. Verum rem serio excu tienti mihi, non videtur ex Herodoti verbis, talem sententiam exprimi, qualem illi ex ejus dictis expiscantur. Ea vero de re pluri bus agere, non est præsentis instituti. Sane quidem a priscis illis temporibus quotquot astronomia dabant operam, vel ad primum artis limen constituti, probe noverant, non nisi secundum sphæræ sententiam posse motus astrorum, lunares eclipses, et alia innumera explicari; alii contra, etsi doc trina et eruditione graves, cum luminarium et stellarum motus non observarent, peri tia hujusmodi rerum destituti, antipodas et antichthonas obversis vestigiis ambulantes, pluviam contrario lapsu decidentem, ne au ditu quidem ferentes, astronomos sphæram deprædicantes non sine cachinnis deride bant. Unde Cicero Acad. Quæst. I. Iv: Habi ¡v tari ait Xenophanes in luna, eamque esse terram multarum urbium et montium. Por tenta videntur: sed tamen neque ille qui dixit, jurare posset ita se rem habere, neque ego. Nonne etiam dicitis, esse e regione no bis, e contraria terræ parte, qui adversis vestigiis stent contra nostra vestigia, quos antipodas vocatis? Cur mihi magis succen setis, qui ista non aspernor, quam eis qui cum audiunt desipere vos arbitrantur? Ita demum se res semper habuit, ut quæ astro nouni perspicuis demonstrationibus com probarent, alii rerum istarum imperiti cum ludibrio Judibrio respuerent. II. Deinde vero Christiani scriptores pleri que omnes, vulgarem amplexi opinionem, a sphæræ nomine abhorrebant: ac tuin ve terum multorum sententia, tum Scripturæ sacræ locis non paucis, quæ cum sphæræ opinione consistere non posse rebantur, inducti, planam esse terræ superficiem ar bitrabantur. Hinc Lactantius, 1. m, c. 24 Quid illi, qui esse contrarios vestigiis nostris antipodas putant, num aliquid loquuntur? aut est quisquam tam ineptus, qui credat esse homines, quorum vestigia sint superiora, quam capita? aut ibi quæ apud nos jacent inversa pendere? fruges et arbores deorsum versus crescere? pluvias et nives et grandi nem sursum versus cadere in terram? Et mi ratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari; cum philosophi et agros, et
Chapter IICaput II
col. 33–34page 13 of 21
maria, et urbes, et montes pensiles faciant? et cætera quæ fusius ibi ille prosequitur. His similia tradunt Augustinus De civitate Dei lib. xvi, c. 9; Chrysostomus in Ep. ad Hebræos; Severianus Gabalorum, serm. 2 in Hexaemeron; Beda, multique alii, quos recensere supervacaneum esset: siquidem res trita neminique non nota est. Aliud item erat quod SS. PP. a sphæræ opinione dimo veret, videlicet Scripturæ sacræ loca quæ sphæricam coeli terræque formam repudiare videntur. Verum hac in re duo potissimum sunt consideranda: primo loca hujusmodi non ita perspicue enuntiari, ut non aliam explicationem patiantur; secundo, Scriptu ram sacram, cujus unus ille scopus est, ut homines ad pietatem et fluxarum mundi re rum contemptum informet, ex vulgari gen tium opinione rem illam commemorasse. «At ením,» ut ait Basilius (a), «nihil nostra interest, sphærane sit terra, an cylindrus, aut disco similis, et undique in orbicularem figuram ex æquo detornata, an vanno simi lis et in medio concava: nec quia nihil Moyses de circuitu terræ, de eclipsibus, aliisque hujusmodi disseruit, ideo Spiritus sancti oracula sapientiæ hujus mundi infe riora censenda sunt; imo potius gratiæ re ferendæ ei qui non sivit mentem nostram vanæ et futilis philosophiæ dogmatibus irre tiri, sed ea duntaxat conscribi voluit, quæ instituendis animabus et in tranquillo statu constituendis apprime fore utilia prænove rat. Sententia vero de plana mundi figura ad decimum quintum usque sæculum a ple risque theologorum propugnata est; ita ut Tostatus ipse (b), paucis antequam alterum hemisphærium adiretur annis, sphæræ opi nionem quasi in fide non tutam et temera riam rejecerit. Supra memoratis igitur de causis, concors pene omnium sententia erat planam esse terræ superficiem, montibusque tamen hinc et inde distinctam, cœlumque ab extremis sui partibus terræ conglutinari. Et, ut veri simile est, plerique saltem ab ulteriori reruin perquisitione abstinebant: nec considerabant nullatenus posse talem opinionem cum lumi narium et astrorum cursu quadrare. Qui enim sol ex altera mundi parte oriens, ad alteram occidens, possit occultus pristinum locum repetere, nisi circularem mótum per agat? Nihil enim moror ridiculam quorumdam veterum opinionem, qui putabani solem in oceanum delapsum, celerí aquarum alveo in adversum mundi latus toto noctis spatio deportari, indeque denuo exoriri. Similiter que qua ratione valeant eclipses lunæ, cum ea quam referunt umbræ rotunditate fieri, nisi terra inter solem et lunam posita rotunda sit? Mitto cætera quæ tale systema obruant. Nihil mirum ergo multos Christianorum, qui ævo Cosma astronomiæ dabant operam, ad sphæræ sententiam accessisse; multoque magis stupendum est Cosmam et ipsum astronomum, cœlique motus ac stellarum cursum observantem, pro adversa opinione (a) Hom. 9, in Hexaem pugnasse: qua tamen in re id nobis gratum præstitit, ut intelligere liceat, quo pacto SS. PP., ii saltem qui penitius rem indagave rant, cursum solis, eclipses lunæ, astrorum motus, secundum vulgarem illam sententiam explanarent. III. Cum igitur astronomi, quos frequenter memorat et refellit Cosmas, obstreperent et sphæricam esse cœli terræque figuram asse verarent, Cosmas contra nitebatur, affirmans sphæram nec cum Scriptura sacra, nec cum ratione posse consistere. Nam a recta ratione abhorrere pugnat, quod homines obversis vestigiis ambulent, quod pluviæ adverso lapsu cadant, etc., ut alii quos supra memi nimus. Ex Scriptura vero sacra probare nititur, cœlum terræ ita conjunctum esse, ut immanis sublimisque cameræ, fornicis more fastigiatæ, formam efficiant, hoc maxime loco Isaia fultus Qui statuit cælum sicut forni cem, et extendit illud sicut tabernaculum ad habitandum: qui tamen locus ad alteram item opinionem derivari potest; similiterque hunc Jobi locum usurpat: Cœlum autem in terram inclinavit, effusa est vero sicut terra calx conglutinavit autem ipsum quasi lapidem quadrum. Quæ saue verba ad rem a Cosma afferuntur. Sed hæc loca ex LXX Interpretum versione deprompta, in Hebraico nonnihil ab hac sententia deflectunt. Etiamsi vero non nunquam secundum Cosme opinionem sacra Scriptura verba faceret, palam est ea ad vulgarem gentium existimationem adaptari. Nam si Spiritus sanctus dum monita salutis, et alia ad felicitatem hominis spectantia edisserit, sphæram et antipodas induxisset, rei insolentia permoti lectores, huic uni dicto animum adhibuissent, neglectis iis, quæ ad institutionem animarum, et ad hominis bea titudinem respiciebant. Ad sphæram item evellendam Cosmas his utitur argumentis Scriptura sacra plerumque dicit cœlum et terram omnia complecti, quod minime verum erit si sphæram admittamus: nam illa posita unum cœlum omnia cum terra simul conti nebit. Ad hæc S. Paulus dixit tabernaculum a Moyse structum esse figuram hujus mundi; tabernaculum autem erat quadrum et oblon gum, atque adeo mundum quadrum et oblon gum esse necesse fuerit. Hoc ille argumentum fusius agitat, utque tabernaculi cum terra consonantiam accuratius exhibeat, et totum simul, et partes ejus singulas explicat, additis figuris et delineationibus singulorum; quas nos item depingi curavimus, appositis tabu larum explanationibus: quæ res lectori, spero, nec injucunda nec infructuosa erit. Vali dissimum omnium ad sphæræ confutandam opinionem argumentum putat esse Cosmas, quod Deus ab initio et præsentis et futuri mundi mansiones paraverit, videlicet terram et cœ lum; atqui ccelum beatorum non putat ille,posi ta sphæra et circumvectione cœlorum reperiri ratus non posse perpetuam illam volubilita tem cum beata vita consistere. Ad hoc re spondebant Christiani sphæræ defensores, hos cœlos quos videmus, in consummatione (b) Comm. in Gen. 1.
Chapter IIICaput III
col. 35–36page 14 of 21
Caput PrimumCaput II
PG 88:35Ptolemæorum ille sit. III. Note quædam in illam inscriptionem. IV. De Nili scaturigine. V. De rebus Indicis apud Cosmam.VI. De statu Christianismi in India sexto sæculo. MONTEFALCONII PRÆFATIO sæculorum destruendos, aliosque novos parandos esse. At reponit Cosmias et ex Scripture locis cominonstrat in hos cœlos indučtum Christum, inducendos esse sanctos: et quia hac in re comprobanda totuto difficulfatis cardinem verti comprobat, ex sacra Scripturæ libris omnibus et ex SS. PP. loca congerit opportuniora, ut ostendat ab initio Deum binas illas mansiones parasse. Porro abs re foret in confutandis Cosmæ ratiociniis tempus terere: nam ut quivis vel mediocriter pėritus advertat, omnia vel a locis perperam explicatis, vel ex male ab adversariis concessa cœlorum destructione, deducuntur. IV. Postquam autem Cosma argumenta ad sphæram confutandam attulimus, restat ut ejus súmque, quo siderum, solis ac luna motus, eclipsesque luna pariter explicat, aperiamus. Mundum igitur ille planum arbitratur ac terræ superficiem quadram et oblongam; ita ut longitudo ejus ab oriente ad occidentem duplo major latitudine sit, que latitudo a septentrione ad meridiem extendatur. Hunc vero parallelogrammum muris claudi pugnat; murosque a parte orientali et occidentali, ab imo ad fastigium rectos in semicirculum desinere; a parte vero septentrionali et meridionali, erectos item muros esse putat, donec ad semicirculum pertingant, tum enim convolvi muros ait, ut oblongam cameram in fornicis modum fastigialam efficiant. Firmamentum porro, ceu lacunar quoddam, ubi muri convolvi et in semicirculum deflecti incipiunt extendi arbitratur, ac locum supremum beatorumque sedes, a Joco inferiori disterminare. Solem vero, Junam et stellas sub firmamento esse opinatur. Utque noctium, dierum et eclipsium rationem explicet, ad extrema septentrionis montem altissimum esse comminiscitur: et circa montem, solem, lunam et astra cursum peragere pugnat: ita ut cum sol adversam nobis montis partem respicit, tum nobis appareat, diesque sit; cum autem pone montem cursum peragit, tum noctem efficiat. Lunæ vero eclipses tum fieri putat, cum mons solem inter et lunam interponitur: cumque mons ille a cacumine hemisphærium referat, hinc effici ut umbra quam in luna conspicimus, in semicirculum desinat. Hujus porro commenti ratio clarius in schemate ad primam tabulam posito deprehendas, ubi adjunctam e regione explicationem perlegas oportet. Hanc doctrinam Cosmas a sene quodam Patritio nomine se mutuatum testificatur: eaque ipsa, ut verisimile, Patrum ratio et intelligendi modus est, cum planam mundi superficiem esse contendunt. Sicque sententiam suam explanat Severianus Gabalorum, cujus locum affert Cosmas libro decimo. Ut vero digressionibus gaudet scriptor noster, multa præclara ultro citroque refert, quæ in sequentibus capitibus explananda venient: vereque dici potest esse CAPUT III. DE REBUS ÆGYPTIACIS, ETHIOPICIS ET INDICIS APUD COSMAN. 1. De Inscriptione Ptolemæi Evergetis. II. Quis I. Perinsigne monumentum antiquitatis studiosis offert Cosmas, dum inscriptionem nobis Ptolemæi tertii regis Egypti cognomine Evergetis, in extremis Ethiopia qua Egyptum respicit, partibus exscriptam a se, litteris consignavit. Illa vero omnes ejusdem Ptolemæi tam in Oriente, quani in Ethiopia et Arabiæ partibus, expeditiones, minutatim enarrat, ut pulchrior et ad historiam opportunior altera nusquam compareat. Postquam autem ea, quæ in Orientis, Asiæ, Hellesponti et Thraciæ, Mesopotamia item et Babyloniæ partibus gessit Ptolemæus, inscriptio retulit, ait Ptolemæum copias per canales misisse, ubi nos ad verbum sic vertimus, Per canales fluviorum manufactos copias misit: Bigotius vero Gallice, Et faisant des canaux, où il estoit nécessaire, pour rendre à ses troupes de passage plus aisé. Ubi napappasrıxŵç ille rom enuntiat, et quidem, opinor, non satis feliciter nam canales illos, quos cum copiis trajecit, ipsius opera confectos fuisse nec inscriptio, ut liquet, exprimit, nec ratio suadet. Quorsum enim rem ita arduam, et longioris operæ, perficiendam ad copiaruni transitum suscepisset, quando expeditum illi erat, eadem, qua prius trajecerat, via reverti? Jam pridem igitur effossos canales Ptolemæum trajecisse putamus. Reliquum est autem, ut excutiamus quos ille cum exercitu canales transmiserit, num canales Nili, sive eos queis se flumen in Mediterraneum mare exonerat, quorum aliquot manufacti erant; sive canalem Nilo ad Rubrum mare ductum? De Nili ostiis hæc intelligi ne somniari quidem potest. Neque etiam verisimile est hic agi de canali quem reges Ægypti a Nilo ad mare Rubrum deduxerunt non unus enim canalis, sed plures exprimuntur; ille vero a Rubro mari ductus, unicus erat. Ad hæc autem, quorsum ex Persica expeditione redux, statim copias per canales ad mare Rubrum transmittat, cum subsequentem in Ethiopiam, et nauticam in Arabiam expeditionem, nonnisi post multos annos susceperit? Quamobrem Inscriptio sequens non eodem in lapide, sed in marmorea sella sculpta erat; et boc pacto narrationem ordiebatur, Me & &vöpeuvoas, Postea strenue agens. His adjicias a multis tentatam canalis, qui Mediterraneum Rubro mari jungeret, operam, nulli unquam ex voto cessisse. Etenim Herodotus in Euterpe, c. 158, ait Necon Ægypti regem, id operis aggressum, cum huic insudantiuni multa hominum millia lues absumpsisset, rem intermisisse. Herodoto suffragantur Diodorus Siculus lib. 1, et Tzetzes Chiliade vu. Aristoteles autem Meteor. 1. 1, c. 14, narrat Sesostrim priorem id aggressum, et multis post sæculis Darium, cum frustra laborassent, rem infectam reliquisse, ne fluvialibus commista maris aquæ Nilum corrumperent: pariaque tradit Pliτὸ πάρεργον κρείττον τοῦ ἔργου. Δυνάμει; ἀπέστειλε διὰ τῶν ἀρυχθέντων ποταμών,
Ptolemæorum ille sit. III. Note quædam
in illam inscriptionem. IV. De Nili scaturigine. V. De rebus Indicis apud Cosmam.VI. De statu Christianismi in India sexto sæculo.
