ANNO DOMINI DCXIV. ANTIOCHUS LAURE SANCTI SABEÆ MONACHUS. NOTITIA. (FABRIC. Biblioth. Græc. ed. Harles. t. X, p. 499.) Ab Antiocho Syro distinguendus Antiochus τῷ μὲν γένει Γαλάτης ἀπὸ κώμης λεγομένης Μεδο σαγά, διακειμένης ἐν τοῖς μέρεσι τῆς αὐτῆς πόλεως ᾿Αγκύρας ὡς ἀπὸ σημείων είκοσι (α) gente Galala, ex vico Medosaga, vicesimo ab Ancyra civitate lapide: monachus Laura sive monasterii Sancti Sabæ, quod stadiis octoginta versus meridiem ab Hierosolymis distabat, qui scripsit non diu post cladem urbi illatam et εμπρησμὸν τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλὴμ καὶ τὴν τοῦ ἁγίου σταυροῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μετάστασιν ἐν Περσίδι (δ), conflagrationem sancta urbis Hierosolyma et crucis sancte Christi Dei nostri translationem in Persidem a. C. 614 (c), rege Persarum Chosroe belligerante adversus Heraclium imp. De eadem calamitate meminit in Exomologesi his verbis pag. 1248: Ηλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου καὶ ἐμβαναν, etc. Vene runt gentes in hæreditatem tuam, et polluerunt templum tuum, in quo mysterium perfectum est dispensationis Unigeniti tui, et sanctuarium tuum igni succenderunt: quia et Jerusalem posuerunt in pomorum custodiam. Morticiaia servorum tuorum in medio juxta ac in circumitu Jerusalem passim disjecta sunt, nec erat, qui sepeliret. Fortitudinem nostram, ornamentum ac decus, salutis, inquam, nostræ spem, nempe crucem Christi, tradidisti fidei adversariis, et pag. 1250 H is to "Aylou cou Byson Epnuos, etc. Civitas Sancti tui in solitudinem redacta est, et gloria Sion incendio conflagravit, simulque monumenta gloriæ nostræ universa concè derunt. Hujus Antiochi exstat opus dignissimum lectione et refertum monitis saluberrimis, quod inscribitur: Davdéxens tñe åɣlas papñs, Pandectes S. Scripture distinctus capitibus, sivę, ut Latinus interpres contra auctoris mentem appellat, homiliis 130 (d). Antiochus ipse in epistola præmissa operi ad Eustathium abbatem monasterii Atalinæ,civitatis Ancyræ Galatiæ, testatur Epi tomen se hanc divinarum Scripturarum concinnasse digestam εἰς ἑκατὸν τριάκοντα κεφάλαια ήνωμέ να τε καὶ διακεκριμένα ἀπ' ἀλλήλων, ὡς μὴ σύγχυσιν καὶ φυρμὸν ὑπομεῖναι τὸν ἀναγινώσκοντα, in capita centum et triginta, cohærentia inter se et distincta, ne lectori confusionem afferant.Alludens ad dictum Bartholomæi (e) apostoli qui theologiam hμ e xal biaxexpμévy esse pronuntia vit, cujus dicti etiam mentionem facit Antiochus capite I, pag. 1029, auctore non nominato, quem nominatim appellat Dionysius, sub Areopagita ambulans nomine, lib. De mystica them log. capite I. Idem Antiochus in clausula libri, quam græce edidit Lambecius III, pag. 139, {pag. 354 Kollar.]: Το χρέος τῆς παρ' ὑμῶν ἀποταγῆς ἀποπληρῶσαι, τίμιε Πάτερ Ευστάθιε, τὸν Παι δέκτην τῆς θεοπνεύστου Γραφής Εστειλα τῇ ὑμετέρᾳ θεοφιλία περιστήσας εἰς σωτήρια κεφάλαια· ἐν δεχό μενος, ἀδιαλείπτως πρέσβευε πρὸς τὸν φιλάνθρωπον Θεὸν ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ἐλεεινότητος, ἵνα ευρω ἔλεον ἐν τῇ Tapoyola τou ȧyabou xat pilave punov Beou. Ut debitum, quod jussum tuum mihi imposuit, implerem, honorande Pater Eustathie, hunc Pandectem inspirate divinitus Scripturæ misi vestra Deum amanti dignitati, salutaribus eum capitibus comprehendens. Eum igitur a me, queso, accipe, et indesinenter pro me misero apud Deum hominum amatorem intercede, ut in adventu boni hominumque amatoris Dei misericordiam inveniam.Capita singula materiam aliquam moraJem pertractant, ita ut totum opus pulchrum systema theologiæ moralis absolvat, contextumes meris dictis sacrorum scriptorum et vetustorum Ecclesiæ doctorum, Hermæ aliorumque, licet hi de nomine vix usquam laudentur. Prodiit primum cum subjuncta Exomologesi Latine ex Godfridi Tilmanni Carthusiani monachi interpretatione, Paris. 1543, 8, atque inde in Biblio- (a) Lambec. III, p. 140 [pag. 354 ed. Kollar.], ex nota codicis ms. Cæsarei. (b) Antiochus, capite 117. Idem Xalaxy XELpova tempestatem Chaldaicum adhuc vigentem commemorat in præfat. et παρουσίας τῶν Χαλα δαίων capite sΨΗ. (c) Vide Baronium et Pagium ad illum annum. (d) Male 120, in Eliæ du Pinii Bibl. scriptor. eccles. tom. VI, p. 15, male etiam centum quinquaginta in Latina versione præfationis ad Pandectem, CXXX etiam in versione Arabica, quæ MS. in bibl Vaticana servatur, teste Assemanno tom. Il Bibl. oriental. p. 511. FABR. Ibid. præmissa est versio Arabica epistole Antiochi ad Eustathium, abbatem Ancyre in Galatia. Hart.. (e) Vide codicem apocryphun No iT: b pag. 341.

ANTIOCHUS MONACHUS. - NOTITIA thecis Patrum, Paris. 1579 [Paris. 1589, in Catal. Bibl. Leidens. pag. 28], tom. II, et Colon. 1618, tom. VII; et Lugd. 1677, tom. XII. At Græce primus dedit Fronto Ducæus addita Til-! manni versione in tom. I (f). Auctarii Bibl. Patrum, Paris. 1624, p. 1019. Unde utraque lingua recusus Antiochi Pandectes est in Bibliotheca Patrum Morelliana, Paris. 1644, 1654, tom. XII (g). Quam vero inter Conciones Græcorum Patrum, Antwerp. 1601, 8, cum versione sua p. 148, 167, Petrus Pantinus vulgavit homiliam S. Antiochi ad Eustathium nept 20Youwv, de cogitationibus, et in Coloniensi ac Lugdunensi Bibl. Patrum editioni Pandectis Anliochi ex Pantini editione subjicitur, nihil aliud est, quam ejusdem Pandectis caput 81. Si quis novam editionem hujus Pandectis curare velit, operæ pretium fuerit conferre codices mss., ut Cæsareum, de quo Lambecius, III, p. 138 seq. (h), et Coislinianos, quorum meminit Montfauconus, pag. 189, 190 (ubi etiam prologum ab alio auctore præmissum exhibet Græce et Latine), et pag. 297, etc. Lambecius in Cæsareo illo codice etiam reperit Pandecti prefixam Βίον σύντομον Εὐφροσύνου μαγείρου, Narrationem compendiariam vitæ sancti Euphrosyni. coqui cænobialis, incertum quo auctore, et necdum editam, et aliam nept Evyaplotou xoquizou De Eucharisto, Egyptiaci cujusdam vici accola, quam Latine dedit Herib. Rosweidus in libro sexto de Vitis Patrum, pag. 496. Duo quidam patrum rogabant Deum, ut ostenderet eis, etc., quem totum sextum librum Antiocho nostro velut auctori Lambecius tribuendum incerta conjectura conjicit. Fuit etiam ms. in Bibl. Petri Francii, pag. 18. (f) Male tom. II in Hendreichii Pandect. Brandenb. p. 208. (g) Pag. 9-240; at Lambec. III, p. 353 seq, not. 1, 2 et 3, quædam in illa ed. notavit. HARL. In Gallandii Bibl. PP. non est receptum hoc opusculum. (h) S. p. 349-355 ed. Kollar. de cod. 73, n. 9. In illo codice, finito indice capitum, sequuntur Constantini Tarsitæ, qui totum illum codicem sua mànu exaravit, Etixot in laudem ejusdem operis, sive epigramma, quod Lambecius p. 550 evulgavit. Quod ad Vitam sancti Euphrosyui præmissam attinet, Kollarius ad pag. 352, postquam repetiverat Fa‍ bricii nostrum locum. contra illum ac Lambec. ea, quæ sequuntur, adnotavit: «At vero multo cautius Lambecius egisse censendus est, quando utramque hanc, Vitam Euphrosyni scilicet et Eucharisti, in Indice tertii hujus libri bon sub Antiocho, verum suð anonymo locavit: nam conjectura ejus omnino incerta est, et multo incertior illa, qua [Lambec. p. 351,1in nota 3] conjicit, librum quintum et sextum de vitis Patrum esse Antiochi opus, cum historia de Antiocho exstet etiam in Apophthegmatis, a Cotelerio Monumentor. Eccles. Gr. editis, tom. I, serie alphabeti. Porro quod ad Pandectem Antiochi, ut fertur, hujus attinet, is sine codicum etiam Coislinianorum ope in Bibliotheca nostra pulcherrime vulgari iterum posset, ubi pluribus exemplis in diversis codicibus exstat, quemadmodum etiam vita S. Euphrosyni. Hactenus Kollarius. In eodem codice sequitur, n. 10, anonymi cujusdam auctoris Narratio brevis 'de vita memorati Antiochi, quam Lambec. p. 354 seq. Græce publici juris fecit. Insuper in cod. vol. pag. 480, in cod. Vindobon. 89, n. 8, est anonymi cujusdam Breviarium (ExλoTh) divinarum Scripturarum, paragraphis trecentis distinctum. quod Kollario in nota compendium Pandectis S. Scripturæ Antiochi monachiesse videtur.— In vol. IV, pag. 380; in cod. 165, n. 8, sunt Pandecta S. Scripturæ oratt. triginta tres. In vol. V, p. 460 et 461, cod. 191 (simili cod. 73) et 192, Pandectas, etc., et in posteriore, notat Lambec., προσευχὴν ἐξομολογήσεως, AoJEW;, f. orationem confessoriam, quæ capiti 130 s. ultimo adnexa est, nunierari caput centesimum tricesimum primum. — In vol. V, p. 629. in cod. 537, n. 4. Antiochi Narratio vitæ S. Euphrosyni. In vol. III, p. 102, in cod. 25, 1. 3, sunt Antiochi et aliorum sententiæ. Monacii in cod. Bavar. 47, Antiochi ad Eustathium capita diversa 130. præmissis epistola Antiochi ad Eustathium, et Prelogo. v. cl. Hardt. in Aretini Beytrægen, etc., 1803, part. vi, pag. 4 seq., qui etiam adnotat, capita quædam in indice et in ipso codice differre. Venetiis in cod. Naniano 126, n. 1, 2, Sermones Antiochi. V. cat. codd. Gr. Nan. p. 297. In cod. Marc. 134, præmissis epistola ad Eustathium et prologo integro, atque adjecta Exomologesi, cum brevi narratione de Antiocho: insuper addito Arsenii monachi Epigrammate in Pandeclen, versibus 130 iambicis. V. Catal. codd. Gr. Marc. p. 77. Florentiæ in cod. Laurent. 28, plut. 4, optimæ notæ et sæc. XI exarato, præmissis epistola ac prologo: deest vero Exomologesis, 8. lept poGEUX. Eadem opp. cum Exomologesi ibid. in cod. 13, n. 1, plut. 00. V. Bandin. Catal. codd. Gr. Laur. 1, p. 551, et II, p. 602. - Paris. in quindecim codd. bibl. publ. adde Montfauc. in Palæogr. Gr. p. 72. In cod. Vossiano varia capita V. Cat. bibl. Leidens. p. 402, n. 12. Mosque, in cod. synod. 3, Pandectes capp. 130, præmissis epistola et prologo, atque in fine προσευχή εξομολογή sws. Post istam leguntur variorum Patrum Grac. àñoszaspária in formam orationis, forsan ab eodem Antiocho digesta, indice Matthæi in Notit. mss. Mosquens. p. 43 seq., qui multus est de cod. cundum cat. mss. Angliæ, etc., in cod. Barroc. 30, fin. capita 116, et cod. 32, sermones 31. ―n. 733, in cod. 91. Laudi homiliæ 132. n. 5771, in cod. Huntington. 23, capitula 130. Antiochi monachi S. Sabæ aliorumque, Gr. Secundum Montfauc. Bibl. bibliothecar. mss. præter memoratos in diversis bibliothecis codd. p. 134. B. in bibl. Vaticana, homiliæ, etc., pag. 234. B. in bibl. Neapolit. ascetica. p. 402. E. Mediolani in bibl. Ambros. Epistolæ ad Eustathium (sic) abbatem, ejusd. sermones 191, capita ascetica 31, ad abbatem Sabba (sic), forsan ibid. p. 494, E. 130 capp. ascetica sunt Antiochi nostri. p. 1506 E. in duobus codd. Mazarin. iterum p. 33. Pandectæ in duobus codd. Mazarin. (aut collectio asceticorum ex pluribus au ctoribus,qualis est in cod. Coislin. 118, in quo etiam Antiochus occurrit et vocatur ὁ πανδέκτης. Ν. Montfauc. Bibl. Coislin. p. 192, add. pag. 197, de cod. 122, conf. Cave Hist. litt. SS. eccles. I, pag575, ad a. 514. HARL. -Se-

ANTIOCHI MONACIII PANDECTES SCRIPTURÆ DIVINITUS INSPIRATE VEN. PATRIS ANTIOCHI ANTE ANNOS QUIDEM ABHING NONGENTOS AB AUCTORE EDITUS; Godefrido TILMANNO CARTHUSIE PARISIENSIS MONACHO INTERPRÉTE. (DUC.EUS Supplem. ad Biblioth. Patrum. ed. Paris. 1624, tom. 1, p. 1019.) miliarum in epistola dedicatoria. Occasionem ver et institutum scribendi hoc opus ipsemet Ant»- chus exponit initio homiliae 66. De eodem plæ exhibent tibi Annales ecclesiastici, tom. VIII, am Fuit iste Antiochus monachns Palestinus lauræ præsertim in Exomologesi, quæ est ad finem l. Sancti Sabæ abbatis, vir sanctitate et doctrina insignis, qui sub Heraclio imperatore vixit, et sub cladem Hierosolymitanam, qua urbe capta, signum sanctæ crucis a Chosroe in Persidem abductum est (incidit ea in annum salutis 614), scripsisse videtur, ut apparet ex homilia 107 et aliis locis, EX EJUSDEM GOD. TILMANNI PREFATIONE IN ANTIOCHUM NUNCUPATORIA. Sunt qui majore eloquentia scripserint, permulti: at pauci perspicuam hujus (de sancto Antiocho loquitur) brevitatem feliciter assecuti sunt. Rarenter hæc una dos unicuipiam contingit: amabilis plurimum nostræ istius ætatis hominibus. Quam decore conservavit tò xpéñov, hoc est, ordinis decorum, in his digerendis Homiliis libet compendio perstringere. fide orditur telam sui operis quæ Christianæ religionis virtutumque omnium solidissima crepido est, et basis totius spiritualis fabrica. Siquidem teste Aurelio Augustino, ubi deest agnitio veritatis æternæ, falsa est virtus omnis, etiam in optimis moribus; fidei adjungit individuam comitem, spem; fabricæ istius ¡astigium, charitas est: quæ hominem recta ad regnum provehit; quare charitatem et regnum ad calcem operis relegavit. Jacto proinde fidei ac spei fundamento, amolienda primum veuiunt quæ impedimento esse possint: in quorum censu primas tenet gastrimargia, teste Cassiano cap. 3, lib. v. Remolitus primum vitia, mox progreditur ad virtutum substractionem. Sed et hoc illi perpetuum est. Nullam non barum 130 Homiliarum finit desinens εἰς τοῦ Θεοῦ δοξολογίαν. Εt quidem hæc de opere. Ad tertium flectendus mibi est calamus. Hic nnhi cum primis commonendus videre, lector, ut ne præproperam feras sententiam si quid inter legendum se offeret tuis auribus insolens, quod in speciem præferet notam curiosæ novitatis. Habuit hic pius cum magno Athanasio commune illud 61daxtixóv· genus utique docendi pressum et astrictum, ab omni ostentatione et affectatione prorsus abhorrens. Sex occurrerunt ex versione et relectione, quæ rudem linguæ Græcanicæ et crassioris judicii lectorem offendere possent. Primum est: Intercisæ aliquot, prudentes et inabsolutæ se obtulerunt sententiolæ et has absolvi, mulch quod deerat e bibliis Aldinis: quæ quidem Græ feruntur esse e LXX editione: ego verius cré derim Theodotionis esse, ex collatione locura Ilieronymi in prophetas maxime. Et bæ perqa paucæ ut illa est ex homil. 91: Omnis sermo! Toç. Et sub medium sequentis ex Job, defit™ nunquam negatio µn. Alterum est, quod nisim ciscetur æquum temporis et rerum æstimators nota illi inuretur novitatis. Duo proferam insigte ra. Prius, homil. 98, Olxéry famulum, vel p lum servum: pro quo Aldus, ixérgy supplicem b bent. Alterum homil. 119 sub finem, Of, cava tionem ejus benedicens, pro quo Aldus, Oúpavy quam, Ecclesia,`x†pëv viduam. Facilis trusz 0 in x. Lege Hieron..et August. Tertium our rit propria Hebraica, quam nos Latini corrup· inducit. Et hoc illi commune est cum cæteris br cis doctoribus. In Prologo, et Homil. 2 De speźb namitis, profert et interpretatur Calestem, quas schamain, cœli, etymum sortiatur: cum Ssacat sit dicendum a Suna oppedo, nempe Algu Lapaçoía, hom. 20, pro Sareptana vidua; Ixpro Jethro. Similia passim apud Chrysostoman Nazianzenum; hom. 74, Nabuthe, pro Naboth: 5' Basilius Qui Nabuthe Jesraelitam perdidit! Now Achaaz cupiditas vineæ? Quin et Ambrosius, Gr. canicæ dictionis æmulus, librum scripsit De rin Nabuthe. Horum gratiam arbitror nos debere sec dum Deum uni 'Hieronymo. Quartum est, in ** plificandis virtutibus et exaggerandis vitiis œu poterit immodicus: sed et hoc illi communt s cum veteris Ecclesiæ doctoribus, præsertim fœm Chrysostomo. Crediderim Antiochum a paero cum cuisse ingenium in scribendis Panegyricis, F miastic's et. Epidecticis orationibus. Quintum

= ܥܐ GOD. TILMANNUS LECTORI. negari non potest quin alicubi lapsus sit memo- ipso aditu ejus quæ de fide est, actutum impegit. ria: ut cum hom. 78, pro Habacuc, inducit Sophoniam; pro Malachia Michæam; sub finem 107, pro Ecclesiastico iterum Sophoniam. Sed hæc levicula ascribenda amanuensi scribæ et exceptori, cui forsan de memoria dictabat. Superest sextum, quod ut plus habet cæteris momenti, eoque plus periculi: ita et de hoc mihi disserendum est consultius. Ubi enim majus vertitur periculum, ibi magis est consulendum: 1. ff. 14 De Carboniano edicto, 1.1, § 2. Nec enim præcipitandum est consilium, quando res ipsa exigit ut maturius agamus, dist. 50 Ponderet. Dixeris: Quid illud est? Paucis accipe. Quanti fuerit periculi per omnes omnium ætatum gradus, abusque initio primogeniæ et primum exorientis Ecclesiæ quidvis in apricum depromere e locupletissimo penu eloquiorum divinorum, testari abunde potest unus ille Christianæ religionis acerrimus propugnator Gregorius Nazianzenus, quo præceptore noster. Hieronymus gloriari non uno loco solet. In Apologetico etenim suo docet id perspicue triplici ex modo oriri, e sensu, e sermone, ex ipso auditu. At quanto est hodie aleæ periculosioris scribere: aut quod in antiquario quopiam doctore editum jam olim sit, in alienam transfundere, linguam, ac proinde ad communem omnium usum typis committere, quando quidquid quamlibet sancte dixeris rapi id soleat in pessimam partem? novatoribus istis veterum hæreseon, nihil ne- ☐ cesse sit ut doceam quam oblique cuncta detor- ≈ queantur, quando non Petro, non Joanni parcunt, 3: non vivido illi organo Spiritus sancti Paulo, ac ne Evangelio quidem. Sed et hoc malum, quod ad nos _ attinet, utcunque tolerabile videri possit. Cum «enim sint insanabiles, præcipiti fuga prævertendi • veniunt, juxta Pauli doctrinam, et modis omnibus vitandi. Major eorum cura est, qui privata non item publica auctoritate nomen sibi sumunt theologorum, qui frontem habent tam effrontem ac præfractam, et eo reciderunt temeritatis ut quasi quidam Aristarchi eorum sibi vindicent functionem theologorum quos penes honorarium pendet judicium expendendi Scripturas, num legitimæ sint ¸ monetæ, an adulterinæ aut supposititiæ. Ejusmodi præproperi adeo sunt et præcipitis judicii, ut de quovis nondum mature lecto censere ausint ac magna cum libertate pronuntiare. Liberet dictum noc meum duplici experimento confirmare, ut admonitus lector (si quis tandem continget) pios juxta ac doctos non satis æquo judicii libramine expensos prospiciat ne damnet immeriti erroris, hac præsertim ætate omni tragedio-graphia superiore. Quod priore loco hic dicendum fuerat, visum est differre in recognitionem operis imperfecti Joannis Chrysostomi in Matthæum. Jam ad id descendo quod me propius urget. Initio statim priinaın aůzooysdíasıv vix versam, amiculo dedi legendam, docto quidem, sed, ut exitus docuit, ar- ¡utiori quam in evolvendis Bibliis diligentiori. In PATROL. GR. LXXXIX. B. Lecto siquidem loco: Fides enim in sæculum stabit, apprehenso mordicus labro inferiore restabat quasi in salebra hæreret. Mox subjicit: ‹ Hic locus sapit hæresim; certo tibi persuade nunquam admissuros esse eum theologos, quos penes libella consistit justi examinis: quamobrem e re tua fuerit tibique consules, si ducta litura interleveris. › Huic ego: ‹ Apostolum scio apostolice scripsisse fidem et spem casuras, charitatem vero æternum constaturam: imo, nulli explicabile incrementum aecepturam in patria, juxta Isaiæ oraculum dicentis: Vivit Dominus cujus ignis in Sion, et caminus in Jerusalem (Isa. xxxı, 9). Fidei enim actus est rei nondum visæ;. spei, nondum habitæ. Consequens sane sit quod cum videbitur sicuti est et habebitur, evacuabitur quod utrumque ex parte est, et perficietur quod est fabricæ spiritualis apex et fastigium.› Est nihilominus catholica hæc propositio: Fides in sæculum stabit. Quod est Hebræis, hoc Græcis aiúv, nobis sæculum, vox cuique linguæ polysema, testibus Hieronymo in prophetas et Joanne Damasceno, cap. 1 libri 11, nunc hominis ætatem, nunc sæculi finem, ut hoc loco, signat. Sed et locum indico unde præscriptis verbis id axioma desumptum sit, nempe e xi. cap. Eccles. Tunc primum ab eo scrupulum hunc excussi. Neque hoc velim existimes eo a me dictum, quod damnem D. theologorum pios labores in explorandis Scripturis num legitimæ sint et lectore Christiano dignæ. Quin adeo non damno, ut etiam tuendæ fidei orthodoxa, ante senatusconsultum in hanc rem saneitum et editum, necessario censuerim semper et eadem ratione, vulgi atque Lutheranorum negligendos contemptim rumusculos, pervicaciæ tantum et temeritatis Dathanicæ et Abironicæ perquam plenos. De suo opificio pronuntiat quivis opifex, sutor, sartor, piscator, pellio; de theologica re, omnium quæ in terris sunt augustissima, soli isti ejus rudissimi censebunt opitices, uni theologo non licebit in suomet campo pronuntiare? Et hæc tam multis libuit scribere, ut intelligas in quantis hodie versetur periculis quisquis scribit. Ad ea et pauca venio, quæ nonnihil desiderant lucis qua illustrentur et splendescant, et hæc, inquam, paucissima conferam, quandoquidem urget prelum vehementer. Locus qui se offert discutiendum, primus ille est in ipso Prologi vestibulo e Canticis Salomonis depromptus, quo libros Bibliorum (eximiæ inter cæteros auctoritatis) parabolica collatione confert sexaginta reginis, cum neutiquam totidem sint libri. Cæterum non numerum hic attendit, sed auctoritatem sive dignitatem: quod sat est ad eliciendam veritatem Homœoseos, cujus species tres sunt, εἰκὼν, καὶ παράδειγμα, καὶ παραβολή. Homil. 26, quod hortatur monachos, manibus strenue ut laborent; idem Hieronymus ad Rusticum, Benedictus et cæteri. Homil. 49 arcet Simoniacos a judicio, non qualicunque, sed usurpato

rio, suspicioso et temerario, maxime a judicio re- De spiritu et anima exsequitur; Hippocratis quoprobationis quod solius est Dei: non item prohibet publicum sive contentiosum in hoc institutum, ut protegatur innocentia, et malitia puniatur, 2, q. 1, Que Lotharius. Homil. 63, initio, videri possit omni prorsus juramento interdicere voluisse Christianis, collatione utriusque legis, cum alioqui juramentum sui natura malum adeo non sit, ut actus etiam latriæ sit, adsint modo tres comites, veritas, judicium et justitia, teste D. Thoma. Verum quando libri juris utriusque fusissime docent, quibus de causis liceat jurare, quibus non, sed et schola theologorum illis eadem de re concinit: satis videbor fecisse si docuero Antiochum voluisse a reproba consuetudine jurandi avocare fratres, quos nulla urgebat jurandi necessitas: quam consuetudinem, nemo pius qui non exsecretur. Hoc voluisse Antiochum, verbum rapaxehɛúopal, hoc est, porpiñopa, adhortor, admoneo, facile indicat. Proinde per juramenti non necessarii consuetudinem ipsi experimur quanta proclivitate rapiantur ad perjuria homines, et blasphemiam sacrilegam: quare locum hic habet quod inducit Glos. in illud, Sed quia pejerare, 22, 9. 1. сар. Novo Testamento. Argumentum est, quod quandoque prohibetur aliquid non propter se, sed propter illud quod inde sequi non potest, 11, q. 3, Nolite, et 27 dist. Sed et Venerabilis Beda in illud Jacobi Ante omnia, fratres, etc., consuetudinem prohibet jurandi, ne ex ea deveniatur in perjurium. Homil. 84, quæ est de insomniis, fidem non habendain insomniis docet exemplo luculenter; id vero intelligendum, nisi discretio spirituum adsit. Sunt enim species variæ, quas Augustinus in libro In Liber Dei præceptu continens, insunerque interprotationes eorum, necnon doctrinam iis convenientem et congruentem. PROLOGUS HUJUS OPERÍS. Antiochus ille, qui mundo penitus renuntiavit, et in magni illius Sabæ monasterio non exiguo tempore in secessu vitam duxit; dum sibi ipsi vacaret et altenderet, adeptus rerum salutarium notitiam secundum illud præceptum, Vacate et scitote, collectis Spiritus sancti divitiis, neque segnis ad eas egentibus largiter effundendas, cum centenarium fructum retulisset et talentum multiplicasset, ut tanquam servus fidelis, prudens et bonus a clemente domino benedictionem acciperet: hic, inquam, Antiochus quo tempore efferus Persarum animus, impetusque eorum sanguinarius totam Orientalem plagam Romano sceptro parentem miserabili exitu ad suum traxit imperium, hinc ɔpportunam nactus occasionem, sacrum quemdam librum ex divinis eloquiis adornavit, ut ille eodem in libro manifestissime declarat, eidemque hujusmodi titulum indidit; illumque in medium protulit **Montfaucon., Bibliothec. Coïslin., p. 189. que commentarius fusissime in hujus Apotelesmata de somniis. Apathian insuper sumit non pro omnimoda illa erga affectiones sive passiones animi immobilitate: qui error philosophorum erat; adversus quem Laertius, Diogenes et Plutarchus: ex Latinis, Aulus Gellius, sanctis Hieronymus, alque Augustinus adversus Pelagium; sed pro euthymia, id est, pro statu compositi animi, requieti ac sedati ab intemperie tumultuantium affectionum: hoc est, pro tranquillitate. Verum me hic dicere, ipse sibi testis est locuples sub Snem homil. 79, quæ de agone est. Denique videri poterit alicubi varlus in acceptione dictionum, quæ suapte natura polysemæ sunt. Duæ occurrunt potissimum. Homiliam vicesimam inscribit, Depi caoposúvne, quam inscriptionem vertendam docet, oti vertimus, subinductio exemplorum: De casti tate sive pudicitia. Inducit enim Joseph, Susannam, Sarephtanam viduam, Gregorium Neocastriensem, Cyrum, de quo apud Xenophontem: noque enim sobrietatem aut sanitatem mentis hoc loco solum indicat. Sed et sub ejus homiliæ finem locum inducens ex cap... ad Titum, awępóvu; xal dɩxalwę xał củσɛ6wę, ni fallor twợpóvw; sumit, pro, caste, pudice: ut sit acoluthia sententiæ: nos tamen religiosum duximus variare ecclesiasticam lectionem, interpretati, sobrie et juste. Simile quiddam in 'homilia 106 comperies: cox enim pro oratione ubi sumpsit; sub finem videtur pro voto accipere: Si voveris, etc. Sed ea vox cam utram. que indicet, locus est excusationi. Et hæc Sane sunt, candide lector, quorum gratia anxius bære bam. Βίβλος * περιέχουσα τὰς τοῦ Κυρίου ἐντολὰς, ἔτι γε μὴν καὶ τὰς ἑρμηνείας αὐτῶν πρὸς τα τοις καὶ τὰς συναρμοζούσας ταύταις καὶ ἐξ ακολουθούσας διδασκαλίας. ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ. Αντίοχος μὲν ἐκεῖνος ὁ παντὶ πάντη τῷ κόσμῳ αποταξάμενος, καὶ τῇ τοῦ μεγάλου Σάδα ἐν Ἱερο σολύμοις μονῇ ἐφησυχάσας χρόνον οὐχὶ μικρόν· ούτε τε καθ' ἑαυτὸν γεγονώς, καὶ σχολάσας καὶ γνούς τ σωτήρια κατὰ τὴν, Σχολάσατε καὶ γνώτε, κελεύον σαν ἐντολήν· πλοῦτόν τε ούτω συναγείρας το Πνεύματος, καὶ μεταδοῦναι τούτου πλουσίως οὐ καὶ οκνήσας τοῖς χρήζουσι, καρποφορήσας δὲ μᾶλλον τη ἑκατὸν, καὶ πολυπλασιάσας τὸ τάλαντον, ἵνα ὡς δεν λος πιστός τε καὶ φρόνιμος καὶ ἀγαθὸς παρὰ τ φιλαγάθου Δεσπότου εὐλογηθῇ· οὗτος οὖν ὁ Ἀντίοχος κατὰ καιροὺς ἐκείνους, ὅτι ἡ τῶν Περσῶν θηριούς, γνώμη και μιαιφόνος ὁρμὴ πᾶσαν χώραν ὀρμόν (sic) πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον τῷ Ῥωμαϊκή σκήπτρα λοῦσαν ὑποτελῆ ἐλεεινῶς εἰλκύσατο, τούτου αὐτοῦ ὥσπερ εὐκαίρου δή τινος δραξάμενος ἀφορμὴν, ἱερὰν τινα βίβλον ἐκ τῶν θείων λογίων συνετάξατο, ώσπερ αὐτὸς ἐν αὐτῇ ἀριδηλότατα παριστῷ αύτη (sic) ότι '

EPISTOLA AD EUSTATHIUM. ονομάσας, καὶ προσθεὶς εἰς μέσον αὐτὴν εἰς μεγί- ad maximam præsentium sui temporis et futuraστην τῶν ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἐντυγχανόντων rum utilitatem ‘. ὠφέλειαν. • Hanc narrationem mire corruptam sæpe divinando Latine reddidimus. ΑΝΤΙΟΧΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΤΟΥ ΑΒΒΑ ΣΑΒΑ ΠΡΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΝ ΗΓΟΥΜΕΝΟΝ ΜΟΝΗΣ ΑΤΤΑΛΙΝΗΣ, ΠΟΛΕΩΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΤΗΣ ΓΑΛΑΤΙΑΣ, ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΚΕΙΣΕ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΕΝ Ο ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΡΔ', ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ. EPISTOLA ANTIOCHI MONACHI LAURÆ * SABÆ ABBATIS AD EUSTATHIUM PRÆPOSITUM MONASTERII ATTALINE, CIVITATIS ANCYRE GALATIÆ, De SS. Patribus ibi degentibus, cui insunt capitula 150 et gratiarum actio. (Ducæus, Supplem. ad Biblioth. Patrum. Paris. 1624, tom. I, p. 109.) Επειδήπερ γεγραφηκάς μοι, τίμιε Πάτερ Εὐστάθες, πολλὴν θλίψιν ὑπερμεμενηκέναι, τόπον ἐκ τόπου, καὶ χώραν ἐκ χώρας ἀμείβοντα, φόβῳ τοῦ ἐπικρα τοῦντος Χαλδαϊκοῦ χειμώνος, πείνης τε καὶ δίψης πειραθῆναι, οὐκ ἄρτου καὶ ὕδατος, ἀλλὰ κατὰ τὸ εἰρημένον, τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου· διὰ τὸ μήτε δύνασθαι ὑμᾶς βάρος βιβλίων ἐπιφέρεσθαι, μήτε ἐν τοῖς τόποις ἐν οἷς ἐπιδημεῖτε εὑρίσκειν εὐχερῶς τὰ ἐπιζητούμενα, έκελεύσατε τῇ ἐμῇ βραχύτητι ἐν συντόμῳ πᾶσαν συστείλαι τὴν θείαν Γραφήν, Παλαιάν τε καὶ Καινὴν, ὥστε μήτε ἄχθος ἡμῖν γενέσθαι βα στάγματος, μήτε πάλιν ἐλλειφθῆκαί τι τῶν τεινόντων ἐπ' ὠφέλειαν καὶ σωτηρίαν ψυχῆς, εἶξα προθύ μως τῇ ὑμετέρᾳ κελεύσει, εὐθέως περιστήσας πάνε τα τὰ παρ' ὑμῶν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς ἐπιζητούμε να, εἰς ἑκατὸν τριάκοντα κεφάλαια ἡνωμένα τε καὶ διακεκριμένα ἀπ' ἀλλήλων, ὡς μὴ σύγχυσιν καὶ φυρμὸν ὑπομεῖναι τὸν ἀναγινώσκοντα. Ταῦτα ἔστει θα τῇ ὑμετέρᾳ θεοφιλείᾳ· ἅπερ δεχόμενος, τῷ μὲν Θεῷ τὴν πρέπουσαν δοξολογίαν καὶ εὐχαριστίαν ἀνάπεμψον, τῷ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἐν ἀσθενείᾳ τε λειοῦντι. Ημᾶς δὲ ταῖς εὐπροσδέκτοις σου εὐχαῖς ἀνταμείβου, όπως κατὰ τὸ Θεῷ εὐχάριστον τὸν ὑπό λοιπον χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐκτελέσωμεν. Εἰ δέ τι, ὡς εἰκὸς, εὕροις, συγγνώμην ἀποδοῦναι, καὶ τῇ Ιδιωτείᾳ καὶ τῇ σπουδῇ τοῦ ἐπιτάγματος. Επειδή δὲ καὶ τοῦτο ἔστειλας, τίμιε Πάτερ, ὥστε σημανα! σοι καὶ περὶ τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς καθ' ἡμᾶς Λαύρας, εἰ ἀληθῆ εἰσιν, ἅπερ εἴπατε ἀκηκοέναι παρὰ πολλῶν, περί τε τῆς πολιτείας καὶ τῆς ἀναιρέσεως αὐτῶν, δύσπιστα ὄντα καὶ ἀκοὴν ὑπερβαίνοντα, ἀναγκαῖον ἡγησάμην πρότερον εν βραχεί σημᾶναι ὑμῖν Cum ad me scripseris, Eustathi Pater venerande, te magna affici molestia, dum e loco ad locum et e regione ad regionem migrare cogeris metu vigentis Chaldæorum calamitatis: fame etiam ac siti laborare, non panis et aquæ, sed juxta evangelicum propheticum dictum, verbi Dei; cum nem que libros circumferre possitis, neque ita facile in locis in quibus exsulatis, quæ vultis invenire valeatis: cunque meæ jusseris humilitati, ut epitomen aliquam divinarum Scripturarum ad te initterem, quæ neque circumferendo gravis esset præ magnitudine, neque sui tenuitate in se aliquid eorum quæ ad utilitatem et salutem animæ faciunt, desideraret; obtemperari libenter tuis mandatis, et quam primum quod petis faciendum putavi. sacra igitur Scriptura centum quinquaginta excerpsi capita,, unita quidem simul, invicem tamen ita disjuncta, ut qui ea legerit, nulla confusione trahatur. Et hæc luæ misi pietati, quæ cum acceperis, Deo, ut par est, gloriam et gratiarum actionem reddas, qui suam virtutem imbecillis impertitur, ut in infirmitate perficiantur. Τu vero cum tuis gratis precibus nos foveas, ut quod reliquum est nobis vitæ hujus, juxta Dei voluntatem peragere possimus: si vero aliquid (ut facile feri potuit) imperfectum offenderis, ignoscas, quæso te, mem tenuitati, tum temporis angustiæ tribuas, quæ tuis mandatis voluit obtemperare. Quoniam vero illud præterea scripsisti ut 1022 tibi aliquid diceremus de sanctis Patribus nostræ lauræ, an vera sint quæ a nonnullis audisse dicis, de eorum videlicet vita et nece, cum vix illa credi possint, et sensum Lauram neoterici Græci insigne dicunt monasterium, pro magna hominum copia qui devotionis ergo instar multarum aquarum eo confluunt.

Γραφής κεφάλαια. Καὶ περὶ μὲν τῆς ἐναρέτου αὐτῶν πολιτείας οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ οὐδὲ τῆς ἐμῆς γλώττης διηγήσασθαι, Τοῦτο δὲ μόνον λέγω, ὅτι ὡς ἀληθῶς ἄνθρωποι ἦταν θεῖοι (εἴγε δεῖ ἀνθρώπους αὐτοὺς καλεῖν, καὶ μὴ ἀγγέ λους), τῇ τε ἀσκήσει καὶ ἡσυχίᾳ καὶ τοῖς ὑπὲρ εὐσε βείας πόνοις ἐκ νεότητος εγγεγηρακότες, γηραλέοι, Ιεροπρεπεῖς, πολιοὶ τὴν τρίχα καὶ τὴν σύνεσιν, ἀγαθοὶ,· ταπεινόφρονες, κόσμιοι, σώφρονες, ἀληθινοί, ἄμεμ πτοι, δίκαιοι, θεοσεβεῖς, ἀπεχόμενοι ἀπὸ παντὸς πονη ροῦ πράγματος, ἀνελλιπεῖς πάντων τῶν ἀγαθῶν, περ πληρωμένοι δὲ τῆς θείας ἀγάπης. Τινὲς αὐτῶν ὑπερ βεβηκότες ἀπὸ πεντήκοντα καὶ ἑξήκοντα ἐτῶν, μὴ ἐξερ χόμενοι παντοίως τῆς Λαύρας· τινὲς δὲ μήτε ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ προϊόντες, μηδὲ ἑωρακότες τὴν πόλιν, ἀφ' οὗ ἐμήνασαν, ἀρεταῖς παντοίαις κεκοσμημένοι, ἐπίγεια ἄγγελοι, καὶ οὐράνιοι ἄνθρωποι· ὅθεν καὶ τοιοῦτον τέλος ἀπηνέγκαντο, καὶ τὸ βραβεῖον τῆς νίκης εκομίσαντο. omnem superent, necessarium propterea duxi brevi- τὰ περὶ αὐτῶν, εἶθ' οὕτως καθυποτάξαι τὰ τῆς θείας bus tibi prius aperire quæ ad illos attinent, ea dein ceps subjicere,quæ diximus sacræ Scripturæ capitula. De laudabili autem vita eorum in præsentiarum agere id temporis non postulat, nec mea lingua illa posset facile percurrere: illud tantum dicam, quod revera homines erant divini (si homines tantum illos oporteat dicere potius quam angelos) cum in exercitatione spirituali et monastica vita et laboribus quos pro pietate sustulerunt, a juventute sua insenuerint: senes quidem venerandi, et canos capillos habebant, sed mente magis præstabant et humilitate, honesti, modesti, veridici, irreprehensibiles, justi, pii, ab omni turpitudine et pravitate alieni, omnibus bonis ornati, et divino repleti amore: nonnulli ipsorum centum excesse runt annos et quinquaginta sex, in quieta et monastica vita cum peregissent, nec a laura unquam recesserunt: nonnulli vero neque ad ecclesiam processerant, nec civitatem amplius viderant, ex quo vitam monasticam semel fuerant amplexati; variis etiam virtutibus emicabant, terrestres scilicet angeli et cœlestes homines. Quapropter hunc finem sunt adepti, et victoriæ præmium sunt consecuti Cum enim Ismaelitæ ad nostrum accessissent monasterium, una septimana antequam sancia civitas fuisset occupata, et universa sacra vasa Ecclesiae jam diripuissent, plerique Patres aufugerunt quam primum, remanserunt autem in monasterio qui fortiores Christi fuerant servi, sacrum illum locum destituere nullo pacto volentes. Barbari vero cum illos comprehendissent, et nullos G dies illos inhumane tractassent, et tormentis amixissent, pecunias hoc pacto sese inventuros putantes, apud quos nihil hujus sæculi reperiebatur: illi simul atque intellexerunt, sua se tandem spe ac proposito excidisse, in efferatissimam versi rabiem, ad unum membratim beatos illos conciderunt, qui et lætitia incredibili perfusi ac proinde alacri vultu renidentes, omni cum actione gratiarum, animas reddiderunt Domino: quippe qui non ita pridem in votis habuerant resolvi et cum Christo esse '. Corpora vero plusquam tragice cæsa cum non paucos dies in humum disjecta, sine sepulturæ beneficio jacuissent, ab Arabia illo usque approperavimus. Et quidem eximius abbas Nicomedes spectaculum illud miserabile casorum Patrum contemplatus, deliquio animi concidit, atque illinc relatus mortuus prope est. Modestus prælerea, et ipse sanctissimus, adventum nostrum cum antevertisset, et sanctorum illorum lustrasset prius habitacula omnia, itidem angore animi contractus, multis se proluit lacrymis, ac sancla quæ eatenus resederaut lipsana circumplexus, in Patrum superiorum deposuit conditoriis. 1023 Is ad haec, ubi solemnem persolvit et ex inore consuetum Canonem, illud mox oraculum Isaiæ exserta voce deprompsit: Viri justi tolΕπελθόντων γὰρ τῶν Ἰσμαηλιτῶν τῇ ἡμετέρα Λαύρᾳ πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος τοῦ παραληφθῆναι τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ πάντα τὰ τῆς ἐκκλησίας Ιερά σκεύη διαρπασάντων, τὸ μὲν πλῆθος τῶν Πατέρων παραχρῆμα ὑπανεχώρησεν· ἀπέμειναν δὲ οἱ καρπ· ρικοὶ δοῦλοι τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ Λαύρᾳ, μὴ βουλόμε νοι καταλιπεῖν τὸν τόπον. Οἱ δὲ βάρβαροι συλλαβής μενοι αὐτοὺς, καὶ ἀνηλεῶς ἐπὶ πολλὰς ἡμέρες βα σανίζοντες, οἰόμενοι χρήματα εὑρίσκειν, παρ' ως μηδὲν τοῦ αἰῶνος τούτου ὑπῆρχεν, τέλος τοῦ σκοπού ἐκπεσόντες, έμμανεῖς γενόμενοι πάντας μεληθέν κατέτεμνον. Οἱ δὲ μακάριοι γεγηθότες φαιδρῷ τῷ προσώπῳ, εὐχαρίστως τὰς ψυχὰς τῷ Κυρίῳ ἀπέθω· καν, ὡς ἐκ πολλοῦ τὴν ἐπιθυμίαν ἔχοντες ἀναλύσει καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Ριφέντων δὲ τῶν σωμάτων αὐτῶν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἀτάφων, ἐπικατελάβομεν ἡμεῖς ἀπὸ ᾿Αραβίας· καὶ ὁ μὲν ἀ667ς Νικομήδη, θεασάμενος τὰ ἐλεεινὰ θεάματα τῶν Πατέρων, λει ποθυμήσας σχεδὸν εἰπεῖν ἤρθη νεκρός. Μόδεστος δὲ ὁ ὁσιώτατος προσελθὼν πάντα τὰ σκηνώματα τῶν ἁγίων συστείλας, έλουσε πολλά τε ἐπιδακρύσει, καὶ περιπτυξάμενος τὰ ἅγια και καρτερικά απο τῶν λείψανα, κατέθετο ἐν ταῖς θήκαις τῶν Πατέρων. Ἐκτελέσας δὲ ἐπ' αὐτοῖς τὸν συνήθη κανόνα, ἐπεφθέν ξατο αὐτοῖς τὸ τοῦ Ἡσαΐου λόγιον τὸ φάσχον "Αν δρες δίκαιο: αίρονται, καὶ οὐδεὶς κατανοεῖ· ἀπὸ προς ώπου ἀδικίας ήρται ὁ δίκαιος· ἔσται ἐν εἰρήνῃ ταφὴ αὐτοῦ.» Καί· ι Ψυχαὶ δικαίων ἐν χειρί Κα ρίου· καὶ οὐ μὴ ἅψηται αὐτῶν βάσανος. Ἔδαξαν ἐν ὀφθαλμοῖς ἀφρόνων τεθνάναι, οἱ δὲ εἰσιν ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλήρης· καὶ ὀλίγα παι δευθέντες μεγάλως εὐεργετηθήσονται, ὅτι ὁ θεὸς ἐπείρασεν αὐτοὺς, καὶ εὗρεν αὐτοὺς ἀξίους ἑαυτοῦ, καὶ ὡς ὁλοκάρπωμα θυσίας προσεδέξατο αὐτοὺς, καὶ Philipp. 1, 23. * Τὰ ἅγια λείψανα, sanctas reliquias.

EPISTOLA AD EUSTATHIUM. ἐν καιρῷ ἐπισκοπῆς αὐτῶν ἀναλάμψουσι.» Καὶ luntur et nemo recogitat. facie iniquitatis subla ταῦτα περὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν εἰρηχώς παρ εκάλει πάντας ἡμᾶς μὴ ἐγκαταλείψαι τὸν τόπον ἡμῶν, ἀλλ' ὑπομένειν γενναίως ἐν τοῖς πειρασμοῖς μνημο νεύοντας τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ότι στενή ή πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν· ο καὶ τοῦ ᾿Αποστόλου, ὅτι ο Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Εἴξαντες οὖν τῇ παραινέσει αὐτοῦ ἐμείναμεν ἐν τῇ Λαύρᾳ ὡς ἐπὶ δύο μῆνας. Καὶ πάλιν ἀκοῆς βαρβα ρικῆς γενομένης φοβηθέντες κατεφύγομεν εἰς μοναστήριον πλησίον τῆς ἁγίας πόλεως, ὡς ἀπὸ σταδίων εἴκοσι, λεγόμενον τοῦ ἀββα Αναστασίου, μηδένα τὸ τηνικαῦτα ἔχον. Καὶ ποιήσαντες ὡς δύο χρόνους ἐν αὐτῷ, πάλιν παρεκαλούμεθα ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ἐσιωτάτου Μοδέστου ἐπανελθεῖν, καὶ οἰκῆσαι εἰς τὸν τόπον ἡμῶν. Πεισθέντες οὖν τῇ ἀγαθῇ αὐτοῦ συμ βουλία, οἱ μὲν παραχρῆμα ἐπανήλθομεν, καὶ οἰκήσαμεν εἰς τὴν Λαῦραν, τινὲς δὲ καὶ μικρὸν βραδύτερον φόβῳ τῶν γειτνιώντων ἡμῖν Σαρακηνών, τινὲς δὲ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ μοναστηρίῳ ἀπεμείναμεν ἅμα Ἰουστίνῳ τῷ ὁσιωτάτῳ αὐτῶν ἡγουμένῳ, ἀποταξαμένῳ ἐν τῇ Λαύρᾳ, καὶ πλείστους χρόνους ἐν αὐτῇ πεποιηκότι, καὶ ἐν πολλαῖς ἀρεταῖς διαπρέψαντι, ὡς καὶ τῇ τοῦ πρεσβυτέρου ἀξίᾳ αὐτὸν τιμηθῆναι. "Οστις θεοσεβέστατος Ἰουστῖνος πολλὴν συνοδίαν ἐν τῷ αὐτῷ μοναστηρίῳ τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι περιεποιήσατο κρατῶν τὸν κανόνα ἀπαραλλάκτως τῆς " Λαύρας καὶ τὴν λοιπήν κατάστασιν, καὶ οὐκ ἂν εὔροι τις ἐν ὅλῃ Παλαστίνῃ ἢ ἐν ἄλλῳ κοινοβίῳ τοιαύτην πνευματικὴν κατάστασιν. ᾿Ανθεῖ δὲ καὶ αὐξάνει καθ' ἑκάστην· καὶ προβαίνων κατὰ τὸν Ἰσαὰκ μέγας γίνεται, ὡς ἐκ τούτου χαίρειν ἡμᾶς στοχαζομένους καλῶς, ὅτι ἐν πάσῃ χώρα διαλάμπει φωστήρων δι κην τὸ σπέρμα τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Σάβα. Ἡμεῖς δὲ οἱ ταπεινοὶ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καὶ σπουδῇ τοῦ προειρημένου όσιωτάτου Μοδέστου ἐν ἡσυχίᾳ καθ ἡμεθα ὑπὲρ τὰ πρώην ἔτη, εὐχαριστοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεὸν τὸν θανατοῦντα καὶ ζωοποιοῦντα, καὶ ποιοῦντα θαυμάσια μεγάλα μόνον. Ἐσπλαγχνίσθη γὰρ εἰς ἡμᾶς ἡ αὐτοῦ ἀγαθότης,καὶ εἰς προκοπήν μετ γάλην ἤνεγκε τὸν τόπον ἡμῶν, ὅσον πρὸς τοὺς και ρούς, διὰ τοὺς προβουλεύσαντας αὐτῷ γνησίως ἐν αὐτ τῷ ἁγίους δούλους αὐτοῦ. Ἐχαρίσατο δὲ ἡμῖν Πατέρα καὶ ποιμένα ἡ αὐτοῦ ἀγαθότης, ἄξιον τῆς αὐτοῦ προνοίας, Θωμᾶν τὸν ὁσιώτατον, γνωστικὸν ὄντα καὶ παντοίαις ἀρεταῖς κατακεκοσμημένον, τὸν ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας ἡσύχιον ἀσκήσαντα βίον· τὸν πρᾶον καὶ φιλάδελφον καὶ συμπαθέστατον, τὸν ταπεινὸν τῇ καρ δίᾳ, τὴν περὶ τὴν εὐχὴν καὶ κανόνα θερμότατον. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς ἡγητηρίας αὐτοῦ εἰς πλατυσμὸν ἤνεγκε τοὺς αὐτοῦ φοιτητάς. Ὁ δὲ ἀριθμὸς τῶν ἀναι ρεθέντων Πατέρων ἐστὶν ονομάτων τεσσαράκοντα τεσσάρων. Επιτελεῖται δὲ ἡ μνήμη αὐτῶν μηνί Μαΐῳ πεντεκαιδεκάτη. Χάριτι δὲ Χριστοῦ καὶ σπουδῇ τοῦ προλεχθέντος όσιωτάτου Πατρός ἡμῶν tus est justus. Erit in pace sepulcrum ejus ³. › Et: • Spes illorum immortalitate plena. In paucis vexati, in multis bene disponentur, quia Deus tentavit illos, et invenit eos dignos se, et quasi holocausti hostiam * accepit eos, et in tempore visitationis ipsorum, splendescent ac refulgebunt*.» Et hæc de sanctis illis cum edisseruisset, unumquemque nostrum adhortari cœpit ne quo emigraremus, loci illius nostri desertores: magis vero eas quæ imminebant tentationes generoso pectore perferremus, Dominicæ illius memores sententiæ: «Quia angusta est porta, et arcla via * quæ ducit ad vitam";» sed et Apostoli dicentis: c Quia per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei ª. Hujus itaque admonitioni visum est gerere morem, eoque in laura duos prope menses mansimus. Rumore enim rursus exterriti novæ Barbarorum excursionis, suffugimus in monasterium sanctæ civitati propinquum, quod quidem ab ea disparatur stadiis fere viginti, cui nomen abbatis Anastasii: ubi neminem prorsus tum loci incolam invenimus. Sed et ibidem loci, duos alios prope cum demorati essemus menses, rursum admoniti sumus sanctissimi superius dicti Modesti adhortatione, ut postlimimo reversi in proprio habitaremus loco. Tanti itaque Patris probo ac salutari consilio persuasi, et quidem nonnulli e vestigio in Laurense concessimus monasterium ibidem loci habitaturi; quidam autem remigrarunt aliquanto serius lauram, timore exterriti gentis Saracenica haud procul habitantis; alii contra in eodem permansere monasterio. una cum sanctissimo suo præside Justino, qui in laura renuntiarat mundo huic, quo loci plurimum exegerat temporis, ac tanto splendore inclaruerat virtutum, ut dignitate presbyterii cohonestari promeruerit. Justinus hic, Dei cum sit sapientissimus cultor, in illo suo monasterio, gratia praduce Christi, numerosam admodum confuentium eo locr ascivit congregationem, sic tenax et observans canonis ac cæterarum constitutionum Laurentii cœnobii, ut ab his neutrobi evariet sui semper similis, adeo ut non facile quis uspiam inveniat inter vitæ communis professores qui sic tueatur ac servet mordicus spiritualem vivendi sanctionem. Floret is, et quotidiana virtutum accessione succrescit, fitque magnus temporis progressu, ut ille olim eximius Isaac: ita ut et nos quoties aciem mentis in hunc unum pressius intendimus, ac veluti ad scopum recta eollineamus, incredibili· perfundamur gaudio. In omni circum regione, tanti Patris celebritas instar prælucidi luminaris intermicat, splendoremque suum ejaculatur. Semen est hic sancti Patris nostri Sabæ. Nos proinde humiles et abjecti, gratia primum Dei, deinde seria admodum et accurata diligentia præmemorati sanctissimi Mo- ' Isa. Lvul, 1. * Gr. quasi integram oblationem hostia. " Sap. ut, 4.6. Gr Via aflictionibus septa. 7 Matth. vII, 14. * Act. XIV, 21. ⚫ Cœnobitica.

στήρια. Ἰδοὺ οὖν, τίμιε πάτερ Ευστάθιε, ἐν συντόμῳ & περὶ τῶν ἁγίων ἡμῶν καὶ τῆς Λαύρας ἐσήμανα τῇ ὑμετέρᾳ θεοφιλείᾳ, καὶ ἄλλα δὲ εὐαγγέλια χαροποι οῦντα τὴν ὑμετέραν ψυχήν, καὶ παντὸς Χριστιανοῦ ἀκούοντος αὐτὰ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν. Ὁ γὰρ προφ Ο βηθεὶς ὁσιώτατος Μόδεστος οὐ μόνον προνοεῖται τῶν τῆς ἐρήμου μοναστηρίων, ἀλλὰ καὶ τῆς πόλεως καὶ πάσης τῆς περιοικίδος· τοῦ Θεοῦ ἐνεργοῦντος αὐτῷ ἐν παντί. Οὗτος γὰρ ὡς ἀληθῶς ὁ νέος ἡμῶν Βεσελεὴλ ή Ζοροβάβελ πλησθείς Πνεύματος ἁγίου, ἀνα ἤγειρε καὶ τοὺς ἐμπρησθέντας σεβασμίους ναούς του Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τό τε ἅγιον κρατ νίον, καὶ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ ἀνάστασιν, καὶ τὸν σεπτὸν οἶκον τοῦ τιμίου σταυροῦ, καὶ τὴν μητέρα τῶν ἐχε κλησιῶν, καὶ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ ἀνάληψιν, καὶ τοὺς λοιπούς σεβασμίους οἴκους· ὡς ἐκ τούτου ἀγαθὰς ἐλπίδας ἔχειν ἡμᾶς καὶ περὶ τῶν μελλόντων, καὶ μάλιστα τοὺς ἀπὸ τῶν ἔξω χωρῶν ἐρχομένους εἰς προσκύνησιν τῶν ἁγίων τόπων, καὶ πάντας δοξάζειν τὸν Θεόν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύ νησις νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. desti, sedentariam hanc exigimus vitam in libe- Μοδέστου οικοῦνται καὶ τὰ λοιπὰ τῆς ἐρήμου μοναriore et tranquilliore otio, pro his etiamnum quæ paulo contigere prius, 1024 actiones gratiarumn persolventes, et glorificantes Deum qui et mortifcant et vivificat quique mirabilia magna facit et solus. Ipsius enim benignitas, sur erga nos adaperuit viscera misericordiæ, locumque hunc nostrum non mediocri favore ac promotione extulit quam hactenus magnificentius multo. Caeterum id gratiæ nobis esse indultum crediderim per priorum sanetorum merita, qui hic Domino, sinceriore affectu, venerabilem exhibuere latriæ cultum. Sed et illud nobis gratuito indulsit munus sua solius providentia dignum, modis omnibus venerabilem Thomam, virum longe eruditissimum, omniumque virtutum ornamentis perpolitum; qui ab ipsa tenelle aetatis Infantia, vitam exercuit silentii taciturnitate requiem tam et tranquillam. Vir hic eximiæ mansuetudinis laude omni est conspicuus, perquam humanus: alienis malis quam condolescat ex animo, vix cuiquam credibile sit. Vere corde est humilis, circa orationem et canonem ordinis præfervidus: quo contigit, ut Deus (hoc praeside) discipulos propagarit in effusam et numerosam amplitudinem. Numerus proinde sanctorum Patrum, quos tyrannica sustulit impressio, est xtrv. Horum memoria Maio mense celebratur, 15 mensis die. Gratia ilem Christi, sed et solerti sedulitate jam dicti venerandi apprime Patris nostri Modesti, cuncta id temporis incoluntur effusæ istius eremi monasteria. En igitur, Pater mihi venerabilis Eustathi, quæ de sanctis illis Patribus nostris, dequé Laurensi cœnobio véstræ erga Deum charitati duxi insinuanda; el quidem conciso ac perbrevi sermone. Supersunt nuntia aliquot sane quam læta, quorum fideli relatu, et vestra et omnis sinceriter Christiani anima merito possit exhilarescere. Hæc igitur ex prompta et alacer annuntio vobis. Modestus sanctitatis eximiæ vir (de quo non semel dictum) non corum modo providam gerit curam sollicitus, quæ per hanc vastam eremum sparsim disjecta sunt, monasteriorum; sed et moderandæ huic civitati ae universæ circum finitimæ regioni solerter prospicit, Deo eidem cooperante in omnibus. Hic enim ad vivum nobis exprimit imaginem novi cujuspiam Bezeleelis aut certe Zorobabelis. Gratia etenim plenus Spiritus sancti, templa Salvatoris nostri Jesu Christi, quæ quidem barbarico igni conflagrarunt, in sublime erigit omni prorsus digna veneratione, puta ædes Sanctæ Calvariæ ac Sanctæ Resurrectionis; domum insuper dignam omni honore venerandæ Crucis, quæ mater Ecclesiarum est. Sed et Sanctæ Assumptionis ædem a fundamentis exædificat; adeo ut per hæc læta initia, de futuris quoque spes amplissimas concipiamus, idque vel ob eos maxime qui huc sperantur venturi ab externis regionibus, sancta hæc loca ut adorent, ut omnes in commune glorificemns Deum. Ipsum addecet gloria in sæcula sæculorum. Amen. 1025 S. P. N. ANTIOCHI PROLOGUS. Dixit in Canticis Salomon: ‹ Sexaginta sunt reginæ, et octoginta concubinæ, et adolescentulæ quarum non est numerus 10., Sane nos pro virium modulo, per hasce sexaginta reginas astruimus " insinuari selectos et auctoritatis, præter cæteros, eximiæ libros in Vetere Novoque Testamento reconditos. Octoginta concubinas eas esse Scripturas intelligo, quæ in priorum classem neutiquam accenturiatæ sunt, ac proinde minus approbantur. Hinc dictæ sunt apocryphæ, hoc est obscuræ, nec satis comperte auctoritatis. Παλλακαί, hoc est concubinæ, eo nominantur, quod cum illegitimæ sint, non queunt induci ad persuadendum cum liberiore omnium assensu. Jam vero juvenculas, arbitror 10 Cant. vi, 7. ΑΝΤΙΟΧΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΠΡΟΘΕΩΡΙΑ. Φησὶν ἐν τοῖς Ασμασιν ὁ σοφὸς Σολομών· ι Έξ ήκοντά εἰσι βασίλισσαι, καὶ ὀγδοήκοντα παλλακα, καὶ νεάνιδες ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός.» Ἡμεῖς οὖν κατὰ τὸ ἡμῖν ἐφικτὸν τὰς μὲν ἐξήκοντα βασιλίσσας τὰς ἐγκρίτους λέγομεν εἶναι βίβλους, τουτέστιν τὰς εξήκοντα τὰς ἐνδιαθέτους τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης· τὰς δὲ ὀγδοήκοντα παλλακὰς, τὰς μὴ ἐγκρινομένας, τὰς λεγομένας ἀποκρύφους. Παλλακαί δὲ ὀνομάζονται διὰ τὸ ἀπαῤῥησιά τους καὶ νόθου; αὐτὰς εἶναι. Τὰς μέντοι νεάνιδας τὰς βήσεις του νέου κηρύγματος τῶν τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων, διὰ τὸ ἀκραιφνὲς τοῦ λόγου αὐτῶν. Αἱ γὰρ νεάνιδες ἀγναὶ ὀνομάζονται. Φησί γάρο • Ζητησάτωσαν τῷ βασιλεῖ νεάνιδα παρθένον, καὶ ηὗραν τὴν Σουμανίτιν, Η Dignitatcm attendit, non item numerum, quod satis est homosi.

PROLOGUS. ἵνα θερμάνῃ αὐτόν· ν τουτέστιν, οὐράνια νοήματα delineare rova dogmata prædicationis; mempe καὶ μελωδῶν ἔπη· 4 Εθερμάνθη ἡ καρδία μου ἐντός doctorum orthodoxæ Ecclesiæ, ob indelibatam et μου, καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ.» Η absolutam puritatem sermonis ipsorum. Etenim γὰρ Σουμανίτις οὐρανία ἑρμηνεύεται. Καί· Σῖτος juvenculæ nomenclaturam sortiuntur a munditia νεανίσκοις, καὶ οἶνος ὀδιάζων παρθένους. Οἱ γὰρ virginali. Ait enim Scriptura: • Quærant regi adoἀκίβδηλοι ἐκ τῆς ἐπομβρίας τοῦ οὐρανίου ἄρτου lescentulam virginem; et invenerunt Sunamitem τρέφονται, τῆς μενούσης εἰς ζωὴν αἰώνιον· καὶ τὸ que ipsum excalefaceret '';» hoc est, coelestes πόμα αὐτῶν ἐκ τοῦ κρατῆρος τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου. prorsus sententias. Hoc itaque fervore reaccensus, Καὶ ἁγνῶν ῥήσεις σεμναί· καὶ, ο Ρήσεις δικαίων ad melicam citharam emodulans dicebat: ‹ Conάγνα!,» κατὰ τὴν Γραφήν. Αναρίθμητοι δὲ λέγονται caluit cor meum intra me, et in meditatione mea διὰ τὸ πληθυντικὸν καὶ ἄμετρον τοῦ λόγου τῆς αὐτῶν exardescet ignis''.» Siquidem Sunamitis sua interδιδασκαλίας. Ἐκ τοῦ ἱστοῦ οὖν τῶν ἑξήκοντα βα- pretatione sonat, Celestem, et: Frumentum juvenσιλίδων τούτων ὀλίγους στήμονας ἀνείλαμεν, καὶ culis et vinum suavi odore lætificans virgines; incorἐποίησα περίζωμα εἰς θέρμην τοῖς μετὰ πίστεως rupti enim qui sunt, pluvio aluntur humore roruἐντυγχάνουσιν. Ὥσπερ οὖν ὁ ἱστὸς πολυμερής ὢν lenti illius panis qui de coelo descendit, quique εἰς μονομερή χιτῶνα ἀποτελεῖται· οὕτως καὶ πᾶσαι manet in æternam vitam. Istis potio haurilur ex αἱ προρήσεις τῶν θεοπνεύστων Γραφῶν εἰς τὸν τῆς cratere vineæ illius veracis; nam castorum verba. οικονομίας Δεσποτικόν χιτώνα κατέληξαν, ὃν ἀνείλη- plena sunt pudoris. Ει: • Sermones justorum σεν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου καὶ 'Αειπαρθένου Μαρίας mundi sunt “, › juxta Scripturam. Innumerabiles φθαρτὸν μὲν διὰ τὸ ὁμοιοπαθὲς ἡμῖν ἀποτελέσας præterea asseruntur esse, ob copiosam multitudiἄφθαρτον, ἵνα ἡμᾶς τοὺς ὑπὸ τῆς φθορᾶς κατεχομέ nem sermonis doctrinæ illorum. Tam enim est τους ἐλευθερώσας μετασκευάσῃ εἰς ἀφθαρσίαν. Πε- multiplex, ut eam admetiri aut in numerum referre ρίζωμα δὲ λέγω οὐκ ἐκεῖνο τὸ Ἰουδαϊκὸν, τὸ ὑπὸ nemo queat. Ex tela igitur harum sexaginta regi· Ἱερεμίου κρυφὲν καὶ φθαρὲν ἐν τῷ Εὐφράτῃ ποτα- narum, sparsim selegi ac desumpsi stamina aliquot, μῷ, ἀλλὰ τὸ τῆς νέας χάριτος, ὅπερ ὁ Κύριος ἡμῖν orsarus cinctorium renum, aut, si mavis, sulibuὑπέδειξεν. Περιζωσάμενος καὶ καταμάξας τοὺς πόλ lum, quo una cum fide circumcincti futuri lectoδας τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν, ἵνα τοῦ ῥύπου τῆς πα res, divini amoris fervorem concipiant, ac proinde λαιᾶς ζύμης καθαρισθέντες γένωνται νέον φύραμα, recalescant. Ut enim tela ex multis conflata stamiκαὶ ὦσιν οἱ πόδες αὐτῶν ὡραῖοι ὡς εὐαγγελιζομέ- num particulis, in unam et impartilem arte texoria νων εἰρήνην, καὶ πατῶσιν ἐπάνω όρεων καὶ σκορ- coalescit tunicam; sic et universa Scripturæ diviπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Τούτου nitus inspiratæ oracula in hunc finem conspiraτοῦ περιζώματος τὴν εὐπρέπειαν Χριστὸς τὴν ἑαυ runt, plane ut Dominicæ dispensationis inconsutiτοῦ Ἐκκλησίαν ἐνέδυσεν, σκεπάζων ἡμῶν τοὺς μώ- lem tunicam præsignarent, quam ex utero suscepit μους, καὶ τὴν γενομένην ἐκ τῆς τοῦ ᾿Αδάμ παρα- gloriosæ ac sanctæ Deiparæ semper virginis Mariæ, βάσεως γύμνωσιν, κατὰ τὸ εἰρημένον· «Διέρρηξας pro tempore quidem corruptiva morti obnoxiam, τὴν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην.» quod similis nostri esse voluit ad tolerandas corΤοῦτο ἐνδυόμεθα ἐκ τῶν θείων Γραφῶν. Ἐρευνῶντες poris injurias; eadem rursus nulli futura erat γὰρ αὐτὰς εὑρίσκομεν τὴν αἰώνιον ζωήν, αὐτὸν τὸν obnoxia corruptelæ, ut nos miserabili corruptela Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν exemptos in pristinam revocaret libertatem, ac ἡμῶν. ᾿Αλλὰ καλεῖ ἡμᾶς ὁ καιρὸς λοιπὸν καθυποτά demum jugo emancipatos diræ servitutis ad incorξαι τὰ εἰρημένα κεφάλαια εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον τῆς ruptionis gloriam transcriberet; vile insuper restiἁγίας καὶ ζωαρχικῆς Τριάδος, τοῦ Πατρός, φημί, tutos, donativo convestiret trabeæ immortalitatis. καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἰς τοὺς Id quidem dixerim perizoma non illud Judaicum αἰώνας τῶν αἰώνων. Αμήν. quod jussus est Jeremias in arcano quopiam loco recondere, et idem in Euphrate Aluvio computruit"; quin illud verius intelligo quod ad novæ gratiæ legem pertinet, quod nobis ipse Dominus suomet præmonstravit exemplo. 1026 Cum præcinclus pedes suorum discipulorum extersit ", ut a sordibus veteris fermenti purgati flerent nova conspersia ", et essent pedes eorum speciosi tanquam evangelizantium pacem, et calcarent supra serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici 18. Hujus cinguli decore Christus Ecclesiam suam induit, maculas obtegens nostras, et contractam ex Adæ prævaricatione nuditatem: sicut dictum est: ‹ Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me lætitia "., Hoc induimur ex sacris Scripturis. Dum enim eas scrutamur, vitam æternam invenimus, ipsum Dominum nostrum Jesuni Christum, qui verus est Deus noster. Sed jam tempus deinceps nos invitat, ut ea qua, diximus, capita subjiciamus ad gloriam et laudem sanctæ ac vitæ principium largientis Trinitatis, Patris, inquam, et Filii et Spiritus sancti, in secula sæculorum. Amen. » III Reg. 1, 3. » Psal. xxxviii, 4. 10 Luc. x, 19. to Psai. xxix, 12. G » Prov. xv, 29. 18 Jerem. xtr, 1-7. ** Joan. xi,4,5. "I Cor. v, 7.

HOMILIA PRIMA. De fide. Περὶ πίστεως. Τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιούν τος ἀρχώμεθα πρῶτον τῶν περὶ πίστεως λόγων, εἶθ' οὕτως τῶν καθεξής. Πρῶτον δεῖ πιστεύειν εἰς «Θεόν, ὅτι ἔστιν, καὶ τοῖς ἐκζητοῦσιν αὐτὸν μισθαπο δότης γίνεται.» Πίστις γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα στήσεται. Και, «Ο δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται. Ὁ δὲ ὄντως δίκαιος ἐκ πίστεως πίστιν ἔχει ἐνεργή, πίστιν αὐτ ξάνουσαν, πίστιν πεπληροφορημένην, πίστιν φωτί ζουσαν ἐν τοῖς καλοῖς ἔργοις, ἵνα δοξασθῇ ὁ τῶν ὅλων Θεός. Πίστις ἀρχὴ κολλήσεως Θεοῦ. Ο τέλειος πιστὸς λίθος ναοῦ «Θεοῦ ὑπάρχει ἡτοιμασμένος εἰς οἰκοδομὴν Θεοῦ Πατρὸς, ἀναφερόμενος εἰς τὰ ζήτ Domino cooperante, et sermonem confirmante, aggredimur primum hunc qui de fide est, sermonem, atque ita deinceps qui sequentur, serie continenti. In primis necesse sit, ut credas in e Deum, quia est, et exquirentibus se remunerator sit ". › Fides enim in sæculum stabit. Et: ‹ Justus ex fide vivet ". › Justus autem qui veraci fide nititur, fidem habet mire efficacem: fidem, inquam, quotidiana accessione coalescentem; fidem pulla ex parte hæsitantem; fidem ad opera laude digna illustrantem, ut per ea glorificetur universorum Deus. Fides principium est divinæ vocationis. Quisquis perfecte credit, lapis est templi Dei, lapis est solerti διὰ τῆς μηχανῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὁ ἐστι σταυρός apparatu lævigatus et exæquatus in substructionem Dei Patris, lapis in sublime evectus machina quapiam admirabili Jesu Christi, quæ crux ejus est; præsidio adjutus funiculi qui Spiritus sanctus est. Fides hominis, prædux vitæ est: Charitas ipsa, via est, ad Deum usque subvebens hominem. Qui ejusmodi est, Theophorus fit, sive Christophorus, Templum insuper Dei et sanctorum sedulus lustratur locorum; nulla non sui parte, per observationem mandatorum Jesu Christi, perpolitus et adornatus. Vitæ origo est ea quæ per fidem et dilectionem operatur, cui nihil anteponitur. Fidem sane dixerim non qualemcunque, sed opere ipso commendabilem, cum fides sine operibus mortua in semetipsa sit. Opera proinde fidei istius operato G riæ sunt: charitas, gaudium, bonitas, humilitas, exsultatio in Domino, fiducia erga Deum; præterea, carnem afligere cruci, quod est, eam avocare ac sedare ab omnibus suis operibus, quemadmodum a suis interquievisse legitur Deus tollere crucem suam et sectatorem esse crucis, quod est, spiritualiter vivere quod si præduce Spiritu ingrederis, imputabitur tibi ad justitiam. 1027 Hæc ea sunt efficacis fidei opera. Qui fide percurrit viam mandatorum, cœlestem illam assequetur Jerusalem. Plane si fidem habeamus, et in fide sumus, et in eadem solidi consistimus ac stabiles, in Domino pulchre habitamus. Etenim per Prophetam loquitur Dominus: < Oculi mei fideles terre ut sedeant mecum.» Nec secus Jeremias: • Ecce, Domine, oculi tui respiciunt fidem ". • Dicit et Petrus:, ‹ Ministrate in fide vestra virtutem et charitatem ",» Rursus: • Superedificantes vosmetipsos in fide, sobrii estote; vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circumit quærens quem devoret, cui resistite fortes fide”. › Et Paulus: ‹ In quo cum credideritis, signati estis Spiritu promissionis sancto 16., Iterum: • In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis η σχοίνῳ χρώμενος τῷ Πνεύματι. Ἡ δὲ πίστις ανα θρώπου ἀγωγεύς ἐστιν, ἡ δὲ ἀγάπη ἐδὸς ἡ ἀναφέ ρουσα εἰς τὸν Θεόν. Καὶ ὁ τοιοῦτος γίνεται Θεοφόρος, ήγουν Χριστοφόρος καὶ ναὸς Θεοῦ καὶ ἁγιοδρόμος, καὶ τὰ πάντα κεκοσμημένος ἐν ταῖς ἐντολαῖς Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἀρχὴ ζωῆς ἢ διὰ πίστεως καὶ ἀγάπης εἰς οὐδὲν προκέκριται. ᾿Αλλὰ πίστιν λέγω ἐνεργή, ἐπεὶ ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων νεκρά έστι καθ' ἑαυτήν. Τὰ δὲ ἔργα τῆς πίστεως ἔστιν, ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθοσύνη, ταπ νοφροσύνη καὶ αὔχησις ἐν Κυρίῳ, πεποίθησις είς Θεόν, σταυρῶσαι τὴν σάρκα, τὸ καταπαῦσαι ἐπὶ πάντων τῶν ἔργων, καθώς κατέπαυσεν ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ Θεὸς, τὸ ἆραι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολου θῆσαι, πνεύματι ζῆν, πνεύματος τυχεῖν· αὕτη λογισθήσεται εἰς δικαιοσύνην. Ταῦτά ἐστι τὰ ἔργα τῆς πίστεως. Ο πίστει τρέχων διὰ τῶν ἐντολῶν κάτω λαμβάνει τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Ἐὰν ἔχοιμεν πίστιν, ἐσμὲν ἐν τῇ πίστει, καὶ στὴκομεν ἐν αὐτῇ ἑδραῖοι, καὶ ἐν Κυρίῳ κατοικούμεν καλῶς. Φησὶ ἐξ καὶ ὁ Κύριος διὰ τοῦ Προφήτου· «Οἱ έφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ.» Ομοίως καὶ ὁ Ἱερεμίας «Ιδού, Κύμα, οἱ ὀφθαλμοί σου εἰς πίστιν.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Πέτρος, • Χορηγήσατε ἐν τῇ πίστει ὑμῶν τὴν ἀρετὴν, τὴν ἀγάπην· ν καὶ αὖθις, • Εποικοδομοῦντες ἐν τῇ π στει, νήψατε, γρηγορήσατε, ὅτι ἀντίδικος ὑμῶν ἐν βολος, ὡς λέων ωρυόμενος περιπατεί, ζητῶν είνα καταπίῃ· ᾧ ἀντίστητε στερεοὶ τῇ πίστει».» Καὶ ὁ Παῦλος, • Ἐν ᾧ πιστεύσαντες εσφραγίσθητε τῷ Πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας τῷ ἁγίῳ.» Καὶ πάλιν • Ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως ἐν ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πι πυρωμένα σβέσαι.» Καὶ αὖθις· ο Ἔστι πίστις ἔλπζομένων ὑπόστασις. Ἐν ταύτῃ Β' γὰρ ἐμαρτυρήθη σαν οι πρεσβύτεροι. Κατὰ πίστιν γὰρ ἀπέθανεν οὗτοι πάντες.» Καὶ πάλιν· ο Δικαιοσύνην δὲ Θεοῦ διὰ πίστεως εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας. Καὶ αὖθις, «Ινα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πνεύματος λάβωμεν διά την 1 Hebr. XI, 6. * Hebr. x, 58. Fide scilicet, quæ per dilectionem operatur. "Psal. c, 6. Petr. 1, 5. "I Petr. v, 8, 9. * Ephes. 1, 13. CARLE LECTIONES. • ναύς. υστεροί τῇ πίστει. μ' αὐτῇ. 3. Jerem.

HOMILIA I. DE FIDE › Bursus: • Fides est sperandarum substantia rerum. In hac enim testimonium consecuti sunt seniores: juxta fidem enim defuncti sunt omnes hi ".» Itemque Justitiam autem Dei per fidem in omnes qui credunt, ut promissionem accipiamus Spiritus per fidem ". › Et: ‹ Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam. Ei vero qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, imputatur fides ad justitiam s.. Itaque inducit: • Propter hoc ex fide, ut secundum gratiam firma esset promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fide est Abrahæ. Non est autem scriptum propter ipsum solum, sed etiam propter nos quibus reputabitur credentibus in Dominum nostrum Jesum Christum. Justificati igitur ex fide, pacem habeamus ad Deum per Dominum nostrum Jesum Christum s. Item Timotheo: «Sectare justitiam, fidem, charitatem, pacem cum omnibus qui invocant Dominum. Et: «Sine Gide impossibile est placere Deo 3. Joannes etiamnum: Hoc est mandatum ejus, ut credamus in nomine Filii ejus Jesu Christi, et ut credentes, vitam æternam habeatis "., Dominus autem noster, Jesus Christus qui verus est Deus noster, ait: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquæ viva. Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum 35. Rursus idem: «Quis putas fidelis est servus et prudens "?» Aliis quoque dixit: e Fides tua te salvam fecit, vade in pace 37. › Marthæ item: ‹ Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet 38.; Discipulis ait: • Amen, amen dico vobis, qui credidit in me, opera quæ ego facio et ille faciet ". El: • Qui credit in me, habet vitam æternam 4. Rursus: • Creditis in Deum, et in me credite 4. Et quidem hactenus de fide abunde testimonium arbitror me deprompsisse e locupletissimo penu divinarum Scripturarum. Astruimus porro fidem esse, qua ipsi credimus in Patrem, et Filium et Spiritum sanctum, consubstantialem et vivificantem Trinitatem cunctis 1028 supereminentem. Necessarium proinde sit, divinæ Scripturæ usum ac testimonia hac de re depromere ad illustrandas πίστεως.» Καὶ ἀλλαχοῦ, «Καὶ ἐπίστευσεν Αβραὰμ omnia tela nequissimi ignea exstinguere τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην. Τῷ δὲ μὴ ἐργαζομένῳ, πιστεύοντι δὲ ἐπὶ τὸν δικαιοῦντα τὸν ἀπεβῆ, λογίζεται ἡ πίστις αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.» Καὶ ἐπάγει· «Διὰ τοῦτο ἐκ πίστεως, ἵνα κατὰ χάριν ᾖ, εἰς τὸ εἶναι βεβαίαν παντὶ τῷ σπέρματι, οὐ τῷ ἐκ νόμου μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ἐκ πίστεως ᾿Αβραάμ. Οὐκ ἐγράφη δὲ δι' αὐτὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ δι' ἡμᾶς, οἷς μέλλει λογίζεσθαι τοῖς πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν Κύ ριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Καὶ Τιμοθέῳ «Δίωκε δικαιοσύνην, πίστιν, ἀγάπην, εἰρήνην μετὰ πάντων τῶν ἐπικαλουμένων τὸν Κύριον.» Και· «Χωρὶς πίσ στεως ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι Θεῷ.» Καὶ ὁ Ἰωάννης • Αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύωμεν τῷ ὀνόματι ὁ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν αἰώνιον ἔχητε.» Ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς ἡμῶν Θεός φησιν, . Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ βεύσουσιν ὕδατος ζῶντος.» Τοῦτο δὲ ἔλεγε περὶ τοῦ Πνεύματος, οὗ ἡμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν. Καὶ πάλιν· «Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς δοῦλος καὶ φρόνιμος;» καὶ ἄλλῃ d.. Η πίστις σου σέσωκέ σε, πορεύου εἰς εἰρήνην.» Καὶ τῇ Μάρθᾳ· Ο πιο στεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται.» Καὶ τοῖς μαθηταῖς, «'Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα & ἐγὼ ποιῶ κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει.» Καί· Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ. ἔχει ζωὴν αἰώνιον.» Καὶ αὖθις· «Πιστεύετε εἰς τὸν Θεόν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε. ο Ἱκανῶς τοίνυν, ὡς οἶμαι, παρεθέμεθα τὰς ἐκ τῶν θείων Γραφῶν περὶ πίστεως μαρτυρίας· πίστιν δὲ λέγομεν τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ὁμοούσιον καὶ ζωοποιὸν Τριάδα ἀναφερομένην, εἰς ἦν καὶ πιστεύομεν. ᾿Αναγκαῖον δὲ καὶ τὰς περὶ τούτου χρήσεις και μαρτυ μίας τῆς θείας Γραφῆς παραθέσθαι πρὸς φωτισμὸν τῶν ἐντυγχανόντων. Διὰ πάσης τοίνυν τῆς θεολογικῆς πραγματείας τὴν θεαρχίαν ὁρῶμεν ἱερῶς ὑμνουμένην, ὡς μονάδα μὲν καὶ ἐνάδα διὰ τὴν ἁπλότητα καὶ ἑνότητα τῆς ὑπερφυοῦς ἀμερείας, ἐξ ἧς ὡς ἐνοι ποιοῦ δυνάμεως ἐνιζόμεθα· ὡς Τριάδα δὲ διὰ τὴν τρισυπόστατον τῆς ὑπερουσίου γονιμότητος έμφασιν. Τοῦτο οὖν φαμεν ὡς πάντα τὰ θεαρχικὰ ὀνόματα εἰς τὴν ὑπερούσιον καὶ ὁμοούσιον Τριάδα οι θεολόγος legentium animas. Itaque per omnem qui de divinis est, tractatum, augustissimam Dei majestatem sacris conspicimus celebrari hymnis, nunc quidem ut singularem unitatem, propter simplicitatem impartialitatis natura omni superioris, eoque inenarrabilis illius per quam tanquam virtutem unificam ipsi in unum coalescimus et coumimur: nunc vero Trinitatis nomine prædicatur, ut tanta illa majestas, qualicunque delineatione declaretur tribus subsistere personis, alioqui prolificationis immensæ. 10 Rom. 14, 3-5. as ibid. 1, 17, 23. ss jl Tim. 26 Matth. χχιν, 45. 37 Luc. VII, 50. ἐκλαμβάνουσιν· οἷον τὸ Θεὸς Κύριος, "Αγιος, "ΑγαΟός, Φως, Ζωή, Αλήθεια, Παντοκράτωρ, Παντοδύνα μος, Κύριος Σαβαώθ, ὅ ἐστι στρατιῶν, καὶ ὅσα ἄλλα παρὰ τῶν θεολόγων ἱερῶς ὑμνεῖται, ὡς ἔστι μαθεῖν παρ' αὐτῆς τῆς θεαρχίας αὐτὴν περὶ αὐτῆς ὑφηγουμένην· «Τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ; οὐδεὶς ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός.» Καὶ τοῖς ἐν τῷ ἀμπελῶνι·. Ὅτι ἐγὼ ἀγαθός εἰμι.» Και· «Τό Πνεῦμά σου τὸ ἀγαθόν.» Καὶ τῷ Μωϋσεῖ· «Εγώ 19 Rom. 11, 22. 35 Joan. vii. 38. Η Joan. xiv, 1. Ephes. vi, 46. 28 Hebr. xi, 1, 2, 13. * Hebr. x1, 6. ] Joan. 111, 23. 12. 60 Joan. vi, 47. ss Joan. xrs, Θεἰς τὸ ὄνομα. Η ἄλλοις. 8s Joan.

Hujusce rei gratia diximus, quoniam theologi εἰμι ὁ ὤν.» Καὶ ὁ Ἰωάννης· «Ο ἦν ἀπ' ἀρχῆς.» nomina omnia quæ divinam majestatem insiɲuant, sua interpretatione referunt ad supersubstantialem simul et consubstantialem Trinitatem; ceu sunt, Deus, Dominus, Bonus, Lux, Vila, Veritas, Imperator omnium, Omnipotens, Dominus Sabaoth, quod interpretatur exercituum, et pleraque alia, quæ ab ipsis theologis depromuntur, quibus religiose collaudatur Deus, quatenus sinimur eam Trinitatem pro modulo nostro intelligere, ab eadem edocli, dum seipsam edisserit: «Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus *.» Et his qui excolende vineæ operas suas elocarent: ‹ Quia ego bonus sum ".» Ει: «Spiritus tuus bonus Καί· ο υ ερχόμενος.» Καί·. Ο παντοκράτωρ Κύριος ὄνομα αὐτῷ.» Καί· «Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας τὸ ὄν, ὅ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται.» Καὶ τῷ Θωμαι Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή.» Καὶ τὸν • 'Αγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου.» Καὶ, ο Ο λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστιν.» Και, «Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁ παρὰ τοῦ Πατρὸς έχε πορεύεται.» Καὶ αὖθις· «Οταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνο, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, οδηγήσει ὑμᾶς ἐν τῇ ἀληθείᾳ ἁπάσῃ· ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.» Καὶ πάλιν· ο Οσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστιν· διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμεῖ λήψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.» Καὶ αὖθις· ο Ωσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωοποιεί.» Και, «Τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν.» Και, «Ο Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν. Καὶ, ο Πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ, καὶ δι᾿ αὐτοῦ, καὶ ἐν αὐτῷ ἔκτισται τὰ πάντα.» Καὶ τὸ, ο Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο.» Και, «Εξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται.» Και, «Τῷ λόγῳ Κυρίου οὐρανο εστερεώθησαν, καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν.» Καὶ συλλήβδην εἰπεῖν, αὐτὸς ὁ θεαρχικὸς ἔφη Λόγος· «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ σὰ ἐστιν, καὶ τὰ σὲ ἐμά.» Καὶ αὖθις, ὅσα ἐστὶ τοῦ Πατρὸς καὶ αὐτό τοῦ Υἱοῦ, τῷ θεαρχικῷ • Πνεύματι κοινωνικῶς καὶ ήνωμένως ἀνατίθησι τῆς θεουργίας τὸ σέβας, καὶ τὴν πηγαίαν καὶ ἀνέκλειπτον αἰτίαν, ἐν τῷ λέγειν • Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτί ζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υπό καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.» Διὰ πάντων οὖν τῶν προειρημένων δείκνυται ὡς πᾶσα θεολογία Ηνωμένε τέ ἐστι καὶ διακεκριμένη. Καὶ οὔτε τὰ ἡνωμένα διαιρεῖν θέμις, οὔτε τὰ διακεκριμένα συγχείν. Καὶ τὰ μὲν ἡνωμένα τῆς ὅλης Θεότητός ἐστι, τὰ ὑπερἀγαθον, τὸ Ὑπέρθεον, τὸ Ὑπερούσιον, τὸ Ὑπέρζων, τὸ Ὑπέρσοφον, μεθ᾽ ὧν καὶ τὰ αἰτιολογικά 1 πάντα, τὸ ᾿Αγαθόν, τὸ Καλόν, τὸ Ὄν, τὸ Ζωογονοῦν, Σοφὸν, καὶ ὅσα ἐκ τῶν ἀγαθοπρεπῶν αὐτῆς δωρεῶν ή πάντων ἀγαθῶν αἰτία κατονομάζεται τὰ δὲ δια κεκριμένα, τοῦ Πατρὸς ὑπερούσιον ὄνομα και χρήμα καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος, οὐδεμιᾶς ἐν τούτοις ἀντιEt Moysi: «Ego sum qui sum ". › Et Joannes: • Quod erat ab initio ".» Ει: • Qui venit.. Et: ‹ Imperator sive omnipotens Dominus, nomen illi ".» Ει:: Spiritus veritatis qui est, qui a Patre procedit.. Sed et Thomæ: • Ego sum via, veritas et vita ".. Εt: «Sanctifica eos in veritate tua ".» Et: • Verbum tuum veritas est.. Ει: ◄ Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit ".. Rursus: • Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, ducet vos in omnem veritatem; ille me glorificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis ".» Rursus: • Quecunque habet Pater, mea sunt propterea dixi, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis ".» Iterum: «Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius, quos vult, vivificat". › Et: ‹ Spiritus est qui vivificat 87; › sed et: «Dominus Spiritus est s.. Et:. Omnia ex Dea, et per ipsum et in ipso creata sunt omnia ". › Et: «Omnia per ipsum facta sunt ", › Et Emittet Spiritum suum et creabuntur ". Et: «Verbo Domini cali frmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum ".» Atque ut singula compendio perstringam, ipsum divinæ majestatis Verbum ait: «Ego et Pater unum sumus ".» Et: • Omnia mea tua sunt, et tua mea ".» Itemque, quæcunque sunt et Patris et ipsius Filii, eadem prorsus Spiritui sancto et in majestale Deitatis augustissimo ipse Filius ascribit propter indiscretam parilitatem communis et unius naturæ, puta propter reverendamn culturam divinæ operationis, στροφῆς, ή όλως κοινότητος έπεισαγομένης. Με fontanam ac perpetem creatricis potentiæ causam, dum dicit: «Profecti docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritys sancti ".» 1029 ltaque per hæc superius dicta declaratur quod theologia omnis et unita est et discreta; neque tamen quæ discreta sunt, quidquam admittunt confusionis. Et quidem ea quæ unita sunt, sive quæ ad unitam pertinent theolo6s Matth. κι Psal. CXLII, 10. ΧΧ, 15. Joan. xv, 26. το Joan. μιν, 6. Η Luc. xvin, 19. ** Psal. Lxvir, 5. * βόντες οὖν Θεοῦ γνῶσιν διὰ τῆς πίστεως, μὴ ἁγνή, σωμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν χάριν, ὑπὲρ ἦς πέπονθεν ἀληθῶς ὁ Κύριος. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ μύρον ἔλαβεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ὁ Κύριος, ἵνα πνέῃ τῇ Εκκλησία ἀφθαρσίαν. Μηδεὶς οὖν ἀλειφέσθω δυσωδίαν ἀπιστές, τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος, μὴ παρατραπῶμεν τῆς εὐθείας ὁδοῦ, ἵνα δυνηθῶμεν ἐπιλαβέσθαι τῆς ἐλπίδα τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, καὶ τῆς ἀϊδίου ζωῆς, ἐν Χριστῷ • Exod, 118, **I Joan. 1, 1. 67 ] Joan, v, 6. et ibid. st Joan. xvi. 17. ss ibid. 3ª Joan. xvi, 13. ss Joan. 1V, 24. » Coloss. r. 16. so Joan. 1, 3, " Pal. 63 Joan. x, 30. "Joan. xvII, 10. bs Matth. se Joan. v. 21. 37 Joan. vi, 64. 88 ibid. 15. cit, 52. 61 Peal. xxx, 6. * τὸ θεαρχικόν. Γαἴτια οὐ λογικά.

DE SPE. HOMILIA II. Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας giam, has habent nomenclaturas totius iudices τῶν αἰώνων. Αμήν. Deitatis **: puta Superbonum, Pulchrum, Ens, Vivificans, Augustissima divinitas, perquam plene exstans substantia, Quæ vivunt cuncta producens, Sapiens; et quæcunque id genus nomenclaturæ, ex quam optima ipsius et munificentissima liberalitate profectæ occurrunt, quibus bonorum omnium auctor esse denominatur. Ad discretam vero theologiam pertinent denominationes: ceu sunt, supersubstantialitas atque opulentia Patris: eædem et Filio et Spiritui sancto peræque communes, ut nihil in his debeat intelligi diversi aut dissimilitudinis, præterquam sola parilis naturæ communio inter sese coalescens. Per fidem itaque cum cœperimus cognoscere Deum, ne, quæso, ignoremus quantum nobis indultum gratiæ sit, cujus causa Dominus ipse verissime passus est. Ob hoc enim sivit ipse Dominus caput suum myrrha optima perfundi “, ut suavissimæ immortalitatis fragrantiam suæ aspiraret Ecclesiæ. Nemo igitur se illini permittat graveolenti putore infidelitatis, per principem sæculi istius suggerendæ; nequando exerremus a calle rectitudinis, quo vel tandem spe perfrui contingat vitæ æternæ in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in sæcula seculorum. Amen. Περὶ ἐλπίδος. Ἀπὸ τῆς πίστεως προΐωμεν ἐπὶ τὴν δευτερεύου σαν ἐλπίδα, ἥτις ἐξ αὐτῆς ἀρδευομένη καρπο φορεῖ, ἐν τριάκοντα, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν ἑκατόν. Ἐλπίδος γὰρ ἡδρασμένης οὐδὲν ἀνώτερον. Περὶ δὲ τῆς ἀγάπης, ἥτις τρίτη μὲν ὀνομάζεται, πρώτη δὲ τυγχάνει πασῶν τῶν ἀρετῶν, ἐν τοῖς κατόπιν δηλώ. σομεν. Πρῶτος Ενὼς ὁ τοῦ Σήθ δίκαιος ἐκ δικαίου, οὗτος ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ. Ὅσοι γὰρ διὰ τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος χειρ αγωγούνται, πρὸς αὐτὸν ἀνάγονται καὶ φωτίζονται ἐκ τῆς αἴγλης τοῦ ἀϊδίου φωτός. Δαβὶδ ὁ βασιλεύς γηράσας, καὶ μὴ θερμαινόμενος ἐν τοῖς δικαιώμασιν αὐτοῦ, ᾔτησε μίαν παρθένον, ἵνα θερμαίνῃ αὐτὸν, Σουμανίτιν. Σουμανίτις δὲ ἑρμηνεύεται οὐρανία. 'Αλλ' οὐκ ἔγνω αὐτὴν ὁ βασιλεύς· τουτέστιν, οὐχ ἔφθειρε τὴν ἐλπίδα αὐτοῦ τὴν οὐράνιον. Ορα τί λέγει ή Γραφή· «Εἰ ὦσι δύο, καί γε θέρμη αὐτοῖς ἐστιν. ο Η πίστις, ἐὰν ἔχῃ ἐλπίδα, ἔχει τὸ ἴδιον ἔργον, καὶ θέρμη ἐστὶ τῷ κεκτημένῳ, καθώς φησιν ὁ μακάριος Πέτρος • • Αναζωσάμενοι τὰς ὀσφύας τῆς διανοίας ὑμῶν, νήφοντες, τελείως ἐλπίσατε ἐπὶ τὴν φερομένην ὑμῖν χάριν, ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς τέκνα ὑπακοῆς.» Καὶ ὁ τοῦ Σειράχ «Τίς ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον, καὶ ἐγκατελείφθη; ἢ τίς ἐνέμεινε τῷ φόβῳ αὐτοῦ, καὶ ὑπερεῖδεν αὐτόν;» Ο δὲ Ψαλμωδός· «Μακάριος ἀνὴρ οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ. Καὶ, ο Εὐφρανθήτωσαν πάντες οἱ ἐλπίζοντες ἐπὶ σοί.» Καὶ αὖθις· «Ἐπ' αὐτῷ ἤλπισεν ἡ καρδία μου· καὶ ἐβοηθήθην, καὶ ἀνέβαλεν ἡ σάρξ μου καὶ ἐκ τοῦ ἰδίου βοηθήματος.» Καὶ ἄλ λους εχειραγώγει λέγων·. Ελπίσατε ἐπ' αὐτὸν, πᾶσα ἡ συναγωγὴ λαῶν, ἐκχέατε ἐνώπιον αὐτοῦ τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι ὁ Θεὸς βοηθὸς ὑμῶν.» Και, • Έλπισον ἐπὶ Κύριον, καὶ ποίει χρηστότητα. Καὶ, • Αποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς ποιήσει.» Καὶ ὁ Ἡσαΐας· HOMILIA II. De spe. fide digressi, ad eam progrediamur quæ secundas obtinet, spem: quæ sane, fidei roscida aspergine perfusa fructum afferet, unum quidem tricesimum, alterum sexagesimum, alium rursus centesimum 8. Spe enim constabilita, vix ulla alia virtus peræque sublimis. De charitate autem, quæ tertiam sortitur in classe virtutum nomenclaturam, primiceria alioqui cum sit, cæterasque omnibus antevertens dignitate, posteriore loco explicatius disseremus. Primus Enos filius Seth ", justus ex justo speravit invocare nomen Domini Dei. Quicunque praesidio spei, in Deum constantis, nisi, velut manu ducuntur, mire hos Deus ad sublimem et theoricam anagogem subvehit, ac propriæ lucis splendore corusco irradiat. David eximius rex senio defessus, cum suismet justificationibus nullo pacto recalesceret, ascivit sibi o virgunculam unam, nempe Sunamitem, quæ ipsum excalefaceret (Sunamitis proinde sua interpretatione sonat cœlestem), cæterum non agnovit eam rex; hoc est, nihil vitii aut corruptelæ intulit spei suæ coelesti. Mihi vide, num id Scriptura illa insinuet: ‹ Si fuerint duo, utique calor illis neutiquam defuturus est”; › 1030 nimirum si fidem vivida constansque comitabitur spes. Sed et peculiare spei opus est hoc, se possidentem, reddit præ fervidum, juxta beati Petri sententiam, dicentis: «Succincti lumbos mentis vestra, sobrii, perfecte sperate in eam quæ offertur vobis gratiam, in revelatione Jesu Christi quasi filii obedientiæ”. Eodem spectat illud Jesu filii Sirach: • Quis speravit in Dominum, et derelictus est? aut quis permansit in timore ejus, et despexit eum?, Melicus insuper psalmorum Conceptor: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus ".» Ει: ⚫ Lætentur omnes qui sperant in te • Rursus: 67 Matth. xxvi, 7. GR Matth xi. 8, 73 Eccli. 1, 12. 7 Psal. xxxix, 5. * De his abunde Dionys. Αreop. cap. 11 De divinis nominibus. ** Gen. iv, 26. " III Reg. 1, 3. i Eccle. v, 11. 19 [ Petr. 1, 13, 14. 13 Psal. v, 12. τ' ιδίου.

μνείᾳ αὐτοῦ 6 ἡ ἐπιθυμία ἡμῶν. Καὶ πάλιν ὁ Παῦ λος· «Τῇ γὰρ ἐλπίδι ἐσώθημεν· ἐλπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς. Ο γὰρ βλέπει τις, τί καὶ ἐλπίζει; εἰ δὲ δ οὐ βλέπομεν ἐλπίζομεν, δι᾿ ὑπομονῆς ἀπεχ δεχόμεθα.» Καὶ πάλιν, ο Ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχομεν οἱ καταφυγόντες κρατήσαι τῆς προκειμένης ἐλπίδος, ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν.» Καὶ ἐπάγει, ο Ὅτι ἐλπίδι ὀφείλει ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾷν, καὶ ὁ ἀλοῶν τῆς ἐλπίδος αὐτοῦ μετέχειν». Καὶ ἐν τῷ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίῳ περὶ τοῦ Συμεών φησιν, "Ην αὐτῷ κεχρηματισμέν νον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, τοῦ μὴ ἰδεῖν θά νατον, ἕως οὗ ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου. Καὶ οὐκ ἐνέκρωσε τὴν ἐλπίδα, ἀλλ᾽ ἦν προσδοκῶν τὸν ποθου μενον Λυτρωτὴν καὶ Σωτῆρα τοῦ κόσμου, καὶ δεξά μενος αὐτὸν γεγηθώς ἐν ταῖς ἀγκάλαις ἔλεγεν Από λυσόν με, Δέσποτα, ἀπελθεῖν πρὸς τὴν ποθουμέν την μοι βασιλείαν σου. Απέλαβον γὰρ τὴν ἐλπίδα μου, τὸν Χριστὸν Κυρίου· αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. • In ipso speravit cor meum, et adjutus sum, Α' Ἠλπίσαμεν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου καὶ ἐπὶ τῇ et reforuit caro inea, et ex propria voluntate 76. Sed et alios velut manu ducens instituebat, invitans ad complexum solidæ spei, dum dicit: • Sperate in eum omnis congregatio populorum; effundite coram illo corda vestra, quia Deus adjutor noster ". Et: • Spera in Dominum, et fac bonitatem '.. Et: «Revela Domino viam tuam et spera in eum, et ipse faciet "., Isaias item: • Speravimus in nomine tuo et in memoria tui desiderium nostrum 8.. Rursum Paulus: «Spe salvi facti sumus; spes autem quæ videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus "¹,, Iterum: «Forte solatium habemus, qui confugimus ad tenendam propositam spem quam sicut anchoram habemus tutam ac Armam ".» Inducit: • Quia debet in spe qui arat arare, et qui triturat, in spe fructus percipiendi "., Et in Luca Evangelio de Simeone: Acceperat enim responsum a Spiritu sancto, non visurum se mortem priusquam videret Christum Domini ". Neque hic mortificavit spem, sed erat exspectans rem quam magnopere desiderabat, nimirum ut videret Redemptorem ac Salvatorem mundi. Cumque accepisset et astrinxisset ulnis, lætitia perfusus dicebat: Dimitte me, Domine, venire ad te regen meum, neque enim frustratus sum spe mea. Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA III. De convivio. De epulari convivio Parœmiastes ait: «Si sederis ad cœnandum in mensa potentium, attente conΛΟΓΟΣ Γ'. Περὶ ἐστιάσεως. Περὶ τῆς ἑστιάσεώς φησιν ὁ Παροιμιαστής «Εάν καθίσῃς δειπνῆσαι ἐπὶ τραπέζης δυναστών, νοητῶς sidera quæ apponuntur tibi, et injice manum tuam, νόει τὰ παρατιθέμενα σοι, καὶ ἐπίβαλε τὴν χεῖρά sciens quoniam oportet te talia præparare: quod si insatiabilior es, ne desideres cibos ejus **, Alter item: «Ad mensam magnam sedisti? ne aperias guttur tuum super illam, memento quoniam malum, oculus nequaın: quocunque inspexeris, ne extendas manum tuam, et ne conjungere ei in calino: intellige quæ sunt proximi ex leipso, et quasi in omni re cogita; comede ut homo, quæ apponuntur tibi, et ne nimis devores, ut ne odio babearis; desine prior gratia disciplinæ, et 1031 ne sis insaturabilia, ne forte offendas: quod si in medio multorun sederis, prior illis ne extendas manum tuam. Quam sufficiens est homini σου, εἰδὼς ὅτι δεῖ σε τοιαῦτα παρασκευάζειν. Εἰ δ ἀπληστότερος εἶ, μὴ ἐπιθύμει τῶν ἐδεσμάτων αὐτοῦ. Καὶ ἕτερός φησιν·. Επὶ τραπέζης μεγάλης ἐκάθε ισας, μὴ ἀνοίξης φάρυγγά σου ἐπ' αὐτῆς. Μνή σθητι ὅτι κακὸν ὀφθαλμὸς πονηρὸς, οὗ ἐὰν ἐπιβλέψῃς, μὴ ἐκτείνῃς τὴν χεῖρά σου, καὶ μὴ συνθλίβου αὐτῷ ἐν τῷ τρυβλίῳ· νόει τὰ τῶν πλησίον ἐξ ἑαυτοῦ, καὶ ἐπὶ παντὶ πράγματι διανοοῦ. Φάγε ὡς ἄνθρωπος τὰ παρακείμενα σοι, καὶ μὴ διαμασῶν, ἵνα μὴ μια σηθῇς· παῦσαι πρῶτος χάριν παιδείας, καὶ ἁπλη στεύου, μὴ πρότερος κόψης· καὶ εἰ ἀνὰ μέσον τῶν πλειόνων εκάθισας, πρότερος αὐτῶν μὴ ἐκτείνῃ τὴν χεῖρά σου. Ὡς ἱκανὸν ἀνθρώπῳ πεπαιδευμένο erudito, exiguum "., Moyses: «Attende tibi ῃ τὸ ὀλίγον.» Ο δὲ Μωϋσῆς, «Πρόσεχε σεαυτῷ, λέγων, ipsi ne, dum comederis et saturatus fueris, obli- μὴ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ viscaris Domini Dei tui 87., Concinit Apostolus: του.» Καὶ ὁ Παῦλος·. Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, • Sive comeditis, sive bibitis, sive quid aliud fa- εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε, κα citis, omnia ad gloriam Dei facite 88. — Non • Καὶ μὴ εἰς κρίσεις διαλογισμῶν. Ὁ μὲν γὰρ item ad disceptationes cogitationum. Ille quidem πιστεύει φαγεῖν πάντα, ὁ δὲ ἀσθενῶν λάχανα ἐσθίει. credit licere vesci omnibus, hic autem infirmus Καὶ ἐπάγει· «Ο ἐσθίων, τὸν μὴ ἐσθίοντα μὴ ἔξου· cum sit, olera manducat.» Inducit: • Qui man- θενείτω· καὶ ὁ μὴ ἐσθίων, τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω ducat, non manducantem ne judicet; tu enim quis σὺ γὰρ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέτην; τῷ 18 es qui judicas alienum servum? suo domino stat κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει.» Καὶ πάλιν·· Ὁ ἐσθίων, 79 ibid. 5. ** Isa. xxvi, 8. οι Rom. 1'", 6. Luc. ut, 26. 85 Prov. xxIII, 4-3. 86 Eccli. 3314, 881 Cor. x, 31. s, Rom. χιν, 1, 2. το Psal. xxvn, 7. 77 Psal. 24, 25. * Hebr. vi, 18, 19. 12-16. nt Deut. vi, 12, 13. LXI, 9. 78 Psal. 03 | Cor. IX. 10. του. Η τοῦ μετέχειν, participandi.

IOMILIA III.-DE CONVIVIO. Κυρίῳ ἐσθίει, καὶ εὐχαριστεῖ τῷ Θεῷ· καὶ ὁ μὴ aut cadit.. fterum: «Qui manducat, Domino ἐσθίων, Κυρίῳ οὐκ ἐσθίει.» «Μὴ ἕνεκεν βρώματος κώλυε τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐπάγει· • Πάντα μὲν καθαρὰ, ἀλλὰ κακὸν τῷ ἀνθρώπῳ τῷ διὰ προσκόμματος ἐσθίοντι.» Και, ο Μακάριος ὁ μὴ κρίνων ἑαυτὸν ἐν ᾧ δοκιμάζει. Ὁ δὲ διακρινό μενος ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται, ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως. ν - Βρῶμα δὲ ἡμᾶς παρίστησι ἡ τῷ Θεῷ. Οὔτε γὰρ ἐὰν φάγωμεν, περισσεύομεν, οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν, ὑστερούμεθα ί. Καὶ ὁ Παροιμιαστής· «Μή απατηθῇς χορτασία κ κοιλίας. Ψυχὴ γὰρ ἐν πλησμονῇ οὖσα κηρίοις ἐμπαίζει 1· ψυχῇ δὲ ἐνδεεῖ, καὶ τὰ πικρὰ γλυκέα φαίνεται. ο Ὁ δὲ Ἀπόστολος, καθαρίζων τὰ βρώματα, φησίν·. "Α ὁ Θεὸς ἔκτισεν εἰς μετάληψιν μετὰ εὐχαριστίας τοῖς πιστοῖς, καὶ manducat, et gratias agit Deo ".» Rursus: «Noli propter cibum perdere opus Dei... Inducit: • Omnia quidem munda, sed malum est, propter offendiculum manducare s.. Ει: Beatus qui non judicat seipsum, in eo quod probat. Qui autem discernit, si comedat, damnationem incurrit, quia non ex fide ". - Verumtamen esca nos commendat Deo; neque si comedamus, abundabimus, neque si non comederimus, minus habebimus 98.» Paramiastes: • Ne te decipiat saturitas ventris. Anima enim satura illudit favis; animæ autem esurienti, etiam anıara, dulcia videntur”. Apostolus insinuans nullum non cibi genus esse mundum, ait: • Quos Deus creavit ad percipienἐπεγνωκόσι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ dum cum gratiarum actione fidelibus et iis qui καλὸν, καὶ οὐδὲν ἀπόβλητον μετὰ εὐχαριστίας λαμ βανόμενον. 'Αγιάζεται γὰρ διὰ λόγου καὶ ἐντεύ ξεως.» Και, «Πάντα καθαρὰ τοῖς καθαροῖς.» Και, • Εἰς τὸ φαγεῖν ἀλλήλους ἐκδέχεσθε. ο Φησὶ δὲ καὶ ὁ νόμος· «Φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς, εὐλόγησον Κύριον τὸν Θεόν σου.» Καὶ ὁ Δαβὶδ εὐχαριστῶν ἔλεγεν • Έδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου, ἀπὸ καρπού σίτου καὶ οἴνου καὶ ἐλαίου.» Καὶ πάλιν· • Ὅτι ἐχόρτασε ψυχὴν κενὴν, καὶ ψυχὴν πεινῶσαν ἐνέπλησεν ἀγαθῶν.» 'Ο δὲ ἀγαθὸς Κύριος, θέλων ἡμᾶς μετριοφρονεῖν, φησίν·. "Οταν καθίσῃς" εἰς ἄριστον, μὴ κατακλιθῇς εἰς πρωτοκλισίαν, μή ποτε ἐντιμό τερός σου ᾗ κεκλημένος ὑπ' αὐτοῦ· καὶ ἐλθὼν ὁ σὲ καὶ ἐκεῖνον καλέσας, ἐρεῖ σοι· Δὸς τούτῳ τόπον, c καὶ τότε ἄρξῃ μετ' αἰσχύνης τὸν ἔσχατον τόπον μετέχειν. Αλλ' ὅταν κατακλιθῇς, πορευθεὶς ἀνάπεσε εἰς τὸν ἔσχατον τόπον, ἵν᾿ ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε, εἴπῃ σοι· Φίλε, προσανάβηθι ἀνώτερον. Τότε ἔσται σοι δόξα ενώπιον πάντων τῶν συνανακειμένων σοι, ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν, ταπεινωθής σεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν, ὑψωθήσεται. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς σύνεσιν καὶ ὠφέλειαν ἱκανά. Καλὸν δὲ καὶ ἐπιμνησθῆναι καὶ τοῦ Ιώβ. Φησί γάρ· «Εἰ δὲ καὶ τὸν ψωμὸν μόνος ἔφαγον, καὶ οὐχὶ ἐρφανῷ μετἔδωκα, ὅτι ἐκ νεότητός μου ἐξέτρεφον ὡς πατήρ. ο Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· «Όταν ποιῇ ἄριστον ἢ δεῖπνον, μή φώνει τους φίλους σου, μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου, μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου, μηδὲ γείτονας πληείον σου, μήποτε καὶ αὐτοί σε ἀντικαλέσωσι, καὶ γένηταί σοι ἀνταπόδομα. Αλλ' ὅταν ποιῇς δοχὴν, κάλει πτωχούς, ἀναπήρους, χωλούς, τυφλούς, καὶ μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι· ἀνταποδοθήσεται δέ σοι, ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δι καίων, παρὰ τοῦ Θεοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ° el agnoverunt veritatem, quia omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione sumitur: sanctificatur enim per verbum Dei et orationem ".. Et: Omnia munda mundis.. Et: • Ad manducandum invicem exspectate ".» Lex insuper:. Dum comederis et saturatus fueris, benedicito Dominum Deum tuum³.› David, Deo neutiquam ingratus:. Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo, a fructu frumenti et olei s. Iterum: • Quia satiavit animam inanem, et ani mam esurientem saturavit bonis.. Cupiens porro Dominus, modesti ut simus ac frugi homines, ait: • Quando invitatus fueris ad prandium, ne eas discubitum in primo accubitu, ne forte honoratior te veniat invitatus ab illo, et veniens qui te et illum invitavit, dicat tibi: Da huic locum, tunc incipies cum pudore novissimum locum teDere. Sed cum invitatus fueris, vade, discumbe in novissimo loco, ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Tunc erit tibi gloria coram omnibus tibi accumbentibus; quia omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur *.» Et hæc quidem quatenus ad intelligentiam ac spirituale commodum attinet, satis sint. Non dissentaneum fuerit meminisse sententiæ illius Job: «Quod si buccellam meam solus comedi, et non pupillum participem feci, quoniam ab adolescentia mea enutrivi ut pater'.» lterum, Dominus: Cum feceris prandium aut cœnam, ne vocaveris 1032 amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites, ne forte et ipsi reinvitent te et flat tibi retributio; sed quando feceris convivium, voca pauperes, debiles, claudos, cæcos; et beatus eris, quia non habent retribuere tibi; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum 7. › Ipsi gloria in sæcula. Amen. το Rom. xiv. 3. es ibid. 6. ss ibid. 18. es ibid. 20. o ibid. 22, 23. 98 | Cor. VIII, 8. 06 Prov. • Psal. 1, 7, 8. Psal. CXVII, 7. " I Tim. 1v. 3-5 "Tit. 1, 15. "1 Cor. x1, 33. * Deut. vi. 10. xv. 9. * Luc. xiv, 8-11.· ἐξέτρεφον ὡς πατήρ, pro quo Vulg. grandivit, adolevit, vel cracit mecum. * Job xxx, 17, 18. * Luc. πιν, 12-14. 5 παραστήσει. ἡ ὑστεροῦμεν. Η χορτάσαι. Τεμπαίξει, rectius nostra editio, calcabit. σκουσι. ο κληθής, ο πλουσίους. - ἐπιγινώς

IIOMILIA IV. De edacitate sive ventris ingluvie. Nulli non hominum apprime necessarium sit vim inferre ventris edacitati, eamque justa temperie moderari: in primis tamen eos addecet, quibus curæ est pia servitute colere Deum. Honestum sane sit prandium omne illud quod moderata transigitur quantitate. Nam citra ullam temperiem ac irretente suffarcinare ventrem eduliis, perquam simile est navi onere immodico degravatæ, quo velut oppressa nullo negotio undosis fluctibus immergitur et pessumit. Et quidem corpus alimonia eget, non item cupediariis lautisque ferculis quibus se ad voluptatem invitet et saliet. Ciborum frugalitas illi opportunior, non inamcna satietas. Edulio opus, quod satis sit, non item luxu profusiore qui artus collutilet corporis. Illa siquidem mire juvat et corpus et animam, quippe quæ sospitatem parit corperi, robur confirmat, et habitudinem addit pulchre temperatam; extrema vero utrumque lædunt, nec simpliciter. Neque enim sanitati solum noxia sunt genuina quadam sua ad corruptelam proclivitate, sed et morbos vix eluctabiles ac permolestos pariunt. Rei istius evidens argumentum exhibent monachi, qui cum exiguo contenti abeant cibo, utque comperiuntur et acumine intellectus perspicaciores, et corporis temperatura illis saniores, quos juvat totos se immergere vitæ mollioris illecebris. Neque id boni solum, sed et dumn ventris frenas ingluviem, animæ per hoc imminuis turbulentas affectiones. Nam qui se vinci sinit ciborum intemperie, utique materiam exaggerat illicem atque incentivam voluptatum. Ut enim copiosam lignorum congeriem igni si admoves, majorem excitas flammam, ita et copia ciborum si inditur ventri, alit concupiscentiam. Esculentorum splendidus ac profusior luxus guttur quidem oblectat, sed et vermem intemperantiæ alit irrequietum ac pervigilem. Quemadmodum enim terra situ squadens et inarata, suapte natura edit spinas, ita mens ventris studio addicui hominis, indecoras prorsus cogitationes progerminat atque obscenas. Monachus justo edacior aliud nihil censendus quam pro- · prii tributarius ventris. Et quidem is ad censum enumeral sanctos, et eorum commeminit inter colJoquia, re autem vera intemperans cum fiì, noubiquam illorum vitam æmulatur et mores. Ventri saturando addictior, nulla alia re tam gloriatur, aut ducit venerationi, quam quod latissimo est ventre el amplissime capaci. Plane illi venter fit promptuarium, et honoratior stercorum apotheca; sed et halitus ipse qui in sic edaci habitat, anxie interclusus, mire turbulentus est ac prætristis. Dumque is egerrime fert, quam ex se spiral graστρέψει. 9 Deest negatio, οὐ μιμεῖται. ΛΟΓΟΣ Δ'. Περὶ γαστριμαργίας. Πᾶσι μὲν ἀναγκαῖόν ἐστι τὸ βιάζεσθαι καὶ κρατεῖν γαστρός. Μάλιστα δὲ τοῖς Θεῷ δουλεύειν ἐθέλουσι. Καλὸν γάρ ἐστι πᾶν μέτρον ἄριστον. Τὸ δὲ ἀσχέτως ἐσθίειν, ἔοικε νηί υπερφορτουμένη. Τὸ γὰρ σῶμα τροφῆς δεῖται, οὐ τρυφῆς· ὀλιγοδείας, οὐ πλησμονῆς· αὐταρκείας, οὐ πολυτελείας. Αἱ μὲν γὰρ καὶ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ὠφελοῦσιν, ὑγείαν, καὶ ῥώμην, καὶ εὐεξίαν τίκτουσαι· αἱ δὲ, ἄμφω καταβλάπτουσι, οὐ μόνον τὴν ὑγίειαν διαφθεί ρουσαι, ἀλλὰ καὶ νοσήματα αργαλεώτατα ὠδίνουσαι. Απόδειξις δὲ σαφὴς τὸ τοὺς τὴν ὀλιγόδειαν καταδε χομένους ἀσκητὰς μᾶλλον τῶν ἁβροδίαιτον ἑλομένων βίον, καὶ συνετωτέρους, καὶ σωφρονεστέρους, καὶ υγιεινοτέρους εἶναι· οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐλας· τοῖ τὰ πάθη ὁ κρατῶν γαστρός. Ο γὰρ ἡττώμενο; βρώμασιν αὔξει τὰς ἡδονάς· ὥσπερ γὰρ ξύλα πολλά μεγάλην ἐγείρει φλόγα, οὕτω καὶ πλῆθος βρωμάτων ἐγείρει ἡ ἐπιθυμίαν. Η τῶν βρωμάτων πολυτέλεια λαιμὸν μὲν τέρπει, τρέφει δὲ σκώληκα ἀκολασία; ἀκοίμητον. Ωσπερ γὰρ ἡ χερσωθεῖσα γῆ ἀκάνθες τίκτει, οὕτω καὶ ὁ νοῦς γαστριμάργου βλαστάνει λογισμοὺς αἰσχρούς. Μοναχός γαστρίμαργος οὐδὲν ἕτερον, ἢ μόνον κοιλίας υπόφορος γίνεται, καὶ τὰς μνείας τῶν ἁγίων ἀριθμεῖ· ὁ δὲ ἐγκρατής του αὐτῶν βίους μιμεῖταια. Ο γαστρίμαργος εἰς οὐδὲν ἕτερον ἐναβρύνεται, ἀλλ᾽ ἢ εἰς πλατείαν καὶ εὐρα χωρον κοιλίαν, ταμεῖον τῆς τιμίας αὐτοῦ κύπρο αποθήκης· ἀλλὰ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐνοικοῦν ἐν τῷ γαστριμάργῳ ἀνθρώπῳ λυπεῖται· καὶ μὴ φέρει τὴν δυσωδίαν ἀναχωρεῖ ἀπ' αὐτοῦ. Ὥσπερ ὁ καπως διώκει τὰς μελίσσας, οὕτω ὁ γαστρίμαργος τὴν χε ριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κρείσσον οὖν ἐστι παρά δραμεῖν τὰ καρυκεύματα τῆς γαστρός, καὶ διὰ λιτής τροφῆς τὴν χρείαν ἐκπληροῦν τοῦ σώματος, ἐν μὴ ὁμοιωθῶμεν τῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ κοιλιοδουλῳ λαξ. • Εκάθισε γάρ, φησὶν, ὁ λαὸς φαγεῖν καὶ πιεῖν, καὶ ἀνέστησαν παίζειν.» Ἐν τῷ γὰρ ἀμέτρως αὐτοὺς ἐσθίειν καὶ πίνειν, τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ ἐπελάθοντο, καὶ εἰς εἰδωλομανίαν ἐξώκειλαν. Καλῶς οὖν τοῖς αν διαδόχοις αὐτῶν γράφει ὁ ἀπόστολος Παῦλος· ὁ θεὸς ἡ κοιλία, καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν p οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες.» Καὶ πάλιν «Τα βρά μετα τῇ κοιλίᾳ, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν. Ο δ Θεὸς καὶ ταύτην, καὶ ταῦτα καταργήσει.» Καὶ αὐθις • Εἰ διὰ βρῶμα λυπεῖται ὁ ἀδελφός σου, κατὰ ἀγάπην περιπατεῖς· μὴ γοῦν τῷ βρώματα και ἐκεῖνον ἀπόλλυς ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανε. • Καὶ ἐπάγει· «Οἱ γὰρ τοιοῦτοι τῷ Κυρίῳ ἡμῶν οὐ δουλεύου σιν, ἀλλὰ τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ· καὶ διὰ τῆς χρησι λογίας καὶ εὐλογίας ἐξαπατῶσι τὰς καρδίας των ἀκάκων. Καὶ αὖθις· «Τὸ γὰρ φρόνημα της σαρκίς, θάνατος· τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεύματος, ζωή, καὶ εἰρήνη καὶ γὰρ χάριτι βεβαιοῦσθαι τὴν καρδίαν. οὐχ δη

HOMILIA V. – DE EBRIETATE. οὐ βρώμασι.» Καὶ πάλιν·: Οὐ γάρ ἐστιν ἡ βασιλεία veulentiam, a seipso si qua feri possit, quærit τῶν οὐρανῶν βρῶσι, καὶ πόσις, ἀλλὰ δικαιοσύνη, καὶ εἰρήνη καὶ χαρὰ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.» Καὶ οὐχὶ τρυφὴ καὶ σπατάλη, καθὼς εἴρηται, βορὰ σκωλήκων. Ἡ γὰρ χλιδὴ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ ἑστία ἑρπετῶν· ὡς καὶ ὁ Ἰάκωβος ὀνειδίζων τοῖς κοιλιοδούλοις έγραφε. λέγων·. Ετρυφήσατε ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐσπαταλή σατε, ἐθρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν ἡμέρᾳ σφαγῆς. Καὶ ὁ Κύριος δὲ τοῖς ἀπίστοις Ιουδαίοις φησίν· ο Αμήν λέγω ὑμῖν, ζητείτε με οὐχ ότι εξ δετε σημεῖα, ἀλλ' ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων, καὶ ἐχορτάσθητε. ι Καὶ ἐπιφέρει· «Εργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ε εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἣν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου δίδωσιν ὑμῖν.» Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. secedere, seque fugit. Ut enim fumus dire angit apes et persequitur, ita et exsatiandæ guke studiosus, gratiam a se repellit Spiritus 1039 sancti. Præstiterit igitur ejusmodi lautitias condimentorum ventris ingluviem prolicientes prætercurrere, et perquam tenui pabulo necessitatein declinare corporis, nequando assimiles deprehendamur fuisse populo illi qui suo ventri tam anxie inser visse legitur. Sedit enim, ait, populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere *.» Dum enim et edunt et bibunt immoderatius, in oblivionem divini venere mandati; nec solum, sed et in malesuadam ac vesanientem impegerunt idololatriam. Recte igitur successoribus talium Apostolus scribit: «Quorum Deus venter est, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt.. Iterum: «Escæ, ventri; et venter, escis: Deus autem et hás et hunc destruet "., Rursus: «Si propter cibum constristatur frater tuus, non jam secundum charitatem ambulas, noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est ". Inducit: «Qui enim tales sunt, Domino nostro non serviunt, sed suo ventri, et per suaviloquium et benedictionem seducunt corda inhocentom 13., Rursum: «Prudentia carnis, mors; prudentia vero spiritus, vila et pas: bonum enim est gratia stabilire cor, non escis 4.» Iterum: Non enim est regnum colorum esca et potus, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto "., Sed nec quidem genialis vitæ splendor aut illecebrosa voluptas (eeu jam dictum mihi est) quæ in diem mortis pabulum con- -dit et thesaurizat vermibus. Ipsa enim indulgentioris vitæ iHecebra, aliud nihil est quam molliculus et æpularis cibus reptilium, vel teste Jacobo, qui opprobrans scribebat, suo ventri anxie nimis servientibas Deliciati estis super terram et lascivístis, et enutristis corda vestra ut in die occisionis ". Dominus insuper incredulis Judæis ait: Amen, amen dico vobis: Quæritis me, non quia vidistis signa, sed quia comedistis ex panibus, et saturati estis ".» Infert: • Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam æternam quem Filius hominis dabit vobis ".» Ipsí gloria in sæcula · Seculorum. Amen Περὶ μέθης. Μέθη πλείω τῆς ἀδηφαγίας βαρυτέρα υπάρχει, καὶ πάνυ ἀπηγόρευται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ. Καὶ γὰρ ἀθέμιτόν ἐστι ταύτῃ ἐναβρύνεσθαι, ώς τινες κοιμόφρονες, ἐν τῷ οἰνοῦσθαι αὐτοὺς, καυχῶνται. Η γὰρ οἰνοφλυγία οὐδὲν ἕτερον παρέχει, ἢ ἔκατασιν ναὸς καὶ πενίαν. Καὶ τὸ σῶμα ἐξίτηλον καὶ χαύ νον ἀπεργάζεται. Καλὲν οὖν καὶ ἀπόδεκτόν ἐστι διὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ σώματος ὀλίγῳ οίνῳ κεχρῆσθαι. Ον τρόπον γὰρ ἡ γῆ συμμέτρῳ μὲν ὄμβρῳ ἀρδευομένη, καθαρὸν τὸ εἰς αὐτὴν σπέρμα καταβαλλόμε νον μετά προσθήκης ἀνίησιν, ὑπὸ πολλῶν δὲ ὅμβρων μεθυσκομένη ακάνθας φέρει καὶ τριβόλους μόνον· οὕτω καὶ ἡ γῆ τῆς καρδίας, ἐὰν συμμέτρως τῷ οίνῳ χρώμεθα, καθαρὰ τὰ φυσικὰ αὐτῆς ἀναδίδωσι σπέρματα. Ἐὰν δὲ διάβροχος ὑπὸ πολυποσίας γένηται, ἀκάνθας ὄντως φέρει τοὺς ἅπαντας αὐτῆς λογισμούς. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ποιεῖ τὸν μεθύοντα παρὰ μὲν τῶν ἀφρόνων γελᾶσθαι· παρὰ δὲ τῶν φρονίμων πενθεῖσθαι. Νῶς γὰρ, φησίν Η θεία Γραφή, ἀνὴρ δίκαιος, ἔπιεν οἶνον, καὶ ἐμε • Exod. xxxи, 6. 18 Rom. vu, 6. HOMILIA V. De ebrietate. Ebrietas multo exsuperat suapte gravitate edacitatem, et ejus usu, nobis prorsum Scripturæ divinæ sanctio interdixit. Nec eniîn fas cuiquain turpitudine istius gloriari ebrietatis, ceu quidam assolent qui nihil tam resipiunt atque mundi prudentian, sese hoc nomine venditantes insolentius, quod pulchre ventrem mero onerarint. Aliud plane temulentia nihil meri bibulo confert, quam emotionem mentis atque paupertatem. Exolescit proinde per eam corpus, ac friatile redditur et enerve. Sane quam bonum sit nec improbandum propter infirmitatem corporis modico uti vino. 1034 Ut enim terra moderato perfusa imbre, semen quod in viscera sua dejectum. purum excepit, multo cum fenore emicare cogit et emergere; e diverso, si immodicæ pluviæ madescat illapsu et inebrietur, spinas profert solum et tribulos, ita et terra cordis nostri, siquidem cum temperie vino utemur, quæ suopte genio semina pura accepit, reddit multiplici cum accessione; si tota vini humore perma11 Rom. XIV, 15. 19 Rom. XVI, 18. • Philipp. 11, 49. **] Cor. vi, 1. Hebr. Luil, 9. 10 Rom. Σιν, 17. Jac. V, st Joan. νι, 26. 18 ibid. 27. • μένουσαν.

duerit, seque mero copiosiore proluerit, jam, velis θύσθη, καὶ ἔκειτο γυμνός, καὶ οὐχ ὅτι πάροινος ἦν ὁ nolis, spinas et aliud nihil exeret, nempe improbas δίκαιος, ἀλλ᾽ ἄπειρος τῆς τοῦ οἴνου χρήσεως, καὶ cogitationes. Neque id modo, sed et ebriacum illum παρὰ μὲν τοῦ ἄφρονος Χὰμ ἐγελάσθη, παρὰ δὲ τῶν elfcit sui similibus, hoc est stultis, deridiculum, φρονίμων υἱῶν ἐσκεπάσθη. Φύγωμεν οὖν, ἀδελφοί, prudentibus autem, per commiserationem luetum τὸν τῆς μέθης δαίμονα, ἵνα μὴ καταγελασθῶμεν ὑπ' extorquet. Noe enim, ait divina Scriptura, vir ju αὐτοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον τῇ νήψει ἑαυτοὺς ἀσφαλισώμεθα, stus biberat vinum, seque eo proluerat immodice, ἵνα γένηται ἄρτιος ἄνθρωπος σὺν τῷ ἡγεμονικῷ· ὡς et jacebat nudus (nec tamen eo scribitur justus, καὶ ὁ Παροιμιαστὴς ἐντέλλεται λέγων· «Μὴ ἴσθι οίquod vino immaduisset, sed eatenus expers usus νοπότης· πᾶς γὰρ μέθυσος πτωχεύει.» Καὶ πάλιν, vini), et ab imprudente illo Cham, habitus ludibrio • Τίνι οὐαὶ, καὶ τίνι θόρυβος; τίνι κρίσεις, καὶ τίνι est, a prudentibus autem filiis tecta est ignominia ἀηδία καὶ λέσχαι; τίνι συντρίμματα διακενής; τίnuditatis ". Vitemus igitur (fratres) ebrietatis νων πελιδνοὶ οἱ ὀφθαλμοί; οὐ τῶν ἐγχρονιζόντων ἐν denonem, ut ne deinum illi nos exhibeamus deri- οἴνοις; οὐ τῶν κατασκοπουμένων που πότοι γίνονται; diculos, quinimo nos ipsos præmuniamus sobrie- Καὶ ἐπάγει· «Μὴ μεθύσκεσθε οίνῳ, ἀλλ' ὁμιλεῖτε ἀν tate, quæ hunc nostrum hominem incolumem ser- θρώποις δικαίοις. ο Καὶ ἄλλος φησίν· «Έν οίνω μή vet cum primaria ejus portione, videlicet mente, ἀνδρίζου· πολλοὺς γὰρ ἀπώλεσεν οἶνος.» Καὶ πάλιν sicut et Parœmiastes suo præscribit mandato: «Noli • Ος ἐστιν ἡδὺς ἐν οἴνων διατριβαῖς, ἐν τοῖς ἑαυτοῦ esse potator vini; omnis enim ebrius, pauper est ". › ὀχυρώμασι καταλείψει ἀτιμίαν.» Καὶ πάλιν· «Μ Iterum: «Cui va, et cui tumultus? cui judicia? cui ἴσθι οινοπότης· οὐ γὰρ συμφέρει άφρονι τρυφή. insuavitas et nugæ? cui contritiones superfluæ? Καὶ πάλιν· ο 'Ακόλαστον καὶ ὑβριστικὸν, μέθη τας cujus lividi oculi? nonne iis qui immorantur diu- δὲ ὁ μιγνύμενος τούτοις, οὐκ ἔσται σοφός.» Καὶ ὁ tius exhauriendo vino? nunquid non his qui per- προφήτης Όσης, περὶ τοῦ παλαιοῦ λαοῦ· Οἶνον καὶ vestigant ubi fiunt compotationes "¹?, Tum addit: μέθυσμα ἐδέξατο καρδία λαοῦ μου.» Καὶ ὁ Ησαΐας • Noli inebriari vino, sed conversare cum homini- ταλανίζων τοὺς ἐν οἴνῳ χρονίζοντας, ἔλεγεν «θύελ bus justis ".» Alius item • Ne esto virilis in vino, οἱ ἐγειρόμενοι πρωΐ, καὶ οἱ σίκερα διώκοντες, οἱ μία multos enim perdidit vinum ".» Iterum: «Qui ju- νοντες τὸ ὀψέ. Ὁ γὰρ οἶνος αὐτοὺς συγκαύσει». cundus est in vini congressibus, in suis munitioni- Καὶ πάλιν· «Πεπλανημένοι εἰσὶν ἀπὸ τῆς μέθης τοῦ bus derelinquet ignominiam ". Rursum: «Noli οἴνου, ὡς αὐτὸς καὶ Ἰωὴλ βοᾷ· «Ἐχνήψατε οι μεesse potator vini, non enim conferunt stulto deli- θύοντες ἐξ οἴνου αὐτῶν, κλαύσατε καὶ θρηνήσατε ciæ., Ει: «Luxuriosa res et contumeliosa ebrie- πάντες οἱ πίνοντες οἶνον εἰς μέθην. Κλαίειν καὶ tas; omnis autem qui se immiscet his, non erit θρηνεῖν προστέτακται τοῖς τῆς οινοφλυγίας έρα sapiens.. Oseas propheta, de vetere illo populo: σταῖς. Καὶ γὰρ ἀληθῶς τῶν αἰσχίστων ἀνθρώπων • Vinum et ebrietatem excepit cor populi inei ". ἐστὶν ἡ μέθη, καὶ πεπλανημένων, ὡς ὁ Ἰώβ από Isaias item, miseros eos insinuans qui diutius immo- τινων κατεχόμενος, φησί· «Πλανηθείησαν ὡς με rantur vino, dicebat: • Vie qui consurgunt mane, et θύων.» Οἱ δὲ σεμνῶς βουλόμενοι πολιτεύεσθαι, καὶ siceram sectantur manentes usque in serum, vinum τῇ εὐθείᾳ ὁδῷ ἁπλανῶς βαδίζουσι, ἀκούοντες τοῦ succendet eos 3.» lterum Joel nihil huic dissen- Αποστόλου, λέγοντος·. Μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ ἐν taneus clamat: Evigilate ebrii a vino, flete vos- ᾧ ἐστιν ἀσωτία. Καὶ πάλιν· «Μέθυσοι βασιλείαν ipsos, et lugete omnes qui bibitis vinum ad ebrie‐ Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν. ο Καὶ τὸ, «Η σπατα tatem ". › Flere enim et lugere constitutum est his λῶσα χήρα, ζῶσα τέθνηκεν.» Καὶ ἐπάγει· «Διά qui artifices sunt et operarii vinolentiæ. Est enim τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ συνίετε τί τὸ θέλημα ebrietas vitium istis peculiare qui pessime vitam τοῦ Θεοῦ.» Πάντα γὰρ τὰ αἰσχρὰ πάθη ἐκ τῆς μέθης hanc transmittunt, et a rectitudine in pudendos αναφύονται· ὡς καὶ Δαβίδ φησιν· «Νυξ φωτισμός, errores deflexerunt, vel teste Job, qui quosdam ἐν τῇ τρυφῇ μου, ν τουτέστι· Νυξ ἦν περὶ ἐμὲ τὸν percellens acriter, dicit: «Errent sicut ebrii ".» δείλαιον, καὶ ἡγνόουν, τὴν τροφὴν νύκτα ονομάζων Quibus autem cordi est pudice ac probe conversari, ab ebrietate, omni studio sibi temperant atque inoffense per viam pergunt rectitudinis, per omnia morigeri apostolice 1035 sententiæ: «Nolite inebriari vino in quo est luxuria "., Iterum: ♦ Ebrii regnum Dei non hæreditabunt ". › Et illud: • Vidua quæ in deliciis vivit, vivens mortua pientes, sed intelligentes quæ sit voluntas Dei "., » 10 Gen. 1x, 21-23. 10 Prov. ΣΑΙ, 17. Prov. XII. 11. 16 Prov. XXIII, 20. 30 Job XI, Ephes. v, 18. Καὶ γὰρ ἀχλὺς καὶ σκότος τοῖς μεθύουσι, κατὰ τὸν Απόστολον. Τὴν γὰρ περὶ τῶν θυγατέρων τοῦ Λει ἱστορίαν ἑκὼν ὑπερβήσομαι. Ο Κύριος ἐπιβεβαιῶν τὰ προκείμενα, πᾶσιν ἐντέλλεται λέγων· «Βλέπετε μή βαρινθῶσιν αἱ καρδίαι ὑμῶν ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. est, Inducit:. Propterea nolite feri insiQuotquot enim obscenæ sunt et ignominiosæ affe " Prov. xx, 29,30. "Ephes. v, 18. 1. Eccli. XXX, 16 Prov. 20, 1. 17 Osee IV, 11. ss Isa. v, 11. so Joel 1, 5. * | Tim. v, 6. * Ephes. v.17. I Cor. συγκλύσει, succendet; συγκάψει, Aldus habet.

= # W 38*21 HOMILIA VI. DE ABSTINENTIA. ctiones, ex unius ebrietatis stirpe prognascuntur et `suppullulant, ut et David astruit: «Nox, ait, illuminatio mea in deliciis meis ss:» hoc est, Nur circumfundebat me timidulum, et ignorabam. Delicias per hæc nominat noctem, densa enim caligo quædam est, temulentia ac tenebræ. Nam qui so immodico vino proluunt et immergunt, utique noctu se inebriant, juxta Apostoli sententiam. Filiarum Lot historiam sciens volensque transmittam ". Dominus autem prius dicta priva autoritate fortiter astruens, omnibus in commune prescribit: Videte ne graventur corda vestra crapula et ebrietate. Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ ἐγκρατείας. HOMILIA VI. De abstinentia sive temperantia. Η εγκράτεια πᾶσι μὲν ἁρμόδιος, μάλιστα δὲ τοῖς Abstinentia sive temperantia universo hominum βουλομένοις Θεῷ εὐαρεστεῖν. Εγκράτειαν δέ φαμεν generi apprime consentanea virtus est: iis tamen ; τῶν βρωμάτων μόνον, ἀλλὰ τὴν περιεκτικήν· proprius congruit, qui Deo magnopere student graτουτέστι, τὴν ἀποχὴν πάντων τῶν ἀπηγορευμένων. tiosi esse et amabiles. Sane abstinentiam dicimus Δεῖ οὖν τὸν ἐγκρατευόμενον πάντα ἐγκρατεύεσθαι, non eam modo qua comite ab esculentis abstineκατὰ τὸν ᾿Απόστολον. "Ωσπερ γὰρ ἀνθρώπου οίον mus, sed et quæ cætera suo ambitu complectitur: δήποτε ἀφαιρεθὲν τῶν μελῶν, τὸ πᾶν τοῦ ἀνθρώ- hoc est, abstinentiam omnium, quorum usu ipsi που λοιπόν σχῆμα άμορφον ἀπεργάζεται, οὕτω καὶ interdicimur. Necessum igitur sit, juxta apostolicam ἡ μιᾶς παρὰ μελῶν ἀρετῆς ὅλην τῆς ἐγκρατείας doctrinam, ut is qui sedulo curat esse et dici abstiἀφανίζει εὐπρέπειαν. Χρὴ οὖν οὐ μόνον τὰς σωματ nens, ab omnibus sibi temperet et abstineat 38. Ut τικὰς φιλοπονεῖν ἀρετὰς ἀλλὰ καὶ τὰς τὸν ἔνδον enim ab homine quopiam, quomodolibet tandem, ἡμῶν ἄνθρωπον καθαίρειν δυναμένας. Εγκρατείας rescissa si sunt membra aliquot, per hoc totus hoγὰρ ἔργον ἐστὶ τὸ ἀπέχεσθαι πάσης ἀλόγων ἡδονῆς, minis habitus decolor demum fi ac deformatur; καὶ μηδὲν παρὰ τὸ βούλημα ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ πράτο ita una aliqna virtus, si e membris cæterarum reτειν. Εγκράτειά ἐστι χαλινὸς ἄγχων τὴν ἐπὶ βρώ secta comperietur, decus atque elegantiam abstiματα, ἢ χρήματα, ἡ δόξαν, τοῦ ἐπιθυμητικού όρ- nentire obscurat prorsus et intercipit. Oportet igiμήν. Οὐ γὰρ ἔστι τι τῶν ἀγαθῶν τίκτεσθαι ἄνευ tur non eas`virtutes solum industria qualicunque ὑπομονῆς, καὶ τῆς γενικωτάτης ἐγκρατείας. 4 Έν nostra consequi atque exercere, quæ circa modeγὰρ τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσεσθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν.» rationem temperiemque versantur corporis; sed et Ο θέλων οὖν κατορθῶσαι τὴν ἐγκράτειαν, συνεχώς iHæ nobis asciscendæ veniunt, quæ interiores noπροσευχέσθω. ο 'Αδιαλείπτως οὖν προσεύχεσθε, ο stri hominis concretas et inolitas fæces vi sua elii - φησίν. Ἡ εὐχή, καὶ ἡ ἐγκράτεια εἴργει τὸν νοῦ caci prævalent expurgare. Temperantiæ siquidem τῶν κοσμικῶν ἡδονῶν, καὶ ἀπὸ πάσης αὐτὸν κακιερ-. peculiaris functio est, tibi per eam ut temperes γίας αναστέλλει. Σάρκα καὶ αἷμα εἶδεν ὁ ᾿Από- et contineas a pecunia ac rationis experte voluστολς τὰ σαρκικά πάθη τὰ κατασύροντα τὸν νοῦν plate, nihilque conficias operis quod divinæ adverεἰς τὰ φρονήματα αὐτῶν, διὰ τὸ εἰπεῖν· «Ότι σαρξ setur voluntati. Abstinentia frenum est impetum † αίμα βασιλείαν Θεοῦ οὐ δύνανται κληρονομήσαι. ο concupiscibilis potentiæ præproperum et alacrem Αὕτη ἡ σὰρξ τροφή ἐστι τῶν δαιμόνων.» Ἐν τῷ γὰρ frangens, et quasi ebtorto collo præfocans: quo ἐγγίζειν ἐπ' ἐμὲ κακοῦντας τοῦ φαγεῖν τὰς σάρκας quidem motu invitamur ad exsutiandos nos epulis μου.» Ο οὖν διὰ τῆς ἐγκρατείας ἐκτήκων τὰς σάρω præter modum, ad congerendas pecunias, ad paκαι, λιμοκτονεῖ τοὺς δαίμονας, καὶ ἀσθενεστέρους randam nominis proprii famam. Neque enim conαὐτοὺς πρὸς τὸν κατὰ αὐτοῦ πόλεμον ἀπεργάζεται. tingit ut quidpiam assequare de genere bonorum, Χρὴ οὖν, ὡς εἴρηται, δι' ὅλων τῶν αἰσθήσεων ἐγκρα nisi præduce patientia, et ea quæ in genere ambit τεύεσθαι δι' οράσεως, δι' ἀκοῆς, ὀσφρήσεως, γλώσ cæteras atque amplectitur, nempe abstinentia, sive σης τε καὶ κοιλίας, καὶ ἀφῆς, βαδίσματος εὐπρε• temperantia:. In patientia enimn vestra possidebiτους, καὶ τῶν λοιπῶν. Δεῖ γὰρ τὸν ἐγκρατῆ, πάσης tis animas vestras ". Quisquis igitur legitime et αἰαχίστης ἡδονῆς, καὶ ἐπιθυμίας ἀνώτερον εἶναι. cum laude cupit consequi abstinentiæ virtutem, is Οἱ γὰρ τῆς ἐγκρατείας ἐραστεί, ἀριδήλως τῷ μὲν continenter oret. «Indesinenter orate, ait Apostoσώματι άρτιοι ὑπάρχουσι, τὴν δὲ φρένα ὑγιεῖ;, τὴν lus s. Oratio et abstinentia mentem avocant et emoψυχὴν τῇ εἰ; Θεὸν θυμηδίᾳ εὐφραινόμενοι, τὸν νοῦν liuntur ab intemperie mundialium voluptatum, sed των γηίνων μὲν ἀφιστάμενον, καὶ τῶν ἄνω ὀρεγόμε et omnem illarum vitiosam operationem a nobis ναν. Πάσης γαρ ηδυπαθείας ἀλλότριοι ὄντες, λοιπὸν semotius propellunt. 1036 Carnem enim et sallμεσοπαθεῖς καὶ θεοφιλεῖς εὑρίσκονται. Ἡ δὲ εὐχή " guinem dixit Apostolus carnales affectiones que αὐτῶν καθαρά προς Κύριον, καὶ σὺν τοῖς ἀγγέλοις menten proliciunt et pertrahunt ad earum cogita- * ραίρουσι τὸν Θεόν. Φησὶ δὲ καὶ ἡ Γραφή, ο ὑπίσω tiones sensusque; et eo dixit: • Quia caro el sall- ** Psal. cxxxvj 11. * Gen xix, 59 seqq. Luc. xxi, 34. 88 1 Cor. 15, 25. & Lic. xxi, 19. " 1 Thess. VARLÆ LECTIONES. 1 ο δεν. PATROL GR LXXXIX.

guis regnum Dei non possunt possidere ".» Caro & τῶν ἐπιθυμιών σου μὴ πορεύου, καὶ ἀπὸ τῶν ὑφί ejusmodi pabulum daemonum est: c Dum enim ap- ξεών σου κωλύου, καὶ μὴ εὐφραίνοι, ἐπὶ πολλῇ τρο propiant adversum me nocentes, ut edant carnes φῇ. Καὶ μὴ ἀπληστεύου ἐν πάσῃ τρυφῇ, καὶ μὴ ἐκmeas “. › Itaque quisquis macerat carnes, et ad χυθῇς ἐπὶ πολλῶν ἐδεσμάτων. Ἐν πολλοί γὰρ tabem nititur virtute abstinentiæ perducere, utique βρώμασιν ἔσται νόσος. Ὁ δὲ προσέχων, προσθή 'Ο diemones fame enecat, et ad procinctum conferendi σει ζωήν.. Ο δὲ μακάριος Δαυίδ, δεικνύων τη Riversum se reddit multo imbecilliores. Necesse τέλειον τῆς ἐγκρατείας, φησίν· ο Ἐπλήγην ὡσεὶ igitur juxta præscriptam sententiam, non ut per χόρτος, καὶ ἐξηράνθη ή καρδία μου, ὅτι ἐπελαθόμην unum sensuum abstinens sis, sed per omnes: τοῦ φαγεῖν τὸν ἄρτον μου.» -. Από φωνῆς τοῦ pata per visum, per auditum, per odoratum, lin- στεναγμοῦ μου ἐκολλήθη τὸ ὀστοῦν μου τῇ σαρκί guam, ventrem et tactum, per incessum indecorum, μου.» Και πάλιν, ο Ότι σποδὸν ὡσεὶ ἄρτον μου el cætera id genus omnia. Oportet, inquam, absti- ἔφαγον, καὶ τὸ πόμα μου μετὰ κλαυθμοῦ ἐκίρ· nentem, presentiore esse animo ac sublimiore, νων. Ὁ δὲ Παῦλος· «Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν quam aliquando manus ut det victas ulli obscenæ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ αὖθις· «Καθαρίσωμεν ξαν voluptati aut concupiscentiæ vitiosæ. Amatores si- τοὺς, ἀδελφοὶ ν, ἀπὸ παντὸς μολυσμού σαρκός, καὶ qui iem abstinentia propalam conspiciuntur, et πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ, corporis tueri incolumitatem, et secundum animaın erga Deum non mediocri perfundi gaudio: nimirum cum mens se a terrenis istis et caducis extricaverit, et ad cœlestia expetenda se totam expanderit. Ab oni enim cum se submoverint intemperie voluptatis, deinceps fiunt ejusmodi vitiosarum affectio- !!!! osores; Deo proinde accepti deprehenduntur. Oratio item talium, ad Dominum, sincera est, code.nque studio cum angelis Deum præcipuo venerantur honore. Sed et Scriptura ait: Post concupiscentias tuas ne eas, et ab appetentiis tuis avertere. Ne læteris super multis deliciis, neque te exsaties in omnibus deliciis, neque te effuderis in multa fercula. In multis enim cibis erit Aiorbus; qui autem attendet sibi, adjiciet vitamn *,» τοῖς.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Leatus item David perfectionem indicans abstinentiæ, ait: ‹ Percussus sum ut fenum, et exaruit cor meum, quia oblitus sum comedere panem meum ". Et:. voce gemitus mei adhæsit os meum carni meæ *. › Iterum: «Quia cinerem tanquam panem manducabam, et pocnlum meum cum fletu temperabain › Paulus item: Mortificate membra vestra quæ sunt super terram“. › Rursus: ‹ Expurgemus nos ipsos (charissimi) ab omni inquinamento carnis ac spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei, ut efficiamur templum Dei vivi *** > Petrus: • Subministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam, in abstinentiam autem patientiam “. › Juxta igitur mandatum Dominicum necesse sit semper sobrii inveniamur ac pervigiles. Ait enim: ‹ Sint lumbi vestri præcincti, et lucernæ ardentes, et vos similes hominibus exspectantibus Dominum suum quando revertatur a nuptiis, ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei”. › Inducit: Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Amen dico vobis, quia præcinget se et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis ".» Ipsi gloria in secula. Amen. 1037 HOMILIA VII. De Jejunio. Monachus qui merito jejunii sincerioris magnopere cupit Dei gratiam emereri, sibique conciliare eam familiariter, prorsus is debet primum omnium sibi jejunium asciscere, non qualecunque, sed quod purissimum sit peccati omnis, secumque decreto immobili ceu trabați clavo constituat, nulli, dum in vivis fuerit, servire unquam vitioso afſeclui, sed et silentii perpetis excolat taciturnita42 • 1 Cor. IV. 50. sa ibid. 6. 67 s ib. ** Pga!. xxvi, 2. 1. 19. * Culoss. 111, 5. ἵνα γενώμεθα ναοὶ Θεοῦ ζῶντος.» Καὶ Πέτρος • Επιχορηγήσατε ἐν τῇ πίστει ὑμῶν ἀρετὴν, ἐν δὲ τῇ ἀρετῇ τὴν γνῶσιν· ἐν δὲ τῇ γνώσει τὴν ἐγ κράτειαν ἐν δὲ τῇ ἐγκρατείᾳ, τὴν ὑπομονήν, ο Χρή οὖν ἀεὶ νήφειν, καὶ ἐγρηγορεῖν, καὶ τὰ ἄνω ζητεῖν, καὶ φρονεῖν, κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Κυρίου τὴν φάτ σκουσαν· ι Εστωσαν αἱ ὀσφύες ὑμῶν περιεζωσμέν ναι, καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι, καὶ ὑμεῖς ὅμοια ἀν θρώποις προσδοκωμένοις τὸν Κύριον ἑαυτῶν, πότε ἀναλύσει ἐκ τῶν γάμων· ἵνα ἐλθόντος και κρούσαν τος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ. «Καὶ ἐπάγει ο Μακά ριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ Κύριος, εὑρήσει γρηγοροῦντας. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι περιζώσεται, καὶ ἀνακλινεῖ αὐτούς· καὶ παρελθών διακονήσει αύ Περί νηστείας. " Μοναχός βουλόμενος διὰ καθαρᾶς νηστείας ἑαυτόν τῷ Θεῷ προσοικειῶσαι, τὴν ὄντως ἀκραιφνεστάτην νηστείαν χρεωστεί αἱρεῖσθαι, καὶ μὴ δουλοῦσθαι πάθεσι, καὶ μεγάλην ἡσυχίαν γεωργεῖν διὰ παντός. Καὶ ὁ τοιοῦτος τοῖς ἀγγέλοις συναμιλλάται, τοῖς δικαίοις συγχορεύει. Ελευθερούμενος γὰρ τῶν γηίνων, εἰς τὰ οὐράνια ἀδολεσχεῖ. Ἐνταῦθα στι γνάζων, ἐκεῖθεν φαιδρύνεται· ἐνθάδε βιαζόμενος. • Ecli. xv, 30.» Eccli. xxxvii, 32–34. 18 Psal. 1.5. 66°[[ Cor. vu, i. ** || Petr. 1, 5, 6. * Luc. xi, 3, 56. 8. ilud. Προσέχων Dic, ἀπέχων, abstinens. * ἀγαπητοί.

HOMILIA VII. - DE JEJUNIO. ἐκεῖθεν ἀναπαύεται. Εοικε γὰρ ὁ νηστευτής τῷ tem, atque jugiter tueatur. Hic talis cum angelis τοῦ φοίνικος ἄνθει τῷ λεγομένῳ ἀλατίῳ, ὅτι ἔξωθεν μὲν ἔστι στυγνόχροον, ἔσωθεν δὲ χιονώδες, καὶ που λύκαρπον. Ωσαύτως δὲ καὶ ὁ νηστευτής ἔξωθεν μὲν στυγνάζει, ἔσωθεν δὲ φωτοειδὴ ὑπάρχων, τῷ Θεῷ μετὰ παρρησίας διαλέγεται. «Οσῳ γὰρ, φησίν, ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, τοσοῦτον ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ.» Νηστεία οὖν ἐστιν οὐ μόνον τὸ βραδυφαγῆσαι, ἀλλὰ καὶ τὸ βραχυφα γῆσαι, καὶ οὐ διὰ δύο ἐσθίειν, [τοῦτο ἄσκησίς ἐστιν,] ἀλλὰ τὸ μὴ πολυφαγῆσαι. "Ασκησις γάρ ἐστιν ἐν μονοειδεῖ τροφῇ συνεσταλμένη τράπεζα. Νηστεία δέ ἐστιν ἄλογος ἡ τὸν ὡρισμένον μὲν καιρὸν ἀναμένουσα, ἐν δὲ τῇ ὥρᾳ τῆς τροφῆς ἀχαλινώτως πρὸς τὴν τράπεζαν ὁρμῶτα, καὶ μετὰ τῆς σαρκὸς, καὶ τὸν νοῦν πρὸς ἡδονὴν τῶν παρακειμένων δεσμοῦσα. ᾿Αναγκαῖον δὲ καὶ τοῦτο διατηρεῖν ἐν τῇ ἐγκρατεία τῇ ἐπὶ βρωμάτων, ἵνα μὴ εἰς βδέλυξέν τινος αὐτῷ ἔλθοι. τί ποτε. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπικατάρατόν ἐστι, καὶ δαιμονιῶδες ὅλως. Οὐ γὰρ ὡς φαύλων ἀπεχόμεθα. μὴ γένοιτο! ἀλλ᾽ ἵνα τῶν ἡδέων τροφῶν ἑαυτοὺς ἀπο· σπῶντες τὰ φλεγμαίνοντα μέλη τῆς σαρκὸς συμμέτρως κολάζωμεν· ἶναι ὅταν μὲν ύγιαίνῃ, κολάζηται πρεπόντως ὅταν δὲ ἀσθενῇ, πιαίνοιτο μετρίως. Ού γάρ ἀτονεῖν δεῖ τὸ σῶμα τὸ ἀγωνιζόμενον, ἀλλ' ὅσον ἀρκεῖν πρὸς τὸν ἀγῶνα δύνασθαι. Πρῶτον ὁ νόμος ἐντέλλεται, λέγων· «Ος ἂν εὔξηται, ἀπὸ οἴνου καὶ σικέρας ἀγνισθήσεται, καὶ ὅσα κατεργάζεται ἐξ ἀμπέλου, οὐ φάγεται πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς αὐτοῦ, ὅτι ἅγιος ἔσται τῷ Κυρίῳ.» Καὶ ὁ Δανιήλ φησιν· «Εγώ μην πενθῶν τρεῖς ἑβδομάδας ἡμε ρῶν, ἄρτον ἐπιθυμιῶν οὐκ ἔφαγον, καὶ οἶνος οὐκ εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου, άλειμμα οὐκ ἠλειψά μην. • Οθεν οὕτως ἑαυτὸν ἐκτήξας τῇ ἀσιτίᾳ, καὶ μηδ' όλως γλιχόμενος τῶν ἐδωδίμων τ', ἐγένετο ἀνὴρ ἐπιθυμιῶν τῶν τοῦ Πνεύματος, καὶ κατηξιώθη μυ στηρίων ἀποῤῥήτων θεατής γενέσθαι, καὶ συνόμιλος τῷ ἀρχαγγέλῳ Γαβριήλ. Ομοίως καὶ ἡ ἑστιατορία τῶν τριῶν παίδων ἐκ τῶν σπερμάτων τῆς γῆς ἦν, καὶ ἡ αὐτῶν ἐγκράτεια, καὶ ἡ πρὸς Θεὸν ἀγάπη, τὸ πῦρ τῆς καμίνου εἰς δρόσον μετέβαλε. Καὶ ὁ Μωϋσῆς διὰ μ' ημερών νηστείας τὸν νόμον ἐδέξατο. Ωσαύτως καὶ Ἠλίας διὰ τοσούτων ἡμερῶν νηστείας αυτόπτης - ξης Θεοῦ γέγονε. Καὶ 'Αννα τὸν Σαμουήλ διὰ προσευχῆς καὶ νηστεία; ἀπέλαβε. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος cum decoro et honestate coerceantur; si infrma, 5' • Ἐν κόποις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις ο τὸ σῶμα ἐδουλαγώγει. Φησὶν δὲ καὶ ὁ προφήτης Ἰωήλ ο 'Αγιάσατε νησείαν, κηρύξατε θεραπείαν, κεκράξατε· Οίμοι, εἴμοι, ὅτι ἐγγὺς ἡ ἡμέρα Κυρίου.» Και μετ' ὀλίγον· ι Καὶ νῦν λέγει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπιστράφητε πρός με ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν ἐν νηστεία, καὶ ἐν κλαυθμῷ, καὶ ἐν κοπετῷ, καὶ διαρ βήξατε τας καρδίας ὑμῶν, καὶ ἐπιστρέψατε προς Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν, ὅτι ἐλεήμων, καὶ οἰκτίρμων perquam familiariter congreditur, medioque in coetu justornin spiritualem agit choream: siquidem liber jam strepitus omnis terreni, ad cœlestium rapitur contemplationem: hinc dum se macerat jejunio, mœrenti similis conspicitur primum, at illinc exhilarescit totus consideratione æternorum. Hinc etiam principio vim cogitur inferre pristinæ consuetudini; sed idem animo refovetur, et tranquilla perfruitur quiete. Qui sic jejunat, videri possit assimilis flori ejus palmæ quæ ἀλάτιος " dicitur: et, externe quidem, colore interspergitur plane subtristi et inanimno, interne autem niveum candorem præfert, sed et arbor admirabili fructuum ubertate prægnans est. Ad eumn se habet modum quisquis sinceriter jejunat: exter ne subtristis ipso prospectu videtur, interne, divini luminis splendore illustratus, Deo colloquitur multa cum fiducia. Quanto enim noster kic homo exterior corrumpitur, tanto verius interior renovatur de die in diem ", ait Paulus. Jejunium igitur est, non solum si cibum sumpseris solito serius, at, ne si bis quidem comedas (lale enim ad exercitationem pertinet monasticam), sed providendum magis ne utare obsoniis tam vario apparata concinnatis et instructis. Monachi exercitatio esse debet, ut mensulam suam ad uniformem contrahat cibum. Jejunium porro id dixerim vacare prorsus ratione omni, si quidem ad sumptionein alimoniæ præfiniti temporis opperiris articulum, in ipsa autem hora, cum immoderata atque effreni intemperie te invitas ad mensam, atque adeo cum carne mentem etiamnum ad voluptatem exsaliandam his quæ apponuntur, affigis et alligas. Est et illud opus, ut observes in abstinentia quæ circa cibi sumptionein versatur ut ne quem cibum aliquando aliominere, hoc enim exsecrabile cum primis, ac demonum malignitati perquam simile: neque enim ab ullo ciborum genere nobis temperamus, quod suapte natura mali sint, absit hoc! magis vero ut nos a pollucibiliore eduliorum voluptate atque illecebra avulsi, membra hæc carnis nostræ quæ facile inflammantur et intumescunt, moderate castigenius *: ut si quidem sana sunt, moderata indulgentia opimentur et pinguescant. Neque enim usque adeo delassandum corpus est ejus qui in procinctu versatur palestre spiritualis; sed quatenus sufficere possit ad legitime sustinen - dum semel arreptum agonem. Primaria illa lex dixit: 1 Qui votum voverit, a vino et sicera sanctificabitur, et quæcunque ex vinea conficiuntur, non comedet omnibus diebus voti sui, quia sanctus Domino est ".» Daniel insuper:. Ego eram lugens • Non ἀλάτιος, sed ἐλάτη, quæ et σπάθη apud Dioscoridem, c. 52, 1. 1. Luthere, cum tuis asseclis. *Num. vi, 5-3. 811 Cor. v, 16. ss Audi, Dro ἀδωδίμων, Irgo, εξωσίμων.

tres hebdomadas dierum, panem desiderabilemi ἐστί, μακρύ υμός τε καὶ πολυέλεος, καὶ μετανιών non comedi, neque vinum introivit in os meum, ἐπὶ ταῖς κακίαις ὑμῶν.» Καὶ πάλιν ὁ Δαυτό·. Εγώ sed nec unguento unctus sum s.. 1038 Quid ita δὲ ἐν τῷ αὐτοὺς παρενοχλεῖν μοι, ἐνεδνόμην σάκκον, se vir tantus macerabat jejunio, adeo ut nihil gliκαὶ ἐταπείνουν ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου. Και, sceret ministrari sibi esculentorum? Sane quod «Τα γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπὸ νηστείας, καὶ ἡ esset vir desideriorum quæ spiritum illustrant: σάρξ μου Αλλοιώθη δι' ἔλαιον.» Νηστεία γὰρ αληhinc dignus habitus cui retrusa niysteria revela- θινὴ ἐστιν οὐ μόνον τὸ ἑαυτὸν ἐκτήξειν, ἀλλὰ καὶ rentur, eorumque fieret spectator quæ catenus nulli τὴν ποσότητα τῆς δαπάνης ἣν ἔμελλεν ἐσθίειν, του dum revelata fuerant, nec indignus qui cum Ga- και χήρα, η πτωχῷ, ἵνα ὁ εἰληφὼς ἐμπλησθείς 0briele archangelo congrederetur familiariter. Nec ξηται ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ δεκτὴ γένηται ἡ θυσία αὐτοῦ secus trium puerorum epulares cibi ex semine παρὰ τῷ θεῷ· καθὼς καὶ ὁ Ησαΐας φησίν· ο Νηο provenerant terræ illius, et corumdem abstinentia, στεύων διάθρυπτε πεινῶντι τὴν ἄρτον σου.» ϋ δὲ sed et charitas erga Deum ardentis canini ignem ἀγαθὸς ἡμῶν Δεσπότης βουλόμενος ἔργῳ ἡμᾶς παι in roscidum vaporem permutavit *7. Moyses quo- δεῦσαι, πρῶτος αὐτὸς ἐνήστευσε. Καὶ περὶ τοῦ δαιque per dies quadraginta dum jejunat, legem pro- μονῶντός φησι· «Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται meruit acciperem. Conformiter et Elias totidem εξελθεῖν, εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ.» Καὶ dierum jejunio Dominicæ gloriæ spectator effectus επάγει, ο ΄Οταν νηστεύης, μη γίνου ὥσπερ οι υπο cat 59. Anna Samuelem filium impetravit ", praesi- κριταί, Καί, «Μακάριοι οἱ πεινώντες νῦν, ὅτι αὐτοὶ dio freta orationis jejunii. Apostolus item: ‹ In χορτασθήσονται. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. laboribus, in vigiliis, in jejuniis € 1 • suum subigebat servituti corpus. Sed et propheta Joel: «San ctificate jejunium, prædicate curam et medelam, et clamate: lici mihi, hei mihi, quia prope est dies Domini ", Idem post pauca: Et nunc dicit Dominus Beus moster: Convertimini ad me ex toto corde vestro, in jejunio et fletu et planetu, et scindite corda vestra, et convertimini ad Dominum Deum vestrum, quia miscricors et miserator est, longanimis et multæ misericordiæ et pœnitens super malitiis vestris “. › David: ‹ Ego autem cum mihi molesti essent, induebar cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam *.» Et; ‹ Genua mea jufirmata sunt a jejunio, el caro mea immutala est propter oleum **.» Jejunium porro illud verum est, non modo id, quo tuas ipsius carnes ad tabeni et marcorein perducis, sed et si quantum detrahis privæ expensæ per tuam abstinentiam (quod alinqui insumpturus fueras edendo ), tantum viduæ impartiaris et pupillo, quo accepto exsatietur, et pro collatore beneficii exoret, perque manus inopis Deo præsentetur accepta ejusmodi victima: quemadmodum et Isaías ait: «Cum` jejunas, frange esurienti panem tuum 6., Benignissimus Dominus noster, sui nos ut crudiret exemplo operis, primus ipse jejunavit. Sed de eo qui a sævo dæmone misere vexabatur, ait: 1 Hoc genus in nullo potest exire, nisi in oratione et jejnnio “., Inducit: ‹ Cum autem jejunaveris, ne sis sicut hypocritæ “. Et: ‹ Beati qui esuriunt nunc, quia saturabuntur 68* › Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA VIII. ' De philargyria, hoc est, amore pecunia. Pecuniæ amor morbus est mire pervicax, expuguatu difficilis, denique et perniciosus. Impossim bile namque, eum qui sit assectator voluptatum simul et congerende pecuni cupientior, secun dum Deum vitam ut instituat suam. Plane si quando hic morbus animam internanciscetur segni torpore lentescentem, et animam diffidentem Deo, 1039 mox illi suggerit commenta quædam excusauli sui consentanea, vel que umbram præferant justæ excusationis. Ejusmodi prætextus umbratilis secreta cogitatione monacho se offert, senectutem prolixam esse, præterea infirmam esse valetudinem corporis. Ui mare, quantamlibet in se incurrentium fluminum excipiat multitudinem, nunquam tamen exsatiatur aut impletur, haud secus avari concupiscentia; neque enim quantislibet expletur divitiis. Quisquis igitur vult istius cupiditatis exscindere inexplebilem affectionem, ab radice cain er Dan. r. 2. 3. et Jol Marc. 15, 87. Dan. i 50 14. 15. • Joel σε Matth. 11, 46. Περὶ φιλαργυρίας. Τὸ τῆς φιλαργυρίας νόσημα, πάνυ δεινὸν καὶ βλέΌριον ὑπάρχει. Αδύνατον οὖν ζῆσαι κατὰ Θεόν, τὸν φιλήδονον δντα καὶ φιλάργυρον. Αὕτη ἡ νόσος ὅταν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον εὕρῃ ψυχήν, εὐλόγους τι νὰς αὐτῇ ὑπερβάλλει προφάσεις· ὑπερβάλλει γὰρ κατὰ διάνοιαν τῷ μοναχῷ, γῆρας μακρὸν, καὶ ἀσθέ γειαν σώματος. Καὶ ὥσπερ ἡ θάλασσα οὐκ ἐμπί πλαται δεχομένη πλῆθος ποταμῶν, οὕτως ἐπιθυμία φιλαργύρου ου πληρούται χρημάτων. Ο θέλων γοῦν ἐκκόπτειν τὸ τῆς φιλαργυρίας πάθος τὴν βίζαν ἐκκοπτέτω. Μενούσης γὰρ τῆς ῥίζης, καὶ ἐπιτές μνων τοὺς κλάδους, πάλιν ἄλλοι ἀναφύονται. Φιλάρ γύρος μοναχὸς ἐργάζεται εντόνως· ὁ δὲ ἀκτήμων ταί, προσευχαῖς σχολάζει καὶ ἀναγνώσμασιν. Ο φιλάργυρος θησαυρίζει βαλάντιον, ὁ δὲ ἀκτήμων, ἐν οὐρανῷ. Λέγει ή Γραφή· ο Επικατάρατος ο ποιος εἴδωλον, καὶ τιθεὶς ἐν ἀποκρύφῳ.» Ομοίως καὶ ὁ ἔχων φιλαργυρίας πάθος. Ὁ μὲν γὰρ προσκυνεί 82 ¡¡I Reg. xix, 11. 6 | Reg. 1. 20. 12, 13 • Psal. Sc:ν, 15, ** Psal. cvili, 21 60 İSƏ, LV1), 7. ** Frod. xuV, 68º Mattin, v, 6. of 11 Cor.