MONTEFALCONII PRÆFATIO
sæculorum destruendos, aliosque novos parandos esse. At reponit Cosmias et ex Scripture locis cominonstrat in hos cœlos indučtum Christum, inducendos esse sanctos: et
quia hac in re comprobanda totuto difficulfatis cardinem verti comprobat, ex sacra
Scripturæ libris omnibus et ex SS. PP. loca
congerit opportuniora, ut ostendat ab initio
Deum binas illas mansiones parasse. Porro
abs re foret in confutandis Cosmæ ratiociniis
tempus terere: nam ut quivis vel mediocriter
pėritus advertat, omnia vel a locis perperam
explicatis, vel ex male ab adversariis concessa cœlorum destructione, deducuntur.
IV. Postquam autem Cosma argumenta ad
sphæram confutandam attulimus, restat ut
ejus súmque, quo siderum, solis ac luna
motus, eclipsesque luna pariter explicat,
aperiamus. Mundum igitur ille planum arbitratur ac terræ superficiem quadram et oblongam; ita ut longitudo ejus ab oriente ad occidentem duplo major latitudine sit, que
latitudo a septentrione ad meridiem extendatur. Hunc vero parallelogrammum muris
claudi pugnat; murosque a parte orientali
et occidentali, ab imo ad fastigium rectos in
semicirculum desinere; a parte vero septentrionali et meridionali, erectos item muros
esse putat, donec ad semicirculum pertingant,
tum enim convolvi muros ait, ut oblongam
cameram in fornicis modum fastigialam
efficiant. Firmamentum porro, ceu lacunar
quoddam, ubi muri convolvi et in semicirculum deflecti incipiunt extendi arbitratur,
ac locum supremum beatorumque sedes, a
Joco inferiori disterminare. Solem vero,
Junam et stellas sub firmamento esse opinatur.
Utque noctium, dierum et eclipsium rationem explicet, ad extrema septentrionis montem altissimum esse comminiscitur: et circa
montem, solem, lunam et astra cursum peragere pugnat: ita ut cum sol adversam nobis
montis partem respicit, tum nobis appareat,
diesque sit; cum autem pone montem cursum
peragit, tum noctem efficiat. Lunæ vero
eclipses tum fieri putat, cum mons solem
inter et lunam interponitur: cumque mons
ille a cacumine hemisphærium referat, hinc
effici ut umbra quam in luna conspicimus, in
semicirculum desinat. Hujus porro commenti
ratio clarius in schemate ad primam tabulam
posito deprehendas, ubi adjunctam e regione
explicationem perlegas oportet. Hanc doctrinam Cosmas a sene quodam Patritio nomine
se mutuatum testificatur: eaque ipsa, ut
verisimile, Patrum ratio et intelligendi modus
est, cum planam mundi superficiem esse
contendunt. Sicque sententiam suam explanat Severianus Gabalorum, cujus locum affert
Cosmas libro decimo. Ut vero digressionibus
gaudet scriptor noster, multa præclara ultro
citroque refert, quæ in sequentibus capitibus
explananda venient: vereque dici potest esse
τὸ πάρεργον κρείττον τοῦ ἔργου.
CAPUT III.
DE REBUS ÆGYPTIACIS, ETHIOPICIS ET INDICIS
APUD COSMAN.
1. De Inscriptione Ptolemæi Evergetis. II. Quis
I. Perinsigne monumentum antiquitatis
studiosis offert Cosmas, dum inscriptionem
nobis Ptolemæi tertii regis Egypti cognomine Evergetis, in extremis Ethiopia qua
Egyptum respicit, partibus exscriptam a se,
litteris consignavit. Illa vero omnes ejusdem
Ptolemæi tam in Oriente, quani in Ethiopia
et Arabiæ partibus, expeditiones, minutatim
enarrat, ut pulchrior et ad historiam opportunior altera nusquam compareat. Postquam
autem ea, quæ in Orientis, Asiæ, Hellesponti
et Thraciæ, Mesopotamia item et Babyloniæ
partibus gessit Ptolemæus, inscriptio retulit,
ait Ptolemæum copias per canales misisse,
Δυνάμει; ἀπέστειλε διὰ τῶν ἀρυχθέντων ποταμών,
ubi nos ad verbum sic vertimus, Per canales
fluviorum manufactos copias misit: Bigotius
vero Gallice, Et faisant des canaux, où il
estoit nécessaire, pour rendre à ses troupes
de passage plus aisé. Ubi napappasrıxŵç ille
rom enuntiat, et quidem, opinor, non satis feliciter nam canales illos, quos cum
copiis trajecit, ipsius opera confectos fuisse
nec inscriptio, ut liquet, exprimit, nec ratio
suadet. Quorsum enim rem ita arduam, et
longioris operæ, perficiendam ad copiaruni
transitum suscepisset, quando expeditum
illi erat, eadem, qua prius trajecerat, via reverti? Jam pridem igitur effossos canales Ptolemæum trajecisse putamus. Reliquum est
autem, ut excutiamus quos ille cum exercitu
canales transmiserit, num canales Nili, sive
eos queis se flumen in Mediterraneum mare
exonerat, quorum aliquot manufacti erant;
sive canalem Nilo ad Rubrum mare ductum? De Nili ostiis hæc intelligi ne somniari quidem potest. Neque etiam verisimile est hic agi de canali quem reges Ægypti a Nilo ad mare Rubrum deduxerunt:
non unus enim canalis, sed plures exprimuntur; ille vero a Rubro mari ductus, unicus erat. Ad hæc autem, quorsum ex Persica expeditione redux, statim copias per canales ad mare Rubrum transmittat, cum
subsequentem in Ethiopiam, et nauticam in
Arabiam expeditionem, nonnisi post multos
annos susceperit? Quamobrem Inscriptio sequens non eodem in lapide, sed in marmorea sella sculpta erat; et boc pacto narrationem ordiebatur, Me & &vöpeuvoas, Postea
strenue agens. His adjicias a multis tentatam
canalis, qui Mediterraneum Rubro mari jungeret, operam, nulli unquam ex voto cessisse.