HOMILIA VIII. DE AMORE PECUNIE. casso labore resecas ramos: alicunde enim rursus alii emergent ac renascentur. Monachus inbians cumuland pecuniæ, enixissime intendit operi; qui autem nullum quærit possidere peculium, nunc orationi strenuam commodat operam, nunc in lectione est totus: monachus pecuniæ studiosus thesaurum corradit et indit marsupio; qui sine peculio est, thesaurum colligit sibi et condit calo. Dicit certe Scriptura: ‹ Maledictus qui facit idolum, et ponit in occulto»: haud secus facit qui vitioso affectu laborat avaritiæ. Ille quidem procidit idolo rubigine pallenti ac prorsum inutili, hic autem secum circumfert imaginem prorsus inanem, nempe divitiarum ambitiosam cogitationem. Atque ut venter suis ventricolis evadit in deum, ita isti aurum pro deo habetur. Dæmon hic tinea quædam efficitur in ossibus avari per anxiam et irrequietam sollicitudinem et pervigilium, ipsum arrodens ac depascens. Jure optimo in sacris Litteris pestilenti hac passione interdicimur, ceu dictum nobis est, qua noscuntur laborare graviter a fide speque obtinenda salutis alieni 70: in primis tamen voluplati ac idololatriæ obnoxii; neque enim superest illis quidquam spei erga Deum, sed in anima!cula regia: qui cum a recto calle deflexerint, in precipitia erroris atque perditionis barathrum prono illapsu feruntur; vel teste Scriptura: «Qui diligit aurum, non justificabitur ".» Rursus: • Avaro nihil iniquius: hic enim etiam animam suamn venaleu 78 habet 75.. Ει: «Multi dali sunt in ruinam propter aurum ", ut et Judas: is enim per avaritiam' non apostolorum modo excidit cœtu, sed et proditor factus est Domini, ac demum gulam sibi praefocavit laqueo, juste quidem. Seelus plane est et abominatio. Lepra, inquam, est aviditas pecuniæ, ut et luculenter per Giezi demonstratuin est: non quod volenti neutiquam auſerri possit, naturalis cum non sit, sed cum electione liberæ voluntatis illam quis inciderit, ab ea utique mundari possit: nec difficile, siquidem clamavit ad Dominum Jesum: «Domine, si vis, poles me mundare 75:» nolenti vero, fustis est et trabes offensionis, iis qui hostias offerunt Domino, ειδήλῳ καὶ ἀνωφελεῖ· ὁ δὲ ἀγαλματοφορεί φαντα- conscindat ac revellat. Dum enim manet radis. σίαν πλούτου. Καὶ ὥσπερ γίνεται τοῖς κοιλιοδούλοις Θεός ἡ κοιλία, τούτῳ ὁ χρυσὸς ὁμοίως. Οὗτος ὁ δαίμων σὴς ἐν τοῖς ὀστέοις τοῦ ἀνθρώπου γίνεται, κατά εσθίων αὐτὸν διὰ τῆς μερίμνης, καὶ τῆς ἀγρυπνίας. Καὶ γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ εἰκότως ἀπηγόρευται τοῦτο τὸ πάθος, ὡς εἴρηται. Οἱ ἄπιστοι καὶ ἀνέλπιστος νοσούσιν· μᾶλλον δὲ οἱ φιλήδονοι καὶ εἰδωλολάτραι· ὅτι γὰρ τὴν εἰς Θεὸν ἐλπίδα οὐκ ἔχονσιν, ἀλλ᾽ εἰς ζώδια βασιλικά, οἵτινες τῆς εὐθείας ὁδοῦ ἐκτραπέντες, εἰς κρημνοὺς καὶ βάραθρα ἀπωλείας φέρονται, ὥσπερ φησὶν ἡ Γραφή, «Ὁ ἀγαπῶν χρυσίον οὐ δικαιωθήσεται. Καὶ αὖθις· «Φιλαργύπου οὐδὲν ἀνομώτερον· οὕτω γὰρ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν Εκπρακτον ποιεῖ. Καὶ Πολλοὶ ἐφθάρθησαν εἰς πτώματα χρυσίου, ο ὡς καὶ ὁ Ἰούδας διὰ τῆς φιλαργυ ρίας, οὐ μόνον τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων ἐξώκειλεν, ἀλλὰ καὶ προδότης γέγονεν τοῦ Δεσπότου, καὶ δι' ἀγχόνης ἀπώλετο. Καὶ γὰρ ἀληθῶς, καὶ βδελυρία λέπρας ἐστὶν ἡ φιλαργυρία, ὡς ἀποδέδεικτα: διὰ τοῦ Γιεζῆ· οὐκ ἔμμενος μέντοι τῷ θέλοντι· οὐ γὰρ φυσική ἐστιν αὕτη, ἀλλὰ προαιρετική, καὶ δύναται ταχέως καθαρισθῆναι ὁ τοιοῦτος, κράζων τῷ Ἰησοῦ· «Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με καθαρίσαι·, καὶ τῷ μὴ βουλομένῳ ξύλου προσκόμματός ἐστιν τοῖς θυσιάζουσιν, αὐτή· «Μακάριος οὖν ἄνθρωπος, ὅς εὖρέθη ἄμωμος, καὶ ὀπίσω χρυσίου οὐκ ἐπορεύθη, κατὰ τὴν Γραφήν. Ο γὰρ Τάκωβος ἀπειλῶν τοῖς φιλαργύροις, φησίν· ι Ο χρυσὸς ὑμῶν, καὶ ὁ ἄργυρος κατίωται, καὶ τὰς αὐτῶν εἰς μαρτυρίαν ὑμῖν ἔσται, καὶ φάγεται τὰς σάρκας ὑμῶν ὡς πῦρ.» Καὶ πάλιν • Αγε νῦν, οἱ πλούσιοι, κλαύσατε ολολύζοντες ἐπὶ ταῖς ταλαιπωρίαις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις.» Παρα πλήσια δὲ τούτοις 'Αββακούμ ὁ προφήτης ὀνειδίζων τοῖς φιλαργύροις φησίν·. Οὐαὶ ὁ πληθύνων ἑαυτῷ τὰ οὐκ ὄντα αὐτοῦ. ὁ Καλῶς γὰρ εἶπεν «τὰ οὐκ ὄνα τα αὐτοῦ·» καὶ γὰρ τοῖς πᾶτινό πλοῦτος. Καὶ ὁ Δαυΐδ τούτοις συνηγορῶν ἔλεγεν·. Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ, καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰώβ· Εάν συν αγάγῃ ἁμαρτωλός ὥσπερ γῆν ἀργύριον, ἴσα δὲ πηλού χρυσίον, ταῦτα πάντα δίκαιοι περιποιήσονται.» Καὶ θαρρῶν εἰς τὸν ἑαυτοῦ ἀμώμητον βίον, ἔλεγεν « έταξα χρυσίον ἰσχύν μου· εἰ δὲ κατηυφράνθην πολλοῦ πλούτου μὴ γενομένου. Κρείσσον οὖν ὀλίγον τῷ δικαίῳ, ὑπὲρ πλοῦτον ἁμαρτωλῶν πολύν, ο Μαρτυ μεῖ δὲ καὶ ὁ Παῦλος, ὅτι ρίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία. Ἔστιν γὰρ καὶ ἀσυμπαθής, καὶ ἀνελεήμων ὁ φιλάργυρος. Ὁ δὲ Σωτὴρ ἡμῶν καὶ Κύριος, εἰδὼς τὸ πάθος τῆς φιλαργυρίας, ψυχῆς Ελεθρον όντα, τὴν προσήκουσαν θεραπείαν προσφέ μι, λέγων· «Μή κτήσησθε χρυσόν, ἢ ἄργυρον, μηδὲ χαλκὸν, εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν. Καὶ ἐπάγει • Αμήν λέγω ὑμῖν, ὅτι πλούσιος δυσκόλως εἰσελεύ σεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ὡς τῆς ** Deut. xxvi, 15. το Tim. v 21. venalem, εύπλαστικών. 13 Eccli.x, 9, 40. 16 ¡bid. 1. 75 Habac. 1, 6. * Eecli. xxxi, ει Sed et quisquis insipiens est, capietur auri cupiditate. ‹ Beatus itaque vir qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit 76, ο juxta Scripluram. Ait hic enim Jacobus interminatus istis pecuniæ helluonibus: • Aurum vestrum 1040 et argentum vestrum æruginavit, et ærugo eorum in testimonium erit, et manducabit carnes vestras sicut ignis ".» Item: «Agile nunc, divites, plorate ululantes in miseriis quæ advenient vobis” His perquam similia propheta Habacuc dicit avaris istis opprobrans: ‹ Væ ei qui multiplicat sibi quæ sua non sunt:, qui per avaritiam malam 14 εὐπρόσδεκτον, acceptabilem, legendum puto 76 Matth vit, 2. 16 Eccli. XXXI, 8. 17 Jac. v, 3. Eceli. vi, 5. '

calorla congerit domui sum. Sane quam eleganter ἀκτημοσύνης εὐτελοῦς οὔσης, καὶ εὐχερῶς εἰς οὐdixit, ‹ quæ sua non sunt: > etenim iis qui tales φανὸν ἀνιπταμένης. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας sunt, omnibus suppetunt divitiæ, ut et David τῶν αἰώνων. Αμήν. suomet astruit patrocinio: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et prævaluit in vanitate sua 80 › Job quoque: ‹ Si congregaverit peccator quasi terram, argentum, et quasi lutum, aurum, hæc omnia justi acquirent ".» ls de inculpatæ vitæ munditia spem sumens, dicebat: Si constitui aurum fortitudinem meam, si lætatus sum pro eo quod multæ adessent divitiæ “♦ — ‹ Melius igitur modicum justo, super divitias peccatorum multas ". Sed et Paulus contestatur, malorum omnium radicem esse pecuniæ concupiscentiam. Est enim, qui cupiditate ejusmodi laborat, nihil indolescens alienæ calamitati, et prorsus immisericors. Dominus ipse, nostræque pararius salutis, cum probe nosset affectionem hanc avaritiæ præsentaneain esse animæ perniciem, congruam medelam affert, dicens: • Nolite possidere aurum, neque argentum, neque æs in zonis vestris ": › eoque inducit: ‹ Ansen dico vobis, quia dives difficile intrabit in regnum cœlorum " ▸ cum interim nullius terreɔæ rei possessio, facile ac liberis alis in cœlum transvolat et attollitur. Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA IX. De vitandu munerum acceptione. Quisquis captat munera, aut plus quam par sit quærit possidere, item pecuniæ avidus et fenerator; quatuor hi unum eumdemque trahunt currum, sed eo præduce qui superbiæ auriga est et princeps. Atqui hic Domini in perio dejectus est; eos attamen hic impurus inquietat, qui ipsum ad animæ usque depulsionem sequuntur. Non igitur œæquum fuerit, ut qui sanæ sunt mentis, tam eruenti hostis frena patiantur, ne illius aurigatione cum suo auriga in puteum abripiantur supplicii: quin potius præitore Apostolo, recta contendant ad vitam. 4 Habentes, inquit, victum, et quibus tega- ΛΟΓΟΣ Θ. Περί δωροληψίας. Ο δωρολήπτης, καὶ ὁ πλεονέκτης, καὶ ὁ φιλάρι γυρος, καὶ ὁ τοκιστής, ἐν ἅρμα ἐστὶν τέτρωρον, ἔχοντες τὸν τῆς ἀλαζονείας ἡνίοχον καὶ ἀρχηγόν ὅστις ὑπὸ τοῦ Κυρίου καταβέβληται μέν, συνελεύ νει δὲ πάντας τοὺς ἑπομένους αὐτῷ εἰς τὴν ἑαυτοῦ ἀπώλειαν. Οὐ θεμιτόν οὖν τοῖς εὖ φρονοῦσι ὑπὸ τοῦ δυσμενοῦς ἡνιοχεῖσθαι, ἵνα μὴ σὺν αὐτῷ εἰς βόθρον κολάσεως κατασυρῶσιν, ἀλλὰ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ ᾿Απο στόλου εἰς ζωὴν ὁδηγεῖσθαι, τοῦ λέγοντος· «Έχον τες διατροφὰς καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθητό μεθα. Οἱ γὰρ βουλόμενοι πλουτεῖν, ἐμπίπτουσιν εἰ; πειρασμὸν καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου.» Ο οὖν δεν διὼς τὴν ἐντολὴν τοῦ Ἀποστόλου, μᾶλλον δὲ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, λέγοντος· «Μὴ κτήσησθε χρυσὸν καὶ ἄρο γύρον.» - «Μηδὲ μεριμνᾶτε τί φάγητε, ἢ τί πίητε τὸν τοιοῦτον ἡνίοχον καταβάλλει, καὶ ὑπὸ τοὺς ἐαν τοῦ πόδας συντρίβει. Καλῶς οὖν ὁ Παροιμιαστής παραινεῖ τοῖς δωρολήπταις, λέγων· «Μὴ ἐκδιάζον πένητα· πτωχὸς γάρ ἐστιν. ο Καὶ πάλιν· ο Ο αγα πῶν ἀργύριον, οὐκ ἐμπλησθήσεται αργυρίου, ο Διότι ὁ πένης οἶδεν πορευθῆναι κατέναντι τῆς ζωῆς. Καὶ τόν «Μὴ ἔστω ἡ χείρ σου ἐκτεταμένη εἰ; τὸ λαβεῖν, καὶ ἐν τῷ διδόναι συνεσταλμένη.» Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ὁ Παῦλος· ο Μακάριόν ἐστι μᾶλλον διδόναι, ἢ λαμβάνειν.» Ο δὲ νόμος φησίν. Οὐ δικαιώσεις τὸν ἀπεδῆ ἕνεκεν δώρων.» Καὶ, ο Δῶρα οὐ λήψει· τὰ γὰρ δώρα ἐκτυφλοί ὀφθαλμούς βλεπόντων.» Καὶ ὁ Σαμουήλ, τὴν ἐντολὴν κατέχων τοῦ νόμου, ἔλεγεν τῷ λαῷ «Μὴ ἐκ χειρός τινος εἴληφα ἐξίλασμα, ἢ ὑπόδημα; Ἰδοὺ μάρτυς Κύριος. Ο δὲ προφήτης 'Αμώς, ἀχθέ μενος κατὰ τοῦ λαοῦ, ἔλεγεν· «Δῶρα ἐκλεκτά εδέξασθε παρὰ πτωχῶν.» Καὶ ὁ Ἡσαΐας συνηγορών. φησίν· «Οἱ ἄρχοντες οἱ ἀγαπῶντες δώρα, διώκοντες ἀνταπόδεμα.» Καὶ ταλανίζων αὐτούς, ἐπάγει • Οὐαὶ, οἱ δικαιοῦντες τὸν ἀσεβὴ ἕνεκεν δώρων, τὸ δίκαιον τοῦ δικαίου αίροντες!» Καὶ ἄλλο; «Ξένια καὶ δῶρα ἀποτυφλοῖ ὀφθαλμούς σοφῶν.» Καὶ ** Job xxx1, 24. ** Psal, xxxvi, 16. os Matth. s, 9. 60 η Tim. vi. 8. er Matth. x. 9. * Matth. vi. 25. 19 Eccli. 1.3.5. ** Eeli. ΣΚΑΙ, 5. οι 23 Isa. v, 23. * Exod. xxm, 8. * | Reg. xi, 3. ** Ainos V. mur, his contenti erimus, qui enim volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli.» Profecto qui Apostoli mandatum reveretur, imo verius, Domini dicentis: • Nolite possidere Aurum aut argentum ", 1041 et ne solliciti sitis quid manducetis aut bibatis 88:» is aurigam superDie exturbat curru, atque suis proterit pedibus. Pulchre igitur Parœmiastes, per admonitionem, munera captantibus dielt: «Ne opprimas pauperem aut vim ilii feceris: pauper enim est ". Item: • Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia". Propterea pauper facile novit ingredi in conspectu Domini. Et: • Ne sit manus tua extenta ad accipiendum, et ad reddendum contracta". › Hoc ipsum et Paulus: ‹ Beatius est dare quam accipere ".» Les item: «Nou justin. cabis impium pro muneribus "., Ει: «Non accipies munera; munera enim excæcant oculos videntium s › Samuel: • Num de manu cujuspiam accepi munus aut calceamentum "?, Ecce testis Dominus. Propheta Amos adversus populum indignabandus dicebat: Dona electa accepistis a pauperibus”. • Huic per omnia consentaneus Isaias, ait: «Principes tui diligunt munera, sequuntur retributiones "., Tales qui sunt miseros ** Psal. Li, A. * Job xxvi, 16, 17. ΧΙΧ, 93. eli. 18, 36. ** Act. xx, 35, vi lga. 1, 23, " of το Hatll.

HOMILIA X. — DE PARCITATE SORDIDA. πάλι, ο Εξόλλυσιν ἑαυτὸν ὁ δωρολήπτης. Ὁ δὲ μ:- esse confirmans inducit: • Vae qui justificatis fuσῶν δωροληψίας, ζήσεται. Καὶ αὖθις· «Λαμβάνων pium pro muneribus, qui aufertis a justo quod δῶρα ἐν κόλποις ἀδίκως, οὐ κατευοδοῦται ἐν ὁδοῖ:. ι justum est, et capitis xenia!» El: «Dona exca- • Αἱρετώτερον οὖν ὄνομα καλὸν ἢ πλοῦτος.» 'Ο δὲ cant oculos sapientium”... Iterum:. Perdit seΔαυΐδ τὸν Θεὸν ἐξαιτούμενος ἔλεγεν·. Μή συναπο ipsum, qui accipit munera, qui autem odio habet ολέσῃς μετὰ ἀσεβῶν τὴν ψυχήν μου, καὶ μετὰ ἀνδρῶν acceptiones munerum, vivet '.. Rursum: «Acciαἱμάτων τὴν ζωήν μου· ὧν ἐν χερσὶν αἱ ἀνομίαι, piens munera in sinibus injuste, non prosperatur in ἡ δεξιὰ αὐτῶν ἐπλήσθη δώρων, ἀσεβεῖς καὶ ἀνά viis suis ³. • — ‹Melius itaque nomen bonum, quam μους ἄνδρας αἱμάτων ἀποκαλῶν τοὺς δωρολήπτας. divitiæ ³. › David proinde precatus Dominum, at Καὶ αὖθις· «"Αφρων, καὶ ἄνους, ἀπολοῦνται, καὶ huic eximeretur noxæ, dicebat: «Ne simul perdas καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Ὁ Ἴσον cum impiis animam meam, et cum viris sanguiτῷ εἰπεῖν· «Αφρων, ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ num vitam meam, in quorum manibus iniquitates σοῦ τὴν ψυχήν σου· ἃ δὲ ἡτοίμασας τίνος ἔσται; ο sunt: dextera eorum repleta est muneribus*.» ἄφρονας καλῶν τοὺς ἐν πλούτῳ πεποιθότας, διὰ τὸ Impios, exleges sive iniquos, atque viros sanguinum ἄδηλον τοῦ ἐν σαρκὶ βίου. Καὶ πάλιν· «Κλίνον τὴν. dum nominatim perstringit, insinuat captatores καρδίαν μου εἰς τὰ μαρτύριά σου, καὶ μὴ εἰς πλεον- munerum. Item: • Insipiens et stultus peribunt, εξίαν.» Ο δὲ Ἰὼβ δεικνύων τὸ καθαρὸν αὐτοῦ, λέγει· «Εἰ δὲ καὶ ταῖς χερσί μου ήψάμην δώρων. Καὶ ὁ Κύριος καὶ Σωτὴρ ἡμῶν ἐντέλλεται, λέγων· • Ορᾶτε, καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ πάσης πλεονεξίας, ο ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. et relinquent alienis divitias suas ". Ac si diceret illud Stulte, nocte hac repetent a te animam tuam": › quæ autem apparasti tibi, cujus crunt'?, Stultos plane cos nominat, qui scopum suæ spei divitiis affigunt: eoque stulti, cum incompertus sit nec certo deprehendi queat istius vitæ exitus. Rursus: ‹ Inclina cor meum in testimonia tua et non in avaritiam *,» Job quoque, purum declarans se noxæ hujus: ‹ Si manibus meis vel attigi dona '. › Sed et Dominus, nostra vindex salutis: • Videte, ait, et cavete ab omni avaritia ";» quia non ex eo quo quis abundat, vita ejus est. Ipsi gloria in secula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ Ι'. Περὶ σκνιρότητος. ὁ + HOMILIA X, De sordida et illiberali parcitute. Parcitas, aut si mavis, tenacitas, ab radice pro· germinat pusillanimitatis; verius autem profciscitur ab infidelitate et desperatione. Etenim si circa hæc visibilia quæ in dies singulos abunde et opu - lenter nobis suggerit Domiui benignitas, 1042 haudquaquam fidem habemus, sed varie diducitur animus et vacillat dubius; qui fiet ut fide nihil hæsitante credamus ipsius verbis de his quæ minime oculis subjacent, sed ææterna sunt, nec ullo unquam intercipienda tine, cum alioqui se ea nobis qui se ea nobis certo daturum pollicitus sit, bona sane, • Quæ nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt "?, Nou igitur abs re divina nos coarguit Scriptura: «Wirum pusillaniniem quis sustinebit "? Itaque istius corporis necessitatem fide non dubia Deo permittamus cui manifesti sumus fidem habentes Spiritui sancto. Sane rerum omnium curam ineu: transcribamus, illi uni assignemus; quia ipsi cura erit de nobis. Novit ipse quorum tangamur necessitate, priusquam postulemus eum. Simpliciter gradientium divitiæ, Deus est, quemadmodum astruit Sapientia: • Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter 19.. Rursus:. Fidelis viri est lotus mundus divitiarum, infidelis autem ne obolum quidem habet ".. Ει:. Benedictio Domini super * Prov. xxii, 1. Psal. xxv, 9, 10. Η σκνιφότης ἀπὸ μικροψυχίας ἀναβλαστάνει, μᾶλλον δὲ ἀπιστίας καὶ ἀνελπιστίας. Εἰ γὰρ περὶ τα δρώμενα, ἃ παρέχει ἡμῖν ἀγαθὰ καθ' εκάστην πλουσίως ἡ αὐτοῦ ἀγαθότης, οὐκ ἐμπιστεύομεν αὐτῷ, ἀλλὰ διστάζομεν· πῶς περὶ τῶν μὴ δρωμένων καὶ αἰωνίων, καὶ παραμόνων ἀγαθῶν, ἃ αὐτὸς ὑπέσχετο ἡμῖν παρασχεῖν, πιστεύσωμεν αὐτῷ, ο οὔτε ὀφθαλμὸς εἶδεν, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσεν, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη; ν Εἰκότως οὖν ἐγκαλούμεθα παρὰ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι ο "Ανδρα ολιγόψυχον τίς ὑποίσει;» Εμπιστεύσωμεν οὖν τῷ Θεῷ ο τὴν χρείαν τοῦ σώματος, καὶ δῆλοί ἐσμεν, καὶ τὴν τοῦ πνεύματος πιστεύοντες αὐτῷ. Οὐκοῦν αὐτῷ ἀποδώσομεν περὶ πάντων, ὅτι αὐτῷ μέλει ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ οἶδεν ὧν χρείαν ἔχομεν πρὸ τοῦ αἰτῆσαι αὐτόν. Ο γὰρ Θεὸς τῶν ἁπλουμένων, ἁπλότης ἐστίν· καθὼς καὶ ἡ Σοφία φησίν· ο "Ος πορεύεται ἁπλῶς, πορεύε ται πεποιθώς.» Καὶ πάλιν· «Τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τῷ δὲ ἀπίστῳ οὐδὲ ὁβολός. ο Καί·. Εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλήν δικαίου. ο Καὶ, • Ψυχὴ εὐλογημένη πᾶσα ἀπλῆ· καὶ ὁ σπείρων δια καιοσύνην, λήψεται μισθὸν πιστοῦ. Οὐ γὰρ λιμοκτο νήσει Κύριος ψυχὴν δικαίου. Ὁ δὲ πεποιθὼς ἐπὶ πλούτῳ αὐτοῦ, οὗτος πεσεῖται.» Και, ο Υπαρξις ἐπισπουδαζομένη μετὰ ἀνομία;, ἐλάσσων γίνεται· ὁ δὲ συνάγων ἑαυτῷ μετὰ εὐσεβείας, πληθυνθήσεται.» ' Prov, xv, 27. Prov. xvii, 23. 90 Isa. v. 23. "Eccli. xx, 31. 5 P.el. xLvul, 11. * Luc. xut, 20. 7 ibid. * Psal. cxvi, 56. • Job xxxI. 7. ** Luc. xii, 45. "I Cor. δ. " Prov. xvm. 14. in editione LXX; in Vulgata vero, spiritum ad irascendum facilem, etc. 13 Prov. 9. * Prov. XXVII), 19.

caput justi 1.. Et:. Benedicta anima simplex 4 Λέγει δὲ καὶ ὁ Μωϋσῆς Ἐάν γένηται ἐν οἱ ἐν omnis est; qui seminat justitiam, mercedem reci- δεὴς ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου, οὐ σφίγξεις τὴν χεῖρά σο piet fidelium 46: non enim enecabit fame Dominus ἀπ' αὐτοῦ· ἀλλὰ δανιεῖς αὐτῷ ὅσον ὑστερεῖται.» U ::nimam justi: qui autem confidit in divitiis suis, δὲ Ψαλμωδός· «Ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίων ἐπὶ τοὺς corruet 17, › Et: Substantia præpropero ac festi- φοβουμένους αὐτόν· ῥύσασθαι ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ratiore studio quæsita per iniquitatem minuetur; αὐτῶν, καὶ διαθρέψαι αὐτοὺς ἐν λιμῷ, ο Πλούσι qui autem coacervat sibi cum pietate, multiplica- γὰρ ἐπτώχευσαν καὶ ἐπείνασαν·. Οἱ δὲ ἐκζητοῦν Litur 18. › Dicit autem Moses: Si fuerit inter te τες τὸν Κύριον οὐκ ἐλαττωθήσονται παντὸς ἀγαθού, ο indigens quispiam ex fratribus tuis, non contrahes Καί· ι Οὐκ εἶδον δίκαιον ἐγκαταλελειμμένον, εὐθὲ τὸ manum tuam ab eo; sed mutuo dabis quantocun- σπέρμα αὐτοῦ, ζητοῦν ἄρτους.» Καὶ ἕτερος· ο Ο que eguerit se.» Psalles item regius:. Ecce oculi ἐλεῶν πτωχούς, μακαριστές.» Και, «Τῇ ψυχῇ αὐτοῦ Domini super metuentes eum, ut eruat a morte ἀγαθὸν ποιεῖ ἀνὴρ ἐλεήμων. Ωσαύτως καὶ ὁ Ἀπό anianas eorum et alat eos in fame 10; › Divites enim στολος, «. Ο σπείρων φειδομένως, φειδομένως και 01pauperes facti sunt et esurierunt: inquirentes au- ρίσει· ἕκαστος καθώς προαιρεῖται τῇ καρδίᾳ πλην « tem Dominum non deficient omni bono ",, Ει: μὴ ἐκ λύπης, μηδὲ ἐξ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην • Non vidi justum derelictum, neque semen ejus ἀγαπᾷ ὁ Θεός.» Ὁ δὲ φιλόψυχος καὶ ἀγαθὸς Κύριος, quaerens panes **.» Alter item: • Qui miseretur • Εμβλέψατε, φησίν, εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ pauperum beatissimus **.» Et: ‹ Animæ suæ be- ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσιν, οὔτε συνάγουσιν nefacit vir misericors ". Concinit his Apostolus: εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει • Qui parce seminat, parce et metit: unusquisque αὐτά. Οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν;» Και prout destinavit in corde suo, non tamen ex tristi- ἐπάγει: ι Μὴ οὖν μεριμνήσητε, λέγοντες· Τί φάγωμεν, tia aut ex necessitate: bilarem enim datorem dili- ἢ τί πίωμεν, ἢ τί περιβαλώμεθα; οἶδεν γὰρ ὁ Πατήρ git Deus.. Sed et animarum et bonorum om- ὑμῶν ὁ οὐράνιος, ὅτι χρήζετε τούτων ἁπάντων. Το nium amantissimus Dominus: Respicite volatilia τεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν δίκαι cœlí, qui non seminant neque metunt, neque con- σύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν ο gregant in horrea, el Pater vester calestis pascit Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ea 36.» Inducit:. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus aut quo operiemur? sci cnim Pater vester cœlestis, quia his omnibus indigetis: quærite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et hæc omnia adjicientur vobis ". › Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA XI. 1043 Fratrum necessitati occurrendum, mutuo vel commodato. Mutuo aut commodato quid utendum dare fratribus, maxime qui germanitate fidei tibi junguntur, “suntque exspectatione futuræ hæreditatis compares, magnopere conduci:, juxta praescriptum legis quæ ait: • Fratri tuo dabis mutuum 93 '; › ei nimirum qui sub lege tecum militat: alienigenæ autem non commodabis; hoc est, exlegi, quique a legis jugo extorris vivit. Εt hac quidem lex ipsa suo astruit patrocinio. Sed et Paræmiastes: c Qui facit misericordiam, feneratur proximo suo ".» Ει: «Qui prævalet manu sua servat mandala ". Rursus: ΛΟΓΟΣ ΙΑ'. Περί δανειζόντων. Ο Τὸ δανεῖσαι, ἐποφειλόμενόν ἐστι, μάλιστα τοῖ; ὁμοπίστοις καὶ συγκληρονόμοις ἀδελφοῖς, καθὼς καὶ ὁ νόμος διαγορεύει· φησίν γάρ «Τῷ ἀδελφῷ σου δανείς.» Τοῦτ' ἔστιν τῷ ὑπὸ νόμον· ἀλλοτρίῳ δὲ οὐκ ἐκδανιεῖς, τοῦτ' ἔστιν τῷ ἀνόμῳ. Ταῦτα μὲν ὁ νόμος. Συνηγορεῖ δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής, λέγων· Ὁ ποιῶν ἔλεος, δανιεῖ τῷ πλησίῳ αὐτοῦ. ο Καί, ο Ο επισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς.» Καὶ πάν λιν· «Δάνεισον τῷ πλησίῳ ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ. καὶ μὴ ἀπόσχῃ εὖ ποιεῖν ἐνδεεῖ· ἡνίκα ἂν ἔχῃ ἡ χείρ σου βοηθεῖν, μὴ εἴπῃς, Ἐπανελθὼν ἐπανήκου, καὶ • Fenerare proximo tuo in tempore necessitatis αὔριον δώσω.» Τούτοις παραπλήσιον καὶ ὁ Ψαλμο suæ, et ne abstineas benefacere indigenti; cum ad manuin habeas et possis auxiliari, ne dicas, Revertens redi, et cras dabo "., Peræque his confinia licit regius Psaltes: t Jucundus vir qui miseretur et commodat 3.. Rursum: • Tola die miseretur et commodat justus, et semen ejus in benedictione erit 38.» Item: • Mutuabitur peccator et non solvel, justus autem miseretur et tribuit ".» Quem sibi præscribat scopum nomine fenoris Scriptura, nosse convenit: δανείσαι enim fenerari, pro be16 Prov. χι, 26. * Psal. Sxxi, 11, 37 ibid. 51-55. is Psal. XXXVI, 26. ῳδὸς παραινεῖ, λέγων· «Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν.» Καὶ πάλιν· ο Ολην τὴν ἡμέραν ἐλεξη, καὶ δανείζει ὁ δίκαιος, καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς εὔ λογίαν ἔσται. ο Καὶ πάλιν·. Δανείζεται ὁ ἁμαρτω λὸς, καὶ οὐκ ἀποτίσει· ὁ δὲ δίκαιος, οἰκτείρει καὶ διδωσιν.» Χρὴ δὲ εἰδέναι τὸν σκοπὸν τῆς θείας Γραφής, ὅτι τὸ δανεῖσαι, ἀντὶ τοῦ, ἐλεῆσαι τὴν πλησίον. προστέτακται· καθώς γέγραπται, ο Χάριν ἐντολής ἀντιλαβοῦ πένητος· ἀπόλεσον ἀργύριον διὰ ἀδελφόν. Ο Καὶ πάλιν· ο Ως ὡραῖος ἔλεος ἐν καιρῷ θλίψεως! ν 18 Prov. xiii. 11. ss Deut. xv, 7. ** Psal, xxxn. 18. 19. * Prov. st, 17. 38 11 Cor. 13, 6, 7. Οι Prov. 11, 26, 27. ** Eccli.xxix,1, * ibid. 16 Prov.x1,18. ' ibid. 28. 12 Psal, xxxvi, 25. "Prov. xiv, 21. 28 Deut. xv, §. ss ibid. 91. 24 Matth. v. Psal. cst, 5.

HOMILIA XII DE USURIS. rimum ascribitur; quemadmodum illud ascriptum est: «Propter mandatum succurre pauperi, perde argentum propter fratrem " • Iterum:: Quam speciosa misericordia in tempore tribulationis ³.> Confortabis tibi concorporem atque consortem: sed et hunc habiturus es in die resurrectionis pararium et conciliatorem. Vicem enim suam testabitur clementer indoluisse te, nec commisisse, ut adversum te ingemisceret: sane non mediocre emolumentum aferet tibi hoc. Ne igitur tam illi berales simus et inhumani ob aurum et qualiacunque esculenta, quorum rubigo et tinea in testimonium adversum nos futura alioqui sint. Quin Paulinæ magis sententiæ geramus morem: «Qui triΣυνεπισχύσεις τὸν σύσσωμον σου, ἕξεις αὐτὸν προς nigne et misericorditer accipere proximum, ut pluάγοντα ἐν τῇ ἀναστάσει, τῆς συμπαθείας μάρτυρα, καὶ μὴ στενάζοντα κατὰ σοῦ. Οὐκ ἀλυσιτελὲς γὰρ τοῦτο. Μὴ οὖν διὰ χρυσὸν καὶ ἄργυρον, καὶ ἀρώματα, γενώμεθα ἀπάνθρωποι, ὧν ὁ ἰδ;, καὶ ὁ σῆς, εἰς μαρτ τύριον ὑμῖν ἔσται· ἀκούοντες τοῦ Παύλου λέγοντος· • Ο μεταδιδοὺς ἐν ὑπλότητι, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. ο Και ο Ταίς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες.» Καὶ ἑτέρωθι· ο Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι, εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. ο Φησὶ δὲ καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας, ο Κρίμα δίκαιον κρίνατε, καὶ ἔλεος καὶ οἰκτιρμὸν ποιήσατε, ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ. ν Ο δὲ Ἰωάννης, • "Ος ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου, και θεωρῇ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, χρείαν ἔχοντα, καὶ κλείσῃ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ, πῶς ἡ buit in simplicitate, qui miseretur in hilaritaἀγάπη τοῦ Θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ;» Τούτοις ἀκόλουθα te 3.. Et: «Necessitatibus sanctorum communiἡ τῆς σωτηρίας ἡμῶν προνοητής Κύριος παρακελεύε cantes " › Alibi item: Discant autem et nostri ται, λέγων· ο Παντὶ τῷ αἰτοῦντί σε, δίδου, καὶ τὸν bonis operibus præesse ad usus necessarios, ut θέλοντα δανείσασθαι ἀπὸ σοῦ, μὴ ἀποστραφῇς. non sint infructuosi.. Zacharias insuper propheΑὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. ta: • Justum judicate.. Ει: «Misericordiam et miserationem facite unusquisque cum proximo suo ".» Et Joannes: «Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua: quomodo charitas Dei manet in eo"? > His consentiunt et astipulantur, quæ nostræ omnium provisor salutis Dominus ut faciamus admonet: Omni petenti te tribue et volentem petere mutuum abs te, ΠΟ averseris“. › Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ τόκων. Οἱ τοῦ κόσμου τούτου ἄνθρωποι, οὐκ ἂν τοῦ δικάξεσθαι παύσωνται, εἰ μὴ μετὰ προσθήκης, τὰ τῶν ἐναγώγων ἀπολάβωσιν πράγματα, ὅταν μάλιστα πρὸ τοῦ χρέους τοὺς τόκους κομίζωνται, ὥστε γενέσθαι αὐτῶν τὸ δίκαιον ἀρχὴν ἀδικίας μεγάλης. Καὶ διὰ τοῦτο οι τοκίζοντες, ἐναγεῖς καὶ ἀμείλικτοι όνομάζονται Βδελυκτοὶ γὰρ εἰσιν ἔναντι Θεοῦ καὶ ἀνθρώτων. Καὶ τὸ σύνολον Χριστιανοῖς ἀπηγόρευται ἡ ἐπίνοια του τόκου. Καθώς φησιν ὁ Προφήτης περί ἀδίκου πόλεως· «Οὐκ ἐξέλιπεν ἐκ τῶν πλατειῶν αὐτ της τόκος καὶ δόλος. • Περὶ δὲ τοῦ δικαίου, «Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπὶ τόκῳ, ο Καὶ πάλιν· • Ἐκ τόκου καὶ ἐξ ἀδικίας λυτρώσεται τὰς ψυχὰς αὐτῶν.» Ὁ δὲ Παροιμιαστής. Ο πληθύνων τὸν τόκον αὐτοῦ μετὰ τόκων καὶ πλεονασμῶν, τῷ ἐλεοῦντι πτωχὸν συνάγει αὐτόν.» Καὶ ἄλλος, ο Τόκον ἐπὶ τόχου, καὶ δόλον ἐπὶ δόλου.» Οίδα εγώ τινας, ὅτι διὰ τὸ κέρδος τοῦ τόκου σὺν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ κεφά λαιον ἐζημιώθησαν. Αξίως γὰρ ὁ νόμος παρακελεύει ται, λέγων· Τῷ ἀδελφῷ σου οὐκ ἐκτοκιεῖς ἀργυ ρίου, ἢ βρωμάτων, ἢ παντὸς πράγματος.» Και πά λιν ο Τὸ ἀργύριόν σου οὐ δώσεις ἐπὶ τόκῳ. ο Καί • Πλεονασμῷ οὐ δώσεις τὰ βρώματά σου. Ὁ δὲ Εκκλησιαστής περὶ τῶν πλουτούντων ἐκ τόκων, ἢ ἐξ ἀδικιῶν, οὕτως διαγορεύει· «Εστιν ἀρρωστία δεινή, ἣν εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, πλοῦτον φυλασσόμενον HOMILIA. XII. 1044 De ustris. Non Mundi hujus homines ante tribunalia nunquam conquiescent controvertere et lites intendere proximis, eousque dum accessorio perfruantur quod præter sortem contingit, dum maxime præter debitum usuras corradunt et colligunt, adeo ut quod juste ad illos pertinet, principium fat magna iniquitatis. Quapropter qui usuras exercent, non abs re ceu exsecrabiles et strigosi nominatim perstringuntur. Sunt plane coram Domino et hominibus abominationi: cum in genere uulli non Christiano interdictum sit artificio quovis exercendæ usura: sicut et de iniqua illa civitate ait Propheta: defecit de plateis ejus usura et dolus “. › Cum interim justo hoc elogium reddat: ‹ Argentum suum non dedit ad usuram 46, Item: 4 Ex usura et ex iniquitate redimet animas eorum • Paroemiastes quoque: «Qui multiplicat divitias suas cum usuris et abundantiis, utique ei congregat qui miserebitur pauperis. Item: Usuram super usuram, el dolum super dolum ". Novi ego aliquot qui per immodicam aviditatem lucri, præter animæ detrimentum, sortem elocatæ pecuniæ perdiderunt: digne quidem, cum lex præscribat, dicens: . Fratri tuo ΠΟΛ dabis ad usuram argentum, non cibos, aut rem quamcunque 6. Rursus. • Argentum tuum non dabis ad usuran: ".» Ει: 40 Zachar. 33 Tit. 111, 14. 48 Psal. xiv, 5. ** Psal. 1.xx1, 45. xul 8. se ibid. 13 s» Pal. Liv. 12. ** Levit. xxv, 37. * Eccli. XXIX, 12. 36 Eccli. xxxv. 26. s. Rom. " ** | Jean, 11, 17. * Luc. vi, 30. 69 ibil. se Deut. 35m, 19. «ibid. * Prov. XXVm, 8.

• Ad superabundantiam non dabis cibos tuos ".» τὸ παρ' αὐτοῦ εἰς κακίαν αὐτῷ, καὶ ἀπολεῖται ἡ Ecclesiastes de istis qui per iniquitatem usuris extortam locupletantur, edisserit hunc in modum: ‹ Est infirmitas gravis quam vidi sub sole, nempe cum quis divitias custodit in malum proprium, et peribunt divitiæ illæ in occupatione mala, et certe omnes dies illius in tenebris et luctu et in indignatione multa et infirmitate. Et labor istius in ventum ibit s.» Consentit his illud Pauli ad Timotheum: ‹ Divitibus hujus sæculi præcipe non sublime sapere nec sperare in incerto divitiarum, sed in Deo, qui præstat nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, divites esse in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam ". Auctoritate igitur persuasi (fratres) Scripturæ divinæ, ab inexplebili illa aviditate congerendi divitias avocemus mentem: longissime submoveamus nos ab hac exsecrabili prorsus usurarum excogitatione potius imitemur beati Zachaei pium zelum, cum eodem dicentes: «Ecce dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum”. › Idque ut ab eo promereamur audire, qui novit Domino nostro ac Salvatore: ‹ Hodie salus Amen. HOMILIA XIII. 1045 De immoderata affectione conquirendi, sive de avaritia. Ait Dominus: Nemo potest duobus dominis servire; aut enim unum contemnet et alterum sustinebit, aut unum oderit et alterum diliget: non potestis Deo servire et inammonæ *. Liberati enim a peccato, servi facti estis justitiæ ",, nec jam potestis Deo servire et mammonæ: cujus interpretatio est divitiæ, sicut ille dicit: «Divitia si aiunt, nolite cor apponere: quandoquidem juxta legis praescriptum, pars una corporis lepra si aspergitur, altera autem sincera est, totum interim censetur immundum 88. Plane alienæ facultatis appetentior, quantalibet pecuniæ exuberet copia, nunquam exsatiatur. Cum enim permulta indipiscetur, rursus alia tanto expetet avidius; cumque sibi hæc conciliarit, aliis rursum expanso concupiscentie sinu inhiat cumulandis, nec unquam vesanientem hunc sedat appetitum. Nec enim is novit, quia quantam habet materiam vitiosæ istius affectionis secundum proportionem, tanto recedit a Deo, fitque particeps apostasiæ. Ulique talis nullum operitur vitæ istius finem; neque intelligit in hac vita inquilinum se esse atque incolam, et quæ adeptus est non esse sua. Plane is accensendus venit ordini stultorum. Particeps enim est illius divitis cui suspecta erat loci sui angustia, De ejusmodi eleganter Scriptura loquitur: «Quemadmodum infernus et perditio non implentur, ita oculi B1 Lev. xxv. 37. 66 Rom. VI, Eccle. v, 12-15. * 1 Tim. v. 51 Psal. LX1,11. se Levit. s', πλοῦτος ἐκεῖνος ἐν περισπασμῷ πονηρῷ, και γε πᾶσαι αἱ ἡμέραι αὐτοῦ ἐν σκότει, καὶ ἐν πένθει, καὶ ἐν θυμῷ πολλῷ, καὶ ἀῤῥωστίᾳ, καὶ ὁ μόχθος αὐτῶν εἰς ἄνεμον.» Ομοίως καὶ ὁ ᾿Απόστολος παραινών Τιμοθέῳ ἔλεγεν· «Τοῖς πλουσίοις ἐν τῷ νῦν αἰῶν παράγγελλε, μὴ ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἠλπικέψει ἐπὶ πλούτου αδηλότητι, ἀλλ' ἐπὶ Θεῷ τῷ παρέχοντα ἡμῖν πάντα πλουσίως, εἰς ἀπόλαυσιν, ἀγαθοεργείν, πλουτεῖν ἐν ἔργοις καλοῖς, ευμεταδότους εἶναι, και νωνικούς, ἀποθησαυρίζοντας ἑαυτοῖς θεμέλιον καλόν εἰς τὸ μέλλον, ἵνα ἐπιλάβωνται τῆς αἰωνίου ζωής. ο Πειθόμενοι οὖν, ἀδελφοί, τῇ θείᾳ Γραφί ἀποστῶμεν τῆς δεινῆς πλεονεξίας, καὶ τῆς βδελυράς ἐπινοίας ταύτης τῶν τόκων. Ο γάρ τήχος, τῷ δόλω συνεζεύχθη. Καὶ μᾶλλον ζηλώσωμεν τὸν καλὸν τη λον τοῦ μακαρίου Ζακχαίου, λέγοντες σὺν αὐτῷ • Ἰδοὺ τὸ ἥμισυ τῶν ὑπαρχόντων μοι, Κύριε, το πτωχοῖς δίδωμι. Καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησε, δίδωμι τετραπλούν, ἵνα καὶ ἡμεῖς ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ εὖ εἰδότος τὰ κρυπτὰ ἡμῶν Δεσπότου καὶ Σωτήρος ο Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένε το.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. cordium nostrorum arcanos recessus perspicu domui huic facta est ". › Ipsi gloria in sæcul. Περὶ πλεονεξίας. Φησὶν ὁ Κύριος·· Οὐδεὶς δύναται δυσὶν κυρίως δουλεύειν. "Η γὰρ τοῦ ἑνὸς καταφρονήσει, καὶ τοῦ ἑτέρου ἀνθέξεται· ἢ τὸν ἕνα μισήσει, καὶ τὸν ἕτερ ἀγαπήσει. Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ Μαμμωνά Ελευθερωθέντες γὰρ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἐδουλώθητε τη δικαιοσύνῃ.» Καὶ οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν και Μαμμωνά, ὁ ἑρμηνεύεται, πλοῦτος, καθώς λέγε: • Πλοῦτος ἐὰν ῥέῃ, μὴ προστίθεσθε καρδίαν. ο θεί γὰρ ἁμαρτωλῷ ἐπιβαίνοντι ἐπὶ δύο τρίβους! ἐπειδ ἐὰν ᾗ κατὰ τὸν νόμον μέρος λεπρὸν, καὶ μέρος καθαρὸν, ὅλον ἀκάθαρτόν ἐστιν. Ὁ οὖν πλεονέκτη κόρον οὐκ ἔχει τῆς φιλοχρηματίας. Όταν γὰρ πολι κτήσηται, πάλιν ἄλλων ὀρέγεται. Καὶ ὅταν καὶ σίτι οἰκειώσηται, αὖθις ἕτερα ἐπιθυμεῖ. Καὶ οὐδέποτ παύεται τῆς ματαίας ταύτης ορέξεως. Καὶ οὐκ ολ ὅτι ὅσα ἂν κατ᾿ ἀναλογίαν ἦν ἔχει ὁ ἄνθρωπος πο τὴν ὕλην προσπαθείας, τῆς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀποτε σίας μετέχει. Καὶ ὁ τοιοῦτος οὐ προσδοκά τέλε βίου, οὐδὲ ἐπίσταται ὅτι παροικεῖ ἐν τῷδε τῷ βίῳ καὶ ἅπερ κέκτηται, ὅτι οὐκ αὐτοῦ εἰσιν. Καὶ οὗτης τοίνυν ἐν τοῖς ἄφροσι τέτακται. Κοινωνὸς γάρ ἐστη τοῦ πλουσίου ἐκείνου, οὗτινος ηὐπόρησεν ἡ χώρα. Καὶ καλῶς λέγει περὶ τῶν τοιούτων ή Γραφή, δε • Ωσπερ ᾅδης καὶ ἡ ἀπώλεια οὐκ ἐμπιπλώνει. οὕτως καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν ἀνθρώπων άπληστα Βουλόμενος οὖν ὁ μακάριος Ἰάκωβος θεραπεύσει τ τοιοῦτον νόσημα τῆς πλεονεξίας επιστέλλει λέγων 17-19. * Luc. sis, 8. Bs ibid. 9. ss Matth. v, $3

HOMILIA XIV. - DE DISTRACTIONE. • Αγε νῦν, οἱ πλούσιοι, κλαύσατε ολολύζοντες ἐπὶ hominum insatiabiles ".» Heatus itaque Jacobus ταῖς ταλαιπωρίαις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις. Ο πλοῦτος ὑμῶν σέσηπεν, καὶ τὰ ἱμάτια ὑμῶν σητόβρωτα γέγονεν.» Ὁ δὲ Δαιῖς περὶ τῶν τοιούτων ἀποτείνεται· • Μέντοιγε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν μάτην ταράσσεται· θησαυρίζει, καὶ οὐ γινώσκει τίνι συνάξει αὐτά. ο 'Αεὶ γὰρ οἱ θησαυρισταί, ματαιοκόποι, ἀλλοτριον άματοι εὑρίσκον. ται. «Οἱ γὰρ βουλόμενοι πλουτεῖν, ἐμπίπτουσιν εἰς πειρασμὸν καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου,» καὶ ἐπιθυμίας πολλὰς ἀνοήτους καὶ βλαβεράς. Αἴτινες βυθί ζουσιν τοὺς ἀνθρώπους εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Καὶ αὖθις παραγγέλλει φεύγειν τὴν πλεονεξίαν·. Ητις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, δι' ἧς ἐπέρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπιστίας.» Καλὸν οὖν ἐστιν ἀποῤῥίψαι τὸ ἐκ · τοῦ πλούτου αλόγιστον καύχημα, τὰς οἰκείας ἐπιθυμίας μισήσαντα· ὅπερ ἐστὶν μισῆσαι τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, καὶ ἀποκτήσασθαι πάντα ἕνεκεν τῆς δόξης τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Θεοῦ. Ο γὰρ αἴρων τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ ἀπὸ πάσης πλεονεξίας, δύναται ἰδεῖν τὰς μεθοδίας τοῦ διαβόλου. Οταν γὰρ ἐξέλθῃ ὁ νοῦς τῶν σωματικών φροντίδων, βλέπει κατὰ ἀναλογίαν τὰς πανουργίας τῶν ἐχθρῶν. Φησὶν δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστης Οὐκ ὠφελήσουσιν θησαυρο! ἀνόμους· δικαιοσύνη δὲ ἐκ θανάτου φύεται. Και ο Αἱρετώτερον όνομα καλόν, ἢ πλοῦτος πολύς· ὑπὲρ δὲ ἀργύριον καὶ χρυσίον, χάρις ἀγαθή, ο π. Ὁ δὲ συνέχων σίτον, ἀπολείποιτο αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν.» Και·. Ο τιμιουλκῶν σίτον, δημοκατάρατος· εὐλογία δὲ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τοῦ μεταδιδόντος.» Καὶ, ο Ο πεποιθὼς ἐπὶ πλούτῳ αὐτοῦ, πετεῖται· ὁ δὲ ἀντιλαμβανό μενος δικαίων, οὗτος ἀνατέλλει ο Ὁ δὲ Κύριο; φησι περὶ τοῦ βουλομένου τὰς ἑαυτοῦ ἀποθήκας καθελεῖν, καὶ μείζονας οικοδομήσαι· ο "Αφρων, ταύ τῇ τῇ νυκτὶ, οἱ ἄγγελοι τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται;» Καὶ ἐπάγει· «Οὕτως πᾶς ὁ θησαυρίζων ἐν ἑαυτῷ, καὶ μὴ εἰς Θεὸν πλουτῶν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. cupiens morbo isti cupiditatis immensæ ferre medelam, per Epistolam dicit: «Agile nunc, divites, plorate ululantes super miseriis quæ advenient vobis divitiæ vestræ putrefactæ sunt, vestimenta vestra a tinea comesta sunt "., Tales et David perstringit:. Verumtamen in imagine pertransit homo, sed frustra conturbatur, thesaurizat et ignorat cui congregabit ea “. › Isti enim thesaurorum congestores frustra sudasse comperiuntur, nec sibi unquam, sed aliis laborasse. Qui enim volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli“: › suamque ut plurimum experiuntur tandem cupiditatèm, inamœnam esse atque dispendiosam: qu.e et juxta Apostolum demergit homines in perniciem ac perditionem. Jubet rursum is, multa ut circumspectione vitemus superfluam hanc nec ullis finibus circumscriptam avaritiam: • Quæ est idolorum cultus, per quam venit ira Dei in filios diffidentiæ “. Sane quam decorum sit, ut expuncta animo jactantia citra rationem ullam proficiscente ex divitiis, oderis insuper incentiva quævis propria concupiscentiæ: id quod est, odisse aniniam suam, et a se excussisse omne suum peculium pro gloria Evangelii Dei. 1046 Quisquis enim cogitationem funditus anolitur et avocat ab omni supervacanea cupiditate, is non magno negotio deprehendit insidiosas diaboli pedicas. Mens enim simulatque a se depulit anxias corporis curas, veteratorias illas ac fallaces machinas inimicorum, pro ratione virium quas sortita est, perspicue videt. Ait proinde Parœmiastes: Non proderunt thesauri iniquis i justitia autem a morte liberat "., Et: ‹ Melius est nomen bonum quam divitiæe multæ, super argentum et aurum gratia bona “. › Et:. Continens frumentum derelinquet ipsis gentibus. Et: «Qui appreciat fruinentum, maledictus in populis; benedictio autem super caput dispertientis ".. Et:: Qui confidit in divitiis, corruet, qui autem benigne succurrit justis, exorietur **. › Dominus item, de eo qui apud se constituerat suas demoliri ac solo adæquare apothecas, quod angustiores viderentur, illisque exædificare capaciores: Stulte, ait, hac nocte angeli abs te repetent animam tuam; quæ autem præparasti, cujus erunt ºº? › Inducit: ‹ Sic omnis qui tibi ipsi thesaurizat, non item apud Deum recondit divitias ". › Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Περὶ περισπασμοῦ. Περὶ τοῦ περισπασμοῦ, ἀναφανδόν διδάσκει ἡμᾶς ὁ Ἐκκλησιαστής οὕτως· «Εδωκα τὴν καρδίαν μου τοῦ ἐκζητῆσαι καὶ τοῦ κατασκέψασθαι ἐν τῇ σοφίᾳ περί πάντων τῶν γενομένων ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι περισπασμὸν πονηρὸν ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τὸ περισπάσθαι ἐν αὐτῷ.» Καὶ μετ' ὀλίγα· ι Καὶ ἐπέβλεψα ἐγὼ ἐν πᾶσιν ποιήμα σίν μου, οἷς ἐποίησαν αἱ χεῖρες μου, καὶ ἐν μόχθο ᾧ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν, καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιό HOMILIA XIV. De distractione, alias, importuna occupatione. Et quidem de distractione luculenter admodum docet nos Ecclesiastes, hisce verbis: • Dedi cor meum ut exquirerem et considerarem sapienter de omnibus quæ fiunt sub sole, quia occupationem malam dedit Deus filiis hominum ut occuparentur in ea ''., Post pauca: «Et vidi ego in omnibus operibus meis quæ fecerunt manus meæ, et in labore quo sudavi ut facerem, et ecce universa vanitas”. › Rursus: Ante faciem ho- «prov. s. 2. Eccle. 1, ** Prov. xxvii, 20. 6º Jac. v, 1, 2. 41 Psal. xxxvii, 7. 65 Prov. XXI, 1, 6 Prov. xi. 20. er flidl. ** Ibid. 28. το flidl 15. 62 | Tim. vi, Ω. 63 Ephes. v, 6. *ª Luc. xii, 20. το Ibid. 21. *

mimis delit sapientiam et scientiam et laetitiam, της.» Καὶ πάλιν ο Πρὸ προσώπου τοῦ ἀνθρώπου percatori autem dedit (illud ἔδωκεν, dedit, intelligi ἔδωκεν σοφίαν, καὶ γνῶσιν, καὶ εὐφροσύνην· debet pro συνεχώρησεν, permisit libero hominis καὶ τῷ ἁμαρτάνοντι ἔδωκεν περισπασμόν arbitrio), ut addat et congreget; id quod vanitas γὰρ ἔδωκεν, ἀντὶ τοῦ συνεχώρησεν, νοητέον, το quoque est 73. Omnia de pulvere facta sunt, et αυτεξουσιότητι τοῦ ἀνθρώπου), του προσθείναι omnia in pulverem revertentur • Inducit: «-Me- καὶ τοῦ συναγαγεῖν· ὅτι καί γε τοῦτο ματαιότης" το lius est repleri pugillo quietis, quam impleri duo- πάντα ἐγένετο ἀπὸ τοῦ χολς, καὶ τὰ πάντα ἐστράφη bus pugillis laboris ".» Iterum: c In quibus dedi ἐπὶ τὸν χοῦν.» Καὶ ἐπάγει· ο ᾿Αγαθὸν πλήρωμα cor meum ut cognoscerem peccatum meum, et ut δρακὸς ἀναπαύσεως, ὑπὲρ πλήρωμα δύο δραχών viderem tentationem quæ facta est super terram, μόχθου ο καὶ αὖθις, ο Ἐν οἷς ἔδωκα τὴν καρδίαν quia nec interdiu nec noctu somnum videt oculus μου, τοῦ γνῶναι τὴν ἁμαρτίαν μου, καὶ τοῦ ἰδεῖν εἰκ cjus, et omnis vita in sollicitudine est; principium περισπασμὸν τῶν πεποιημένων ἐπὶ τῆς γῆς· ότι enim malorum ipsa distractio est "., Perspicue καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ ὕπνον ὀφθαλμός αὐτὸ almodum divinæ docent litteræ et rationibus et οὐκ ἔστιν βλέπων· καὶ πᾶς ὁ βίος ἀσεβοῦς ἐν τὴν exemplis ejusmodi occupationem, vitam esse im- τίδι· καὶ γὰρ ἀρχὴ κακῶν ὁ περισπασμός.» Τι; piorum et peccatorum hominum. Omnes quidem θείας Γραφῆς ἀριδήλως υποδειξάσης ἡμῖν τὸν περι hanc vitare debemus; præ cæteris autem maxime, σπασμὸν βίον εἶναι ἀσεβῶν, ὀφείλομεν τοῦτον ἀπο nos qui quadantenus mundo huic valediximus, et an- δρᾶσαι· ἐξαιρέτως δὲ ἡμεῖς οἱ τῷ κόσμῳ δρα gelicam vitam ultronei suscepimus exercendam. ἀποταξάμενοι, καὶ τὸν ἀγγελικὸν βίον ἐπαναστ 1047 Sane quies libera et expers negotii sæcularis νοι. ᾿Απράγμων γὰρ ἡσυχία, τῆς ἐν πράγμασιν το multo est clarior atque illustrior splendore isto ριφανείας τιμιωτέρα· μάλιστα τοῦ ᾿Αποστόλου κ nominis qui paratur obeundis mundi negotiis; γοντος· «Οὐδείς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ vel teste cum primis Apostolo: ‹ Nemo militans βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀμέσ implicatur vitæ hujus negotiis, ut ei placeat cui se Καὶ πάλιν· ο Ιν' ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον διάγωμε probavit ".» Rursus: • Ut quietam et tranquillam ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητι.» Τὰ αὐτὰ τὰ καὶ vitam agamus in omni pietate et castitate 7. > His ὁ πολυπόθητος Κύριος ἡμᾶς διὰ τῆς Μάρθας ἐκδιδ consentanea, votis omnibus expetendus Dominus σκει, λέγων πρὸς αὐτήν· ο Μάρθα, Μάρθα, μερι pos per Martham edocet, dicens eidem: «Martha, μνες και τυρβάζη περί πολλά· ἑνὸς δὲ ἐστι Martha, sollicita es et turbaris circa multa. Porro χρεία.» Μαρία γὰρ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξεται. unum est necessarium '.» Consimiliter per parabo Ομοίως δὲ καὶ διὰ τῆς παραβολῆς τοῦ σπείρονας, lam de eo inductam qui seminat, quando dicit, quod- ἐν τῷ λέγειν· ι λ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ dam quidem cecidisse inter spinas; quæ ubi ascen- ἀνέβησαν αἱ ἀκανθαι, καὶ ἀπέπνιξαν αὐτά.» Καλές derunt, suffocaverunt illud *: per interpretationem μηνεύων ἐπιφέρει, «Οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον μεν infert: ille est qui verbum quidem audit, sed solliἀκούων, καὶ ἡ μέριμνα του πλούτου συμπνίγει την citudo seculi hujus ac deceptio divitiarum præfo- λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται. Ὁ δὲ ἐπὶ τὴν καλὴν τὴν cant verbum, nec fructificat: quod autem in terrain σπαρείς, οὗτοί εἰσιν οἱ τὸν λόγον μου ἀκούοντες bonam seminatum est, hi sunt qui andiunt verbum ἐν καρδίᾳ ἀγαθῇ, τουτέστιν ἐν ἡσυχία και γαλήνη, corde bono, hoc est requieto et tranquillo, et isti • καὶ καρποφοροῦσιν τῷ Θεῷ, ὁ μὲν τριάκοντα, fractum referunt Deo, ille quidem trigesimum, δὲ ἑκατόν Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνες τῶν εἰδ alter autem sexagesimum, alins vero centesimum. νων. Αμήν. Ipsi gloria in secula sæculorum. Amen. HOMILIA XV. Quod hic mundus neutiquam veniat diligendus. Viri, qui igne charitatis in Christum accensi, parentes reliquimus, filios, fratres, denique omnia qua: istius sunt sæculi velut stercora æstimavimus, ut tandem Christum promereamur lucrifacere: ne, quæso, inanem aucupemur hic gloriam, ne curam carnis fecerimus, nec temporaria hæc et obnoxia corruptelæ tantopere deamcinus, ne in terra defodiamus talentum nobis concreditum, neve hic patriam inquilini quæramus, magis vero futuram illam toto perquiramus pectore; tota animi cogitatione suspiciumus beatos illos mundi quidem ex professo osores, eoque amatores Dei. Illos intueamur, qui mentem nusquam alio evariantem in æterna illa 13 Recle. 11, 20. 7. Eccle. 11, 20). 15 Ecc'e. W, * Luc. x, 41, 42. 80 Matth. xi, 1-8. Περὶ τοῦ μὴ ἀγαπᾶν τὸν κόσμον. "Ανδρες, οἱ διὰ τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπην κατοὶ: ψαντες γονεῖς, καὶ τέκνα, καὶ ἀδελφούς, καὶ πάντω τὰ τοῦ αἰῶνος τούτου σκύβαλα ἡγησάμενος, ε Χριστὸν κερδήσωμεν, μὴ ἐνταῦθα ζητήσωμεν δήξει. μὴ σαρκὸς πρόνοιαν έργασώμεθα, μὴ πρόσκειται και φθαρτὰ ἀγαπήσωμεν, μή κατορύξωμεν εἰς την γῆν τὸ τάλαντον, μὴ ἐπιζητήσωμεν ὧδε πατριές, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητήσωμεν. Αποδέξω νεν δὲ εἰς τοὺς μισοκόσμους· καὶ ὀψόμεθα αὐτούς, είτε τὴν διάνοιαν αὐτῶν μετοικισμένην περὶ τὰς ἐπεὶ αιωνίους μονά;·. Οἱ καὶ περιῆλθον ἐν μελαστική καὶ αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, Ολιβόμενοι ἵνα του ποθουμένου κοσμοποιοῦ κατατρυφήσωσι. Δε 6. 14 Eccle. viti, 16. * 1 Τim. 11 4. **1 Tumai '

HOMILIA XV. - DE NON DILIGENDO MUNDO. ) καὶ ἡμεῖς ἀφορῶντες εἰς τοὺς θαυμασίους ἄνδρας domicilia transcripserunt, qui et. circumierunt in τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν ἐπακολουθήσωμεν, πρὸς μηδὲν melotis, in pellibus caprinis, egentes, aflicti ": ἕτερον βλέποντες, μὴ πρὸς δόξαν ἀνθρωπίνην, μηδ'· ut vel deliciarentur seque oblectarent contemplaὅλως τὰ τοῦ αἰῶνος τούτου, ἵνα ἐξισχύσωμεν καταλαβεῖν σὺν αὐτοῖς τὰ ἡτοιμασμένα τοῖς ἀγαπῶσιν» τὸν Θεὸν ἀγαθά. Φύγωμεν οὖν, ἀγαπητοί, τὸν κόσμον καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. • Ο γὰρ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται, ο καθὼς ὁ θεῖος ἀπεφήνατο λόγο; ψυχὴ γὰρ μὴ τῶν κοσμικῶν ἀπαλλαγεῖσα φροντίδων οὔτε τὸν Θεὸν ἀγαπήσει γνησίως, οὔτε τὸν διάβολον βδελύξεται ἀξίως· κάλυμμα γὰρ ἅπαξ ἔχει φορτικὸν τὴν μέριμναν τοῦ βίου. Ἐὰν οὖν εἰς ἕξιν ἔλθωμεν τοῦ καταφρονεῖν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ καλῶν, δυνάμεθα καὶ τὴν γεύση τῆς ψυχῆς ὄρεξιν τῇ λογικῇ αὐτῆς συνάψαι διαθέσει, τῆς κοινωνίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος τοῦτο οικονομούσης ἡμῖν. Εἰ οὖν ἐπὶ ξένης κατακοῦμεν, καὶ ἡ πόλις ἡμῶν μακρὰν ἀπέχει ἀπὸ τῆς πόλεως ταύτης, καὶ οἴδαμεν τὴν πόλιν ἡμῶν ἐν ᾗ μέλλομεν κατοικεῖν· τί εἰς τὴν ἀλλοτρίαν ἑτοιμάζομὲν ἀγροὺς καὶ οἰκοδομὰς καὶ οἰκήματα μάταια, καὶ ταρατάξεις πολυτελεῖς; Ταῦτα οὖν ὁ ἑτοιμάζων εἰς ἀλλοτρίαν πόλιν δῆλός ἐστιν, ὅτι οὐ προσδοκά ἐπανακάμψαι εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν, τουτέστιν εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Ὁ γὰρ λογισμό; οὗτος, ἀφρόνων καὶ διψύχων καὶ ταλαιπώρων ἀνθρώπων ἐστίν. Οὐ γὰρ συνίει ὅτι ταῦτα πάντα ἀλλότριά εἰσι, καὶ ὑπὸ ἐξου τία, ἑτέρου εἰσὶ, τουτέστι τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου. Οὐκ οὖν ἐφείλομεν ὡς ἐπὶ ξένης κατοικοῦντες μηδὲν πλέον ἑτοιμάζειν ἑαυτοῖς, εἰ μὴ τὴν αὐτάρκειαν τὴν ἀρκετήν. Οἱ γὰρ ἀγαπῶντες τὸν ἑαυτῶν Κύριον, καὶ ἔχοντες αὐτὸν ἀεὶ ἐν τῇ ἑαυτῶν καρδίᾳ, ἐν ταῖς ἐπαγγελίαις αὐτοῦ πιστεύουσι καὶ καραδοκοῦσι. Καλόν οὖν ἐστιν ἀντὶ τῶν κτισμάτων 5 καὶ χρημάτ των τῶν σήμερον μὲν ἡμετέρων, αὔριον δὲ ἀλλο τρίων, ὠνήσασθαι ψυχάς θλιβομένας, καθώς τις δύναται, και χήρας καὶ ὀρφανούς ἐπισκέπτεσθαι, καὶ μὴ παραβλέπειν αὐτούς. Ωσαύτως καὶ ἐν μοναστηρίοις, καὶ οὕτω καλῶς διοικεῖν τὰ καθ᾿ ἑαυτούς· καὶ τὸν πλοῦτον, ὃν παρὰ Θεοῦ εἰλήφαμεν ἐν τῷδε τῷ βίῳ, εἰς αὐτοὺς ἀναλίσκειν. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ παρέσχεν ἡμῖν αὐτὰ ὁ ἀγαθὸς ἡμῶν Δεσπότης, ἵνα εἰς τὴν διακονίαν ταύτην δαπανηθῶσι, καὶ ἀντ᾿ αὐτῶν κομιτών εθα θησαυρὸν ἀνέκλειπτον. Πολὺ οὖν βέλ τόν ἐστι, τοιούτους ἀγροὺς καὶ κτήματ' ἀγοράζειν, ἅτινα καὶ παράμονά εἰσι, καὶ προάγουσιν εἰς τὴν ἡμῶν μητρόπολιν, ὅταν ἀποδημήσωμεν εἰς αὐτήν. Αμεριμνήσωμεν οὖν, ἀγαπητοί, τῶν προσκαίρων, ἵνα τῶν ἀϊδίων ἐπιτύχωμεν· παραδράμωμεν τὸν κόσμον, ἵνα τὸν κοσμοποιὸν καταλάβωμεν. Καταλείπωμεν τὰ μὴ ἡμέτερα, ἵνα τὰ ἡμέτερα ἀπολαύωμεν (τὸ γὰρ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου παράγει ὡς ὄναρ), καὶ κἄν τι χρώμεθα τῷ κόσμῳ τούτῳ, γενώμεθα ὡς μὴ καταχρώμενοι· καθὼς καὶ ὁ μακάριος Ιωάννης Εντέλλεται, λέγων·. Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μήτε τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Εάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ 81 Hebr. x1, 37. 83 1 Cor. 11, 9. y Fort. κτημάτων. 83 | Joan. V, tione mundi istius opificis, nulli non pio votis omnibus expetendi, eoque et nos in admirabiles viros oculis animi defixis, recta illorum vestigiis ingre diamur, in nullam prorsus rem aliam attenti; non ad hominum de nobis æstimationem, non aliud item quidvis respectantes sæculi istius: ut cum ipsis possimus aliquando bonis illis perfrui quæ parata sunt diligentibus» Deum 89. Fugiamus itaque mundum (charissimi ) et quæ in mundo sunt: Mundus enim hic totus in maligno positus es! › prout divinus prænuntiavit sermo. Anima enim quæ nondum se extricavit mundi istius perplexis curis, et liberam reddidit: Deum germane ac sinceriter non potest diligere, sed neque diabolum prout meretur, odisse et exsecrari. Esto, colorem prætexere qualemcunque possit tetricun et gravem, nempe sollicitudinem anxiam vitæ istius: 1048 sane si deinceps eo vertamus mentem, ut quæ in mundo videntur bona aspernemur, possunius nobiscum dispensante Spiritu sancto, appetentiam hanc animæ ad terrena propendenten, concordem reddere rationali ipsius affectui. Quod si, ut hospites, habitamus hic, si civitas nostra longiore intercapedine disjuncta est et disparata ab hac quam incolimus, et plane novimus civitatem illam quam certo credimus nos inhabitaturos, quid in aliena apparamus agros, substructiones, æditicia? addo magnificas ac splendidas prolatationes adificiorum. Utique quisquis in aliena civitie studiosus apparat hæc, reipsa innuit nihil jam sibi spei superesse, ut aliquando deflectat iter in eain quæ propria est, civitatem, nempe cœlestem illaın Jerusalem. Isthæc cogitatio imprudentium est hominum, nihil pensi de salute animæ habentium, eoque miserabilium. Non enim intelligit exotica hæc alieni esse juris, et potestati subesse alterius: nimirum istius sæculi principis. Cum igitur hic habitemus ut inquilini et alieni, nihil est quod nobis ipsis impendio apparemus, præter frugalita - tem vitæ ac virtutem. Qui erga suum Dominum sincera charitate toti inardescunt, nullo non tempore circumferunt illum in cordibus suis, et per ipsius mandata inoffense gradiuntur, promissis ejus fide nihil dubia acquiescunt, ac scopum exspectationis suæ iis aligunt. Bonum ergo, ut pro istis facultatibus, pro peculio qualicunque, quæ hodie quideın penes nos sunt, at crastino aut perendie in alterius constituentur arbitrio; pro his, inquam, animas redimanus misere aflictas, pro cujusque virili, viduis prospiciendo et pupillis, uon item aversando illos. Utque in monasteriis dispensantur, ita convenit per unumquemque VARLÆ LECTIONES.

pauperum rite disponere ac dispertiri divitias ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ Πατρὸς ἐν αὐτῷ, ὅτι εἶναι ἐν quas quisque a Deo accepit in vita, et liberaliter τῷ κόσμῳ ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς, καὶ ἡ ἐπιθυμία insumere in indigos. In bunc siquidem usum eas τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου, 8 οὐκ nobis impertivit clemnentia Domini, ut in obse ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἀλλ' ἐκ τοῦ κόσμου ἐστὶν quium insumantur pietatis, ac demum pro ejus- Και· «Ο κόσμος παράγεται, καὶ ἡ ἐπιθυμία· ἐν podi in pauperes liberalitate, thesaurum réportemus ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, μένει εἰς τὴν αἰῶνα. nullo unquam ævo intercipiendum. Sane niulto Φησὶν δὲ καὶ ὁ Ἰάκωβος· «Ος ἂν βουληθή, φίλο; præstiterit nobis, ut tales coemamus agros, tale pc- εἶναι τοῦ κόσμου, ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καθίστατα culium quod æternum duret, nosque recta provehat Ὁ δὲ Παῦλος, ο Απεκδυσάμενος τὸν παλαιὸν ἄνθρω ad illam nobis promissam civitatem quæ est mater που σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ, καὶ ἐνδυσάμενοι τ nostra, quando ad illam quotidiana contendimus ἀνακαινούμενον.» Καὶ ἐπιφέρει «Οὐδὲν εἰσηνέγε peregrinatione. Ne igitur (dilectissimi) ceu dic- μεν εἰς τὸν κόσμον, δηλονότι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τ tum est, tam anxie mundi bona cogitemus, ut δυνάμεθα· ἔχοντες δὲ διατροφής και σκεπάσματα vel tandem æternis detur perfrui. Mundum hunc τούτοις ἀρκεσθησόμεθα.» Ταῦτα καὶ ὁ Σαλαμίν velut cursu præcipiti transınittamus, quo ad mun- αἰτεῖ, λέγων· «Πλοῦτον καὶ πενίαν μή μαλα di opificem pertingamus beatifca fruitione: siqui. σύνταξον δέ μοι τὰ δέοντα καὶ αὐτάρκη.» Καὶ είς dem mundi istius figura ad imaginem transit in- ὁ Παῦλος, βουλόμενος ἡμᾶς μετεωροπορεῖν, καὶ α somnii. Tametsi ipso utimur mundo, ne sic νοπολίτας καταστῆσαι, παραινεί λέγων· «Επε quidem eo abutamur, juxta beati Joannis manda- συνηγέρθητε τῷ Χριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε οὗ ὁ δρ tum: «Nolite diligere mundum, neque ea quæ in στός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθήμενος· τὰ ἐκ mundo sunt: si quis diligit mundum, non est cha- φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ἀπεθάνετε γὰρ ἐν ε ritas Patris in eo, quia omne quod est in inundo, Χριστῷ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυπται ἐν τῷ θεῷ concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculo- Θέλων δὲ ἡμᾶς τὴν καλὴν ἀλλοίωσιν ἀλλοιωθήκ. rum, et superbia vile, que non sunt ex Patre, επάγει· «Μὴ σχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, εἰς 1049 sed ex mundo sunt ".» Et: «Mundus trans- μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοὸς ἡμῶν. it et concupiscentia ejus; qui autem voluntatem δὲ ἀγαθὸς ἡμῶν Κύριος ἐπικυρῶν τὸν λόγον τη Dei facit, manet in æternum.»Ait Jacobus: ‹ Qui ἑαυτοῦ μαθητῶν, ἔφη· «Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρω voluerit amicus mundi esse, inimicus Dei consti- ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχήν τ tuitur “. › Paulus quoque: ‹ Exspoliantes vete- μιωθῇ; ἢ τί δώσει ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; rem hominem cum actibus, induite novum qui Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. renovatur”. › Infert: «Nihil enim intulimus in mundum, manifestum est quia nec efferre qué possumus. Habentes autem alimenta ac tegumenta, his contenti erimus *. › Et hæc postulat» Jomon a Domino: ‹ Divitias el paupertatemi ne dederis mihi, sed coordina mihi necessaria el que gufficiant **. › Rursum Paulus, cupiens magnopere ut neglectis terrenis, cœlestia inambulemus, s mulque volens nos constituere cœlestis patriæ municipes, admonet dicens • Si igitur consu resistis cum Christo, quæ sursum sunt quærite, ubi Christus in dextera dei sedens: quæ surse sunt sapite, non quæ super terram: mortui enim estis cum Christo, et vita vestra abscondita is cum Christo "., Optat autem nos permutari eleganti admodum transmutatione, eoque indur. • Nolite conformari huic seculo, sed reformamini in novitate mentis vestræ "., Clementissume Dominus noster discipulorum suorum sermonem snæ pondere majestatis sanciens et corroborans at • Quid enim proderit homini si lucretur universum mundum, animæ vero suæ detrimentum patiala! aut quam dabit homo commutationen pro anina sua "? ο Ipsi gloria in secula. Amen. HOMILIA XVI. ' ΛΟΓΟΣ 14. Περὶ παῤῥησίας. De immodica et audaciore fiducia loquendi. Temeraria illa et impudens loquendi libertas vi- Εοικεν ἡ παῤῥησία καύσουν μεγάλῳ· ούτως deri possit assimilis titioni magno; febri nimi- φέροντες την φάσητον φεύγουσιν οι άνθρωποι rum exæstuanti, cujus incendium cæteri neutiquam αὐτοῦ, καὶ τῇ σκιᾷ προστρέχουσιν διὰ τὸ ἀναφύγει ferentes illinc se proripiunt, cursuquc præcipit ήτις ἐστὶν τὸ ἀπαῤῥησίαστον καὶ εὐλαβές. Απ in locum concedunt umbratilem, anime refrige- τομολοῦσιν τοῦ δριμέας καπνού της παρρησία. Η randæ gratia. Umbra hæc refrigeratrix censetur αυτομολοῦσιν πρὸς τὴν ἀτμίδα του ευώδους θυμά is qui in loquendo inodestior est, eoque circum- ματος· ἥτις ἐστὶν ἡ ἡσυχία. Φεύγουσιν τὴν ὡς spectior. Nam ab illo quidem nec salutato defu- ωδίαν τοῦ σκομιδοφάγου, καὶ πλησιάζουσιν την τε giunt, ut ab acri et nares obturante fumo linguæ ροφόρῳ καὶ γλυκερήμονι, τῷ ἐξερευγομένῳ δου procacis, sese commodum recipientes ad captan- ἀγαθὸν, καὶ πηγάζοντι λόγια Κυρίου έγινε. Ολοι dlam auram amanius spirantem, ad suave fragran· γὰρ οὕτως ἐξαφανίζειν τὴν ἀρετὴν πέφυκεν, απ tis incensi exhalationem, quæ silentium est. Εjus ευτραπελία, καὶ τὸ παίζειν, καὶ ἡ ἀργοῖς; 18. sse ilisl. 17. 85 Jyr. 1v. 4. 84 Coluss. 111, 9. of Tim. v, 7, 8. o pror. 115, on Rom. 11, 2. * Math. xvi, 26. * 1 Joan, 11, 15, 16. ss Coloss. 111, 15. Ad

HOMILIA XVI. DE IMMODICA LOQUENDI FIDUCIA. πάλιν, οὐδὲν οὕτως τὴν πεπαλαιωμένην ψυχὴν ἀνα- viiant graveolentiam, qui aliis vescitur, et ei se καινίζει, ὡς ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἡ καλὴ προσ ευχή, καὶ τὸ μελετῶν ἀπαύστως τὰ λόγια Κυρίου, καὶ τῇ προσευχῇ ἀεὶ ἑαυτὸν καθοπλίζειν, καὶ τῆς ἀγρυπνίας τὸ κέρδος Ιχνηλατεῖν. Ἡ γὰρ παῤῥησία βδελυκτή ἐστιν, καθώς γέγραπται ἐν τῷ Ἐκκλησιαστῇ, ὅτι Βδέλυγμα Κυρίῳ στηρίζων ὀφθαλμόν καὶ οἱ ἀπαίδευτοι, ἀκρατεῖς γλώσσης. Ἐὰν μαστι γώσης ἄφρονα ἐν μέσῳ συνεδρίου ἀτιμάζων, οὐ μὴ περιελεῖς τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ. Καὶ αὖθις· «Σοφία ἀνθρώπου φωτιεῖ πρόσωπον αὐτοῦ· ἀναιδής δὲ προσώπῳ αὐτοῦ, μισηθήσεται.. Καὶ ἐν ταῖς Παροιμίαις· • Σπάνιον εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς τὸν φίλον, μή ποτε πλησθεὶς μισήσειε.» — «Απόστρεψον ἀπὸ σοῦ ἐπονειδίστους λόγους.» Καὶ πάλιν·. Ὃς ἂν εὐλογή ο adjungunt propius, qui quopiam fragrat nobili unguento, hoc est, suaviloquo, qui sedula indagine perscrutatur verbum bonum, et qui casta Dei eloquia abunde effundit. Nihil enim sic obscurare consuevit et abolere splendorem virtutis, ut blandiloqua atque urbanior scurrilitas, ut ludicra ac petulans nugacitas, ut otiosus sermo et expers frugis bonæ. Item nihil sic renovat et quodammodo repubescere facit animam alioqui inveteratam, ut timor Dei, ut oratio sane quam speciosa, ut perpes et indefessa meditatio eloquiorum Domini, ut si teipsum obarmes et communias jugi precatione, si sedulo ac veluti per vestigia sciscitere quantum ex vigiliis resiliat compendii. φίλον πρωί μεγάλῃ τῇ φωνῇ, καταρωμένου οὐδὲν 1050 Illa porro audacior atque imperiosa liberδιαφέρειν δόξει.» Καὶ πάλιν· «Ος φυλάσσει τὸ στό μα αὐτοῦ καὶ τὴν γλῶσσαν, διατηρεῖ ἐκ θλίψεως τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.» Αγωνισώμεθα οὖν, ἀγαπητοί, πάσῃ δυνάμει μὴ δοῦναι χώραν τοῦ κατακυριεύειν ἡμῶν τὸ πάθος τῆς δεινῆς παρρησίας. Χαλεπὸν γάρ ἐστιν λίαν, καὶ γεννητικὸν πάντων τῶν παθῶν, καὶ διαφθεῖρον ὅλους τοὺς καρπούς, καὶ τὰς ἀρετὰς τοῦ ἀνθρώπου· μεμισημένον δέ ἐστὶν καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ. Οθεν καὶ τὸν Ὀζαν, τολμήσαντα ἐκτεῖναι τὴν χεῖ ρα, καὶ περισώσασθαι τὴν κιβωτὸν τοῦ Θεοῦ, παραχρῆμα, ὡς ἐναγῆ καὶ ἀνίερον ἐθανάτωσεν. Τὸ παρῥησιάζεσθαι οὖν, καὶ ἐπαίρεσθαι, δυσάρεστον τῷ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις ἐστίν. Καὶ τοῦτο σαφῶς ἐπε ιστάμενος ὁ Δαυΐδ, ἔλεγεν Αγαθόν μοι ὅτι ἐταπείνωσάς με, ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Καί, • Καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου· ἀπὸ γὰρ τῶν κριμάτων σου ἐφοβήθην.» Καὶ ὁ Παυλός φησιν· «Εδόθη μοι σκώλωψ τῇ σαρκὶ ἄγγε λος Σατᾶν, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι.» Καὶ ἄλλος· ο Τίς καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν τὴν καρ δίαν; ἢ εἰς παρρησιάσεται ενώπιον αὐτοῦ;; Ὅθεν καὶ ὁ Κύριος παῤῥησιασαμένῳ τῷ Πέτρῳ, καὶ εἰπόντις 4 Ιλεώς σοι, Κύριε, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ο ἐπετίμησεν, εἰπών· ο Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ.» Επερωτηθεὶς δὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὑπὸ τοῦ Κυρίου ο Πέτρε, φιλεῖς με; ο συν πάσῃ εὐλαβεία ἀπὸ εκρίθη, ο Ναί, Κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε.» Αὐτῷ ἡ δόξα. Αμήν. tas loquendi abominatio est, utque Scriptura continet in Ecclesiaste: exsecratio, inquam, apud Dominum, qui firmat oculum; sed et indocti, intemperantis linguæ sunt. Si verberaveris imprudentem, in medio consilii illi opprobrans, nunquam abstuleris stultitiam illius. Rursus: Sapientia hominis illustrat faciem ejus; impudens autem facie odibilis erit.. Et in Proverbiis: ‹ Rarius infer pedem tuum in domum amici, ne forte satiatus oderit te ".- Averte abs te sermones opprobrii "., Iterum: ‹ Qui benedicit mane amicum exserta voce, nihil differre videtur ab eo qui maledicit ".» Rursum: • Qui custodit os suum et linguam, conservat a tribulatione animam suain 97. › Et nos igitur pro virili, fratres, tolo nisu provideamus, ne quem locum in nobis vitiosus hic nanciscatur affectus linguæ procacis, nequando adversum nos invalescat imperiosius. Perquam molesta est hæc animæ intemperies, e qua cen parente cæteræ progerminant et emergunt: coque fructus exercitii hujus nostri omnes putrilagine ac marcore perdit, virtutes ipsas hominis reddit inanes frugis bonæ. In eos cadit vitiosus hic affectus, quos odit Deus infensissime. Unde et Ozan qui per temeritatem exporrigere manum ausus est, ut arca Dei servaretur incolumis; ut exsecrabilem ac profanum in vestigio morte multavit ". Temere ergo loqui ac sese efferre impotentius, utrùmque apud Deum et homines caret gratia. Quod cum perspicue nosset David, dicebat: Bonum mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas”. › Ει:. Confige timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui '. ‹ Sed et Paulus: Datus est mihi stimulus carnis angelus Satanæ, qui me colaphizet, ut ne extollar '.» Alius item:: Quis gloriabitur mundum se habere cor? Aut quis libere loquetur coram to 39, Unde et Dominus Petro audacius quam conveniebat locuto; cum enim is dixisset: «Propitius esto tibi, Domine, non erit tibi hoc,» acriter eum coarguit: «Vade retro, Salana ".» Atqui idem mos a resurrectione a Domino interrogatus: • Petre, diligis me?, omni cum timore ac reverentia respondit:. Certe, Domine, tu scis, quia amo tet. Ipsi gloria in secula. Amen. 33 Ere'. 311, 22. • Eccle. viii, 1. * Prov. xxv, 17. * Eccli. xLI, 28. on jj Reg. νι, 6. * Psal. cxviii, 71. * Joan. xxi, 15, 17. 1 ibid. 120. Il Cor. xii, ** Prov. xxvi, 44. • Prov. xx. 9. 7 Prov. • Matth. ΧΧΙ, 25. x*1, 22, 23.

HOMILIA XVII. Quod abstinendum sit a familiari colloquio mulierum. Περὶ τοῦ ἀπέχεσθαι γυναικών. 18°0 Τὸ ἀπέχεσθαι γυναικῶν, πάνυ πρόσφορον καὶ ἐς μέλιόν ἐστι τοῖς ἐθέλουσι βίον ἄμωμον καὶ ἀκηλίδων τον διάγειν. 'Ανάρμοστον γὰρ τοῖς ἅπαξ φυγού τὸν κόσμον ὁμιλεῖν γυναιξὶν; ἢ γλίχεσθαι συντυχία; γυναικῶν. Τινὲς γὰρ προφάσει δήθεν συμπαθείας, εὐσεβές οἴονται συνδιάγειν γυναιξί φιλοκινδύνως μονώτατοι τοῦτο πράττοντες· οἱ καὶ εὐκολέρηση. καὶ σκανδάλων πολλῶν αἴτιοι γίνονται. Καὶ πρ νῶς οὕτως ἀσχημονοῦντες οὐκ ἐρυθριώσι. Τί δ' οὐ ποιήσωσι τῶν ἀφανῶν κακῶν, εἰ ἐπὶ τοῖς περιοχή λοις οὕτως ἐναβρύνονται; Πῶς δὲ σωφρονισθείησε, οἶχε καὶ τοὺς σωφρονοῦντας γελώντες; Πῶς ἐ διασύροντες; Πῶς δὲ καὶ τοὺς θείους χρησμούς από σθῶσιν, οἴ γε μύθους αὐτοὺς νομίζουσιν; Πώς δε τη κρίσιν φοβηθήσονται, οίγε μηδὲ εἶναι ταύτην δι τῶν ἔργων κηρύττοντες; Πῶς δὲ τῷ Χριστῷ π σθήσονται, οἱ μὴ βουλόμενοι τὰς ἐντολὰς αὐτο κατέχειν, ἀλλὰ τοῖς ἑαυτῶν θελήμασι πορευόμενα Οπερ οὐ θέμις τοῖς εὐσεβέσι Χριστιανούς. Και οὖν ἐστιν ἀπαυτομολεῖν ἀπ' αὐτῶν. Τοῦτο γὰρ ἐστι εὐάρεστον Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. 'Η γὰρ τῆς γυναικός ὄψις βέλος ἐστὶ πεφαρμακευμένον. Ἔτρωσε την χὴν, καὶ τὸν ἰὸν ἐναπέθετο, καὶ ὅσι χρονίζει, τα οὗτον τὴν σῆψιν ἐργάζεται· ὁ δὲ φυλασσόμενος, οι ἐμπέσῃ εἰς αὐτήν· καὶ οὐ μὴ τρωθῇ ὑπὸ τῶν βελει αὐτῆς. Ωσπερ γὰρ τὴν τοῦ λύχνου λαμπάδα τρέφ ἔλαιον, οὕτω καὶ τὸν τῆς ἡδονῆς πυρσὸν ἐξάπτει τῆς γυναικὸς συντυχία· καὶ ὥσπερ σπινθὴς χρονική ἐν ἀχύροις αἴρει φλόγα, οὕτω μνήμη γυναικες και ραμένουσα ἐξάπτει ἐπιθυμίαν· καὶ ὥσπερ οἱ πο βόλοι λίθοι οἱ ἐν τῷ ἀνατολικῷ ὄρει. Ο άρρην και το θῆλυ, ἐν ᾧ εἰσιν μακρὰν ἀπ' ἀλλήλων, οὐδαμοῦ του καίει· ἐὰν δὲ ἐγγίσῃ τῷ ἄῤῥενι ἡ θήλυς ἀνάπτετα πῦρ, καὶ ἐμπυρίζει πάντα· οὕτω καὶ τὸ λογικὸν ἐῥενόθηλυ. Maximopere accommodum est ac rationi prorsus consentaneum, ut ii qui cupiunt vitam hane transmittere inculpatam, nec ulla in parte defedalam, a familiari mulierum congressu sibi temperent. Nihil enim minus convenit, quam ut qui semel mundum hunc fugerunt, mulieribus se insinuent familiari colloquio, aut per earum congressum ac delicias enervent et inquinent arreptum proposi - tum. Quidam enim, praetextu a compassione frustra quæsito, religiosum esse censent ac pium, vitam exigere communiter cum mulieribus. Quot quot hoc faciunt aggressi ex professo solitariam vitam, utique suo hoc faciunt periculo, seque ultro ελεγχόμενοι παύσονται, οἶγε καὶ τοὺς ελέγχοντας trudunt in præcipitium, iidem ad ingerenda convicia propensissimi,et scandalorum nec mediocrium miri opifices. 1051 Cumque in omnium oculis se usque adeo gerant indecore, nec vel sic tantillum suppudescunt. Quid non isti designent flagitiorum in occulto, et quæ hominum fallant obtulus, quando in prospectu omnium sic impudenter se venditant et gloriantur? Quonam pacto ad sobrietatem ac vitæ frugalitatem se recipient, qui deridiculis, nec ferendis sannis proscindunt eos quos vident sibi temperate ac moderate vivere? Qua, quaeso, ratione speres istos interquieturos et ab improbitate desituros, qui quamlibet evidentibus argumentis convicti, misere concerpunt ac lancinant se coarguen· tes? Aut quo tandem modo divina oracula indubia fide isti revereantur et habere possint venerationi, qui fabularum loco sacra habent eloquia? Qui etiamnum judicium illud formidant, qui vel tenendis memoria Dei mandatis, suas operas tam oscitanter commodant, pre consuetudine suæ cxJegis vitæ interim obambulantes, id quod nec`ſas ulli Christizao, pius qui sit. Egregium proinde fuerit, a mulierum congressu si nos ipsos amoliemur quam longissime. Hoc enim Deo cuni primis gratiosum, et hominibus perquam amabile. Ipre enim vel aspectus mulicris telum est veneno lethali litum. Ut prinum vulnus affixit animæ, ac misen sauciavit impressione sagittæ, quanto diuturniorem conficit moram, tanto perienłosiorem patrilaginea in ca operatur. Qui autem vitabundus se a mulieris submovet consortio, is non facile id incurrent periculi, neque telo mulieris saucius aliquando concidet. Quemadmodum enim' splendorem lucernæ a oleum, sic et colloquium mulieris ignem redaccendit voluptatis. Utique scintilla, diutius si immores adhærescens paleis, erumpit in flammam: sic memoria cujuspiam mulierculæ, si vel tantillum dork. | incendium excitat concupiscentiæ. Sicut item lapides illi in monte Eoam plagam respiciente, e venals suis attritu aut contiguitate ejaculantur ignem: ita mas et femina si ab invicem semítius disparentur, neutiquam exardescet ignis: sin mari se femina propius admoverit, ignis conflagrabit, atque war versa depascet incendio. Ad eum modum se habet animal illud rationale, vir, sed efleminǝtus. Fugiamus itaque (charissimi) illarum consortia, sunt enim aliud nihil viro quam virus præsentaneum, ut quæ animas nostras procliviter admoduin suis irretiant pedicis, ceu plagis venaticis. Audiamus interim quid de cisdem divina jubeat Seriptura. Primus in areзm prodeat Parœmiastes: muliere principium peccati, et per cam inorimur omnes s. s Inducit: • Ne des aquae exitum, * Eccii. xxv, 33. Φύγωμεν οὖν ἀπ' αὐτῶν, ἀγαπητοί, ότι δηλητ ριον ὑπάρχουσιν αἱ αὐτῶν συντυχίαι, καὶ εύχομα ἀγρεύουσι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἀκούσωμεν ουν τί πρ αὐτῶν καὶ ἡ θεία Γραφή διαγορεύει. Πρῶτος ὁ 113ροιμιαστής φησιν· 4 Από γυναικὸς ἀρχὴ ἁμαρτία, καὶ δι' αὐτῆς ἀποθνήσκομεν πάντες, ο Καὶ ἐπάγει • Μὴ δῷς ὕδατι ἔξοδον, καὶ γυναικὶ πονηρά και σίαν.» Και·. Μὴ προσπέσῃς ἐπὶ κάλλες γυναικό,

HOMILIA XVII.-- DE ABSTIN. COLLOQUIO CUM MULIERIBUS. ' Ει: «Ne impegeris in pulchritudinem mulieris, et mulierem ne concupiscas *. Rursus: • Oculi tui recta videant, quia coram oculis Dei viæ homi• nis sunt; rectas orbitas facito pedibus tuis; non declinabis ad dexteram, neque ad sinistram: averte pedem tuum a via mala.. Rursum: Fili, ne te superet pulchritudo concupiscentiae, neve capiaris pupillis tuis, quia mulier animas venatur virorum honorabilium. Implanat hominent multa collocutione, et laqueis fabiorum illexit eum et irretivit. 1052 lile autem secutus est eam, deceptus, quasi bos qui ducitur ad victimar, et quasi canis ad vincula, nesciens quia pro anima currit. Ne igitur declinet in vias illius cor tuan.. Multos enim postquam vulneravit, dejecit: et innumerabiles sunt quos interfecit. Viæ enim inferi, domus ejus deducentes in promptuaria mortis”. > Ει hæc quidem Salomon. Sed quid? Nunquid nost Ægyptia illa, Joseph concupivit perfrui pulchritu dine, carnali desiderio exardescens, cum ille castissimus esset? Cum abnuisset adulteræ explere concupiscentiam, tribulatione ac multijuga necessitate per delationem mendacio adumbratam, piuni illum ea transfixit et velut insubulavit, plane usque ad mortem. Num vides: vaga illa nec secum eonsistens motio carnis Ægyptiæ quantam peperit justo tribulationem? Vel ob hoc sane modis omnibus profuerit ab ejusmodi ut abstineamus. Nihl enim afferunt commodi harum mutuæ confabula. tiones nobis cupientibus lumbum præcingere. And non audisti de Samsone Nazaræo, quocum inambulabat Spiritus Domini? Et nunc sic sanctumn mu. lier ad extremam usque vitæ cladem perduxit per molestam hanc carnem ac nefariam concupiscentiam. Oð hoc nullo pacto nobis ipsis permittamus, ut cum muliere vel sedisse comperiamur, et, at compendio absolvam, nullam cum illis ineannS consuetudinem. Nec secus de Davide, quem et eradivit et invenit Deus virum secundum cor suuni; quomodo concupierit perfrui mulieris illius, Bett - sabeæ dico, decore incredibili. Hic beatus in quot tandem devolutus est mala? Hanc cum vidisset sanctus alioqui se lavantem, et concupiscentia Και· ο γυναῖκα μὴ ἐπιθυμήσῃς.» Καὶ πάλιν· ο οἱ et mulieri mala fiduciam loquendi adversum te'., ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, ὅτι ἐνώπιόν εἰσι τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν ὁδοὶ ἀνδρός. Ορθάς τρο χιας ποίησον σοῖς ποσί· μὴ ἐκκλίνῃς εἰς τὰ δεξιὰ, μηδὲ εἰς τὰ ἀριστερά. Απόστρεψον τὸν πόδα ἀπὸ ὁδοῖ κακῆς.» Καὶ πάλιν· ο Υἱὲ μή σε νικήσῃ κάλλους ἐπιθυμία· μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ συν αρπαγής σοῖς βλεφάροις, ὅτι γυνή, ἀνδρῶν τιμίων ψυχὰς ἀγρεύει. Πλανᾷ γὰρ τὴν ἄνθρωπον πολλὴ ὁμι λία. βρόχοις τε τοῖς ἀπὸ χειλέων ἐξώκειλεν αὐτόν. Ο δὲ ἐπηκολούθησεν αὐτῇ, κεπφωθεὶς ὥσπερ βοῦς ἐπὶ σφαγὴν ἄγεται, καὶ ὥσπερ κύων ἐπὶ δεσμούς, οὐκ εἰδὼς ὅτι περὶ ψυχῆς τρέχει. Μὴ οὖν ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοὺς αὐτῆς ἡ καρδία σου· πολλοὺς γὰρ τρι σασα κατέβαλε. Καὶ ἀναρίθμητοί εἰσιν, οὓς περόνευκεν· ἐδεὶ γὰρ ᾅδου ὁ οἶκος αὐτῆς, κατάγουσαι εἰς ταμιεία θανάτου. • Ταῦτα μὲν ὁ Σολομών. Πῶς δὲ καὶ ἡ Αἰγυπτία; ἢ τὴν μορφὴν τοῦ Ἰωσὴφ ἐπεπό θησε σαρκός πόλῳ, τοῦ ὄντος σεμνοτάτου· καὶ τούτου μὴ ἐπινεύσαντος, εἰς θλίψεις καὶ στενοχωρίας διὰ τῆς ψευδηγορίας τὸν εὐσεβῆ περιέπειρεν ἕως θανάτου. Ορᾶς, ὅτι ὁ ἐντελεχισμός σαρκὸς τῆς Αἰ γυπτίας πόσην κατειργάσατο τοῦ δικαίου θλίψιν; Διὰ τοῦτο οὖν πᾶσι τρόποις συμφέρον ἡμῖν ἐστιν ἀπέχεσθαι ἀπ' αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἔχουσι λυσιτέλειαν αἱ αὐτῶν συντυχίαι τοῖς θέλουσιν ἐν ἀληθείᾳ τὴν ὀσφύν περιζώσασθαι. Οὐκ ἤκουσας περὶ τοῦ Σαμψών Να ζωραίου, μεθ' οὗ τὸ Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἐπορεύετο; καὶ τὸν τοιοῦτον ἅγιον ἡ γυνὴ ἀπώλεσε διὰ τῆς μοχθηρᾶς σαρκός, καὶ ἀθεμίτου ἐπιθυμίας. Διὰ τοῦτο οὐδ' ὅλως ἐπιτρεπόμεθα, μετά γυναικός καθ ίσαι, ἢ ἔχειν συντυχίας, τὸ σύνολον. Ομοίως καὶ περὶ τοῦ Δαυΐδ οὐ πεπαίδευσαι, ὃν καὶ εὗρεν ὁ Θεὸς ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν αὐτοῦ; Πῶς μορφῇ γυναι κός, λέγω δὲ τῆς Βερσαβεέ, ἐπιθυμήσας, πόσοις και κοῖς περιέπεσε; ταύτην γὰρ ἰδὼν ὁ ἅγιος ἀληθῶς λουομένην, ἐν ἐπιθυμίᾳ τῆς μορφῆς αὐτῆς γενόμε νος, πόσην κακίαν ὁ παμμέγιστος ἀνὴρ κατειργάσατο; Καὶ ἥμαρτεν εἰς Θεὸν οὐ μόνον τῇ μοιχίᾳ περιπεσών, ἀλλὰ καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς ἀναιρεθῆναι κελεύσας· ὁρᾷς πόσην δραματουργίαν κακίας έτελεσιούργησε διὰ τὴν ἐπιθυμίαν ὁ χριστὸς Κυρίου Δαυΐδ; παιδευθῶμεν τοῦ μὴ ἐπιθυμεῖν. Εἰ γὰρ της λικοῦτοι άνδρες διὰ γυναικῶν ἑάλωσαν, πῶς ἡμεῖς οἱ ἀνίσχυες μετὰ τῆς ἑαυτῶν πτώσεως διαπορευόμε- carnis illius exarsisset, quantam fagitiorum lernau νοι, καὶ ἐν μέσῳ παγίδος διαβαίνοντες ἐκφευξώμεθα; Ομοίως καὶ Ἀμμών καὶ διὰ τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ Θάμαρ ανηρέθη καλῶς. Ωσαύτως καὶ ὁ Σολομών ἔχων σοφίαν καὶ φρόνησιν, καὶ χύμα καρδίας, καὶ πλοῦτον, καὶ δόξαν πολλὴν ὑπὲρ πάντας, καὶ οὗτος διὰ γυναικὸς ἀπώλετο, καὶ ἀποστάτης ἐγένετο διά γυναῖκας. Καὶ οἱ πρεσβύτεροι οἱ κατὰ Σουσάνναν κριταὶ διὰ τὸ ἐνδελεχίζειν καὶ καταμανθάνειν κάλλος ἀλλότριον, εἰς τὸ πέλαγος τῆς ἐπιθυμίας ἐμπεσόντ τες, επανέστησαν τῇ μακαρία Σουσάννῃ. Ταῦτα μὲν περὶ τῆς ἐπιθυμίας θριαμβεύει δὲ καὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Σειράχ τὴν πονηρίαν αὐτῶν· «Μικρὰ πᾶσα κακία * Eccli. xxv. 54. * ibid. 28. * Prov. iv, 25-27. PATROL. GR. LSXXIX. hic operatus est, modis ficet omnibus maximus? peccavit in Deum, non eo solum quod in morchiam sit prolapsus, sed quod virum illius jusserit interfici. Vides, quantam hic unctus Domini rex David confecerit tragediam, ut vel conceptam expleret concupiscentiam? Doceamur et nos hoc exemplo non concupiscere. Si enim viri illi tales cum essent, illecebris tamen et lenociniis mulierum demulcti captique sunt, et nos inter pericula incedentes, et in medio laqueorum pesiti adhuc effugiamus expassa retia. Nec alia ratione Ammon sororis suæ Thamar inescatus specie, vita misere privatus est, * Prov. vi, 25; vit, 21-27.

Similem in modum Salomon, cum is alioqui sapien- πρὸς κακίαν γυναικός.» Καὶ αὖθις· η Συνικήσει λέοντι καὶ δράκοντι, ἄμεινον, ἢ μετά γυναικός των ρᾶς.» Καὶ ὁ Παροιμιαστής «Μακρὰν ποίησον ἀπ' αὐτῆς τὴν ὁδόν. Μὴ ἐγγίσης πρὸς θύραις οίκων απ τῆς, ἵνα μὴ πλησθῶσιν ἀλλότριοι τῆς ἰσχύος, καὶ μεταμεληθῇς ἐπ' ἐσχάτων.» Καλὸν οὖν ἔπεσθαι τῷ λέγοντι, φεύγειν τὸν κόσμον καὶ τὰς ὄψει;·:ι • Πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. tiam haberet, prudentiam, profusissimam cordis latitudinem, divitias insuper et gloriam tantam, quantam nemo hominum alius. Et bic tantus per mulieres periclitatus est, perque earum malesuadum amorem apostata a Domino factus est. Seniores illi qui judicium exercuerunt adversus Susannam, ii per assiduam congressionem cum alienam pulchritudinem essent edocti, ac demum abiissent præcipites in immensum pelagus concupiscentiæ, insurrexerunt in beatam illain Susannam. Hæc quidem de concupiscentia sat sint. 1053 Sed et illarum nequitiam Jesus Sirach filius conspicuam reddit, et omnibus perspectissimam dicens: ⚫ Omnem nequitiam et non nequitiam mulieris. Cohabitare leoni et draconi melius quam habitare cum muliere nequam ".» Rursus: «Parva omnis malitia ad malitiam mulieris '.. Paroemiasles: • Procul ab ea facito viam. Ne appropies foribus domus ejus, ne impleantur alieni robore tuo, el pœniteat te in novissimis tuis “. › Satius igitur ejus sequi consilium, qui dicit: «Qui sine uxore est, cogitat quæ Domini sunt, quomodo placeat Domino; qui vero uxorem babet, cogitat quæ sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est ".» Clementissimus quoque hominum amator Dominus, cum is clarissime nosset, quantam perniciem, quamque ineluctabilem corruptelam vitiosus hic affectus concupiscentia inveheret animabus nostris, tali scivit decreto, adversusque hunc pronuntiavit: «Omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo "., Deum nostrum addecet gloria in sæcula. Amen. HOMILIA XVIII. Quod minime conveniat crebro assidere cantatriculis. Crebro assidere cantillantibus mulierculis vix æque nobis incommodum aliud occurrit. Ob hoc domus hæ dictæ monasteria nomine ipso arcent nos ab earun colloquiis, jure quidem. Sola siquidem apprehensio vultus feminei initio statim nescio quam ingerit cordi hominis turbulentam intempe· riem, a tranquillitate in diversum avocal mentem, ae transfert alio: cum ipsa inter orandum deinceps hiulca fauce oblatret, nec requiete vacet divinis laudibus, quin potius huic uni incumbit curæ, nempe de istis cogitans. Qui earum colloquiis creber incubuit monachus simillima in corde tacitus comminiscitur, ut in ligno vermis, ut tinea in vestimento. Fuge igitur illarum familiares congressus, neve illas permiseris audaciam sumere adversum te. Principio quidem, reverentiæ nonnihil præferunt, atque ita suam legunt nequitiam pallio hypocriseos; deinceps nonnihil audent impudenter imperiosæ. In ipso enim auditu primæ confabulationis multa cum lenitate loquuntur, et prono in terram vultu continenter illacrymantur: reverenter admodum habitum motumque corporis ementiuntur, suspiria attollunt amarulentiæ plena de sanctimonia aut castitate etiamnum interrogant, magna cum voluptate auscultant disserentem. Altero a primιο congressu, superiora illa sensim repellit ac repudiat. in tertio, quid ita ardentibus oculis ac reuidente vultu arrisisti? Adhec illa in risum solvitur. Tum deinceps sermones texunt, quæ præmolli quodam lenocinio demulceant atque invitent affectionem turpitudinis. Et hæc plane aliud nihil sunt quam irritamenta quæ te inescent ac proficiant ad Περὶ τοῦ μὴ ἐνδελεχίζειν ψαλλούσαις γυναιξὶτ. Καὶ τὸ ἐνδελεχίζειν ψαλλούσαις ἀσύμφορον ἡμῖν ἐστιν, βλαπτομένων ἡμῶν ταῖς αὐτῶν συντυχίας τῶν λεγομένων μοναστριών. Τὸ γὰρ ἔνδαλμα της ἔψεως τῶν γυναικῶν, ἄρχεται κλονίζειν τὴν καρδίαν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ἀποσπᾶν τὸν νοῦν ἀπὸ τῆς ἦσαν χίας, καὶ κατόπιν αὐτὸν φέρειν· καὶ λοιπὸν, ἐν τῇ εὐχῇ κεχηνότα καὶ ἀπασχολοῦντα τὸν νοῦν ἀπὸ τῆ; δοξολογίας τοῦ Θεοῦ, καὶ σχολάζοντα τῇ περὶ αὐτὰ μερίμνῃ. Τὸ γὰρ εἰωθὸς τῆς αὐτῶν συντυχία.. ἔοικεν ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ μοναχοῦ, ὥσπερ σκελε ἐν ξύλῳ καὶ σῆς ἐν ἱματίῳ γίνεσθαι. Ἐὰν οὖν θέλῃ, σωφρονεῖν, φεῦγε τὴν αὐτῶν συντυχίαν, καὶ μὴ ἐξ αὐταῖς παῤῥησίαν θαῤῥῆσαί σοι. Ἐν ἀρχῇ γι εὐλάβειαν ἔχουσιν, καὶ οὕτως ὑποκρίνονται, υπερο δὲ ἀναιδῶς πάντα τολμῶσιν· πρὸ τῆς συντυχίας λαλοῦσιν πραέως, καὶ τὸ βλέμμα κάτω, καὶ συνεχώς δακρύουσαι, σχηματίζονται σεμνῶς, καὶ πικρὰ τὴν νάζουσιν. Ερωτῶσιν περὶ ἁγνείας, καὶ ἡ ἀκούουσιν. Δευτέρᾳ συντυχίᾳ καὶ μικρὸν ἀνέκευα ἄνω· τρίτῃ, σὺ ἐμειδίασας, κἀκείνη κεχυμέν ἐγέλασεν. Λοιπὸν καὶ λόγους λαλοῦσιν μαλάσσης. τὸ αἰσχρὸν πάθος. Ταῦτα δὲ γίνονταί σοι ἄγκιπι δελεάζοντα εἰς θάνατον. Κρείττον οὖν προσεγ; πυρὶ καιομένῳ, ἢ γυναικὶ νέξ, νέος ὢν καὶ 20: Πυρὸς μὲν ἀπτόμενος καὶ ὀδυνηθεὶς, ἀπεπτος κα χέως· γυναικὸς δὲ ῥήματι χαυνωθείς, δυσχε ἀναχωρήσεις. Καλὸν οὖν ἐστιν καὶ εὐάρεστον τῷ δὲ καὶ ἀνθρώποις παραιτεῖσθαι, καὶ μὴ ἐνασχ αὐταῖς, ἵνα μὴ ἐμπλακέντες εἰς τὰ αὐτῶν ἑκατά κινδυνεύσωμεν ῥυσθῆναι, ὡς τὰ ἐμπεσόντα ζεστά ἐν τῷ ἱστῷ τῆς ἀράχνης· μάλιστα ἡμεῖς οἱ εἰπ οἰκείων ἀποταξάμενοι, καὶ ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ ἀλλὰ 11 Eccli. xxx, 19, 23. 19 ibid. 26. 13 Prov. ν. 9-10. ** I Cor. vii, 32, 33. 15 Matth. v,

HOMILIA XVIII. - CANTATRICULIS NON ASSIDENDUM. admovere, quan mulieri: praesertim juvenis uterque si est. Etenim excusso igne, tametsi vehementi dolore affectus, ocius in terram desilis. At muliebri blandiloquentia præmollitus, non jám parvo negotio te ab illa excutere potueris ac secedere, 1054 bonum igitur, sed et Deo atque hominibus cum primis acceptumn, ut nos ab illarum consuetu - dine extricemus vitabundi, nec eis continenter assideamus, ne quando earum retibus impliciti periclitemur, quin libertatem quam ocissime nobis vindicemus, ceu assolent animalcula quævis semel telæ arachneæ illapsa. Nos omnium maxime, qui relicto peculio totos nos Deo consecravimus, nihil in posterum necesse sit cum illis congredi μενος, οὐ χρείαν ἔχομεν τῆς ματαίας αὐτῶν καὶ mortem: quare prestiterit ardenti igni propius s ψυχοβλαβοῦς συντυχίας, ἵνα μὴ γένητα: ἄλγος ἐν τῇ ψυχῇ ἡμῶν. Ο γὰρ φιλάμαρτος δαίμων πολλὰ μηχανᾶται καθ' ἡμῶν· ὑποβάλλει αὐταῖς παρακαλεῖν μετὰ ποτνιασμοῦ καὶ δακρύων, συνεχῶς ἐπισκέπτε σθαι αὐτὰς, καὶ προνοεῖν διὰ τὸν τοῦ Κυρίου μισθόν. Πειθόμενοι δὲ αὐταῖς, αἴρομεν ἀντιμισθίαν, δυσίατα ἕλκη ἐν τῇ ψυχῇ, καὶ λογισμοὺς αἰσχίστους· καὶ λοιπόν, ἡ καρδία ταρασσομένη κολάζεται ὡς δημίων ἐπιτεινόντων αὐτὴν ἔνθα καὶ ἔνθα, τοῦ νοὸς καὶ τοῦ πάθους. Ματαιοσύνη οὖν ἡμῖν ἐστιν, καθώς προείρηται, ἀφέντας γονεῖς, καὶ ἀδελφοὺς, κτάσθαι συντυχίας εἰς ψυχῆς ἀπώλειαν. Ολως γὰρ ἀναρμύδιόν ἐστιν ἀνθρώπῳ ἀσκήσαι βουλομένῳ, μετά γυναικὸς ἐσθίειν καὶ πίνειν, ἢ ὑπὸ γυναικες υπηρε τεῖσθαι, ἢ προνοείν γυναικῶν, ἡ ὅλως μετ' αὐτῶν familiarius, quarum quidem confabulatio, et plena ἔχειν γνῶσιν. Ομοίως δὲ καὶ κανονικαῖς ἀνάρμοστόν ἐστι συνδυάζειν μετὰ ἀνδρῶν, πρὸς τὸ μηδένα σκαν καλίζεσθαι δι' ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἵνα ἄμεν πᾶσιν ἀπρόσω κοποι. • Ειδότες γάρ, φησὶν, τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, ἀνθρώπους πείθομεν, Θεῷ δὲ φανερούμεθα.» Φοβηθῶμεν τοίνυν, ὡς εἴρηται, τοῦ σκανδαλίσα: τινάς, ἀκούοντες τοῦ Κυρίου, λέγοντος, ὅτι συμφέρει ἵνα λίθος μυλικός κρεμασθῇ περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ, καὶ μιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἵνα σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων. Χρὴ οὖν ὡς ἀπὸ προσώπου ὅρεως καὶ ἁμαρτίας μεγάλης φεύγειν ἀπ' αὐτῶν, διὰ τὸ θανατηφόρον εἶναι τοῖς βουλομένοις ἀσκεῖ», οὐ μόνον τὴν αὐτῶν ὁμιλίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐνθύμη σιν. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς τοῦτο ὁ Παροιμιαστής λέγω. · Μὴ δῶς σὸν πλοῦτον γυναικ!· ν καὶ τὸν σὸν νοῦν, εἰς ὑστεροβουλίαν. Καὶ ἄλλος· «Μετὰ ψαλλούση; μὴ Ενδελέχιζε, μή ποτε ἀλῷς ἐν τοῖς ἐπιχειρήμασιν αὐ τῆς.» Οἶμαι δὲ καὶ τὸν Ησαΐαν, περὶ αὐτῶν λέγειν, • Ανθ' ὧν ὑψώθησαν αἱ θυγατέρες Σιών, καὶ ἐπει ρεύθησαν ὑψηλῷ τραχήλῳ καὶ ἐν νεύμασιν ὀφθαλμῶν, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ἐπάγει· «Καὶ ὁ Κύριος ἀποκαλύψει τὸ σχῆμα αὐτῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Οπερ ἀπέβη, ὡς ὑπολαμβάνω, ἐπὶ τῆς παρου σίας τῶν Χαλδαίων. Λέγει δὲ καὶ ἀλλαχοῦ· «Παρθένον μὴ καταμάνθανε, μή ποτε σκανδαλισθῇς ἐν τοῖς μή ἐπιτιμίοις αὐτῆς.» Καὶ αὖθις· Οἶνος, καὶ γυναῖκες, ἀποστήσουσιν καρδίας συνετών.» Καὶ ὁ Ἐκκλησιαστής ο Πικρότερον ὑπὲρ θάνατον συζητεῖν γυναῖκα, ἥτις ἐστὶν θήρευμα, καὶ σαγήνη καρδία αὐτῆς· lensibiles. • Scientes, ait Apostolus, timorem δεσμὸς εἰς χεῖρας αὐτῆς· ἀγαθὸς πρὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς, καὶ ἁμαρτάνων συλληφθήσεται ἐν αὐτῇ.» Καὶ ἐπιφέρει ο Εὐφραί νου, νεανίσκε, ἐν νεότητί σου, καὶ περιπάτει ἐν ὁδοῖς ἀμώμως, καὶ μὴ ἐν δράσει ὀφθαλμῶν σου, καὶ γνῶθι ἐπὶ πᾶσιν τούτοις, ὅτι ἄξει σε ὁ Θεὸς εἰς κρίσιν. ο Ωσαύτως καὶ ὁ Ἀπόστολος· «Τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆνας δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ· ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθά, είτε κακά.» Ἡμεῖς οὖν οἱ δοκοῦντες εἰδέναι τας Γραφάς, καὶ μὴ φυλάς σοντες, περισσοτέρως ἔχομεν ἐγκληθῆναι ὑπὲρ τοὺς ** II Cor. v, 11. 17 Matth. xvii, 6. est vanitatis et animabus mire detrimentosa. Fas Igitur defugiamus, ne flagitii quidpiam adhærescat animabus nostris: ipse enim demon peccati amantissimus, commenta adversum nos non pauca excogital ac molitur insidiose. Istis mulierculis suggerit, orent nos cum lacrymis et obtestatione, eas ut assidue visitemus, illarum saluti ut consulamus, spe mercedis a Domino obtinendæ. Ab istis interim persuasi auferimus remunerationem, ulcera nimirum animæ vix ullis curanda antidotis, salaces scilicet et obscenas cogitationes. Adeo deinceps cor tot agitatum intemperiis pœnas luit merito suo dignas, dum mens atque affectio concepti facinoris cor miserum distrahunt, inque carnificum morem nunc huc ille, nunc illuc alter plus quam tragice concerpunt. Omnem igitur superat vanitatem, nos cum parentes reliquerimus et fratres, conciliare velic ejusmodi mulierúm consuetudinem, in apertam perditionem animæ. Prorsus rationi dissentaneum videtur, ut homo cupiat exercitationem monastican profiteri, et idem cum muliere vel comedat vel bibat, aut certe a muliere expetat sibi ministrari, sive ipsarum gerere curam, utque absolvam cuncta compendio, ad earum pertingere cognitionem. Pari jure congruum sit, eas quæ se canonicas profitentur, communem cum viris tolerare vitam, ut ne quid scandali exoriatur nostri causa; quin studeamus potius exhibere nos cæteris omnibus irrepr‹- Domini, suademus hominibus, Deo autem manifesti sumus 16. › Metuendum sane nobis, ceu dictum est, ne qui per nos in scandalum ullum incidant, cum dicat Dominus, quia melius est ut lapis molaris pendeat a collo, et is projiciatur in mare, quam ut scandalizet unum ex his pusiliis 17. Itaque ut a facie serpentis, et a perplexo quopiam peccato, ita et ab istis porro secedendum, quod præsentaneam afſferat mortem illarum consuetudo iis qui vitam exercent monasticam. Nec illarum declinanda solum colloquia, sed et de eis cogitationem ab radice convelli oportere docet Parœmiastes: • Ne des

divitias mulieri 18»: mentem tuam, vitam denique μὴ εἰδότας, κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, ὅτι ο Ἐκεῖ νος ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου, καὶ μὴ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, δαρήσεται πολλά, ο Καὶ ἐπάγει· ι Παντὶ ᾧ ἐδόθη πολλά, περισσότερον ἀπαιτήσουσιν αὐτόν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. et co.silium. Alius: e Cum cantatrice assiduus ne esto, nequando capiaris in argutis operibus illius "., Quin et Isaiam de istis arbitror loqui: • Pro co quod exaltatæ sunt filiæ tuæ, Sion, et ambulaverunt extenso collo, et nictibus oculorum ",, et quæ sequuntur. Et inducit: Et Dominus revelabit habitum in die illa ".» Id quod nunc temporis contigisse arbitror, per adventum Chaldaeorum. 1055 Dicit autem et alio loco: • Virginem ne comtempleris, ue forte scandalizeris in iucrepationibus illius ss.. Rursus: • Vinum et mulieres apostatare faciunt corda intelligentium.. Proinde Ecclesiastes: • Amarius morte est, couversari cum muliere; ips enim laqueus venatoris est, et sagena cor illius, vinculum in manus ejus. Bonus ante faciem Dei, submovebitur ab ea; qui peccat, comprehendetur in ea ",» Infert: «Lætare, juvenis, in adolescentia tua, et ambula in viis innocens et immaculatus, et in contuitu oculorum tuorum, el scito quia pro his omnibus adducet te Deus in judicium”. • Nec aliter Apostolus: Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, quæ gessit, sive bonum sive malum”. › Nos igitur qui cæteris Scripturarum cognitionem administramus, nec tamen eas explemus opere, multo præ ignaris istis atrocius manet judicium, juxta verbum Domini dicentis: ‹ Quia servus qui novit voluntatem domini sui, nec fecit secundum illam, vapulabit multis ".» Inducit: • Ab omni cui multum donatum est, plus repetent ab eo ".» Ipsi gloria in secula seculorum. Amen B. ΛΟΓΟΣ ΙΘ'. Περὶ πορνείας. HOMILIA XIX. De fornicatione. Fornicationis affectus multifidus quidem ex fami- Τὸ πάθος τῆς πορνείας τὸ πολυσχιδές ἐκ τῆς συν liari cooritur et surgit mulierum consuetudine. τυχίας τῶν γυναικῶν ἐπανίσταται. Ρᾳδίως γάρ Nullo enim negotio assentatrix illa et illex congres- ἐναποτίθεται ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ ἀνθρώπου τάς καλα sio procacium mulierum, se hominis inserit cordi «ευτικὰς ὁμιλίας τῶν σοβάδων γυναικῶν τὸ δεινόν illecebra, veleratoriæ artis perquam plena. Neque δέλεαρ· οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διπλούς καθ id simplex malum, cum fornicationis demnonem έστηκεν ὁ τῆς πορνείας δαίμων, ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τῷ duplicem esse constet. Est enim qui adversus ani- σώματι συνιστάμενος. Καὶ τούτου χάριν, διπλήν mam, est et qui adversum corpus conspiret. Istius κατ' αὐτοῦ χρὴ τὴν πάλην ἀναδέξασθαι. Οὐ γὰρ rei gratia agon duplex nobis excipiendus adversus ἱκανὴ ὑπάρχει μόνη και σωματική νηστεία, ἵνα impurum hunc. Neque enim sustinendo huic con- κτήσηταί τις τελείαν σωφροσύνην, καὶ ἀγνείαν, εἰ Cictui satis fuerit corporale jejunium, solum si μὴ καρδίας γένηται συντριμμὸς, καὶ εὐχὴ ἐκτενής adsit, ut hoste triumphato palmarium reportes πρὸς Θεὸν, καὶ τῶν Γραφών πυκνή μελέτη, καὶ perfectæ sobrietatis et castimoniæ. Etenim necesse κάματος καὶ ἐργόχειρον, ἅπερ δύνανται τὰς ἀπό sit, adsint hæ comites, cordis contritio, deprecatio στους τῆς ψυχῆς ὁρμᾶς συστέλλειν. Πρό γε πάν jugis ad Deum, crebra meditatio Scripturarum. His των συμβάλλεται ταπείνωσις ψυχῆς, ἧς χωρίς adde, laborem, et manuariam industriam. Sane οὔτε πορνείας, οὔτε τῶν ἄλλων παθῶν δύναται τις possunt hæc insolescentes atque importunos animæ περιγενέσθαι. Χρὴ δὲ τὸ τὴν καρδίαν πάσῃ φυλακή motus supprimere. Præ his omnibus plurimum τηρεῖν ἀπὸ ῥυπαρῶν λογισμῶν. • Ἐκ γάρ ταύτης affert emolumenti animæ sese dejicientis humilia- ἐξέρχονται, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, διαλογισμοί tio: qua sine, non fornicationem, non ullam alia- πονηροί.» Εἰ οὖν ἔστιν ἡμῖν κατὰ τὸν ᾿Απόστολον rum passionum pervincere quis potuerit. Pervigili νομίμως ἀθλῆσαι καὶ στεφανωθῆναι, νικήσαντας τ itaque custodia asservandum cor, ne quid insin- ἀκάθαρτον πνεῦμα τῆς πορνείας, μὴ τῇ ἡμετέρα ceræ cogitationis irrepat alicunde. Juxta enim δυνάμει ἢ ἀσκήσει θαῤῥήσωμεν, ἀλλὰ τῇ τοῦ Δεσπ Dominicam vocem: ‹ Ex corde exeunt cogitationes του Θεοῦ βοηθείς. Οὐ παύεται γὰρ ἄνθρωπος πολέ mala". Tametsi in nostra repositum potestate μούμενος ὑπὲρ τοῦ πνεύματος τούτου, ἕως οὗ ἐν est, juxta Apostoli sententiam, ut agonem hunc ἀληθείᾳ πιστεύσῃ, ὅτι οὐχὶ ἰδίᾳ σπουδή, καὶ καμάρι sustineamus legitime et coronemur si quando ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ σκέπῃ καὶ βοηθείᾳ ἀπαλλάττεται tamen dabitur adversus hunc spurcissimum formi- τῆς νόσου ταύτης. Καλόν οὖν ἐστιν εἰς ἀποτροπής cationis spiritum, victricem palmam obtinere; non τοῦ ἐναντίου, καὶ ἁγνείαν σώματος, πρὸ ὕπνον ἐπὶ eo pertingere nos potuisse confidendum propriis κοίτης τό, viribus aut monastica exercitatione, sed Domini auxilio. Neque enim bomini contingit requietom esse ab impugnatione istius impuri spiritus, donec verissime crediderit se nullo pacto, aut studio aut laboribus propriis 1056 emancipari posse ab ejusmodi morbo, sed Dei solum protectione sc præsidio. Non igitur malum fuerit ad depulsionem adversarii, corporisque tuendam castitatem, prius quam vos sopor premat, hanc ut ad Deum effundatis in cubili orationein: 10 Prov. XXXI, 3. " Eccli. ix, 4. 18 Eccles. 31, 9. 16 ][ Cor. v, 10. Η 27. 10 [sa. 111, 16. et ibid. 18. 3 Eccli. 13. 27 Luc. xii, 47. ** ibid. 48 ac "Eccle. 5. ** Eccli. xix, * Matth. xv. 18. 30 11 Timoth.

HOMILIA XIX. DE FORNICATIONE. • Δὺς ἡμῖν. Δέσποτα, εἰς ὕπνον ἀπιοῦσιν, ἀνάπαυσιν σώματος, καὶ διαφύλαξον ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ ζοφεροῦ ύπνου τῆς ἁμαρτίας· ῥύσα: ἡμᾶς ἀπὸ παντὸς μου λυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος. Δὸς ἡμῖν ἁγιωσύνην ἐν φόβω σου καὶ ῥύσαι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης σκοτεινής καὶ νυκτερινῆς ἡδυπαθείας. Παῦσον τὰς ὁρμὰς τῶν παθῶν· σβέσον τὴν τοῦ σώματος πύρωσιν· τὰς τῆς σαρκὸς ἐπαναστάσεις κατάργησον· τὰ σωματικά πάθη, τῆς τε σαρκὸς τὰ φρονήματα κοίμισον δώρηται ἡμῖν, ὁ Θεός, γρήγορον νοῦν, σώφρονα λογισμήν, καρδίαν νήφουσαν, ὕπνον ἐλαφρόν, καὶ πάσης σιτανικῆς φαντασίας ἀπηλλαγμένον· καὶ ἐξέγειρον ἡμᾶς πρὸς τὰς νυκτερινὰς καὶ ἑωθινὰς λειτουργίας. Παννύχιον ἡμῖν τὴν σὴν δοξολογίαν χάρισαι, τοῦ ὑμνεῖν τὸ μεγαλοπρεπές όνομά σου, τοῦ Πατρὸς, τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ο • Ad quietem soporis, nobis concedentibus, 17dulge, mi Domine, requiem corporis; tuere nus, ne tenebricosa peccati istius involvamur caligine; eripe nos ob omni inquinamento carnis et spiritus, concede, in umore tuo rite ut corporis perficiamus sanctificationem. Submove nos ab omni demulcente lenocinio illecebrosæ voluptatis, per tenebras noctis hujus impetus passionum seda, ac jube con· quiescere. Ignitam exstingue tentationem corporis istius. Rebellionem carnis acrius insolescentein disjice. Vitiosam affectionem corporis, et carnis prudentiam consopi, et fac in nobis obdormiscere. Da nobis tranquilli soporis cubile. Pervigiles concede cogitationes ac mentém sobriam, ne nos gravis opprimat sopor, sed qui nos reddat excitatiores ad exhibendum tibi munus nocturnæ ac matutina liturgiæ. Pervigilium noctis nobis clementi impertire gratia tua, ad illustrandam hymnis gloriam magnificentissimi tui nominis, Patris, Filii et Spiritus sancti, in secula. Amen. Καλὸν οὖν ἐστιν, ώς προείρηται, τὰς σαγήνας καὶ τὰ ἄγκιστρα τῶν γυναικῶν ἀποφεύγειν, καὶ στέλλεσθαι ἀπ' αὐτῶν. Ὁ γὰρ σοφώτατος Σολομών τοῦτο πείρᾳ παρειληφὼς πᾶσι παραινεῖ λέγων, «Μὴ πρόςεχε φαύλη γυναικί· μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χει λέων γυναικὸς πόρνης, ἢ πρὸς καιρὸν λιπαίνει τὸν φάρυγγα· ὕστερον μέντοι πικρότερον χολῆς εὐρήσεις· μὴ ἐπιστήσῃς οὖν τὸν ὄμμα ἐπ' αὐτήν. ο Και πάλιν· ο Μὴ πρόσεχε φαύλῃ γυναικί· τῆς γὰρ ἀφροσύνης οι πόδες κατάγουσι τους χρωμένους αὐτῇ μετά θάνατον εἰς τὸν ἅδην. Μακράν ποίησον ἀπ' αὐτῆς σὴν ὁδόν. ο Καὶ πάλιν· ι Μη ὑπάντα γυναικὶ ἐταιριζομένῃ, μή ποτε ἐμπέσῃς εἰς τὰς παγίδας. αὐτῆς. Καὶ ἐπάγει, «Αποδήσει τις πῦρ ἐν κόλπῳ, τὰ δὲ ἱμάτια οι κατακαύσει; ἢ περιπατήσει τις ἐπ' ἀνθράκων πυρὸς, τοὺς δὲ πόδας οὐ κατακαύσει; ὡσαύτως οὐκ ἀθωωθήσεται τᾶς ἀπτόμενος αυτ τῆς.» Καὶ ὁ νόμος φησίν· «Οὐ πορνεύσεις, οὐ μοιχεύσεις· ὃς ἂν μοιχεύσῃ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίου αὐτοῦ, θανάτῳ τελευτάτω.» Καὶ ὁ Δαυΐδ· «Μή γίνεσθε ὡς ἵππος, καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύν εσις.» Καὶ ὁ προφήτης σης, αχθόμενος περὶ τοῦ 2.207 ἔλεγε· «Πνεύματι πορνείας ἐπλανήθησαν, καὶ ὁ λαὸς ὁ συνιών συνεπλέκετο μετά πόρνης. ο Καὶ αὖθις, ο Πορνεύοντες ἐξεπόρνευσαν· ἠγάπησαν ἀτιμίαν. ο Καὶ πάλιν· «Πνεῦμα πορνείας ἐστὶν ἐν αὐτοῖς, τὸν δὲ Κύριον οὐκ ἔγνωσαν.. Ὁ δὲ Ἀπόστο λος ἐπιστέλλει λέγων· ο Φεύγετε τὴν πορνείαν, πᾶν ἁμάρτημα, ὁ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος, ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν· ὁ δὲ πορνεύων, εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρ τάνει.» Καὶ ἐπιφέρει· «Οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, δ ἔχετε ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; ἡγοράς σθητε γὰρ τιμῆς.» Καὶ ἐν τοῖς ὄντως πιστοῖς, τοῖς Πνεύμα Θεού ἔχουσιν, οὐδὲν σαρκικόν δύναται εἶναι· ἅτινά ἐστι, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια, καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ γὰρ σαρκοφόροι, βασιλεία; Θεοῦ οὐ κλή31 Ρτον. ν. Egregium plane uti prius dictum est, sagenas illas atque irritamenta mulierum nos ad se prolicientium aversari, et ab earum se submovere colloquiis. Hoc enim sapientissimus alioqui Salomon doctrinæ experientia cum didicisset, omnes nos in commune admonet, dicens: < Ne attende ad mulie rein malam, mel enim distillat a labiis mulieris fornicariæ, et ad tempus impinguat guttur suum; in novissimo autem felle amarius quid invenies: ne igitur oculum tuum intendas in eam". › Rursus: Ne obviam procedas mulieri meretrici, ne forte incidas in laqueos illius s.» Inducit: • Quis alligabit ignem in sinu, vestimenta vero non comburet? aut ambulabit aliquis super carbones ignis, et pedes illi non ardebunt? sic non innocens erit omnis qui tangit eam ". Sed et lex dicit: «Non fornicaberis ": qui fornicatus fuerit cum uxore proximi sui, morte moriatur 3.» David autem: • Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus 2.» Propheta Osee adversus populi peccala se discrucians, dicebat: • Spiritu fornicationis seducti sunt, et populus intelligens adhæsit meretrici "., Rursus: Fornicantes exfornicati sunt, dilexerunt ignominiam s.» lterum: • Spiritus fornicationis est in eis, Dominum autein non cognoverunt. Αpostolus per Epistolam dicit: Fugite fornicationem. Omne peccatum quod facit homo extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat 40. • 1057 Inlert: • Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spiritus sancti qui habitat in vobis: quod habetis a Deo, non estis vestri? Empti enim estis pretio ".» Qui enim fidem de Deo genuinam habent ac sinceram, utique et Spiritum habent Dei; et nihil esse in illis potest carnale; cujusmodi sunt, fornicatio, immuditia, impudicitia, et catera. Neque enim qui propriam domum corrumpunt, hereditabunt regnum * Prov. vi, 27-29. “Exod. xx, 14. 35 Levit. xx, 10. 40 1 Cor. vi, 18. b. * ihil. 19, 20. 33 Eccli. 13. 3 • Asee 1, 14. ** ibid. 18.» User V, " ** Psal. xxxi, 9.

Sei: qui enim talia agunt, mortui jam sunt. Sed et ρονομήσουσιν. Ηδη γὰρ οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες Parceniastes: Averte oculum a muliere formosa; in specie enim mulierum multi exerraverunt **; ct: 4 Ne velis cum illa accumbere in vino, ne forte declinet anima tua ad illam, et spiritus tuus labatur in perditionem 43, Alius item: • Fornicatio mulieris in extollentia oculorum ".. Et:. Scito quia in medio laqueorum babitas "., Iterum Paulus: • Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi? Tollam ergo membra Christi, et faciam membra meretricis? nunquid non scitis quia qui adhæret meretrici, unum corpus est **?, Rursus: • Nescitis, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei babitat in vobis?» Sed et acrimonia asperiore usus, inducit: e Si quis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus; templum enim Dei sanctum est, quod estis vos 48.» lterum: • Fornicatio autem cl immunditia ne nominetur quidem in vobis **. llec enim voluntas Dei est, sanctificatio vestra. Abstinete vos a fornicatione, ut scial unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore s.» Rursum:. Et sanctimoniam corporis, sine qua nemo videbit Dominum * • Dominus item: «Qui reliquerit uxorem suam nisi causa fornicationis, et duxerit aliam, mechatur. E:: • Qui repudiatam duxerit, machatur 68. Deum nostrum addecet gloria in sæcula. Amen. HOMILIA XX. De castitate. Castitas, honoris est præcipui, ac laude digna, et quæ apud Deum et homines plurimum obtinet ingenuæ libertatis ac fiduciæ, extra omnem invidiæ aleam consistens: tametsi comperiantur nonnuili qui consueverint infensis linguis traducere ac sugillare eos qui hac comite contendunt divinæ gratiæ sibi conciliare favorem. Veritas dicti lucuJenter declaratur exemplo Joseph ac beat:r. illius Susanna apud Danielem. Maluit enim hæc temporariæ mortis discrimen adire, quam ut coronæ suæ castitatis ulla ex parte inferret contumeliam et detrimentum: et judicium Dei (hoc est Daniel, hæc enim nominis istius est interpretatio) judices damnavit invidiæe: castimoniam vero pudicæ mulieris re ipsa docuit esse intentati flagitii liberam, eamque subduxit morti. Nec secus contigit beato Joseph, qui intoleranda calumnia appetitus per Ægyptiam, eoque in carceris ergastulo conclusus ", non adeo post multum temporis velut sortito accepit Ægypti gubernacula *. Nec istis solum qui ea ætate supererant, virtus tantæ castitatis inclaruit, sed et ea prodita memoria est, et ascripta sacris Bibliis tanquam columna ac monumentum ad memoriam posteritatis in omnes futuras generationes. Sareptana illa vidua, merito castimoniae atque hospitalitatis, pudica cum esset ac sancta, * Eccli. 1x, 8. 9. 6 ibid. 15. ** ibid. 17. * Ephes. v, 3. 20 Gen. xit, 41. ἀπέθανον. 'Ο δὲ Παροιμιαστής φησιν· • Απόστρεψον ὀφθαλμὸν ἀπὸ γυναικὸς εὐμορφον· ἐν γὰρ κάλλει γυναικῶν πολλοὶ ἐπλανήθησαν, ο Καί· «Μη συμ βουλοκοπήσῃς μετ' αὐτῆς ἐν οίνῳ, μή ποτε ἐκκλίνη Η ψυχή σου ἐπ' αὐτῇ, καὶ τὸ πνεῦμά σου ολισθήση εἰς ἀπώλειαν. ο "Αλλος δέ • Πορνεία γυναικὸς ἐν μετεωρισμοῖς ὀφθαλμῶν.» — «Επίγνωθι ὅτι ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνεις.» Καὶ αὖθις ὁ Παῦλος· «Οὐκ ο δατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν; "Αρας οὖν τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ, ποιήσω μέλη πόρ νης; ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πύρνῃ ἐν σῶμά ἐστι;» Καὶ πάλιν·. Οὐκ οἴδατε, ὅτι νελ; Θεοῦ ἐστε; καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐνοικεῖ ἐν ὑμῖν;» Καὶ ἐμβριθέστερον ἐπάγει «Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. Ὁ γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἁγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. Καὶ πάλιν· «Πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία μηδὲ ἀνα μαζέσθω ἐν ὑμῖν. Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ θέλημα του Θεοῦ, ὁ ἁγιασμὸς ὑμῶν, ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ.» Καὶ πάλιν, ο Καὶ τὴν ἁγιασμὸν τοῦ σώματος, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ἔψεται τὸν Κύριον. ο Ὁ δὲ Κύριος· «Λέγω ὑμῖν, δς ἐν ἀπολύσει τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, μὴ ἐπὶ πορνείας, καὶ γαμήσει ἄλλην, μοιχάται.» Τῷ Θεῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Περὶ σωφροσύνης. Η σωφροσύνη, τιμία καὶ ἐπαινετή, καὶ εὐπαρόης σίαστος παρά Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, καὶ ἐκτὸς βα σκανίας ὑπάρχει· εἰ δὲ καί τινες δυσμενείς εξωθότες συκοφαντεῖν τοὺς δι' αὐτῆς βουλομένους τῷ θεῷ προσοικειοῦσθαι, ἡ ἀλήθεια διαρρήδην δείκνυται καθὼς ἐπὶ τῷ Ἰωσήφ, καὶ τῇ μακαρία Σουσάννη τη κατὰ τὴν Δανιήλ. Αὕτη γὰρ είλετο μᾶλλον τὴν προ καιρον θάνατον, ἤπερ τὸν τῆς σωφροσύνης δημιο θῆνα: στέφανον. Καὶ ἡ κρίσις τοῦ Θεοῦ (τουτέστι τοῦ Δανιήλ· οὕτως γὰρ ἑρμηνεύεται) τους κριτές της βασκανίας κατέκρινεν, καὶ τὴν σώφρονα ἐλευθέραν ἀπέδειξεν, καὶ ἐκ θανάτου ἐῤῥύσατο. Οὕτως καὶ Ἰωσὴφ συκοφαντούμενος παρὰ τῆς Αἰγυπτίας, κ ἐν τῇ εἰρκτῇ κατακλεισθείς, [ού] μετ' οὐ πολύ διέπει τὴν Αἴγυπτον ἔλαχεν. Καὶ ἡ νίκη τῆς σωφροσύνης αὐτοῦ οὐ μόνον κατάδηλος τοῖς τότε γέγονεν, ἀλλ᾽ και πάσαις ταῖς μετέπειτα γενεαῖς, ὥσπερ στην καὶ ὑπογραμμὸς ἐν ταῖς ἱεραῖς Βίβλοις ἀναγέγρα σται. Καὶ ἡ Σαραφθία χώρα, διὰ τὴν σωφροσύνην. καὶ φιλοξενίαν, ἁγνὴ οὖσα καὶ ὁσία, ἠξιώθη τον μέγαν Ηλίαν ὑποδέξασθαι· καὶ ὁ υἱὸς αὐτῆς ὑπ' τον τοῦ ζωοποιηθῆναι. Ωσαύτως καὶ ὁ μέγας Γρηγόριος ὁ Νεοκαισαρείας ἐπίσκοπος, Ἑλλήνων γονέων, και αὐτὸς ἔτι Ἕλλην ὑπάρχων, ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας ἐπιμε της τηρήσας την σωφροσύνην, ἠξιώθη παρὰ τῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου, καὶ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάνν * Eccli. xxvi, 12. 48 Eccli. 13. 20. * 1 Cor. vi, 15, 16. 47 I Cor. 111, 16, | Thess, 1, 5, * Hebr. xn, 14.” Matth. xix, 9. 8s ibid. * Gen. YIXIX, ν

HOMILIA XX. DE CASTITATE. αθεῖν τὸ τῆς πίστεως μυστήριον, καὶ θαυματουργός magnum illum Eliam 1058 promeruit excipere hospitio, utque flius suus ad vitam postliminic revocaretur precibus prophetæ *. Similem in modum magnus Gregorius Neocæsareæ episcopus gentiles alioqui parentes cum haberet, ipse etiam dum gentilis, ab ipso ætatis flore, intemeratæ castitatis pudorem custodivit cujus gratia dignus habitus est qui doctrice Matre Domini atque evangelista Joanne mysterium condisceret fidei, denique hic orbi inclaruit mirabilium opifex operum. Amatores siquidem pudicitiæ et integritatis, non in hac modo vita laudem referunt, sed et coronam deco· ris et pallium castitatis reportabunt de manu Donini; secumque dicent: e Exsulta nunc, anima nea, in Domino: induit enim me pallio salutari, et indumento lætitie, quasi sponso circumposuit mili mitram, et quasi sponsam adornavit me mundo 87. › Bi fulgebunt in regno Patris, si modo nihil ficte reliquas sibi conciliarint virtutes, quibus pulchre conveniat cum una hac castitate. Illic istis videbitur vita et longiturnitas dierum tranquilla prorsus et ab omni submota temperie: ab eo enim regno procul fugit dolor; mœror ac gemitus longissime sejuncta sunt. Perfecte castus omni ex parte communit ac custodit se. Audivi enim de rege quopiam a fide alieno: Is Ephesi cum vidisset sacrificulam quamdam decore admirabili præcellentem, ex Epheso eam confestim emisit, veritus ne quis illam violenta impressione subigeret, et indecori in illam quidpiam admitteretur. Cyrus proinde Persarum rex tympanistriam (cui, omnium testimonio, admirabilis et supra quam credi posset, tribuebatur elegantia corporis) ne videre quidem sustinuit. Quod si talia suo asseverant testimonio a fide exotici, et a salutari unctione alieni, quid nos non conveniat præ illis tanto efficere, qui Christi ex professo discipuli sumus? Necesse igitur sit, temperemus nobis non a collocutione modo, sed et ab aspectu, qui quidem via est recta deducens ad operationem flagitii. Esto, ad opus usque non progrediatur, aliquousque tamen defœdat cogitationem ac mœchum efficit talem captivum. Quis, quæso, eousque temeritatis provectus est, qui cum in alienam pulchritudinem continenter et pressius defigat oculos, dicere ausit nulla hinc se ex parte læædi? lloc perquam difficile sit. Maxime quidem omnium, vitandi sunt mulierum congressus assidui. Quod si necesse fuerit, oculi quoque dispalantes ac vagi, velut injecto freno coercendi sunt. Hoc se fecisse Job irreprehensibilis et pudicus, cum ami· cis suis disserens ait: «Si secutum est cor meum mulierem viri alterius, et si insidiator ſui ad januas ejus, placeat utique uxor mea alteri; furor enim iræ irretentibilis est contaminare uxorem viri; iguis enim est omnes consumens partes: quemcunque adorietur, ab radice ipsa hunc perdet.60. Beatus insuper Paulus per Epistolam admonet diμέγας ἀναδειχθῆναι. Οἱ γὰρ τῆς σωφροσύνης έρασταί, οὐ μόνον τὸν ἔπαινον ἐν τῷδε τῷ βίῳ ἔχουσιν, ἀλλὰ καὶ τὸν στέφανον τοῦ κάλλους, καὶ τὸν χιτῶνα τῆς σωφροσύνης ἐκ χειρὸς Κυρίου κομίσονται· καὶ ἐροῦσιν· ο 'Αγαλλιάσθω ἡ ψυχὴ ἡμῶν, ἐπὶ τῷ Κυρίῳ· ἐνέδυσεν γάρ με ἱμάτιον σωτηρίου, και χι τῶνα εὐφροσύνης ὡς νυμφίῳ περιέθηκεν μοι μίτραν. καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησεν κόσμῳ.» Οὗτοι ἐκλάμ ψουσιν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρὸς, εἰ ἀληθῶς καὶ τάς λοιπάς ἀρετὰς κέκτηνται, τὰς ἁρμοζούσας τῇ σωφροσύνῃ. Ἐκεῖ αὐτοῖς ὀφθήσεται ἡ ζωή, καὶ ἡ μακρότης τῶν ἡμερῶν, ἡ γαληνιῶσα καὶ ἀτάραχος, ἐν ᾗ ἀπέδρα ἐδύνη, λύπη, καὶ στεναγμός. Ο τέλειος σώφρων πανταχόθεν ἑαυτὸν φυλάττει. "Ηκουσα γὰρ περί τινος βασιλέως τῶν ἔξω, ὅτι Εφεσίαν ἱέρειαν ἰδὼν ὑπερβολή καλήν φανεῖσαν, ἀνέζευξεν εὐθὺς ἐξ Εφέσου, φοβούμενος μὴ παρὰ γνώμην ἐκβιασθῇ, καὶ πράξῃ τι τῶν ἀτόπων. Καὶ Κῦρος δὲ ὁ Πέρσης, οὐδὲ Βεῖν τὴν Σπανίαν κατεδέξατο, θαυμαστόν τι καὶ ἀμήχανον κάλλος έχειν μαρτυρουμένην. Εἰ τοίνυν καὶ τὰ προστάγματα ἔξωθεν, καὶ χωρὶς τοῦ σωτηρίου χρησμού μαρτυροῦσιν ταῦτα, πόσον μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τοῦ Χριστοῦ φοιτηταί! Αναγκαῖον οὖν ἐστιν ἐγκρατ τεύεσθαι, καὶ κρατεῖν, οὐ μόνον λαλιᾶς, ἀλλὰ καὶ δράσεως. Η γὰρ συνεχής τε θέα, ὁδός ἐστιν ἡ ἐπὶ τὴν πρᾶξιν ἄγουσα. Εἰ δὲ καὶ εἰς ἔργον μὴ προβαίνει, τέως τὸν λογισμὸν μολύνει, καὶ μοιχὸν ἀποτελεῖ τὴν ἁλόντα. Τίς τοσοῦτόν ἐστιν τολμηρός, ὃς τοῖς ἀλλοτρίοις συνεχώς κατοπτεύων κάλλεσιν, λέγει, μηδὲ τὰ παράπαν παραβλάπτεσθαι; Εἰ δὲ τοῦτο δύσκολον, χρὴ μάλιστα φεύγειν τὰς συνεχεῖς τῶν γυναικῶν ἐντεύξεις. Εἰ δὲ ἀνάγκη χαλινοῦν τοὺς ἐφθαλμούς, ὁ ἄμεμπτος καὶ σώφρων Ἰὼβ τοῖς ἑαυτοῦ φίλοις διαλεγόμενος, φησίν·. Εἰ δὲ καὶ ἐπηκολού θησεν ἡ καρδία μου γυναικὶ ἀνδρὸς ἑτέρου, εἰ καὶ ἐγκάθετος ἐγενόμην ἐπὶ θύραις αὐτῆς, ἀρέσαι ἄρα καὶ ἡ γυνή μου ἑτέρῳ. Θυμὸς γὰρ ἐργῆς ἀκατάσχετος τοῦ μιᾶναι γυναῖκα ἀνδρός· πῦρ γάρ ἐστι καιόμενον ἐπὶ πάντων τῶν μερῶν· ᾧ δ' ἂν ἐπέλθῃ, ἐκ ῥιζῶν ἀπώλεσεν. Καὶ ὁ μακάριος Παῦλος ἐπιστέλλων νου θετεί·. Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ Θεοῦ, παραστῆσαι τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν, εὐάρεστον τῷ Θεῷ.» Φησὶν δὲ Τίτω" «Πρεσβυτέρους νηφαλέους εἶναι, σεμνούς, σώφρονας· πρεσβύτιδας ὡσαύτως, Ιεροπρεπεῖς, καλοδιδασκάλους, ἵνα σωφρονίζωσιν τὰς νέας φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέχνους, σώφρονας, ἁγνάς.» Καὶ αὖθις, • Ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν, καὶ τὰς κοσμικές επιθυμίας, σωφρόνως, καὶ δικαίως, καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι.» Καὶ Τιμοθέῳ· «Χήρας τέρα, τὰς ὄντως χήρας.» Καὶ ἐπάγει·. 'Η δὲ ὄντως χέρα, καὶ μεμονωμένη, Ελπισεν ἐπὶ τὸν Θεὸν, καὶ προσμένει ταῖς δεήσεσι καὶ ταῖς προσευχαῖς νυκτός καὶ ἡμέρας· ο καθὼς καὶ ἡ ὁσία "Αννα, ἡ θυγάτηρ Φανουήλ, ζήσασα μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς σωφρόνως ἔτη ἑπτὰ ἀπὸ τῆς παρθενίας αὐτῆς, κατὰ τὸ ** III Reg. xvn, 23. 67 Isa. Lx1, 10. ** Jɔb xxxı, 9-12.

cens: e Obsecro igitur vos, fratres, per misericor- Εὐαγγέλιον διαγορεύει, καὶ αὐτὴ χώρα οὖσα ὡς ἐνώ diam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam sanctam, Deo bene placentem *., 1059 Et ad • Titum: • Presbyteros, sobrii ut sint, pudici, casti: anus similiter, ut sint in habitu decenti, bene docentes, ut prudentiam doceant adolescen· tulas, ut viros suos ament, filios diligant; prudentes, castas 60.» Rursum: «Ut abnegantes impietaὀγδοήκοντα τεσσάρων, ἢ οὐκ ἀφίστατο ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ, νηστείαις καὶ δεήσεσι λατρεύουσα τῷ Κυρίῳ καὶ προφητείας ἀξιωθεῖσα, αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα ἀδε ωμολογεῖτο τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐλάλει πᾶσιν τοῖς προτε χομένοις λύτρωσιν ἐν Ἱερουσαλὴμ περὶ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· φή δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Timotheo qnoque: tem et sæcularia desideria, sobrie et juste et pie vivamus in hoc sæculo " • Viduas honora quæ vere vidue sunt. Inducit: c Quæ autem vere vidua est et desolata, speret in Deum, et instet obsecrationibus et orationibus nocte et die ";» quemadmodum sancta illa Anna, filia Phanuel, quæ cum viro caste vixerat annis septem a virginitate sua (juxta evangelicam narrationem). Et hæc vidua ad annos usque octoginta quatuor provecta, non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens Deo ", et prophetico spiritu pro vitæ merito illustrata, ‹ eadem hora superveniens confitebatur Domino, et loquebatur omnibus exspectantibus redemptionem Jerusalem 65 › de Domino ac Deo et Salvatore nostro Jesu Christo; cui gloria et imperium in sæcula. Amen. HOMILIA XXI. De virginitate. Περὶ παρθενίας. Η παρθενία πλησιάζει μὲν τῇ σωφροσύνη, άνω τέρα δὲ καὶ αὐτῆς καὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν τυγχά νουσα, τοῖς ἀγγέλοις συναμιλλάται, καὶ Θεῷ πλ σιάζει διὰ τὴν καθαρότητα. Μέγα οὖν ὡς ἀληθῶς τὸ κτῆμα τῆς παρθενίας, καὶ ἀγγελικών, καὶ οὐράνιον, Τεκμήριον δὲ, ὅτι οὐ ταχέως ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς εὑρίσκομεν ταύτῃ τῇ ἀρετῇ διαπρέψαντα που του νόμου. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ οὐκ ἂν ἔχῃ τις εἰπεῖν τινα, εἰ μὴ τὸν ἐπίγειον ἄγγελον, καὶ οὐρανο ἄνθρωπον Ηλίαν τὸν Θεσβίτην, καὶ τὸν τούτου φαίν τητὴν Ἑλισσαίον· τάχα δὲ καὶ Ἱερεμίαν, καὶ ἄλο λους τινὰς εὐαριθμήτους ἐν τοῖς προφήταις, καὶ τὴν μέγαν ἐν γεννητοῖς γυναικῶν γενόμενον, την Παλαιάς καὶ Καινῆς Διαθήκης μεσίτην. Οὗτος γὰρ ἀληθε παρθένος, σώματι καὶ πνεύματι· ὃς διὰ τὸ εξαι κρινὸς, καὶ τὸ καθαρὸν τοῦ βίου, οὐ μόνον φίλο τοῦ νυμφίου ἐκλήθη, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν κατηξιώθη βαπτίσαι τὸν Κύριον. Καὶ πλείω τούτων, οὐκ ἂν τις δείξῃ, ἐν τοῖς πρὸ νόμου καὶ νόμῳ τινάς, διὰ τῆς παρθενίας τῷ Θεῷ εὐαρεστήσαντας. Παρὰ δὲ Ελ λησιν καὶ αὐτοῖς λεγομένοις αὐτῶν φιλοσόσεις, α μόνον δὲ ὅτι οὐδέπω ἐφάνη παρθενία, ἀλλ' οὐδὲ το στεύουσιν τινα ἄνθρωπον σῶμα περικείμενον, ταύτ ἀντοφθαλμῆσαι· καὶ δικαίως· πῶς γὰρ πιστεύσωσιν περὶ παρθενίας, οἱ τὰ αἰσχρὰ πάθη θεοποιήσαντες, καὶ δίκην χοίρων ἐμπολιτευόμενοι πάσῃ ἀσελγεία καὶ ἀκολασίᾳ; Ἰουδαῖοι δὲ μέχρι τῆς σήμερον. Virginitas, propinqua germanitate cohæret castitati. Est autem hac et cæteris partibus continentiæ superior: quippe quæ cum angelis ipsis proxime congreditur, ac Deo propinquat per integritatem ac muuditiam. Non igitur mediocris prærogativa est, possessio virginitatis, angelicæ puritatis æmula cum sit, eoque coelestis. Hujusce dicti mei argumentum est, quod non usque adeo promptum sit, in divinis Litteris quempiam invenisse qui perpeti tenore secundum eam vitam instituerit, aut ipsam illustrarit virtutis nomine ante legem. Sed ne legis quidem tempore, facile quis ullum enumeret, nisi angelum illum terrestrem, ac plane cœlestem hominem Eliam Thesbitem, et hujus discipulum Eliseum. Ilis forte accensendus venit Jeremias. Alios item quis fortasse adnumeret, sed inter prophetas adde his eximium illum in mulierum natis, Veteris Novique Testamenti mediatorem. Hic integer ac verus corpore simul et spiritu virgo cum esset, ob vitæ sinceritatem ac munditiam non vocari solum promeruit amicus sponsi, sed et dignus habitus qui ipsum Dominum lymphis tingeret sacri baptismnatis. Hos praeter, nemo argumentis evicerit, ullum per virginitatem probasse se Deo, eorum qui vel legislationem præiverint, vel vixerint sub lege, Proinde apud gentiles (adde et eos qui in his philosophi dicuntur) non solum virginitas sincera nunquam suum exseruit splendoren; sed nec cre- παρθενίαν μὲν οὔτε ἀσπάζονται, οὔτε μετέρχονται. dunt ullum hominem corporis fragilitate circumdatum propriis illam perspexisse oculis. Jure id: quo enim pacto isti fidem commodent de virgini - tate disserenti, qui deos suos totius spurcitiæ et obscoenitatis tutelares patronos constituunt? qui porcorum instar, per omnem impuritatem traducunt vitam flagitiosissime? Judæi usque hodie, ne Salute quidem dignantur virginitatem, 1080 adeo non exercent. Atqui cum apud nos Christianos perRO Tit. 11. 2. Β. Παρ' ἡμῖν δὲ τοῖς Χριστιανοῖς ὁρῶντες ἀνθρίσει κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, καὶ ἐμπολιτευομένην διὰ πάσης ηλικίας, τήκονται, κατὰ τὰ εἰρημένον, • Αμαρτωλός έψεται, καὶ ὀργισθήσεται· τοὺς ἐν τας αὐτοῦ βρύξει, καὶ τακήσεται, ο Αφ' οὗ γέρο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ τέλ ηὐδόκησεν ἐκ τῆς ἁγίας ἀχράντου Θεοτόκου, και ἀειπαρθένου Μαρίας τῷ κόσμῳ ἐπιφανῆναι, καὶ ἔδωκεν ἡμῖν ἐξουσίαν κατὰ τοῦ διαβόλου, είχε μια »* Rom, xu, 1. * ibid. 12, vel, ut abucgato impictate et sæculari'us desideriis, CC. Videtur hic sobric pro, cast et pud ce, seni. 03 | Tim. 5, ilad. S. Lee. 1, 57. * 78.

HOMILIA XXI. DE VIRGINITATE. et peramonos flores exerere, ac per omnem ætatem pulchre regi et officio fungi, isti per insidiam eliquantur misere et contabescunt, juxta Prophete ἐξανύεται παντὶ τῷ βουλομένῳ· τοιαύτη τῆς παρ- spiciet toto terrarum orbe eam suave fragrantes θενίας ἡ ἀρετή. Αλλ' ὅτι μὲν μέγα τὸ κατόρθωμα, καὶ μείζονα τὰ ἐν ἐπαγγελίαις ἀποκείμενα ἀγαθά, τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Θεὸν πᾶσιν πρόδηλον. Αμήχανον δὲ χωρίς ἀγάπης Θεοῦ καὶ ταπεινοφροσύνης, φθάσαι sententiam: ‹ Peccator videbit et irascetur, denτινὰ εἰς τὸ ὕψος τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, ὡς μαρτυρεῖ tibus suis fremet et tabescet **. › Ex quo tempore αὐτὴ ἡ πανάμωμος, καὶ πανύμνητος, καὶ πανένδοξος Dominus noster Jesus Christus Dei Filius sua soΘεοτόκος ᾄδουσα· «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τον Κύ lius erga nos benignitate ex utero voluit sanctæ et ριον, καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ intemerate Deiparæ semper virginis Mariæ, sno ad Σωτήρι μου, τὴν θείαν ἀγάπην ἐμφαίνουσα. Καὶ nos adventu inclarescere mundo, simulque viros εὐθέως· «Οτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς suggessit quibus obluetemur diabolo: facile deinδούλης αὐτοῦ.» Καὶ αὖθις· «Καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ ceps sit virtutem perficere virginitatis, modo is ex θρόνων, καὶ ὕψωσεν ταπεινούς,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ animo velit, ut ardua sit functio virtutis istius πρὸς τὸν Γαβριὴλ πρότερον·. Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, sed et quæ bonis toto pectore Deum diligentibus γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου.» per repromissionem reposita sunt, nulli obscurum longe esse præstantiora. Nulli tamen possibile ad tantæ virtutis pertingere fastigium, nisi præsidio juvetur et erga Deum charitatis, et animi de se quam modestissime sentientis, juxta testimoniura Deiparæ omni landum genere celeberrimæ, nulli obnoxiæ vitio, sed gloria omni dignissimæ, in hunc modum emodulantis: Magnificat anima mea Dominum, et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo; cum enim per hanc subindicet suam erga Deum charitatem, mox addit: «Quia respexit humilitatem ancill:e suæ 61 Rursus: • Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles ", › et quæ ordine sequuntur. Sed et aliquanto prius Gabrieli responderat:. Ecce ancilla Domini, fiat mibi secundum verbum tuum 70. Σαμῶς οὖν διὰ τούτων ἀποδέδεικται, ὅτι ἐξ ἄκρας ταπεινώσεως καὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, τὸν τῆς παρθενίας ἄμωμον χιτῶνα ἑαυτῇ ἡ κεχαριτωμένη ἐξύφανεν. 'Αλλ' ὅτι μὲν μεγάλη ἡ ἀρετὴ τῆς παρ θενίας, ἀποδέδεικται. Χρὴ δὲ τὴν εἰς τοῦτο τὸ στά διον ἀποδυόμενον νομίμως ἀθλῆσαι, κατὰ τὸν ᾿Από στηλον. Οὐ γὰρ ἐστιν αὐτῶν ἡ πάλη ο πρὸς αἷμα ν και ο σάρκα μόνον, ο ἀλλὰ ο πρὸς τὰς ἀοράτους δυο νάμεις.» Ο νεανίσκος τοίνυν, τουτέστιν ὁ ἑαυτὸν ευνουχίσας διὰ τὴν βασιλείαν, καὶ ἡ παρθένος, ἐὰν μὴ κατὰ πάντα τοιοῦτοι ὦσιν, ὥσπερ οἱ ἀληθινο μιμηταὶ τοῦ Χριστοῦ, οὐ δύνανται σωθῆναι. Τὸ γὰρ λέγεσθαι παρθένον, καὶ τὰς ἀρετὰς μὴ ἔχειν ἀναλό τους, καὶ οἰκείους καὶ ἁρμοζούσας τῇ παρθένῳ, μω· ραν τὴν τοιαύτην παρθένον φησὶν ὁ Κύριος. Αφεγγής γὰρ οὖσα καὶ ἀνέλαιος, ἔξω τῆς βασιλείας τῶν οὐρα. Ο νῶν ἐγκλείεται, νυμφίου χαρᾶς στερηθεῖσα,· καὶ μετὰ τῶν μισούντων τὸν νυμφίον λογισθήσεται. Δοκεῖ γὰρ εἶναί τι ἡ ἄπρακτος μηδὲν οὗτα, καὶ φρεναπατα εαυτήν. Δοκιμαζέτω δὲ ἕκαστος τὸ ἔργον αὐτοῦ, καὶ ἑαυτὴν ἐπιγινωσκέτω, ὅτι θρησκεία ἐστὶν μάταιος, παρθενίαν καὶ ἐγκράτειαν ὁμολογοῦντες ἔχειν, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἡρνημένοι. 'Η γὰρ ὄνο τως ευνουχία, καὶ ἡ ὄντως παρθενία ἐν Κυρίῳ, ἁγία ἐστὶν τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι, ἀπερισπάστως καὶ εὐπαρέδρως τῷ Κυρίῳ λατρεύουσα ἐν Πνεύματι Θεοῦ, καθαρῶς καὶ ἀμιάντως ἀρέσκουσα τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀεὶ μεριμνώσα πῶς ἀρέσει αὐτῷ, καὶ ἐν Πνεῦμά ἐστιν πρὸς Κύριον, καθώς γέγραπται· «"Αγιοι ἔσεσθε, ὅτι ἐγὼ ἅγιός είμι, ο λέγει Κύριος. Οὐ γὰρ ὀνόματι μόνον ψιλῷ ὁ ἅγιος, ἅγιός ἐστιν, ἀλλ' ἐν παντὶ ὁ ἅγιος, τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι. Εἰ ἀπετάξω οὖν τοῖς τῆς σαρκὸς πάθεσιν, πρόσεχε τὸν ἀγῶνα 64 Psal. cx', 10. * Luc. 1, 46, 47. es ibid. 48. Ilis igitur clarissime explicatum reor, quia per summam humilitatem et erga Deum charitatem, plena cum esset gratiæ, promeruit sibi vestem pertexere virginitatis, nulla ruga decolorem, nulli obnoxiam reatui. Qui autem ad excurrendum stadium ejusmodi, omnibus se extricavit remoris, secundum apostolicam sententiam, necesse est legitime ut certet et ad palmam usque suuin promoveal agonem. Neque enim isti adversus sanguinem › modo ‹ et carnen › adornatur ‹ colluctatio, sed, et e adversus invisibiles 4 potestates 71, Itaque, adolescentulus qui se propter calorum regnum castravit, similiter et virgo quæpiam: nísi per omnia sese præstiterint ceu addecet veros imitatores Christi, neutiquam ad portum provehentur salutis. Ut enim virgo una aliqua dicatur, nec interim cæteras curet indipisci virtutes quæ virginitati proxime respondeant, quæe tuende virginitati faciant plurimum et quadrent: ejusmodi virginem stultam dixit Dominus, quippe quæ nullum præ se ferat illustre lumen, nihil secum geslet olei ". Talis quæ est, aditu excluditur regni colorum, neutiquam admissa, gaudio ut perfruatur spousi, sed in earum deputabitur collegium quæ sponsum oderint. Quæ enim est talis, peræque se habet ac si nihil boni confecerit operis, sed imprudenter seipsam seduxit. Opus itaque suum probet unusquisque et exploret, seque agnoscat; alioqui observatio omnis vitæ quamlibet religiosæ, infrugi futura est et inanis: eorum nempe qui penes se esse profitentur virginitatem, ac temperare sibi a carnis illecebris, cum re ipsa virtutem ejus negent. Nam quæ tantopere commendatur castratio a 69 ibid. 52. 7o ibid. 58. 7ª Matth. ἡ *1 Epheş. vi, 12.

› lenociniis carnis, ac vera plane in Domino virgi- τῆς ἀληθοῦς παρθενίας. Εἰ ευνουχίσαι ἑαυτὸν ἠθέ nitas, sancta est et corpore et spiritu, indivulse 1061 et perpeti tenore Domino serviens in Spi. ritu Dei, sinceriter ac procul omni spurcitia se probans Domino, secum conserens jugiter quibus studiis possit ei gratiosa esse et amabilis eoque unus cum Domino efficitur spiritus, sicut scriptum est: Sancti eritis quia ego sanctus sum, dicit Dom minus. Neque enim is nomine tenus, tanquam prærogativa insigniatur sublimioris nomenclature, sanctus dicitur; sed per omnia sanctus est, et corpore et spiritu. Si igitur affectionibus renuntiasti carnis, sedulo tecum reputa, quem subieris veræ virginitatis agonem. Cum te ab istis mundi illecebris castrasti, si quidem id feceris propter regnum cœlorum, magna cum cautione fac retineas ac tuearis susceptum semel agonem lune propositi monastici. Animo præsenti et arrecto fac vigiles adversus omnes colluctatoris tui violentos assuitus, imitatus prudentis naucleri solertiam, qui contra fluctivomos undarum vortices perdius stat et pernox. Præduce Dei gratia, animi tui impetus aurigae in morem frena ac moderare, ne quando a recto calle exerres devius. Indivulsam da operam, Deo ut servias et proinde gratiosus illi inveniaris, dum te illi probas in sanctimonia corporis et spiritus, ut strenuæ conversationis ac vitæ ornamentis virtu. tum perpolitæ assequaris gloriam. Eluctare pro virili adversus hostem agone legitimo, ut corona β λησας διὰ τὴν αἰώνιον βασιλείαν *, ἐπιμελῶς κάτεχε τὸν τῆς ἀσκήσεως ἀγῶνα, καὶ πρόσεχε τις προσο βολὰς τοῦ ἀντιπάλου, ὥσπερ κυβερνήτης τὰ κύ ματα διαβαίνων· γενοῦ ἡνιοχούμενος ὑπὸ τῆς χάρ ριτος, μὴ παρατραπεὶς τῆς εὐθείας ὁδοῦ· ἀγώνισαι ἀπερισπάστως, καὶ ὅλῃ καρδίᾳ δουλεύειν Θεῷ, καὶ αὐτῷ ἀρέσκειν ἐν ἁγίῳ σώματι καὶ πνεύματι, ἵνα καταλάβης τῆς ἐναρέτου πολιτείας τὴν δόξαν. Αγών νισαι νομίμως ἀθλῆσαι, ἵνα τὸν στέφανον, ὃν τρε τίσω, ἀπολαύῃς, καὶ στεφανηφόρος ἀπέλθῃς • προς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Δι' ἣν καὶ ἀπετάξω τῷ τῆς σαρκὸς φρονήματι, ἀνάθες τὴν χάριν τῆς ἀγνεία; σου τῷ Θεῷ, ὅτι οὐ συνέκλεισεν σε εἰς τὰς χεῖρας τῶν θελημάτων τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ αἵματος, καὶ τῶν προσασχολουμένων τούτοις φθοροποιών και ἀκαθάρτων ἀνθρώπων· ἀλλὰ κατησφαλίσατο τη ἑαυτοῦ δεξιᾷ. Μέγα οὖν ἐστιν ἐν ἁγνείᾳ μένειν εἰς τὴν τιμὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Κυρίου ἐν ἀκαυχησία. Ἐὰν γὰρ καυχήσηται, ἀπώλετο. Χρὴ δὲ καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς, καθὼς εἴρηται, ἀναλόγως ἔχειν τα παρθενίᾳ. Οτι ἡ παρθενία ἀνωτέρα πάντων ἐστίν. Παρθένος γὰρ μήτρα ἐκύησε τὸν Θεὸν Λόγον. Ἐκ τούτου γνῶθι τὴν δόξαν κ τῆς παρθενίας. Οι γάρ ἀφιερούμενοι τῷ Θεῷ, μιμηταὶ τοῦ Χριστοῦ γίνονται φησὶν γάρ' ο Μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ. ὁ Ἐν γὰρ τοῖς τοιούτοις φρονήμασιν, φούν νημα σαρκὸς οὐχ ὑπάρχει. Χρὴ οὖν τάση φυλακή τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν, καὶ μηδ' ὅλως συνδυάζειν quam arden ibus volis expetisti et adamasti, ali- η παρθένον μετὰ νεανίσκου τὸ παράπαν· εἰ δὲ καὶ εὑρεθῶσιν πρεσβύτιδες ἱεροπρεπεῖς, καὶ χρεία που ραθέσεως, εἰλῆσαι τὰς ἑαυτῶν χεῖρας τῷ ἑαυτῶν ἱματίῳ. Ομοίως δὲ καὶ οἱ ἄνδρες, μετὰ αἰδοῦς ὀρθῶς βλέποντες σωφρόνως τε καὶ σεμνῶς ἐν Κυρίῳ, τὰς ἑαυτῶν δεξιὰς περικεκαλυμμένας ἔχοντες τῷ ἑαυτῶν ἱματίῳ, ἀποχωρισθῶσιν. Πρὸ δὲ πάντων χρὴ τὴν παρθένον τῷ ἐλαίῳ τῆς εὐποιίας κατακοσμῆσαι τὴν ἑαυτῆς λαμπάδα, ἵνα μὴ στερηθῇ χαρᾶς νυμφίω, καὶ εὐφροσύνης, κατὰ τὴν παραβολὴν τοῦ Κυρίου, • Ότι αἱ φρόνιμοι ἔλαβον ἔλαιον ἐν τοῖς ἀγγείοις αὐτῶν, ο καὶ συνειτῆλθον τῷ πολυποθήτω νυμφίω «Καὶ ἐκλείσθησαν αἱ θύραι.» Καὶ ἀπήλαυσαν τῆς χαρᾶς αὐτοῦ αἰωνίως. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. quando potiaris, ac palmari redimitus corona, in illam cœlestem Jerusalem celebri cum pompa subveharis victor, cujus obtinendæ gratia, prudentiam hanc carnis a te excussisti. Atqui vide, gratiam tuæ istius sanctimoniæ ut ad Dei gloriam referas, qui minime sivit te in eorum devolvi et concludi manus, qui voluntatem explent carnis et sanguinis, et ad haec corruptele atque obscenæ turpitudinis opera toti propendent; sed te sua dextera præmunivit. Magnum plane fuerit, si citra jactantiam, ad honorem solum Dominicæ carnis, perpetuo te continueris in sanctimonia ac puritate. Quisquis interin ob eam gloriatus hic fuerit, isti intercipietur fructus omnis ac deperiet. Proinde, ut jam dictum est, necesse sit, tibi ut concilies virtutes reliquas que sua proportione comites assident uni virginitati; ipsa enim sublimiore gradu cæteras antegreditur. In utero siquidem Virginis Dei Verbum sibi domicilium delegit, ac mansitavit: qua una ex re agnosce quanta præpolleat gloria virginitas. Quotquot autem se consecrant Deo, Christum necesse est imitentur. Ait enim Paulus: «Imitatores mei estote, sicut et ego Christi 7. In talibus proinde, ne vestigium quidem invenire sit prudentiæ carnis. Sane omni circumspectione providendum est proprii cordis custodiæ, nec sibi ulla prorsus ratione permittat virgo, cum adolescentulo quovis, ut aliquid communicet et conspiret arcani. Virgines vero consecratione Dei venerabiles, sed et ætate provectiores, in unum si comperientur convenisse, ne cessitas insuper appetat administrandi ferculi; vos virgunculæ. manus vestras suo quarque obvolvile palliolo. Hand secus viris arbitror faciendum, ut cum pudore recta contuentes, caste et modeste in Domino suas ipsorum manus circumtectas toga cum habuerint, illic secedant. 1062 Sed et ante omnia 13 1 Cor. 31, · ἐλπίδα. πομπεύτης. Ο ἀγνείαν.