Etenim Herodotus in Euterpe, c. 158, ait
Necon Ægypti regem, id operis aggressum,
cum huic insudantiuni multa hominum millia lues absumpsisset, rem intermisisse. Herodoto suffragantur Diodorus Siculus lib. 1, et
Tzetzes Chiliade vu. Aristoteles autem Meteor. 1. 1, c. 14, narrat Sesostrim priorem
id aggressum, et multis post sæculis Darium,
cum frustra laborassent, rem infectam reliquisse, ne fluvialibus commista maris aquæ
Nilum corrumperent: pariaque tradit Pli-
col. 37–38page 15 of 21
PG 88:37Bius Hist. nat. lib. vi, c. 29. Strabo, lib. xvII, refert Sesostrim, quem Trojano bello antiquiorem narrat (verum refragantibus nuperis chronographis), canalem hujusmodi effodere frustra tentasse, parique exitu Darium: sed postea a Ptolemæis perfectum opus fuisse. At Diodorus unum Philadelphum rem absolvisse dicit: qui tamen canalem quamprimum obstruxit, taxiwg nákɩy avvéxs:ev. Nam, ut ait Plinius, Ultra deterruit inundationis melus, excelsiore tribus cubitis Rubro mari comperto, quam terra Egypti. Aliqui non eam afferunt causam, sed ne immisso mari corrumperetur aqua Nili, qua sola potum præbet. Nihilominus iter totum terendo frequentatur a mari Ægyptio: quod est triplex; unum a Pelusio, etc. En totam de tentato hujusmodi canali historiam. Unde inferas canalem nunquam in usu fuisse, nec per illum transmisisse copias Evergetem. Restat igitur sive canales fluviorum manu factos, esse Euphratis et Tigridis canales, quorum primigenius alveus a multis regibus mutatus et alio deductus fuerat, testo Plinio aliisque scriptoribus. Truncam et, fraeto lapidis angulo, aliquot verbis mutilam priorem inscriptionem esse tum Cosmas indicat, tum ipsum lapidis schema, quod in ære incidi curavimus, exhibet: quare vix conjectari possit, quo Ptolemæus Évergetes copias per canales transmiserit: at quoquo miserit, exploratum sane videtur hic non alios significari canales, quam Tigridis et Euphratis. Cæterum quæ de subactis a se Mesopotamia, Babylonia, Susiana, Perside, Media ac reliquis omnibus ad usque Bactrianam regionibus, magnifice in hac inscriptione narrat Evergetes, non sunt ad litteram accipieada. In hac enim, neque sane diuturna, irrup ione, ad summum potuit agros devastare, Seleuci Callinici tune regnantis vires aliquot secundis præliis frangere; neque tamen penitus debellasse, et memoratas regiones ditioni suæ subjecisse valuit, ut jactabundus indicat. II. Hunc porro Ptolemæum cognomine Evergetem, Lagide nepotem et Philadelphi filium esse ex inscriptione liquet: manifesteque labitur Cosmas (a), qui putat esse Philometorem, aut Evergetem secundum, sive Dionysum, qui ante postremam Cleopatram regnavit. Cui sententiæ ideo accessit quod falso putaret hos tantum post Philadelphum vicesimum septimum regni annum attigisse. Cui opinioni suffragari videtur Eusebius in Chronico, ubi Evergetem I vicesimo quarto regni anno defunctum assignat. Verum longe anteponenda eximiæ inscriptionis auctoritas, quæ anno 27 Ptolemæi Evergetis insculpta fertur: quæque hunc Ptolemæum, Philadelphi filium, Lagida nepotem esse testificatur, Itaque hic Ptolemæus vicesimo septimo regni anno inscriptionem posuit eodeinque ipso, ut putatur, e vivis excessit. III. Varias lectiones ex Vaticano codice notavimus, ac ex eodem Cosma scholia ad inscriptionem Ptolemaicam: quæ omnia a (a) P. 146. Bigotio prætermissa fuerant. Ubi multa quoque alia, in Bigotianis schedis secus posita, a nobis restituta animadvertas. In enumeratione porro Ethiopicarum gentium, quas debellasse Ptolemæum fert inscriptio, quamplurimas videas eodem hactenus nomine insignitas, ut in notis observavimus. Etsi vero Græci, pro consueto more, omnes diversæ linguæ variique ritus nationes barbaras vocarent, peculiaris tamen Ethiopica gens erat, quæ Barbara, regioque Barbaria dicebatur, non ea quæ a Gaditano freto ad Egyptum usque oram maritimam occupabat, quam hodie Barbariam dicimus; sed qua ultra fretum Arabici sinus in interiore Æthiopia sita erat, quæ etiam A‹Cavwropópos yñ. Thurifera terra nuncupabatur. Sub finem inscriptionis in hæc verba, quæ post enumeratas Ptolemæi cum pedestres, tum nauticas expeditiones habentur, Kathy el; thy 'Adoúlny id est, Adulem descendi sacrificatum Jovi, Marti et Neptuno pro navigantibus; sive, pro peracto felici nautica expeditionis successu, observes velim hic non pro nautica tantum, sed etiam pro pedestribus expeditionibus oblatas hostias fuisse; nam illud, ad Neptunun postremo loco memoratum respicit; Jovi autem et Marti pro aliis expeditionis sacrificatum est. Mouitum item lectorem velim, ad paginam 132, ubi Cosmas suam in mari Rubro usque ad fretum Arabicum navigationem enarrat (quæ a Bigotio prætermissa fuerat), et Zingium ultra fretum esse memorat, putasse nos Ziyov idipsum esse quod Zangui et Zanguebar hodiernum: idque sane verum. Quod autem adjecimus Zanguebar idem esse, atque mare Zangui, non perinde probatur viro quodam doctissimo et amicissimo: qui ex optimis rerum Africanarum monumentis et ex geographo Nubiensi, nomen Zanguebar, non ex Zangi et baħar, mare Zangi, sed ex Zangi et bar, continens Zangi, factum putat: nam geographus Nubiensis illam continentem, el barr absolute, nonnunquam appellat. Ejus nos sententiæ libenter assentimur. IV. De Nili vera scaturigine primus scriptorum Cosmas ipsis in locis peregrinatus, conspicue et uti se res habet verba fecit. Cujus originem investigare ita arduum antiquis visum est, ut in proverbium cederet, Nili caput quærere, de iis loquendo, qui rem humanas vires excedentein aggrederentur. Et ad usque nostram pene ætatem res in incerto mansit, donec RR. PP. Jesuitæ peragratis Evangelii causa Ethiopiæ partibus, et situs et nomina locorum, ubi Nili fontes exstarent, aperuerunt. In regione igitur Agau, ut Cosmas multis retro sæculis narraverat, et nuperi Jesuitæ testificantur, Nili caput habetur. Ea autem regio in regno Goiami Habyssinorum ditionis sita est. V. De India præclare agit Cosmas noster plerisque in locis, quorum aliquot prætermissa á CL V. Bigotio fuere: nou enim omniaταχέως πάλιν συνέκλειεν. ορυχθέντας ποταμούς, τῷ Διὶ καὶ τῷ ᾿Αρει, καὶ τῷ Ποσειδών: θυσιάσαι ὑπὲρ τῶν πλοϊζομένων ὑπὲρ τῶν πλοϊζομένων
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
Bius Hist. nat. lib. vi, c. 29. Strabo, lib. xvII,
refert Sesostrim, quem Trojano bello antiquiorem narrat (verum refragantibus nuperis
chronographis), canalem hujusmodi effodere
frustra tentasse, parique exitu Darium: sed
postea a Ptolemæis perfectum opus fuisse.
At Diodorus unum Philadelphum rem absolvisse dicit: qui tamen canalem quamprimum obstruxit, taxiwg nákɩy avvéxs:ev. Nam,
ταχέως πάλιν συνέκλειεν.
ut ait Plinius, Ultra deterruit inundationis
melus, excelsiore tribus cubitis Rubro mari
comperto, quam terra Egypti. Aliqui non
eam afferunt causam, sed ne immisso mari
corrumperetur aqua Nili, qua sola potum
præbet. Nihilominus iter totum terendo frequentatur a mari Ægyptio: quod est triplex;
unum a Pelusio, etc. En totam de tentato
hujusmodi canali historiam. Unde inferas canalem nunquam in usu fuisse, nec per illum
transmisisse copias Evergetem. Restat igitur
ορυχθέντας ποταμούς, sive canales fluviorum
manu factos, esse Euphratis et Tigridis canales, quorum primigenius alveus a multis
regibus mutatus et alio deductus fuerat, testo
Plinio aliisque scriptoribus. Truncam et, fraeto lapidis angulo, aliquot verbis mutilam
priorem inscriptionem esse tum Cosmas indicat, tum ipsum lapidis schema, quod in
ære incidi curavimus, exhibet: quare vix
conjectari possit, quo Ptolemæus Évergetes
copias per canales transmiserit: at quoquo
miserit, exploratum sane videtur hic non alios
significari canales, quam Tigridis et Euphratis. Cæterum quæ de subactis a se Mesopotamia, Babylonia, Susiana, Perside, Media
ac reliquis omnibus ad usque Bactrianam
regionibus, magnifice in hac inscriptione
narrat Evergetes, non sunt ad litteram accipieada. In hac enim, neque sane diuturna,
irrup ione, ad summum potuit agros devastare, Seleuci Callinici tune regnantis vires
aliquot secundis præliis frangere; neque tamen penitus debellasse, et memoratas regiones ditioni suæ subjecisse valuit, ut jactabundus indicat.
II. Hunc porro Ptolemæum cognomine
Evergetem, Lagide nepotem et Philadelphi
filium esse ex inscriptione liquet: manifesteque labitur Cosmas (a), qui putat esse Philometorem, aut Evergetem secundum, sive
Dionysum, qui ante postremam Cleopatram
regnavit. Cui sententiæ ideo accessit quod
falso putaret hos tantum post Philadelphum
vicesimum septimum regni annum attigisse.
Cui opinioni suffragari videtur Eusebius in
Chronico, ubi Evergetem I vicesimo quarto
regni anno defunctum assignat. Verum longe
anteponenda eximiæ inscriptionis auctoritas,
quæ anno 27 Ptolemæi Evergetis insculpta
fertur: quæque hunc Ptolemæum, Philadelphi filium, Lagida nepotem esse testificatur, Itaque hic Ptolemæus vicesimo septimo
regni anno inscriptionem posuit eodeinque
ipso, ut putatur, e vivis excessit.
III. Varias lectiones ex Vaticano codice
notavimus, ac ex eodem Cosma scholia ad
inscriptionem Ptolemaicam: quæ omnia a
(a) P. 146.
Bigotio prætermissa fuerant. Ubi multa
quoque alia, in Bigotianis schedis secus
posita, a nobis restituta animadvertas. In
enumeratione porro Ethiopicarum gentium,
quas debellasse Ptolemæum fert inscriptio,
quamplurimas videas eodem hactenus nomine insignitas, ut in notis observavimus.
Etsi vero Græci, pro consueto more, omnes
diversæ linguæ variique ritus nationes barbaras vocarent, peculiaris tamen Ethiopica
gens erat, quæ Barbara, regioque Barbaria
dicebatur, non ea quæ a Gaditano freto ad
Egyptum usque oram maritimam occupabat,
quam hodie Barbariam dicimus; sed qua
ultra fretum Arabici sinus in interiore Æthiopia sita erat, quæ etiam A‹Cavwropópos yñ. Thurifera terra nuncupabatur. Sub finem inscriptionis in hæc verba, quæ post enumeratas
Ptolemæi cum pedestres, tum nauticas expeditiones habentur, Kathy el; thy 'Adoúlny
τῷ Διὶ καὶ τῷ ᾿Αρει, καὶ τῷ Ποσειδών: θυσιάσαι
ὑπὲρ τῶν πλοϊζομένων id est, Adulem descendi
sacrificatum Jovi, Marti et Neptuno pro navigantibus; sive, pro peracto felici nautica
expeditionis successu, observes velim hic
non pro nautica tantum, sed etiam pro pedestribus expeditionibus oblatas hostias fuisse;
nam illud, ὑπὲρ τῶν πλοϊζομένων ad Neptunun
postremo loco memoratum respicit; Jovi autem et Marti pro aliis expeditionis sacrificatum est. Mouitum item lectorem velim, ad
paginam 132, ubi Cosmas suam in mari Rubro usque ad fretum Arabicum navigationem
enarrat (quæ a Bigotio prætermissa fuerat),
et Zingium ultra fretum esse memorat, putasse nos Ziyov idipsum esse quod Zangui
et Zanguebar hodiernum: idque sane verum.
Quod autem adjecimus Zanguebar idem esse,
atque mare Zangui, non perinde probatur
viro quodam doctissimo et amicissimo: qui
ex optimis rerum Africanarum monumentis
et ex geographo Nubiensi, nomen Zanguebar, non ex Zangi et baħar, mare Zangi,
sed ex Zangi et bar, continens Zangi, factum putat: nam geographus Nubiensis illam continentem, el barr absolute, nonnunquam appellat. Ejus nos sententiæ libenter assentimur.
IV. De Nili vera scaturigine primus scriptorum Cosmas ipsis in locis peregrinatus, conspicue et uti se res habet verba fecit. Cujus
originem investigare ita arduum antiquis visum est, ut in proverbium cederet, Nili caput
quærere, de iis loquendo, qui rem humanas
vires excedentein aggrederentur. Et ad usque
nostram pene ætatem res in incerto mansit,
donec RR. PP. Jesuitæ peragratis Evangelii
causa Ethiopiæ partibus, et situs et nomina
locorum, ubi Nili fontes exstarent, aperuerunt. In regione igitur Agau, ut Cosmas multis retro sæculis narraverat, et nuperi Jesuitæ
testificantur, Nili caput habetur. Ea autem regio in regno Goiami Habyssinorum ditionis
sita est.
V. De India præclare agit Cosmas noster
plerisque in locis, quorum aliquot prætermissa á CL V. Bigotio fuere: nou enim omnia
col. 39–40page 16 of 21
PG 88:39MONTEFALCONII exhibere potuit, qui aroonàcuária cursim hinc et inde exscripsit. Ait igitur Cosmas Sinam, unde sericum advehebatur, in extrema orientis ora ad orientalem Oceanum sitam esse tantumdemque circiter navigationis esse a capite Persici sinus ad insulam Sieledivam (Ceylan), quantum a Sielediva ad Sinam. Sicledivam insulam accurate describit, in duoque regna distributam esse ait: quorum aliud ab Hyacintho perinsigni, qui ibi quodam in delubro edito in loco servabatur, Hyacinthi regnum vocabatur; aliud vero reliquam insulæ partem obtinebat. Eamdem insulam Seledivam, sive Sieledivam, nam utroque modo legitur, esse quam Taprobanam non uno loco ait Cosmas noster, cui suffragantur plerique geographi veteres et recentiorum maxima pars: neque posse puto id in dubium vocari. Trecentorum milliarium insulæ circuitum esse dicit: hodierni geographi ducenta tantum millia ambitus insulæ ascribunt: ¸verum ut plerisque in locis observavimus, et a doctis viris antea notatum, breviora milliaria veteres numerabant, quam recentiores. Cætera ad eam insulam spectantia, tute lector erudite, in hoc opere nec sine voluptate percurras. Regiones inter Sieledivam et Sinam positas recenset Cosmas, videlicet Marallo cochleis abundans; Caber ubi alabandenum reperitur, et aliam regionem unde caryophyllum advehebatur. Caryophyllum autem, non id quod nomen sonat hic significat, scilicet, nucis folium. Nam misso Plinii loco, et Julii Scaligeri explicatione circa caryophylli significatum; quia hæc vetustiora tempora spectant; ævo Cosma, imo etiam Pauli Eginetæ, Cosma antiquioris, caryophyllum idipsum erat quod clavus ille odoriferus, quem nos dicimus, clou de girofle. Nam ex caryophyllo, Itali garofolo, indeque nos girofle, confecimus. Qua de re vide Gorrhæum, et Robertum Stephanum in Thesauro. In altera Indiæ ora, quam hodie Malabaricam dicimus, hæ urbes et emporia celebriora erant, Sindu, Orrhotha, Calliana; eadem, ut videtur, quam hodie Calicutum vocamus; Sibor, et Male, quinque emporia habens, Parti, Mangaruth, Salopatana, Nalopatana, et Pudapatana. Ex Male haud dubie, Malabar factum est. Nam Male barr, continens Male significat: atque insularum illa series Malabarica oræ e regione posita, Maldive, id est, insulæ Male, appellatur. In septentrionali vero Indiæ plaga populosissimum Hunnorum, ita scilicet Cosmas nuncupat, regnum erat, quorum rex, Gollas dictus, elephantos bis mille, equitatumque multum ad bellum educebat. Is cum Indorum urbem aquis circumfusam obsideret, diuturno elephantorum equorumque haustu arefacto solo, urbem cepit. Quæ res haud incredibilis fortasse videatur iis, qui apud Herodotum, haustu infinitæ prope multitudinis quam opprimendæ Græcia Xerxes eduxerat, exsiccatos fluvios legerint. Ab his porro Hunnis originem ducebant Hunni illi, qui multis sæculis Europam tum justis expeditionibus, tum excursionibus depopulati sunt, quorum sedes Bactris finitime. Erantque Hunni gens ScyPREFATIO thica, qui nonnunquam Massagetæ, aliquando Magiares, interdum Abares et aliis nominibus appellantur. Cætera quæ ad Indica et Æthiopica animalia, et ad earum regionum plantas et arbores pertinent, descripta habes in tabula IV,cum adjunctis explicationibus. Is enim Cosmæ mos fuit, ut memorabilium rerum, quas tractabat, formam depingeret. VI. Jam vero restat ut de statu Christianismi in India, qualem variis in locis describit rerum peritus et plerumque oculatus testis. Cosmas, verba faciamus. Omnes quotquot in Perside, India et Arabia Felici Christiani degebant, archiepiscopo Persidis subditi erant, a quo item ordinabantur earum regionum episcopi. In Perside vero prædicationem Evangelii a Thaddæo apostolo factam memorat Huic archiepiscopo sedes erat Babylone: et ipsius Cosma ævo, anno circiter 530, quidam Thomas Edessenus ejus amicus et Patritii senis discipulus ad archiepiscopales totius Persidis thronos evectus est. Babylon autem illa longe diversa erat a veteri illa Babylone, ad Euphraten posita; quæ a multis jam sæculis solo æquata ac deleta fuerat. Sed hæc Babylon eadem erat atque Seleucia ad Tigrim sita, et caput regni Persarum, quam Arabes Madayeno Cosra, Urbem Cosroes, vocant. Nicæni canones Arabici, qui pro supposititiis habendi, hujusce archiepiscopi sive Catholici mentionem habent. Vide Conc. Labbe t. II, p. 301. P. vero 328 legitur: Dominus Seleucia, qua est Almodaion (scribe, Almadaion), honorétur super omnes metropolitanos Romanorum siquidem habetur loco patriarchæ in Oriente. Sub hæc autem, dirutis in Saracenorum irruptione Cosroes urbibus, patriarcha sive Catholicus Seleuciensis in urbem Mausel haud procul a veteri Ninive structam receptum habuit. Archiepiscopus Persidis, in Callianam, quam hodiernum Calecutum esse arbitramur, episcopum ab se ordinatum mittere solebat. In Male supra memorato emporio, aderat Christianorum ecclesia; similiterque in Sielediva insula ecclesia Christianorum, cum presbytero et diacono in Perside ordinatis, ac reliquo ecclesiastico ministerio. Item apud Bactros, Hunnos, de quibus supra, reliquos Indos, Persarmenos, Medos, Elamitas, atque in tota Persidis regione ecclesiæ infinitæ erant, episcopi Christianique populi magno numero, martyres multi, monachi, hesychastee. Similiterque in insula quæ Dioscoridis vocabatur, nunc Zocotora vitiato nomine, in mari Indico sita, cujus incolæ, ait ille, a Ptolemæis eo missi coloni, Græce loquebantur; clerici erant ex Perside eodem missi, atque ecclesia Christianorum, qui ibidem magno numero versabantur. Hæc omnia a cl. Bigotio prætermissa refert Cosmas, eo lectori jucundiora, quod a nemine fortasse ita minutatim memorata sint. Persidis autem archiepiscopus Nestorianus erat, ut alii omnes episcopi et presbyteri eidem subditi. ČAPUT IV. MISCELLANEA RERUM MEMORABILIUM APUD COSMAM. I. Veterum loca. II. Romanorum numismata ubique terrarum. III. Hieroglyphica quid.πρὸς ἀντιδιαστολήν
MONTEFALCONII
exhibere potuit, qui aroonàcuária cursim hinc
et inde exscripsit. Ait igitur Cosmas Sinam,
unde sericum advehebatur, in extrema orientis ora ad orientalem Oceanum sitam esse:
tantumdemque circiter navigationis esse a capite Persici sinus ad insulam Sieledivam
(Ceylan), quantum a Sielediva ad Sinam. Sicledivam insulam accurate describit, in duoque
regna distributam esse ait: quorum aliud ab
Hyacintho perinsigni, qui ibi quodam in delubro edito in loco servabatur, Hyacinthi regnum vocabatur; aliud vero reliquam insulæ
partem obtinebat. Eamdem insulam Seledivam, sive Sieledivam, nam utroque modo legitur, esse quam Taprobanam non uno loco
ait Cosmas noster, cui suffragantur plerique
geographi veteres et recentiorum maxima
pars: neque posse puto id in dubium vocari.
Trecentorum milliarium insulæ circuitum
esse dicit: hodierni geographi ducenta tantum millia ambitus insulæ ascribunt: ¸verum ut plerisque in locis observavimus, et
a doctis viris antea notatum, breviora milliaria veteres numerabant, quam recentiores.
Cætera ad eam insulam spectantia, tute lector erudite, in hoc opere nec sine voluptate
percurras. Regiones inter Sieledivam et Sinam positas recenset Cosmas, videlicet Marallo cochleis abundans; Caber ubi alabandenum reperitur, et aliam regionem unde caryophyllum advehebatur. Caryophyllum autem, non id quod nomen sonat hic significat,
scilicet, nucis folium. Nam misso Plinii loco,
et Julii Scaligeri explicatione circa caryophylli
significatum; quia hæc vetustiora tempora
spectant; ævo Cosma, imo etiam Pauli Eginetæ, Cosma antiquioris, caryophyllum idipsum erat quod clavus ille odoriferus, quem
nos dicimus, clou de girofle. Nam ex caryophyllo, Itali garofolo, indeque nos girofle,
confecimus. Qua de re vide Gorrhæum, et
Robertum Stephanum in Thesauro.
In altera Indiæ ora, quam hodie Malabaricam dicimus, hæ urbes et emporia celebriora
erant, Sindu, Orrhotha, Calliana; eadem, ut
videtur, quam hodie Calicutum vocamus; Sibor, et Male, quinque emporia habens, Parti,
Mangaruth, Salopatana, Nalopatana, et Pudapatana. Ex Male haud dubie, Malabar factum est. Nam Male barr, continens Male significat: atque πρὸς ἀντιδιαστολήν insularum illa
series Malabarica oræ e regione posita, Maldive, id est, insulæ Male, appellatur. In septentrionali vero Indiæ plaga populosissimum
Hunnorum, ita scilicet Cosmas nuncupat, regnum erat, quorum rex, Gollas dictus, elephantos bis mille, equitatumque multum ad
bellum educebat. Is cum Indorum urbem
aquis circumfusam obsideret, diuturno elephantorum equorumque haustu arefacto solo,
urbem cepit. Quæ res haud incredibilis fortasse videatur iis, qui apud Herodotum,
haustu infinitæ prope multitudinis quam opprimendæ Græcia Xerxes eduxerat, exsiccatos fluvios legerint. Ab his porro Hunnis originem ducebant Hunni illi, qui multis sæculis
Europam tum justis expeditionibus, tum excursionibus depopulati sunt, quorum sedes
Bactris finitime. Erantque Hunni gens ScyPREFATIO
thica, qui nonnunquam Massagetæ, aliquando
Magiares, interdum Abares et aliis nominibus
appellantur. Cætera quæ ad Indica et Æthiopica animalia, et ad earum regionum plantas
et arbores pertinent, descripta habes in tabula
IV,cum adjunctis explicationibus. Is enim Cosmæ mos fuit, ut memorabilium rerum, quas
tractabat, formam depingeret.
VI. Jam vero restat ut de statu Christianismi
in India, qualem variis in locis describit rerum peritus et plerumque oculatus testis.
Cosmas, verba faciamus. Omnes quotquot in
Perside, India et Arabia Felici Christiani degebant, archiepiscopo Persidis subditi erant,
a quo item ordinabantur earum regionum
episcopi. In Perside vero prædicationem Evangelii a Thaddæo apostolo factam memorat
Huic archiepiscopo sedes erat Babylone: et
ipsius Cosma ævo, anno circiter 530, quidam
Thomas Edessenus ejus amicus et Patritii senis discipulus ad archiepiscopales totius Persidis thronos evectus est. Babylon autem illa
longe diversa erat a veteri illa Babylone, ad
Euphraten posita; quæ a multis jam sæculis
solo æquata ac deleta fuerat. Sed hæc Babylon eadem erat atque Seleucia ad Tigrim sita,
et caput regni Persarum, quam Arabes Madayeno Cosra, Urbem Cosroes, vocant. Nicæni
canones Arabici, qui pro supposititiis habendi, hujusce archiepiscopi sive Catholici mentionem habent. Vide Conc. Labbe t. II, p. 301.
P. vero 328 legitur: Dominus Seleucia, qua
est Almodaion (scribe, Almadaion), honorétur
super omnes metropolitanos Romanorum:
siquidem habetur loco patriarchæ in Oriente.
Sub hæc autem, dirutis in Saracenorum irruptione Cosroes urbibus, patriarcha sive Catholicus Seleuciensis in urbem Mausel haud
procul a veteri Ninive structam receptum habuit. Archiepiscopus Persidis, in Callianam,
quam hodiernum Calecutum esse arbitramur, episcopum ab se ordinatum mittere solebat. In Male supra memorato emporio, aderat Christianorum ecclesia; similiterque in
Sielediva insula ecclesia Christianorum, cum
presbytero et diacono in Perside ordinatis,
ac reliquo ecclesiastico ministerio. Item apud
Bactros, Hunnos, de quibus supra, reliquos
Indos, Persarmenos, Medos, Elamitas, atque
in tota Persidis regione ecclesiæ infinitæ
erant, episcopi Christianique populi magno
numero, martyres multi, monachi, hesychastee. Similiterque in insula quæ Dioscoridis
vocabatur, nunc Zocotora vitiato nomine, in
mari Indico sita, cujus incolæ, ait ille, a
Ptolemæis eo missi coloni, Græce loquebantur; clerici erant ex Perside eodem missi,
atque ecclesia Christianorum, qui ibidem
magno numero versabantur. Hæc omnia a
cl. Bigotio prætermissa refert Cosmas, eo
lectori jucundiora, quod a nemine fortasse
ita minutatim memorata sint. Persidis autem
archiepiscopus Nestorianus erat, ut alii omnes
episcopi et presbyteri eidem subditi.
ČAPUT IV.
MISCELLANEA RERUM MEMORABILIUM APUD
COSMAM.
I. Veterum loca. II. Romanorum numismata
ubique terrarum. III. Hieroglyphica quid.