HOMILIA XXII. DE INCONTINENTIA LINGUÆ. virginem addecet, ne privetur sponsi gaudio ac lætitia, suam ut conciunet lampadem, ac oleum infundat, oleum plane morigeræ obedientiae: idque juxia Dominicam parabolam qua dicitur: • Prudentes acceperunt oleum in vasis suis ",, simulque convenerunt cum sponso, saneque, desiderabili: • Et clausa est janua, At hæ interim perpeti gaudio perfruuntur sui sponsi. Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ προπετείας. HOMILIA XXII. De effreni incontinentia linguæ. Φησὶν ὁ νόμος· «Ἐὰν ὦσιν διαμεμαρτυρημένοι Lex dicit: Si testimonium tulerint adversus αὐτῷ, καὶ μὴ ἀφανίσῃ αὐτόν, ἀποτίσει. ο Ἔστιν illum, et ipse non occiderit eum, poenam luet 75., ὅτε ἐν συμποσίῳ προσπηδᾷ ὁ κενόδοξος λογισμός Contingit nonnunquam ut inter epulandum bilaλαλῆσαι βουλόμενος παρὰ τὸν καιρόν. Διαμαρτύρον- riter, cogitatio quædam exoriatur ac subsultet ταί σε οἱ ἀγαθοὶ λογισμοί, ἀφανίσαι τὸν φιλοφλύαρον gloriæ inanis, volens intempestiviter in sermonem λογισμόν. Ἐὰν τοίνυν μὴ ἀφανίσεις αὐτὸν τῇ σιωπῇ, erumpere. Adversus lane bonae aliæ suo se ol ἀλλὰ παραχωρεῖς αὐτὸν προελθεῖν, τότε λοιπὸν ἀπο- jiciunt testimonio cogitationes, quæ reclamant ac τίσεις τὸ ἔφλημα, ἢ ἁμαρτία μεγάλῃ ὑπὸ τῆς δίκης protestantur non debere te cogitationem illam niπαραδοθείς. Ο γὰρ προπετῆς ἐν λόγῳ ἢ ἐν πράγμασιν, mis quam nugacem in publicum depromere. Hanc ἔχει καὶ τὸ θολερόν, ἥδιστα δὲ καὶ θεσμοθετεῖν θέλει igitur nisi freno silentii in os injecto suppresseris, ζητεῖ γὰρ ἀεὶ καταγωνίζεσθαι, καὶ τὸν λόγον αὐτ sed effreniter et intempestive siveris illam prodire τοῦ κυρῶσαι. Ὁ δὲ τοιοῦτος ἰσχυρὸς ἄφρων, ἀκούει in apricum: deinceps lues quam promereris pœnam, γὰρ παρὰ τοῦ Παροιμιαστοῦ, "Ος πέποιθεν ἐπὶ ant certe exigente justitia in atrox aliquod et grave βράσει καρδίας, ἄφρων· σοφοὶ δὲ κρύψουσιν αἴ peccatum prolabere. Sermone enim aut rebus ipsis σθησιν. ο Και· ι Στόμα προπετοῦς ἐγγίζει συνε temerarius qui est, mire is est turbulentus, et τριβῇ· φειδόμενος δὲ χειλέων, νοήμων ἔσται.» Και agitatur intemperiis. Atqui idem magna cum voluπάλιν· ε ας φυλάσσει τὸ στόμα αὐτοῦ, τηρεῖ τὴν plate studet cateris sancire leges, ac jura cuique ἑαυτοῦ ψυχήν· ὁ δὲ προπετῆς χείλεσιν, πτοήσει ἑαυ- præscribere; aliis contentiosius adnititur palmaτόν. ο Καὶ πάλιν • ὓς ἀποκρίνεται λόγον πρὶν rium præripere et evincere: quemque sermonem ἀκοῦσαι, ἀφροσύνη αὐτῷ ἐστιν καὶ ὄνειδος.» Καὶ semnel ore protulerit, ratum facit priva auctoritate, αὖθις· Ἐὰν ἴδῃς ἄνδρα ταχὺν ἐν λόγοις, γίνωσκε firmat et sancit. Qui ejusmodi est, vehementer se ὅτι ἐλπίδα ἔχει μᾶλλον ὁ ἄφρων, αὐτοῦ. Ὁ Καί· Ο comprobat imprudentem. Audi enim tu, sed a Paπροπετῆς ἐν λόγῳ, μισηθήσεται.» Ὁ δὲ Ἰάκωβος remiaste: c Qui confidit in audacia cordis, impru • Εἴ τις ἐν λόγῳ οὐ πταίει, οὗτος τέλειος ἀνὴρ dens est; sapientes autem abscondent sensum”.› δυνατός χαλιναγωγῆσαι καὶ ὅλον τὸ σῶμα.» Και Et: ‹ Os procacis propinquat contritioni; qui vero πάλιν· ο Ἔστω πᾶς ἄνθρωποις ταχὺς εἰς τὸ ἀκοῦ parcit labiis, intelligens erit 77. Rursus: • Qui σαι, καὶ βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι.» Καὶ ἐπάγει· «Εl custodit os suum, servat animam suam; qui auδέ τις δοκεῖ θρήσκος εἶναι, μή χαλιναγωγών γλώσ tem temerarius est labiis, perdet seipsun 70. σαν αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου Itemque: «Qui respondet sermonem, priusquam μάταιος ἡ θρησκεία.» Καὶ πάλιν·. Μὴ πολλοὶ διο audiat, imprudentia erit illi et opprobrium "., δάσκαλοι γίνεσθε, ἀδελφοί μου, εἰδότες ὅτι τὸ μεῖζον Iterum: Si videris virum velocem ad loquendum, κρίμα ληψόμεθα. Πολλά γὰρ πταίομεν ἅπαντες. ο scito quia præ illo spem habet stultus "1., Et: Καὶ ὁ Παῦλος· ε Ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸν μὴ ὑπὲρ δ • Sermone procax et temerarius, odibilis erit **. γέγραπται, φρονεῖν, ἵνα μὴ εἰς ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς φυ- Jacobus: • Si quis verbo non offendit, hic perfeσιοῦσθε κατὰ τοῦ ἑτέρου.» Καὶ τό·. 'Π ἀγάπη ctus est vir, potens frenare etiam totum corpus οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεί. ο Rursus Sit omnis homo velox ad audiendum, Καὶ ἐπιφέρει ο Δεκῷ γὰρ ὅτι ὁ Θεὸς ἡμᾶς τοὺς tardus ad loquendum **. › Inducit • Si quis auἀποστόλους ἐσχάτους ἀπέδειξεν ὡς ἐπιθανατίους. tem videtur religiosus esse, non refrenans linguam Καὶ τό· ο Ἡμεῖς μωρού διὰ Χριστόν.» Αμεινον οὖν suam, hujus vana est religio 85.» Iterum: c Nolite ἐστιν σιωπᾷν, καὶ εἶναι, ἢ λαλοῦντας μὴ εἶναι. Και multi esse magistri, fratres mei, scientes quia majus λὸν τὸ διδάσκειν, ἐὰν ὁ λέγων ποιῇ. Εἷς οὖν ὁ διδά- judicium sumemus. In multis enim offendimus omσκαλος· ὡς εἶπεν, καὶ ἐγένετο. Καὶ ἃ σιγῶν δὲ Des • Paulus item:. Ut in nobis discatis non πεποίηκεν, ἄξια τοῦ Πατρός ἐστιν. Ὁ λόγον Ἰησοῦ supra ea quæ scripta sunt sapere, ut ne unus pro Χριστού κεκτημένος, ἀληθῶς δύναται καὶ τῆς ἡσυ uno infletur adversus alterum 87.» Et illud: ‹ Chaγίας αὐτοῦ ἀκούειν, ἵνα ᾗ τέλειος· ἵνα δι' ὧν λαλεί, ritas non agit perperam, non inflatur, non est amπράσσῃ, καὶ δι' ὧν σιγά, γινώσκηται. Οὐδὲν γὰρ bitiosa **.» Et infert: • Puto enim quod Deus λανθάνει τὸν Κύριον, ἀλλὰ καὶ τὰ κρυπτὰ ἡμῶν, nos apostolos novissimos ostendit, tanquam morti 79 Eccli. > 83.) 77 Prov. xv, 28. 78 Prov. xxi, 23. 43 Jac. 111, 2. 81 Jac. 1, 19. 48 Ibid. 20. το Matth. xxν, το Deut. six, 16. seq. " Pr. sxvi, 26. 25. 80 Prov, xv, 13. 1 Prov. XXIX, 20. **Eccli. ix, 23. Jac. 111, 1, 2. * 1 Cor. iv, 6. ** 1 Cor. XIII, 4.

destinatos 49 › Et illud: • Nos stului propter 4 ἐγγὺς αὐτοῦ εἰσιν. Φοβηθῶμεν οὖν τὸ κρίμα την Satius igitur, ut sileas et sis; quam διδασκάλων. Περισσότερον γάρ ἐστι τῶν λεγόντων, καὶ μὴ ποιούντων, τὸ κρῖμα· ψευδώνυμον γνώ διδασκόντων, καὶ ἐμβατευόντων εἰκή, καὶ φυσιουμέν νων ἀπὸ τοῦ νοὸς τῆς σαρκὸς, τυφλών τυφλού, δε ηγούντων, καὶ ἀμφοτέρων εἰς βόθυνον πιπτόντων. Ἐκ γὰρ ἐξόδου λόγου αὐτῷ γνωσθήσεται ανήρ. Περί ὧν καὶ ὁ ᾿Απόστολός φησιν·. Οὗτοί εἰσιν ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι, προδότας, προπετείς, τέτ φωμένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ φιλόθεοι, ο Καλό τ πετῆς Ἰούδας ο Ισκαριώτης Ελεγεν· «Διὰ τί π τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοῖς; Εἶπε δὲ τοῦτο οὐχ ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν ἤμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν· [και τ γλωσσόκομον εἶχεν, καὶ τὰ ἐμβαλλόμενα ἐβάσταξεν ε Christum 90. ut loquaris, nec interim sis. Egregium, fateor, est docere, modo que quis dicit, faciat. 1063 Saue unus fuit magister, qui, que dixit, fecit: nam vel tacens digna gessit Patre suo. Qui verbum Jesu Christi penes se tenet ac recondit (siquidem perfeclus jam est), vere is potest vel silentium Christi intelligere, usque adeo ut per ca quæ silentio premit Christus, se tamen prodat et agnoscatur. Nihil uspiam est quod Domini fugiat cognitionem, quin arcana pectoris vestri in conspicuo illi sunt proxime. Julicium itaque quod manet doctores cjusmodi, terrorem nobis incutiat. Abundantius etenim judicium iis imminet qui quae dicunt, non faciunt, docentes falsi nominis scientiam, nullo fructu suam Μᾶλλον δὲ ἄσπονδος ὤν, ἀθέμιτα ἐλάλει πρέποντα doctrinam ferentes, at interim sensu carnis exuberantes ac preturgidi. Ceci cum sint, viam præstruunt cæcis, ut utrique in foveam abeant præcipites οι: ; ab exitu enim sermonis sui cognoscetur vir. Eos qui tales sunt, perstringit Apostolus: e li sunt incontinentes, immites, sine benignitale, proditores, protervi, inflati, voluptatum amatores magis quam Dei º¹.» Sed et effrenis ille lingua æ præproperus Judas, cognomento Iscariotes, dicebat: ‹ Utquid unguentum boc non veniit trecentis denariis, et datum est pauperibus? dixit autem hoc non quod pauperes haberet curæ, sed quia far erat”: › potius vero, implacabilis cum esset, suæ tegendæ voluntati, quædam in speciem decentịa prætexebat homo nefarius. At Dominus longanimiter cuncta bæc perferens, respondit mitissimus: 4 Sinite eam, in diem sepulturæ meæ servavit sibi ".» Ipsi gloria in secula. Amen. HOMILIA XXIH. De ira. αὐτοῦ γνώμῃ. Ο δὲ μακρόθυμος Κύριος ὁ πάντα φέρων, ἔλεγον· ι "Αφετε αὐτήν, εἰς τὴν ἡμέραν του ἐνταφιασμοῦ μου τετήρηκεν αὐτό.» Αὐτῷ ἡ ἄξι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Περὶ ὀργῆς. Μεγάλως θέλει βιάσασθαι ἄνθρωπος του κρατήσας τοῦ πάθους τῆς ὀργῆς, καὶ καταστείλαι τὴν θυμόν τῆς ψυχῆς διὰ μακροθυμίας, δι' ἐπιεικείας, δια προσ ευχῆς καὶ ταπεινώσεως· καὶ ἐν παντὶ ἔχειν ἔξυν τὸν ἀψήφιστον. Πολὺ γὰρ πολεμεῖ ὁ δαίμων οὗτος τῆς ὀργῆς τὸν ἄνθρωπον, κατά πολλοὺς τοὺς τρόπους, μάλιστα τους βουλομένους ἀγωνίζεσθαι. Ἵνα α συνάγῃ καρπούς μετά πολλοῦ καμάτου, εἴτε διὰ τη στειῶν καὶ ἀγρυπνιών, ἢ διὰ προσευχῶν καὶ φαίν ῳδιών, ἢ διὰ διακονιῶν, ὑφ' ἂν σκορπίσει αὐτούς, μάλιστα ἐὰν ἴδῃ τινὰ μικρὸν παρατραπέντα τῆς εὐν χῆς. Ἐπιρρίπτει γὰρ ὁ παμπόνηρος δαίμων αὐτο; τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ οὓς συνήγαγεν ἐν πολλῷ χρόνῳ καρπούς, ἐν μιᾷ ῥοπῇ ὥρας σκορπίζει. Καὶ λοιπὸν εὑρίσκεται ὁ ἄνθρωπος μεθύων χωρὶς οίνου, οὓς και ταλανίζει ὁ προφήτης, λέγων· Οὐαὶ οἱ μεθύονται ἄνευ οίνου.» Πολλοῦ οὖν ἀγῶνος δεῖται ὁ ἄνθρωπο τοῦ ἐξορίσαι τὸ πάθος τῆς ὀργῆς ἐν ἐκτενείς παράδο ευχής. Ο τοίνυν βουλόμενος πρὸς τελείωσιν ἐλθεῖν, καὶ ἐπιθυμῶν τὸν πνευματικὸν ἀγῶνα ἀγωνίσασθαι, ἀπὸ παντὸς ἐλαττώματος ὀργῆς ἀλλότριος ἐστιν. Τὸ γὰρ πνεῦμα τῆς ὀργῆς, ἐν τῇ ἡμετέρα καρδία καθήμενον, τὸν μὲν ὀφθαλμόν της διανοίας σχολ ναῖς ταραχαῖς ἐκτυφλοῖ· λοιπόν, οὔτε διάκρισιν τῶν συμφερόντων δυνάμεθα κτήσασθαι, ούτε τη ματικῆς γνώσεως εὑρεῖν κατάληψιν, ούτε βουλεύμα τοῦ ἀγαθοῦ κατέχειν τελειότητα, οὔτε τής δια ** II Timoth, 11, 2 1. ** Marc. xiv, 5; Juan, 111, 3, Necesse sit non mediocrem vim sibi inferat homo et eluctetur, turbulentam banc ut frenet affectionem iræ, vimque animue ad iram propendentem ut contineat in officio per longaniniem tolerantiam, per orationem, ac sui quam humillimam dejectionem, adeo ut se nec fucate judicet, qui in aliorum censu numeretur, esse indignum. Innumeris siquidem modis iræ incentor hic dæmon, ac multiformi conflictu hominem adoritur et oppugnat, eos potissimum qui ad sustinendum agonem hunc in procinctu jam sunt: ut quos ingenti cum laLore congeris fructus, sive jejunio, sive pervigilio noctis, oratione et decantatione psalmorum, aut certe administrandi oficio, ad unum dispergal omnes ac dissipet, omnium maxime, si quem viderit parum orationi attentum atque exerrantem. Suggerit enim hominis menti dæmon hic totius malignitatis artifex, quot fructus eatenus coegerit; tanto nimirum tempore. eos ut vel momento intercipiat et disperdat. Atqui homo talis deinceps invenitur ebrius, non item a vino. Huic assimiles deplorat misere propheta: ‹ Væ qui ebrii estis sine vino ".» Homini igitur semel insesso passione hac ira, opus admodum fit, multum eluctetur praesi dio extensa orationis, eam a se ut ableget et agat nexsilium. Sane cui est cordi perfectionis scopus, tui magnopere placet agon spiritualis; ab omni er Startl. IV, • 1 Cor. 15. 9 sn ili l. 10. s ibid. 7. ** I§3. 11:1, "'.

HOMILIA XXIV. DE IRACUNDIA. ζωῆς γενέσθαι μέτοχοι. Ούτε τῆς θεωρίας τοῦ θείου turbulento defectu iræ se reddat 1064 extorrem. πάλιν φωτός δεκτικός ὁ ἡμέτερος νους γενήσεται· οὔτε σοφίας μέτοχοι, ἀλλ' οὐδὲ τῆς σωτηριώδεις τῆς διακρίσεως βουλάς κτήσασθαι δυνάμεθα, οὔτε τὰς τῆς δικαιοσύνης κυβερνήσεις νηφαλίᾳ καρδίᾳ ἐπέ ειν ισχύσομεν. Οὐ χρὴ οὖν ἐξ αἰασδήποτε αἰτίας μετ' ὀργῆς κινεῖσθαι κατά τοῦ ὁμοπίστου, ἀλλ᾽ ἢ μόνον κατὰ τῶν ἰδίων παθών, καὶ τῶν πονηρῶν λογισμῶν, αίτινες σπεύδουσιν ἀπατᾶσαι ἡμᾶς τῆς ἀληθινῆς ίδου. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Παροιμιαστὴς ἐντέλλεται λέγων· • Απίστη σαν παροργισμὸν ἀπὸ σοῦ, ὅτι ἡ νεότης καὶ ἡ ἄνοια ματαιότης. Καί ο Μνήσθητι τοῦ κτίσαντός σε, ἐν ἡμέρᾳ νεότητός σου.» Καὶ πάλιν· • Οργή ἀπόλλυσιν καὶ φρονίμους, λόγο; δὲ σκληρός ἐγείρει ὀργάς.» Και·. Οργή πατρὸς, υἱὸς ἄφρων θυμὸν δὲ ἀνδρὸς πραΰνει θεράπων φρόνιμος... Καὶ • Βαρύς λίθος, καὶ δυσβάστακτος ἄμμος ὀργὴ δὲ ἄφρονος βαρυτέρα ἀμφοτέρων,» Και πά λιν· «Μὴ ἀποκρίνου ἄφρονι κατὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ, ἵνα μὴ ὅμοιος γένῃ αὐτοῦ·, ἀλλὰ, «Απου κρίνου ἄφρονι κατὰ τὴν ἀφροσύνην αὐτοῦ, ἵνα μὴ δόξῃ παρ' ἑαυτῷ φρόνιμος είναι ο Καὶ πάλιν 14φρων αὐθήμερον ἐξαγγέλλει ὀργήν· ὁ δὲ πανούργος, ταμιεύεται. ο Καί·. Φοβερός λόγος ταράττει καρδίαν ἀνδρό;.» Καί·. Ωσπερ τὸ ὕδωρ κινεῖται ὑπὸ βίας ἀνέμων, οὕτως θυμώδης ταράσσεται ὑπὸ λογισμῶν ἔργων.» Μοναχὸς ὀργίλος, σύαγρος ἐρη μινός. Ἴδεν τινάς, καὶ τοὺς ὀδόντας παρέτρισεν. Ο δὲ Ἰάχώρος διδάσκει ἡμᾶς, λέγων· ο Εστω πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς εἰς τὸ ἀκοῦσαι, καὶ βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι· βραδὺς δὲ εἰς ὀργήν. ὀργὴ γὰρ ἀνδρὸς, δικαιοσύνην Θεοῦ οὐ κατεργάζεται. ο Καὶ αὖθις·. Πόθεν πόλεμοι, καὶ πόθεν μάχαι ἐν ὑμῖν; οὐκ ἐντεῦθεν, ἐκ τῶν ἡδο νῶν ὑμῶν;» Καὶ ὁ Παῦλος· «Μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικοῦντες, ἀγαπητοί, ἀλλὰ δότε τόπον τῇ ὀργῇ. Καὶ πάλιν· ι Ο ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τῷ παρορο γισμῷ ὑμῶν· Μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ.» Καὶ πάλιν· ο Πάτα πικρία, θυμὸς καὶ κραυγὴ καὶ βλασ φημία, ἀρθήτω ἀφ᾽ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ.» Ομοίως καὶ ὁ Δαβίδ· «Παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς, καὶ ἐγκατάλιπε θυμόν.» Και· «Οργίζεσθε, καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Interdum enim spiritus hic iræ cordi assidens, tenebricosis suis intemperiis oculum mentis excæcat adeo, ut in reliquum quæ saluti parandæ commodent et conferant, nequeamus discernere: non ullam deprehendere intelligentiam scientiæ spiritualis: non ullius obtinere salutaris consilii perfectionem: extorres prorsus efficimur vitæ felicioris; non jam capax aut idonea fuerit mens divinæ lucis contemnplationis, non denique sapientiæ reddimur participes, sed nec unum admittimus salutare consilium adversus perplexam animi hæsitationem, non justitia moderatrice jam possimus in sobrietate premere cordis intemperiem. Nulla igitur ex causa par est conciri nos per iram adversus fidei compa - ris virum, præterquam adversus proprias affectiones, contra cogitationes improbas, quæ eo devergunt prono cursu ut nos a rectitudine avocent veræ viæ. Ob hoc jubet Ecclesiastes: Averte indignationem a te, quia juventus et ignorantia, vanitas 90.. Ει: «Memor esto Creatoris tui, in die juventutis tuæ 97.98 • Rursus: Ira perdit etiam prudentes, sermo durus suscitat iras ".» Et: Ima patris fiius imprudens, iracundiam autem viri mitigat famulus sapiens '. > Rursum: Gravis quidem lapis, gravis item portatu arena, sed ira stulti utraque gravior '.. Item: • No respondeas stulto juxta stultitiam ejus, ne sibi videatur esse prudens s. Iterum: c Stultus statim prodit iram, qui autem astutus est, conservat eam F., Ει: • Terribile verbum conturbat cor viri, Et: • Sicut aqua movetur vi ventorum, ita vir ir.cundus turbatur cogitationibus iræ plenis *. › Monachus iracundus aper est eremiticus: quosdain, mox ut viderit, infrendens, dentibus exseruis vulnus afligit. Jacobus item pulchre nos docet: ‹ Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum, et tardus ad iram; ira enim viri justitiam Dei non operatur 1. Item:. Unde bella, unde pugna inter vos? nonne hinc, ex voluptatibus vestris?» Paulus item: Non vos ipsos vindicantes, charissimi, sed dale locum ira. Et rursus: • Sol non occidat super iracundiam vestram; nolite dare locum diabolo "., Rursum: Omnis amaritudo, et iracundia, et clamor, et blasphemia tollatur a volis cum omni malitia 10. • Coucinit David: «Desine ab ira, et derelinque furorem ".» Et: «Irascimini et nolite peccare '.. Sed et Dom minus, nostrarum providus curator animarum, sententiam hanc tulit: Omnis qui irasci ur fratri suo sine causa, reus erit judicio; qui aulem dixerit, fatue, reus erit gehennæ ignis ".» Ipsi gloria in secula. Amen. Ο δὲ κηδεμὼν τῶν ψυχῶν ἡμῶν Κύριος ἀπεφήνατο, λέγων· Ὁ ἐργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκή, ἔνοχο, ἔσται τῇ κρίσει· ὃς δ᾿ ἂν εἴπη, Μωρέ, ενη χος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός.» Αὐτῷ ἡ δόξα p εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Περὶ θυμοῦ. Καὶ περὶ τοῦ θυμοῦ ἡνίκα εἰσέλθῃ σοι πειρασμός, ἢ ἀντιλογία, ἢ ἐρεθισμός πρός τινα κινῆσαι θυμόν, μνήσθητι τῆς προσευχῆς, καὶ τοῦ ταύτης κρίματος, ** Prov. iv, 27. • Prov. XIII, 16. Ephes. ιν, 26, 27. » Prov. xv, 1. • Eccli. xx11, 23. 11 Psal. xxxvi, 8. 37.98 Eccle.xi, 3. • Prov. III, 23. 19 Ibid. 31. 1065 HOMILIA XXIV. De iracundia, sive indignatione et animositate. Jam de acriore illo impetu animi incandescentis, si quando te adorietur tentatio quæpiam, pută contradictio aut irritatio, quæ tibi adversus unui 1 Prov. XXVII, 4, 5. Ibid. 3. * Jac. 1, 19, 20. * Jac. 1, 1. is Psal. 19, 5. ** Matth. v, 22. " 'Prov. xxvi, 4. • Rom. st, 19.

aliquem concit animos: fac memineris orationis καὶ εὐθέως ἡ ἄτακτο; ἐν σοὶ κίνησις ἐρεμήσει. Ο Dominicæ atque ipsius judicii, et confestim inordinatus effervescentis animi motus residebit et conquiescet. Isthree enim præfervida intemperies amimi, præter cæteras vitiosas affectiones, plus concit turbarum. Nec hoc solum, sed animam premit misere et afficial continenter. Duo isti affectus, nempe ira et indignatio, nepoies utique sunt matris unius, ejus quæ stultitia vocatur sive imprudentia. Ait enim: Totum animum suum profert stultus.. Et: c Stultus ipso die prodit iram 18. Qui igitur ab hac invisa et hostili parente, quæ istos progenuit fetus, disparari vult ac sejungi, seipsum ut vincat necesse est, in multa patientia et cordis lenitate, supplici prece ad Deum, suique ipsius abnegatione; et is jugo illo mox emancipatur, fitque filius sapientiæ. Quid enim? Dei constituitur amicus, Deum observat venerabili cum timore: c Initium siquidem sapientie, timor Domimi 16.. Ει: • Qui diligitis Dominum, odite mala 17 › timore enim Dei ad ejus dilectionem, ordo est progressus. Sed et Ecclesiastes: Aufer iracundiam a corde tuo, el remove malitiam a carne tua '.. In Parabolis quoque: Mansueti animi et placabilis vir cordis est medicus, tinea autem ossium, cor sensitivum. Rursum: • Responsio mollis avertit iram '; qui præceps est ad iram, operatur sine consilio 20 • Rursum: c Vir prudens multa saffert 31.» Et: • Longanimis vir multæ est prudentiæ, pusillanimis autem, fortis est stultitia 2. Et: Vir iracundus neutiquam pulcher "., Et: Totum animum suum profert stultus, sapiens aulem reservat per partem s.» lterum: «Ne sis velox spiritu ad irascendum, quia ira in sinu stulturum requiescit ".» - «Momo iracundus incendit pugnam, non enim poterit iracundus justificari. Vir peccator turbabit amicos, et in medium pacem habentium immittet calumniam ". › Inducit: «Ne fueris socius viro iracundo, amico quoque furioso ne cohabites, ne forte discas viam ejus ".» De ejusmodi etiam David: Furor illis secundum similitudinem serpentis, sicut aspidis surdæ et ollurantis aures suas 38. Quemadmodum cnim viperæ fetus matrem arrodunt suam, sic iracundi hominis cogitationes cor exedunt. Ut thymiama inamænum et exsecrabile, ita istius concentus psalmorum, sonus insuavis. Quemadmodum leo in vivario continue movetur obliquis flexibus, ita iracundus secum versat cogitationes iræ. Sicut currus turrim munitam non movet loco, sic animum inirascibilem non abripit iracundia. Apostolus admonens ait: e Deponite et vos omnia, iram, 1666 indignationem, malitiamn, blasphemiam, turpem sermonem de ore vestro". › Infert: «In prece γὰρ θυμὸς πλεῖον τῶν ἄλλων παθῶν ταράττειν εξωθε καὶ συγχεῖν τὴν ψυχήν. Ὁ θυμὸς καὶ ἡ ὀργὴ, οἱ δύο οὗτοι μιᾶς μητρὸς ἥττονα τυγχάνουσι τῆς καλουμένη; ἀφροσύνης. Φησί γάρ ο Ὅλον τὸν θυμὸν αὐτοῦ εκφέρει ἄφρων.» Και • • "Αφρων αὐθήμερον ἐξαγ γέλλει ὀργήν.» Ὁ οὖν θέλων χωρισθῆναι ἀπὸ τῆς δυσμενούς τεκούσης αὐτοὺς, κρατησάτω ἑαυτὸν ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, καὶ πραείς καρδίᾳ καὶ τῇ πρὸς Θεὸν ἱκεσίᾳ, καὶ διὰ τοῦ ἀρνήσασθαι ἑαυτόν· καὶ ταχέως ἐλευθεροῦται ἐξ αὐτῆς. Καὶ γίνεται ὁ υἱὸς τῆς σοφίας θεόφοβος καὶ θεόφιλος. • Αρχή γάρ σο φίας, φόβος Κυρίου.» Και· «Οἱ ἀγαπῶντες την Κα ριον, μισεῖτε πονηρά. ο Ἐκ τοῦ γὰρ φόβου εἰς τὴν ἀγάπην προβαίνει τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Ἐκκλησιαστής φησιν·. Απόστησον θυμόν σου ἀπὸ καρδίας σα καὶ παράγαγε πονηρίαν ἀπὸ σαρκός σου.» Καὶ ἐν ταῖς Παροιμίαις, πραΰθυμος ἀνὴρ καρδίας ἰατρό, στ; δὲ ὀστέων καρδία αισθητική. Καὶ πάλιν ο Απ κρισις ὑποπίπτουσα ἀποστρέφει θυμόν· ὁ δὲ ὀξύ μας πράσσει μετὰ ἀβουλίας. Καὶ πάλιν·. Αν φρόνιμος πολλὰ ὑποφέρει.» Και, «Ο μακρόθυμος ἀνὴρ πολὺς ἐν φρονήσει. Ο δὲ ὀλιγόψυχος ισχυρή ἄφρων.» Καί· ο 'Ανήρ θυμώδης οὐκ εὐσχήμων. Καὶ αὖθις· ο "Ολον τὸν θυμὸν αὐτοῦ ἐκφέρει άφρων, σοφὸς δὲ ταμιεύεται κατά μέρος. • Καὶ πάλιν, «Μ σπεύσῃς ἐν πνεύματί σου θυμούσθαι, ὅτι θυμώς ἐν κόλπῳ ἀφρόνων ἀναπαύεται. Καὶ πάλιν, ο λα θρωπος θυμώδης εκκαίει μάχην. Οὐ γὰρ δυν σεται ἄνθρωπος θυμώδης δικαιωθῆναι.» Καὶ αὖθις, • Ανήρ ἁμαρτωλός ταράξει φίλους, καὶ ἀνὰ μέσω εἰρηνευόντων ἐμβαλεῖ διαβολήν. Καὶ ἐπάγει· Ν ἴσθι ἑταῖρος ο ἀνδρὶ θυμώδει. Φίλῳ δὲ ὀργίλοι με συναυλίζου, μή ποτε μάθῃς τὴν ὁδὸν αὐτοῦ. • Κα ὁ Δαβὶδ περὶ τούτων φησί, ο θυμὸς αὐτοῖς κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ ὄψεως, ὡσεὶ ἀσπίδος χωρῆς καὶ ενώ σης τὰ ὦτα αὐτῆς. ο Ὥσπερ γὰρ τὰ τῆς ἐχίδνης γεννήματα κατεσθίουσι τεκοῦσαν μητέρα, οὕτω ἐπ γισμός θυμώδης. Η προσευχὴ τοῦ θυμώδους, ε; θυμίαμα ἐβδελυγμένον, καὶ ἡ ψαλμῳδία αὐτοῦ ὡς ἦχος ἀηδής. Καὶ ὥσπερ λέων ἐν ζώγρῳ κινεί τους στρόφιγγας συνεχῶς, οὕτω καὶ θυμώδης εκκαίει έν γισμοὺς ὀργῆς. Καὶ ὥσπερ ἄνεμος σφοδρὸς οὐ κιν τοῦργον ὀχυρόν, οὕτω ψυχὴν ἀόργη τον οι συναβις ζει θυμός. Ο δὲ Απόστολος νουθετών φησιν Απ Θεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα, ὀργήν, θυμόν, κακίδι βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν, ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν Καὶ ἐπιφέρει· Ἐν γὰρ εἰρήνῃ κέκληκεν ἡμῖν Θεός.» Οἱ γὰρ θυμώδεις εἰς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Χρ στοῦ λογίζονται· ὡς καὶ ἄλλῳ εἴρηται, ο ήρξαν θα μοῦσθαι ἄρχοντες.» Καὶ ὁ Ἡρώδης ἰδὼν, ὅτι ἐν επαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων, ἐθυμώθη λίαν. Καὶ πέμψας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεέμ, καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἐρίοις αὐτῆς, διὰ τὸν φθονούμενον καὶ ** Prov. xxix, 41. ss Prov. xu, 16. 10 Psal. cx, 10. 17 Psal. xcvi, 10. ↑ Prot. 1 Ercle, st. 10. ** Prov. xv, 48. 31 βρόν. 111, 10. ** Prov. XXI, 17 Eccli. Xu, 25. ** Psal. LVII, 5. sh Coluss. 111, 8. 21 Prov. 31. 12. 20 Ριον. Χιν, 17. 33 Eccle. vult, 40. 26 Lecli. ΧΧΥΗ, 11, ο φίλος.

HOMILIA XXV. — DE TRISTITIA. πολύτιμον μαργαρίτην τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν enim vocavit nos Deus ".» Iracundi enim, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶ Christi inimicis habentur, ceu in alio dictum loco: νας. Αμήν. • Ceperunt animo moveri principes ".. Sed et Herodes, videns quod illusus esset a Magis, iratus est valde, et missis satellitibus occidit omnes pueros qui erant in Bethleem et in omnibus finibus ejus, propter longe pretiosissimum margaritum cui vitam invidebat: nempe Dominum ac Deum nostrum Jesum Christum, cui gloria in sæcula. Anien. Περὶ λύπης. G Τὸ ἀκαίρως λυπεῖσθαι, ἐκ τοῦ φθονεροῦ δαίμονός ἐστιν. Ἵνα γάρ πως ἀποσπάσῃ ἐκ τῆς προθέσεως τῆς εὐχῆς τὸν νοῦν, καὶ ἄκαρπον ποιήσῃ τὸν ἄνθρω που, διὰ τοῦτο ἐπιπέμπει αὐτῷ τὴν ἄκαιρον λύπην. Οὐ χρὴ τοίνυν παραδέχεσθαι αὐτὴν, καὶ ἄχθεσθαι 1; ἀκαίρως, καὶ πληροῦν τὴν χαρὰν τοῦ Ἐχθροῦ, ἀλλὰ μᾶλλον ἀνασφῆλαι ἐκ τῆς ἐπιβουλῆς τοῦ ἁλάστορος τοῦ τῆς λύπης δαίμονος. "Οταν γὰρ τὸ πονηρὸν τοῦτο πνεῦμα περιδράξηται τῆς ψυχῆς, καὶ ὅλην αὐτὴν σκοτίσῃ, οὐκ εὐχὰς ἐκτελεῖν μετὰ προθυμίας συν γχωρεῖ, οὔτε ἱερῶν ἀναγνωσμάτων τῇ ὠφελείᾳ ἐγκαρτερεῖν. Οὔτε πρᾶον καὶ εὐκατάμικτον πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἀφίησιν· καὶ πρὸς αὐτὴν τοῦ βίου τὴν ἐπαγγελίαν μῖσος ἐμποιεῖ, καὶ πάντα ἁπλῶς τὰ σωτηριώδη βουλεύματα τῆς ψυχῆς ἡ λύπη συγχέασα, ὡς ἄφρονα ταύτην καὶ παραπλῆγα ἀπεργάζεται, κωλύουσα πᾶσαν ἀγαθὴν συντυχίαν. Καὶ οὐδὲ παρὰ τῶν γνησίων φίλων συγχωροῦσα δέχεσθαι λόγον συμ βουλίας, οὐδὲ εἰρηνικὴν ἀπόκρισιν ἀφιεῖσα τούτοις μεταδιδόναι· ἀλλὰ περιλαβοῦσα πᾶσαν τὴν ψυχὴν, πικρίας καὶ ἀηδίας αὐτὴν πληροί, καὶ πείθει αὐτὴν φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους, ὡς αἰτίους αὐτῇ τῆς ταρατῆς γενομένους. Οὐ γὰρ συγχωρεῖ αὐτὴ ἐπιγνῶναι, ὅτι οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἔνδοθεν ἔχει τὴν νόσον ἀποκει μένην. Τότε δὲ φανεροῦται, ὅταν οἱ πειρασμοὶ ἐπελθέντες, διὰ τῆς γυμνασίας εἰς τὸ ἐμφανὲς ταύτην προσαγάγωσιν. Λύπη οὖν ἐστιν κατήφεια μὲν ψυχῆς, στόμα δὲ λέοντος καταπίνον εὐχερῶς τὸν λυπούμε νον. Λύπη ἐστὶν σκώληξ καρδίας, κατεσθίων τὴν τεκοῦσαν μητέρα. Οὐκ οἶδεν μέλιτος γεῦσιν ὁ λυπούμενος μοναχός, ὡς ὁ πυρέσσων σφοδρώς. Λυπού μενος μοναχός, οὐ κινεῖ τὸν νοῦν πρὸς θεωρία», οὐδὲ προσευχὴν καθαρὰν ἀναπέμπει ποτὲ τῷ Θεῷ. Ὁ κρατήσας παθῶν, ἐκράτησεν τῆς λύπης· ηττημέ- η Ο νος δὲ ἡδονῆς, οὐκ ἐκφεύξεται τοὺς δεσμοὺς αὐτῆς. Ο λυπούμενος συνεχῶς, καὶ προσποιούμενος ἀπά θειαν, ὅμοιός έστιν νοσοῦντι, καὶ ὑγείαν ὑποκρινο μένῳ. Ωσπερ γὰρ ὁ νοσῶν δηλοῦται ὑπὸ τῆς χρόας, οὕτως ἐμπαθῆς ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς λύπης. Ὁ ἀγαπῶν τὸν κόσμον, λυπηθήσεται πολλά ὁ καταφρονῶν τῶν ἐν αὐτῷ, εὐφρανθήσεται διά παντός. Καὶ ὥσπερ χωνευτήριον καθαίρει ἀδόκιμον ἀργύριον, οὕτως ἡ κατὰ Θεὸν λύπη καρδίαν ἐνάμαρτον καθαίρει. Καλόν οὖν ἄγαν καὶ συμφέρον τῇ ψυχῇ, τὸ στιβαρώς βασ στάζειν πάσαν θλίψιν, εἴτε παρὰ ἀνθρώπων, εἴτε παρὰ δαιμόνων ἐπαγομένην, καὶ εἰδέναι ἀκριβῶς, ὅτι περ χρεῶνται υπάρχομεν τῆς καταπονήσεως. Χρὴ 301 Petr. v, 10. 31 Matth. 11. 3. COMILIA XXV. De tristitia. Quod quis intempestivo conficitur mœrore, ab ipso nostrae salutis emulo demone proficiscitur. In hoc enim instillat cordi importunam tristitiam, ut mentem a proposito avocet et amoliatur, orandi; ac proinde hominem ipsum infrugi reddat atque inutilem. Neutiquam igitur admittenda est tristitia, nec ejusmodi suscipienda importuna agritudo animi, ut ne inimicum impleas gaudio: quin potius calces objiciendi, et reluctandum adversus insidias furiæ istius incentoris tristitiæ dæmonis. Si quando enim malignus hic spiritus clanculario quodam ambitu menti tuæ se insinuaverit, totam eam tetra caligine obscurabit, nec jam sinet preces absolvere te cum alacritate spiritus: non sacræ lectioni permittet fixius ut assideas, idque magno tuo incommodo. Sic agrescentem, non sinit cum mansuetudine inserere se fratrum sodalitio; quin odium verius menti sic vitiatæ instillat, et ingignit adversus propositi semel arrepti professionem. Omnia denique consilia, quamlibet ea sint consentanea paranda saluti et accommodata, semel ubi permiscuerit se mæror hic animam circumfundens, hominem reddit perinde ac vesanientem, menteque ac stupore captum, illi interdicens bona omni consuetudine ac fratrum congressu; adeo ut nec a germane amicis exhibiti consilii salutaris sinat excipere sermones illos, sed ne etiam responso pacifico ac modesto dignatur; quin sic omnes animæ vires circumplexa seniel tristitia, totam amarulentia complet atque insuavi intemperie. Persuadet proinde homines ut vitabundus defugiat quasi auctores suæ istius turbulentiæ. Neque enim permittit ut agno - scat ægritudinem quæ se urget, ab intimo prosilire animi recessu, sed externe. Tunc elucescit primnum veritas, cum tentationes quæ miserum invaserant, in apertam se proferunt lucem: quod sola contingit exercitatione. Tristitia igitur animæ est mœrentis dejectio; os autem leonis, helluonis ritu, non magno negotio absorbet nærore tali confe: tum. Tristitia vermis est cordis, suammet exedens matrem. Neutiquam haec experimento didicit, sua - vis quain sit gustus mellis. Monachus morrore intabescens, assimilis est ei qui exæstuanti febre laborat. Qui continenti tristitia laborat monachus, nulio hic pacto mentem ad contemplationis subriget stulium. 1067 neque ad orationem sinceram quæ ad Deum destinetur, mentem reflectet. Victor

passionum utique victor tristitiæ est. Quem vicit οὖν ἐν προσευχῇ καὶ ὑπομονῇ ἀντιστῆναι τῷ δαίvoluptas, is non facile effugerit tristitiæ vincula. Qui continenti tristitia conficitur, cumque hac perfecta animæ tranquillitatem sibi ut comparet, aduititur, assimilis est ei qui ægrescit quidem, sed simulatione ementitur habere se sanitatem. Quemadmodum vel colore quis se prodit, morbo si premitur, ita qui perturbatione animi quapiam agitatur, tristitiæ convincitur argumento. Qui mundum diligit, is necesse sit ut subinde contristetur et mœreat; qui autem quæ in mundo sunt bona, ne tantilli quidem ducit, jugi latitia perfruatur. Quemadmodum confatoria ars ex plumbi materia detrahit jugi conflatione et imminuit, ita et tristitia mundi istius mentem atterit. Ut argentum alioqui reprobum collustrat confatorium et purius reddit, sic tristitia quæ secundum Deuin est, cor expiat, licet occailuerit peccati scoria. Sane egregium est et animæ conducit non mediocriter, ownem invectam afflictionem forti perferre animo, sive improbitate hominum ea infligatur impressio, sive assultus hic incentore dæmone irrogetur, sed et nosse te exactius convenit nos istius debiLores esse ærumnæ et afflictionis. Opus igitur huic ut obluctemur sævo dæmoni, præsidio subnixi et orationis et patientiæ: nam qui tentationum jacula a se depellere quidem vult, nec fulcit se armis orationis et patientiæ, adeo a se non profligat eas, ut etiam illis perplexius involvatur. Nos igitur cum beato David tolerantes afflictionem, psallamus: ‹ Utquid tristis es, anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam confitebor ei; salutare vultus mei et Deus meus.. Neque enim qui tentationum vibramentis eruditur, possibile sit quin mœreal ac tristetur. Atque patienter tolerato agone, tales non mediocri perfunduntur gaudio; maxime si seipsos armis communierint orationis, patientia, et dulcium lacrymarum, necnon intelligentia divinæ Scripturæ. Quanticunque enim sunt quos labor et afflictio exercuere in cordibus suis? Jure quidem! Coronæ enim agonem fortiter sustinentibus conciunantur. Quod si mens inertia auimi enervetur, mox tristitia arrodere incipit hominis cor, juxta sententiam superiorem, ceu assolet pallium exedere Linea, vermis lignum in ligni ossibus prognatus. Deprehenditur homo tunc in densissima versari caligine cogitationum. Ob hoc unum admonet Scriptura, dicens: • Tristitiam longe averte a te; multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in ea s.» El:. Ex tristitia provenit mors". Et: ‹ Tristitia cordis inclinabit et emolliet robur 35.» Inducit:. Ne des in tristitiam cor tuum, sed aufer eam abs te, memento novissimoruin ejus **. Averte igitur abs te tristitiam banc, et ne contristes Spiritum sanctum qui in te habitat, ne forte interpellet Deum et recedat a te. Spiritus enim Dei qui in hanc etiam carnem se 32 Psai. XLI ' G, 7. 33 Eccl. xxx, 23, 2. μον. τούτῳ. Ὁ γὰρ ἐκτὸς προσευχῆς καὶ ὑπομονῆς πειρασμούς νικήσαι θέλων, οὐκ ἀπώσεται αὐτούς, ἀλλὰ πλέον ἐμπλακήσεται αὐτοῖς. Οὐκοῦν καὶ ἡμεῖς δι' ὑπομονῆς σὺν τῷ Δαυΐδ ψάλλομεν· «Ινα τί περί λυπος εἶ, ἡ ψυχή μου, καὶ ἵνα τί συνταράσσει; με; ἔλπισον ἐπὶ τὸν Θεὸν, ὅτι ἐξομολογήσομαι αὐτῷ, σωτήριον τοῦ προσώπου μου, καὶ ὁ Θεός μου, Αμήχανον γάρ ἐστιν χωρίς λύπης παρελθεῖν τὴν ἐμπαιδευόμενον τοῖς πειρασμοῖς. Αλλά μετά ταύτα, πολλῆς χαρᾶς πληροῦνται οἱ τοιοῦτοι (μάλιστα ἐὰν δι' εὐχῆς καὶ ὑπομονῆς ἑαυτοὺς καθοπλίσωσιν) καὶ δακρύων γλυκέων, καὶ νοημάτων θείων, ὅσοι ἐγεώρ γησαν τὸν πόνον καὶ τὴν θλίψιν ἐν ταῖς καμία. αὐτῶν. Ἐν γὰρ ταῖς θλίψεσιν, τοῖς ἀθλοῦσιν οἱ πόν φανοι. Ἐπεὶ ἐὰν χαυνωθῇ ὁ λογισμὸς ἐκ τῆς εὐχῆς, ἄρχεται ἡ λύπη κατεσθίειν τὴν καρδίαν τοῦ ἀνθρώ που, ὡς εἴρηται, ὥσπερ σῆς ἱμάτιον, καὶ σκώλη ξύλον, ἐν τοῖς ὀστέοις αὐτοῦ γινομένη. Καὶ εὑρίσκε ται ὁ ἄνθρωπος σκυθρωπὸς ἐν σκοτώσει λογισμών. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ Γραφὴ παραινεί λέγουσα, ο Λύπης μακρὰν ἀπόστησον ἀπὸ σοῦ· πολλοὺς γὰρ ἀπέκτειν ἡ λύπη, καὶ οὐκ ἔστιν ὠφέλεια ἐν αὐτῇ. ο Καί • Από λύπης ἐκβαίνει θάνατος.» Καί· «Λύπη και δίας, κάμψει ἰσχύν.» Καὶ ἐπάγει·. Μὴ δώσεις λύ πην τῇ καρδίᾳ σου, ἀλλὰ ἀπέστησον αὐτήν, μ σθητι τὰ ἔσχατα αὐτῆς. ο 'Αρον οὖν ἀπὸ σοῦ τοῦ την την λύπην, καὶ μὴ λύπει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ κατοικοῦν ἐν σοί· μήποτε ἐντεύξηται τῷ θεῷ, καὶ ἀποστῇ ἀπὸ σοῦ. Τὸ γὰρ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ εἰς τὴν σάρκα ταύτην, λύπην οὐκ ὑποφέρει, εν στενοχωρίαν. Ενδυσαι οὖν τὴν ἱλαρότητα, την την τοτε ἔχουσαν χάριν παρὰ τῷ Θεῷ, καὶ ἐντρύφη τι αὐτῇ. Ο γὰρ ἱλαρὸς ἀνὴρ ἀγαθὰ ἐργάζεται, και καταφρονεῖ τῆς λύπης. Ὁ δὲ λυπηρὸς ἀνὴρ, πάντοτ πονηρεύεται. Πρῶτον μὲν πονηρεύεται, ὅτι λυπεί τ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ δοθὲν τῷ ἀνθρώπῳ Ιλαρόν. Δεν τερον δὲ λοιπὸν ἀνομίαν ἐργάζεται, μὴ ἐξομολογα μενον τῷ Κυρίῳ. Τοῦ γὰρ λυπηροῦ ἀνδρὸς ἡ ἕναν ξις οὐκ ἔχει δύναμιν ἀναθῆναι ἐπὶ τὸ θυσιαστήριοι τοῦ Θεοῦ. Ἐγκάθηται γὰρ ἡ λύπη εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Μεμιγμένη οὖν λύπη μετὰ τῆς ἐντεύξεις οὐκ ἀφίησιν τὴν ἔντευξιν ἀναθῆναι καθαρὰν πολύ τ θυσιαστήριον. Ὥσπερ γὰρ ἔξος καὶ οίνος μεμιγμέ νος ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν αὐτὴν ἡδονὴν οὐκ ἔχουσιν ε τως καὶ ἡ λύπη μεμιγμένη μετὰ τοῦ Πνεύματος το ἁγίου, τὴν αὐτὴν ἔντευξιν οὐκ ἔχει. Καλόν οὖν ἐστιν ἀποβαλεῖν ἀφ' ἑαυτῶν τὴν λύπην, καὶ ἐνδύσασθα πᾶσαν ἱλαρότητα. Ταύτης οὖν τῆς λύπης πάσῃ στο δῇ ἐκτὸς γενώμεθα, ὅτι κατὰ κόσμον ἐστίν·, Η κατὰ Θεὸν λύπη, ν ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος Παύλος, • μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργά ται·, ἡ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται. Καὶ ὁ Παροιμιαστής· ο Ευλογία Κυρίου ἐπὶ κέρλι λὴν δικαίου, [αὕτη πλουτίζει,] καὶ οὐ μὴ προσπέ αὐτῇ λύπη ἐν καρδίᾳ.» Καὶ πάλιν· «Καρδίαν ενα φραινομένην εὐεκτὴν ποιεῖ· ἀνδρὸς δὲ λυπηροῦ ἔτ p 31 Eccli. xxxvIN 19. so ibid. * ibid. 21.

IIOMILIA XXVI.· DE ACEDIA. φαίνεται τὰ ὀστᾷ.» Καὶ ὁ Παῦλος· «Οὐ γὰρ θέλομεν effudit, tristitiam non fert, neque anini augu- ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, περὶ τῆς θλίψεως ἡμῶν τῆς γενομένης ἡμῖν ἐν τῇ Ἀσίᾳ· ὅτι κατ' ὑπερβολὴν ἐβαρύνθηκεν ὑπὲρ δύναμιν, ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν. Αλλ' ὁ παρακαλῶν τοὺς ταπει νούς παρεκάλεσεν ἡμᾶς ὁ Θεός. • Καὶ ἡμεῖς οὖν σὺν τῷ Δαυΐδ εἴπωμεν • Ελέησόν με, Κύριε, ὅτι θλίβομαι· ἐταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου, ὅτι ἐκακώθην, καὶ ἐταπεινώθην ἕως αφή ἄρα· ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου. Καί· ο Ελυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχία μου, καὶ ἐταράχθην ἀπὸ φωνῆς ἐχθροῦ, καὶ ἀπὸ θλίψεως ἁμαρτωλοῦ.» Αλλά, ο Σῶσόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι εἰσέλ θεσαν ὕδατα ἕως ψυχῆς μου· ἐνεπάγην εἰς ὕλην βυθοῦ, καὶ οὐκ ἔστιν ὑπόστασις.» Καί·. Μὴ ἀποστρέ ψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου· ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου. Σὺ γάρ μου εἶ κατα φυγὴ ἀπὸ θλίψεως τῆς περιεχούσης με. Εἰσελθέτω ἐνώπιόν σου ἡ προσευχή μου κλίνον τὸ οὖς σου εἰς τὴν δέησίν μου.» Καὶ ὅτε ἀνέλθῃς ἀπὸ τῆς λύπης, εὐχαριστῶν λέγει ο Κύριος ἐξ οὐρανοῦ ἐπέβλεψεν τοῦ ἀκοῦσαι τοῦ στεναγμοῦ τῶν πεπεδημένων, τοῦ λύσαι τοὺς υἱοὺς τῶν τεθανατωμένων.» Κα!· «Τί ἀντιποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν μοι; › Οτι, ο Ἐκ θλίψεως ἐπεκαλεσάμην αὐτὸν, καὶ ἐπήκουσεν μου εἰς πλατυσμόν.» Καὶ ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἔλεγον· «Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι κλαύσετε καὶ θρηνήσετε ὑμεῖς, ὁ δὲ κόσμος χαρήσεται.» Και παραβολικῶς περὶ τῆς τικτούσης, ὅτι λύπην ἔχει. Καὶ ἐπάγει·. Οὕτως καὶ ὑμεῖς μὲν λύτην ἕξετε, πάλιν δὲ ἔψομαι ὑμᾶς, καὶ χαρήσεται ὑμῶν ἡ καρδία, καὶ τὴν χαρὰν ὑμῶν οὐδεὶς αἱρει ἀφ᾽ ὑμῶν. ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ τοὺς ἐν θλίψει χαρο ποιοῦντι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. stiam. 1068 Circumda igitur tibi hilaritatem, quæ omni tempore promeretur gratiam apud Dominum, et delectare in ea. Hilaris enim vir bona quidem operatur, et nihili ducit tristitiam; vir a01tem turbulentus ac tristis, maligne agit semper. Et quidem primum, maligne agit, Spiritum sanctumi mœstificat, qui bomini datus est hilaris. Huc accedit, quia præter hoc iniquitatem is operatur dum Domino confitetur; neque enim viri istius sie turbulenti interpellatio vim ullam obtinet diutius persistendi ante altare Dei. Assidet enim interpellationi ejus spiritus tristitiæ, non sinens puram esse diutius ejus interpellationem ante altare Dei. Ut enim acetum vino una si immisceatur, nihil affert jucundi gustus, ad eumdem modum, tristitia mistim inserta Spiritus sancti domicilio, collocutionem reddit inamœnam. Profuerit igitur tristitiam ejusmodi a se excutere, seque amicire totius indumento hilaritatis. Itaque ab hac tristitia, nos studio omni constituamus, quæ tristitia est mundi: • Quæ autem secundum Deum est tristitia, juxta apostoli Pauli sententiam, pœnitentiam operatur ad salutem ", nec sane pœnitendam aut aspernabilem, tristitia mundi e diverso operatur mortem. Paroemiastes: • Benedictio Domini super caput justi, nec apponetur ef tristitia in corde "., Rursus Cor gaudens et hilare bonam parit valetudinem, tristis autem viri exsiccantur ossa”. › Paulus item: «Non enim vos volumus ignorare, fratres, de tribulatione nostra quæ facta est nobis in Asia, quia supra modum gravati sumns supra virtutem, ita ut tæderef nos etiam vivere ", sed qui consolatur humiles, consolatus est nos Deus". Cum beato igitur David dicendum nobis: • Miserere mei, Domine, quoniam tribulor, conturbatus est in ira oculus meus ", quoniam afflictus sum et humiliatus sun nimis, rugiebam a gemitu cordis mei ".» El: • Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum a voce inimici et a tribulatione peccatoris "., Sed: ‹ Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquæ usque ad animam meam. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia “. Et: Ne avertas facien tuam a puero tuo, quoniam tribulor, velociter, exaudi me 6. Tu enim refugium meum es a tribuJatione quæ circumdedit me ". Introcat in conspectu tuo oratio mea, inclina aurem tuam að precem meam 48. Is tristitiæ jugo exemplus cum esset, multa cum alacritate dicebat: Dominus de cœlo in terram aspexit, ut audiret gemitus' compeditorum, ut solveret filios hominum *.» Et: • Quid retribuam Domino pro omuibus quæ retribuit mihi **?, quia ‹ de tribulatione invocavi eum, et exaudivit me in latitudine "., Sed et Dominus discipulis suis dicebat: • Amen dico vobis, quia plorabitis et lugebitis vos, mundus autem gaudebit ". Quin et parabolice de puerpera quod tristitiam habeat, 1069 inducit:. Sic et vos nunc quidem tristitiam habebitis; iterum antem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollct a vol:is 88 › Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ ἀκηδίας. Δεινὸς καὶ οὗτος ὁ τῆς ἀκηδίας δαίμων, καὶ οὗτος συνεργὸς καὶ σύζυγος υπάρχει τοῦ πνεύματος τῆς HOMILIA XXV!. De Acedia. Hic etiamnum dæmon acedia plane intolerandus, cooperarius cum sit et nihilo dispar spiritui tri17 II Cor. VII. 10. 38 Prov. x, 6. 89 Prov. xvi. 22. 60 ]] Cor. 1, 8. Psal. xxxvII, 9.. Psal. Liv, 5, Psal. Lxvin, 2. 3. - J'al. LXSχνη, 3. • Psal. cl, 20, 21. so Psal. cxv, 12. * Psal, σ' ilidl. 22. PATROL. GR. LXXXIX. 4 II Cor. v, 6. is Psal. ** ibid. 18. 67 Psal. XXXI, 7. 8 Joant, sv1, 20.

sitiae: est alioqui ea sta gravitate molestior, ut λύπης, καὶ σφόδρα βαρύτατος ἔστις περὶ ὥραν ἐκ το cum circa horam ses!am, velut ex insidiis assilit ἐμπίπτει τῷ μοναχῷ, ἀγωνίαν αὐτῷ ἐμποιῶν, καὶ monacho, tediosam ac formidabilem agoniam illi ἀπεχθῶς ἔχειν πρὸς τὸν τόπον, μᾶλλον δὲ να πρ incutiens, usque adeo ut vel locum oderit, verius τους συνδιατρίβοντας ἀδελφοὺς, καὶ πρὸς πᾶν ἔργον. autem fratres invisos habeat quibuscum vivit καὶ πρὸς τὴν θείαν Γραφήν, ἀηδίαν καὶ χάσμην δ communiter. Quid? ad opus quodlibet, ad divinæ κοτάτην ἐμποιεῖ. Πρὸς τούτοις, καὶ πεῖναν πολλών Scripturæ lectionem, nescio quam illi ingerit in- παρέχει· καὶ ὧδε κἀκεῖσε στρεφόμενον καραδοκών snavem et hiulcam oscitationein. His adde, esuriem τα τὴν ὥραν τῆς ἐστιάσεως. Καὶ λαβών βιβλίων έναν suggerit, tempore prolixiore sustinendam. Ad euin γινώσκει μικρόν· καὶ πάλιν τίθησιν αὐτὸ, καὶ ἄρα modum supinus ille ac securus, boni operis sco- χεται τρίβειν τὴν ὄψιν, καὶ ταῖς θυρίσιν ἀτενίζειν pun unicum spectat, nempe horam sumendæ ali- καὶ αὖθις ὀλίγον ἀναγινώσκειν, εἶτα μετρεῖν τὰς τε moniæ. Interim tamen sumpto in manus libro legit τράδας, καὶ τὰς ἀρχὰς ἐπιζητεῖν τῶν κεφαλαίων τ nonnihil, quem et ordine suo local: mox oculorum βίβλου. Τέλος πτύξας τὸ βιβλίον κοιμάται μικρό aciem intendere incipit, inque fenestras propius ὕπνου διαλαβόντες, πάλιν ἀνίσταται· ταῦτα δὲ τοῖ defigit. Quiddam rursus legit; deinde suos admetitur βουλόμενος ἀναλίσκειν τὰς ὥρας· τότε δὲ ἀκούε el enumerat quaterniones; plicato mox libro ob- τοῦ σημαντῆρος τοῦ ἀρίστου, ἀκούσας δὲ εὐπρόθυ dormiscit; somni aliquantum ubi decerpsit, rursus μος γίνεται, εὑρίσκεται δὲ καὶ εἰς διακονίαν ἐξις, assurgit experreclus. Hæc eo facit ut horas delerat καὶ ἐντολὴν λογίζεται τὴν ἑαυτοῦ πληροφορίαν. Λα ae temporis fallat prolixitudincin. Atqui audito πὸν δὲ οὗτος ὁ τῆς ἀκηδίας δαίμων ὑποβάλλει αὐτῷ primum signifero el-indice prandii, quam alacer, καὶ λογισμοὺς μετὰ ὑποβάσεως, καὶ ὡς εἰ μὴ μετα· quam expromptus eo provolat! lavenitur proinde στήσῃ ἑαυτὸν πρὸς τόπους ἑτέρους, πᾶς ὁ χρόνος et is ad ministrandum haud segnis, certo sibi pro- καὶ ὁ πόνος μάταιος αὐτῷ γενήσεται. Εἶτα υπε mittens, ejusmodi munus loco mandati imputatum iri. θεται αὐτῷ, ὡς οὐδενὶ ἄλλῳ τρόπῳ δυνήσεται της Subinde tali suggerit dæmon hie acediæ cogitationum νόσου ταύτης ἀπαλλάττεσθαι, εἰ μὴ διὰ τὸ συνεχώς intemperiem: nempe alio ut emigret, et quia tempus εξέρχεσθαι, καὶ παραβάλλειν ἀδελφοῖς δῆθεν ὡς omne et labor omnis vacua sibi erunt frugis bonæ λείας, ἢ ἐπισκέψεως ἀσθενούντων χάριν, καὶ εύρ et inania, ni se ad alia conferat loca. Consilium σκεται ὥσπερ φεύγανον ἐρημίας· ὀλίγον ἡσύχασε. rursus novat misero isti, quia alio nullo pacto potest καὶ πάλιν ὑπὸ ἀνέμου ἐλαύνεται. Καὶ ὥσπερ φον morbi sic perniciosi defungi intemperie, nisi con- μέγα ἀφαιρούμενον, οὕτω καὶ μοναχός γυρευτής υπε tinenter evagetur et commeet, seque recipiat ad οἴσε: καρπὸν ἀρετῆς· καὶ ὥσπερ νεφέλη άνυδρος fratres, quasi vero fiat id ‘ob publicam utilitatem ὑπὸ ἀνέμου διώκεται, οὕτω μοναχός μὴ ἔγων υπο procurandam, aut certe infirmos ut intervisat. Is μονὴν ὑπὸ πνεύματος ἀκηδίας. Καὶ ὅταν δὲ καὶ μὴ tandem nihil dissimilis comperitur virgulo deserti, δυνηθῇ ἐκβάλαι αὐτὸν ἐκ τῆς κέλλης, ἄρχεται αύτη, quod ubi aliquantum interquievit, rursus huc illuc ἐν αὐτῇ περισπᾶν ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς συνάξεως· Τοῦτο, στ aspiratione ventorum perpellitur. Aut certe, quem- σιν, ἀνεπιτηδείως κεῖται τῷ ἄλλῳ· εν χρεία ὧδε εἶναι, admodum planta quæpiam procerior et exolescens ὅπως τὸν νοῦν αὐτοῦ ἀργὸν καὶ ἄκαρπον καταστήσε genitali loco emota, et monachus gyrovagus, ne ἐκ τῆς δοξολογίας τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα δὲ πάντα ή όρι unius quidem virtutis frugem referet. Quemadmo- για καὶ ἡ ῥᾳθυμία κατεργάζεται. Οὐδὲ γὰρ στοιχήσει dum item nubes nullo aquæ humore concreta, ἀκηδιαστής μοναχὸς ἔργῳ ἑν! ποτε. Ἀλλὰ καὶ εἰ, venti agitatione percellitur, ita monachus spiritu προσευχὴν ἐκνηρός, εἰς δὲ ὀργολογίαν εὐπροθυμο agitatus acedie, nullam habet solidam requiem. Ὁ θέλων οὖν περιγενέσθαι τοῦ δαίμονος τούτο Si quando dæmon bic ex adito cellæ illum non τάξει ἑαυτῷ μέτρον ἐν παντὶ ἔργῳ. Καὶ μὴ πρ quiverit extrudere, tunc hora maxime communio- τερον ἀποστῇ πρὶν τελέσαι τοῦτο. Καὶ προσευχέρεια nis ipsum adoritur, ut ejus mentem dissipet et in συνεχῶς καὶ συντόμως, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀκηδίες diversa abripiat. 1070 Secum interim admur- η φεύξεται ἀπ' αὐτοῦ. Τὸ γὰρ πάθος τοῦτο διὰ π murat, hoc incommode nec suo loco positum est; ευχῆς ἀνατρέπεται, καὶ ἀποχῆς ἀργολογίας, καὶ το illud item atque aliud, nihil est necesse ut hic sit: κατὰ δύναμιν έργοχείρου, καὶ μελέτης τῶν θείων dumque miserum avocat a laudibus divinis, quo λογίων καὶ τῆς ἐν τοῖς πειρασμοῖς ὑπομονῆς. pacto ejus mentem reddit vacuum bonæ operationis, et ab omni fruge alienam? Cuncta hæc quid aliud operatur, quam iners otium ac socordia animi lentescentis? Monachus enim acedie spiritu agitatus ordine concinno nullum unquam opus clauserit. Ad orationem totus cum desideat, quam propendet ad otium! Sane dæmonem hunc quisquis insigni triumpho a se ablegare vult, în omni svo opere modum sibi præsgribat ordine certo, nec prius desciscat a cœpto opere quam finem imposuerit. continenter proinde oret, ac magna animi contentione, atque ita demum ab eo se quam longissime submovebit spiritus hic accdiæ. Isth:re enim turbulenta afectio subvertitur attente si ores, si te arœces ab otioso sermone, si quantum sinunt vires, uni cuipiam operi admoliaris manum, si divinis eloquiis accommodes mentem, si denique nihil ægre feras tentationum assultus. Nos enim ni compererit communitos istiusmodi armis, suis jaculis saucios vacillantes reddet et Ἐὰν γὰρ μὴ τοῖς ὅπλοις τούτοις κατασφαλίτε νους ἡμᾶς εὔρη, κατατοξεύσας τους εαυτού με

HOMILIA XXVI. — DE ACEDIA. ρεμβούς καὶ ἀκαθίστους ἡμᾶς ἀποτελεῖ, καὶ ἀμεί- instabiles. Dumque e locis loca permutamus, aliud βοντας τόπους ἐκ τόπων· καὶ οὐδὲν ἄλλῳ μεριμναν καὶ περισκοπεῖν, ἢ τοῦτο μόνον, ποῦ πότοι καὶ ἁγίων μνῆμαι γίνονται. Τοῦ γὰρ ἀκηδιαστοῦ ἡ διάνοια οὐδὲν ἄλλο φαντάζεται, καὶ ψηφίζει, ἢ τοὺς ἐκ τού των μετεωρισμούς. Λοιπὸν δὲ ἐκ τούτου καὶ εἰς κοι σμικά πράγματα αὐτὸν συνδεσμεῖν· καὶ κατ' ὀλίγον δελεάζει ταῖς ἐπιβλαβέσι ταύταις ἀσχολίαις, ἕως ἂν καὶ τοῦ μοναδικοῦ ἐπαγγέλματος τελείως αὐτὸν ἐκβάλῃ. Καλῶς οὖν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὡς ἄρτιος ἰατρὸς βουλόμενος ἐκτεμεῖν τῆς νόσου ταύτης τὰς αἰτίας, ὅθεν ἀκηδία τίκτεται, παραινεῖ λέγων· Αδελφοί, αὐτοὶ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, οὐδὲ δωρεάν ἄρτον ἐφά γομεν παρά τινος, ἀλλ' ἐν κόπῳ καὶ μόχθω νυκτός καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαι τινα ὑμῶν.» Καὶ ἐπάγει· Οὐχ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν, ἀλλ' ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν εἰς τὸ μιμεῖσθαι ἡμᾶς.» Πάνυ οὖν ἀγαπητοί συμβάλλεται ἡμῖν τῷ ἐργοχείρῳ παραμένειν, οὐ μόνον διὰ τὸ τὴν ἀκηδίαν ἐξορίζειν, ἀλλὰ καὶ τὸ, τὴν τροφὴν ἐξ αὐτ τοῦ πορίζεσθαι, καὶ τοὺς ὑστερουμένους βοηθείν. Καὶ συνεχῶς μελετὰν τὰ τοῦ Δαυΐδ·. Τὸ ταχὺ εἶτα ἀκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τὸ πνεῦμά μου, ὅτι ἐταπείνωσεν ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου, ἐκάθισέ με ἐν σκοτεινοῖς, ὡς νεκρούς αἰῶνος· καὶ ἡ κηδίασεν ἐπ' ἐμὲ τὸ πνεῦμά μου. ᾿Αλλὰ μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσω ωπόν σου ἀπ' ἐμοῦ, ἀγαθέ, «ὅτι πρὸς σὲ ἦρα τὴν ψυχήν μου.» Εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ὅτι ἡ ψυχή μου ἐν στενοῖς, καὶ πνεῦμα ἀκηδιῶν κέκραγε πρὸς σέ. Με συγχωρήσης με πειρασθῆναι ὑπὲρ δ οὐ δύναμαι, ἄλλα ποίησον ο σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἐκβασιν, ο του δύνασθαί με ὑπενεγκεῖν. Ῥῦσαί με τῶν ἀτόπων καὶ πονηρῶν λογισμών. Επίστρεψόν με εἰ; ἐδὲν εὐθεῖαν, εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας. Καὶ δός μοι ἐν καθαρά συνειδήσει μετά παρρησία; πάσης λατρεύειν σοὶ ἀπερισπάστῳ καρδίᾳ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωής μου. Ναί, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, χαρακτήρ, καὶ ἀπαύγασμα τοῦ εὐλογημένου σου Πατρὸς, ὁ εγκατασπείρας τοὺς θείους σου λόγους εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν, ὁ μόνος κηδόμενος τῶν σῶν δούλων, καὶ Ιατρός δωρεάν ἰώμενος, ὁ μόνος εὐεργέτης καὶ ἀνυπερήφανος, ο μόνος ἐλεήμων καὶ φιλάνθρωπος, ὁ μόνο; Σωτὴρ καὶ δίκαιος, ὁ ἀεὶ ὢν καὶ ἐν πᾶσι ὢν καὶ πανταχού παρών, καὶ περιέχων καὶ πληρῶν τὰ πάντα. Ἰησοῦ Χριστὲ Θεὲ καὶ Κύριε, σὺ ταῖς σαῖς δωρεαῖς καὶ τῷ σῷ ἐλέει περίσκεπε ἡμᾶς τοὺς ἐπί σε ἐλπίζοντας, ὁ ἐπιστάμενος ἀκριβῶς τοῦ πανταχῇ ἡμῶν ἀντιδίκου τάς τέχνας, τὰς ἐπηρείας ἃς καθ' ἡμῶν ἐπιβουλεύει. Κύριε, σὺ μόνος βοήθησον ἡμῖν ἐν τῇ ἐπισκοπῇ σου τῇ ἁγίᾳ. Καὶ ὅτι ἀνεθῇς, λέγε· Οίδα, Δέσποτα φιλόψυχε, ότι ο Ἐν τῷ ἀκηδιάσαι τὴν καρδίαν μου ἐν πέτρα ὕψωσάς με, ὡδήγησάς με, ὅτι ἐγενήθης ἐλπίς μου, καὶ πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ. Λοιπὸν παροικήσω ἐν τῷ σκηνώ ματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ σκεπασθήσομαι ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου, ὅτι σὺ ὁ Θεός μου εἰσ • 11 Thess. 111, 7,8. ss ibid., 9. nihil auxie vel cogitare faciet vel circumspicere, quam ubi locorum symposia celebrantur, aut san… ctorum memoria. Mens interim, sic accdia dejecis aliud nihil immaginatur et secum admurmurat, quam ut per hæc elevetur in sublime, et gloriolam hinc aucupetur. Hoc genere studii fit ut tɔlem in posterum mandi negotiis curet abstringendum: atque ita irretitum, velut offa porrecta, sensim incscat ac decipit istis occupationibus mire detrimentosis, quousque tandem prorsus deturbet e fastigio monasticæ professionis. Recte quidem Apostolus, perinde ac medica artis quispiam absolutus professor, magnopere cupiens morbi istius ab radice excidere causas, e quibus prognata acedia est, admonet dicens: • Fratres, ipsi scitis quomodo oporteat imitari nos, quoniam non inquieti fuimus inter vos, neque gratis panem manducavimus ab aliquo, sed in labore et fatigatione, nocte et die operantes, ne quem vestrum gravarenus s.» Indi cit: Non quod non habuerimus potestatem, sed ut nosmetipsos formam daremus vobis ad initandum nos. Prorsus itaque conducibile fuerit nobis, ut operi cuipiam manuario commodemus operam: non acediæ solum gratia a nobis depellendæ atque in exsilium ableganda, sed et ut hinc nobis alimonia suppetat, et eadem opera aliena inopiae consulamus. Jugiter proinde illud meditemur beati Davidis: • Velociter exaudi me, Domine; defecit spiritus meus, " quia humiliavit inimicus animam meam; collocavit me in obscuris sicut mortuos sæculi, et anxiatus est super me spiritus meus 87; sed ne avertas faciem tuam a me, › o benigne, quia ad te levavi animain meam 1. Exaudi me, Domine, quia anima in angustiis est, et spiritus præ tædio clamavit að te. Ne sinas, preterquam possum, me tentari, sed fac cum tentatione etiam exitume» ut possim sustinere. 1071 Eripe me ab istis indecentium atque improbarum cogitationum vibramentis. Converte me in viam rectam, qua ad agnitionem profebar veritatis. Concede mihi in sinceritate conscientiæ cumque omni fiducia puram tibi exhibere servitutem corde indivulso, omnibus diebus vitæ mee. Etiam, Domine mi Jesu Christe, figura el splendor benedicti Patris ti, qui cordibus nostris divina eloquia quasi semina inspirasti, misericors et clemens hominum amator, qui de nobis solus quam optime mereris, nihil interim per clatione: tibi arrogans; qui nos solus donas salute, solus insuper justus, qui semper es ct in omnibus et ubique praesens, qui ambis naiversa complexn tuo ac imples, Jesu Christe, ilem Dominus, idem et Deus; tu nos tuis propugna donis, tua misericordia tuere, quia in te unum spem animæ omnem reclinamus. Exactissime enim nosti commenta hostis infensissimi, nullo non loco obvia. Impressiones veteratorias quibus nos ex insidiis adoritur, quis ibid. 3, 4. ** ibid. 7, 8. 14 Pal. CXLII, 7.

+ ANTICCHI MONACHI ψυχή μου ἀπὸ ἀκηδίας, ἀλλὰ σύ, Κύριε, βεβαιωθέν με ἐν τοῖς λόγοις σου. Ἐὰν οὕτως δεηθώμεν μετά εἰλικρινούς καρδίας τοῦ ἀμνησικάκου Κυρίου, ἀκούο μεν παρ' αὐτοῦ, ὅτι πᾶς ὁ αἰτῶν λαμβάνει, καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει, καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται· καὶ ὅτι ἡ πίστις σου σέσωκέ σε πορεύου ἐν εἰρηνικῷ λογισμῷ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. te uno, Domine, intelligit perspicacius? Tu solus, ήκουσας τῶν εὐχῶν μου.» Καὶ γὰρ ἐνύσταξεν ή Domine, auxiliare nobis visitatione tua sancta. Ab hac animi ægritudine absolutus jam ac liber, dic: Novi, mi Domine, animarum amator, quia. Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, et in viam revocasti, quia factus es spes mea, et turris fortitudinis a facie inimici. Deinceps habitabo in tabernaculo tuo in sæcula, et protegar in velamento alarum tuar im, quia tu, Deus, exaudisti orationes mas.» Ewenim • dormitavit aninia mea præ taedio, sed tu, Domine, confirmasti me in verbis tuis, Si ad hunc modum una cum cordis sinceritate preces ad Dominum faderimus, qui flagitiosissima quæque se agnoscentium perpeti oblivione indulgenter abak utique audire ab eodem promerebimur, quia: ‹ Ominis qui pelil, accipit, et qui quærit invenit, et pulsanti aperietur ".. Et: Fides tua te salvum fecit ", ο rade in pacifica et tranquilla cogitatione. Ipsi gloria in spera seculorum. Amen. HOMILIA XXVII. De desperatione. Desperationis perturbatio cæteras præ se dictas facile anteit, et gravitate, et inexplebeli angore. Hominem enim recta præcipitat in infidelitatis barathrum, adeo inclementer, ut nihil illi reliquum faciat sperandæ salutis. Elocatum siquidem ac miserrime proditum, committit exitialium dæmonum torturæ, quo fit, ut in cibum illis ja vertatur ac deridiculam insultationem. Ut enim fidelis vir, speque quam optima nitens, suave fit Christo edulium (c Meus enim cibus est, ait, ut faciam voluntatem Patris mei ''., Voluntas autem Patris est, ut per eum salvetur homo omnis), ita et nostræ omniumn salutis se:nuli atque homicide diaboli voluntas peculiariter una hæc est, hominem ut laqueo implicet desperationis, denique et perdal. Nos igitur qui Christum induimus, qui concorpores ci sumus, qui ipso doctore didicimus: «Non veni vocare justos, se peccatores ad pœnitentiani: 3 certatim contendamus præsidio subnixi pœnitentiæ, tam exorabilem placare Dominum qui mala omnia oblivione interlinet. Id facto nobis epus, ne illud Jeremiæ audire contingat: ‹ Nunquid cadens non resurgit, aut convertens non convertedures?, Rursus: Nunquid lesina non est in Galaad, aut medicus non est ibi, quia aversus est populus hic aversione imprudenti **?, Itaque, fratres, cum habeamus providum curatorem Deum, ad omnia ipsi accollemur glutino charitatis, non item ut refugæ a tam benigno desciscanius. e Appropinquate mihi, ait, et appropinquabo vobis 7. Ipsi enim cura futura est nostri, ut qui nos tanti æstimavit, quos proprio redimeret sanguine. 1072 Animæ præstantis prorsus ac gemerosæ peculiaris conditio ea est, ut quantæcunque tandem inundent calamitatum procellae, nullo unquam pacto sinat a se avelli spei solida anchoram. Ob hoc enim hominis vita πειρατήριον dicitur, hoc est, tentationum sive piratarum domicilium. At nos ne sic quidem a Domino deficiamus, quousque tentatorem jubeat semotius a nobis secedere, et per 09 'sal. Lx, 5-6. co Psal. cx31, 28. 48 Jer. viii, 4. 6. ibid. 22. et fac. 1., Περὶ ἀπιγνώσεως. Τὸ τῆς ἀπογνώσεως πάθος δεινότερον τῶν πρὸ αὐτοῦ ἐστι πάνυ καὶ δυσαλθές. Φέρει γὰρ τὸν ἄνθρω που εἰς ἀπιστίαν, καὶ ἀνελπιστίαν. Καὶ λοιπὸν ἔκέρ. τον ἑαυτὸν καθίστησι τοῖς ἁλιτηρίοις δαίμοσι· καὶ εὑρίσκεται αὐτοῖς βρῶμα καὶ ἐπίχαρμα. Ωσπερ γάρ ὁ πιστὸς καὶ εὔελπις ἐστὶ βρῶμα τοῦ Χριστοῦ(ι Ἐμόν γάρ, φησί, βρῶμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα του Πατρός μου.» Θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, τὸ σω θῆναι πάντα ἄνθρωπον»·) οὕτω καὶ τοῦ πονηροῦ καὶ ἀνθρωποκτόνου διαβόλου τὸ θέλημα, τὸ εἰς ἀπόγνω σιν εἰσφέρειν, καὶ ἀπολέσαι τὸν ἄνθρωπον. Ἡμεῖς οὖν οἱ Χριστὸν ἐνδεδυμένοι καὶ σύσσωμοι αὐτοῦ ὄντες, καὶ ἀκούοντες παρ' αὐτοῦ, ὅτι «Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν, ἀγωνισώμεθα διὰ μετανοίας δυσωπῆσαι τὸν ἀμντ· σίκακον Θεὸν, ἵνα μὴ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Ἱερε μίου·· Μὴ ὁ πίπτων οὐκ ἀνίσταται; ἢ ὁ ἀποστρέ φων, οὐκ ἐπιστρέφει;» Καὶ πάλιν·. Μὴ ῥητίνη ούκ ἔστιν ἐν Γαλαάδ, ἢ ἰατρὸς οὐκ ἔστιν ἐκεῖ; "Os: dr. εστράφη ὁ λαὸς οὗτος ἀποστροφὴν ἀναιδή. Έχοντας οὖν ἡμεῖς, ἀδελφοὶ, τὸν Θεὸν ἐπίκουρον, ἐν παντὶ αὐτῷ κολληθῶμεν, καὶ μὴ ἀποστῶμεν ἀπ' αὐτ • Εγγίσατε γάρ μοι, φησί, καὶ ἐγγυῶ ὑμῖν.» Αὐτῷ γὰρ μέλει περὶ ἡμῶν, ὡς τῷ ἰδίῳ αἵματι ἐξαγορά σαντι ἡμᾶς. Μεγαλοφυοῦ; οὖν ψυχῆς, καὶ γενναίε ἴδιον τὸν μὴ ἀπογινώσκειν ἐν οἰαισδήποτε συμφω σαῖς. Διότι πειρατήριόν ἐστιν ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου ἀλλ' ἡμεῖς μὴ ἀποστῶμεν ἀπὸ Κυρίου μέχρι; ἐν προστάξῃ ἀπελθεῖν ἀφ᾿ ἡμῶν τοὺς πειράζοντας καὶ ζωοποιηθῶμεν διὰ ὑπομονῆς, καὶ στεῤῥᾶς ἀπα θείας. Χαλεπώτερον γὰρ τοῦ ἁμαρτάνειν ἐστ', τ ἀπελπίζειν. Ἰούδας ὁ προδότης μικρόψυχος ἦν, καὶ ἀπειροπόλεμος· καὶ διὰ τοῦτο ἀπογνόντι ἑαυτοῦ ἐπαν δραμὼν ὁ ἐχθρὸς ἀγχόνης σχοινίῳ περιέβαλε. Πέτρο; δὲ ἡ στερεά πέτρα μεγάλω πτώματι κατενεχθείς. ὡς ἐμπειροπόλεμος οὐκ ἀπέγνω δυσθυμήσας, αλλα προσήγαγε πικρότατα δάκρυα ἀπὸ καρδίας κατακρισμένης. Καὶ θεασάμενος ὁ πολέμιος ταύτα, ώστε πυρὶ καιόμενος τὴν ὄψιν, ἀπέδρα μακράν δεινώς us Marc. x, 52. * Luc. F. 1 Matth. vn, 8. 63 Joan. IV,

HOMILIA XXVII. DE DESPERATIONE. ΘΑ Ολολύξων. Μὴ οὖν ἀπογνῶμεν ἑαυτῶν, ἀγαπητοί, tolerantiam atque immobilem animi rigorem vita ἀλλὰ μᾶλλον νευρούμενοι, καὶ περιτειχιζόμενοι τῷ φωτὶ τῆς πίστεως, ἀντικράζωμεν μετὰ πολλῆς παρ. ρησίας πονηρῷ· τί σοὶ καὶ ἡμῖν, ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ, καὶ δραπέτα τῶν οὐρανῶν, καὶ δοῦλε πονηρέ; οὐκ ἔχεις σὺ παῤῥησίαν καθ' ἡμῶν. Χριστὸς ὁ τοῦ Θεοῦ Υις, ἡμῶν τε καὶ πάντων τὴν ἐξουσίαν ἔχει· αὐτῷ ἡμάρτομεν, αὐτῷ καὶ ἀπολογησώμεθα· σὺ δὲ φεύγε ἀφ' ἡμῶν μακράν, ολέθριε. Ἡμεῖς γὰρ ἐνέχυρον ἔχοντες τὸν τίμιον αὐτοῦ σταυρὸν, πατοῦμεν ἐπάνω σοῦ τοῦ ὄψεως τὴν κεφαλήν. Οὕτως οὖν ἡμεῖς ἀντίστῶμεν ἀεὶ τῷ πολεμίῳ θαρσαλέοι, καὶ μὴ εἰς ἀπόγνωσιν ἑαυτοὺς ἐκδῶμεν. Εἰ γὰρ οἱ δαίμονες παρακαλέσαντες τὸν Κύριον, ἵνα μὴ τῇ ἀδύσεῳ παραπεμφθῶσιν, ἔτυχον τοῦ αἰτήματος, πόσῳ μᾶλλον εἰσακουσθήσεται ὁ τὸν Χριστὸν ἐνδεδυμένος, δεόμενας ἐλευθερίας τυχεῖν τοῦ νοητοῦ θανάτου; Μὴ οὖν ἀπελπίσωμεν ἑαυτῶν, ἀλλὰ στῶμεν ἑδραῖοι εἰς ἐξω ομολόγησιν, καὶ εἴπωμεν μετὰ κατανύξεως, Δέσποτα, Κύριε οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, Βασιλεῦ τῶν αἰώνων, εὐδόκησον ἀνοιγῆναί μοι θύραν τῆς μετανοίας, ὅτι ἐν ὁδύνῃ ψυχῆς ἱκετεύω σὲ τὸν ἀληθινὸν Θεὸν τὸν Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ φῶς τοῦ κόσμου ἐπιβλέψαι τῇ πολλῇ σου εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ πρόσδεξαι μου τὴν δέησιν, καὶ μὴ ἀπώσῃ μου αὐτὴν, ἀλλὰ σύγγνωθί μοι τῷ ἐν πολλοῖς πταίσμασιν εὑρεθέντι. Κλίνον τὸ οὖς σου εἰς τὴν δέησίν μου, και συγχώρησόν μοι πάντα ὅτα ὡς ἄνθρωπος ήττηθεὶς ὑπὸ τῆς προαιρέσεως μου κακὰ εἰργασάμην. Ζητώ γὰρ ἄνεσιν, καὶ οὐχ εὑρίσκω διὰ τὸ τὴν συνείδησίν μου μὴ συγχωρεῖν μοι. Υπομένω εἰρήνην, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοὶ εἰρήνη διὰ τὸν βυθὸν τοῦ πλήθους τῶν ἀναμιών μου. Ακουσον, Κύριε, καρδίας μου πρὸς σὲ βούτης, καὶ μὴ προσχῇς τοῖς φαύλοις μου ἔργοις, ἀλλ᾽ ἐπίβλεψον ἐπὶ ὀδύνῃ τῆς ψυχῆς μου, καὶ τάς χυνον τοῦ ἰάσασθαί με δεινῶς τετραυματισμένον· καὶ δός μοι καιρὸν ἀνανήψεως κατὰ τὴν χάριν τῆς φιλανθρωπίας σου, καὶ ῥῦσαί με ἀπὸ τῶν ἀτιμοτά των έργων, καὶ μὴ ἀντιμετρήσῃς μοι, μηδέ θελήσης ἀποδοῦναί μοι ἄξια ὧν ἔπραξα· ἵνα μὴ τελείως ἀπόλ λωμαι. "Ακουσον, Κύριε, ἐν ἀπογνώσει μου ὄντος. Ο γὰρ πάσης προθυμίας ερημωθεὶς καὶ ἐννοίας εἰς τὸ διορθώσασθαι ἐμαυτὸν, προσπίπτω τοῖς οἰκτιρ μοῖς σου, τοῦ ἐλεῆσαί με τὸν ἐπὶ γῆς ἐῤῥιμμένου ἐν καταδίκῃ ἁμαρτιῶν μου. Ανακάλεσαί με, Δέσποτα, η τὸν αἰχμάλωτον, καὶ κατεχόμενον ὑπὸ τῶν πράξεών μου, καὶ ὡς ἀπὸ ἀλύσεως σφιγγόμενον. Σὺ γὰρ μήνος οίδας λύειν πεπεδημένους, ἰάτασθαι τὰ ἄδηλα τραύματα & σὺ μόνος ἐπίστασαι ὁ τῶν κρυπτῶν γνεί στης υπάρχων. "Οσα γάρ πάθη πρόσεστι μοι καλο κῶν, εἰς πάντα σε εὑρίσκω ὀνομαζόμενον, ἰατρὸν τῶν κακῶς ἐχόντων, θύραν τῶν ἔξω παραδυρομέ νων, ὁδὸν τῶν πεπλανημένων, φῶς τῶν ἐσκοτισμέν νων, λυτρωτὴν τῶν ἀπαγομένων, ἐπέχοντα ἀεὶ τὴν γεῖρά σου, καὶ μὴ ἐπαφιέντα τὴν ὀργὴν τοῖς ἁμαρ τωλοῖς ἡτοιμασμένην, ἀλλὰ διὰ τὴν πολλήν του φι λανθρωπίαν ἔδωκας και ούν ανανήψεως· ἐπιφάνηθ! καιρὸν ** Matth. xxvi, S. restituamur tranquilliori. Quod enim peccati genus usquam inveniatur atrocius desperatione? Judas ille Domini proditor, quam pusilli erat et abjecti animi? quam rudis et expers conflictus tentationum? Ob hoc enim spem omnem a se cum abjecisset, insiliente in eum inimico, funiculo sibi praefocavit gulam o At Petrus solida ilia petra, numquid non in peccatum impegit nec mediocre? Verum is, tanquam qui tales conflictus doctrice experientia didicisset, ob maleloquam negationem, spem neutiquam abjecit, sed lacrymas adhibuit pararias apud Dominum et conciliatrices. Quasnan? sane plenas anaritudiuis, et quæ ex corde prosilierint deflagrante incendio charitatis. Hane Petri magnanimitatem hostis cum vidisset, nulli dubium sit, quin se illinc concitus proripuerit ingenti cum cjulatu, ac si igni illi facies conflagrasset. Ne igitur, charissimi, a nobis spem abjiciamus impetrandi illius beatæ vitæ, magis vero quantumcunque est nervos intendamus, omnique ex parte eam communiamus lumine fidei. Adversus malignum incentorem, multa cum fiducia vocifercmur: Quid tibi et nobis commune est, a Dei consortio extorris, et calestis municipii reluga perditissime, serve nequam? nihil enim in nos obtines juris. Christus enim Dei Filius, nostri ille denique et omnium plena solus perfruitur potestate: ilti peccavimus, coram illo nos etiamnum purgavimus: a nobis tu quam longissime, exitialis ac pestilens secede. Siquidem nos Domini crucem omni honore dignam cum retineamus pignoris loco, quamlibe! sublime illud caput tuum, calce proterimus, o serpens venenate. Ad hunc sane modum adversus colluctatorem et adversarium nostrum spe audaci nitentes depræliemur ac repugnemus, nec ulto unquam pacto sinamus nos intercipi laqueo despe rationis, per deditionem. Demones enim ipsi, ne in abyssum præcipitarentur, cum obsecrarunt Dominum, sua petitione fraudati non sunt: quanto dignius est eum exaudiri, Christum qui per fidem induit, suppliciter deprecantem, a spirituali morte ut liberetur! 1073 Ne igitur spe abjecta despondeamus animum; magis autem perseveremus in confessione solidi ac stabiles, et cum compunctione dicamus: Here mi, Domine cali et terre, Rex sæculorum, quur - so, mihi velis adaperire pœnitentiæ januam. Siquidem tota afflictione animæ obsecro te verum Deum P. trem Domini nostri Jesu Christi, qui lumen est mundi, ut videam tua solius exuberanti misericordia. Admitte, quaeso, meam hanc supplicationem. Ne meam deprecationen repulies, sed condoma mihi sic misere intercepto in multiplici prævaricatione mandatorum tuorum. Inclina aurem tuam ad precem meam, mihique cuncta indulge que admisi nequiter ut homo propria vietus voluntatė, Quæro enim requiem, nec uspiam invenio, co quod minime indulgens conscientiae meae tranquil