Chapter IVCaput IV
col. 41–42page 17 of 21
IV. Littera quando inventa. V. Mithræ cultus apud Persas. I. Veterum scriptorum loca subinde affert Cosmas in his Ephori Aristoteli sequalis qui triginta historiæ libros conscripserat: ex quarto autem historiarum libro excerptum affert scriptor noster (a); ubi videas que fue rit antiquorum opinio de situ orbis, deque nationibus extrema terræ incolentibus. Puta bant igitur illi ultimam orientis oram Indos occupare; occidentis Celtas, septentrionis Scythas, meridiei Ethiopas. Verum orien tale et occidentale latus longe strictius se ptentrionali et australi, ita ut hæc postrema latera duplo majus spatium obtinerent. Quæ incidunt in Cosma opinionem de figura terræ, uti superius explicavimus. Alia autem quæ de veteribus Pythea Massiliensi, Xenophane et cæteris usurpat, tute, lector erudite, pas sim observes. II. Ait Cosmas Romanorum numismata et monetas ubique locorum ad commercium usurpari. Cum ipsorum numismate, sic ille (b), omnes gentes commercium exercent: et in quovis loco ab extremis terræ usque ad oppo sitos fines, illud admittitur: mirantibus talem monetam cunctis hominibus atque regnis quia in aliis quibuscunque regnís similis non comparet. III. Notat ille hieroglyphica Ægyptiaca, non litteras, sed rerum symbola esse: quæ quidem, ut puto, verior est opinio. Nam ut in obeliscis, qui adhuc Romæ supersunt, deprehendas, hieroglyphicæ illæ litteræ, quæ magno numero in quadrum digestæ viden tur, eædem prorsus cum quadam concinni tate et elegantia inferius repetuntur bis, ter, quaterve quod nequaquam præstitisset si quis sermonem vel narrationem quamdam una serie instituisset. Quamobrem quæ apud Ammianum Marcellinum fertur hieroglypho rum obelisci Romani explicatio, a quodam Hermapione concinnata, pro commentitia a viris doctis habetur: neque magis Athanasio Kirkero creditur, qui repudiata Hermapionis interpretatione, longissime diversam ipse nulla fultus auctoritate adornavit. Litterarum igitur usum, a legislatore Moyse, qui in monte Sina a Deo litteris institutus fuerat, primum in orbem invectum esse, post multos alios arbitratur Cosmas. IV Verum non animadvertit ille Scriptu ram sacram opinioni suæ manifeste refragari siquidem antequam Lex in monte Sina dare tur, post partam de Amalecitis victoriam, jubetur Moyses id litteris consignare (Exod. XVII, 14): Dixit autem Dominus ad Moy sen: Scribe hoc ob monumentum in libro, et trade auribus Josue: delebo enim memoriam Amalec sub calo. Unde pateat jam tunc tem poris litterarum usum in orbem invectum fuisse. Memoratu porro digna sunt quæ sub hæc enarrantur. Cum autem, sic ille (He bræi), scriptam a Deo legem accepissent, ibi primum litteras edidicerunt: ac solitudine ceu quieto quodam litterario ludo usus Deus, ipsos totis quadraginta annis exarandis litte (a) P. 148. b) P. 148. ris excrceri sivit. Quamobrem in deserto Sinai montis, inque omnibus Hebræorum mansio nibus videre est lapides omnes ex montibus delapsos, litteris Hebraicis inscriptos, ut ego qui istac iter habui testificor. Quas inscriptio nes Judæi quidam, qui ipsas legerunt, nar rabant nobis ita habere: Profectio talis, ex tribu tali, anno tali, mense tali; ut plerum que multi nostro ævo in diversoriis scribere solent. Illi vero, utpote qui nuper litteras edidicissent, frequentius scribebant, et litte rus multiplicabant, ita ut isthæc omnia loca litteris Hebraicis insculptis plena sint: quæ, ut quidem æstimo, incredulorum causa hac tenus servantur. Cuivis porro licet adire loca et isthæc inspicere, vel alios sciscitari, ul ediscat nos vera narrare. Cum ergo pri mum Hebræi a Deo per illas scripto traditas tabulas litteris instituti et eruditi fuissent per moras illas quadraginta annorum in de serto, vicinis suis Phænicibus ipsas tradide runt, quo tempore primum Tyriis regnabat Cadmus: ex quo Græci litteras acceperunt, que inde ad omnes gentes emanarunt. Quæ fert Cosmas, a nemine puto in dubium vc de visis ab se inscriptionibus hujusmodi re canda nam fide dignus ac sincerus scriptor est, si quis alius. An vero inscriptiones illæ veterum Hebræorum in deserto aber rantium fuerint, id sagaci lectori æsti mandum mittimus: nos sane Cosmam He bræorum mendacio deceptum probabilius existimamus. V. Ex aliorum narratu ait, apud Persas ad suum usque tempus celebritatem Mithra, sive solis, quotannis peragi, in memoriam signi sub Ezechia rege editi: cum in extre mis agens impetrata valetudinis indicium accepit, solis videlicet retrogressionem. So lem autem Mithram apud Persas dictum, ab iisdem pro numine et deo cultum fuisse ple rique tradunt: ac, etsi quidam nuperus scri ptor id in dubium vocare videatur, non puto posse rem tot testatam auctoribus in contro versiam adduci. DE REBUS SCRIPTURAM SACRAM ET ECCLESIAM J. Singulare quiddam de LXX Interpretum historia. II. De loco transitus Israelita rum per mare Rubrum. III. De vestimen tis Hebræorum in deserto. IV. De para diso terrestri. V. De Epist. ad Hebræos. VI. Num animæ circumscriptæ sint. VII. De die Natali Domini. VIII. Ritus bapti smi. IX. Oratio pro defunctis. X. De Epi stolis catholicis. I. Mirum quod narrat Cosmas (c) de Se ptuaginta Interpretum historia. Deinde, sic ille, Ptolemæus, cognomine Philadelphus, cum de Judaicis libris curiose a Tryphone Pha lerco sciscitatus, rei veritatem edidicisset, illos studiose perquisivit: missis ad Eleaza (c) P. 544.
Chapter VCaput V
col. 43–44page 18 of 21
Caput IV
PG 88:43MONTEFALCONII PRÆFATIO rum sacerdotem et ad templum donis quamplurimis, etc. Ubi vides loco Demetrii, Tryphonem, nulla vocis affinitate jacere. Licet autem vix in mentem subeat qua ratione pofuerit Demetrius in Tryphonem mutari, quia tainen Aristeas, Philo, Josephus, et alii bene multi Demetrium constanter exprimunt, credere malim esse Cosma nostri pa II. De loco ubi Israelitæ mare Rubrum sicco pede trajecerunt, hæc habet Cosmas Est autem locus ille in Clysmate, ut vocant, in dextera abeuntium ad montem. Ubi etiam vestigia rolarum curruum visuntur, et usque ad mare longo tractu apparent, ad hoc usque tempus servata ad signum infidelibus non vero fidelibus. De vestigiis curruum ævo Cosmæ manentibus, agit item Paulus Orosius; de Joco vero transitus paria tradit Philostorgius in excerptis Photii 1. m, c. 6: 'H v vry id est, Rubrum quidem mare in maximam extensum longitudinem, in duos sinus dividitur: quorum alius versus Ægyptum tendit, a Clysmate, quo loco desinit, cognominatus qua olim Israelite fugientes Egyptios, sicco pede transgressi sunt. Altera vero pars ad Palestinam vergit, ad urbem, que a priscis temporibus Aila vocatur. Clysina autem ab Athanasio in Arabia esse dicitur, juxta Arabium scilicet montem, quo olim Philo episcopus Egyptius pro tide catholica in exsilium a Constantio actus est. Licet enim Clysma ad oram maris versus Egyptum jaceret, a multis tamen in Arabia, et habitatores ejus Arabes, censebantur. Nam Egyptii vocabantur ii tantum, qui Nili utrumque latus, ad certum tamen hinc et inde spatium, occupabant. Quod ait Philostorgius Rubrum mare a septentrionali parte duos in sinus desinere, id asserunt hodierni geographi, et ex frequenti Europæorum aditu comprobatur. Urbs autem Aila, ad alterius sinus oram posita, a Cosma Ægyptio secundum Vaticanum codicem 'Ex dicitur; secundum Laurentianum autem Anha vocatur. De Clysmate et Ela hæc habet Jacobus Golius in notis ad Alferganum, p. 144: Colzuma, oppidulum in littore Egypti, commune olim hujus et Syriæ præsidium. Quod haud aliud videtur esse, quam Clysma Ptolemæi, uti situs utriusque, et vocis et significationis conrenientia arguit. Hinc mare Rubrum, Bahar el Colzum, dictum; peculiariter quidem infima sui parte; sed quoque universum... In geminum illic terminatur sinum; occidentalem Colzuma insignem; orientalem Elana. Altera autem maris ora, ad quam sicco pede appule. runt Israelitæ, Cosmæ ævo Phoenicon dicchatur (a); videlicet a palmis, quibus consitus locus erat. Elim item locus in deserto, (a) P. 195. Raithu vocabatur, ubi suo tempore duodecim illos fontes a Scriptura memoratos adessa testificatur Cosmas: Raphidin vero alterana Hebræorum mansionem, Pharau ævo suo dici enarrat idem. III. In hune Deuteronomii locum xxix, 5 Deduxit vos quadraginta annis in deserto vestimenta vestra non vetustate consumpta sunt, et calceamenta vestra non detrita sunt a pedibus restris, hanc, neque sane abs re, interpretationem affert Cosmas: Neque enim, ut quidam portentorum fabulatores, maxime qui ex circumcisione sunt, arbitrantur, restimenta et calcramenta corum non detrita sunt, etiamsi Moyses ita loqui videatur; sed ait, nihil ipsis in solitudine defuisse, quia mercatores frequenter ipsis necessaria subministrabant. Alias enim dicant, quæso, qui potuissent infantes in deserto nali, paternis vestimentis et calceamentis uti, in tanto statura discrimine? Qui panes propositionis quotidie recentes confccre jussi fuissent, nisi ipsis mcrcatores frumentum advexissent? etc., quæ sane a verisimili non abhorrere nemo non fatecatur: et hæc item fuisse videtur Aben-Ezræ sententia. Attamen concors pene omnium opinio est, non sine miraculo Hebra orum vestimenta in deserto illæsa, et non detrita, per annos quadraginta mansisse. Atque huic standum opinioni putamus. IV. Quoad paradisi voluptatis situm, veterum narrationi Cosmas paria tradit. Nam cum, ut supra diximus, terram putet ille quadram et oblongam esse, Oceano undique circumfusam; ultra Oceanum alteram terram comminiscitur, quæ totum Oceanum undequaque ambiat, quæque ab extremis sui partibus coelo jungatur. In hac vero extrema terra paradisum voluptatis situm fuisse putot. Quatuor autem fluvios ex paradiso subterraneis meatibus Oceani spatia decurrentes, ad nostrain terram permeare, et ubi fluviorum scaturigines habentur ex terræ penetralibus emergere, Gehon videlicet, quem esse Nilum æstimat, in Ethiopia; Tigrim et Euphraten, in Persarmenia; Phison, quem esse Gangem arbitratur, in India. Huic pene similia tradunt Philostorgius 1. III, c. 10, et Theodoretus in Genesin, qui perinde quatuor paradisi fluvios ingenti spatio sub terra meantes, ad loca denique scaturiginum de portari narrant, et foras erumpere. V. Ait (b) Hebræis Paulum Hebraice scripsisse: Epistolam autem ejus in Græcam linguam translatam fuisse vel a Luca vel a Clemente similiterque Evangelium secundum Matthæum. VI. Animas hominum circumscriptas esse pugnacissime defendit. Verum si argumenta perpendas quibus eam sententiam asserere nititur, id unuin Cosmas vult comprobare, animas scilicet hominum vere in loco esse; ita ut, v. g., anima cujuspiam hominis in hoc conclavi vere exsistat, nec extra reperiatur: neque ita vult animam in loco degere, ut pars parti respondeat; quod ta (b) P. 255.ἁμάρτημα. τοι Ερυθρὰ ἐπὶ πλεῖστον μηχυνομένη εἰς δύο τινὰς ἀπομερίζεται κόλπους· καὶ τὸ μὲν αὐτῆς ἐπ' Αιγύ πτοῦ χωρεί Κλύσμα, καθ᾽ ὁ τελευτᾷ τὸ ἐπώνυμον φέρον· δι' οὗ πάλαι καὶ τὸ Ἰσραηλιτικόν φεύγοντες τους Αἰγυπτίους, ἀβρόχῳ τὸ Δεῖθρον διέπει ραιώθησαν πεδί. Τὸ δὲ ἕτερον μέρος ἐπὶ Παλαιστίνην ἔρχεται κατὰ πόλιν ᾿Αειλὰ ἐκ παλαιοῦ καλουμέ
MONTEFALCONII PRÆFATIO
rum sacerdotem et ad templum donis quamplurimis, etc. Ubi vides loco Demetrii, Tryphonem, nulla vocis affinitate jacere. Licet
autem vix in mentem subeat qua ratione pofuerit Demetrius in Tryphonem mutari, quia
tainen Aristeas, Philo, Josephus, et alii bene
multi Demetrium constanter exprimunt, credere malim esse Cosma nostri pa
ἁμάρτημα.
II. De loco ubi Israelitæ mare Rubrum
sicco pede trajecerunt, hæc habet Cosmas:
Est autem locus ille in Clysmate, ut vocant,
in dextera abeuntium ad montem. Ubi etiam
vestigia rolarum curruum visuntur, et usque
ad mare longo tractu apparent, ad hoc usque
tempus servata ad signum infidelibus non vero
fidelibus. De vestigiis curruum ævo Cosmæ
manentibus, agit item Paulus Orosius; de
Joco vero transitus paria tradit Philostorgius in excerptis Photii 1. m, c. 6: 'H v
τοι Ερυθρὰ ἐπὶ πλεῖστον μηχυνομένη εἰς δύο τινὰς
ἀπομερίζεται κόλπους· καὶ τὸ μὲν αὐτῆς ἐπ' Αιγύπτοῦ χωρεί Κλύσμα, καθ᾽ ὁ τελευτᾷ τὸ ἐπώνυμον
φέρον· δι' οὗ πάλαι καὶ τὸ Ἰσραηλιτικόν φεύγον
τες τους Αἰγυπτίους, ἀβρόχῳ τὸ Δεῖθρον διέπει
ραιώθησαν πεδί. Τὸ δὲ ἕτερον μέρος ἐπὶ Παλαιστί
νην ἔρχεται κατὰ πόλιν ᾿Αειλὰ ἐκ παλαιοῦ καλουμέ
vry id est, Rubrum quidem mare in maximam extensum longitudinem, in duos sinus
dividitur: quorum alius versus Ægyptum
tendit, a Clysmate, quo loco desinit, cognominatus qua olim Israelite fugientes Egyptios, sicco pede transgressi sunt. Altera
vero pars ad Palestinam vergit, ad urbem,
que a priscis temporibus Aila vocatur. Clysina autem ab Athanasio in Arabia esse dicitur, juxta Arabium scilicet montem,
quo olim Philo episcopus Egyptius pro
tide catholica in exsilium a Constantio actus est. Licet enim Clysma ad oram maris versus Egyptum jaceret, a multis tamen in Arabia, et habitatores ejus Arabes, censebantur. Nam Egyptii vocabantur ii tantum, qui Nili utrumque latus, ad
certum tamen hinc et inde spatium, occupabant. Quod ait Philostorgius Rubrum
mare a septentrionali parte duos in sinus
desinere, id asserunt hodierni geographi, et
ex frequenti Europæorum aditu comprobatur. Urbs autem Aila, ad alterius sinus oram
posita, a Cosma Ægyptio secundum Vaticanum codicem 'Ex dicitur; secundum Laurentianum autem Anha vocatur. De Clysmate
et Ela hæc habet Jacobus Golius in notis ad
Alferganum, p. 144: Colzuma, oppidulum
in littore Egypti, commune olim hujus et
Syriæ præsidium. Quod haud aliud videtur
esse, quam Clysma Ptolemæi, uti situs
utriusque, et vocis et significationis conrenientia arguit. Hinc mare Rubrum, Bahar
el Colzum, dictum; peculiariter quidem infima sui parte; sed quoque universum... In
geminum illic terminatur sinum; occidentalem
Colzuma insignem; orientalem Elana. Altera
autem maris ora, ad quam sicco pede appule.
runt Israelitæ, Cosmæ ævo Phoenicon dicchatur (a); videlicet a palmis, quibus consitus locus erat. Elim item locus in deserto,
(a) P. 195.
Raithu vocabatur, ubi suo tempore duodecim
illos fontes a Scriptura memoratos adessa
testificatur Cosmas: Raphidin vero alterana
Hebræorum mansionem, Pharau ævo suo
dici enarrat idem.
III. In hune Deuteronomii locum xxix, 5:
Deduxit vos quadraginta annis in deserto:
vestimenta vestra non vetustate consumpta
sunt, et calceamenta vestra non detrita sunt
a pedibus restris, hanc, neque sane abs re,
interpretationem affert Cosmas: Neque enim,
ut quidam portentorum fabulatores, maxime
qui ex circumcisione sunt, arbitrantur, restimenta et calcramenta corum non detrita
sunt, etiamsi Moyses ita loqui videatur; sed
ait, nihil ipsis in solitudine defuisse, quia
mercatores frequenter ipsis necessaria subministrabant. Alias enim dicant, quæso,
qui potuissent infantes in deserto nali, paternis vestimentis et calceamentis uti, in
tanto statura discrimine? Qui panes propositionis quotidie recentes confccre jussi
fuissent, nisi ipsis mcrcatores frumentum
advexissent? etc., quæ sane a verisimili non
abhorrere nemo non fatecatur: et hæc item
fuisse videtur Aben-Ezræ sententia. Attamen
concors pene omnium opinio est, non sine
miraculo Hebra orum vestimenta in deserto
illæsa, et non detrita, per annos quadraginta mansisse. Atque huic standum opinioni
putamus.
IV. Quoad paradisi voluptatis situm, veterum narrationi Cosmas paria tradit. Nam
cum, ut supra diximus, terram putet ille
quadram et oblongam esse,
Oceano undique
circumfusam; ultra Oceanum alteram terram
comminiscitur, quæ totum Oceanum undequaque ambiat, quæque ab extremis sui
partibus coelo jungatur. In hac vero extrema
terra paradisum voluptatis situm fuisse putot.
Quatuor autem fluvios ex paradiso subterraneis meatibus Oceani spatia decurrentes, ad
nostrain terram permeare, et ubi fluviorum
scaturigines habentur ex terræ penetralibus
emergere, Gehon videlicet, quem esse Nilum æstimat, in Ethiopia; Tigrim et Euphraten, in Persarmenia; Phison, quem
esse Gangem arbitratur, in India. Huic pene
similia tradunt Philostorgius 1. III, c. 10,
et Theodoretus in Genesin, qui perinde quatuor paradisi fluvios ingenti spatio sub terra
meantes, ad loca denique scaturiginum de
portari narrant, et foras erumpere.
V. Ait (b) Hebræis Paulum Hebraice
scripsisse: Epistolam autem ejus in Græcam
linguam translatam fuisse vel a Luca vel a
Clemente similiterque Evangelium secundum Matthæum.
VI. Animas hominum circumscriptas esse
pugnacissime defendit. Verum si argumenta
perpendas quibus eam sententiam asserere
nititur, id unuin Cosmas vult comprobare,
animas scilicet hominum vere in loco esse;
ita ut, v. g., anima cujuspiam hominis in
hoc conclavi vere exsistat, nec extra reperiatur: neque ita vult animam in loco degere, ut pars parti respondeat; quod ta-
(b) P. 255.
col. 45–46page 19 of 21
PG 88:45men necesse foret ut anima vere circumscribi diceretur. Atque ita planum videtur Atque inter Cosmam et adversarios, in quos ille tamen acriter invehitur, de solo nomine quæstionem esse. VII. Observatu porro digna sunt quæ de Natalis Domini die habet Cosmas; nam de ritu Egyptiorum et Hierosolymitanorum talia fatur: Cum Zacharias decima septimi mensis ingressus esset in templum, secundum legis traditionem, ac nuntium accepisset de Joanne sibi ex Elizabet nascituro, sexto il lins mense Virgo quoque nuntium accepit; ila ut tunc primi mensis initium esset. Nam cum decimă septimi mensis Zacharias nuntium acceperit, et eodem mense Elizabet conceperit, pulam sane est sex anni menses tunc præteriisse, ac sex reliquos fuisse, exceptis decem illis diebus; vel fortasse duobus aliis, aut tribus, aut septem, donec Zacharias abiret domum, ita ut dies superessent 168, ant 167, aut 163. Initium itaque conceptionis Domini, id est, initium primi mensis, sextus mensis Elisabeta erat secundum Erangetiorum traditionem: nam hunc ordinem Deus semper servavit et serval. Hinc vero liquet, quod omnes ortum Christi nono decurso mense a primi mensis initio celebre mus, id est, Choiac 28; Hierosolymitani vero quasi ex B. Luca auctoritate, qui ait Christum baptizatum fuisse incipientem quasi annorum triginta, in die Epiphaniæ Natalem celebrant. Et vere quidem tam Lucas, quam Hierosolymitani supputant: at accurata ratio non sic habet: sed tamen in ipso ortus die baptisma contigit, ut aiunt Lucas et Hierosolymitani. Verum Ecclesia ab antiquis temporibus, ne duas illas solemnitales eo ipso die celebrans, alterutrius oblisionem induceret, præcepit, ut, secundum numerum apostolorum, duodecim dies intercederent, atque tunc Epiphanie solemnitas celebraretur: quemadmodum ctiam quadraginta dierum jejunium Domini, quod ante pugnam cum diabolo initam persolvit, resurrectione Domini claudi jussit; ut et noS secundum exemplar pro facultate pugnantes, et Christum imitantes, excipiamus passionem et resurrectionem Domini, etiamsi non tisdem diebus contigerit. Simili itaque modo Epiphanie Domini nostri Jesu jussit post duodecim a Natali ejus dies celebrari. Soli Gulem Hierosolymitani ex conjectura probabili, nec tamen ex accurata ratione, in Epiphaniis Natale agunt; in die autem Natali memoriam celebrant Davidis et Jacobi apostoli: non quod ambo eadem ipes die mortui sint, sed, ut arbitror ne ipsi extra festum cognatorum Christi neglecti maneant, corum memoriam omnes colunt. Quod habet Cosmas, Zachariam Joannis patrem, decima septimi mensis in templum ingressum esse, in epistolis Cyrilli Jerosolymilani ad Julium papam, et in unбalais Julii, ad eumdem prorsus modum enarratur: unde fortasse Cosmas hanc opinionem mutuatus est. Illæ vero mutum Cyrilli et Julii epistolæ in epist. Joannis archiepiscopi Nicaui ad ac Zachariam Catholicum Armeniæ afferuntur. Ubi videas Natalem Domini diem, ad vicesimam quintam Decembris a Julio papa celebrandam edici. Cujus calculi rationeni ex libro quodam Josephi Historiæ scriptoris, Romæ, ut dicitur ibidem, deprehensi, peti et usurpari animadvertas. Hæc porro Josephi verba in testimonium afferuntur, speú, id est, mense septimo, in festo Scenopegiæ, die propitiationis, visus est angelus Dei. Et mulus factus sacerdos, etc. Sub hæc autem Joannes Nicænus Julium inducit Hebræorum menses cum Romanis conferentem. Quia vero edita computatione, Annuntiationem et Incarnationem, utpote sexto prægnantis Elisabeta mense factam, in Hebræorum mensem Nisan cadere comperit; hinc colligit natum Christum esse 28 mensis Choiac, sive 25 Decembris. Vide Combefis. Hist. Monothelitarum, p. 298. Veteres tamen Ægyptii, et Orientales omnes, ut concors universorum sententia est, pari ritu Epiphaniæ Natalisque Domini festuni 6 Januarii celebrabant versus quarti sæculi medium invecta iisdem in regionibus consuetudo fuit, ut vicesima quinta Decembris Natalem diem agerent, unde Athanasius ad 25 Decembris ortuni Christi consignat supra, p. 26. Verum priscain illam consuetudinem ad ætatem usque suam in Ecclesia Jerosolymitana obtinere testis est Cosmas aliis ritum posterius inductum servantibus. Idipsum vero confirmat, Joannes Nicanus, dum ait, asseverare Jerosolymitanos, Jacobum fratrem Domini primum Jerosolymorum episcopum, ad Natalem Christi diena celebrandam, Januarii sextam diem assignavisse. Cosmas vero priscum Egyptiorum ritum, quo non 25 Decembris, sed Januarii 6 Natalem celebrabant, vel prorsus ignoravit, vel consulto tacuit. Tametsì, ut supra dictum est, Orientales ad usque medium sæculi iv ritum celebrandi 25 Decembris ne noverant quidem, ut videre est in sermone Gregorii Nysseni de die Natali, Nunc per totum orbem habitatum, inquit, diem festum celebrantium concors sonus auditur; nunc scilicet, non antea. In oratione autem de Natali Domini tom. V Operum Chrysostomi, quam putant nonnulli ab eo adhuc presbytero Antiochiæ pronuntiatam, dicitur, à paucis annis Natalis a Domini festum in Orientalium notitiam venisse, atque ab Occidentalibus in Orientem advectum fuisse. Apud Occidentales vero nonnisi post Epiphaniæ solemnitatem, Natalis festum institutum fuerat: indeque erat, quod in Occidente et in urbe Roma Natali potior Epiphania haberetur, ut legitur in veteri Ordine Romano, Nec hoc prætereundum est, quod secunda Nativitas Christi (quo intelli gitur Epiphania), tot illustrata mysteriis, honoratior sit, quam prima, videlicet Natalis quod item ad verbum legitur in libro De divinis Officiis, cap. de Baptismo Domini, qui Alcuino quidem ascribitur, sed nonnisi post decimum sæculum editus putatur. Nec prætereundum est Cosma, dum ait, Ex traditione divinæ legis, Moysis legem indiὍτι ἐν μηνὶ τῷ ζ', ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς Σκηνοπηγίας, εἰς τὴν ἡμέραν του ἐλασμοῦ, ὤφθη ὁ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ. Καὶ κωφωθεὶς ὁ
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
men necesse foret ut anima vere circumscribi diceretur. Atque ita planum videtur
Atque
inter Cosmam et adversarios, in quos ille
tamen acriter invehitur, de solo nomine
quæstionem esse.