Htatem. Ex pacto pacem, et ecce non est pax μοι, Δέσποτα, δεινῶς καταπεπτωκότι ὁ ταχὺς ἐν milii,eed hoc facit abyssus immensa iniquitatum έλξει, καὶ βραδὺς ἐν κολάσε:· καὶ τῇ σῇ εὐσπλαγ mearum. Audi, Domine, cor aneum; ad te enim χνίᾳ θέλησον ὀρέξαι μοι χεῖρα, καὶ ἀνάστησόν με voce querula suspirat. Neu aures accommoda ἐκ τοῦ βάθρου τῶν ἀνομιῶν μου. Σὺ γὰρ μόνος παρ operibus meis plane improbis et flagitiosis, quin χεις ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μὴ τερπόμενος ἐπ' ἀποιείς potius ad animæ meæ dolorem respice, nec cun- ἁμαρτωλῶν, ὁ μὴ ἀποστρεφόμενος πρόσωπον ἐν δέcteris medicam manum tuam mihi adhibere atroκρυσιν εἰς σὲ ἀτενίζοντος. Εἰσάκουσον, Κύριε, τε citer saucio: tempus proinde resipiscendi tua so- νῆς τοῦ δούλου σου βοῶντος πρὸς σέ· καὶ ἐπέφεντι lius benignitate impartire mili. Extrica, quæso, τὸ φῶς σου ἐν ἐμοὶ τῷ ἐσβεσμένῳ, καὶ ἀπόστες οι mc istis pedicis quæ adversum me consistunt, τὴν τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος ικμάδα, καὶ χάριτος operum meorum. Ne adtuæ æquilibrium justitiæ μοι μακρὰν προθυμίαν, ἵνα ἀναστήλω σφόδρα ελλ mecum admetiaris, neu digna factis requiras in ine, τοῦ ἀπογνούς. Στρέψον, Κύριε, ο τόν κοπετόν μου ut ne totus in nihilum redigar. Audi, Domine, in pe- εἰς χαρὰν ἐμοί· διάῤῥηξον τὸν σάκκον μου, καὶ πε riculo me constitutum desperationis. Omni enim des μίζωσόν με εὐφροσύνην.» Καὶ εὐδόκησον ἵνα ἀναtitutus sum alacritate atque intelligentia spirituali, παύσωμαι τῶν ἑσπερινῶν μου ἔργων· καὶ τύχω ἀναqua meipsum ad rectitudinem revocare possim. Tuis παύσεως πρωϊνῆς ὥσπερ τοὺς ἐκλεκτούς σου, Κύprocido et advolvor supplex miserationibus, mei ρ:ε, ὧν ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη, καὶ στεναγμός. Καὶ ui miserearis in humum misere dejecti, dum ipse ἀνοιγείτω μοι θύρα τῆς βασιλείας σου, ἵνα εἰσελθὼν mea peccata accuso et damno. Revoca me, Here ἐν αὐτῇ μετὰ τῶν ἀπολαυόντων τὸ φῶς τοῦ προς mni, ejectitium, in operibus propriis deprehensum, ώπου σου, Κύριε, τύχω τῆς αἰωνίου ζωῆς ἐν Χριστῷ et quasi catena quapiam constrictum. Tu enim Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Ἐὰν οὕτως αὐτῷ προσελ. solus nosti compedibus astrictos absolvere, vulne- θωμεν μετὰ ταπεινῆς καρδίας, προσδέχεται τὴν δίη ribus nulli dum perspectis aut cognitis certissi- σιν ἡμῶν. Ἐν πάσῃ οὖν φωτοφανείς ὑμνεῖν καὶ δοmam afferre medelam, quæ sane solus tu clarissi- ξάζειν αὐτὸν ὀφείλομεν, ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ αἰτία πάν nie perspicis utpote arcanorum cognitor. Quante- των τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἀρχὴ καὶ οὐσία καὶ ζωή. Και cunque enim mihi imminent vitiosæ affectiones, τῶν μὲν ἀποπεπτωκότων αὐτῆς, ἀνάκλησις, καὶ unum te comperio quem nomination opplorem ad ἀνάστασις· τῶν δὲ ἀπολισθαινόντων ἀνακαινισμές. eas omnibus curandas; medicum nempe male καὶ ἀναμόρφωσις, καὶ τῶν ἑστηκότων ἵδρυσις καὶ habentium; corum januam qui pro vestibuli aditu, ἀσφάλεια. Λέγει δὲ καὶ ὁ Ἐκκλησιαστής· Εστιν ἐλε querula ac lugubri voce complorant; viam a recto πὶς ὅτι ὁ Ὁ κύων ὁ ζῶν αὐτὸς ἀγαθὸς ὑπὲρ τὸν νε calle exorbitantium; inter tenebras obambulan- κρὸν λέοντα. › Οτι οἱ ζῶντες γνώσονται ὅτι ἀπο· tium praefulgidum lumen; eorum Redemptorem qui θανοῦνται, καὶ οἱ νεκροὶ οὐκ ἴσασι τὸν κύνα τὸν ἀπὸ rapiuntur ad dependendam poenam. Manum proinde εγνωσμένον. Λέγει δὲ καὶ ὁ Παῦλος περὶ τοῦ παρα premis et cohibes tuam, nec facile iram alioqui πεπτωκότος ἐν Κορίνθῳ ἐπιστέλλων ότι ο Τουναντίον adversus peccatores paratam exseris et contorques: μᾶλλον ὑμᾶς χαρίσασθαι, καὶ παρακαλέσαι, μήπως tempus magis indulges, ipsi ut resipiscamus, et hoc τῇ περισσοτέρα λύπη καταποθῇ ὁ τοιοῦτος. Διὸ πα nimis quam multa erga nos tua fit benignitate. Exo- ρακαλῶ ὑμᾶς κυρῶσαι εἰς αὐτὸν ἀγάπην, ἵνα μὴ rire tandem et affulge mili, Domine, misere collapso, πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ Σατανᾷ· οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ utique tu ad misericordiam festinus, tardus ad irro- νοήματα ἀγνοοῦμεν.» Καὶ ἡμεῖς οὖν συναθλήσωμεν gandain pœnam. Manum, quæso, tuam in me expor- σὺν τῷ Παύλῳ λέγοντες· Ἐν παντὶ θλιβόμενο:, rigere tua digneris clementia; et me e lacustri fovea ἀλλ' οὐ στενοχωρούμενοι· ἀπορούμενοι, ἀλλ᾽ εὐχ iniquitatum mearum subleva et arrige. Τu enim εξαπορούμενοι· διωκόμενοι, ἀλλ᾽ οὐκ ἐγκαταλειπ solus Deus noster, qui nihil minus quam ut oble- μενοι· καταβαλλόμενοι, ἀλλ' οὐκ ἀπολλύμενοι. Πάν eteris pereuntium peccatorum depulsione, faciem τοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι neutiquam avertis ab eo qui in te unumn cum lacry- περιφέροντες. Ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ φανερωθῇ mis pressius mentis aciem defigit. 1074 Exaudi, Domine, servi tui vocem clamanis ad te, 1umenque tuum illustra atque irradia in me qui exstinctus jam sum; rərulentam asperginem saneti tui Spiritus instilla in me, et promptam animi ala critatem impertire mihi vel gratuito, ut quí a me spem alioqui abjeci, corroborem meipsum in te vehementer et condirmem. Verte, mi Domine, planctum meum in gaudium mihi; disrumpe saccum meum et circumcinge me laetitian Complaceat aliquando ut desinam, et ab orriduis atque vespertinis meis operibus interquiesca, ag Εν 6 'sal sit. 13. τὸ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν.» Καὶ αὖθις, • Ο Πατήρ τῶν οἰκτιρμῶν, καὶ Θεὸς πάσης παρακλήσεως, καὶ ὁ παρακαλῶν ἡμᾶς ἐν πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλίψει, δὲ τῆς παρακλήσεως, ἧς παρακαλούμεθα αὐτοὶ ἀπὸ το Θεοῦ· ὅτι καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα του 13σοῦ, οὕτω διὰ τοῦ Χριστοῦ περισσεύει καὶ ἡ παρα κλησις ἡμῶν. Είτε δὲ Ολιβόμεθα, διὰ τῆς ὑμῶν πο ρακλήσεως καὶ σωτηρίας· εἴτε παρακαλούμεθα, δια τῆς ὑμῶν παρακλήσεως τῆς ἐνεργον ἐνης ἐν ὑπ μονὴ τῶν αὐτοῦ παθημάτων, ὧν καὶ ἡμεῖς πάσιτο μου, καὶ ἡ ἐλπὶς ἡμῶν βεβαία.» Μη ουν περίο

HOMILIA XXVII. — DE DESPERATIONE. ξώμεθα, ἀγαπητοί, την κακίστην συμβουλίαν τοῦ δια- denmum diluculari et matutina perfruar requie, qua σύλου, ήγουν τῆς ἀπογνώσεως· μηδ' όλως εὕρη πα ρείσδυσιν εἰς ἡμᾶς. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ τελεία χαρά τοῦ διαβόλου· ἀλλὰ μᾶλλον ανανήψωμεν ὡς ὁ ἄσωτος υἱὸς, καὶ ἐπιστρέψωμεν πρὸς τὴν εὔσπλαγχνον Πατέρα μετὰ αἰδοῦς καὶ χαρᾶς· καὶ εἴπωμεν· ο Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, ο δέξαι με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου· καὶ εἰσάγαγέ με εἰς τὴν μάνδραν σου τὸ ἀπολωλός πρόβατον ἵνα μὴ ἔξω εὐρών με ὁ λύκος ὁ λυμεών καταφάγῃ με. Οίδα γάρ ¿ ó σε, Δέσποτα, τὸν καλὸν ποιμένα, καὶ λιμένα τῶν χειμαζομένων, ἐλπίδα τῶν ἀπηλπισμένων, Ιατρὸν τῶν ἀπεγνωσμένων· ἐπίδησον α, Δέσποτα, τὰ τραύ ματά μου ἐλαίῳ καὶ οἴνῳ, ὁ ἑτρώθην ὑπὸ τῶν λῃ στῶν. Αὐτὸς γὰρ εἶπας, Κύριε· «Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ὑγιαίνοντες ἰατροῦ, ἀλλ' οἱ κακῶς ἔχοντες. Ἡ Ἐὰν οὕτω δεηθῇς, ἐγερεῖ ὡς τὸν παράλυτον, καὶ λέξει στι· ο δε υγιής γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε.» Αύ τὸς γὰρ Κύριος παραβολικῶς εἶπε περὶ τῆς χήρας, καὶ τοῦ κριτοῦ τῆς ἀδικίας, περὶ τοῦ δεῖν ἡμᾶς πάντ τοτε εύχεσθαι, καὶ μὴ ἐκκακεῖν. Καὶ ἐπάγει· ι Ο Θεὸς οὐ μὴ ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ, τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν ἡμέρας καὶ νυκτός, και μακροθυμεῖ; καὶ λέγω ὑμῖν, ὅτι ποιήσει την ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αιώνα. Αμήν. tu tuos electos tranquillissime refoves, Domine, a quibus porro dolor fugit ac gemitus. Regni tui janua mihi, quæso, adaperiatur, ut eam ingressus cum his qui lumine vultus tui, Domine, perfruuntur, demum ipse perfruar etiam beatifica perfruitione æternæ illius tuæ vitæ, in Christo Jesu Damino nostro. Ad eum modum, si dejecto et humili corde ipsi procidemus, utique nostram admittet deprecationem. In omni igitur affulgentia lucis divinæ qua illustrari nos sentimus et circumfundi, hymnorum laudunque jubilis necesse sit ipsum ut celebremus. Ipse enim bonoruin omnium auctor est, origo, vita, essentia. Idem eorum quoque qui ab ipso desciverunt revocatio et resurrectio; qui autem et defluxerunt atque prolapsi sunt, restauratio ac reformatio: stantium proinde firmitas et tutelaris protectio. Dixit Ecclesiastes: Est spes quia canis vivus melior est leone mortuo ":» qui enim vivunt, utique noverunt se esse morituros; mortui vero, uc canem quidem deploratum sciunt. Sed et Paulus de eo qui Corinthi in grave impegerat delictum, per Epistolam dicit: Ita ut e contrario magis donetis et consolemini, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur is: propter quod obsecro vos ut confirmetis in illum charitatem, ut ne circumventamur a Satana; non enim ignoramus cogitationes ejus "Nos itaque cum Paulo parilem agonem sustineamus, dicentes: In omnibus tribulationem patimur, sed non angustiamur; aporiamur, sed non destituimur; persecutionem patimur, sed non delinquimur; dejicimur, sed non perimus; semper mortificationem Jesu in corpore circumferentes, ut et vita Jesu manifestetur in carne nostra mortali "., Rursus: ‹ Pater misericordiarum et Deus totius consolationis, qui cons:Hatur nos in omni tribulatione per consolationem qua consolamur a Deo; quia sicut abundan¿ passiones Jesu, ita per Christum abundat et consolatio nostra; sive tribulamur, pro vestra cxhortatione et salute, sive ipsi consolamur, per vestram consolationem quæ efficaciter operatur in tolerantia passionum ipsius, quas et nos patimur, et spes nostra firma est 7. Ne igitur, charissimi, truculentissimi istius dæmonis, 1075 nempe desperationis, unquam admiserimus consilium, ut ne qua ex parte comperiat aditum quo se menti nostræ blandissimus veterator insinuet, clamve irrepat (aliud enim nihil desperatio quam perfectum diaboli gaudium); quin potius nos ipsos recipiamus. ad sobriæ ac melioris vitæ frugem, exemplo filii prodigi. Cum reverentia simul et gaudio ad clementissimum Patrem convertamur, cui et dicamus: Pater, peccavi in cœlum et coram to ", suscipe me ut unum aliquem e mercenariis tuis, meque introduc in caulam gregis tui, oviculam hanc misere perditam, ut ne extra caule tuæ septa inventam hiulcula fauce absorbeat lupus ille truculentus corruptor. Plane novi ego, mi Here, bonum te esse pastorem, ac eorum esse tutissimum portum qui quavis tempestate misere percelluntur, spem certissimam de se desperantium, immedicabili morbo desperationis laborantium præsentissimum medicum. Cura, o Domine, olei ac vini infusione vulnera mea. quibus prædones isti me inclementer consauciarunt. Certe, Domine, ipse dixisti: Non egent qui sani sunɛ medico, sed qui male habent 7.» Hoc pacto cum oraveris, jacentem te ut illum paralyticum eriget, dicetquə sibi: Ecce sanus factus es; jam amplius noli peccare "., Idem namque Dominus de vidua illa parabolice, et de judice iniquitatis dixit, oportere nos semper orare, neque unquam defetisci aut defatigari”; eoque inducit: «Deus autem non faciet ultionem electorum suorum clamantium ad se die ac nocte, et longanimniter patietur? dico vobis, quia propediem faciet ultionem eorum "., Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen To Eccle. IX. 4. 71 II Cor. n. 7, 8, 11. 1 (I Cor. 1v. 8-11. 17 Luc. XVI, 1. 18 ibid. 3-8. 73 Matth. 1x, 12. Joan. v, 7ª II Cor. 1, 3-7. 7. Luc. v, 18. Entry, alliga, astringe; lege

$527 HOMILIA XXVIII. De murmuratione. Et quidem murmurare, sive prætextus aliquis rationi in speciem consentaneus ferat, sive citra ullum praetextum, utcunque res habet, virorum est contaminatæ et piacularis vitæ. Recta enim vitæ constitutio, ac Deo cum primis accepta, est eorum qui quacunque de re adco non oblatrant, ut etiam referant gratiarum actionem. Talis qui nulla de re obmurmurat. imaginem refert aquæ limpidioris ac pellucidæ; e diverso obstreperus murmurator, mire turbulentus, quotidianis intemperiis agitatur e. Ille cum actione gratiarum vivit gratiosus, hic plane ingratus. Nescius murmurationis, nulli non se exhibet anabilem; murmurator nulli non se reddit invisum et exsecrabilem. Ille nulli pervius vituperationi, hic nulli non conspicitur vituperabilis. Ille conviciatur nemini, hic vehementer impudens ac temerarius deprehenditur: quo fit ut talem infense oderit Deus. Isthæc affectio ex vita enascitur plane impura ac flagitiis contaminata, et ex eo quod a te excusseris Dei timorem. Quemadmodum divinæ est voluntatis, ut homo per hominem servetur, ita Satanas magnopere contendit hominem per hominem in laqueum protrudere perditionis. Ne igitur tali adhærescas, qui in hoc vitium propendet declivior, nec linguæ præcipitium ullo remoratur freno, ne cum ipso præceps ruas ad supplicium. Sane non indecorum sit vitare ejusmodi qui nullam norunt linguæ adhibere temperiem, 1076 qui nihil tam spirant quam pugnas verborum, qui suis agitationibus tam internis quam externis turbas conciunt. Qui talis est, comperitur particeps esse et consors exitialibus illis ac plane ingratis Judæis qui in eremo leguntur murmurasse adversus Deum, juxta quod scriptum est: · Ει erat populus murmurans adversus Moysem. Et dixit Moyses Non enim adversum nos est murmur vestrum, sed adversus Deum '.. Rursus: e Quid jurgamini contra me, et tentatis Dominum 80?, Ait item Isaias: ‹ Qui dicunt quod dulce est amarum, et quod amarum est, dulce ®, ο Fuducit: • Murmuratores, discite obedientiam 81., David ad eumdem modulum de istis dicit: «Non crediderunt verbo ejus, et murmuraverunt in tabernaculis suis ".» Rursum: • Quorum os locutum est vanitates, et dextera eorum dextera iniquitatis "., Dicit autem et Judas Jacobi frater: Ili sunt murmuratores, querulosi, secundum proprias concupiscentias ambulantes, et os eorum loquitur 'superba ss.. Nos igitur, fratres, ipsi interquiescamus a murmuratione; et quid Philippensibus Paulus scri- ” Exod. xvi, 8. 80 Exod. XVII, 2. 81 Isa. v, 2). 8. 8 Jud. 16. Περὶ γογγυσμοῦ. ་ Τὸ γογγύζειν, εἴτε μετὰ εὐλόγου προφάσεως, είτε δίχα προφάσεως, τῶν ἐναγῶν ἐστιν. Ο γὰρ ἐρθὲς βίος, καὶ δεκτὸς παρὰ τῷ Θεῷ, ὁ τῶν ἀγογγύστων καὶ εὐχαρίστων ἐστίν. ᾿Αγόγγυστος ὥσπερ ὕδω διαυγὲς ὑπάρχει· ὁ δὲ γογγυστής θολούλης, 1ραγμένος· ἀγόγγυστος εὐχάριστος, ὁ δὲ γογγυστής ἀχάριστος· ὁ ἀγόγγυστος φιλητὸς, ὁ δὲ γεγγύ στυγητός· ὁ ἀγόγγυστος ἄψεκτος, ὁ δὲ γεγγιστή; ψεκτός· ὁ ἀγόγγυστος ἀλοίδορος, ὁ δὲ γεγγνετής λοίδορος, καὶ ἑταμὸς, καὶ θεοστυγής εὑρίσκεται. Τὸ γὰρ πάθος τοῦτο ἐξ ἀπονοίας καὶ ἀφοβίας θεοί γεννᾶται. Καὶ ὥσπερ ἄνθρωπον, δι' ἀνθρώπου είν λεται σῶσαι ὁ Κύριος, οὕτως ἄνθρωπον δι' ἀνθρώ που σπεύδει ὁ Σατανᾶς ἀπολέσθαι· οὐ χρὴ οὖν καὶ λᾶσθαι κακεντρεχεί, καὶ μὴ φυλάσσοντι γλώσσ ἵνα μὴ σὺν αὐτῷ εἰς κόλασίν τις ἀπέλθῃ. Καὶὲν οὖν ἐστιν τὸ φεύγειν τοὺς ἀπαιδεύτους τη γλώσσα, και τοὺς μαχοσυμβούλους, καὶ ταραττομένους τοῖς ἐντὸς καὶ τοῖς ἐκτὸς κινήμασιν· ἐπεὶ εὑρίσκεται συμμέ τοχος καὶ κοινωνὸς τοῖς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀλετησίαις, καὶ ἀχαρίστοις Ιουδαίοις, οἵτινες ἐγόγγυζον κατά τοῦ Θεοῦ, καθώς γέγραπται·. Καὶ ἦν ὁ λαό; ὁ γογγύζων ἐπὶ Μωϋσῆν. Καὶ εἶπεν Μωϋσῆ;· Οὐ γάρ καθ' ἡμῶν ἐστιν ὁ γογγυσμὸς ὑμῶν, ἀλλὰ κατὰ τοῦ Θεοῦ.» Καὶ πάλιν· ι Τί λοιδορεῖτέ με, καὶ τί ποιο ράζετε Κύριον; ο Φησὶν δὲ καὶ ὁ Ἡσαΐας· ο Ο λ γοντες τό γλυκύ, πικρὸν, καὶ τὸ πικρόν, γλυκύ. Ο Καὶ ἐπάγει· «Οἱ γογγύζοντες, μάθετε ὑπακεύειν. Καὶ ὁ Δαυὶδ ὁμοίως περὶ αὐτῶν λέγει·· Οὐκ ἐπί-, στευσαν τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ ἐγόγγυσαν ἐν ταῖς σκηνώμασιν αὐτῶν. Καὶ πάλιν· ο ἂν τὸ στόμα αὐτῶν ἐλάλησεν ματαιότητας, καὶ ἡ δεξιά αυτήν ἀδικίας.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Ἰούδας, ὁ τοῦ 182 σου ἀδελφός· «Οὗτοί εἰσιν γογγυστα, μεμψίμοι κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι, καὶ τ στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα. ο Ἡμεῖς οὖν παυ μεθα τοῦ γογγύζειν, καὶ ἀκούσωμεν τοῦ Παύλου, Φιλιππησίοις γράφοντο;" «Πάντα ποιεῖτε χωρίς την γυσμῶν καὶ διαλογισμῶν, ἵνα γένησθε άμεμπτη, καὶ ἀκέραιοι, τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα· ο Εἰκότως ούν, • Δένδρον ζωῆς, ἴασις γλώττης· ὁ δὲ φυλάσσων απ την πληθυνθήσεται Πνεύματος ἁγίου κατά την Γραφήν.» Καὶ ὁ Παροιμιαστὴς ἐντέλλεται λέγων • Φυλάξατε τοίνυν γογγυσμὸν ἀνωφελή, καὶ φω καταλαλιᾶς φείσασθε γλώσσης.» Καὶ πάλιν· εἴπῃς· Τί ἐγένετο, ὅτι αἱ ἡμέρα: αἱ πρότερον ἦσαν ἀγαθαὶ ὑπὲρ ταύτας; Οὐκ ἐν σοφίᾳ ἐπηρώτησαν τις τούτου.» Τὰ δὲ ἔγγονα τῶν γογγυστών, οι Γραμμα τοῖς καὶ οἱ Φαρισαίοι, πρὸς τοὺς μαθητές του Κι ρίου, κατὰ τὸ εἰωθὸς τῶν πατέρων αὐτῶν ἐγόγησ 83 132. ΣΧΙΣ, 24. sa Psal. cr, 25. 84 Psal. CELMI • Ανὴρ ἐπιστήμων οὐ γογγύσει. Vir prudens, sive peritus non murmurabit, et non contristabit jostum quidquid ei acciderit. (o) Aug. in Joannem. D: nulla re magis olendisse Deum dicitur judaicus ille populus, quam conise Deum murmuraudo.

HOMILIA XXIX. DE DETRACTIONE. ζων, λέγοντες· «Διά τί μετὰ ἁμαρτωλῶν ἐσθίετε bat audiamus: Omnia facile sine murmurationibus καὶ πίνετε; ο Ἔχοντες οὖν τί πατροπαράδοτον, ὡς κακοὶ κληρονόμοι αἰσχιστης κληρονομίας, κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγόγγυζον, ὅτι εἶπεν· ο Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.» Ο δὲ Κύριος πρὸς αὐτούς· «Μη γογγύζετε μετ' ἀλλήλων, οὐδείς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐὰν μὴ ὁ Πατήρ μου ὁ πέμψα: με, ελκύσῃ αὐτόν.» Εγόγγυζον δὲ καὶ οἱ πρόσ τερο: έργάται κατὰ τοῦ οἰκοδεσπότου, διὰ τοὺς περὶ τὴν ἐνδεκάτην ὥραν ἐλθόντας, ὅτι «Οὗτοι μία ὥραν ἐλθόντες εἰργάσαντο, καὶ ἴσους ἡμῖν αὐτοὺς ἐποίησας τοῖς βαστάσασιν τὸ βάρος τῆς ἡμέρας, καὶ τὸν καύσωνα.» Και ήκουσαν παρ' αὐτοῦ·. Ἑταῖρε, οὐκ ἀδικῶ σε· οὐχὶ δηναρίου συνεφώνησά σοι; ἄρον τὸ σὸν, καὶ ὕπαγε· θέλω δὲ καὶ τούτῳ τῷ ἐσχάτῳ δοῦναι ὡς καὶ σοί· ἢ οὐκ ἔξεστί μοι ποιῆσαι 8 θέλω, ἐν τοῖς ἐμοῖς; Καὶ δεικνύων τὴν φθόνον αὐτῶν, καὶ τὴν πονηρίαν, ἐπάγει· «Εἰ ὀφθαλμός σου που νηρός ἐστιν ὅτι ἐγὼ ἀγαθό; εἰμι;» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. et hesitationibus, ut sitis sine querela, et simplices filii Dei sine reprehensione 8.» Merito proinde dictum est: • Arbor vile est, linguæ sanitas "'; qui enim eam custodit, propinquabit spiritui juxta Scripturam 8., Parœmiastes quoque mandat. dicens Custodite igitur vos a murmuratione quæ nihil prodest, et a detractione parcite 11gue.. Ne dixeris: Quid factum est, quia dies priores fuerunt meliores his? quia non in sapientia hac de re interrogaverunt.» Fjusmodi enim murmuratorum nepotes, Scribæ et Pharisa i adversus Domini discipulos pro amore avito murmurabant, dicentes: ‹ Ut quid cum peccatoribus et publicanis manducat et bibit *? Isti igitur pressius tuentes paternam traditionem, quasi reprobi hæredes improbatæ hæreditatis atque turpissimæ, adversus etiamnum salutis nostræ vindicem obmurmurabant: quod is dixerat: Ego sum panis qui descendit de caelo ";» Dominus autem ad eos: ‹ Quid murmuratis inter vos? nemo potest ad me venire, nisi Pater qui misit me, traxerit eum › Murmurabant et primi illi operarii adversus patremfamilias, propter eos qui circa decimam horam venerant, dicentes: Hi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestum?, Hoc proinde audierunt: c Anice, non facio tibi injuriam; nonne ex denario convenisti mecum? tolle quod tuum est, et vade, volo et huic novissimo dare sicut et tibi: an non licet mihi facere quod volo "?, Indicans autem eorum æmulam invidiam atque malignitatem, inducit: • An non oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum 95?, Ipsi gloria, in sæcula saculorum. Amen. " Περὶ καταλαλιᾶς. Ἡ καταλαλιὰ καὶ ὁ γογγυσμός, πλησιέστερα ἀλλήλων εἰσίν· ἀμφότεραι δὲ κλάδοι τῆς ἀσυνεσίας• Ο μὲν γὰρ γογγυστὴς ἑαυτὸν ὄλλυσιν, ὁ δὲ κατα> λαλῶν, ἑαυτὸν καὶ τοὺς ἀκούοντας. Βούλεται γὰρ διά τῆς καταλαλιᾶς, διατείται καὶ ἄλλους, καὶ τῇ ἑαυτοῦ ἀφροσύνῃ συγκοινωνούς ποιῆσαι· διστὸν ὄφλημα ἑαυτῷ ἁμαρτίας σωρεύων, καὶ ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ τῶν αὐτῷ πειθομένων ὑπεύθυνος γενόμενος. Εἰ γὰρ καὶ ἀκούσωμεν λόγους κακούς, ἑαυτοὺς μεμψώμεθα, καὶ μὴ τὸν λαλήσαντα. Πρὸς γὰρ τὴν προαίΡέσιν ἡμῶν, καὶ οἱ διακομισταὶ τοῦ λόγου. Οὐ χρὴ οὖν ἐπὶ τοῖς ὑπερχομένοις ἡμῖν θλιβεροίς, ἄλλους μέμφεσθαι, καὶ καταλαλεῖν, ἵνα μὴ παραρνῶμεν τῆς δικαίας κρίσεως τοῦ προσήκοντος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπυτους μεμψώμεθα. Τοῦτο γὰρ εὐάρεστον τῷ Θεῷ. Καλόν οὖν ἐστὶν ἐπὶ μηδενὸς καταλαλεῖν, μηδὲ ἥξίως ἀκούειν καταλαλούντος. Εἰ δὲ μὴ, καὶ ὁ ἀκούων ἔνοχος ἔσται τῆς ἁμαρτίας τοῦ καταλαλούν τος, ἐὰν πιστεύσῃ τῇ καταλαλιά. Ο γὰρ πιστεύσας ἕξει κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ· οὗτος οὖν ἔνοχής ἐστιν τῆς ἁμαρτίας του καταλαλοῦντος. Οὐ δεῖ γὰρ κατὰ ἀπό τος ἀδελφοῦ λέγειν τι, σκοπῷ τοῦ διαβάλλειν αὐτόν, ὅπερ ἐστὶν καταλαλιά, κἂν ἀληθῆ ἡ τὰ λεγόμενα· ἀλλὰ μᾶλλον ἀποστρέφεσθαι τὸν και ταλαλούντα. Ο πόσον πονηρά ἐστιν ἡ καταλαλιά, ἀκατάστατον δαιμόνιον, μηδέποτε εἰρηνεύον, ἀλλὰ 1077 HOMILIA XXIX. De detractione. Detractio et murmuratio germana quadam propinquitate confines sunt, ac mutuo foedere copulantur. Utraque porro aliud nihil quam rami inconsiderationis et stultitiæ. Etenim murmurator scipsum perdit; detractor et seipsum it perditum, nec solum, sed et audientes. Siquidem is hoc unum spectat, sua ut detractione conciat et alios, proinde et conturbet, suæque stultitiæ asciscat sibi ac paret complices. Duplex uno hoc peccato sibi congerit debitum, et sibi quidem obnoxius primum fit, deinde istis quos detrahendo in sententiam suam adduxit. Quod si nos continget audire improbandes sermones, non tam eum qui protulit, quam nos ipsos coarguamus: pro voluntate enim nostra et delatores sermonis vel admittuntur vel rejiciuntur. Nihil igitur oportet ob ea quæ in nos recidunt adversa, in alios detorquere reprehendendo ant detrahendo, ut ne decidamus a discretione rei per se honeste ae decentis: in nosipsos potius, si qui l reprehensibile occurrit, recellamus: hoc enim perquam acceptum Deo est. Sane decorum sit nemini prorsus obtrectare: at ne etiam detrahentem andire cum suavi pruritu aurium neve ulli detractioni fidem commodes. Qui enim fidem adi:ibuit detractioni, is in posterum adversus fratrem shem iniquiore afficietur animo; talis igitur, efficitur reus ** Philipp. 11, 14. 37 Prov, xit, 18. ** Prov, xxl, 27. 89 Sip 1. 11. Ercle. su, 11. 90 Luc. v. 11. - ibid. 15, 1. a*:(. As, 12. 9. ibid. 15 15. 91 Joan Vi, Ο 87° 25 bit.

peccati, cum detractore. Non enim convenit quid- πάντοτε ἐν διχοστασίαις κατοικοῦν; Καλόν οὖν ἐστιν quam proloqui adversus fratrem ullum absentem, calumniandi præsertim intentione, sive illi ut inuras notam (id quod proprie est καταλαλιά, id est detractio), tametsi vera sint quæ dicuntur. Debes potius aversari detrahentem, ct alio iter deflectere. Numquid non maligna hæc est detractio, et irrequietum dæmonium, nec ulla unquam temperie pacificum? Perpetuo siquidem mansitat ac moratur inter velitares verborum pugnas aut seditiones. Convenit igitur a se excutere vitiosum illud fermentum, et diuturna detrahendi ac murmurandi consuetudine inveteratum, seque transferre ad assumptionem novæ conspersionis, obedientiæ nimirum et gratiárum actionis. Neque enim docet nos populo illi inveniri assimiles, qui tam fuit male gratus Deo ut in eremo adversus eum et murmuraverit et detraxerit. Sanctos imitemur potius, qui al fulgorem prælucentis gratia vitam moderantur suam. Obedientes simus, nec ingrati; de illis quippe scriptum est, qui et adversus Deum locuti sunt, et dixerunt: • Numquid poterit Deus parare mensam in deserto "?, Sed et Aaron el Maria detraxerunt Moysi; dixerunt enim: «Num Moysi soli locutus est Deus 97? In illos proinde ira Dei exarsil, et ecce Maria lepra percussa est. Parceiniastes ait: Ne detrahas, ut non pereas. Laqueus fortis viro propria labia sunt; qui autem irretentibiliter vacat labiis, supplantabitur *. › 1078 Rursus: ‹ Gloria viro avertenti se a conviciis, stultus autem his impliratur.» lterum: «Vir conviciator, ad tumultum pugnæ; qui vero custodit os suum et linguam, conservat a tribulatione animam suam '. › Ει: «Qui diligit vitam, parcet ori suo '.. Rursum: • Quæ viderunt oculi tui, dic, ut ne impingas in pugnam, ne te poeniteat in novissimis ".» Job item amicis suis: Loquimini adversum me, nec erabescitis adversum me consistere *., Psaltes ἀποθέσθαι τὴν κακὴν ζύμην, την παλαιωθεῖσαν και ἐνοξύσασαν τοῦ γογγυσμοῦ καὶ τῆς καταλαλιάς, καὶ μεταβαίνειν ἐπὶ τὸ νέον φύραμα τῆς ὑποχής, καὶ εὐχαριστίας. Οὐ γὰρ πρέπει ἡμῖν ἐοικέναι το ἐν ἐρήμῳ γογγυστῇ λαῷ καὶ καταλάλῳ λαῷ· ἀλλὰ μᾶλλον ὡς τέκνα ὄντα τῆς χάριτος μιμησώμεθα τους ἐν τῇ χάριτι πολιτευομένους,ἁγίους, εξήχονοι, καὶ είς. ρεστοι γενόμενοι. Γέγραπται γὰρ περὶ ἐκείνων, καὶ κατελάλησαν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἶπον· Μ- δυνήσε ὁ Θεὸς ἑτοιμάσαι τράπεζαν ἐν ἐρήμῳ;» Καὶ κατα λάλησαν Ααρών και Μαριάμ κατά Μωυσή, και εἶπον· «Μὴ Μωϋσεῖ ἐλάλησεν ὁ Θεὸς μόνος;» Καὶ ὠργίσθη Κύριος ἐπ' αὐτοῖς, καὶ ἰδοὺ Μαριάμ δεν πρῶσα. Λέγει δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής «Μὴ ἀγάπι καταλαλεῖν ἵνα μὴ ἐξαρθῇς. Παγὶς γὰρ ἰσχυρὰ κ δρὶ, τὰ ἴδια χείλη· ὁ δὲ ἄστεγος χείλεσιν σκολιά. ζων υποσκελισθήσεται.» Καὶ πάλιν·· Δόξα ἀνδρὶ ἀποστρέφεσθαι λοιδορίας· ὁ δὲ ἄφρων τοιούτοις έχε πλέκεται. ο Καὶ πάλιν· ο Ανὴρ λοίδορος, εἰς ται χὴν μάχης. "Ος δὲ φυλάττει τὸ στόμα αὐτοῦ, κα τὴν γλῶσσαν, διατηρεῖ ἐκ θλίψεως τὴν ψυχὴν κα τοῦ.» Καί· ο Ο ἀγαπῶν ζωὴν φείσεται του στόμ της αὐτοῦ.» Κα! αὖθις· «ἴδον οἱ ὀφθαλμοί στα λέγε· μὴ πρόσπιπτε εἰς μάχην, ἵνα μὴ μεταμέλη της ἐπ' ἐσχάτων.» Καὶ ὁ Ἰὼβ τοῖς φίλοις αὐτοῦ· «Κα ταλαλεῖτε μου, μὴ αἰσχυνόμενοι ἐπικεῖσθαί μη Ο δὲ Ψαλμωδός· «Τὸν καταλαλούντα λάθρα ε πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον.» Καὶ αὖθις· στόμα σου ἐπλεόνασε κακίας, καὶ ἡ γλῶσσα του κα ριέπλεκεν δολιότητας. Καθήμενος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου κατελάλεις, καὶ κατὰ τοῦ υἱοῦ τῆς μηρούς στι ἐτίθης σκάνδαλον. Ὅτι ἠγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἐγε -θωσύνην· ἀδικίαν, ὑπὲρ τοῦ λαλῆσαι δικαιοσύνην ἠγάπησας πάντα τὰ ῥήματα καταποντισμού, για σαν δολίαν.» Καί· ο Λαλῶν ἄδικα, οὐ κατεύθυνση ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν μου. Καὶ γὰρ ἐκάθισαν ἐ· χοντες καὶ κατ' ἐμοῦ κατελάλουν. 3 Ὁ δὲ Ἰάκωβ παραινεῖ, λέγων· «Μὴ καταλαλεῖτε ἀλλήλων, αδελ φοί· ὁ γὰρ καταλαλῶν ἀδελφοῦ, καὶ κρίνω. ἀδελφὸν αὐτοῦ, καταλαλεῖ νόμου, καὶ κρίνει νόμου Καὶ ὁ Πέτρος·ι Αποθέμενοι οὖν πᾶσαν κακίες, καὶ πάντα δόλον, καὶ ὑποκρίσεις, καὶ φθόνους, και πάσας καταλαλιάς.» Μισήσωμεν οὖν, ἀγαπητοί, ο quoque regius: • Delrabentem secreto proximo sio, hunc persequebar *.» Rursus: • Os tuum abundavit malitia, et lingua tua concinnabat dolos: sedens adversus fratrem tuum loqucbaris, et adversus filium matris tuæ ponebas scandalum *. Quia dilexisti malitiam super benignitatem, iniquitatem magis quam loqui æquitatem: dilexisti omnia verba μυσαρόν τοῦτο πάθος της καταλαλιάς, ἵνα με præcipitationis, lingua dolosa '., Et: • Qui loqui- όμοιωθῶμεν τοῖς καταλάλοις Ἰουδαίοις τοῖς λέγου tur iniqua, non direxit in conspectu oculorum neo- σιν· «Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν rum; etenim sederunt principes et adversum me Βεελζεβούλ, τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων.» Ο δὲ με loquebantur.» Jacobus quoque admonet, dicens: κρόθυμος Κύριός φησιν·. Εἰ ἐγὼ ἐν Βεελζεβο • Nolite detrabere alterutrum, fratres; qui enim ἐκβάλλω τὰ δαιμονία, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίν: ἐκδί detrahit fratri et judicat fratrem suum, detrahit λουσιν; Εἰ δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ ἱε νέ legi et judicat legem ".. Petrus item: «Deponen- νια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. tes igitur omnem malitiam et omnem dolum et Αὐτῷ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. simulationes, et invidias et omnes detractiones "., Affectionem banc detractionis omnium odio dignissimam, justo plane odio persequamur, ne quando deprehendamur Judæis illis detractorbas nihilo dissimiles, qui et dicebant: Hic non ejiciet dæmonia, nisi in Beelzebub, principe dæmo 98 Psal. LXXVI. 19. 3 Prov. xxv, §. • Psal. cxviu, 25. 97 Num. XII, Jac. 1, 11. * Job XIX. ** Prov. x, 19. • Errli. v, * Psal. c. 5. • Pal. Δεις, 19, 10. "1] Petr. 11, 1. Prov. sit. 5. * Bach 18, Pal. 11, 4 C.

= :' " DE SUSURRATIONE. HOMILIA XXX. ciorum t. Dominus autem mitissimus et longaninis, quid ad hæc? Si ego in Beelzebub 18 ejicio dzmonia, filii vestri in quo ejiciunt: porro si in digito Dei, profecto pervenit in vos regnum Dei "., Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ ψιθυρισμούς Πάλιν ὁ ψίθυρος καὶ ὁ κατάλαλος κοινωνοὶ ὑπάρο χουσιν τῆς αἰσχίστης αὐτῶν ἐργασίας. Καὶ γὰρ μία ἐστιν ἀμφοτέρων ἡ πρᾶξις εἰς ὁδὸν ἀπωλείας ἀπὸ άγουσα· στυγητή ὄντως παρὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώποις. Τὸ γὰρ ἄγος τῆς καταλαλιᾶς καὶ τοῦ ψιθυρισμού, συμβιοτεύον αὐτοῖς, ἐσπιλωμένην καὶ ἀκάθαρτον τὴν πολιτείαν αὐτῶν ἀποδείκνυσιν. Μὴ οὖν ἐπιμεt νωμεν τῇ ἀπηγορευμένη ταύτῃ καὶ ἀθεμίτω δι αγωγῇ, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν ἄσπονδοι πρὸς τὸ ὁμόφυ λον. Διαγορεύει δὲ καὶ ὁ νόμος· «Οὐ παραδέξῃ ἀκοὴν ματαίαν· οὐ συγκαταθήσῃ μετ᾿ ἀδίκου γενέσθαι μάρτυς ἄδικος. Πᾶν ῥῆμα πονηρόν, βδέλυγμα Κυρίῳ ἐστίν.» Ὁ δὲ σοφώτατος Σολομών φησιν: β • Ψίθυρον καὶ δίγλωσσον καταρᾶσθαι ἄξιον· πολλούς γὰρ ἀπώλεσαν εἰρηνεύοντας.» Καὶ αὖθις· «Γλῶσσα διασὴ πολλοὺς ἐσάλευσεν· ὁ προσέχων αὐτῇ οὐ μὴ εὕρῃ ἀνάπαυσιν.» Καὶ πάλιν· «Πληγή γλώσσης, συντρίβει ἑστᾶ· θάνατος γὰρ πονηρὸς, ὁ θάνατος αὐτῆς. Ὁ δὲ προφήτης ᾿Αμβακούμ· «"Ανδρες είν ρηνικοί σου ἔθηκαν ἐνέδραν ὑποκάτω σου.» Καὶ ὁ Ἱερεμίας φησίν· ο Βολις τιτρώσκουσα, ἡ γλῶσσα αὐτῶν. Καὶ δόλια τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ὁ δὲ Δαυΐδ, βουλόμενος ἀποστῆναι αὐτοὺς τῆς δυσμενίας ταύτης, παραγγέλλει λέγων·. Παῦσον τὴν γλῶσσάν σου ἀπὸ κακοῦ, καὶ χείλη σου, τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον.» Εἰ. δὼς δὲ αὐτῶν τὸ ἀπηνὲς τῆς γνώμης, ἐπάγει· • Τάφος ἀνεωγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν, ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν, κρίνον αὐτοὺς ὁ Θεὸς, ὅτι ἰὸ; ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτῶν. Κατ' ἐμοῦ γὰρ ἐψιθύ ριζον πάντες οἱ ἐχθρο! μου, κατ' ἐμοῦ ἐλογίζοντο κακά μοι· λόγον παράνομον κατέθεντο κατ' ἐμοῦ·, Αλλ' • Ενδυσάσθωσαν οἱ ἐνδιαβάλλοντές με, ἐντροπήν ο Καί· ι Περιβαλλέσθωσαν, ὡς διπλοῖδα, αἰσχύνην αὐτῶν. Καὶ ἐπεύχετα: λέγων· «Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ χειλέων ἀδίκων, καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας.» ᾿Αλλὰ κἀμὲ αὐτῶν, «Ἀπὸ τῶν κρυφίων μου καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου, ἵνα ἄμωμος γένωμαι. Καὶ ὁ Παροι μιαστής ἐντέλλεται λέγων·. Μη κληθῇς ψίθυρος, καὶ τη γλώσσῃ σου μὴ ἐνέδρευε· μολύνει γὰρ τὴν ἑαυ τοῦ ψυχὴν ὁ ψίθυρος. Ανήρ γὰρ εὐμετάβολος γλώσσῃ, ἐμπεσεῖται εἰς κακά. Καὶ πάλιν· ο Θάνατος καὶ ζωὴ ἐν χειρὶ γλώσσης· οἱ δὲ κρατοῦντες αὐτῆς, ἔδονται τοὺς καρποὺς αὐτῆς. Καὶ ὁ Ἰάν κωβος· «Εί τις δοκεῖ θρήσκος εἶναι, μή χαλιναγω γῶν γλώσσαν αὐτοῦ, ἀλλ' ἀπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου μάταιος ή θρησκεία, Καὶ ἐπάγει· «Τού ἡλίκον πῦρ ἡλίκην ύλην ἀνάπτει, ο Καί· «Ἡ γλῶτα σα πῦρ, ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας. -- Η γλώσσα 13 Matthi. sit, 28. 13 Legs Beelzebub 15. 17th: 1. 20. ** Psal. v. H1. • κ. Αννα ** Pial asia. 19. ** Psal ny v 1. HOMILIA XXX. De susurratione. Kursus susurro et detractor complices cum sint, in extremam suam operationem conspirant. Par siquidem et una est utriusque operatio, utrumque recta in viam abripiens perditionis: utrumque cum infense oderint et Deus et homines. Exsecrandum enim detractionis scelus atque susurrii, in iisdem comperiuntur, contubernales cum sint: que res facile indicat talium vitam, longe esse contaminatissimam atque impuram maxime. Ne igitur in istiusmodi vivendi ratione nobis prorsus interdicta ac nefaria perseveremus, ut ne Dei judicium deprehendat nos sine foedere ullo et concordi compagine charitatis fuisse erga nobis congenerem. Cavet enim interdictio lex id fieri: «Non admittes auditionem vanam, non sedebis simul cum iniquo, ut sis testis iniquus. Omne verbum improbum, exsecratio est apud Dominum 1, Salomon item: 1079. Susurronem et bilinguem maledici dignum est, multos enim perdiderurt pacem habentes 16. Rursus: • Lingua duplex, multos commovit pacem habentes; qui attendit ei, non invenit requiem ".» Iterum: • Plaga linguæ conterit ossa 18, mors enim mala mors ejus ". › Propheta quoque Habacuc: ‹ Viri pacifici tui posuerunt insidias adversum te 20., Jeremias item ait: c Jaculum vulnerans lingua corum s.» David insuper istos avocare cupiens ab hac immanitate plusquam hostili, pracipiendo dicit: «Averte linguam tuam a níalo, et labia tua ne loquantur dolum”. › Quodque perspectam haberet efferatain atque minacem voluntatis istorum ferociam, inducit: «Sepulcrum patens est guttur eorum; linguis. suis dolose agebant, judica illos, Deus; quia venenum aspidum sub labiis eorum: elenum adversum me susurrabant omnes inimici mei, adversum me cogitabant mala mili. Verbum iniquum constituerunt adversum me "., Sed et: ‹ Induantur qui detrahunt mihi, pudore "., Et: • Induantur sicut diploide confusione sua ", qui dicunt mihi, Euge, euge 36.. Sibique apprecatur, dicens: • Domine, libera animam meam a labiis. iniquis et a lingua dolosa “, › Sed et meipsum ‹ ab· occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo, ut immaculatus efficiar "., Jubet quoque Parcemiastes: Ne voceris susurro, et lingua tua ne cui moliaris insidias; suam enim ipsius animam inquinal susurro 3; vir enim incontinentis. linguae ruet in mala s.» Bursum: «More et vita in manu lingue; qui autem dominantur ejus, comesidolum masc. 1: ilid. 27, 23. 15 Exod. xx. 7; Levit. 215, 19 ibi 1. 11. 19 ¡hil. 25. 20 Amo Jer. XXXVIII, 22. '*' Jer. 1x. 8. 2. Ps 1. x 1.5 20 γ.... ' ΛΑΓΗ! 15 11. "1 XL.. 8. 9. * Psal, cym. 29. * Eve. v. 16. 31 Rech, xx, 51. 11 slidl. 23 Eccli..

dent fructus ejus ".» Jacobus: Si quis videtur καθίσταται ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν, ἡ ἐπιοῦτα μνη religiosus esse, non refrænans linguam suam, sed τὸ σῶμα, καὶ φλογίζουσα τὸν τροχὸν τῆς γενν seducens cor suum, hujus vana est religio 38 Inducit Ecce quantus ignis, quam magnam silvam incendit "!» Et: «Lingua ignis, universitas iniquitatis ".» Et: ‹ Lingua constituitur in membris nostris, que maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostræ * › Liquet per hoc intelligi temporariæ istius vitæ momenta, quibus ipsa sursum deorsum provolvitur. Quid enim hominis vita aliud quam rota quæ perpeti rotatu versatur? Sed et eadem inflammatur a gehenna. Susurrationem itaque, fratres, quam maxime fugiamus, ut ne nos amœnitate privet paradisi, nosque transmittat in gehennam ignis. Suo enim susurrio serpens ille Evam tranquillitate exclusit paradisi. Ad eam formulam quidam Sapiens: Beatus qui non est lapsus lingua ".. Et: • Bratus qui protectus est a facie linguæ *.» Et: ‹ In humum labi præstat, quam a lingua.» Paulus proinde: • Ne forte inter vos sint contentiones, æmulatio40 σεως.» Εύδηλον ὅτι τὸν χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν. Ὁ γὰρ βίος τοῦ ἀνθρώπου, τροχὸς ὑπάρχει ἀνατολι μενος, καὶ φλογιζόμενος ὑπὸ τῆς γεέννης. Φύγαμε οὖν, ἀδελφοί, τὸν ψιθυρισμόν, ἵνα μὴ σειρές ἡμᾶς τοῦ παραδείσου, καὶ παραπέμψῃ εἰς τὴν γίνο ναν τοῦ πυρός. Ψιθυρίσας γὰρ ὁ ὄφις, ἐξέβαλεν τ Εὔαν ἐκ τοῦ παραδείσου καθώς τις Σοφές της • Μακάριος ὃς ἐν γλώσσῃ οὐκ ολίσθησεν. ο Καὶ και λιν • Μακάριος ὁ σκεπασθεὶς ἀπὸ προσώπου γίνε σης ο Καί ο Ολίσθημα ἀπὸ ἐλάτους μᾶλλον ἢ ἐπ γλώσσης.» Καὶ ὁ Παῦλος· «Μήπως ἐν ὑμῖν ἐρες, ζῆλος, θυμὸς ἐριθεῖαι, καὶ καταλαλιαί, ψιθυρισμό φυσιώσεις,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ Κύριός φησιν· κ ο ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυρού της και δίας αὐτοῦ προσφέρει τὸ ἀγαθόν· ὁ δὲ παντὸς δι θρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐε βάλλει τὰ πονηρά. Ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος της καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τὸ αἰῶνας. Ἀμήν. nes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationes, inflationes 01.; et quæ ordine squuntur. Dominus porro ait: • Bonus homo de bano thesauro cordis sui profert bonum, malu, autem homo de malo thesauro ejicit mala; ex abundantia enim cordis os loquitur ".Immorta. Deo sit gloria in sæcula. Amen. 1080 HOMILIA XXXI. Ut ne delator auerulus sis, aut importunus reprehensor. Περὶ τοῦ μὴ μέμφεσθαι. Τὸ μέμφεσθαι ἀκαίρως καὶ ἀνεξετάστως, ἀπο Ne quempiam incuses ant deferas intempestiviter, ncu de re ulla dequeraris non satis æquo exami- ρευται παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ, εἰ μή πουμε ἄρα το ne perpensa, interdicto Scriptura cavit, nisi forte si quis adversus proximum querimonia uti volet, ut is ad viæ rectitudinem se recipiat. Qui enim Dei illud mandatum reveretur quod est: Nolite condemnare, ut ne condemnemini “,, suos ipse defectus non oscitanter perspicit. Vix credibile quam sit homini detrimentosum, tam attentum esse et alacrem ad aliorum contuenda atque expendenda errata, suis interim debitis per oscitantiam neglectis. Dum enim tam es aliorum deprehensor, querulus aut delator, nihil dubiis argumentis teipsum declaras inculpatum esse et irreprehensibilem. Hunc, quisquis ejusmodi est, infensissime aversatur Deus, et a se repellit quam longissime. Quod πρὸς ἐπανόρθωσιν τοῦ ἑπτα:κότος δι' ἀγάπην. λοιτο τοιαύτῃ μέμψει πρὸς τὸν πλησίον χρήσασα, Ο γὰρ δεδιὼς μάλιστα τὴν ἐντολὴν τοῦ Κυρίου, τ λέγουσαν • Μη καταδικάσετε, ἵνα μὴ καταδικ: σθῆτε,» τὰ ἑαυτοῦ ἐλαττώματα ὁρᾷ καὶ εἰ τ πλησίον παρορᾷ. Ἐπιβλαβές γὰρ ἀνθρώπῳ κατε πεῖν τὰ ἑαυτοῦ ὀβλήματα, καὶ προσέχειν αληθει ἐλαττώματα. Τὸ γὰρ ἄλλους μέμφεσθαι, δηλόν ἐπ ὅτι ἑαυτὸν ἄμεμπτον ἀποδείκνυσιν. Οθεν τὴν τα τον ὁ Θεὸς ἄρδην αποστρέφεται. Εἰ δὲ καὶ θ ἐπέρχεται σοι ἕνεκεν τοῦ πλησίον, κατάδεξαι α ὡς σην, καὶ οὐκ ἀλλοτρίαν. Εἰ δὲ ἀντιτάσση του σκυθρωποῖς ἐπιφοραῖς, καὶ ἄλλους μέμφη, ότι οἶδας, τῇ κελεύσει τοῦ Θεοῦ ἀντιμάχη. Ἐάν δέ τ si quidpiam te adorietur adverse tribulationis a ταδέξῃ, δῆλον ὅτι ὑπομένεις τὸν Κύριον. Καὶ τ proximo excitatæ, hanc vide ut feras quasi tuam non ut alienagn. Etenim dum impatientius conficlaris adversum eas quæ te vehementer alioqui premunt violentas impressiones, et alios interim incusas, quasi qui non noris eas Dei indicio contigisse: jam tu divinæ reluctaris admonitioni. Sin tu eas æquo toleras animo, plane liquet te sustinere Dominum. Hac de re docet nos Farœmiastes: ‹ Priusquam, examinaveris, ne reprehendas que'ne quam de his que aure didicisti, sed et intellige primum, tunc increpa "; priusquam audieris, ne τούτου διδάσκει ἡμᾶς ὁ Παροιμιαστής, λέγων Π ἐξετάσαι, μὴ μέμψῃ δι' ἀκοῆς· ἀλλὰ νόησον προς καὶ τότε ἐπιτίμα· πρὶν ἀκοῦσαι, μὴ ἀποκρίνοι, ο ἐν μέσῳ λόγων μὴ ἐπίβαλλε βῆμα. Ὅτι θάνατος " ζωὴ ἐν χειρὶ γλώσσης.» Και· ο Εἰς ὦτα άρον μηδὲν λέγε, μή ποτε μυκτηρίσῃ τοὺς συνετούς κ λόγους. ο Καὶ ἕτερος· ο Σοφοῦ καρδία δέξεται ἐντα λάς· ὁ δὲ ἄστεγος χείλεσιν, σχολιάζων ὑποσκελί σεται.» Λέγει δὲ καὶ ὁ ᾿Εκκλησιαστής ο Εἰς τόν τας λόγους οὓς λαλοῦσιν οἱ ἀσεβεῖς, με θη; κατά τ σου· καὶ ἐν ταμείοις κοιτῶνές σου οὐ μὴ κατανα * Prov. xvm, 21. 38 Jac. 1. 26. 36 Jac. ut, B. ar ibid. 6, as ilisl. * Eccli. xiv, 1. * Eedi. um. 23. • JI Cor. s11, 20. ** Matth. xi, 34, 53. 63 Luc. VI, 37. » Erci. al, 7.

HOMILIA XXXII. DE CONTRADICTIONE. πλούσιον, ὅτι πετεινὸν τοῦ οὐρανοῦ ἀπείσει σου τὴν respondeas, et in medio sermonum ne interseras φωνήν. • 'Ο δὲ Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων·. 'Αδελ Ει: φοι, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων, καὶ χαριζόμενοι ἑαυτοὺς ἐάν τις πρός τινα ἔχῃ μορφήν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἐχαρίσατο ἡμῖν, οὕτως καὶ ὑμεῖς. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοι;, τὴν ἀγάπην, ὅ ἐστιν σύνδεσμος τῆς τελειότης τος.» Γενώμεθα οὖν πειθόμενοι τῷ Παύλῳ ἐκαλεί φοντι ἡμᾶς, ἵνα μὴ ἀκούσωμεν παρὰ Ἰούδα τοῦ ἀδελφοῦ Ἰακώβου, ὅτι • Οὗτοί εἰσιν γογγυσται, μεμψίμοιρος, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμε νοι. Καὶ τὸ στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα· θαυμά ζοντες, πρόσωπα, ὠφελείας χάριν.» Τὸ γὰρ μέμφε σθαι, οὐδενὶ ἁρμόττει, εἰ μὴ μόνοις τοῖς Φαρισαίοις, ὡς δικαιοῦντας ἑαυτούς. Ὅθεν καὶ ὅτε οἱ μαθηταὶ τοῦ Κυρίου ἐπείνασαν, καὶ ἤρξαντο τίλλειν τους στάχυας καὶ ἐσθίειν, οἱ Φαρισαῖο: εἶπον τῷ Κυρίῳ· • Ιδού οι μαθηταί σου ποιοῦσιν ὃ οὐκ ἔστι ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασιν. ο Οἱ κατακρινόμενοι, τοὺς ἀμέμστους ἐμέμφοντο. Ο δὲ ἀνεξίκακος Κύριος πρὸς αὐτ τους «Οὐκ ἀνέγνωτε τί ἐποίησεν Δαυΐδ ὅτε ἐπείνασεν, καὶ οἱ μετ' αὐτοῦ; πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγεν, οὓς οὐκ ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι μόνοις.» Καὶ παιδεύων αὐτοὺς μὴ μέμφεσθαι ακαίρως τοὺς ἀναι τίους, καὶ προσθεὶς εἶπεν· «Εἰ δὲ ἂν ἐγνώκειτε τί ἐστιν, ἔλεον θέλω καὶ οὐ θυσίαν· ν οὐκ ἂν κατεδικάσατε τοὺς ἀναιτίους. Κύριος γὰρ ἐστὶν, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ Σαββάτου. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. verbum, quia mors et vita in manu lingue ",, Ad aures stulti nihil dic, ne forte subsannet eruditos tuos sermones.» Alter item Sapiens: ‹ Cor excipiet mandata *; qui autem intolerabiliter vacat labiis, supplantabitur $8.» Dicit autem et Ecclesiastes: ‹Ad omnia verba, quæ loquentur impii, ne apponas cor tuum, et in conclavi cubilis tui ne male dixeris diviti, quia avis caeli portabit vocem tuam *.» Paulus item per epistolam dicit: «Fratres, supportantes invicem et donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis. sic et vos: super omnia autem hæc, charitatem habete, quod est vinculum perfectionis 50.» Mos sane gerendus Paulinæ isti doctrinae, qua nos ad subeundam palaestrain ceu ceromate linit, additque vires, nequando in nos audiatur contorta illa Judæ fratris Jacobi sententia: Hi sunt murmuratores, querulosi, et os eorum oquitur superba, admirantes personas quæstus causa st, ο Ne mini itaque convenit sic esse querulum, nisi Pharisæis, et solis; quippe qui seipsos justitiæ nomine venditant. Unde et discipuli Domini acri fame cum urgerentur, coepissentque primum spicas convellere, et inediam qua laborabant, vel tantillo levare, Pharisæi dixerunt Domino: Ecce discipuli tui faciunt quod non licet facere Sabbatis "., 1081 Isti quam promeruere, sententiam condemnationis retulerunt, quod illos falsa delatione sugillassent qui omnis immemóri respondit ‹ Num legistis quid fe- »ulli erant culpæ obnoxii. Dominus siquidem injuriæ carit David cum esuriret ipse et qui cum eo erant, quomodo ingressus sit domum Dei, et panes propositionis comedit, quos non licebat edere nisi solis sacerdotibus "?, Hlos istis verbis cum erudiret, ut ne imposterum adversus insontes intempestiviter dequererentur, induxit: «Si sciretis quid est, misericordiam volo et non sacrificium "; › utique hos non condembassetis innoxios. Dominus enim est Filius hominis etiam Sabbati. Ipsi gloria in sæcula. Amen Περὶ ἀντιλογίας. Η ἀντιλογία καὶ ἡ ιταμότης ὑπὸ τοῦ ζυγοῦ τῆς κακίας σφίγγονται. Ο γὰρ ἀντίλογος, ἰσοσθενεῖ τῷ ἀφηνιαστῇ. θέλει γὰρ ἀεὶ καταγωνίζεσθαι κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ συχνῶς κλονεῖται πολεμούμενος τοῦ καθηγεῖσθαι· καθὼς καὶ ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται· ὅτι ἀνέστησαν τῷ Μωϋσή, Κορέ, καὶ Δαθαν, καὶ ᾿Αν ρών· καὶ ἐθυμώθη Κύριος ἐπ' αὐτοῖς. Καὶ ἐνοίχθη ἡ γῆ ὑποκάτωθεν αὐτῶν, καὶ κατέπιεν αὐτ τοὺς καὶ τοὺς οἴκους αὐτῶν. Οἱ γὰρ ἀπὸ ἰδίας δυ νάμεως, χωρὶς θεοῦ, ἀρχὰς ἐπιζητοῦντες, καὶ τῇ ὑπὸ Θεοῦ ἀρχῇ ἀνθιστάμενοι, τοιαύταις τιμωρίαις ὑπόκεινται. Γράφει δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστολος περί τινων ἀντιλεγόντων, οὕτως·. Ον τρόπον Ἰάννης καὶ Μαμβρὶς ἀντέστησαν τῷ Μωϋσῇ, οὕτως καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ, ἄνθρωποι κατεφθαρμένοι τὸν νοῦν, ἀδόκιμοι περὶ τὴν πίστιν.» Ομοίως καὶ ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων, Ἐλυμᾶς ὁ μάγος ἀνθίστατο τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρνάβα, ζητῶν τὸν ἀθα Χν, 15. " ilidl. 21 8 Jul. 10. 5. Math. xn, 2τη βιον. HOMILIA XXXII. De contradictione. Contradictio et contumacia parili constringuntur malitie jugo. Qui enim contradicit, utique contendit inveniri ei compar robore cui sua temeritate contumax est et rebellis. Huic siquidem studium est perpes, veritati ut controvertal, eamque impugnet. Dum enim cæteros ut anteeat auctoritate, connititur pro virili; frequentes admodum concit turbas, illorum exemplo de quibus in lege scriptum est, nempe Core, Dathan et Abiron; quando in faciem restiterunt Moysi. Et iratus est furore Dominus, subque illorum vestigiis adaperta est terra, et eos absorpsit simulque illorum domicilia. Ili enim, propria nisi virtute, non item Dei decreto, ambitiosius expetebant populi principatum, eoque reclamantes magistratni divina ordinatione instituto, istiusmodi subjacuere pœnis. Scribit autem et Apostolus de istis qui contumaciter contradicunt: • Quemadmodum Jannes et Mambres resti- ** Prov. xxn, 12. * Eccle.x. 20. Num, xvi, 1, 2 seqq. of Pros. f, ss ibid. 7. ibid. 3, 4. • Coloss. 131,

ἐτυφλώθη. Καὶ πάλιν, ἐπιστέλλων ο Απόστολος Τ μοθέῳ, φησίν· «᾿Αλέξανδρος ὁ χαλκεύς πολλά και μοι ἐνεδείξατο· ἀποδῴη αὐτῷ Κύριος. Ὃν καὶ τ φυλάσσου· λίαν γὰρ ἀνθέστηκεν τοῖς ἡμετέροις ἐν γοις.» Καὶ οὕτως ἐκομίσατο ἀξίαν τῆς ἀντιλογία ἀντάμειψιν. Καὶ ὁ προφήτης Μιχαίας, πενθών τ ἀπηνὲς τοῦ λαοῦ, οὕτως λέγει. Η γλώσσα τ' ὑψώθη ἐν τῷ στόματι αὐτῶν.» Οίμοι ψυχή, ότι από λωλεν εὐλαβὴς ἀπὸ τῆς γῆς. Καὶ ἄλλος ο Αντι γίας ἐγείρει πᾶς κακός. Ο δὲ Κύριος, ἄγγελον όπο λεήμονα ἐπιπέμψει αὐτῷ.» Καὶ πάλιν· ο Σοφία και θρώπου φωτιεῖ πρόσωπον αὐτοῦ.» Και ο ᾿Αναδες προσώπῳ, μισηθήσεται, καὶ φθεγγόμενος ἄδικα, αν δεὶς οὐ μὴ λάθη. Ο γὰρ πονηρὸς ἑαυτῷ, τίν άγει θὸς ἔσται; ο Ωσαύτως καὶ ὁ Σολομών ο Κα; μεθ' ὕβρεως, πράσσει κακά· οἱ δὲ ἑαυτῶν ἐπιγνώμε νες, σοφοί, ο Φοβηθώμεν οὖν, ἀδελφοί, τὴν θείαν Γρ φὴν, καὶ παυσώμεθα τοῦ εἶναι ταμοὶ καὶ ἀντίνο ἵνα μὴ εἴπῃ καὶ περὶ ἡμῶν Ἰατρεύσαμεν τη Βαβυλῶνα, καὶ οὐκ ἰάσθη· ο Καὶ ἀκούσωμεν μας τοῦ Ἡσαΐου λέγοντος. «Ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε, ο Ημείς εν ή ταπεινοφροσύνῃ καὶ τῇ ἡσυχία ἑαυτοὺς ἀσφαλ μεθα. Καὶ ἑπόμενοι τῇ θείᾳ Γραφῇ ὑποταγώμενο κλήρῳ παύοντι τὰς ἀντιλογίας. Μέγα οὖν ἐστι ὅπλον τῆς ψυχῆς, ἡ κατὰ Θεὸν ἄσκησις, τὸ λαλεῖν τ Θεῷ πολλά, καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἐλάχιστα· και δὲ καὶ ἡμέρας, πρὸς τὴν ἐσχάτην ἡμέραν ἀπό πειν. Καὶ μὴ ὁμοιωθῶμεν τοῖς ἱερεῦσιν τῶν Ἰ δαίων, οἵτινες ειώθασι ἀεὶ ἀνθίστασθαι των Προσῆλθον γάρ, φησίν, οἱ ἀρχιερεῖς, τῶν Ἰησοῦ γοντες, • Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖ;; ἢ εἰς τ δέδωκεν τὴν ἐξουσίαν ταύτην; ο Ὁ δὲ μακρόν Κύριος ἐπιεικῶς ἀπεκρίνατο αὐτοῖς, λέγων·: Επιμη τήσω ὑμᾶς κἀγὼ ἔνα λόγον, ὃν ἐὰν εἶπητέ μοι, κα λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ, ο λύκ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. terunt Moysi, ita et hi resistunt veritati, homines ύπατον διαστρέψαι ἀπὸ τῆς πίστεως· καὶ εὐθώς corrupti, mente reprobi circa fidem **. Ad eumdem modum Elymas magus restitit Paulo et Barnabæ, quærens avertere proconsulem a fide: is confestim excaecatus est s7, juxta relatiorcm apostolicorum Actuum. Sed et Apostolus, per Epistolam dicit Timotheo: ‹ Alexander ærarius multa mala ostendit mihi; reddet ei Dominus: quem et tu devita; multum enim restitit verbis nostris **; 1 ethic dignam reportavit sua contradictione vicissitudinem ac mercedem. Michæas propheta lugens efferatam populi rebellionem, ait: «Lingua eorum elevata est in ore ipsorum. Hei mihi, anima, quia periit pius a terra. Alius item: Contradi- » ctiones suscitat omnis malus "0; Dominus autem angelum iamisericordem immitet ei ". Rursum: • Sapientia hominis illustrat faciem cjus ", impudens autem facie odibilis erit "3., Ει: «Qui loquitur iniqua, non effugiet "; qui sibi est nequam, cui bonus erit 8?. Similem in modum Salomon: • Malus cum contumclia perpetrat mala, qui autem seipsos explorant et agnoscunt, sapientes sunt "7. › 1032 Terrorem nobis sacra hæc incutiat Scriptura; ac proinde ab omni temeritate et contradictione desciscamus, ut ne eadem de nobis illud pronuntiet: • Curavimus Babylonem, et non est sanala.. Quin potius illud ex Isaia ipsi audire promereamur: ‹ Si volueritis et exaudieritis me, bona Lerræ comedetis". Itaque nosipsos communiamus in primis humilitate et silentio, sacramque secuti Scripturam, in eorum sortem redigamur quibus curæ est sedare contradictiones. Sane ut Deo consuescas 10qui plurimum, cum hominibus autem quam rarissi:ne, l:ec monastica exercitatio, ingens est anima scutum. Die ac nocte, ad extremam usque exitus horam, intenta acie mentis spectandum est, nequando comperiamur Judzorum sacerdotiEus assimiles, qui quidem cousuetudine exsecrabili Domino restiterunt semper. Accesserunt enim principes sacerdotum ad Jesum dicentes: «In ça potestate hæc facis? aut quis tibi dedit hanc potestatem?» Longanimis Dominus, quam illis respeto dit mansuete! ‹ Interrogabo et ego vos, unum verbum; quod si dixeritis mihi, et ego dicam volt inqua potestate hæc facio 1o. 9 Ipsi gloria in sacula. Amen. HOMILIA XXXIII. De otioso sermone. ΛΟΓΟΣ ΑΙ Περὶ ἀργολογίας Ἡ ἀργολογία ἐκ τοῦ σχολὴν ἄγειν γεννάται. Η μὴ προσδοκᾷν τὰ μέλλοντα. Εἰ γὰρ τὴν καρ ἐδεδοίκειμεν, καὶ τῆς βασιλείας ὠρεγόμεθα, ούς τη ἀργολογοῦμεν ποτέ, μάλιστα ὅτι τοῦ Κυρίου ἐνα ἐστιν λόγον ὑφέξειν ἡμᾶς ἐν καιρῷ κρίσεως τ ἀργοῦ ῥήματος· ὅτι δὲ ὄνησιν τῇ ψυχῇ οὐ τέρ ἀργὰ ῥήματα ὑπάρχουσιν. Αναγκαίον ούν βίζω ἐγκρατεύεσθαι τοῦ μὴ δοῦναι χώραν τῇ ἀργαλεί ὁ γὰρ ὑπὸ τῶν μικρῶν εὐγερῶς νικώμενος, καὶ τῆς μεγάλοις ἐξ ἀνάγκης δεδούλωτας· ὁ δὲ τούτων κατ φρονῶν, καὶ τοῖς μεγάλοις ἐν Κυρίῳ, ἀντιτάσσεις Otiosiloquinm ex eo ingignitur tibi, quod per otium vitam transmittis, et a to excussisti certam futura vite spem. Si enim æterni illius supplicii formidabilis horror, et contra, beati regni desiderium mentem occuparet nostram, nullo unquam momento sic per inaniloquia traducerenius vitam; idque eo maxime, quia Dominicum urget mandatum, quo significat rationem reposituros nos esse die illo judicii, de verbo otioso ". Quæcunque porrə animæ tuæ nihil afferunt emolumenti,verba otiosa sunt. Opere igitur pretium sit, ut ipsi ab im54 || Tim. II, 8. s Act. sit, S, 11. BS n Tim. w. 14, 15. • Prov. xvi, 11 ** ibi.l. 24. 3 Eccli. xx, 5. 47 Eccli. XIV, Sap. 1, 8. 22.68 Jerem. LI, 9. " Isa. 1, 19. 50 Matth. xxi, 25, 21. ** Mich.51,12; v1,2." Prov, sv. §. * Eeci. χιν, δ. το Matth. suty 30.

HOMILIA XXXIV. DE OTIO. Χρὴ οὖν πάσῃ φυλακή, τηρεῖν τὴν καρδίαν καὶ τὸ modicis colloquiis intenta cura nobis temperemus. σῶμα, ἀραρότως φθέγγεσθαι ὡς αὐτοτελεῖς, μάλιστα ne quis resideat locus otioso sermoni. Qui enim ἡμᾶς τοὺς δοκοῦντας παιδεύειν, καὶ καθοδηγεῖν τοὺς facile sinit intercipi se ac vinci a re permodica, ἐν τῷ κόσμῳ, ἵνα μὴ ἀκούσωμεν·. Ο διδάσκων a magnis necesse fit hunc in servitutem redigi. ἑτέρους, σεαυτὴν οὐ διδάσκεις; • ᾿Αβουλίας γὰρ Qui parva hæc contemptim negligit, et illis oblu - τεκμήριον τὸ ἀργολογεῖν, ὡς καὶ ἐν ταῖς Παροιμίαις ctatur quæ alioqui apud Dominum magni sunt moγέγραπται· ο Υί, μὴ ζηλώσης ἄνδρας κακούς, μηδὲ menti. Omni igitur custodia custodiendum cor et ἐπιθυμήσῃς εἶναι μετ᾿ αὐτῶν.» Καὶ ἐπάγει, λέ- corpus, nec laxius quamn decet perfectos, loquenγων· ο Στόμα ἄστεγον, ποιεῖ ἀκαταστασίας, καὶ ὁ dum, nobis maxime qui mundi homines videmur ἄφρων πληθύνει λόγους.» Καὶ πάλιν' ι Ο πλεον erudire, ac viæ salutaris esse illis præduces, ne άζων λόγον, βδελυχθήσεται. Ἐκ πολυλογίας γὰρ οὐκ quando contingat audire nos: «Qui alium doces, ἐκφεύξεται ἁμαρτίας, φειδόμενος δὲ χειλέων, νοήμων teipsum non doces *?, Temeritatis plane evidens ἔσται.» Και πάλιν· ο Ἐπὶ φίλου καὶ ἐχθροῦ μὴ est argumentum sic otiose verba effundere et nuδιηγοῦ βίους ἀλλοτρίους.» Και· «Εἰ μὴ ἔστιν σοι gari, quemadmodum et in Proverbiis scriptum est: ἁμαρτία, μὴ ἀποκάλυπτε. › Λέγει δὲ καὶ ὁ Ἰὼβ Fili, ne æmuleris viros malos, neve concupiscas τοῖς φίλοις αὐτοῦ·. Εἴη δὲ ὑμῖν χωρεῦσαι, καὶ 13 esse cum eis 73. › Et inducit: • Os quod non habet ἀποβήσεται ὑμῖν σοφία. ο Καὶ ἕτερος ο Μακάριος operculum, parit seditiones r., Et: e Stultus mulἀνὴρ, δ; οὐκ ὠλίσθησεν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ.» Καὶ tiplicat verba r8 ; qui abundat sermone, abominaπάλιν, ο ῾Ο ἐγκρατευόμενος γλώσσῃ ἄμαχος βιώσε- bilis erit 1. Ex multiloquio non effugiet peccatum, ται· καὶ, ὁ μισῶν λαλιάν, ἐλαττοῦται κακίαν.» Διο parcens autem labiis, intelligens erit ". › Rursus: αγορεύει δὲ καὶ ὁ Εκκλησιαστής· «Λόγοι στόματος • Apud amicum et inimicum ne enarres vitam alieσοφοῦ, χάρις· καὶ χείλη ἄφρονος καταποντίσουσιν· nan '.. 1083 Et: • Si non adsit tibi peccatum, αὐτόν· ἀρετὴ γὰρ στόματος αὐτοῦ ἀφροσύνη» Και ne reveles”. › Job quoque amicis suis: «Utinam • Ο άφρων πληθύνει λόγους, ο Καὶ ἐπάγει·. Ο obmutesceretis, ut contingeret vobis sapientia ". › ἀγαπῶν ζωὴν φείσεται στόματος αὐτοῦ,» Ὡσαύτως Alter: «Beatus vir qui non est lapsus lingua sua". δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστολος ο Πᾶς λόγος σαπρὸς 1, ἐκ τοῦ Rursus: • Qui moderatur linguam, sine jurgiis viστόματος ὑμῶν μὴ ἐκπορευέσθω, ἀλλ᾽ εἴ τις ἀγαθὸς vel; qui odit loquacitatem, minuit malitiam”. προ, οἰκοδομεῖν, ἵνα δὴ χάριν τοῖς ἀκούουσιν. ο Sed et Ecclesiastes, garrula ista loquacitate interΕχοντες οὖν, ἀγαπητοὶ, τοσαύτας μαρτυρίας πάσῃ dicit nobis: Sermones oris sapientis, gratia, labia σπουδῇ ἀποστῶμεν τῆς ἀνωφελοῦς, μᾶλλον δὲ ψυχο- stulti demergent eum; principium enim oris ejus σλαβοῦς ἀργολογίας, ἐννοοῦντες ἀδιαλείπτως, ὡς εἴ- stultitia "., Et: «Stullus multiplicat sermoncs 43. ρηται, τὴν φοβερὴν ἀπειλὴν τοῦ Κυρίου, λέγοντος· Inducit: s Qui diligit vitam, parcet ori suo s. His • Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν, δ ἐὰν λα- concinit Apostolus: Omnis sermo malus ex ore λήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσουσιν λόγον περὶ αὐτ vestro non procedat, sed si quis bonus ad ædificaτοῦ ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶν tionem, ut det gratiam audientibus s.» Cum igiνας. 'Αμήν. tur, charissimi, tot adeo moneamur Scripturæ testimoniis, omni studio vitabundi defugiamus otiosos sermones, non inutiles modo, sed et magnopere animabus nostris detrimentosos, aque, ut dictum jam est, vocem illam Domini terroris et fortitudinis plenam perpetim cogitemus, qua pœnain interminatur: Amen dico vobis, quia omne verbum otiosum quodcunque locuti fuerint homines, reddent rationem de co in die judicii *. Ipsi gloria in sacula. Amen. Περὶ περιεργίας. Τὸ πολυπραγμονεῖν καὶ περιεργάζεσθαι τὰ ἀλλά τριπ, ἀνάρμοστόν ἐστιν ἀνθρώπῳ τῷ θέλοντι εύκ αρεστήσαι θεῷ. Ο γάρ βουλόμενος ἀβέβηλον βίον πολιτεύεσθαι ἐν τῷδε τῷ βίῳ, αὐτόστοιχος θέλει εξναι, τουτέστιν, ἑαυτῷ προσέχειν, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ προσομιλεῖν τῷ Θεῷ ἀρεμβάστῳ λογισμῷ, καὶ ἀπεριέργῳ τῷ, ἐν ἁπλῇ διαθέσει. Οὕτως γὰρ ἐπελεύσεται ἐπ' αὐτὸν πλουσίως ἡ χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος. Γέγραπται δὲ ἐν ταῖς Παροιμίαις· ο Βαθύτερα HOMILIA XXXIV De otio. Rerum alienarum satagere curiosius, et quæ supervacanea sunt, nec ullius frugis, moliri, prorsus dissentaneum videtur, nec convenire ei qui Deo contendit quam maxime esse gratiosus. Qui enim vitæ sanctimoniam prefiteri vult atque munditiam, necesse est perpeti tenore vitam instituat suam: hoc est, sibi ut attendat, Deoque quam proxime potest congrediatur omni cum tranquillitate, nec istis externis occupata cogitatione, affectu item 78 Prov. x, 14. ** Eccli. 1x, 25. 77 Prov. x, 19. «Eccli. χιν, 1. ** Ęceli. xx 5; Job xxiii, 5. 83 Eccli. x, 14. 86 Prov. xxix, 18. 87 Ephes. 1V, 7. Rom. 1, 21. 33 Prov. ss1, 1. ** ibid. 11. 12. "Eccli. XLIII, 11. *Prov. v, 2,7. 78. Eccl. x, 8. 19. 83 Eceli. xix,5. *11, 56. Ο λόγος σαπρός, narcidus, vitiosus. * Prov. es Matth.

simplici. Sic enim gratia Spiritus sancti opu- σου μὴ ἐρευνα, καὶ ἰσχυρότερά στο μὴ ἐξέταξε. Jentiore is perfunditur. Scriptum namque est in Proverbiis: • Profundiora te ne scruteris, et fortiora te ne exquiras; quæ autem præcepta sunt tibi, illa cogita: non enim necesse est tibi, ut quae occulta sunt videas oculis, Rursus: • Mulge luc, et erit butyrum; si autem expresseris nares, exibit sanguis: quod si elicueris sermones, exibunt judicia et pugnæ. In pluribus operibus tuis curiosus ne sis"; scientiam autem rerum innumerabilium ne promitte. Pupillas enim, oculorum qui non habet, privabitur lumine". Sed et Petrus: • Hoc primum scientes quod venient in novissimis diebus in deceptione illusores, juxta proprias concupiscentias ambulantes, et dicentes: ' Urbi est promissio adventus ejus 93?, Et infert: Propter quod, charissimi, satagite immaculati et inviolati ei inveniri, et Donini longanimitatem, salutem arbitremini". 1084. Similem in modum Paulus apostolus per epistolam ait: ‹ Sunt enim multi inobedientes, vaniloqui et séductores, quos oportet redargui; qui universas domos subvertunt, docentes quæ non oportet. Alio item loco.. Etenim, quando eramus apud vos, hoc denuntiabamus, quia si quis non vult operari, nec manducet. Audimus enim quosdam inter vos ambulantes inordinate, nihil operantes, sed curiose agentes ". Sed et hypocritæ atque curiosuli illi Pharisæi Dominum adierunt, dicentes: Quid tibi videtur? licet censum dare Caesari, an non 7?, dabimus, an non dabimus? Al Dominus, illorum superfluam et curiosam hypocrisin merito dedecore aspergens, respondit: «Quid me tentatis, hypocritz? ostendite mili numisma ccnsus. Illi autem protulerunt ei denarium. Et ait illis: Cujus est imago hæc et superscriptio? Dicunt ei: Cæsaris. Dicit eis: Reddite ergo quæ sunt Cæsaris Casari, et quæ sunt Dei, Deo **.» Isti se illine proripuerunt ingenti cum dedecore; curiosum enim Deo nostro gloria in sæcula sæculorumi. Amen. IIOMILIA XXXV. De contemptu. "Α προσετάγη σοι, ταῦτα καὶ διανοοῦ. Οὐ γὰρ ἐστὶν σοι χρεία τῶν κρυπτῶν βλέπειν ὀφθαλμοῖς του. Καὶ αὖθις· «Αμελγε γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Ἐπι δὲ ἐκπιέζῃς μυκτήρας, ἐξελεύσεται αἷμα· ἐὰν δὲ ἐξέλκῃς λόγους, ἐξελεύσονται κρίσεις καὶ μάχαι. Καὶ πάλιν· ο Ἐν τοῖς περισσοῖς τῶν ἔργων σου, με περιεργάζου. Γνώσεως δὲ ἀμοιρῶν μὴ ἐπαγέλλο Κέρας γὰρ μὴ ἔχων, ἀπορήσεις φωτός. ο λέγει τ καὶ ὁ Πέτρος· «Τοῦτο πρῶτον γινώσκετε, ὅτι ἐλεύ σονται ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ἐν ἐμπαιγμό οἱ ἐμπαίκται, κατὰ τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐπιθυμίας το ρευόμενοι, καὶ λέγοντες· Ποῦ ἐστιν ἐπαγγελία της παρουσίας αὐτοῦ; Καὶ ἐπιφέρει· ι Δ., ἀγαπη σπουδάσατε, ἄσπιλοι καὶ ἀμώμητος αὐτῷ εὑρεθή καὶ τὴν τοῦ Κυρίου μακροθυμίαν, σωτηρίαν ἡγεῖτα σθε.» Ομοίως δὲ καὶ ὁ Παῦλος ἐπιστέλλων φησίν • Εἰσὶν γὰρ πολλοὶ ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι, και φρεναπάται, οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν δ· οἵτινες όλους τοὺς οἴκους ἀνατρέπουσιν, διδάσκοντες & μὴ δεῖ. Καὶ ἀλλαχοῦ· ι Καὶ γὰρ ὅτε 4 μην πρὸς ὑμᾶς, τούτο · παρηγγείλομεν, ὅτι εἴ τις οὐ θέλει εργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. Ακούομεν γὰρ τινὰς ἐν ὑμῖν περὶ πατοῦντας ἀτάκτους, καὶ μηδὲν ἐργαζομένους, τις περιεργαζομένους.» Καὶ οἱ ὑποκριταὶ δὲ, καὶ περί εργοι Φαρισαίοι, προσῆλθον τῷ Ἰησοῦ, λέγοντας • Τί σοι δοκεῖ; ἔξεστιν δοῦναι κεντὸν Καίσαρι, οὔ; δῶμεν, ἢ μὴ δῶμεν; Ο δὲ Κύριος, καταισχύνη αὐτῶν τὴν περίεργον ὑπόκρισιν, φησὶν πρὸς αὐτός Τι με πειράζετε, ὑποκριταί; ἐπιδείξατέ μοι τὰ τό μισμα τοῦ κενσοῦ.» Οἱ δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ δημ βιον. Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Τίνος ἡ εἰκὼν καὶ ἡ ἐπ γραφή; Λέγουσιν αὐτῷ· Καίσαρος. Εφη αυτος Απέδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τὸ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Καὶ ἀπῆλθον καταισχυνθέσεις τὸν γὰρ περίεργον αἰσχύνη κατακαλύπτει. Αυτο ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. confusio circumvelat et operit. Benigno et clemert Περὶ καταφρονήσεως. Τὸ καταφρονεῖν παντὸς πράγματος, δειών κ ἐφάμαρτον, μάλιστα δὲ τῶν τῷ Θεῷ ἀρμοζοντας Μὴ οὖν ἐκδώσομεν αὐτοὺς τῇ ἀμελείᾳ καὶ κα φρονήσει, ἵνα μὴ ὑποπέσωμεν τῇ ἀρᾷ τοῦ Ἱερομά λέγοντος· «Ἐπικατάρατος πᾶς ἄνθρωπος ὁ περι τὸ ἔργον τοῦ Κυρίου ἀμελῶς. Πάντα γάρ τ Έχει καθὼς καὶ ὁ Παῦλος διδάσκει ἡμᾶς, λέγ • Πάντα ευσχημόνως, καὶ κατὰ τάξιν γινέσης. Ἐπεὶ τί ἄτοπον ἐποίει Οξίας θυμιῶν τῷ Θεῷ, Τί ὁ Σαούλ, θύων; ἀλλὰ ἀπόβλητος αὐτῶν ἡ θυσία γέν γονεν. Προσέχειν δὲ ἕκαστον ἀσφαλῶς ἑαυτῷ χρό καὶ μὴ ὑπὲρ τὰ μέτρα αὐτοῦ ἐννοεῖν τι ή πράττει 22. ss ibid.» ]] Petr. m, 3, 4. er Matth. xxi, 99 ibid. 18-21. Nihil non contemption fastidire e' aspernati, non mediocre est peccatum, in his maxime qui Deo quærunt adhærescere propius. Ne igitur ultro nos ipsos dedamus ceu vilia mancipia isti ignam via: et a forum contemptu³, ut ne in imprecationem incidamus Jeremiæ dicentis: Maledictus homo qui facit opus Domini negligenter”. Etenim ordinem habent omnia, juxta Apostoli doctrinam, dicentis: • Omnia honeste et secundum ordinem fiant 1., Orias [Joiada] ille, numquid non insolens quiddam ac indecorum molitus est, Deo dum adolet incensum? Saul, dum immolat, regiæ majestatis gradu 92 Ecoli. m,22, 23. "Prov. xxx, 53. et Eccli. 11, ** Tit. 1, 10, 11. 06 | Thiess. 11, 10, 11. * } Gor. xiv, 40. • IV Reg. xi, passim. 6 επιστομίζειν οbturare, occludere. • ibid. 16, 15. » Jer. 3LVM. !