VII. Observatu porro digna sunt quæ de
Natalis Domini die habet Cosmas; nam de
ritu Egyptiorum et Hierosolymitanorum talia fatur: Cum Zacharias decima septimi
mensis ingressus esset in templum, secundum
legis traditionem, ac nuntium accepisset de
Joanne sibi ex Elizabet nascituro, sexto il
lins mense Virgo quoque nuntium accepit;
ila ut tunc primi mensis initium esset. Nam
cum decimă septimi mensis Zacharias nuntium acceperit, et eodem mense Elizabet conceperit, pulam sane est sex anni menses tunc
præteriisse, ac sex reliquos fuisse, exceptis
decem illis diebus; vel fortasse duobus aliis,
aut tribus, aut septem, donec Zacharias abiret domum, ita ut dies superessent 168, ant
167, aut 163. Initium itaque conceptionis
Domini, id est, initium primi mensis, sextus
mensis Elisabeta erat secundum Erangetiorum traditionem: nam hunc ordinem
Deus semper servavit et serval. Hinc vero
liquet, quod omnes ortum Christi nono decurso mense a primi mensis initio celebre
mus, id est, Choiac 28; Hierosolymitani
vero quasi ex B. Luca auctoritate, qui ait
Christum baptizatum fuisse incipientem quasi
annorum triginta, in die Epiphaniæ Natalem celebrant. Et vere quidem tam Lucas,
quam Hierosolymitani supputant: at accurata ratio non sic habet: sed tamen in ipso
ortus die baptisma contigit, ut aiunt Lucas
et Hierosolymitani. Verum Ecclesia ab antiquis temporibus, ne duas illas solemnitales eo ipso die celebrans, alterutrius oblisionem induceret, præcepit, ut, secundum
numerum apostolorum, duodecim dies intercederent, atque tunc Epiphanie solemnitas
celebraretur: quemadmodum ctiam quadraginta dierum jejunium Domini, quod ante
pugnam cum diabolo initam persolvit, resurrectione Domini claudi jussit; ut et noS
secundum exemplar pro facultate pugnantes,
et Christum imitantes, excipiamus passionem et resurrectionem Domini, etiamsi non
tisdem diebus contigerit. Simili itaque modo
Epiphanie Domini nostri Jesu jussit post
duodecim a Natali ejus dies celebrari. Soli
Gulem Hierosolymitani ex conjectura probabili, nec tamen ex accurata ratione, in
Epiphaniis Natale agunt; in die autem
Natali memoriam celebrant Davidis et Jacobi apostoli: non quod ambo eadem
ipes die mortui sint, sed, ut arbitror
ne ipsi extra festum cognatorum Christi
neglecti maneant, corum memoriam omnes
colunt.
Quod habet Cosmas, Zachariam Joannis
patrem, decima septimi mensis in templum
ingressum esse, in epistolis Cyrilli Jerosolymilani ad Julium papam, et in unбalais Julii,
ad eumdem prorsus modum enarratur: unde
fortasse Cosmas hanc opinionem mutuatus
est. Illæ vero mutum Cyrilli et Julii epistolæ
in epist. Joannis archiepiscopi Nicaui ad
ac
Zachariam Catholicum Armeniæ afferuntur.
Ubi videas Natalem Domini diem, ad vicesimam quintam Decembris a Julio papa celebrandam edici. Cujus calculi rationeni ex libro
quodam Josephi Historiæ scriptoris, Romæ,
ut dicitur ibidem, deprehensi, peti et usurpari animadvertas. Hæc porro Josephi verba
in testimonium afferuntur, Ὅτι ἐν μηνὶ τῷ ζ',
ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς Σκηνοπηγίας, εἰς τὴν ἡμέραν του
ἐλασμοῦ, ὤφθη ὁ ἄγγελος τοῦ Θεοῦ. Καὶ κωφωθεὶς ὁ
speú, id est, mense septimo, in festo Scenopegiæ, die propitiationis, visus est angelus
Dei. Et mulus factus sacerdos, etc. Sub
hæc autem Joannes Nicænus Julium inducit
Hebræorum menses cum Romanis conferentem. Quia vero edita computatione, Annuntiationem et Incarnationem, utpote sexto prægnantis Elisabeta mense factam, in Hebræorum mensem Nisan cadere comperit; hinc
colligit natum Christum esse 28 mensis Choiac,
sive 25 Decembris. Vide Combefis. Hist. Monothelitarum, p. 298. Veteres tamen Ægyptii,
et Orientales omnes, ut concors universorum
sententia est, pari ritu Epiphaniæ Natalisque
Domini festuni 6 Januarii celebrabant
versus quarti sæculi medium invecta iisdem
in regionibus consuetudo fuit, ut vicesima
quinta Decembris Natalem diem agerent,
unde Athanasius ad 25 Decembris ortuni
Christi consignat supra, p. 26. Verum priscain
illam consuetudinem ad ætatem usque suam
in Ecclesia Jerosolymitana obtinere testis est
Cosmas aliis ritum posterius inductum servantibus. Idipsum vero confirmat, Joannes Nicanus, dum ait, asseverare Jerosolymitanos,
Jacobum fratrem Domini primum Jerosolymorum episcopum, ad Natalem Christi diena
celebrandam, Januarii sextam diem assignavisse. Cosmas vero priscum Egyptiorum ritum,
quo non 25 Decembris, sed Januarii 6 Natalem celebrabant, vel prorsus ignoravit, vel
consulto tacuit. Tametsì, ut supra dictum est,
Orientales ad usque medium sæculi iv ritum
celebrandi 25 Decembris ne noverant quidem, ut videre est in sermone Gregorii Nysseni de die Natali, Nunc per totum orbem
habitatum, inquit, diem festum celebrantium
concors sonus auditur; nunc scilicet, non
antea. In oratione autem de Natali Domini
tom. V Operum Chrysostomi, quam putant
nonnulli ab eo adhuc presbytero Antiochiæ
pronuntiatam, dicitur, à paucis annis Natalis
a
Domini festum in Orientalium notitiam venisse, atque ab Occidentalibus in Orientem
advectum fuisse. Apud Occidentales vero
nonnisi post Epiphaniæ solemnitatem, Natalis
festum institutum fuerat: indeque erat, quod
in Occidente et in urbe Roma Natali potior
Epiphania haberetur, ut legitur in veteri
Ordine Romano, Nec hoc prætereundum est,
quod secunda Nativitas Christi (quo intelli
gitur Epiphania), tot illustrata mysteriis,
honoratior sit, quam prima, videlicet Natalis:
quod item ad verbum legitur in libro De
divinis Officiis, cap. de Baptismo Domini,
qui Alcuino quidem ascribitur, sed nonnisi
post decimum sæculum editus putatur. Nec
prætereundum est Cosma, dum ait, Ex
traditione divinæ legis, Moysis legem indi-
col. 47–48page 20 of 21
care; putareque Zachariam, in die propitia tionis, in sanctuarium ingressum esse, ut in lege præcipitur. In lege porro id muneris uni summo pontifici ascribitur: quo videas eam Cosma opinionem esse, Zachariam nimirum Joannis patrem fuisse summum pontificem. Neque mirum est ea fuisse sententía Cosmam, quando idipsum, etsi falsum, a multis anti quorum creditum est. Sic Chrysostomus eo dem de Natali Domini sermone, Zachariam pro summo pontifice habens, in sanctuarium in festo Tabernaculorum ingressum illum esse colligit; sive potius in die Propitiationis, quæ tantum diebus festum Tabernaculorum antevertit qua die soli summo pontifici hane peragere functionem licebat. Hinc forte Cosmas quæ de Zacharia tradit mutuatus est. Cæterum hic Chrysostomi sermo a nonnullis doctis viris in suspicionem voßsias vocatur utut vero sit, antiquissimum, et nondum clapso sæculo v conscriptum opusculum fuisse exploratum est: indeque potuit Cosmas ea quæ de Zacharia tradidit expiscari. Quod ad epistolas vero Julii papæ et Cyrilli Jeroso lymitani, quæ, uti supra dictum est, a Joanne Nicæno afferuntur, monere ne pigeat, vulgo iMas pro supposititiis nec injuria haberi. VIII. Quisquis baptizabatur (a), de sancta Trinitate deque resurrectione carnis, confes sionem edebat, qui mos perantiquus erat, ac etiam sancti Athanasii ævo vulgo receptus. IX. In sacra liturgia sacerdotes non pro vivis modo, sed etiam pro defunctis preca bantur hoc pacto: Animæ hujus, Domine, requiem concede: resuscitans quoque carnem ejus, qua die decrevisti secundum veras tuas promissiones. Idque, ut ex Cosma (b) serie deprehenditur pro defunctis quibusdam no minatim recensitis, quorum cognati munera sacerdoti offerebant. X. Non perinde probandum quod de catho licis Epistolis habet Cosmas: Silentio autem Etenim nonnisi primam Petri et primai Joannis, ipse, ut et Irenæus ait, apostolorum esse; alii vero non apostolorum, sed presby terorum. Nam prima, secunda et tertia Joan nis inscribuntur; quasi manifestum sit tres illas ejusdem persona esse. Alii vero cum his duabus etiam Jacobi Epistolam admit tunt, alii universas recipiunt. Apud Sy ros autem nonnisi tres prædicta reperiun tur videlicet Jacobi, Petri, Joannis: alia quippe penes illos ne quidem habentur. Hic sane Cosmas non accurate rem agit. Namı quod ait, Epistolas catholicas nullis veterum commentariis illustratas fuisse, id perperanı dicitur: Didymus enim Alexandrinus integros in septem illas Epistolas commentarios edidit, teste Hieronymo. Quod si illæ non tanta commentariorum frequentia illustrate sunt, quanta alii multi Scripturarum libri; id etiam de multis aliis, et quidem indubitatis, Scri pturæ sacræ libris dici potuit. De Irenæi qui dem canone Scripturarum, si quidem illum unquam edidit, nibil superest. Quod ad Athanasii vero canonem, miror Cosmam, qui epistolas ejusdem Festales perlegerat, qua rum fragmenta multa libro decimo affert, non advertisse canonem Scripturarum in trice sima nona haberi, ubi Epistolæ septem catho licæ inter Scripturæ sacræ libros, et quidem nulli suspicioni obnoxios recensentur. Quod adjicit autem septem Epistolas ab omnibus Ecclesiis non admitti, nihil earum videres officit. Nam fatemur quidem de quibusdain dubitatum esse in aliquot Ecclesiis, ut etiam de nonnullis aliis Scripturæ libris; at demum omnes communi Ecclesiæ calculo admissæ et in canone repositæ fuere. DE EPISTOLIS FESTALIBUS 'ATHANASII, ET ALIIS VETERUM PATRUM FRAGMENTIS, QUÆ IN DE mittimus, sic ille, catholicas Epistolas jam L. De epistolis Festalibus Athanasii. II. Cur inde a priscis temporibus inter dubias ab Ecclesia reponi. Certe nemo ex iis, qui in divinas Scripturas commentaria ediderunt, catholicarum Epistolarum aliquam rationem Kabuit. Quinetiam quotquot librorum, qui in divina Scriptura locum habent, canonem texuerunt, illas inter dubia locarunt; nimi rum Irenæus Lugdunensis episcopus, vir illu stris et spectatissimæ vitæ, qui haud diu post apostolos vixit; Eusebius Pamphili, Athana sius Alexandrinus episcopus, et Amphilochius Iconii episcopus, amicus et familiaris B. Basilii in Iambis suis ad Seleucum scriptis, dubias il las pronuntiarunt. Similiterque Severianus epi Scopus Gabalorum in libro contra Judæos il las proscripsit. Nam plerique aiunt eas non apostolorum, sed aliorum quorumdam presby terorum simplicium esse. Quare Eusebius Pam phili in Ecclesiastica Historia dicit, duo sepul cra Ephesi esse, aliud Joannis evangelista, aliud Joannis presbyteri, qui duas catholi carum Epistolarum scripsit, secundam et ter tiam; in quibus inscriptio sic habet, Presbyter Electæ Dominæ; et, Presbyter Gaio dilecto. (a) P. 208. Paschales dictæ. III. De aliis sunctorum PP. locis a Cosma allatis. I. Epistolas Festales Athanasi, quarum fragmenta aliquot supersunt, magno olim numero fuisse planum est, quando ex Qua dragesima quinta excerpta quædam Cosmas affert. In Vita vero S. Athanasii a Coptis Ara bice adornata, cujus versionem Latinam in nupera Athanasii editione attulimus, ad qua draginta octo numerantur. Ex conjectura porro diximus scriptas illas et missas ad po pulum Alexandrinum fuisse, cum Athana sius in deserto latens, metu Constantii, age ret: neque enim epistolæ nomen præsentis viri sermoni aut homiliæ aptari posse videtur. Attamen epistola Festales Theophili Alexan drini et Cyrilli successoris ejus, ab ipsis præ sentibus et popuio concionantibus recitatæ fuisse putantur, ut semper eadem diflicultas supersit, cur scilicet præsentium homiliæ et conciones, epistolarum nomen obtineant. II. Eædem autem epistolæ Festales, a qui busdam Paschales item dicuntur, quia in diebus maxime paschalibus populo recita (b) P. 299.