HOMILIA XXXVI. DE PIGRITIA. ἵνα μὴ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ ᾿Αββακούμ·. Ὁ δὲ deturbari promeruits. Non igitur mediocri circumκατοιόμενος καὶ καταφρονητὴς ἀνὴρ, ἀλαζὼν καὶ ὑπερήφανος, οὐδὲν καὶ μὴ περανεῖ.» Καὶ ἀλλαχοῦ· • Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, ὅτι ἀλλ᾽ ἢ τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω, καὶ ὁ ἐξουθενῶν με, ἀτιμασθήσεται. ο Καὶ ὁ Παροιμιαστής· «Ο καταφρονῶν πράγματος, καταφρονηθήσεται ὑπ' αὐτοῦ· ὁ δὲ φοβούμενος ένα τολὴν, οὗτος ὑγιαίνει.» Καὶ ὁ Μιχαίας φησίν· «Υιός Υἱὸς δοξάζει πατέρα, καὶ δοῦλος τὸν κύριον αὐτοῦ. Καὶ, Εἰ πατὴρ ἐγώ εἰμι, ποῦ ἐστιν ἡ δόξα μου; καὶ, εἰ κύριός είμι, ποῦ ἐστιν ὁ φόβος μου;» Ομοίων και ὁ Δαυΐδ· ο Φησὶν ὁ παράνομος, τοῦ ἁμαρτάνειν ἐν ἑαυτῷ· Οὐκ ἔστιν φόβος Θεοῦ, ἀπέναντι τῶν ὀφε θαλμῶν αὐτοῦ.» 'Ο δὲ Πέτρος φησίν, ὅτι «Ο καιρός τοῦ ἄρξασθαι τὸ κρῖμα ἀπὸ τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ἀφ' ἡμῶν πρῶτον, τί τὸ τέλος τῶν ἀπειθούντων; Καὶ εἰ ὁ δίκαιος μόλις σώζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποῦ φανεῖται; Καὶ ὁ Παῦλος Κορινθίοις· • Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς, καὶ ἄῤῥωστοι, καὶ κοιμῶνται ἱκανοί. Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα· κρινόμενοι δὲ, ὑπὸ Κυρίου παι δευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν.» Καὶ αὖθις· «Ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτί, οὕτως ἔρχεται. Οταν δὲ λέγωσιν· Εἰρήνη καὶ ἀσφά λεια, τότε αἰφνίδιος ἐφίσταται αὐτοῖς ὄλεθρος. ο Φησὶν δὲ καὶ ἄλλος· «Μη εἴπῃς, Ο οἰκτιρμὸς αὐτοῦ πολύς, καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἁμαρτιῶν μου ἐξιλάσεται. Ἔλεος γὰρ καὶ ὀργὴ παρ' αὐτῷ. Καὶ πάλιν· «Μὴ ἀνάμενε επιστρέφειν προς Κύριον, καὶ μὴ ἀναβάλ λου ἡμέραν ἐξ ἡμέρας. Καθὰ γὰρ τὸ πολὺ ἔλεος αὐτοῦ, οὕτως καὶ πολὺς ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ.» "Ανδρα κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ κρινεῖ. Καὶ ὁ Ἰεζεκιήλ· «Ἐν τῷ ἀποστρέφειν δίκαιον ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὑτοῦ, καὶ ποιῆσαι ἀδικίαν, πᾶσαι αἱ δικαιοσύναι αὐτοῦ οὐ μὴ μνησθῶσιν, ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεί ται. Εκαστον κατὰ τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, ἐν ᾗ εὕρω αὐτὸν, κρινῶ αὐτὸν, λέγει Κύριος.» Καὶ ὁ Παῦλος· • Αρα οὖν μὴ καθεύδωμεν, ἀλλὰ γρηγορῶμεν, καὶ νήφωμεν. Οἱ γὰρ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύδουσιν, καὶ οἱ μεθύσκοντες, νυκτός μεθύσκουσιν.» Καὶ ἐπε ἄγει· ι Ως τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε, ἐξαγοραζόμενος τὸν καιρὸν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν. ο Φησὶν δὲ καὶ ὁ Κύριος· «Γρηγορείτε, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ἡμέρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται. Ἐκεῖνο δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποία φυλακῇ ὁ κλέπτης έρχεται, εγρηγόρησεν ἂν, καὶ οὐκ εἴασεν διορυγῆναι τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς γίνεσθε έτοιμοι, ὅτι, ᾗ ὥρᾳ οὐ γινώσκετε, ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Περὶ ὀκνηρίας. Η οκνηρία συνέζευκται τῇ πονηρία. «Δούλε γάμ, • 1 Reg. XIII, 13. • Prov. xxi, 1 Psal. XXXV, 2. 11 Petr. iv, 17. se ibid. 8. * Ezech. xvi11, 24, 30. PATROL. GR. LXXXIX. spectione opus, sibi ut quisque attendat, nec quidquam supra viriculas proprias secum constituat aggredi, nequando illud Habacuc in se habeat detorqueri:. Arrogans et contemptor, insolens et superbus, nihil ad finem usque perducet*. › Alio item loco: • Vivo ego, dicit Dominus, nisi glorificantes glorificabo; qui autem contemnit me, erit ignobilis *.*., Parœmiastes: ‹ Qui rem qualemcunque contemnit, contemnetur ab ea; qui autem veretur prætergredi mandatum, sanus est '. › Michæas item: ‹ Filius glorificat patrem, et servus dominum suum. Quod si pater ego sum, ubi est gloria mea? et, si dominus ego sum, ubi est timor meus s.?. Eodem spectat illud Davidis:. Dixit injustus, ut delinquat in semetipso, non est timor Dei ante oculos ejus ". Petrus quoque: Jam tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei 11. 1085 Quod si a nobis primum, quis finis eorum qui non credunt? Et si justus vix salvatur, impius et peccator ubi parebunt? Paulus Corinthiis: «Propter hoc inter vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt multi. Si enim nos ipsos judicaremus, non utique judicaremur; dum autem judicamur, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur., Rursus: «Dies Domini, tanquam fur in nocte, ita veniet. Cum autem dixerint: Pax et securitas, tunc repentinus superveniet eis interitus “., Sed et alius: «Ne dixeris, quia miseratio Domini multa, multitudini peccatorum meorum propitiabitur. Misericordia et ira apud eum sunt".), Iterum: • Ne tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem; secundum multitudinem misericordiæ ejus, ita et increpatio ipsius". › Virum secundum opera judicat Ezechiel: ‹ Si aversus fuerit justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem, omnes justitiæ ejus non recordabuntur, in peccato suo morietur. Unumquemque, juxta viam suam in qua invenero eum, judicabo, dicit Dom minus ', ο Paulus item: «Itaque ne dormiamus, sed vigilemus et sobrii simus. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt 17.» Inducit: «Sicut Glii lucis ambulate, re.. dimentes tempus, quia dies mali sunt 18.. Sed et Dominus: «Vigilate, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit. Illud autem scitote quia, si sciret paterfamilias qua vigilia fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. Quapropter et vos estote parali, quia, qua hora non putatis, Filius hominis veniet ".» Ipsi gloria in specula. Amen. HOMILIA XXXVI. De pigritia. Pigritia nequitiæ conjuncta est et affinis. ‹ Serve * Prov. xix, 16. .. Malach. 1, 6. "Thess. v, 2, 5. Eccli. v, β, 8. " Ephes. v, 8,46. 19 Matth. xxiv, 42. 24. *.* | Reg. 11, 30. 13 1 Cor. XI, 30-32. 17 I Thess. v, 6, 7,

nequam et figers,, ait Dominus. Cum itaque ro- φησὶν, καὶ πονηρὸ καὶ ὀκνηρέ.» Τοῦ οὖν Κυρίνο να τὴν ἰσχὺν ἐπιχορηγούντος, καὶ ἡμεῖς τὸ εὐ πρόθυμον δείξωμεν, καὶ ἀπορρίψωμεν ἀφ᾽ ἡμῶν πᾶσαν ἐκε νηρίαν, καὶ ἐργάται γενώμεθα τῆς ἀληθινῆς ἀμπέ λου, καὶ φύλακες τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου ὡς νὰ γνήσιοι, καὶ μὴ ὡς δούλοι πονηροί, ἢ καὶ ὡς ἐργάται μισθωτοί, νομίζοντες πορισμὲν εἶναι τὴν εὐσέβειαν, δουλεύοντες ταῖς αὐτῶν κοιλίαις, καὶ, διὰ τῆς χρηστο λογίας καὶ εὐλογίας, ἐξαπατούντες τας καρδίας τῶν ἀκάκων. Μὴ γενώμεθα, ὡς ὁ Παυλός φησιν. χρηστέμα πορος, καὶ φιλάργυροι, εργάται δόλιος, μετασχηματ τιζόμενοι εἰς διακόνους φωτός, σκότους τυγχάνοντας ἀλλὰ ἀξίως τῆς κλήσεως καὶ τῆς ὁμολογίας ἡμῶν πολιτευσώμεθα, ὁσίως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς τῶν τες, προνοούμενοι καλὰ, οὐ μόνον ἐνώπιον Κυρίου, ἀλλὰ καὶ ἀγγέλων, καὶ ἀνθρώπων. Τοῦτο γὰρ δικαιόν ἐστιν, ἵνα δοξάζηται ὁ Θεὸς ἐν πᾶσιν. Ἀπηρε ψωμεν οὖν τὴν ὀκνηρίαν ἀφ' ἡμῶν, καὶ ὡς δεῖ λοι πιστοὶ ἀναμένοντες τὴν ἡμέραν τῆς παρουσίας τοῦ Δεσπότου ἡμῶν, ἐν ᾗ οἱ οὐρανοὶ λυθήσονται, καὶ ἡ γῆ ἀναβράσσει τοὺς ἐξ αἰῶνος καθεύδοντας, ὄρη καὶ πᾶσα ἡ ξηρὰ ἐκστήσεται ἀπὸ προσώπο αὐτοῦ. "Ηνίκα παραγίνεται ὁ Κριτής μετὰ τῶν κε φελῶν, τότε τὰ σύμπαντα τρόμος λήψεται, καὶ οἱ τῶν οὐρανῶν δυνάμεις σαλευθήσονται· διὸ πολλέ ἐστιν ἡ παρεμβολή σφόδρα αὐτοῦ, ὅτι ἰσχυρὰ ἔργα λόγων αὐτοῦ· ἐν συντελείᾳ καὶ ἐν συσσεισμῷ ή εις αὐτῷ, καὶ νεφέλη κονιορτός ποδῶν αὐτοῦ· ἀπειλών θαλάσσῃ, καὶ ξηραίνων αὐτήν. Ηξει γὰρ Κύριος μετὰ θυμοῦ αὐτοῦ ὡς πῦρ καὶ ὡς καταιγίδες τὰ ἐρ ματα αὐτοῦ· καὶ πῦρ προπορεύσεται έμπροσθεν αὐτοῦ. Καὶ οἱ ἐν τοῖς μνήμασιν ἀκούσονται τῆς τ βερᾶς φωνῆς αὐτοῦ, καὶ ἐκπορεύσονται οἱ ἄοχή. καὶ οἱ ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις, εἰς ζωὴν αἰώνιον· οἱ δὲ όκνηροὶ καὶ φαῦλοι, εἰς κόλασιν αἰώνιον. Καὶ ὄψονται τὸ φρικώδες δικαστήριον τοῦ Χριστοῦ· ἔνθα θρόνω πρόκεινται εἰς κρίσιν, καὶ τὸ ποταμηδὸν ῥέον πύρ ἔμπροσθεν αὐτοῦ· καὶ βίβλοι ἀνεψγμέναι, ενός πράξεις ανακαλύπτονται. Διὸ μνημονεύοντες την ἡμέραν ἐκείνην, μὴ ὦμεν ὀκνηροὶ καὶ ἀμείς; ἐν τοῖς προκειμένοις ἡμῖν, μηδὲ τοῖς ἐνεστώση ὡς αἰωνίοις προσχῶμεν. Διδάσκει δὲ ἡμᾶς καὶ ὁ Παρ οιμιαστής, λέγων· «Εἰ άοκνος ᾖς, ἥξει ὥσπερ πηγή ὁ ἄμητός σου· ἡ δὲ ἔνδεια, ὥσπερ κακὸς ἀνὴρ, ἐν bur abunde suppeditet Dominus, viresque suggerat, multam reipsa ostentemus alacritatem animi, atque a nobis porro expungamus omnimodam cunctationem sive pigritiam, inque veraci vinea impigre operemur per exactam mandatorum Domini observationem, tanquam ingenui ac legitimi filii, non item ut servi improbi sive ut operarii mercenarii, qui pietatem aliud esse nihil promittunt quam quæstum, suo interim servientes ventri, per suaves sermones et benedictiones dum decipiunt corda innocentium. Ne, juxta Pauli doctrinam, abutamur Christi nomine, quasi in nundinis negotiantes; neve ad congerendam pecuniam simus avidiores, et operarii dolosi, transfigurantes nos in ministros lucis, cum interim opere ipso simus tenebra 11: 1086 quin potius digue vocatione conversemur et professione hac nostra, sancte viventes, juste ac pie, providentes bona non solum coram Domino, sed etiam coram homibibus: hoc enim justum ut glorificetur Deus in omnibus. Excutiamus a nobis quam longissime lentorem animi. Ut fideles servi, diem præstolemur adventus Domini nostri: quo die cœli solventur, terra autem effervescet, et evomet eos qui a condito primum orbe obdormierint. Montes atque arida omnis obstupescent a facie ejus. Cum venerit judex cum nubibus, tunc universa corripiet tremor, et coelorum virtutes movebuntur. Multa etenim valde series est castrorum ejus, quia fortia opera quæ solo verbo ejus fient: in consumptione et commotione via ejus et nubes pulvis pedum ejus. Interminatur mari, et exsiccat illud. Adveniet enim Dominus cum furore suo, quasi ignis, et quasi tempestas inandans currus. Ignis præcedet faciem ejus. Qui comperientur strenui fuisse et impigri in operibus Lonis, ad vitam emigrabunt æternam; contra, qui deprehendentur pigro lentore intepuisse ac flagitiose vixisse, ad supplicium æternum rapientur. Et quidem visuri sunt horrendum illud ac formida⚫ bile Judicis tribunal: ubi et sedes in hoc judicium apparatæ conspicientur. Ignis proinde fluminis in morem præterfluens in conspectu judicis tanti. Libri insuper aperti; hinc omnibus palam fient bominun actiones et perspicua. Quare diei illius sedulo αυτομολήσει.» Καὶ πάλιν· «Εργαζόμενος την memores, ne, quæso, lentescamus, ne cunctemur en explere quæ ad abreptum vitæ istius propositum attinent; neque temporariis his tanquam æternis imentem affigamus. Docet hoc nos Parœmiastes: ● Si impiger fueris, veniet quasi fons messis tua; egestas autem, tanquam vir malus, fugiet a te ". › Rursum: • Qui operatur terram suam, replebitur panibus; qui vero sectatur otium, replebitur pauperlate., lterum: In pigritia humiliabitur contignatio, et in otio manuum ingemiscet domus”. Rursus: ‹ Paupertas virum humiliat„ manus autem fortium ditescent". Iterum: ‹ Desideria occidunt ** Matth. xxv, 26.» 1 Cor. xi, 13, 14, 15. 33 Pros. 3, 4. ἑαυτοῦ γῆν, πλησθήσεται ἄρτου· ὁ δὲ διώχων σχολής, πλησθήσεται πενίας, ο Καὶ πάλιν· ο Εν ὀχνης ταπεινωθήσεται ἡ δόκωσις, καὶ ἐν ἀργίᾳ χειρῶν στάζει ἡ οἰκία.» Καὶ πάλιν·. Πενία άνδρα τα πεινοῖ· χεῖρες δὲ ἀνδρείων πλουτίσουσιν.» Καὶ αὖθις • Επιθυμίαι ὀκνηρὸν ἀποκτείνουσιν· οὐ γὰρ προ αιροῦνται αἱ χεῖρες αὐτοῦ ποιεῖν τι.» Καὶ πάλιν • Ιθι πρὸς μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ, καὶ ζήλωσον τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ· καὶ γενοῦ ἐκείνου σοφώτερος, ο Εκεί νῳ γὰρ γεωργίου οὐχ ὑπάρχοντος, οὐδὲ τὸν ἀναγκά ζοντα ἔχων, ἑτοιμάζεται θέρους τὴν τροφήν. Και -1λιν· ε Πορεύθητι πρὸς τὴν μέλισσαν, καὶ μέλι 18 Prov. vi, 11. s Prov. xii, 11. ** Eccle. 1. 13.

HOMILIA XXXVII. ADV. OPT. NON ESSE CONTENDENDUM. operari ". Itemque: «Vade ad formicam, o piger, et imitare vias ejus, et illa esto sapientior "., Illa enim, cum ei non suppetat ulla agricolatio, neque habens qui se eo laboris adigat, parat messis tempore cibum. Iterum: «Perge ad apiculam, o piger, et disce quam hæc solerter ac strenue operetur. Opus facit sane quam munditiæ et honestatis plenum, cujus labores reges juxta ac idiotæ adhibent tuendæ sanitati. Item: • Usquequo, piger, dormies? quando de somno expergisceris?, etc. Postea adveniet tibi paupertas et egestas, tanquam bonus cursor 38. 1087 Jeremias quoque: • Dormivimus in confusione nostra, et operuit nos ignominia nostra: Væ nobis quia miseri facti sumus s.» Alius item: • Lapidl polluto exæquatus est piger, et omnis exsibilabit super ignominia ejus s. Iterum: «Piger, etsi opprobriis oppetitur, nihil tamen suppudescit: boum enim stercori comparatus est piger ". > Toto igitur conatu, fratres, submoveamus nos ab hac incerti socordia atque otio, ne nos illo regno privet, inque gebennam ignis agat præcipites ac deturbet. Audiamus Apostoli consilium, dicentis: «Sollicitudine non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes "., David quoque hunc in modum concinentem auscultemus: ὡς ἐργάτης ἐστίν. Τήν τε έργασίαν ὡς σεμνήν pigrum, non enim volunt manus ejus quidquam ποιεῖται, ἧς τοὺς πόνους βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται πρὸς υγίειαν προσφέρονται. Καὶ πάλιν· ο Ἕως τίνος, ὀκνηρέ, κατάκεισαι; πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐγερθήσῃ; μικρὸν κοιμάσαι, ὀλίγον δὲ ἐναγκαλίζῃ χερσὶ στήθη. ο - • Είτα παραγίνεταί σοι ή πενία, καὶ ἡ ἔνδεια, ὥσπερ ἀγαθὸς δρομεύς. Ὁ δὲ Ἱερεμίας φησίν· ο Εκοιμή θημεν ἐν τῇ αἰσχύνῃ ἡμῶν, καὶ ἐπεκάλυψεν ἡμᾶς ἡ ἀτιμία ἡμῶν. Οὐαὶ ἡμῖν ὅτι ταλαιπωρούμεν.» Λέγει δὲ καὶ ἄλλος· «Λίθῳ ἡρδαλωμένῳ παρασυνεβλήθη ὁ ὀκνηρός, καὶ πᾶς ἐκσυριεῖ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ αὐτοῦ. Καὶ αὖθις· «Ονειδιζόμενος ὀκνηρὸς οὐ καταισχύνεται. Βολβίτῳ γὰρ κοπρίας παρομοιοῦται ὁ ὀκνηρός.» Αποβαλλώμεθα οὖν, ἀδελφοί, ὅση δύο ναμις τὴν ὀκνηρίαν καὶ τὴν ἀργίαν, ἵνα μὴ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν στερηθῶμεν, τῇ δὲ γεέννῃ τοῦ πυρὸς παραπεμφθῶμεν. Ακούσωμεν οὖν τοῦ Αποστόλου συμβουλεύοντος· «Τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες.» Ψάλλοντες δὲ καὶ μετὰ τοῦ Δαυΐδ· «Εὐλογητὸς Κύριος, ὁ Θεός μου, ὁ διδάσκων τὰς χεῖράς μου εἰς παράταξιν, καὶ τοὺς δακτύλους μου εἰς πόλεμον.» Φοβηθῶμεν τὸ ὑπόδειγμα τοῦ κρύψαντος τὸ τάλαντον εἰς τὴν γῆν, ἵνα μὴ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Κυρίου· • Δούλε πονηρέ καὶ ὀκνηρέ. Καί· ο "Αρατε ἀπ' αὐτοῦ τὸ τάλαντον, καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ἐκβάλλετε εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος. Ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμός, καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. ᾿Αλλὰ μᾶλλον σπουδά σωμεν ἀκοῦσαι τό·. Εύ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστε, ἐπὶ ὀλίγα εἰς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σὲ καταστήσω, εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. G Benedictus Dominus qui docet manus meas ad prælium, et digitos meos ad bellumn 3., Terrorem nobis incutiat servi illius exemplum, qui sibi creditum talentum infodit humo, et occuluit, nequando audire contingat a nostræ omnium vindice salutis: • Serve male et piger ".. Et:. Tollite ab eo talentum ".› Et: ‹ Hunc inutilem servum ejicite in tenebras exteriores. Ibi erit fletus et stridor dentium "., Festinemus pro virili, aliquando ut audire contingat: «Euge, serve bone et fidelis, super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui "., Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ τοῦ μὴ ἐρίζειν μετὰ δυνάστου. HOMILIA XXXVII. Adversus optimates et præfectos non esse contendendum. Divinis Litteris erudimur, ne cum eo qui publica fungitur auctoritate, velitaribus verbis aut litibus conflictemur. Ejusmodi enim contentiosa velitatio cum potente quopiam adeo nihil affert commodi, ut incommodet plurimum. Iuidonei enim Ὑπὸ τῆς θείας Γραφῆς παιδευόμεθα ὅτι ἀσύμφωνον ἡμῖν ἐστιν μετὰ δυνάστου ερίζειν. Οὐ γὰρ ικανοί ἐσμεν κριθῆναι μετὰ ἀσυγκρίτου. Ωσπερ γὰρ οἱ τέλειοι ἰχθύες έφεδρεύοντες, κατάβρωμα αὐτῶν τοὺς ἥττονας ποιοῦσιν ἰχθύας, οὕτως καὶ οἱ δυνατοὶ εὐμαρῶς ἔχουσιν τοῦ ἀδικῆσαι τοὺς ἀδυνάτους. Κέκτην- nos nec sufficientes qui causam judicio experiaται δὲ καὶ τὸ ἀπηνὲς καὶ ἀνάλγητον· καὶ διαρπάζοντες τὰ τῶν πενήτων, θηρεύματα αὐτὰ ἡγοῦνται. Οὐ γὰρ ἴσασιν τοῦ βίου τὸ ἄδηλον. Εἰ γὰρ καὶ ᾔδεισαν, οὐκ ἂν τὰ ὑστερήματα τῶν ἐνδεῶν προστεθήκασιν εἰς τὸ αὐτῶν περίσσευμα. Αγωνιζόμενοι ὥσπερ ἀκυρῶσαι τὴν ἐντολὴν τοῦ ᾿Αποστόλου φάσκοντος, Τὸ «ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ὑστέρημα τῶν πτωχών, ο Καλῶς γοῦν ἡ θεία Γραφὴ παραινεί ἡμῖν φυλάττεσθαι ἀπὸ τῶν τοιούτων· φησίν γάρ· • Μη παρεκτείνου πένης ὢν πλουσίου. ο Πλούσιος ** Prov. xx1, 25. 3- Rom. xr, 11. sr Prov. vi, ss Psal. cxLill, 1. mur cum incomparabiliter nobis eminentiore. Ut enim pisces qui jam adoleverunt justa corporis magnitudine, ex insidiis inminent nondum per ætatem adullis, quo illos parent in suam alimoniam: ita et isti primores ac magistratus nullo suo negotio injurii sunt in imbelles et opprimunt: qui si quid obtinuerint, indemne illis dedit et impune, neque hinc quidquam sentiunt doloris, adeo ut cum rapto vivant, rapinam a pauperibus vi extortam, suam deputent venationem: neque so ibid, 9, 11. 39 Jerem. 1. 23. ss Matth. xxv, 26. 38 ibid. 28. 20 Eccli. xxi, 1. * ibid. 30. at ibid. 2. σε ibid. 21.

ι χὸς ἠδίκηται, καὶ αὐτὸς προσαπειληθήσεται. ε 9: γὰρ κοινωνήσει, φησὶν, χύτρα πρὸς λέβητα; Αυτή προσκρούσει, καὶ αὐτὴ συντριβήσεται. ο Φησὶ δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής «Μὴ παρεκτείνου πένης ὢν πλον. σίῳ, καὶ μὴ φάγῃς τὸν ψωμόν σου μετ' αὐτοῦ· ἐξεμέσει γὰρ αὐτὸν, καὶ λυμανεῖ τοὺς λόγους π τοὺς καλούς.» Καὶ ὁ προφήτης Αμώς περὶ αὐτῶν φησιν· «Ἐκονδύλιζον εἰς κεφαλὰς πτωχῶν, καὶ ἐὰν ταπεινῶν ἐξέκλιναν, οἶνον ἐκ συκοφαντιῶν ἔπαινον· ὁ δὲ καλὸς εἰσηγητής Απόστολος Κορινθίοις γρά φων ἔλεγεν. Διὰ τί οὐ μᾶλλον ἀποστερεῖσθε; Διά τί μᾶλλον οὐχὶ ἀδικεῖσθε; ἀλλ' ὑμεῖς ἀδικεῖτε, καὶ ἀποστερεῖτε, καὶ τοῦτο, ἀδελφούς· › καὶ ἐπάγει enim secum reputare norunt, vita hæc quam sit γὰρ ἡδίκησεν, καὶ αὐτὸς προσενεβριμήσατο τον incerta. Utique si nossent, nunquam supervacaneæ isti suae copia fuerant adjecturi indigorum inopum ve penuriam. In hoc studia locant sua, ut apostolico illi mandato auctoritatem detrahant et abrogent: Vestra abundantia pauperum suppleat inopia ".. Recte igitur divina nos admonet Scriptura, istorum congressum ut vitemus: dicit enim: • Ne te extendas usque ad divitem, pauper cum sis s.» Dives enim, quempiam si injuria afecit, interminatur ac frendet ira: pauper vero injuriam si sustinuit, insuper et minis deterretur. ‹ Quid enim, ait Scriptura, communicabit olla ad cacabum? Ipsa utique 1088 impinget, et eadem conteretur“., El: «Ne comederis cum eo offulam tuam: Β' Ολως ἥττημα ὑμῖν ἐστιν, ὅτι κρίμα έχετε καθ' evomet enim illam, et disperdet sermones tuos bonos ".. De his et Amnos propheta:. Pugnis tundebant capita pauperum, et viam humilium declinaverunt. Vinum calumniantium bibebant ". Pulchre et doctor gentium Apostolus, Corinthiis scribens: • Ut quid non magis fraudem patimini? quare non magis injuriam accipitis? sed vos injuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus "., Inducit Omnino dictum est inter vos: An nescitia quia iniqui regnum Dei non possidebunt **?, Dominus item de Scribis et Pharisæis ait: «Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum, digito autem nolunt ea movere“, Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA XXXVIII. De inobedientia. " ἑαυτῶν. Η οὐκ οἴδατε ὅτι ἄδικοι βασιλείαν Θεού ού κληρονομήσουσιν;» Ὁ δὲ Κύριος περὶ τῶν Γραμ ματέων καὶ Φαρισαίων φησίν· «Δεσμεύουσιν φορ τία βαρέα καὶ δυσβάστακτα, καὶ ἐπὶ τοὺς ὤμους τῶν ἀνθρώπων ἐπιτιθέασιν, τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτῶν οὐ θέλουσιν κινῆσαι αὐτά.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. Περὶ παρακοῆς. "Ωσπερ ἡ ὑπακοὴ ζωὴν κατεργάζεται, οὗτος καὶ ή παρακοή θάνατον. Καὶ μαρτυρεί μας τῷ λόγῳ πρῶτος χειρὶ Θεοῦ. πλασθεὶς ἄνθρωπος. Εἰ γὰρ με παρήκουσεν τῆς ἐντολῆς τοῦ Δημιουργοῦ, οὐκ ἐν μὲν ὑστερεῖτο τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς· ἐξόριστος δ τοῦ παραδείσου γενόμενος, θάνατον κατεδικάσθη αὐτὸς καὶ οἱ ἀπ' αὐτοῦ τὸν αἰώνιον, ἀκούσας· «δί εἰ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσει.» Ομοίως καὶ οἱ ἐξελθι τες ἐξ Αἰγύπτου, ὧν τὰ κώλα ἔπεσεν ἐν τῇ ἐρήμῳ. • Οὐκ εἰσήκουσαν τῆς φωνῆς τοῦ Κυρίου, καὶ ἐν τ νόμῳ αὐτοῦ οὐκ ἠβουλήθησαν πορεύεσθαι, ο Περ ήγγειλεν γὰρ αὐτοῖς ὁ Θεὸς αὐθήμερον τὸ μένα ἐσθίειν, καὶ μὴ καταλιμπάνειν εἰς τὴν αύριον· και παρακουσάντων, καὶ καταλειψάντων ἕως πρωί, ἐξ ήνεγκεν σκώληκας, καὶ ἐπόζεσεν· καὶ ὥσπερ εἰς ἀτ μίαν καὶ ὄνειδος ἐχώρησεν τοῖς παρακούσασιν. * Quemadmodum vitam obedientia, ita et inobedientia efficaciter mortem operatur. Meo huic sermoni testimonium facile reddit homo is qui primus Dei manu formatus est. Dum enim sui opificis mandato gessit morem, neutiquam ligni vitaHis privatus est usu: contra, a paradisi amoenitate in banc complorationis ac miseriæ vallem per inobedientiam relegatus, se suamque posteritatem eterna addixit morti. Audivit enim: «Terra es et in terram ibis ".» Sed et Judæi profecti ex Ægypto, quorum cadavera in eremo prostrata sunt, «Non exaudierunt vocem Domini, et in lege ejus noluerunt ambulare "., Dei enim mandato jubebantur singuli quique uno quoque die manna ut vescerentur, nec quidquam ex eo relinquerent in crastinum. Cumque istorum nonnulli in alterum diluculum sibi seposuissent, pro manna reportarunt τῆς παρακοῆς, καὶ αὐτὸ τὸ μάννα σκωλήκων κ vermes, iique in putrilaginem sunt versi: id quod in ignominiam atque dedecus istorum cessit male inorigerorum perinde atque diceres: Sola est inobedientia auctor mannæ in vermes degenerantis, et odoris istius graviter spirantis: prius enim, nihil dum tale contigisse conspicitur: Ob hoc enim juxta regium Psalten, nomenclaturam promeruit angelice alimoniæ: • Panem enim angelorum manducavit homo 4.» Filii proinde Heli, Ophui et Phinees, quod patris sui vocem exaudire δυσωδίας αἴτιον γέγονεν. Φαίνεται γὰρ πρὸ κείτω μηδὲν τοιοῦτον γεγενημένον· διὰ τὸ μάλιστα την φὴν ἀγγέλων κεχρηματικέναι· ὡς φησιν ὁ Προφή της • • "Αρτον ἀγγέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος, ο Καὶ οἱ υἱοὶ Ηλι, Οφνί, Φινεές, οὐκ εἰσήκουσαν της φωνής τοῦ πατρὸς αὐτῶν· καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος, αὐτοὺς μέν, καὶ τοὺς υἱοὺς Ηλὶ ἐν ῥομφαίᾳ ἀπώλεσεν, τὴν δὲ κιβωτὸν εἰς χεῖρας τῶν ἀλλοφύλων περίδων, Ὥσπερ καὶ ἐφ' ἡμῖν νῦν γέγονεν· τὸν μὲν τὴν Χαλδαῖοι ἀπέκτειναν ἐν ρομφαίᾳ, ἐν μέσῳ καὶ κύκλο as ll Cor. vitt, 14. s Eccli. xiit, 2. 40 ibid. 3. • ibid. '6. 48 Amos 11, 6-8. 1 Cor. v. 73 ** ibid. 9. ** Matth. XXIII, 4.. Gen. IX, 67 Psal. LXXVI, 10. on ibid. 25.

HOMILIA XXXVIII. DE INOBEDIENTIA. acie gladii conciderunt, Domino vindice, qui et arcam in manus tradidit alienigenarum. Ad hanc exemplarem formulam divinæ ultionis nune nobis quoque contigit. Circumcirca Jerusalem, populum in in ore gladii Chaldæi ceciderunt, nec est qui sepeliat; crucem vero Syri velut in coloniam secum exportarunt. Consimilem in modum Saul Dei mandatum venatoria atque subdola interpretatione eludens, mente mota vesanire coepit atque excidit regno, ac demum miserabili concidit morte 50 1089 tametsi hunc propheta Samuel multo tempore lugeret, proque salute ejus venerabundus ac supplex precaretur, adeo nihil juvit, nt audierit tandem illud voce prophetica: Melior est obedientia quam victima, et auscultatio præ adipe arietum ".» Hæc sane divina continet Scriptura. Discipulus proinde male audiens dicto superioris, perinde ac lignum obtortum et oblique interversum; tametsi continenter arguatur, ne sic quidem unquam se ad rectitudinem recipiet. Frater amans discordiæ et litis, ut lenis ventus sed stridulus ac dissonus, suo illo discordi stridore concordem aliorum in commune vitiat ac perdit concentum; utque fucus labores ad industriam argumentos apis exedit ac depascitur, ita et frater segni otio lentescens, totius congregationis operationem alioqui efficacem reddet inutilem. Ut nuiles ignavus ac timidulus manus commilitonum dissolvit atque enervat, ita monachus securus curæ omnis et iners, fratrum alacritatem emollit. Tot ac tantis eruditi exemplis timeainus, charissimi, ac vitemus istius inobedientiæ perniciem, ne cum istis qui ætatem nostram anteverterunt, damnemur. Quid enim ad te resiliet emolumenti, si virginitatem indelibatam quidem conservasti corporis, ad animam dæmoni per inobedientiam prostituisti? Aut qua fronte speres te donatum iri corona, qui ventris ingluviem et reliquam omnem concupiscentiam temperantiæ freno suppressisti; uni autem superbiæ et ambitioni ex animo deturbandæ nullam impendisti diligentiam? Dicit Parciniastes: 4 Filius solers obedit patri suo, filius autem inobediens in perditione erit ".» Rursus: c Quia vocavi, et Ιερουσαλήμ· καὶ οὐκ ἦν ὁ θάπτων. Τὸν δὲ σταυρὸν noluer nt, una cum filiis Israel in ἐν Ασσυρίοις ἀπῴκισιν. Ωσαύτως καὶ ὁ Σαούλ, παραλογισάμενος τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, ἐματαιώθη, καὶ τῆς βασιλείας ἐξέπεσεν, καὶ οἴκτιστον θάνατον ἀπενέγκατο· καὶ πολλὰ πενθῶν περὶ αὐτοῦ ὁ προφή της Σαμουήλ, καὶ τὸν Θεὸν παρακαλῶν, οὐδὲν αὐτὸν ὤνησεν, ἀλλ᾽ ὕστερον ήκουσεν παρὰ τοῦ προφήτου • Αγαθὴ ὑπακοὴ ὑπὲρ θυσίαν, καὶ ἀκρόασις ὑπὲρ στέαρ κριῶν.» Ταῦτα μὲν ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ. Ἐπεὶ καὶ ἀνήκοος μαθητής, ὥσπερ ξύλον διεστραμμένον, καὶ οὐ μὴ ὀρθωθῇ, ἐλεγχόμενος συνεχῶς. Καὶ ὁ ἀσύμφωνος ἀδελφὸς, ὡς ἀπηχοῦσα αὖρα ἀνέμου, τῇ ἀσυμφωνίᾳ λυομένη τοῦ καινοῦ μέλους, καὶ ὥσπερ ἡ σφίκη τους πόνους τῶν μελισσῶν ἐσθίει, οὕτως και μάθυμος ἀδελφὸς, ἀχρεῖον συνοδίας εναρέτων πράσ ξεων. Καὶ ὥσπερ δειλός στρατιώτης τὰς χεῖρας τῶν πολεμιστῶν ἐκλύει, οὕτως καὶ μοναχὸς ἀμελὴς τὴν τῶν ἀδελφῶν προθυμίαν χαυνοί. Φοβηθῶμεν οὖν, ἀδελφοί, τὰ τοσαῦτα παραδείγματα, καὶ φύγωμεν τὸν ὄλεθρον τῆς παρακοῆς, ἵνα μὴ σὺν τοῖς προλα βοῦσιν κατακριθῶμεν. Ποῖον γὰρ ὄφελος ἔσται τῷ τὸ σῶμα παρθένον τηρήσαντι, τὴν δὲ ψυχὴν ὑπὸ τῆς παρακοῆς μεμοιχευμένῳ δαίμονος; "Η πῶς στεφα νωθήσεται ὁ γαστριμαργίας μὲν, καὶ πάσης ἐπιθυμίας κρατήσας, οιήσεως δὲ καὶ φιλοδοξίας μὴ ἐπιμελησάμενος; Λέγει δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής ο Υιός πανούργος, ὑπήκοος πατρί· υἱὸς δὲ ἀνήκοος, ἐν ἀπωλείᾳ ἔσται.» Καὶ αὖθις· «Ἐπειδὴ ἐκάλουν, καὶ οὐχ ὑπηκούσατε, ἀλλὰ ἀκύρους ἐποιήσατε ἐμοὺς λόγους, τοιγαροῦν κἀγὼ τῇ ὑμετέρᾳ ἀπωλείᾳ ἐπιγελάσομαι. Εσται γὰρ ὅταν ἐπικαλέσησθέ με, ἐγὼ δὲ οὐκ εἰσακούσομαι· ζητήσουσι γάρ με κακοὶ, καὶ οὐχ εὑρήσουσιν, ὅτι τὸν φόβον Κυρίου οὐ προείλον το. Τοιγαροῦν ἔδονται καὶ τῆς ἑαυτῶν ὁδοῦ τοὺς καρπούς.» Καὶ πάλιν·. Μὴ ἀσεβήσῃς πολλὰ, καὶ μὴ γίνου σκληρός, ἵνα μὴ ἀποθάνῃς ἐν οὐ καιρῷ σου.» Καὶ πάλιν·. Ὁ ἐκκλίνων τὸ οὖς αὐτοῦ, τοῦ μὴ εἰσακοῦσαι νόμου, καὶ αὐτὸς τὴν προσευχὴν αὐτοῦ ἐβδέλυκται. Καὶ ἄλλος. Ὁ ἀπολιπόμενος φυλάξαι παιδείαν πατρός, μελετήσει ρήσεις κακάς.» Καὶ πάλιν· ο Ο σπείρων φαῦλα, θερίσει κακά. Απαι δεύτῳ γὰρ συναντᾷ θάνατος, ο Λέγει δὲ καὶ ὁ Ἱερεμίας·. Επιστράφητε πρός με, λέγει Κύριος· καὶ οὐκ ἦν ὁ εἰσακούων.» Καὶ ὁ ᾿Απόστολος· «Εἰ δὲ τις οὐχ ὑπακούει ἡμῶν, διὰ τῆς ἐπιστολῆς τοῦτον non obedivistis, sed irrita fecistis consilia mea, σημειοῦσθε, καὶ μὴ συναναμίγνυσθε αὐτῷ, ἵνα μὴ ἐντραπῆτε.» Καὶ πρὸς Τιτόν φησιν· • Eloly yàp πολλοὶ ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι, καὶ φρεναπάται, οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν.» Καὶ πρὸς Εβραίους· Περισσοτέρως δὲ δεῖ προσέχειν ἡμᾶς μή ποτε παρα ρυῶμεν, › Αποστῶμεν οὖν, ἀγαπητοί, ἀπὸ τῆς θανατηφόρου ταύτης παρακοῆς, καὶ ὑπήκοοι γενώμεθα ἐν ἅπασιν, τοῖς πνευματικοῖς Πατράσιν ἡμῶν, ἵνα ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Κυρίου·· Ὁ ἀκούων ὑμῶν, ἐμοῦ ἀκούει, καὶ ὁ δεχόμενος ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται· ὁ δὲ ἐμὲ δεχόμενος, δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με. ν Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. * 1 Reg. iv, 11. "I Reg. xv seqq. VU, igitur et vestra perditioni insultabo: erit enim quando invocabitis me, ego autem non exaudiam: quærent me mali, nec invenient, quia timorem Domini noluerunt: comedent igitur fructus viæ sua 69.» lterum: • Ne impie egeris multum, et ne sis durus: ut ne moriaris in tempore non tuo 6. Rursum: «Qui declinat aurem ne audiat. legem, ipse quoque in oratione sua exsecrabilis”. Alius Qui renuit custodire disciplinam patris sui, excogitabit locutiones malas *.. Et: • Seminans perversa, metet mala: inerudito enim occurrit mors "., Jeremias: «Convertimini ad me, • Prov. 5, 1. 8 Prov. 1, 24-31. ss Eccle ³¹ I Reg. xv, 22. 18. τον βίον, Σλα, 9. * Prov. xv, 5. 67 Prov. Χα11, 8. >.

dicit Dominus: et non erat qui audiret nos ".» Apostolus: • Si quis non obedit nobis, per episto Jam hunc notate, et ne commisccamini illi, ut confundatur *º. › Item ad Titum: • Sunt multi inobedientes, loquentes vana, et seductores, quos oportet redargui ". ' Ad Hebræos: • Abundantius autem oportet attendere nos, ne forte præteremuamus ". Ab hac igitur inobedientia quæ præsentaneam affert mortem sui studiosis, quam longissime nos avocemus, charissimi, et spiritualium Patrum hortamenta consectemur in omnibus morigeri et obedientes, ut illud a Domino audiamus: • Qui audit vos, et me audit; qui accipit vos, accipit eum qui me misit. Ipsi gloria in secu la. Amen. 1090 HOMILIA XXXIX. De obedientia. ' Qui sincero affectu per omnia spiritualium Patrum monitiones sectatur, et obedit; nibil non eorum quæ per se facit, ad Dei transcribit gloriam; et illi uni quidquid laude cum primis dignum magna animi contentione conficere potuerit, multa cum alacritate consecrat. Vir plane obediens, tametsi in vita præsenti est, attamen ita conversatur tanquam a mundo extorris et exotieus propriam enim voluntatem renuntiando cum a se excusserit, eam perficit liberius quæ Domini est. Atqui talis in numerum transit Christi confessorum: nec id assequitur solum, sed et quod reliquum illi est temporis sui incolatus prorsus 5 vivit curæ omnis liber. Ad hæc, opere ipso, sedulum se probat Domini initatorem: ipse enim «factus est obediens ad mortem, mortem autem crucis “. › Sane obedientia est, qua quis persuadetur et obedit citra ullam dijudicationem, adeo ut quod superioris imperio imponitur, jucundus quis et alacer, non item turbulentus, expleat. Obedientia renuntiatio propriæ est voluntatis, nulla non sui parte perfecta, quæ solo moderatoris sui annutu ad quidvis operandum nihil turbulente movetur. Ad explenda opere mandala, obedientia primum sortitur locum. Inter gas virtutes quæ hominem velut manu ducunt et instituunt ad pictatem, quiddam egregium in se complecti perspicitur obedientia. Hæc stultam illam sui existimationem sive arrogantiam aspernatur: jure quidem, parens modestiæ cum sit atque humilitatis principium enim divinæ est dilectionis: unde et Dominus juxta rationem dispensationis usque ad crucem et mortem Patri suo obedivit, in hoc, ut eos quos comperiet in hac vita inoffensum obedientiæ tenuisse callem, ad æternam illam revehat vitam. Quis non talem demiretur ac beatum præ. dicet? Quin potius quin non hanc admirabilis vitae rationem studeat æmulari? Voluntatem propriam a te exscindere, perinde est ac si proprium fundas sanguinem: sed et hæc homini imputatur pro victima. Functio hac, hoc munus, viri plane est et prudentis et perfecti: Id quod clarissime docet nos Isaias dicens: «Si non feceris voluntatem tuam in die sancto, et non extuleris pedem tuum ad opus, neque locutus fueris verbum in ira, eris we Jerem. 111, 22. w 1 Thess. 1, 14. Περὶ ὑπακοῆς. Ο εἰλικρινῶς ἐν πᾶσιν ὑπακούων τοῖς πνευματικοῖς πατράσιν αὐτοῦ, τὰ κατὰ Θεὸν τῷ Θεῷ ἀνατίθη σιν. Ὁ ὑπήκοος ἀνὴρ κἂν ἐν τῷδε τῷ βίῳ διάγῃ, ἀλλ' ὡς ἔξω τοῦ κόσμου τούτου πομπεύεται. Τὸ γὰρ αὐτ τοῦ θέλημα ἀρνησάμενος, τὸ τοῦ Κυρίου ἐκτελεί. Καὶ ὁ τοιοῦτος τοῖς ὁμολογηταῖς συναριθμεῖται· οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀμερίμνως βιοῖ ἅπαντα τὸν τῆς παροικίας αὐτοῦ χρόνον. Πρὸς τούτοις καὶ με μητὴς τοῦ Κυρίου ἀναδείκνυται, ὅτι ο Αὐτὸς ὑπὸ ήκοος ἐγένετο μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Ο Υπακοὴ οὖν ἐστιν ἀδιάκριτος πειθώ· ἵνα τις τὸ προσταχθὲν ἀλύπως ἐπιτελέσῃ. Υπακοή ἐστι πεντελὴς ὑποταγὴ τοῦ ἰδίου θελήματος εστερημένη, καὶ μόνῳ τῷ τοῦ ἐπιστατοῦντος νεύματι αταράχως πρὸς πρᾶξιν κινουμένη ἐν πάσαις ἐντολαῖς. Ἡ ὑπὸ ακοὴ πρῶτον ἐν πάσαις ταῖς εἰσαγωγικαῖς ἀρεταῖς ἔγνωσται ὑπάρχειν καλόν· καὶ τὴν μὲν οίησιν ἀθετεί, τὴν δὲ ταπεινοφροσύνην τίκτει. Αρχὴ γὰρ γίνεται τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης. Ὅθεν καὶ ὁ Χριστὸς τῷ τῆς οἰκονομίας λόγῳ ἄχρι σταυροῦ καὶ θανάτου, ὑπήκουσε τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ, ἵνα τοὺς ἐν ὑπακοὴ ζήσαντας, εἰς αἰώνιον ζωὴν ἐπαγάγῃ. Τίς οὖν μὴ μακαρίσῃ τὸν τοιοῦτον; Μᾶλλον δὲ τίς μὴ ζηλώση τήν τοιαύτην πολιτείαν; Τὸ γὰρ ἐκκόψαι τὸ Γένν θέλημα αίματεκχυσία ἐστὶ, καὶ εἰς θυσίαν λογίζεται τῷ ἀνθρώπῳ· καὶ φρονίμου καὶ τελείου ἀνδρὸς ἐστι τὸ κατόρθωμα. Καὶ σαφῶς διδάσκει ἡμᾶς ὁ Ἡσαΐας λέγων· Ἐὰν μὴ ποιήσῃς τὸ θέλημα τὸ σὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἁγίᾳ, καὶ οὐκ ἄρῃς τὸν πόδα σου ἐπ' ἔργον, οὐδὲ λαλήσῃς λόγον ἐν ὀργῇ, καὶ ἔσῃ πεποι· θὼς ἐπὶ Κύριον, καὶ ψωμιεῖς τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς. Φησὶν δὲ ὁ σοφὸς Σολομών· ο Υἱὸς ἐγενόμην καὶ πατρὶ ὑπήκοος, καὶ ἐν προσώπῳ μητρὸς ἀγαπώ 15νος· οἵτινες ἐδίδασκον με λέγοντες· Ἐρείδαι το δ λόγος ἡμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ σου.» Καὶ ἄλλος ο υ; φυλάσσει ἐντολὴν, τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν· ὁ δὲ καταφρονῶν τῶν ἑαυτοῦ ὁδῶν, ἀποθανεῖται, ο Καὶ πάλιν· ο Μακάριος δς καταπατήσει πάντα δι' εὐλά βειαν. Ο γὰρ φυλάσσων ἐντολὴν, οὐ γνώσεται πο νηρά.» Ο δὲ Πέτρος ἐπιστέλλει λέγων· «Υποτάγητε οὖν πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν Κύριον. Καὶ οἱ οἰκέται υποτασσόμενοι ἐν παντὶ τόπῳ τοῖς δεσπό ταις, οὐ μόνον τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ τοῖς ἐπιεικέσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς σκολιοίς. ο Ὡσαύτως καὶ ὁ Παῦλος φησιν·. Τὰ τέκνα ὑπακούετε τοῖς γονεύσι • η καλ οι Hebr. II, 1. es Luc. x, 16. es Philipp. το Til. 1, 10,

HOMILIA XL. DE CALUMNIA. • (1 δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις diduciam habens in Domino, et cibabit te bonis terὑμῶν, μὴ κατ' ὀφθαλμοδουλείας, ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ræ.» Salomon item: • Filius fui et ego patri ἀλλ' ἐν φόβ. Θεοῦ.» Καὶ ἀλλαχοῦ· «Διὰ τοῦτο ἔγραψα obediens, et dilectus in conspectu matris mca: ὑμῖν ἵνα γνῶ τὴν δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ εἰς πάντα ὑπο qui docebant me dicentes: Confirmetur sermo noἡκουί έστε.» [ Και· «Εἴ τις οὐχ ὑπακούει ὑμῶν, ster in corde tuo ".» Alius insuper: c Qui custom τὸν τοιοῦτον διὰ τῆς ἐπιστολῆς σημειοῦσθε, dit mandatum, conservat animam suam; qui autem καὶ μὴ συναναμίγνυσθε αὐτῷ.»] Καὶ αὖθις· «Ἡ negligit vias suas, morietur 6.. Rursus: c Beaγὰρ ὑμῶν ὑπακοὴ εἰς πάντας ἀφίκετο.» Καὶ περὶ tus vir qui timet omnia per circumspectionem; qui τοῦ Κυρίου· «Καίπερ ὢν Υἱὸς ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε enim custodit mandatum, non sentiet quidquam τὴν ὑπακοὴν, καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο πᾶσι τοῖς mali ".. Proinde Petrus per Epistolam dicit: ὑπακούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου.» Καὶ • Subjecti igitur estote omni humanæ creaὁ Κύριος ο Καταβέβηκα, φησιν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, turæ propter Dominum › Et: Famuli οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα του subjecti in omni loco, dominis non solum bonis πέμψαντός με Πατρός. [Καὶ πάλιν. Ο δεχόμενος et modestis, sed etiam dyscolis "., Similem in ὑμᾶς, ἐμὲ δέχεται.» Καὶ αὖθις· «Ο ἀκούων ὑμᾶς, modum Paulus: c Filii, obedite parentibus. Et: ἐμοῦ ἀκούει.» ] Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν.. Servi, obedite carnalibus dominis vestris, non ad oculum servientes, quasi placentes hominibus, 1091 sed in timore Dei ''., Alio item loco: «Propter hoc scripsi vobis, ut intelligatis probationem vestram, si in omnibus obedientes estis ". Rursus: • Vestra enim obedientia ad omnes pervenit 1. • Εt de Domino: • Et quidem cum esset Filius, didicit ex iis quæ passus est, obedientiam, et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi, causa salutis æternæ.» Dominus denique ait: • Descendi de caelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris ":, cui et gloria et imperium in sæcula sæculorunt. Amen. ΛΟΓΟΣ Μ΄. Περὶ συκοφαντίας. Δεινὸν τὸ τῆς συκοφαντίας πάθος, μᾶλλον δὲ καὶ διαβολικόν, κατὰ τὸ περὶ αὐτοῦ ἐν Ψαλμοῖς εἰρημέ νον· Ταπεινώσει συκοφάντην. Ασπονδοι γὰρ ὅ τες καὶ θεοστυγεῖς οἱ συκοφάνται, κοινωνοί, καὶ συμμέτοχοι, καὶ συγκληρονόμοι γίνονται τοῖς προδώ. κασιν καὶ σταυρώσασιν τὴν ἀλήθειαν· τουτέστιν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. «Εγώ γάρ εἰμι, φησίν, ἡ ἀλήθεια, καὶ ἡ ζωή.» Παρακελεύεται οὖν ὁ νόμος λέγων, Οὐκ ἐμμένει μάρτυς εἷς κατὰ πᾶσαν ἀδικίαν καὶ ἁμαρτίαν ἣν ἥμαρτεν. «Ἐπὶ στόματος, φησίν, δύο ή τριών μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ή μα. • Ο δὲ Σαούλ παρακρουσόμενος τὴν ἐντολὴν ταύτην, τοὺς τριακοσίους ἱερεῖς τοῦ Κυρίου ἀπέκτει νεν διὰ τῆς μαρτυρίας ἑνὸς συκοφάντου Δωήκ τοῦ Σύρου. Καὶ αὖθις· «Οὐ συκοφαντήσει ἕκαστος τὸν πλησίον αὐτοῦ.» Καὶ ὁ Παροιμιαστής. Ο συκοφαν τῶν πένητα, παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν.» Καὶ ἐπάγει· ι Δόξα ἀνδρὶ ἀποστρέφεσθαι λοιδορίας. Πᾶς δὲ ἄφρων τούτοις συμπλακήσεται.» Ο δὲ Δαυΐδο • Ἐμοὶ μὲν εἰρηνικὰ ἐλάλουν, καὶ ἐπ' ὀργὴν δόλους διελογίζοντο.» Καὶ αὐτὸς ἐπεύχεται λυτρωθῆναι ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων· καὶ ἐπαγγέλλεται φυσ λάσσειν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. Καὶ αὖθις: «Σκέπασόν με ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων, καὶ συστροφής που νηρευομένων, οι τινες ηκόνησαν ὡς ρομφαίαν τὰς γλώσσας αὐτῶν.» Καὶ ἐπάγει «Μακάριος ἀνὴρ ᾧ οὐ μὴ λογίσηται Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδέ ἐστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος.» Καὶ ἄλλος· «Ο συκοφαν τῶν πτωχόν, πολλὰ ποιεῖ τὰ ἑαυτοῦ κακά.» Καὶ ὁ HOMILIA XL. De calumnia. Pervicax et perplexa est affectio hæc calumniæ; verius dixerim esse diabolicam, secundum id quod de ea in Psalmis dictum est: Humiliabit calumnia - torem 1. Tales nemini conciliantur, infidi cum sint, et per hoc, Deo invisi maxime. Illorum accensendi sunt consortio, participio, nec dispari hæreditati, qui veritatem ipsam perfidissime prodiderunt, denique cruci affixerunt, hoc est, Dominum nostrum Jesum Christum. Ipse enim dixit:.Ego sum veritas et vita "., Cavet enim lex ne unus et solus consistat testis, að perhibendum testimonium adversus peccatum omne quo quis peccavit. ‹ In ore, ait, duorum aut trium testium stabit omne verbum ".» Sed et Saul, præceptum hoc cum veluti objecto cubito a se fuisset amolitus ac repudiasset, ad unins sycophantæ Doeg Syri testimonium, tercentum sacerdotes Domini peremit”. Rursus edicto cavet, ne quis próximo suo faciat calumniam. Parœmiastes item • Qui calumniatur pauperem, exacerbat eum qui fecit illum ".» Inducit: ‹ Gloria est viro qui avertit se a conviciis, qui autem imprudens est immiscebitur his "., David: «Mili quidem pacifce loquebantur, et in iracundia dolos cogitabant "., Idem supplex orat eximi sive redimi a calumniis hominum, atque hinc promisso obstringit se ad custodiam mandatorum Dei. Rursum: «Prolege me a conventu malignantium, qui quidem e exacuerunt ut gladium linguas suas ".» Inducit: «Beatus vir cui non impu5. I Petr. 11, 13. 6 | Petr. * Hebr. v, 8, 9. 15. " | Reg. xxII, 18. 8º Prov. ** Isa. Lvm, 43, 14. "Prov. iv, 3, 6. " Prov. xix, 16. το ibid. 5. 7 Ephes. vi, 1. 7 II Cor. u. 9. 38. ** Psal. Lyxı, 4. 81 Prov. xx, 3.» Psal. xxxiv, 20. τι. 67 Eccle. viii, 78 Rom. sv1, 19. 11 Joan. XIV, G. 7ο Deut. SIS, 81 Psal. LXII, 3, 4. 78 Joan. xxn, 16.

φαντεῖ πτωχούς.» Καὶ πάλιν· ο Λέων πεινῶν, καὶ λύκος διψῶν,» ὃς τυραννεῖ, πτωχὸς ὤν, ἔθνος πανι χρόν. Καί ο Βασιλεὺς ἐνδεής προσόδων, μέγας συκο φάντης.» Και·. Ο ορύσσων βόθρον τῷ πλησίῳ, εμπεσεῖται εἰς αὐτόν.» Καὶ ὁ Ἐκκλησιαστής· ο Επ έστρεψα ἐγώ, καὶ ἴδον πάσας τὰς συκοφαντίας τὰς γενομένας ὑπὸ τὸν ἥλιον· καὶ ἰδοὺ δάκρυα των δε κοφαντουμένων· καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοὺς ὁ παραπι λῶν.» Καὶ αὖθις • Η συκοφαντία περιφέρει οι φὸν, καὶ ἀπολλύει τὴν καρδίαν εὐγενείας αὐτοῦ.» Ο δὲ Κύριος «σώσει τοὺς υἱοὺς τῶν πενήτων, καὶ τα πεινώσει συκοφάντην. ο Ασφαλισώμεθα οὖν ἑαυτούς, ἀδελφοί, ἀπὸ τῆς παγκάκου συκοφαντίας, δεδιότες τὴν πικρὰν κόλασιν τῶν ταύτην μετιόντων. Τούνε τίον δὲ, τὰ τοῦ Παύλου, σὺν τῷ Παύλῳ μελωδήσε μεν' • Λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν, διωκόμενοι ἀνεχό μεθα, βλασφημούμενοι παρακαλοῦμεν. Ὥσπερεί και θάρματα τοῦ κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίφημε ἕως ἄρτι.» Μή συγκατακριθῶμεν τοῖς δυσμενέεν ἐχθροῖς τοῦ Χριστοῦ, Ἰουδαίοις· οἵτινες προσελθόν τες τῷ Πιλάτῳ, κατὰ τοῦ Κυρίου ἔλεγον· «Τοῦτον ηὕραμεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος, καὶ κωλύοντα Καί σαρι διδόναι φόρους, λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βαπο λέα εἶναι.» Αὐτὸς δὲ πάντα ὡς ἀρνίον ἄκακον με· προθύμως ἔφερεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνες. Αμήν. tabit Dominus peccatum, neque est in ore ejus do- Παροιμιαστής φησιν· ο Ανδρεῖος ἐν ἀσεβεία, συχν lus. Alius: c Qui calumniam astruit pauperi, aggravat sua ipsius peccata.» Paræmiastes: «Qui ad impietatem fortis est, calumniatur pauperes ".› Iterum: e Leo esuriens, et lupus sitiens ",, qui cum fit pauper, tyrannide premit gentem pauperculorum. 1092 Ει: • Rex indigens proventuum, magnus est calumniator. › Et: «Qui fodit foveam proximo, incidet in eam ".» Ecclesiastes: 4 Converti ego me, et vidi universas calumnias quæ fiunt šub sole, et ecce lacrymæ eorum qui opprimuntur calumniis, et non est qui consoletur eos 66.. Rursus:. Circumagit ac perturbat sapientem, et perdit generositatem ejus ".» Dominus autem e Salvos faciet filios pauperum, et humiliabit calumniatorem "., Præmuniamus igitur nos ipsos, fratres mei, adversus calumniam, nulla non sui parte pestilentem ac perniciosam, eorum atroci supplicio exterriti, qui ambitiosiore studio eam excoluerunt. Adversum hanc melicum illud et perquam suave Pauli verbum cum eodem cantillemus: • Persecutionem palimur, et sustinemus, blasphemamur, et obsecramus, tanquam purgamenta mundi facti sumus, omnium peripsema usque adhuc ":» ut ne cum Judais qui Christum infenso atque hostili oderant animo, compari multemur damnatione. Isti ad Pilatum cum venissent, exserta voce adversus Dominum dicebant: • Hunc invenimus subvertentem gentem, et probibentem tributa dari Cæsari, dicentem se Christum regem esse": ipse autem ut agnus innocens, longanimi tolerantia cuncta perferebat. Ipsi gloria in sæcula Amen. HOMILIA XLI. De furto. Demon hic improbandi furti reprobus artifex G primum quidem a vilibus et exiguis rebus auspicium sunit suæ artis. Atqui temporis progressu ad magna sensin provehitur, ac tandem in difficillima quæque desinit. Eorum enim quæ funt unumquodque, a minimo suum capit exordium; ubi autem ca res sumpta paulatim alimonia adoleverit, grandescit jam quotidiana accessione. Malitiæ enim istius deploratissimæ ars, rete quoddam est miris technis implexum et involutum qui aliquo usque se jam sivit hoc implicari laqueo, siquidem cunctetur et negligat his tricis explicare se et evolvere, omni mox ex parte astringitur. Dum enim extenuat furti gravitatem, secum admurmurat tacitus: parva sunt hæc, nihil hæc sunt, non est peccatum: ac ita deinceps invalescente consuetudine, gangrænæ in morem, in ulcus ſedissimum proserpere invenitur. Consuetudo enim, ait ille, altera est natura. Ecquis tandem ab hac furandi consuetudine, quantiscunque laboribus eximitur et emancipatur, vel semel ab ea edomitus? ni forsan is non perfunctorie ac nullo remorante pudore Christi Domini supplex procidat pedibus, per oraet Psal. XXXI, &P Eccle. vii, §. ΛΟΓΟΣ ΜΑ'. Περὶ κλοπῆς. Οὗτος ὁ κακότεχνος τῆς κλοπῆς δαίμων, πρώτη μὲν μικρῶν τῶν πραγμάτων ἀπάρχεται. Καὶ προϊόν εἰς μεγάλα καὶ παχέα καταλήγει. Καὶ γὰρ καὶ ἔχε στον τῶν γινομένων ἀπὸ μικροῦ ἀπάρχεται, καὶ κατά μέρος τρεφόμενον λαμβάνει τὴν αύξησιν· ὅτι δέν κτυόν ἐστιν πολύπλοκον τῆς κακίας μέθοδος. Ο μερί κῶς ἐμπλακείς, ἐὰν ἀμελήσῃ, περιεκτικώς σφίγγε ται· Ευτελίζων γὰρ τὰ μικρὰ, φησὶν, Οὐδέν είπν, οὐκ ἔστιν ἁμαρτία· καὶ λοιπὸν συνηθείας επικρά τούσης, ὡς γάγγραινα νομήν εὑρίσκει. Εθος γὰρ, τη σὶν, δευτέρα φύσις. Καὶ πολλῷ κόπῳ τῆς ἐλευθεροῦ. ται κατακυριευόμενος ὑπ' αὐτοῦ, εἰ μὴ ἀνενδότως καὶ ἀναιδῶς προσέλθῃ τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ διὰ προσ ευχῆς καὶ νηστείας, καὶ ἐλεημοσύνης, κράζων το Ἰησοῦ, καὶ λέγων· Ελευθέρωσόν με, Δέσποτα, ὡς τὴν συσταυρωθέντα σοι λῃστὴν, καὶ Λευὶν, καὶ Ζακχείον τοὺς τελώνας; Χρὴ δὲ καὶ δάκρυα προσκομίσαι είν τῷ, ὅτι τὰ δάκρυα δεκτὰ αὐτῷ εἰσιν. Καὶ βλέπων ὁ Θεὸς τὴν μετάνοιαν αὐτοῦ, παρέχει αὐτῷ ἀγαθόν λογισμὸν τοῦ μὴ ὀρέγεσθαι τὰ τοῦ πλησίον. Ο θέλων οὖν, ὡς εἴρηται, τῆς ἀνόμου ταύτης ἐργασίας ἐλεν θερίας τυχεῖν, εὐμαρῶς, δι' ἀκτημοσύνης, καὶ άλογα σιτίας, καὶ προσευχῆς, καὶ τῆς τῶν μελλόντων 08 Eccli. xit, 30. ** Prov. xxvi, 15. 87 Prov. XXVI, 27. ** Eccle. iv, 1, 3. ** Psal. LXXI, 4. "I Cor. iv, 12, 13. " Luc. xxIII, 2.

HOMILIA XLI. DE FURTO. προσδοκίας, ῥᾳδίως ἀπαλλάσσεται. Ο φυλάττων tionem, jejunium, et eleemosynam, exserta voce dicens: Jesu, tu, mi Domine, libera, quæso, me, ut olim liberasti latronem una tecum cruci aflixum, Levi insuper et Zacchæum publicanos? Necesse proinde sit, hunc talem ad Dominum lacrymas præmittere et offerre: etenim lacrymæ illi perquam accepta sunt. Simul enim Deus ut istius videt pœnitentiam, bonam mox aspirat cordi cogitationem, ut ne in posterum quidquam male concupiscat eorum quæ in peculio sunt proximi. 1093 Quisquis igitur, ab hac exlege et iniqua operatione non magno admodum negotio cupit emancipari et libertate perfrui, sane is per eleemosynam et frugalitatem sive parcimoniam victus, per orationem et futurorum spem neutrubi vacillantem, facile voti fel compos. Qui autem servat legem, utique ab eo protegitur et servatur qui sanxit legem, Christo. Ne igitur, charissimi cunctemur ab hoc per se pudendo et ignominiosò dedecore, quam ocissime emancipari. Hæc enim animi ægritudo insidens animo semel, ab eo ægerrime se sinit avelli, cum fur credat, cupiditatem aliena suppilare, rem esse magnopere expetendam ac delectabilem: inde fit ut, cum videtur non sua venatorum more consectari, quæ sui sunt juris perdat miser. Furto mendacium atque calumnia pari jugo confœderantur: siquidem lex ait: «Non furtum facies, non mentieris, non calumniaberis proximum tuum”. › Achar ille sancitæ legis istius ac mandati prævaricator factus, furatus est ex anathemate militare pallium et linguam auream et ducentas didrachmas: atque ob hoc peccatum perierat populus, nisi Josue famulus Domini ad Deum supplex exclamasset. At hic furtum suum prodidit Josue, qui et dixit: ‹ Ut quid turbasti nos? exturbet te Dominus ".» Ecquem recepit fructum de furto prævaricationis? Cum universo siquidem peculio ipse intercidit, ac mortuus est, a populo appetitus lapidibus. Zacharias propheta, de ejusmodi: Et ingredietur maledictio in domum furis, et in domum jurantis, et eversio Get in medio domus illorum ".» Habet enim fur juramentum quo se fulcit ac firmat. Itaque furtum omne anathema est. Parcmiastes: «Ad vias impiorum ne γὰρ τὸν νόμον, φυλάττεται ὑπὸ νομοδότου Χριστοῦ, Μὴ οὖν ἀμελήσωμεν, ἀγαπητοί, τοῦ συντόμως ἀπαλ λαγῆναι τῆς τοιαύτης αἰσχύνης· ἔστιν γὰρ τὸ πάθος τοῦτο δυσαπάλλακτον· ἐπειδὴ θυμηδέστερον φαίνεται τῷ κλέπτῃ ἐπιθυμεῖν τῶν ἀλλοτρίων. Καὶ δοκῶν θηρεύειν τὰ μὴ αὐτοῦ, ἀπόλλυσιν τὰ αὐτοῦ. Συνῆπται δὲ καὶ τῇ κλοπῇ τὸ ψεῦδος καὶ ἡ συκοφαντία. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Οὐ κλέψεις, οὐ ψεύσεις, οὐδὲ συχοφαντήσεις τὸν πλησίον σου.» Ο δὲ "Αχαρ 5, παραβάτης νόμου καὶ ἐντολῆς γενόμενος, ἔκλεψεν ἐκ τοῦ ἀναθέματος, ψελλὴν, καὶ γλῶσσαν χρυσῆν, καὶ δίδραγμα διακόσια· καὶ διὰ τὴν αὐτοῦ ἁμαρτίαν ὁ λαὸς ὤλετο, εἰ μὴ ὁ θεράπων Ἰησοῦς ἐβόησεν πρὸς Κύριον, καὶ αὐτὸς ἐφανέρωσεν αὐτῷ αὐτόν. Καὶ εἶπεν Ἰησοῦς· «Τί ὅτι ὤλεσας ἡμᾶς; ἐξολοθρεύσαι σε Κύριος.» Καὶ ἀπέλαβεν ἰσόῤῥοπον τοῦ κλέμματος τῆς παρανομίας. Ἐλιθοβόλησεν γὰρ αὐτὸν πᾶς ὁ λαός σὺν πᾶσιν τοῖς αὐτοῦ, καὶ ἀπέθανεν. Καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας περὶ τῶν τοιούτων φησίν· ι Καὶ εἰσελεύσεται ἡ ἀρὰ εἰς τὸν οἶκον τοῦ κλέπτου, καὶ εἰς τὸν οἶκον τοῦ ὀμνύοντος, καὶ καταλύσει ἐν μέσῳ αὐτοῦ. › Εχει δὲ καὶ ὁ κλέπτης, καὶ τὸν ὅρκον συνεπισχύοντα, ὥστε πᾶν κλέμμα ἀνάθεμα. Ο δὲ Παροιμιαστής Οδοὺς ἀσεβῶν μὴ ἐπέλθῃς, ἔκκλινον ἀπ' αὐτῆς, καὶ παράλλαξον. ο 'Ασέβεια γάρ ἐστιν, τὰ τῶν ἄλλων οἰκειώσασθαι. Καὶ ἐπάγει· Εἰ γὰρ ἐπορεύοντο τρίβους ἀγαθὰς, εὕροσαν ἂν τρίβους δικαιοσύνης. Καὶ ὁ Παῦλος παραινῶν φησιν· «Μή δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ· ὁ κλέπτων, μηκέτι κλεπτάτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω, ἐργαζόμενος ταῖς ἰδίαις χερσὶν τὸ ἀγαθὸν, ἵνα ἔχῃ μεταδιδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι.» Καὶ αὖθις· • Εγνω Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ. ὁ Καί· ο ᾿Αποστήτω ἀπὸ ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τὸ ὄνομα Κυρίου.» Καὶ ἐπιφέρει· Ἐὰν οὖν Εκκαθάρῃ τις ἑαυτὸν ἀπὸ τούτων, ἔσται σκεῦος εἰς τιμὴν ἡγιασμένον.» Καὶ ἐπιστέλλει τῷ Τίτῳ· «Δού λους δεσπόταις ἰδίοις ὑποτάσσεσθαι ἐν πᾶσιν, εὐαρέ στους εἶναι, ο μὴ ἀντιλέγοντας, μὴ νοσφιζομένους, ἀλλὰ πᾶσαν πίστιν ἐνδεικνυμένους ἀγαθήν. Εἰ γὰρ ἐκ τῶν οἰκείων νοσφισάμενοι, τοιοῦτον τέλος ἀπηνέγκαντο, Ανανίας καὶ Σάπφειρα (οἱ ἐν ταῖς Πράξεσιν, φημί), πόσῳ μᾶλλον οἱ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων; Τὸ γὰρ κλέμμα σύμβολόν ἐστιν τοῦ ἀφίστασθαι τῆς ἀληθείας· μᾶλλον δὲ καὶ τῆς δεσποτικῆς προδοσίας. accesseris, sed declina ab eis et discede ",» Sane Γέγραπτα. γὰρ ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ • Λέγει οὖν εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν, Ἰούδας Σίμων ὁ Ισκαριώτης· Διὰ τί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ ἐδόθη πτωχοίς; Εἶπεν δὲ τοῦτο, οὐχ ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον έχων, καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν.» 'Ο δὲ Κύριος μακροθύε μως πάντα ἔφερεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. * Exod. xx, 15, 16.” Josue vii, 25. ** II Tim. II, 19.. ibid. ο ss Zachar. v, impietatis est sibi vindicare quæ alieni sunt juris. Si enim isti recta ingressi fuissent, nimirum invenissent semitas justitiæ. Jure igitur adinonet Paulus: • Ne dederitis locum diabolo: qui furabatur, jam ne furetur; magis autem laboret, operans suis manibus quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem habenti"., Rursus: Novit Dominus qui sunt ejus ". Ει: • Abscedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ". › Et 3. * Prov. iv, 14, 15. * Ephes. iv, 27, 28. • Αχαρ, dic, Achan.

Inſert: «Si quis igitur se emundaverit ab his, erit vas in honorem sanctificatum³.» Per Epistolam jubet et Tito: 4 Servi ut sint dominis suis subjecti ',, utque in omnibus sint grati, non item contradicentes, non furantes, sed ut omnem fidem demonstrent bonam. Si enim qui ex prædiis propriis suppilarunt, talem reportarunt ex furto exitum (Ananiam dico et Saphiram ³; ut in apostolicorum Actuum historia prođitum est), quanto atrocius illos manet supplicium, qui ex alieno compilant et arrodunt peculio? Ejusmodi enim furtiva compilatio pararia est consilii quo ab ipsa deficias veritate, magis autem auctor Dominicæ proditionis. Scriptum quippe est in Joannis Evangelio: 1094 ‹ Dieit igitur unus ex discipulis ipsius Judas Simonis ille Iscariotes: ‹ Utquid unguentum istud non veniit trecentis denariis, et datum est pauperibus? Dixit autem hoc, non quia de pauperibus cura illi erat, sed quia fur erat et loculos habebat, et ea quæ mittebantur, exportabat *. › Dominus autem nibil non perferebat longanimiter. Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA XLII. De mendacio. ΛΟΓΟΣ ΜΒ'. Περὶ ψεύδους. Τὸ ψεῦδος ἄρδην απηγόρευται Χριστιανοίς. Ωσπερ γὰρ ὁ ἀληθινολάλος δοῦλός ἐστιν τοῦ ἀληθινοῦ κ γου· οὕτως καὶ ὀψευδολόγος τοῦ ψευδοῦς λόγου, μέλο λον δὲ τοῦ πατρὸς τοῦ ψεύδους· «Ο γάρ τις, φησ ἥττηται, τούτῳ καὶ δεδούλωται.» Τὰ μὲν γὰρ πλείονα τῶν ἄλλων παθῶν αἰσθανόμεθα ὅτι ἁμαρτία ἐστὶν, τὸ δὲ ψεῦδος ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐνδελεχίζειν οὐλ ἴσμεν· ὅτι χαλεπὸν καὶ ὀλέθριον ἐστιν. Πάνυ γὰρ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφὴ ἀπηγόρευται, καὶ ἔστιν χαίς. πώτερον πάντων τῶν παθῶν. Ωσπερ γὰρ τὸ στόμα τοῦ ἀψεύστου ἁγιάζεται ἐκ τῆς ἀληθείας (ε Ἐγώ γὰρ εἰμι ἡ ἀλήθεια, φησὶν ὁ Κύριος» )· οὕτως με Mendacium prorsus interdictum Christianis est. Ut enim vera qui loquitur, verbi veritatis se nihil obscure declarat esse servum; ita qui ore nihil dubitat mendacia depromere, mancipem se esse demonstrat verbi mendacis; magis vero patris mendacis quo enim quis victus est, huic et in servitutem redigitur *,. ait Petrus. Sunt enim inter animæ vitiosas affectiones pleraque aliæ, quas vel ipso naturæ sensu deprehendimus esse peccata; mendacium autem, ubi assiduitate occalluit atque induruit, ne unus quidem intelligit, quam sit hæc animi ægritudo inolesta, imo exitialis. Prorsus sanctione divinæ Scripturæ interdicimur λύνεται ὁ ψευδόμενος ἐκ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ δ: mendacio. Est enim cæteris perturbationibus anina non paulo plus afferens molestiae atque periculi. • Ego enim sum, ait Dominus, veritas et vita 6: › adeo se inquinat ac defoedat quisquis patris diaboli persuasione falsum sibi arrogat nomen: res enim ipsa luculenter docet. mendacium a malo profcisci. Qui igitur veritatem diligit, nihil obscure bic Dominum et diligit. Lex illa prior edicto cavet, ne quis adversus proximum ſalṣum dicat testimonium: eademque jubet, verbum omne iniquum ut aversere. Sed et Sapientia: «Os quod mentitur, occidit animam '. Rursus: Ne exares et concinnes mendacium adversus fratrem tuum, et ne velis mentiri omne mendacium; assiduitas enim ejus non cedit bonum.. Rursus: • Accendit mendacium testis iniquus ',. mittit accusationes in medium fratrum. Isaias item de illo nunquam non mendaci populo ad hanc loquitur formulam: «Propter malitiam labiorum, per linguam alteram 10. Rursus βόλου. Τὸ γὰρ ψεῦδος ἐκ τοῦ πονηροῦ εἶναι σαφές Κύριος διδάσκει. Ὁ οὖν ἀγαπῶν τὴν ἀλήθειαν, δήλον ὅτι τὸν Κύριον ἀγαπᾷ· καὶ ὁ χαίρων τῷ ψεύξει, θέλημα τοῦ δυσμενούς ἀγαπᾷ. Πρῶτος ὁ νόμος παρα κελεύεται· Οὐ ψευδομαρτυρήσεις κατὰ τοῦ πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδή· ἀπὸ παντὸς ῥήματος ἀδίκαι ἀποστήσῃ. Καὶ ἡ Σοφία· ο Στόμα καταψευδόμενη ἀναιρεῖ ψυχήν.» Καὶ πάλιν· «Μὴ ἀροτρία ψεύδος ἐπὶ ἀδελφόν σου, καὶ μὴ θέλε ψεύδεσθαι τῶν ψεύδο Ο γὰρ ἐνδελεχισμὸς αὐτοῦ οὐκ εἰς ἀγαθόν.» Καὶ πάλιν, «Εκκαίει ψεῦδος μάρτυς ἄδικος, ο και ἐπιπέμπει κρίσεις ἀνὰ μέσον ἀδελφῶν. Ὁ δὲ Πα περὶ τοῦ ἀειψεύστου λαοῦ οὕτως φησίν ο Διά το λισμὸν χειλέων, καὶ διὰ γλώσσης ἑτέρας.» Και το Οις· «Καὶ ἐθήκαμεν ψεῦδος τὴν ἐλπίδα ἡμῶν, τι τῷ ψεύδει σκεπασθησόμεθα. ο Καὶ ὁ Ἱερεμίας, • Ότι ψεῦδος, καὶ οὐ πίστις ἐνίσχυσεν ἐπὶ τῆς γῆς.» Ὁ δὲ Δαυΐδ· «Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντο μπ υἱοὶ ἀλλότριοι ἐπαλαιώθησαν· καὶ ἐχώλαναν ἐπὶ • Et posuimus mendacium spem nostram, τῶν τρίβων αὐτῶν. Οἱ γὰρ ἀλλότριοι τῆς ἀληθεία et mendacio protecti sumus 1.. Sed et Jeremias: χωλαίνουσιν έκτραπέντες τῆς εὐθείας ὁδοῦ, τουτέστι • Quia mendacium et non fides invaluit super ter- ἀπὸ Κυρίου. (ὁ Ἐγὼ γὰρ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια, ram '. David quoque: • Filii alieni inveterati sunt φησὶν ὁ Κύριος. ) Καί·. Οἱ ἐχθροὶ Κυρίου ἐξε et claudicaverunt a semitis suis ¹. › Siquidem qui σαντο αὐτῷ·» καὶ διὰ τοῦτο ἐμίσησεν πάντας το alieni a veritate sunt utique claudicant, nempe a ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Και· «Απολείς πάντες rectitudine viæ (quæ Christus est) transversi ac τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος. ο - ο Ότι εψεύσατο detorti: «Ego enim via sum et veritas '', ait Do- ἀδικία ἑαυτῇ. Χείλη γὰρ δόλια ἐν καρδίᾳ ἐλάλησαν minus. Et illud: • Inimici Domini mentiti sunt ψευδή.» Ο δὲ σοφώτατος Σολομών· ο δύο αιτούμαι ei". Quapropter odio habet omnes qui operantur πρός Θεόν, φησίν· Μὴ ἀφέλῃς ἀπ᾿ ἐμοῦ πρὸ τοῦ με 1. • Joan: xı, 4-6. || Petr. 11, 19. Joan. XIV, 6. • Sep. 1. Prov. vi, 19. 10 Isa. xxvi, 11. " ibid. 15. it lino Osce 17, 3. 15 Psal. 1.338, ' II Tim. 11, 21. Tit. 11, 9. * Eccli. vu, 13, 14. "Joan. xiv, 6. • Act. V,

HOMILIA XLIII. DE INANI GLORIA. ἀποθανεῖν· μάταιον λόγον, καὶ ψευδῆ, μακρὰν ἀπ' iniquitatem. Εt: 4 Perdes omnes qui loquuntur menἐμοῦ ποίησον. Βδέλυγμα γὰρ Κυρίῳ χείλη ψευδή· ὁ dacium ".» Et: c Quia mentita est iniquitas sibi 1, δὲ ποιῶν πίστεις, δεκτὸς παρ' αὐτοῦ.» • Ος δὲ labia enim dolosa in corde et in corde locuta sunt 18 ἐρείδεται ἐπὶ ψεύδεσιν, οὗτος ποιμανεῖ ἀνέμους. Ἡ mendacium. Quin sapientissimus Salomon Deo ait: γὰρ ψευδής γλώσσα μισεῖ ἀλήθειαν.» Και ο Μάρτ • Duo sunt quæ peto, ne deneges sive auferas a me, τις ψευδῆς οὐκ ἀτιμώρητος ἔσται· ὁ δὲ ἐγκαλῶν priusquam moriar. Sermonem vanum ac mendacem ἀδίκως, οὐ μὴ διασωθῇ.» Και· ο Μάρτυς ψευδής 1095 longe fac a me. Abominatio enim apud Doἀπολεῖται. Ανὴρ δὲ ὑπήκοος φυλασσόμενος, λαλήσει minum labia mendacia; qui autem fidelis est, acceἀλήθειαν.» Καὶ πάλιν· «Μὴ ἴσθι ψευδής μάρτυς ptus est apud Deum ".» Et: «Qui nititur mendaἐπὶ σὸν πολίτην,» τουτέστιν, ἐπὶ σὸν ὁμόπιστον· ciis, hic pascet ventos 't; mendax enim lingua odit • Μηδὲ πλατύνου ἐπὶ σοῖς χείλεσιν.» Καὶ ἄλλος· veritatem ". Et: Testis mendax non erat impuni- • μώμος πονηρός, ψεῦδος ἐν ἀνθρώπῳ. Ὁ δὲ πιστὸς tus; qui autem defert injuste, non salvabitur., Ει: μάρτυς οὐ ψεύδεται.» Καὶ πάλιν • "Ακακος πιο • Testis mendax peribit "; vir autem obediens στεύει παντὶ λόγῳ, πανούργος δὲ ἔρχεται εἰς μετά- qui sibi cavet, loquetur veritatem ".» Et: Ne sis νοιαν.» Καὶ πάλιν·. Οὐχ ἁρμόσει άφρονι χείλη testis mendax adversus concivem tuum 26,, hoc πιστά, οὐδὲ δικαίῳ χείλη ψευδή.» Καὶ ἐπάγει· «Α- est adversus confidelem, et ne dilateris labiis ρετώτερον κλέπτης ἢ ὁ ἐνδελεχίζων ψευδή.. 'Ο δὲ tuis r.» Alius item: c Reprehensio mala, men. ἀπόστολος Παῦλος·. Μή ψεύδεσθε εἰς ἀλλήλους, dacium in homine; qui autem fidelis est testis, ἀλλὰ ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος, λαλεῖτε ἀλήθειαν, ἔκα non mentitur 38.» Item: c Innocens credit omni στος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ. Καὶ ἐν ταῖς Πράξε verbo, veteratorem autem et astutum poenitebit ". σιν ὁ Πέτρος τῷ ᾿Ανανίᾳ· «Διὰ τί, φησὶν, ἐπλήρω Et: «Non conveniunt stulto labia fidelia, neque σεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαί σε τὸ justo verba mendacia s. Inducit: • Eligibilius Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ νοσφίσασθαι ἀπὸ τῆς τιμῆς quid est fur, quam qui assidue mentitur ".» Apoτοῦ χωρίου;» Καὶ ἐπάγει· «Οὐκ ἐψεύσω ἀνθρώποις, stolus item Paulus: Loquimini veritatem unusἀλλὰ τῷ Θεῷ.» Καὶ ὁ Ἰάκωβος· «Ἐπεὶ μικρὸν quisque cum proximo suo ".» In Actibus quoque ζῆλον ἔχετε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, μὴ καταυχᾶσθε, Petrus Ananiæ dixit: Ut quid implevit Satanas καὶ ψεύδεσθε κατὰ τῆς ἀληθείας.» Ο δὲ Κύριος cor tuum, mentiri te Spiritui sancto, et fraudare περὶ τοῦ Ἀντιχρίστου·. Οταν λαλεῖ, φησί, τὸ de pretio agri 31?» Inducit: c Non es mentitus hom ψεῦδος, ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ, ὅτι ψεύστης ἐστὶν, ὡς minibus, sed Deo ".» Jacobus: • Cum amarum καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ὁ ᾿Ακούσαντες οὖν, ἀγαπητοί, zelum habeatis in cordibus vestris, nolite gloriari τὸν πονηρὸν ψόγον τοῦ διαβολικοῦ ψεύδους, πάσῃ et mentiri adversus veritatem ".Sed et Dominus, de σπουδῇ φύγωμεν ἀπ' αὐτοῦ, καὶ προσδράμωμεν τῇ Antichristo Cum enim loquitur mendacium, ex ἀληθείᾳ, ὅς ἐστιν Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἡμῶν. propriis loquitur; quia mendax est, ut et pater Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ejus s.» Audita igitur, charissimi, diabolici mendacii vituperabili malignitate, quam longissime ab illo secedamus; ad complexum vero veritatis studio omni contendamus pertingere, qui Christus est Deus noster verus. Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΜΓ'. Περὶ κενοδοξίας. HOMILIA XLIII. De inani gloria. Vaniglorius reipsa declarat exosam se habere Dei gloriam: ab hominibus enim laudes captat ac venatur perquam suaviter. Hinc ad eas secum ambitiosius subsultat ac prægestit gloriosius quam vel coepulonum quantuslibet coetus. Talis ut humani favoris captator judicatur: ab hominibus enim sibi Ο κενόδοξος δηλοῖ ὅτι πρόσκειται τῇ μισοθέῳ δόξῃ. "Ηδιστα γὰρ θηρεύει τοὺς ἐπαίνους τῶν ἀνθρώπων, καὶ εἰς αὐτοὺς ἐναβρύνεται ὑπὲρ ἐσμῶν Εστιάσεως. ῾Ο τοιοῦτος ὡς ἀνθρωπάρεσκος κρίνεται, ὅτι ἀγαπᾷ τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων ὑπὲρ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην· ἀλλ' ὥσπερ διὰ θλίψεως τὰ ἀγαθὰ τοῖς ἀνθρώποις ἡτοί. exhibitam gloriam, præ gloria Dei diligit, juxta μασται, οὕτως καὶ τὰ κακὰ διὰ κενοδοξίας καὶ ἡδονῆς. Ρίζα γὰρ αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας ἀνθρώπινος ἔπαινος· οὐχ ὅταν ἀκούωμεν αὐτὰ, ἀλλ' ὅταν αὐτὰ καταδεχώμεθα ἡδέως. Η γὰρ κενοδοξία, καὶ ἡδονὴ, αἴτια ὑπάρχει πάσης κακίας. Το πάθος τοῦτο τῆς κενοδοξίας πάνυ πολυμορφόν ἐστιν καὶ λεπτότατον, καὶ οὐ ταχέως, οὐδ᾽ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ πειραζομένου και ταλαμβανόμενον. Ἐπὶ γὰρ τῶν ἄλλων παθῶν αἱ προσβολαί φανερώτεραι τυγχάνουσιν· καὶ ἡ ψυχὴ ** Psal. v. 7. 17; Psal. XXVI, 12. 10 Psal. x1, 5. *• Prov. xxvi, 28. *ª Prov. xtx, 15. st ibid. 9. ** Prov. XIV, 5. so ibid. 15. 30 Prov. χντι, 4. * ibid. 4. 2. Jac. 111, 14. * Joan, vi, 44. evangelistam Joannem: sane ut sunt hominibus apparata bona per afflictionum tolerantiam, ita et per inanem gloriam atque illecebram voluptatis conciliantur mala. Radix proinde obscenæ ac turpis concupiscentia est ex hominibus aucupari laudem, non quidem ipso statim articulo tentationis, sed tunc cum exceptas illam et perquam suaviter admittis. Plane malitiæ omnis artifex vana est gloria, simul et voluptas. 1096 Afectio proinde ambi- " Prov. xxx, 7, 8. 25 Prov. xxi, 28. οι Prov. sis, 22. 20 Prov. x:1. 22. Prov. χλιν, 28. Ephes. iv, 25. 21 Prov. x, 27 Prov. vi, 9. 13 Act. v, 3.