Chapter VICaput VI
col. 49–50page 21 of 21
Index Librorum Cosmæ
PG 88:49bantur. Nec modo iltas, quæ in ipsis Paschatis solemnitatibus, sed etiam eas, quæ per Quadragesimam, dum Christiani populi jejuniis, vigiliis aliisque bonis operibus, sese ad sanctum Pascha rite celebrandum compoarerent, Paschalium sive Festalium nomine insignitas reperias. Sic epistola Festalis Athanasii, quæ apud Cosmam vigesima octava notatur, in die Palmarum imminente paschali solemnitate dicta deprehenditur. Ex undecim autem Athanasii epistolis Festalibus fragmenta excerpsit Cosmas, nimirum ex secunda, quinta, sexta, vigesima secunda, vigesima quarta, vigesima octava, vigesima nona, quadragesima, quadragesima secunda, quadragesima tertia, quadragesima quinta. III. Post illa epistolarum Festalium Athanasii excerpta, Gregorii Nazianzeni pauca afferuntur. Deinde excerpta ex epistolis Festalibus Theophili Alexandrini, Severiani episcopi Gabalorum ex homiliis in Hexaemeron, quæ in editione Saviliana Chrysostomi nomine circumferuntur, Epiphanii, Joannis Chrysostomi, Philonis Carpathii ex commen50 tariis in Cantica: ejusdem ex commentariis in Hexaemeron, quod opus interiit. Theodosii Alexandrini, qui tempore Cosma_episcojunioris, qui, ut ex fragmentis liquet, eleganpatum tenuit, tum ejus successoris Timothei tia et dicendi copia pollebat. De duobus autem postremis loquens, Ecclesiarum Alexandrinarum, in queis concionati erant, nomina recenset. Erant autem illæ, ea quæ Magné Ecclesia dicebatur, to ispov, sive templum, ecclesia S. Serapammonis, qui sub Constantio ab Arianis necatus est, ecclesia S. Theodori, ecclesia Quirini, ecclesia S. Victoris. Hæc de Cosme Topographia dicta sunto. Verum antequam hanc præfationem claudamus, præstitam nobis in his eruendis ab Antonio Salvinio Florentino operam commemorare jubet animus qui vir eruditione præstans, et in Græcæ linguæ peritia cum primis numerandus, in exscribendo Cosma solidos mecum dies insunipsit: nec modo semper roganti adfuit, sed optata sæpe mea officio suo anpromeritas mecum grates rependat. tevertit dignus sané cui lector benevolus INDEX LIBRORUM COSME. Xploriarish toxorpapia zepientixh zavɩdę, toỷ Ctor. PROLOGUS I. PROLOGUS II. Topographia Christiana universi mundi, quæ proba tur demonstrationibus petitis ex divina Scriptura, de qua Christianis dubitare non licet. COSME MONACHI LIBER I. Contra eos qui cum Christiani esse velint, secundum exteros sphæricum esse cœlum putant et opinan, LUT. LIBER II. Hypotheses Christiane de figura et silu tolius nudi, quæ ex divina Scriptura comprobantur. LIBER III. Quod divina Scriptura firma et fide digna sit, atqu ipsa, nempe Vetus, et Novum Testamentum, un concordet, dum figurarum totius mundi utilitaten indicat. LIBER IV. Brevis recapitulatio et descriptio figurarum munde secundum divinam Scripturam, et sphæræ confuLatio. LIBER V. In quo tabernaculi descriptio continetur, et prophetarum apostolorumque concordia comprobatur. LIBER VI, superadditus. De magnitudine solis. LIBER VII. De catorum duratione.ΠΡΟΛΟΓΟΣ Δ'. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β. κόσμου, ἀποδείξεις ἔχουσα ἐκ τῆς θείας Γρα τῆς, περὶ ἧς ἀμφισβητεῖν Χριστιανοὺς οὐ ΚΟΣΜΑ ΜΟΝΑΧΟΥ ΛΟΓΟΣ Δ'. Πρὸς τοὺς Χριστιανίζειν μὲν ἐθέλοντας, κατά τοὺς ἔξωθεν δὲ σφαιροειδῆ τὸν οὐρανὸν νομί ζοντας καὶ δοξάζοντας. ΛΟΓΟΣ Β'. Υποθέσεις Χριστιανικαί περί σχημάτων και τοποθεσίας παντὸς τοῦ κόσμου, ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὰς ἀποδείξεις ἔχουσαι. ΛΟΓΟΣ Γ'. Ότι βεβαία ἐστὶ καὶ ἀξιόπιστος ή θεία Γραφή, καὶ σύμφωνος αὐτὴ ἑαυτῇ καὶ καθ' ἑαυτην διηγουμένη Παλαιά τε και Καινή Διαθήκη, σημαίνουσα καὶ τὸ χρήσιμον τῶν σχημάτων τοῦ παντὸς κόσμου. ΛΟΓΟΣ Δ'. Ανακεφαλαίωσις σύντομος καὶ διαγραφὴ τῶν σχημάτων τοῦ κόσμου κατὰ τὴν θείαν Γρα φην, καὶ τῆς σφαίρες ανατροπή. ΛΟΓΟΣ Ε΄. ἐν ᾧ ἐστι τῆς σκηνῆς ἡ διαγραφὴ, καὶ τῶν προ φητῶν καὶ ἀποστόλων ή συμφωνία. ΛΟΓΟΣ Γ', συνημμένος. Περὶ μεγέθους ἡλίου. ΛΟΓΟΣ Ζ'. Περὶ διαμονῆς οὐρανῶν.
IN COSMAM INDICOPLEUSTEN.
bantur. Nec modo iltas, quæ in ipsis Paschatis solemnitatibus, sed etiam eas, quæ
per Quadragesimam, dum Christiani populi
jejuniis, vigiliis aliisque bonis operibus, sese
ad sanctum Pascha rite celebrandum compoarerent, Paschalium sive Festalium nomine
insignitas reperias. Sic epistola Festalis Athanasii, quæ apud Cosmam vigesima octava notatur, in die Palmarum imminente paschali
solemnitate dicta deprehenditur.
Ex undecim autem Athanasii epistolis
Festalibus fragmenta excerpsit Cosmas, nimirum ex secunda, quinta, sexta, vigesima
secunda, vigesima quarta, vigesima octava,
vigesima nona, quadragesima, quadragesima
secunda, quadragesima tertia, quadragesima
quinta.
III. Post illa epistolarum Festalium Athanasii excerpta, Gregorii Nazianzeni pauca afferuntur. Deinde excerpta ex epistolis Festalibus Theophili Alexandrini, Severiani episcopi Gabalorum ex homiliis in Hexaemeron,
quæ in editione Saviliana Chrysostomi nomine circumferuntur, Epiphanii, Joannis
Chrysostomi, Philonis Carpathii ex commen50
tariis in Cantica: ejusdem ex commentariis
in Hexaemeron, quod opus interiit. Theodosii Alexandrini, qui tempore Cosma_episcojunioris, qui, ut ex fragmentis liquet, eleganpatum tenuit, tum ejus successoris Timothei
tia et dicendi copia pollebat. De duobus autem postremis loquens, Ecclesiarum Alexandrinarum, in queis concionati erant, nomina
recenset. Erant autem illæ, ea quæ Magné
Ecclesia dicebatur, to ispov, sive templum,
ecclesia S. Serapammonis, qui sub Constantio
ab Arianis necatus est, ecclesia S. Theodori,
ecclesia Quirini, ecclesia S. Victoris. Hæc de
Cosme Topographia dicta sunto. Verum antequam hanc præfationem claudamus, præstitam nobis in his eruendis ab Antonio Salvinio Florentino operam commemorare jubet
animus qui vir eruditione præstans, et in
Græcæ linguæ peritia cum primis numerandus, in exscribendo Cosma solidos mecum
dies insunipsit: nec modo semper roganti
adfuit, sed optata sæpe mea officio suo anpromeritas mecum grates rependat.
tevertit dignus sané cui lector benevolus
INDEX LIBRORUM COSME.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β.
Xploriarish toxorpapia zepientixh zavɩdę, toỷ
κόσμου, ἀποδείξεις ἔχουσα ἐκ τῆς θείας Γρα
τῆς, περὶ ἧς ἀμφισβητεῖν Χριστιανοὺς οὐ
Ctor.
ΚΟΣΜΑ ΜΟΝΑΧΟΥ ΛΟΓΟΣ Δ'.
Πρὸς τοὺς Χριστιανίζειν μὲν ἐθέλοντας, κατά
τοὺς ἔξωθεν δὲ σφαιροειδῆ τὸν οὐρανὸν νομί
ζοντας καὶ δοξάζοντας.
Υποθέσεις Χριστιανικαί περί σχημάτων και
τοποθεσίας παντὸς τοῦ κόσμου, ἐκ τῆς θείας
Γραφῆς τὰς ἀποδείξεις ἔχουσαι.
Ότι βεβαία ἐστὶ καὶ ἀξιόπιστος ή θεία Γραφή,
καὶ σύμφωνος αὐτὴ ἑαυτῇ καὶ καθ' ἑαυτην
διηγουμένη Παλαιά τε και Καινή Διαθήκη,
σημαίνουσα καὶ τὸ χρήσιμον τῶν σχημάτων
τοῦ παντὸς κόσμου.
ΛΟΓΟΣ Δ'.
Ανακεφαλαίωσις σύντομος καὶ διαγραφὴ τῶν
σχημάτων τοῦ κόσμου κατὰ τὴν θείαν Γρα
φην, καὶ τῆς σφαίρες ανατροπή.
ἐν ᾧ ἐστι τῆς σκηνῆς ἡ διαγραφὴ, καὶ τῶν προφητῶν καὶ ἀποστόλων ή συμφωνία.
ΛΟΓΟΣ Γ', συνημμένος.
Περὶ μεγέθους ἡλίου.
Περὶ διαμονῆς οὐρανῶν.
PROLOGUS I.
PROLOGUS II.
Topographia Christiana universi mundi, quæ proba
tur demonstrationibus petitis ex divina Scriptura,
de qua Christianis dubitare non licet.
COSME MONACHI LIBER I.
Contra eos qui cum Christiani esse velint, secundum
exteros sphæricum esse cœlum putant et opinan,
LUT.
LIBER II.
Hypotheses Christiane de figura et silu tolius nudi, quæ ex divina Scriptura comprobantur.
LIBER III.
Quod divina Scriptura firma et fide digna sit, atqu
ipsa, nempe Vetus, et Novum Testamentum, un
concordet, dum figurarum totius mundi utilitaten
indicat.
LIBER IV.
Brevis recapitulatio et descriptio figurarum munde
secundum divinam Scripturam, et sphæræ confuLatio.
LIBER V.
In quo tabernaculi descriptio continetur, et prophetarum apostolorumque concordia comprobatur.
LIBER VI, superadditus.
De magnitudine solis.
LIBER VII.
De catorum duratione.
Continue reading PG 88: Topographia Christiana, sive Christianorum opinio de Mundo →≣ entire volume