tiosior glorie istius inanis, quam est multiformis! ῥᾴδιον ἐπιγινώσκει τὸν πρὸς αὐτὰ πόλεμον, καὶ διὰ quam est malum subtile! Adeo enim nequit plane Internosci, ut ne vel ab eo qui tentatur, deprehendi facile possint impressiones illius sic insidiosa. Attamen quæ adversum se instrui bellum, initio ipso novit anima, ejusmodi incursus a se facile remollitur ac depellit, si quidem ad asylum suffugerit orationis. Et quidem isthæc malitia cum tot induat formas, dici vix possit quam est difficilis expugnatu. In omni prope negotio irrepit clam, in habitu, in elegantia formæ, in ipso incessu, in voce ac sermone, in silentio, in opere, in vigiliis, in jejuniis, in oratione, in lectione, in quiete, in longanimi tolerantia. Per hæc omnia bominem Dei magnopere studet gloria inanis suis conficere telis. Si quando perspexerit non potuisse se per vestimentorum luxum profusiorem hominem prolicere ad sui consensum, illum adoritur, ut tentet per vestis sorditiem. Cujus animum nequiverit ad consensum elationis deflectere objectione honoris, hunc eo tollit, ut vel jam consential arrogantiæ, per hoc quod æquo fert animo se ignominia aspergi. Rursus, si quando persuadere nequiverit, ut quis magnifice glorietur quod sit eloquens, eumdem aggreditur quasi qui requietus sit et taciturnus, ac propemodum inescat et prolicit ad consensum per taciturnitatem. Quem non potuerit ad ambitionem gloriæ emollire per eduliorum sumptus magnificos, hunc dissolvit laudi propriæ ut consentiat per jejunium et vitæ frugalitatem. Utque compendio absolvam, nullum non genus exercitationis dæmoni buic reprobo occasionem suggerit conciendi adversum nos belli. Denique monachus comperitur honoris esse ambitiosulus, ut qui beneficus sit citra condignam mercedem: laborem enim sustinuit, nec recipit sui mercedem laboris. Isthæc gloriæ momento evanescentis cupiditas, misere perdit mercedes debitas virtuti. Et quemadmodum lapis in aera contortus, ad cœli usque convexa nunquam pertingit, ita nec hominis oratio humanos favores captantis ad aures Dei unquam conscendet. Vir, prudens si est, thesaurum, suæque virtutis laborem occulit ac recondit. Monachus intelligens ingeniosam et solertem imitatur apicu• lam. Quos externe selegerit flosculos, defert in alvearium, interne melliflcium favumque operosius conficit. Ne labores 1097 tuos humanæ isti gloriolæ exponas venui, neve futuram gloriam prodas tam vili mercedula, nempe ob qualemcunque bominum favorem. Humana gloria deorsum in pulvere suum figit tabernaculum: quare ejus laus momento exstinguitur ac deperit; quæ autem virtuti debetur gloria, nullo intercipietur avo. Nos igitur, charissimi, huic animæ perturbationi locum ne cedamus, ne quando nostri dominetur. Cum timore eum exaudiamus qui dicit: ‹ Deus dissipavit ossa corum qui hominibus placent "., Apostolicam potius 20 Psal. L11, 6. προσευχῆς τοῦτον ἀνατρέπει. Η δὲ τῆς κενοδοξίας κακία, ὡς οὖσα πολύμορφος, δυσκαταγώνιστος τυγχάνει. Ἐν παντὶ γὰρ ἐπιτηδεύματι παρυφίσταται, ἔν τε σχήματι καὶ ἐν μορφῇ καὶ ἐν βαδίσματι, καὶ ἐν φωνῇ, καὶ ἐν λόγῳ, καὶ ἐν σιωπῇ, καὶ ἐν ἔργῳ, καὶ ἐν ἀγρυπνίαις, καὶ ἐν νηστείαις, καὶ ἐν εὐχῃ, καὶ ἐν ἀναγνώσει, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἐν με. κροθυμίᾳ· διὰ τούτων πάντων ἐπιχειρεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον κατατοξεύειν. Όταν γὰρ μὴ ἀν νηθῇ διὰ πολυτελῶν ἐνδυμάτων πρὸς κενοδοξίαν ἀπο στῆσαι, δι' εὐτελῶν ἐπιχειρεῖ πειράζειν. Καὶ ἐν οὐκ ηδυνήθη διὰ τιμῆς ἐπᾶραι, τοῦτον διὰ τὸ φέρειν δῆθεν ἀτιμίαν, εἰς ἀπόνοιαν αἴρει. Καὶ ἐν οὐκ ἠθι νήθη πεῖσαι δι' ἐπιστήμην λόγων κενοδοξεῖν, τούτον διὰ σιωπῆς ὡς ἥσυχον δῆθεν δελεάζει· καὶ ὃν οὐκ ηδυνήθη διὰ πολυτελείας βρωμάτων χαυνώσαι, τοῦ τον διὰ νηστείας πρὸς ἔπαινον ἐκλύει. Καὶ ἁπλῶς πᾶν ἐπιτήδευμα πρόφασιν παρέχει πολέμου τῷ του νηρῷ τούτῳ δαίμονι. Λοιπὸν εὑρίσκεται ὁ κενόδοξος μοναχὸς ὡς ἐργάτης ἄμισθος. Τὸν γὰρ πόνον ὑπέστη, καὶ τὸν μισθὸν οὐκ ἔλαβεν. Η γὰρ κενοδοξία ἀπολ λυσιν μισθοὺς ἀρετῶν. Καὶ ὥσπερ λίθου βολὴ οὐ φθάνῃ εἰς οὐρανὸν, οὕτως οὐδὲ προσευχή άνθρωπ αρέσκου ἀναβήσεται πρὸς τὸν Θεόν. Ο φρόνιμος αντρ κρύπτει θησαυρόν, καὶ ἀρετῆς πόνον· συνετός με ναχὸς τὴν μέλισσαν μιμεῖται, ἔξωθεν φέρων ἄνθη, καὶ ἔσωθεν κηρίον ἐργαζόμενος. Μὴ πωλήσῃς τους πόνους σου δόξῃ ἀνθρωπίνῃ, μηδὲ τὴν μέλλουσαν δόξαν προδῷς δι' εὐτελῆ εὐφημίαν. Δόξα γὰρ ἄνθρω πίνη εἰς χοῦν κατασκηνοί, καὶ τὸ κλέος αὐτῆς σβέ νυται. Ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς δόξα μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἡμεῖς οὖν, ἀγαπητοί, μὴ δῶμεν χώραν ὥστε τὸ πάθος τοῦτο κυριεῦσαι ἡμῶν· φοβούμενοι τὸν λέγοντα· ε Ο Θεὸς ἐσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων. Επόμενοι δὲ μᾶλλον τῷ ἀποστολικῷ ῥητῷ εἴπωμεν εἰλικρινῶς· «"Αρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω, ἢ είν Θεόν, ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν; Εἰ γὰρ ἐπ ἀνθρώποις ήρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην.» Καὶ αὖθις· «Οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ ὡς ἀρέσκοντες ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ τῷ δοκιμάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν. Οὔτε γὰρ (φησίν) ἐν λόγῳ κολακείας ἐγενή μεν πρὸς ὑμᾶς, καθώς οἴδατε, οὔτε προφάσει ελε εξίας (Θεός μάρτυς), οὔτε ζητοῦντες ἐξ ἀνθρώπων δόξαν.» — Οὐ γὰρ ὁ ἑαυτὸν συνιστάνων, ἐκεῖνο; δ κιμος, ἀλλ᾽ ἂν ὁ Κύριος συνίστησιν·» καθώς φησινή μακαρία 'Αννα ἡ τοῦ Σαμουήλ • • Μὴ καυχάσθω φρόνιμος ἐν τῇ φρονήσει αὐτοῦ, καὶ ὁ δυνατὸς ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ, καὶ ὁ πλούσιος ἐν τῷ πλούτῳ αὐτοῦ· ἀλλ' ἐν τῷ συνιέναι, καὶ ποιεῖν κρίμα καὶ δικαιοσύνην. › Ὁ δὲ βασιλεὺς Εζεκίας, την δόξαι τῶν ἀνθρώπων θηρώμενος, καὶ περιχαρεία κρατούν μενος, ἔδειξε τοῖς Χαλδαίοις τοὺς θησαυροὺς αὐτοῦ, Καὶ ἀπέστειλε Κύριος τὸν Ἡσαΐαν, πρὸς αὐτὸν λέγων· «Ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, καὶ ληφθήσονται πάντα & ἴδον, εἰς Βαβυλῶνα., ὡς καὶ ἐφ' ἡμῖν νῦν γέγονεν. Ἐπαχύνθημεν γὰρ καὶ ἀπελακτίσαμεν, ο

HOMILIA XLIV. - DE SUPERBIA. καὶ παρέδωκεν Κύριος τὴν ἰσχὺν ἡμῶν, τὸν τίμιον æmulati sententiam sincero pectore promamus: σταυρὸν, τοῖς Χαλδαίοις, καὶ τὰ ἅγια ἡμῶν ἐρήμωσαν. Καλῶς οὖν ὁ Παροιμιαστής λέγει·. Κρείσσων ἀνὴρ ἐν ἀτιμίᾳ ἑαυτῷ δουλεύων, ἢ ὁ τιμὴν ἑαυτῷ περιθεὶς, καὶ ἐνδεόμενος ἄρτου.» Καὶ πάλιν· «Εγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας, καὶ μὴ τὸ σὸν στόμα· ἀλλό. τριος, καὶ μὴ τὰ σὰ χείλη.» Ὁ δὲ Ψαλμωδός· «Ο Θεὸς διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων· κατῃσχύν θησαν ὅτι ὁ Θεὸς ἐξουδένωσεν αὐτούς. • Καὶ ὁ ᾿Απόστολος· «Τί γὰρ ἔχεις, δ οὐκ ἔλαβες; εἰ δὲ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών;» Καὶ τοῖς ἐν Κρήτῃ· «Μη ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ, ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ἀλλ' ὅ ἐὰν ποιεῖτε, ἐκ ψυχῆς ἐργάζεσθε, ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώποις δουλεύοντες.» • Modo enim hominibus suadeo, an Deo? all quæro hominibus placere? Si enim adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem "., Rursus: • Sic loquimur non quasi hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda nostra; neque enim, ait, in sermone adulationis fuimus apud vos, sicut et scitis, neque in occasione avaritia: Deus testis; neque quærentes ab hominibus gloriam". — Non enim qui seipsum commendat, ille probatus est, sed quem Dominus commendat "., In hunc etiam modum loquitur beata illa Samuelis mater Anna: «Ne glorietur prudens in prudentia sua, et potens in potentia sua, et dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur, si intelligit et facit judicium et justitiam “› Rex etiamnum Ezechias hominum gloriam quasi quadam venatiuncula captans, ac profusiore gaudio victus, suos omnes thesauros Chaldæis visendos explicuit *: et ecce in vestigio misit Dominus Isaiam, qui diceret: «Ecce dies venient et sument quæ viderunt omnia, in Babylonem ",, sicut nobis quoque nunc contigit: Dedecore atque ignominia perfusi sumus, et ecce rebellionis calces obtrudimus. Tradidit Dominus fidei nostræ robur venerabilem et honore præcipuo dignam crucem Chaldæis, sanctuaria nostra in solitudinem redacta sunt. Pulchre igitur Parœmiastes dicit: Melior vir qui in ignominia sua servit, quam qui asciscit sibi alicunde honorem, et indiget pane ". Rursus: • Laudet te proximus, et non os tuum; alienus, et non labia tua *.» Psaltes item regius: «Deus dissipavit ossa eorum qui hominibus placent, confusi sunt quoniam Deus sprevit eos ".» Apostolus: • Quid enim habes quod non accepisti? quid gloriaris, quasi non acceperis 4?, Colossenses item admonens: Non ad oculum servientes quasi hominibus placentes, sed quodcunque facitis, ex animo operemini, quasi Domino et non hominibus servjentes ". › Δεινὸν οὖν ἐστιν, ὡς εἴρηται, τὸ τῆς κενοδοξίας πάθος· καὶ πάσας τὰς ἀρετὰς ἃς ἐργάζεται ὁ ἄν θρωπος, παρεμβάλλει ἑαυτῷ· καὶ σπουδάζει ἀχρει ῶσαι τοὺς καρποὺς τοῦ μοναχοῦ. Καὶ τὸ χαλεπώ τερον· ὅτι ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων παθῶν, πορνείας φημί, καὶ ὀργῆς, λυπούμεθα εἰκὸς, καὶ θρηνοῦμεν, καὶ εὐχόμεθα ἀπαλλαγῆναι· ἐπὶ δὲ τῆς κενοδοξίας οὔτε πονοῦμεν, οὔτε λυπούμεθα, οὔτε τὸν Θεὸν παρακαλοῦμεν ἐλευθερωθῆναι ἐξ αὐτῆς. Μισήσωμεν οὖν, ἀδελφοί, τὸ τέλειον μίσος, τὸ τῆς κενοδοξίας πάθος, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν τοὺς καμάτους ἡμῶν τῆς γὰρ τοῦ Χριστοῦ δουλείας καὶ τῆς εἰς Θεὸν πίστεως ἀφίστησιν τὸν ἄνθρωπον, καθώς φησιν ὁ Κύριος· «Πώς δύνασθε πιστεύειν εἰς ἐμὲ, δόξαν παρ' ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Hæc inanis gloriæ affectio sane quam vehemens et perplexa est, juxta superiorem sententiam: nullam enim relinquit virtutum quas operetur homo, cui non impudentius obluctetur, seque objiciat. In hoc operam naval accuratissimam, fructus monachi intercipere ut possit et reddere inutiles. Habet in se et hoc cæteris periculosius. Inter alias enim animi perturbationes constituta (puta in fornicatione, et ira) moerore conficimur, nec injuria, Iugemus quoque, oramus insuper eximi earum laqueis: adversus inanem gloriam ne laboramus quidem, nihil nos contristant pellaces illius illecebræ, sed nec Deum obsecramus, nos ut liberet et subducat illius jugo. Sane blandissimam banc sed et veteratoriam intemperiem gloriæ inanis oderimus, quæso, fratres, odio prorsus perfecto, ut ne per eam quanticunque nostri labores eant pessum, sintque vacui et inanes frugis bonæ. Hominem enim ipsa evocat a Christi servitute: denique et a fide qua in Deum credimus, transfugam reddit et desertorem, vel teste Domino: Quomodo, inquit, potestis credere in me, qui gloriam vobisipsis capitis, et gloriam quæ a solo Deo est, non quæritis "?. Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΜΔ'. Περὶ ὑπερηφανίας. Τὸ τῆς ὑπερηφανιας νόσημα χείρον τυγχάνει όλων τῶν παθῶν, καὶ θεοστυγητον πάνυ καὶ μὴ ἁρμόζον ὅλως ἀνθρώποις, ἀλλ' αὐτῷ μόνῳ τῷ δυσμενεί δια βόλῳ, πρὸς τὴν αὐτοῦ κακίαν, τῷ δι' ὑπερηφανίαν s7 Galat. 1, es ibid. 17. es Joan. v, 44. HOMILIA XLIV. 1098 De superbia. Superbiæ ægritudo gravitate malitiæ cæteras animi turbulentas affectiones longe exsuperat: quam et Deus odit infensissime, nec ulli prorsus hominum consentanea est aut congruens. Pulchre 3 | Thess. 1, 4-6. " II Cor. x. 18. 60 Jerem. 1x, 23, 24. 63 Prov. si1, 9. * Prov. xxvii, 2. 4 Psal. Lil, 6. 6. 1 Cor. 1, 4 [V Reg. xx, 13. 67 Coloss. 111, 22.

illi competit et soli qui nostræ est ænulus salutis, ἐξ οὐρανοῦ πεσοντι. Ο γὰρ καυχησάμενος, καὶ δέν γων· «θήσω τὸν θρόνον μου ἐπ' ἄνω τῶν ἄστρων τοῦ οὐρανοῦ,» εὑρέθη μὴ ἔχων χώραν αναπαύσεων, ἀλλ' ὡς αἰχμάλωτος πανταχοῦ θριαμβεύεται. Ούτος ὁ τῆς ὑπερηφανίας δαίμων χαλεπώτατος πάντων τῶν παθῶν ὑπάρχων, πάνυ τοὺς ἐν προκοπῇ πολεμεί, καὶ ἐπιχειρεῖ καταστρέφειν. Καὶ καθάπερ νόσος λοιμικὴ καὶ φθοροποιὸς οὐχ ἓν μέλος τοῦ σώματος, ἀλλ' ὅλον διαφθείρει, οὕτω καὶ τὸ πάθος τοῦτο. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα πάθη ἐκ μέρους ἐπισκοτοῦσι τὴν ψυχὴν, ἢ καὶ ταράσσουσιν αὐτήν· τὸ δὲ τῆς ὑπερηφανία; πάθος πᾶσαν αὐτὴν σκοτεῖ, καὶ εἰς μεγάλην πτώσιν κατάγει. Η γὰρ ψυχὴ τοῦ ὑπερηφάνου εἰς ύψος μέγα ἀναβαίνει· κἀκεῖθεν ἑαυτὸν εἰς βυθόν καταβάλ λει. Ὥσπερ γὰρ βάρος κατέαξε κλῶνα ἔγκαρών, nempe diabolo, ad suam ipsius explendam malitiam, cum per eam deturbatus sit regno cœlorum. Is cum gloriosius subsultaret, ac prægestiens diceret: • Ponam thronum meum super astra cœli “, › momento inventus est non habens ullum tranquillæ quietis locum, sed quasi unus aliquis manceps miserrimæ captivitatis, quovis locorum triumphatus ostentatur ad gloriam summi Dei. Atque ita peculiaris bic dæmon superbiæ, cum præter cæteras affectiones animam miserrime aflictet et cruciet; eos tamen omnium maxime impugnat, et ut deturbet atque evertat, aggreditur, qui profectu virtutum aliquousque jam promoverunt. Superbia perinde est ac morbus quidam pestilens et tabificus, qui non unum modo corporis menibrum, sed corpus οὕτως ὑπερηφανία ψυχὴν ἐνάρετον καταβάλλει. Καὶ ipsum dira putrilagine depascitur, vitiat, conficit. Aliæ enim quantæcunque passiones sint, unam aliquam portionem animæ suis ofundunt tenebris, atque eam obturbant: superbiæ intemperies nullam non animæ vim horrenda caligine circumfundit, inque non simplicem ruinam agit præcipitem. Anima enim superbi in præcelsum aliquod ac sublime fastigium sinitur conscendere, unde commodius deturbetur in subjectam foveam. Ut ramum copia fructuum exuberantem moles onerosa diffringere solet, sic animam generosam multiplicique fetu virtutum præfertilem plerumque superbia dejicit · gradu. Quemadmodum fructus marcore aut carie vitiatus cultori suo nihil affert commodi, ita et superbi oratio nihil ex Deo relatura est frugis bonæ. Ne dederis superbiæ animam tuam; et imagines horrendas atque plenas formidinis non cogeris perspicere; anima enim superbi divino destituitur prasidio: quo fit, ut in dæmonum vertatur ludibrium ac deridiculam gratulationem. Monachus superbus arbor prorsus infrugifera est: quippe quæ radicem non habet, eoque violentas impressiones ventorum assilientium nunquam feret. Quemadmodum inundantis aquæ bulla, mox ut rumpitur, mox evanescit, ita superbi memoria a morte vel momento deperit atque intercipitur oblivione. Sicut modesti sive humilis oratio Dei inflectit iram, ita superbi deprecatio exacerbat Deum. Quicunque turgentes superbiae tumore ac dissidentes cum fratribus detrectant imperium, eamdem cum diabolo conserunt pugnam. Neque enim naturalis est superbia, sed contumacissimi dæmonis simulacrum, attestante Scriptura: «Non concreata est homini superbia.» Rursus:. Sedes principum superborum destruxit Dominus ".» Principium enim superbi hominis est recedere a Domino, quia Initium peccati superbia; et qui tenuerit illam, inundabit in illum abominatio, et in fine subvertetur ". In lege item scriptum est: c Anima quæ quidvis fecerit in manu superbiæ, exteretur de populo 5. 1999 In Isaia: • Ει disperdam omnes super- ** Isa. xiv, 44. ** Eccli. x, 22. at ibid. 13. ὥσπερ καρπός σεσηπὼς ἄχρηστος γεωργῷ, οὕτως ἀρετὴ ὑπερηφάνου οὐ χρησιμεύει τῷ Θεῷ. Με ὡς ύπερηφανίᾳ σὴν ψυχὴν, καὶ οὐ μὴ ἴδοις φαντασία; φρικτάς. Ψυχὴ γὰρ ὑπερηφάνου καταλιμπάντε ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ γίνεται δαιμόνων ἐπίχειμε Υπερήφανος μοναχὸς δένδρον ἄκαρπον, καὶ ἄξιον, καὶ οὐ μὴ ἐνέγκῃ ποτέ προσβολὴν ἀνέμου. δε ὥσπερ πομφόλυξ ῥαγεῖσα ἀφανίζεται· οὕτω μέρι ὑπερηφάνου μετὰ θάνατον ἄλλυται· καὶ ὥσπερ τρις ευχή ταπεινοῦ κάμπτει Θεόν, οὕτω παροξύνες και δέησις ὑπερηφάνου. Καὶ ὅσοι δι᾽ ὑπερηφανίαν έπι ηνιάζουσι τὸν ἀδελφὸν, τῷ διαβύλῳ ἁμιλλώνται, θα γὰρ φυσική ἐστιν ἡ ὑπερηφανία, ἀλλ' ίνδαλμα το ἀφηνιαστοῦ δαίμονος· καθώς μαρτυρεῖ ἡ Γρατή Φησὶν γάρ· «Οὐ συνέκτισται ἀνθρώποις ὑπερηφα νία.» Καὶ αὖθις· «Θρόνους ἀρχόντων ὑπερηφάνει καθεῖλε Κύριος.» Αρχὴ γὰρ ὑπερηφανίας ἀνθρώ που ἀποστῆναι ἀπὸ Κυρίου, ὅτι ο Αρχὴ ἁμαρτία; ὑπερηφανία· καὶ ὁ κρατῶν αὐτὴν, ἐξομβρίσει βλ λυγμα, καὶ καταστραφήσεται εἰς τέλος.» Καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ γέγραπται· η Ψυχή ἥτις ἐποίησεν ἐν χεις. υπερηφανίας, εκτριβήσεται ἐκ τοῦ λαοῦ. ο Keὶ ἐ Ἡσαΐας· «Καὶ ἀπολῶ πάντας υπερηφάνως. Καὶ ὁ Ψαλμωδός· «Διὰ τοῦτο ἐκράτησεν αὐτοὶ; ὑπερηφανία εἰς τέλος, ὅτι περιεβάλλοντο ἀδικίσι καὶ ἀσέβειαν αὐτῶν.» Καί· «Εξέλιπον καὶ ἐπι ώλοντο διὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν.» Καὶ αὖθις ὑπερηφανία τῶν μισούντων σε ἀνέβη διά παντός, "Οθεν πάσῃ σπουδῇ κέχρηνται τὰ ἱερά του καθείες, καὶ τὰ ἅγιά σου ἐρημῶσαι. Αλλ' ἔπαρον τὰς χεῖ ράς σου ἐπὶ τὰς ὑπερηφανίας αὐτῶν εἰς τέλος, όπως αἰσχυνθείησαν οἱ ὑπερήφανοι, ὅτι ἀδίκως Ανόμησαν εἰς ἡμᾶς. Δεὶ γὰρ ὑπερήφανοι ὡς οἱ ἐν τῇ ἐρήμῳ πατέρες αὐτῶν παρηνόμουν ἕως σφόδρα. Ο δὲ δουλή του Δαυΐδ ἀπὸ τοῦ νόμου σου οὐκ ἐξέκλινε· οὔτ • ὑπερηφάνω ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίαν συν ἤσθιεν, οὐδ᾽ ὅλως κατῴκει κ ἐν μέσῳ τῆς οἰκίας 1 αὐτοῦ, λογισμὸς ποιῶν ὑπερηφανίαν. Καὶ ὁ Περι μιαστής· ο Φόβος Κύριου μισεῖ κακίαν, ὕβριν τε ὑπερηφανίαν, καὶ ὁδοὺς πονηράς.» Επάγει ο θερ μέγας εἶ, τοσοῦτον ταπείνα σεαυτὸν, καὶ εὑργασι Num, xv, 30.

HOMILIA XLV. - QUOD NON SIT DE SE ALTE SENTIENDUM. χάριν ἔναντι Κυρίου.» Και • Μὴ ἐξύψου σεαυτὸν bos 61.. Psaltes regius: • Ideo tenuit cos super- bia in finem, quia operti sunt iniquitate et impie-. tate sua s.» Eι: «Defecerunt et perierunt propter impietatem suam ".. Et: «Superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper "., Unde et omni studio usi sunt, sancta túa ut demolirentur, sancluaria tua in solitudinem redigerent. Caeterum, tu alleva manus tuas in superbias eorum in finem " ut confundantur superbi, quia injuste et inique egerunt contra nos 58. Semper enim superbi isti, quemadmodum patres eorum in eremo, nimis quam prævaricati sunt legem tuam. Atqui servus tuus David non declinavit a lege tua, nec cum superbo oculo et insatiabili corde ", simul edebat, et nec omnino talis habitabat in medio domus ", iHius; cogitatio videlicet ulla resipiens superbiam. Parce miastes: 4 Timor Donini odit malitiam, contumeliamque, et superbiam, ac vias pravas ".» Inducit: • Quanto major es, tanto humilia teipsum, et invenies gratiam in conspectu Domini "., Ει: «Ne exaltes teipsum, ut ne cadas ", quia odibilis ante Dominum et homines omnis superbus ".» Jacobus Dominus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam ".» Infert: • Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, ut vos exaltet 6. 66 • Timeamus itaque, fratres, et omni custodia cor hoc nostrum liberum conservemus, ac purum exitialis et mortiferi spiritus superbiæ. Si quando enim illius tyranni adversus miserabilem prorsus animam invaluerit, haud secus facit ac si tyrannus quispiam supra modum ferox et immanis, unam aliquam civitatem ἵνα μὴ πέσῃς, ὅτι μισητὸς ἔναντι Κυρίου καὶ ἀν θρώπου πᾶς ὑπερήφανος.» Καὶ ὁ Ἰάκωβος· Υπερηφάνοις Κύριος ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δίδωσι χάριν.» Καὶ ἐπιφέρει·. Ταπεινώθητε οὖν ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα τοῦ Θεοῦ, ἵνα ὑψώσῃ ὑμᾶς.» Φοβηθῶμεν οὖν, ἀδελφοί, καὶ πάσῃ φυλακή τηρήσωμεν τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ θανατηφόρου πνεύματος τῆς ὑπερηφανίας. Οταν γὰρ κατακυριεύσῃ τῆς ἀθλίας ψυχῆς, ὥσπερ τις χαλεπώτατος τύραννος μετ γάλην πόλιν καὶ ὑψηλὴν παραλαβών, ὅλην αὐτὴν καταστρέφει και κατασκάπτει. Καὶ τὸ ἐλεεινότατον, ὅτι οὗτος ὁ ἐπικατάρατος δαίμων τους τελείους, ὡς εἴρηται, μάλιστα, καὶ εἰς τὸ ὕψος τῶν ἀρετῶν ἀναβεβηκότας ἐπιχειρεῖ καταστρέφειν· καὶ οὐδὲ πρὸς μετάνοιαν αὐτοὺς συγχωρεῖ ἐπιστρέψαι. Πῶς γὰρ μετανοήσωσιν οἱ ὅλον διάβολον δεχόμενοι ἐν ἑαυτοῖς διὰ τῆς ὑπερηφανίας, καὶ τὸν Θεὸν ἀντιτασσόμενον αὐτοῖς καθιστῶντες; Ἡμεῖς οὖν διὰ τῆς ταπεινοφροσύνης ἀποκρουσώμεθα τὸν ὑπερήφανον δαίμονα ἐπιλέγοντες ἑαυτοῖς τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου, ὅταν ἀρετήν τινα κατορθώσωμεν·. Οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλὰ ἡ χάρι; τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί ο καὶ πάλιν • Οὐ τοῦ θέ λοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἑλεοῦντος Θεοῦ. Καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰρημένον· «Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Οὕτως γὰρ δυνησόμεθα πάλιν ἀκοῦσαι αὐτοῦ τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα· Ιδού, ἔδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ.» Αὐτῷ τῷ ἀγαθῷ πρέπει ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. et amplitudine loci et situs sublimitate celebrem velut per manus captam a fundamentis totam subruit, æquatum solo, suffodit. Longe et hoc omni comploratione dignissimum; exsecrabilis siquidem dæmon hic, viros, ut mihi dictum est, in perfectionis culmine jam constitutos, ac maxime, qui sublimis theoriæ merito ad cœlorum usque fastigium conscendisse videbantur, modis omnibus admolitur ut subruat ac præcipitet. Sed ne illos quidem post lapsum sinit ad pœnitentiæ portum ceu postliminio reverti. Quo enim pacto isti ad pœnitudinis ac resipiscentiæ sinum se conferant, qui totum diabolum in se excipientes per superbiam, Deum per hoc colluctatorem sibi constituere et adversarium? Nos igitur humilitatis præsidio subnixi, principem hunc superbiæ omnis a nobis quam longissime profligemus et amoliamur, nobiscum taciti mussitantes illud Apostoli elogium, cum quidpiam operis confecerimus virtutis nomine dignum: • Non ego autem, sed gratia Dei mecum ".» Iterum: «Non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei ". Sed et illud a Domino dictum arcana cogitatione adversum superbiæ tentationem admurmurandum venit: Sine me nihil potestis facere ". Ita enim ab eodem Domnino promerebimur audire et illud: ‹ Videbam Satanam tanquam fulgur de cœlo cadentem: ecco dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpionem et super omnem virtutem inimici”, Clementem et benignum Deum addecet gloria in sæcula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΜΕ. Περί ύψηλοφροσύνης. Ο υψηλόφρων ἕτερος μέν ἐστιν τοῦ ὑπερηφάνου παρήλλακται δὲ πρὸς τὸν κενόδοξον. Ἑνὸς γὰρ δέν ὅρου κλάδοι εἰσὶν, ὁ δὲ καρπὸς ἐνηλλαγμένος· ὁ μὲν τῷ δοκεῖν κεκυφώς, ὁ δὲ μετεωρόκλαδος. Καὶ ὁ μὲν πιστακοκενὸς, ὁ δὲ καρυόκουφος· ἀμφότεροι δὲ ss Isa. 11, so Psal. c. 5. ** | Petr. v, 6. Psal. 1.xxII, 6. 1100 HOMILIA XLV. De specie superbiæ, qua quis de se quam sit par, sentit altiora. Qui de se, quam æquum sit, sentit altiora, complex utique superbi est, et eodem conspirat. Ad vaniglorium tamen collatus nonnihil evariat et abit diversus. Et quidem unius arboris cum sint rami, fructus utriusque, habent discerniculi alise Fsal. Lxx 11, 25. 57 ibid. 3. 83 Psal. cxvi, Eccli. mi, 20. 68 Eccli. x, 29. e ibid. 7. 64 Rom. 1x, 10. 69 Joan. xv, 5. 70 Luc. x, 18, 19. ss ibid. 19. o ibid. 7. οι Prov. viii, 13. • • 1 Cor. xv, 10. σε Jac.

quid. Nam hic, ut ne videatur, propendet in terram άχρηστοι. Οἱ δὲ μισοῦντες τὰς ψυχὰς ἡμῶν δαίμονε; declivis; ille vero vanæ gloriæ ramus in cœlum usque prospectat. Hic, fidem ut commodet vanis, mire alacer ac credulus; ille, ad consectanda gulæ irritamenta agilis admodum et expromptus. Vis dicam? Plane infrugi isti fructus et inutiles. Qui enim animas nostras infense oderunt dæmones, quibusdam insusurrant ac suggerunt, quasi gratuiti beneficii loco nobis eam instillent et conferant animi inflationem. Deinde ut indulgentius solito nos ipsos laxemus, adhortantur. Quod si animo præmolliti, locum cesserimus stultæ isti de nobis existimationi; nihil est quod deinceps inimici laborent ut nos in captivitatem abducant. Providendum igitur ne vel tempore orationis nostræ ipsi occasionem ullam insultandi nobis demus inimico: quod fit dum extrahimur mente, et per eorum saggestionem absurdis prorsum et externis inescamur cogitationibus, quemadmodum docet Paroemiastes: Noli altumn sapere, et ne sis justus multum; et ne sapias superflua, ne forte declines 7. Et: c Altam qui facit domum suam, quærit contritionem; qui autem renuit discere, incidet in mala 78.» Rursum: «Immundus est apud Dominum omnis qui alto est corde "., Iterum: ὑποτίθενται τισιν ὥστε τινὰ φυσίωσιν ἡμῖν χαρίσασθαι· εἶτα πρὸς ταύτην ἡμᾶς διαλυθῆναι προτρέ πουσιν. Ἐὰν τοίνυν χαυνωθέντες τῇ οιήσει, δῶμεν τόπον τῇ ὑψηλοφροσύνῃ, οὐ κάμνουσιν λοιπὸν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν αἰχμαλωτίσαι ἡμᾶς. Μὴ οὖν γενώμεθα δοξοχαρεῖς, καὶ ὑψηλόφρονες, ἵνα μὴ οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ νώτου, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ προσώπῳ ἡμῶν τεκταί νωσιν οἱ ἁμαρτωλοὶ, καὶ γενώμεθα ἐπίχαρμα αὐτοῖς κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, ἐξελκόμενοι, καὶ δελεαζόμενοι ὑπ' αὐτῶν ἐν λογισμοῖς ἀλλοκότοις· καθὼς καὶ ὁ Παροιμιαστής διδάσκει ἡμᾶς: «Νή ὑψηλοφρόνει, φησὶν, καὶ μὴ γίνου δίκαιος πολύ, καὶ μὴ σοφίζου περισσά, μήποτε ἐκκλίνης. Καί·ε Ο ὑψηλὸν ποιῶν τὸν ἑαυτοῦ οἶκον, ζητεῖ συντριβήν ὁ δὲ σχολιάζων τοῦ μαθεῖν, ἐμπεσεῖται εἰς κακά. Καὶ πάλιν· ο 'Ακάθαρτος παρὰ Κυρίου πᾶς ὑψη λοκάρδιος.» Καὶ αὖθις· «Μὴ ἀλαζονεύου ἐνώπιον βασιλέως, καὶ ἐν τόποις δυναστῶν μὴ ἐφίσταση Κρείσσον γάρ σοι ῥηθῆναι, Ανάβηθι πρός με, ή τ πεινῶσαι σε ἐνώπιον δυναστῶν.» Καὶ ἄλλος ο Νέ καυχᾶσθε, καὶ μὴ λαλεῖτε ὑψηλὰ εἰς ὑπεροχήν, μελ ἐξελθέτω μεγαλορημοσύνη ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν. Καὶ ὁ Παῦλος Τιμοθέω φησίν· ι Τοῖς πλουσίοις ἐν τῷ νῦν αἰῶνι παράγγελλε μὴ ὑψηλοφρονείν, μηδέ μία Ne gloriosus appareas coram rege, et in locis πικέναι ἐπὶ πλούτου ἀδηλότητι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ Θεῷ, τῷ principum ne steteris; melius enim ut dicatur tibi: παρέχοντι πάντα ἡμῖν πλουσίως. ο Καὶ ἑτέρων Ascende ad me, quam ut humiliet te coram princi- • Αδελφοί, μὴ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντες, ἀλλὰ τοῖς τὸ pibus r.» Alius: «Ne gloriemini et ne loquamini πεινοῖς συνεπαγόμενοι.» Καὶ Ῥωμαίοις· «Έρ sublimia ad fastum, neque egrediatur verbum ja- οὖν μοι, Εξεκλάσθησαν κλάδοι, ἵνα ἐγὼ ἐγκεν μ etantiæ de ore vestro.» Paulus quoque Timotheo σθῶ. Καλῶς, τῇ ἀπιστίᾳ ἐξεκλάσθησαν· σὺν τ ait: ‹ Dominis hujus sæculi præcipe non sublime πίστει ἕστηκας· μὴ ὑψηλοφρόνει, ἀλλὰ φοβον. sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in γὰρ ὁ Θεὸς τῶν κατὰ φύσιν κλάδων οὐκ ἐρείπι Deo qui præstat in nobis omnia abunde ". • Alibi: μή πως οὐδὲ σοῦ φείσεται.» Ἡμεῖς οὖν μετὰ τὸ • Fratres, non alta sapientes, sed humilibus con- Δαυΐδ διαπράξωμεν, εἰλικρινώς μετὰ τοῦ 189 sentientes ".» Romanis item: • Dicis ergo mihi: ψάλλωμεν • «Κύριε, οὐχ ὑψώθη ἡ καρδία μου, αλλ Fracti sunt rami ut ego inserar. Bene: pro- ἐπορεύθην ἐν μεγάλοις, οὐδὲ ἐν θαυμασίαις ὑπέ pter incredulitatem fracti sunt, tu autem Gde stas, ἐμέ· ἀλλ' ἐταπεινοφρόνουν ὡς τὸ ἀπογεγαλακτισ noli altum sapere, sed time; si enim Deus natura- νον ἐπὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ. • Ωσαύτως καὶ μετά libus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat 7. τῶν τριῶν παίδων· ε Οτι, Δέσποτα, εσμικρύνθηκε Nos igitur sinceriter ea ipsa quæ opere perfecit παρὰ πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἐσμὲν ταπεινοὶ ἐν πάσῃ τ David, melico concentu emodulemur • Domine, γῇ σήμερον, διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν.» non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei; neque ambulavi in magnis, neque in mirabe libus super me, sed humiliter sentiebam, sicut ablactatus super matrem suam *.» Consimilem in no dum cum tribus illis pueris: Quia, Domine, imminuti sumus super omnes gentes, et summ humiles hodie propter peccata nostra”. › • Τίς γὰρ καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν τὴν καρδίαν "Η τίς παῤῥησιάσεται καθαρὸς εἶναι ἀπὸ ἁμαρτιῶν. Εὰν γὰρ ἀνομίας παρατηρήσης, Κύριε, Κύριε, τ ὑποστήσεται σοί; ὅτι παρὰ σοὶ ὁ ἱλασμός ἐστιν. Ταύτην οὖν ἐν εἰλικρινεί καρδίᾳ ἀναμέλποντε; τί Θεῷ τὴν ᾠδὴν, ἀκούωμεν παρ' αὐτοῦ, ὅτι • Ὁ 52πεινῶν ἑαυτὸν, ὑψωθήσεται, ο οἱ δὲ ὑψηλοφρονούνται ἐλεγχθήσονται. Ὡς οἱ Φαρισαῖοι παρὰ τοῦ Σωτῆρος, λέγοντος πρὸς αὐτούς· Ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων. Ὁ δὲ Θεὸς γίνω 7 Prov. xxv, 6, 7. "I Tim. vı, 47. 80 Prov. xx, 9. 61 Psal. crus, 3, 4 1101 Quis enim gloriabitur mundum se habere cor? Aut quis profitebitur purum se esse a peccatis? Si enim iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? quia apud te propitiatio est ".» Ut hanc plane melicam harmoniam recinentes corde sincero, ab ipso Domino audire promereamur: Qui se humiliat, exaltabitur: ) et qui de se quam par sit, sublimius aliquid sentiunt, coarguentur. Ut et Pharisæi ab ipso Salvatore nostro, qui et illis dixit: e Vos estis qui justificalis ” Eccle. vi, 17. * Prov. xvi, 16. 18 Prov. xvi, 5. 76 Psal. cxxx, 1, το Dan. III, 37. 17 Rom. x1, 49 21. σε Luc. xiv, ** Rom.

HOMILIA XLVI. DE SPECIEBUS SUPERBLE. σκει τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν, vos ipsos in conspectu hominum 63;, Deus auten βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Λέγει δὲ καὶ τοῖς μα θηταῖς ἑαυτοῦ· 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ στραφῆτε, καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Καὶ ἐπιφέρει· ο Οστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ παιδίον, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΜΕ'. Αὐτῷ ἡ Περὶ τοῦ μὴ μεγαλοφρονεῖν παρ' ἑαυτῷ. Καὶ τὸ μεγαλοφρονείν παρ' ἑαυτῷ, ψεκτὸν καὶ ἀπηγορευμένον ευρίσκομεν παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ. Ο τοιοῦτος ἐν τοῖς ἄφροσι τέτακται, μᾶλλον δὲ ἐν τοῖς μωροῖς. Φησὶν γάρ· ο Μωρός, καθ᾿ ἑαυτοῦ φρόνιμος.» Μὴ οὖν κρατήσωμεν, ἀγαπητοί, τὸ μάταιον τοῦτο φρόνημα· ἀλλὰ μᾶλλον κατέχωμεν τὰς διδασκαλίας τῶν πνευματοφόρων ἀνδρῶν, τουτέστι τὴν ταπεινοφροσύνην, καὶ βαίνωμεν κατόπισθεν αὐτῶν, καὶ μὴ ἐπαρθῶμεν ἐν τῇ καρδίᾳ ἡμῶν τὸ παράπαν ἔν τινι, ἢ ἐν ἔργῳ, ἢ ἐπιτηδειότητι, ἢ ἐν διαταγῇ, ἢ ἐν διοικήσει πραγμάτων, ἢ ἐν λόγῳ σοφίας, ἢ ἐπινοήμασι Γραφικοῖς, μήποτε τὸν Θεὸν παροργίσωμεν, καὶ τῷ πνεύματι τῆς βλασφημίας περιπέσωμεν κατά νοῦν. Καλὸν δὲ μανθάνειν μᾶλλον, κἂν λίαν τις φρόνιμος τυγχάνει. Η γὰρ οἰκονομία τοῦ Θεοῦ, ὠφελι - μωτέρα ἐστὶν τῆς ἡμετέρας φρονήσεως. Καλόν δέ ἐστιν, πάντα ἐνεργῶς λαλεῖν. Ο γὰρ ἐκτὸς ἔργου σοφιζόμενος, καὶ λέγων λόγον, ἐξ ἀδικίας πλουτεῖ. Καὶ οἱ πόνοι αὐτοῦ εἰς οἴκους ἀλλοτρίους εἰσέρχον ται κατὰ τὴν Γραφήν. Πρῶτος ὁ Παροιμιαστής παρ δ αινῶν λέγει· «Ἔσο πεποιθὼς ἐν ὅλῃ καρδίᾳ σου ἐπὶ Κύριον· ἐπὶ δὲ τῇ σοφίᾳ μὴ ἐπαίρου.» Καί· • Μὴ ἴσθι φρόνιμος παρὰ σεαυτοῦ· φοβοῦ δὲ τὸν Κύριον, καὶ ἀπὸ παντὸς κακοῦ ἔκκλινον.» Και· «Μὴ καυχῶ τὰ εἰς αὔριον· οὐ γὰρ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα.» Καὶ αὖθις· ο Υιέ, ἐὰν σοφός γένῃ σεαυτῷ, σοφὸς ἔσῃ καὶ τοῖς πλησίον σου. Ἐὰν δὲ κακὸς ἀποβήσῃ, μόνος ἀντλήσεις τὰ κακά.» Καὶ πάλιν· ο Ιδον άνδρα δόξαντα παρ' ἑαυτῷ εἶναι σοφόν, ἐλπίδα μέντοι γε ἔσχεν μᾶλλον ὁ ἄφρων από τοῦ.» Καὶ πάλιν· ο Σοφός παρ' ἑαυτῷ, ἀνὴρ πλούσιος· πένης δὲ νοήμων καταγνώσεται αὐτοῦ. Καὶ πάλιν • [Εγγονον κακόν, δίκαιον ἑαυτὸν κρίνει. Τὴν δὲ ἔξοδον ἑαυτοῦ οὐκ ἔνηψεν.] Εγγονον κακὸν υψηλοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχει, καὶ τοῖς βλεφάροις αὐτοῦ ἐπαίρεται.» Γράφει δὲ καὶ Ἰάκωβος· «Νυν! δὲ καυχᾶσθε ἐν ταῖς ἀλαζονείαις ὑμῶν· πᾶσα καύ χησις τοιαύτη, πονηρά ἐστιν. ο Ωσαύτως καὶ ὁ Παῦ λος· «Μὴ γίνεσθε φρόνιμοι παρ' ἑαυτοῖς.» Καὶ ὁ Ησαΐας· «Οὐαὶ οἱ συνετοὶ ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐνώπιον ἑαυτῶν ἐπιστήμονες.» Ο δὲ Ψαλμωδός ο Κύριος γινώσκει τους διαλογισμούς τῶν ἀνθρώπων, ὅτι εἰσὶ κάταιοι.» Και· «Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν, κ θετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετεῖ βουλὰς ἀρχόν * Luc. xv, 15. * Matth. XVIII, 3. Prov. xxvii, 1. 90 Prov. ix. 12. PATROL. GR. LXXXIX. novit corda vestra, quia quod inter homines altum videtur, abominatio est apud Deum. Dicit proinde discipulis suis: «Amen, amen dico vobis, nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum cœlorum 8. › Infert: • Quicunque igitur humiliaverit se sicut parvulus iste, hic major est in regno cœlorum **.» Ipsi gloria in Recula. Amen. HOMILIA XLVI. Apud temetipsum ne quid de te magni concipirs. Magnum quiddam de se sentire, aut insolescere. et sibi placere, vituperabile est. Ejusmodi elatione animi insolescentis sacræ Scripturæ decreto inter dicimur, cum talis jure in sensu numeretur imprudentium, magis vero stultorum. Ait enim: «Stultus apud semetipsum videtur sapiens • Nihil igitur, clarissimi, nobis sit cura, flaccidam hanc et inanem assequi prudentiam, magis vero illorum doctrinam virorum quos Spiritus allavit, in armariolo memoriæ pressius recondamus, puta modestiam animi quam humillima de se sentientis: atque eorumdem ingrediamur vestigiis, nec ullam ob rem corde efferamur aut insolescamus omnino, non propter operis solertiam, idoneitatem sive industriam, ordinem. jurisdictionem sive rerum administrationem, non ob sermonem sapientiæ, sive multiplicem Scripturarum intelligentiam, ne forte Domini adversus nos proritemus iram et exasperemus; qua fiat, ut mente emota sinamur in spiritum devolvi atque incidere blasphemiæ. Sane præstiterit, te ut tradas in discipulum, tametsi multam obtinueris prudentiam. Dispensatio enim Dei, comparabiliter commodior atque utilior est nostra hac qualicunque prudentia: longe enim per omnia plus affert emolumenti, si eficaciter loquaris. Dun enim doces sapientiam, aut sermonem edisseris absque operis suffragio, ditescis quidem tu, sed de iniquitate. Atqui tui isti labores, juxta Scripturam, in alienas commigrant domos. Primus Parœmiastes per admonitionem dicit: Esto fiduciam habens ex toto corde tuo in Dominum, ob tuam autem sapientiam ne eleveris "., Ει: • Ne sis prudens apud temetipsum, time vero Dominum et declina ab omni malo 88 '..) Ει: • Ne glorieris in crastinum, non enim scis quid paritura sit crastina digs *.» Rursus:. 1102 Fili, si sapiens fueris, tibimetipsi sapiens eris et proximo; si autem malus evaseris, solus hauries mala.. iterum: • Vidi virum qui apud semetipsum videbatur esse sapiens, spem præ illo habebat stultus ".» Rursum: ι Sapiens apud semetipsum vir dives, pauper autem intelligens condemnabit eum ".. Item: Filius nalus sublimes habet oculos, palpebris autem suis extollitur 9.. Scribit et Jacobus:. Nunc autem ss ibid. 7ο ss ibid. 4. ** Prov. xu, 15. “Prov. IXVI, 11. » Prov. XXVI, 87 Prov. 111, 5. » Prov. xxx, 13.

πρὸς ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἦλθεν οὐ καθ' ὑπεροχήν λόγω, ἢ σοφίας, καταγγέλλων ὑμῖν τὸ μυστήριον τοῦ Χριστοῦ. Οὐ γὰρ ἔκρινα εἰδέναι ἐν ὑμῖν εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον· κἀγὼ ἐν ἀσθε νείᾳ καὶ ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρέμῳ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς. ο Καὶ ἐπάγει· ι Οὐκ ἐν διδακτοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λίγοις, ἀλλ' ἐν διδακτοῖς Πνεύματος, πνευματικοίς πνευματικά συγκρίνοντες. Ψυχικὸς δὲ ἄνθρωπος εὐ δέχεται τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ. Μωρία γάρ αύο τῷ ἔσται, καὶ οὐ δύναται γνῶναι, ὅτι πνευματικός ἀνακρίνεται. Ὁ δὲ πνευματικός ανακρίνει μέν πάντα, αὐτὸς δὲ ὑπ' οὐδενὸς ἀνακρίνεται.» Καὶ τά λιν·. Πεποίθησιν δὲ τοιαύτην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν, οὐχ ὅτι ἀφ' ἑαυτῶν ἱκανοί ἐσμεν λογίσασθαί τι, ἐκ ἐξ ἑαυτῶν, ἀλλ' ἡ ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ, δ καὶ ἱκάνωσεν ἡμᾶς διακόνους καινῆς διαθήκης, τ γράμματος, ἀλλὰ πνεύματος· τὸ γὰρ γράμμα απ κτείνει, τὸ δὲ πνεῦμα ζωοποιεί.» Καὶ πάλιν· ο Ἐγὼ ἐμαυτὸν οὔπω λογίζομαι κατειληφέναι, ἐν δὲ, τὰ μὲν ὄπισθεν ἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπει· τεινόμενος.» exsultatis in superbiis vestris. Omnis exsultatio Λ των.» Τοῖς δὲ Κορινθίοις ὁ Παῦλος· Κἀγὼ ἐλθὼν talis maligna est ".» Eodem conspirat illud Pauli: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos". Isaias: Væ qui prudentes estis apud vosmetipsos, et in conspectu vestro scientes ".» Psaltes item regius: ‹Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanæ sunt ".» Et: «Dominus dissipat consilia gentium, reprobat autem cogitationes populorum, et reprobat consilia principum ".» Corinthiis per Epistolam Paulus: El ego, ait, quando veni ad vos, fratres, non veni in sublimitate sermonis aut sapientiæ, annuntians vobis mysterium Christi. Non enim judicavi me aliquid scire inter vos nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum; et ego in infirinilale et in timore et tremore fui ad vos ".» Inducit: • Non in doctis humanæ sapientiæ verbis, sed in doctrina spiritus, spiritualibus spiritualia comparantes. Animalis autem homo non percipit ea quæ sunt spiritus Dei: stultitia enim est illi, et non potest intelligere, quia spiritualiter examinatur; spiritualis autem dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur '.» Rursum: «Confidentiam talem habemus ad Deum, non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis ipsis; sed idoneos nos fecit ministros novi testamenti, non littera, sed spiritus: littera enim occidit, spiritus autem vivilcat?» lterum: «Ego me ipsum nondum arbitror comprehendisse: unum autem, ea quæ sunt retro obliviscens; ad ea vero quæ sunt priora, extendens meipsum *., Sane hanc Apostoli modestiam sese ad cum modum demittentis pro virili, fratres, imiteniur, ac desinamus magnifice de nobis ipsis sentire ob qualemcunque nobis indultam sapientiam et intelligentiam, parabola exterriti quam induxit Dominus de Pharisæo sese gloriosius venditante atque Publicano. Ait enim Stans Pharisæus apud semetipsum hæc orabat Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut cæteri hominum, raptores, injusti, aut etiam ut hic publicanus. Publicanus contra percutiebat pectus suun, dicens: Deus, propitius esto nibi peccatori *.» Inducit: c Dico vobis, descendit hic justificams in domum suam magis quam ille; quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur '. › Ipsi gloria in sæcula sæculoruin. Ainen. 1103 HOMILIA XLVH. Neminem debere contemni. Neutiquam fas sit ullum hominum contemnere, aut illius imminuere famam, aut certe adversus alium sese efferre impotentius, puta quod idiota sit, nec agat pro potestate sed privatus, aut quia deformis est, cunctator et ignavus, peccator, rudis et inscius litterarum, denique ob similem quamcunque causam. Quos enim nihil ducimus et aspernamur, Deus clementer respectat, et quorum imminuimus famam, illos Dei benignitas revocat 2.1 moderatam vile temperiem. Rursus: Si quod Μιμησώμεθα οὖν, ἀδελφοὶ, τὴν ταπεινοφροσία τοῦ ᾿Αποστόλου, καὶ ἀποβαλώμεθα τὸ μέγα φρονείν ἐπὶ τῇ ἑαυτῶν σοφίᾳ καὶ συνέσει· φοβούμενης με λιστα τὴν παραβολὴν τοῦ Κυρίου, τὴν περὶ τοῦ με γαλαύχου Φαρισαίου, καὶ τοῦ τελώνου. Φησί γάρ' «Σταθεὶς ὁ Φαρισαῖος, πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα ηύχετο· Ὁ Θεὸς, εὐχαριστῶ σοι, ὅτι οὐκ εἰμι ὡς οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, ἄδικοι, [μα χοί], ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ τελώνης. Ο δὲ τελών; ἔτυπτε τὸ στῆθος αὐτοῦ λέγων· Ὁ Θεὸς, Ελάτης μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. • Καὶ ἐπάγει· 4 Λέγω ὑμῖν, ότι κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. ἐκεῖνος. Οτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται. καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν, ὑψωθήσεται.» Αὐτῷ ἡ δέρ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΜΖ. Περὶ τοῦ μὴ ἐξουθενεῖν τινα. Οὐ θεμιτόν ἐστιν ἐξουθενεῖν τινα, ἢ εὐτελίζειν δ επαίρεσθαι κατά τινος, ὡς ὅτι ἰδιώτης ἐστὶν, ἢ ἀπδεος, ἢ ἀμαθής, ἢ ἀμελής, ἢ ἁμαρτωλός, ἢ περὶ αuit ποτε πράγματος. Οὓς γὰρ ἡμεῖς ἐξουθενοῦμε, τούτους ὁ Θεὸς ἐπιλέγεται· καὶ οὓς ἡμεῖς εὐτελή μεν, τούτους ὁ Θεὸς εἰς μέτρον ἄγει· πλὴν, εἰς λησε χάρισμα πνευματικὸν, καὶ λόγον σοφίας, ἢ γνώσεις, ἢ διδασκαλίας ἢ προφητείας, ἢ διακονίας, εὐλογητή ὁ Θεὸς ὁ πάμπλουτος, ι ὁ Θεός, ὁ διδοὺς την έν θρώποις, καὶ μὴ ὀνειδίζων, ο θρώποις, καὶ μὴ ἐνειδίζων. ο Σὺ οὖν μὴ ἐπαίρων 9 Jac. 1, 16. 95 Rom. xu, 16. να fsa. ν, 21. *7 Psal. xcm, 11. 9 Psal. XXXII, 1 ibid. 4, 13, 15. 11 Cor. 111, 4-6. Philipp. m, 13. Luc. xvui, 11-13. 10. ** 1 Cor. & ibid. 16.

HOMILIA XLVIJ.-NEMINEM DEBERE CONTEMNI. κατὰ τοῦ πλησίον, ἐπεὶ οὐ παραμένει σοι ἡ χάρις ' accepisti spirituale donum, pula, sermonem saοὐ βδελύττεται γὰρ τοὺς τοιούτους. Χάρισμα έχεις παρὰ Κυρίου, διακόνησον τοῖς πνευματικοῖς, τοῖς γινώσκουσιν, ὅτι ἃ λέγεις, Κυρίου ἐστὶν, εἰς οἰκοδο μὴν τῆς ἐν Χριστῷ ἀδελφότητος, ἐν πάσῃ ταπεινοφροσύνῃ καὶ πραότητι· ὅπερ ἐστὶ καλὸν καὶ ὠφέλιμον τοῖς ἀνθρώποις. Γέγραπται δὲ ἐν ταῖς Παροιμίαις· «Μὴ ἐπαινέσῃς ἄνδρα ἐν κάλλει αὐτοῦ, καὶ μὴ βδελύξῃς ἄνθρωπον ἐν δράσει αὐτοῦ. Μικρά ἐν πετεινοῖς ἡ μέλισσα, καὶ ἀρχὴ γλυκάσματος ὁ καρπὸς αὐτῆς.» Καὶ πάλιν·. Πολλοί τύραννοι ἐκάθισαν ἐπ' ἐδάφους· ὁ δὲ ἀνυπονόητος ἐφόρεσε διάδημα.» Καὶ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Βασιλειῶν, περὶ τῶν υἱῶν Ἰεσσαὶ εἶπεν Κύριος πρὸς Σαμουήλ • Μὴ ἐπιβλέψῃς εἰς τὴν ὄψιν αὐτοῦ, μηδὲ εἰς τὴν ἕξιν τοῦ μεγέθους αὐτοῦ, ὅτι ἀπώσομαι αὐτόν· ὅτι οὐχ ὡς ἴδοι ὁ Θεὸς, ὄψεται ἄνθρωπος· ὅτι ἄνθρωπος ἄψεται εἰς πρόσωπον, ὁ δὲ Θεὸς εἰς καρδίαν.» Καὶ παρήγαγεν Ἰεσσαὶ τοὺς ἑπτὰ υἱοὺς αὐτοῦ, τοὺς δυνατούς. Καὶ οὔτε ἕνα ἐξ αὐτῶν ἐξελέξατο ὁ Κύ ριος, εἰ μὴ τὸν μειρακίσκον Δαυΐδ, τὸν παρ' ανθρώτοις αψήφιστον, παρὰ δὲ Θεῷ ψηφιστών· τὸν πρῶτον, καὶ ταπεινὸν, ὃ καὶ ἐμαρτύρησεν ὁ Θεὸς, μετὰ ταῦτα λέγων, ο Εὗρον Δαυΐδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατά τὴν καρδίαν μου.» Καὶ ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Βασιλειῶν εἶπεν Ησαΐας ὁ προφήτης πρὸς Ἐζεκίαν· «Τάδε λέγει Κύριος - Εξουδένωσέν σε παρθένος, θυγά τηρ Σιὼν ἐπὶ σὲ κεφαλὴν ἐκίνησεν.» Καὶ ἐπάγει· • Οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν πόλιν ταύτην. Καὶ ἐξῆλθεν Άγγελος Κυρίου, καὶ ἀνεῖλεν ἐκ τῆς παρεμβολῆς τῶν Ασσυρίων ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας Ο δὲ Δαυΐδ· «Κἀγὼ ἐγενήθην όνειδος αὐτοῖς· ἴδοσάν με, καὶ ἐσάλευσαν κεφαλὰς αὐτῶν.» Και· • Ωσεί τέρας έγενήθην τοῖς πολλοῖς· καὶ σὺ βοηθός μου κραταιός.» Καὶ ὁ Ἰώβ; • Νυνὶ δὲ κιθάρα εἰμὶ αὐτῶν, καὶ ἐμὲ θρύλλημα ἔχουσιν.» Καὶ ἐπειδὴ θρύλλημα αὐτὸν ἔσχον, ὁ δὲ θεὸς ὕψωσεν αὐτὸν πολλαπλασίως. Ο δὲ Παροιμιαστής· ο Πλούτος προστίθησιν φίλους πολλούς· ὁ δὲ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος διαχωρίζεται.» Ταῦτα τῶν κολάκων καὶ κοιλιαδούλων εἰσὶν, οἳ τὰ πρόσκαιρα ἀφορῶντες μόνον· καὶ ἡ σοφία τοῦ πένητος ἐξουδένωται, οἱ λόγοι αὐτοῦ οὐκ εἰσὶν ἀκουόμενοι. Καὶ ταῦτα τῶν πεφυσιωμένων. Καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ·. Ελθών, φησίν, ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ· ἐδίδασκεν τοῖς Σάββασιν ἐν τῇ Συναγωγῇ αὐτῶν, καὶ ἔλεγον, Πόσ δεν τούτῳ ταῦτα, καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ, καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνονται; Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων ὁ υἱὸς Μαρίας, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσήφ; καὶ ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ.» 'Ο δὲ ἀμνησίκακος Κύριος πάντα ἔφερεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. pientiæ, aut scientia, aut doctrinae, aut prophetize, aut ministrationis, benedictus Deus per omnia dives: «Deus, inquam, qui dat omnibus hominibus, nec improperat. Tibi interim prospiciendum, ne quando hoc nomine elevere adversus proximum insolentius. Isthæc enim gratia, cum temporaria sit, non est penes te unum permansura. Tales Dominus abominationi habet et exsecratur. Donum quodpiam sortito accepisti, Dei benignitate, fac illud impertiare cornuniter et administres spiritualibus. Utique isti persuasum habent et pro comperto, quia quæ dicis tu, Domini utique sunt, idque ad ædificationem, cum omni modestia et mansuetudine, quod ad communem omnium cedit magnopere ad commendandam utilitatem. Scriptum quippe est in Proverbiis: Ne laudaveris virum in specie illius, et ne abomineris hominem in visu ejus brevis in volatilibus apis, et initium dulcoris fructus ejus est '.. - diverso: • Multi tyranni sederunt super pavimentum, insuspicabilis autem portavit diadema *. Sed et in primo Regnorum de filiis Jesse dixit Dominus Samueli: • Ne respicias ad vultum ejus, neque ad habitum magnitudinis ipsius, quia abjeci eum; quia non sicut viderit Deus, videbit homo: homo enim in faciem prospiciet, Deus autem intuetur cor '.. El adduxit Jesse septem filios suos, utique potentes robore, neminemque ex istis elegit Dominus, nisi adolescentulum illum David, qui in hominum quidem prospectu in nuko videbatur censu numerandus, at apud Deum magni habebatur loco suffragii, uş qui mansuetus erat admodum et modeste humilis; cui et secundum hæc testimonium reddidit Deus, dicens: Inveni David filium Jesse virum secundum cor meum 1º. › Sed et regnorum quarto dixiį Isaias propheta ad Ezechiam: • Contempsit te, virgo filia Sion; super te caput movit ".» inducit: ⚫ Num ingredietur civitatem hanc? et exiit angelus Domini et interfecit de castris Assyriorum centum octoginta quinque millia *.» David item: «Et ego factus sum opprobrium illis, viderunt me et moverunt capita sua 15.» Et: «Tanquam prodigium factus sum multis, et tu adjutor furtis ".» Job quoque:. Nunc autem cithara sum eorum, et me in proverbium liabent 18.» Cumque hunc in proverbii deridiculi vicem habuissent, tunc illum multo copiosius extulit in sublime. Parremiastes 1104 item: «Divitiæ addunt multos amicos pauper autem etiam ab eo qui erat, destituitur ". › Plane hæc assentatorum sunt et ventri suo servientium, qui in hæc solum quæ temporaria sunt, defigunt aciem mentis ac suspiciunt venerabundi. Atqui pauperis interim sapientia contemnitur, nec ipsius sermones exaudiuntur. Hæc quis dubitet esse eorum qui toti extuberant ac turgent tumore superbiæ? simile quid ex Evangelio: ‹ Cum venisset Jesus in patriam suam, docebat Sabbatis in Synagoga eorum, et dicebant: Unde huic talia? et quæ sapientia data est ei? sed et virtutes tales per manus ejus 11 Isa. χχχνμ, 22. IV Reg. • Jac. 1, 5. 7 Eccli. x1, 2. 13 Psal. crui, 95. • ibid. 5. ° 1 Reg. xvi, 7. 10 Act. xi. 22. " 19 Pal. Lxx, 7. 15 Job xxx, 9. ** Prov. xix, 4.

ANTIQCHI MONACHI fiunt, nunquid non hic est fabri filius, frater Jacobi et Joseph? et scandalizabantur in co autem maloruin omnium immemor nibil non tolerabat mitissimus. Ipsi gloria in sæcula. Amen. IIOMILIA XLVIII. Ne quempiam derisui habeto. ΛΟΓΟΣ ΜΗ. Περὶ τοῦ μὴ καταγελάν. Derisui habere unum aliquem atque contemptui parile quidem jugum est, et unum. Utrumque enim vicissim et absurda atque indecentia arat, et loliaceos demetit zizaniorum fructus, in combustionem ignis. Contingere id mali nobis consuevit per hoc quod ad expendenda propria peccata tam lentescimus oscitanter, quod de eis nihil anxie ac sedulo recogitemus, nec formidabilem illum judicii diem sollicita pensilemus mente: quo quidem die nudi necesse sit ut præsentemur judici, et magno tremore inhorrescentes. Nemo non illic pro se est responsurus, ac pœnas depensurus non operum nodo, sed et verborum, et cogitationum, arcanarum insuper animi motionum. Horum memoriam si sedula cogitatione renovaremus, nullus nobis resideret locus sic insolescendi per jactantiam, nullo unquam tempore per arrogantiam efferremur adversus tanto nobis meliores. Non convenit, fratres mei, nos qui ingenue Christianos profitemur, hanc improbanda vite sectari formulam, ad quam vivunt isti qui spem omnem a se dispunxerunt futuræ illius resurrectionis; imo luctum magis exerceamus præfervido lacrymarum defluvio madentem, quarum gratia nos Deminus ab amaritudine liberet supplicii æterni. ‹ Beati enim qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur "., Plane, qui sua Juget peccata, huic nullus relinquitur locus alterum ut derideat, aut deridiculis sannis aspergat et exa- Ο cerbet fratrem. Audi enim, quid dicat Parcmiastes: Ne deriseris hominem in amaritudine animæ suæ ". Et: ‹ Qui deridet pauperem, exacerbat Factorem ejus.» Rursus: «Oculum ejus qui deridet patrem, et qui inhonorat senectutem matris, effodient corvi convallium "., Malignos et obliquos, in vias obliquas mittel Deus. Rursum: Qui vir deridet cives suos, in deminoratione sensus erit; vir autem prudens tacet ". › Jacobus admonens dicit: 1105 • Quis sapiens et sciens inter vos? ostendat per bonam conversationem opera sua, in mansuetudine sapientiæ "., Paulus: Turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas quæ ad rem non pertinent, ne nominentur quidem in vobis ".» Multo igitur profuerit derideri te, quam unum aliquem ut ipse derideas. Justi enim derisui ac ludibrio haberi solent, non item deridere; traduntur enita in mauus peccatorum 15, juxta beati Job sententiam. Et mellicus ille concentor hymnorum: Adversum me loquebantur, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant vinum *.» Et: ‹ Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me ". Domini itaque interminationem illam pio tremore accensi revereamur qua dicit: Τὸ καταγελών, καὶ τὸ ἐξουθενεῖν, ζεῦγος μὲν ἐστιν ἐνηλλαγμένον, ἀροτριῶν δὲ τὰ ἄτοπα, καὶ θε ρίζον καρποὺς ζιζανιώδεις εἰς καῦσιν πυρός. Τοῦτο δὲ ἡμῖν συμβαίνει, διὰ τὸ μὴ βλέπειν ἡμᾶς τὰς Μίας ἁμαρτίας, μηδὲ μεριμνᾷν περὶ αὐτῶν, μηδὲ ἔχειν ἐν νῷ τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ἐν ᾗ γυμνοί και τετραχηλισμένοι παραστησόμεθα τῷ κριτῇ, ἕκαστος ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀπολογούμενος, καὶ εὐθύνα: εισπραττόμενος, οὐ μόνων τῶν ἔργων, ἀλλὰ καὶ λόγων, καὶ ἐννοιῶν, καὶ κινήσεων· εἰ γὰρ τούτων ἀμεριμνῶμεν ἁπάντων, οὐκ ἂν ἐγαυριώμεν, καὶ ἐπει· ρόμεθα κατὰ τῶν κρειττόνων ἡμῶν. Οὐ χρὴ ἄ, ἀδελφοί μου, Χριστιανοὺς ἡμᾶς ὄντας, οὕτως πολι τεύεσθαι, ὡς καὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα ἀναστάσεως· ἀλλὰ μᾶλλον ἀσκήσωμεν τὸ πένθος, τὸ με μεστωμέν νου τῶν δακρύων, ἵνα φύσηται ἡμᾶς τῆς πικρές κολάσεως. ο Μακάριοι γὰρ οἱ πενθοῦντες νῦν, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται.» Ο γὰρ πενθῶν τὰ οἰκεῖα κακά, οὐ καταγελά, οὐδὲ μυκτηρίζει ἄλλον. Αποίκι γὰρ τοῦ Παροιμιαστοῦ λέγοντος· «Μή καταγεί της ἄνθρωπον ὄντα ἐν πικρίᾳ ψυχῆς αὐτοῦ.» Καί· «Ο καταγελῶν πτωχόν, παροξύνει τὸν ποιήσατε αὐτόν.» Καὶ πάλιν·. Οφθαλμών καταγελώντα πατρὸς, καὶ ἀτιμάζοντα γῆρας μητρός, εκκόψαισεν αὐτὸν κόρακες ἐκ τῶν φαράγγων, τοὺς γὰρ εχει λιοὺς πρὸς σχολιὰς ὁδοὺς ἐξαποστέλλει ὁ Θεός. Καὶ πάλιν • • Μυκτηρίζει πολίτας ἐνδεής φρενῶν· ἐνής δὲ φρόνιμος, ήσυχίαν ἄγει.» Ὁ δὲ Ἰάκωβος παρ αινῶν ἔλεγεν· «Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν; δειξάτω ἐκ τῆς καλῆς ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτὸ ἐν πραότητι σοφίας.» Καὶ ὁ Παῦλός φησιν· ε Δί σχρότης, ή μωρολογία, ἢ εὐτραπελία, ἃ οὐκ ἀνήκει, μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν.» Λυσιτελέστερον ότι ἐστι μᾶλλον, καταγελᾶσθαι, ἢ καταγελών. Δίκαια γὰρ καταγελώνται. Παραδίδονται γὰρ εἰς χεῖρας ἁμαρτωλῶν [καὶ ἀσεβῶν], κατὰ τὸν Ἰώβ, Καὶ ὁ Υμνωδός φησιν· «Κατ' ἐμοῦ ἡδηλέσχουν οι καθήμεν νοι ἐν πύλῃ, καὶ εἰς ἐμὲ ἔψαλλον οἱ πίνοντες οἶκον, Και·. Οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνειδιζόντων σε, ἐπέπεσαν ἐπ' ἐμέ.» Φοβηθῶμεν οὖν τοῦ Κυρίου τὴν ἀπεξη λέγοντος·. Οὐαὶ οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι κλαύσετε, θρηνήσετε. ο Αποστῶμεν οὖν καὶ τοῦ καταγελών τινος· ἀπὸ γὰρ ἀφοβίας Θεοῦ γίνεται τὸ κατα λαν· ἵνα μὴ ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς παρὰ τοῦ Κυρίου, • Υποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθεί μοῦ σου.» Καὶ πάλιν· • Ο πονηρὸς ἄνθρωπος τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προσφέρει τὸ πονηρόν. Ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος της και δίας αὐτοῦ λαλεῖ τὸ στόμα.» Τῷ δὲ Χριστῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. • Væ qui ridetis nunc, quia flebitis et lugebitis "., Neminem deinceps habeamus derisui (derisio enim proximi per 10 Pros. xv, 5. * Prov. xxx, 17. 1ª Prof. 17 Blatth. suus, 54-57. 18 Jac. 111, 13. νι, 25. 10 Matth. v. 5. » Ephes. v, 4. 15 Eculi. vi, 12. ** Job xvi, 12. ** Psal. LXVII, 13. er ibid. 10.

HOMILIA XLIX.-DE PROXIMO NON TEMERE CONDEMN. hoc sit, quia abest Dei tímor), ne audire contingat nos a Domino: «Hypocrita, ejice primum trabem ex oculo tuo "., Et rursus: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert malum; ex abundantia enimn cordis os loquitur ".» Ipsi gloria in sæcula. Anen. ΛΟΓΟΣ. ΜΗ'. Περὶ τοῦ μὴ κατακρίνειν. Τὸ κατακρίνειν ἡ χεῖρον πάντων ἐστίν. Οὓς γὰρ δοκοῦμεν ἡμεῖς κατακρίνειν, ἐκεῖνοι μὲν τοῦ βάρους ἐλαφροῦνται, ἡμεῖς δὲ ἀντ᾿ αὐτῶν ἀχθοφοροῦμεν, καὶ εὑρισκόμεθα ἑαυτοὺς κατακρίνοντες. Πάσῃ οὖν σπουδῇ, ἀγαπητοί, φύγωμεν τοῦ μὴ κατακρίνειν τιν νάς. Ονειδος γὰρ ἡμῖν ἐστι μέγα, ανίατα νοσοῦντας, καὶ δυσίατα ἔλκη ἔχοντας, καὶ ὑποχρέους ὄντας ἡμᾶς μυρίων ὀφλημάτων, τὰ ἀλλότρια πταίσματα περιεργάζεσθαι καὶ κατοπτεύειν. Οὐ γὰρ καλόν κατακρίνας τὸν πόργον, ἐὰν τοῦ λοιποῦ σωφρονήσῃ. Καλὸν δὲ φυγεῖν τὴν πράξιν, μὴ ψέγειν τὸν πράξαντα. Ο γὰρ εἰπὼν, «Οὐ φονεύσῃς,» εἶπεν, «Οὐ κατακρί. νης.» Εἰ δὲ κατακρίνεις, σὺν τούτῳ κατακρίνῃ, δι' ὧν αὐτὸν κατακρίνεις. Οὐ γὰρ ἡμῶν ἐστι τὸ κρῖναι, ἢ κατακρῖναι, ἀλλὰ μόνου Θεοῦ καὶ μεγάλου κριτού, τοῦ ἐπισταμένου τὰς καρδίας ἡμῶν, καὶ τὰ κρυπτά πάθη τῆς φύσεως. Τίς γὰρ καυχήσεται ἁγνὴν ἔχειν τὴν καρδίαν; ἢ τίς παρρησιάσεται, λέγων, ο Καθα ρός εἰμε ἀπὸ ἁμαρτιῶν; ο Μὴ οὖν προπετῶς καὶ ἀβασανίστως ἀπογινώσκωμεν τοὺς πταίοντας, κἂν εἰς αὐτὰ τὰ ἔσχατα τῆς κακίας ἀφίκωνται, κἂν ἔρημοι τῆς ἀρετῆς γένωνται, καὶ ἀποσχυνθῶσι μακρότερον, κἂν πᾶσαν, κατὰ τὸ φαινόμενον, ἐξαφανίσωσι τὴν κατὰ φύσιν καλλίστην κατάστασιν. Εἰκὸς γὰρ τοὺς τοιούτους ποτὲ ἐξυπνισθέντας πρὸς Θεὸν ἀναβλέψαι, καὶ τοσοῦτον γενέσθαι ἐγγὺς τῶν ποδῶν τοῦ Κυρίου, ὅσῳ μακρότερον ὑπῆρχον. Εστι γοῦν ὁ ὀλισθαίνων λόγῳ, καὶ οὐκ ἀπὸ ψυχῆς· τίς δέ ἐστιν ὃς οὐχ ἥμαρτεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ; Ἡμεῖς οὖν προετάχθημεν, ταῦτα διανοηθῶμεν, τουτέστιν, τοῦ πενθεῖν καὶ κλαίειν τὰ ἑαυτῶν ἐλαττώματα, καὶ δέεσθαι τοῦ Θεοῦ καθαρίσαι ἡμᾶς ἀπὸ τῆς σαπρίας ἡμῶν, καὶ συμπάσχειν καὶ συναλγεῖν τοῖς ὁμογενέσε, καὶ συσσώμοις, καὶ ὁμοχρίστοις. Εν τούτοις γὰρ εὐαρεστεῖται ὁ Θεός. Ἐπιστέλλει δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστο λος, λέγων, ο Σὺ τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν σου; ο ή καὶ σὺ τί ἐξουθενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; • Πάντες γὰρ παραστησόμεθα τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ. ῎Αρα οὖν ἕκαστος περὶ ἑαυτοῦ λόγον δώσει τῷ Θεῷ. Μηκέτι - οὗ ἀλλήλους κρίνωμεν, ἀλλὰ τοῦτο κρίνατε μᾶλλον τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ εἰς σκάνδα λον. Καὶ ἐπιφέρει, ο Διὸ ἀναπολόγητος εἶ, ὦ ἄνθρω· πε, πᾶς ὁ κρίνων· ἐν ᾧ γὰρ κρίματι κρίνεις τὸν ἕτερον, σεαυτὸν κατακρίνεις· τὰ γὰρ αὐτὰ πράσσεις ὁ κρίνων. Οίδαμεν γὰρ ὅτι τὸ κρῖμα τοῦ Θεοῦ ἐστι κατὰ ἀλήθειαν ἐπὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας.» Καὶ αὖθις, «Οἴδαμεν δὲ τὸν εἰπόντα· Ἐμοὶ ἐκδίss Luc. vi, 42. 30 ibid. 45 *Exod. xx, 13. HOMILIA XLIX. Non temere condemnandum esse proximum. Pronuntiare in fratrem damnationis sententiam nunquid non catera suapte malignitate antegreditur? Nam quos sic tenere condemnare videmur, adeo illos non gravanius, ut allevemus magis, dum interim quæ illos urgebat molem judicii, in nosmet nostra temeritate reclinamus, et comperimur in nos ipsos eam damnationis censuram detorquere. Omni itaque studio, dilectissimi, providendum nobis, ut ne quem condemnemus. Quanto enim dedecore digni nos, qui cum incurabili ex se morbo laboremus, cum animas habeamus ulceribus nullo prope remedio sanandis misere suggillatas; cum simus debitis obnoxii, nulli explicandis (tam multa sunt), alie na interim minutula errata excutimus curiosius, ac tota mentis acie contemplamur et exploramus? At ne fornicarium quidem debes sententia percellere damnationis, is modo sibi imposterum temperet a fornicatione, et ad vitæ melioris se recipiat frugem. Operationem ipsam fornicationis bonum est ut vites; eum autem qui id admisit fagitii, ne concerpas amarulentius. Qui enim dixit: «Non occides utique et illud dixit, ‹ Non condemnabis ***. Quod si condemnas, jam per eadem judicas per quæ et condemnas. Atqui neutiquam nostræ est functionis de salute ullius judicio vel condemnatione decernere; sed illius, et plane solius, qui intimos recessus cordis nostri clarissime novit, et retrusissima quæque naturæ totius intelligit perspectissime. Quis porro gloriabitur mundum se habere cor? aut, quis omni cum fiducia ausit dicere: • Mundus sum a peccatis?» Ne igitur sic temere et inexpense eorum qui peccant, desperemus salutem, tametsi ad dexteram usque lineam provecti jam sint malitiæ et improbitatis, etiam si tales omni virtutum destituantur praesidio, 1106 et a se pudorem quam longissime ablegarint, licet naturæ istius conspicua elegantissimum quemque ordinem perverterint, ac pudendis flagitiis corruperint. Par est enim credere tales aliquando experrectos, et a gravi quo premebantur, veterno excussos, ad Deum erecturos esse aciem mentis, et tanto propius se advoluturos pedibus Domini, quanto se longius disjunxerant. Esto, quis labitur (non jam de anima loquer), quis, quæso, est qui non vel lingua sua peccavit? Nos igitur quæ præscripsimus, lec cogitemus attenti, nimirum proprios defectus ut lugcamus, lacrymarum aspergino * Luc. νι, 37. * Prov. xx, 9. η • Κατακρίνειν, κι apud Basilium et Damascenum. Καταδικάζειν καὶ καταγινώσκειν, est defnite, prowestiare, unum aliquem, nunquam mores mutaturum, aut damnatum iri: quod est eximia temeritatis, cum de nullius (dum vivit) desperandum correctione sit et salute. Exemplo sunt Manasses et Latro ille pius: ride prafationem: καρδιογνώστης cnim cst solus Deus.

ANTIOCHI MONACHII oblitteremus, Deum precemur supplices, et per κησις. Εγώ ἀνταποδώσω, λέγει Κύριος.» Και ότι κρινεῖ Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ομοίως καὶ ὁ Ἰάκω βος ταῦτα ἐπιλέγει, «Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης και κριτής, ὁ δυνάμενος σῶσαι καὶ ἀπολέσαι· σὺ δὲ τίς ὁ κρίνων τὸν πλησίον;» Καὶ πάλιν ὁ Παῦλος, «Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέτην; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει, ἢ πίπτει. Σταθήσεται δέ. Δυνατὸς γάρ ἐστιν ὁ Θεὸς στῆσαι αὐτόν.» Καὶ ὁ Κύριος, «Μη κρίνε τε, ἵνα μὴ κατακριθῆτε, καὶ μὴ καταδικάζετε, ἵνα μή καταδικασθῆτε.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνες. Αμήν. haec, ab inveterata et cariosa peccatorum putredine nos ipsos expurgemus; nec solum, sed et alienæ compatiamur calamitati, atque indolescamus ex animo, eorum maxime qui nobis germanitate junguntur, vel géneris, vel fidei quæ in Christum est, coque sunt concorpores. Per hæc sane quis Dei possit tibi conciliare et emereri gratiam. Apostolus proinde per Epistolam ait:Tu quid judicas fratrem tuuin? Aut etiam cur spernis fratrem tuum? Omnes enim præsentabimur ante tribunal Christi, itaque rationem reddet suorum factorum unusquisque Deo; ne igitur in posterum, Invicem judicemus, sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, aut scandalum. Infert: ‹ Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas. In quo enim judicas alterum, teipsum condemnäs: cadem enim agis quæ judicas. Scimus enim quia judicium Dei et secundum veritatem in eos qui talia agunt"., Rursus: ‹ Scimus autem eum qui dixit mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus 85;» quia judicabit Dominus populum suum. Haud aliter Jacobus, hac col ligit Unus est legislator et judex, qui potest salvare et perdere; tu autem quis es qui judicas proximum?» Rursum Paulus: ‹ Tu qui es qui judicas alienum servum? suo domino stat aut cadit; stabit autem, potens enim est Deus statuere illum ": > Dominus his concinit: Nolite judicare, it non judiccniini; nolite condemnare, ut non condemnemini ".» Ipsi gloria in sæcula. Am. HOMILIA L. Nemini dandum esse scandalum. Omni custodia, fratres, nos ipsos conservemus atque advigilemus, ne cui demus ullam scandali sive offendiculi occasionem, liberi ut simus atque immunes miserrimæ illius calamitatis, quam talibus apprecati sunt cum prophetæ tum apostoli: nec solum, sed et Dominus noster Jesus Christus. Primnus se offert propheta Habacuc: Va, ait, qui potal proximum suum eversione dolosa ".» Ecclesiastes item: «Qui fodit foveam proximo suo, incidet in eam W., Et: «Qui volvit lapidem, super se volvit “… Et: «Qui demolitur sepem, mordebit cum coluber's. Parcmiastes: Circumcide abs te us pravum, 1107 et labia iniqua longe fac a te ss, quia coram oculis Dei sunt viæ viri “ο Aposto lus quoque ad Hebræos ait: «Terra enim sæpe bibens imbrem super se venientem, et pariens herbam opportunam illis a quibus colitur, accipit benedictionen a Deo; proferens autem spinas et tribulos, reproba et maledictioni proxima est, cujus tinis in combustionem.. Hæc plane disserebat istis de scandalo, quo fidei acceptæ segetemn premebant, qui semen quidem verbis acceperant, sed illud spinarum instar aculeatis cogitationibus præfocabant, nihil proinde proferentes frugis bonæ. Idem et Romanis: Obsecro igitur vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones et offendicula faciunt, præter doctrinam quam vos didicistis et declinate ab eis: tales enim Domnino nostro Jesu Christo non serviunt, sed suo ventri, et per suavem sermonem et benedictionem seducunt corda innocentium ".» iterum: «Videte ne forte potestas vestra offendiculum flat infirmis; si quis Περὶ τοῦ μὴ σκανδαλίζειν. Πάσῃ φυλακῇ τηρήσωμεν ἑαυτοὺς, ἀδελφοί, τὸν μὲ δοῦναι ἀφορμὴν σκανδάλου, ἢ προσκόμματός τιν, ἵνα ῥυσθῶμεν τοῦ ταλανισμοῦ τῶν προφητῶν καὶ ἀποτε λων, καὶ αὐτοῦ τοῦ Δεσπότου ἡμῶν καὶ φιλανθρό που Χριστοῦ. Πρῶτον γοῦν ὁ προφήτης Αββακούμ, «Ούαι, φησὶν, ὁ ποτίζων τὸν πλησίον αὐτοῦ ἀνατροπή θολεράν.» Καὶ ὁ Ἐκκλησιαστής, «Ο ὀρύσσων βίον τῷ πλησίῳ, ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν.» Καὶ, ε ὑπ λίων λίθον, ἐφ' ἑαυτὸν κυλίσει.» Και, Καθαιρε τα φραγμόν, δήξεται αὐτὸν ὄφις.» Καὶ ὁ Παρακε στῆς, «Περίελε ἀπὸ σοῦ σκολιόν στόμα, καὶ εἶνα χείλη μακρὰν ἀπὸ σοῦ ποίησόν, ὅτι ἐνώπιον εἰπ G τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν ὁδοὶ ἀνδρός.» Ὁ δὲ στολος Ἑβραίοις, ο Γῇ γάρ, φησίν, ἢ πιοῦσε καὶ λάκις τὸν ἐπ' αὐτῆς ἐπερχόμενον ὑετόν, καὶ τ κτουσα βοτάνὴν εὔθετον ἐκείνοις δι' οὓς καὶ γεωρ ται, μεταλαμβάνει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἐκ μέρους δὲ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, ἀδόκιμος, καὶ κατέβα ἐγγύς· ἧς τὸ τέλος εἰς καῦσιν.» Ταῦτα περὶ τοῦ εἰς πίστιν σκανδάλου διελέγετο πρὸς αὐτούς, ὡς δεξι μένους μὲν τὸν σπόρον τοῦ λόγου, ἀκανθώδει δὲ λογισμοῖς συμπνίγοντας τὸν λόγον, καὶ μὴ το ποφοροῦντας. Ρωμαίοις δέ φησιν, «Παρακαλώ και ὑμᾶς, ἀδελφοί, σκοπεῖν τοὺς τὰς διχοστασίας επ τὰ σκάνδαλα, παρὰ τὴν διδαχὴν, ἣν ὑμεῖς ἐμάθετε ποιοῦντας, καὶ ἐκκλίνατε ἀπ' αὐτῶν. Οἱ γὰρ τοιού οὐ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ δουλεύουσιν, ἀλλὰ τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ, καὶ διὰ τῆς χρηστολογίας καὶ εἰς λογίας ἐξαπατῶσιν τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων, ο καὶ πάλιν, ο Βλέπετε μήπως ἡ ἐξουσία ὑμῶν αὕτη πρόσω καμμα γένηται τοῖς ἀσθενοῦσιν· ἐὰν γάρ, φησίν, ἴδῃ σε τὸν ἔχοντα γνῶσιν ἐν εἴδωλείω κατακείμενα 34 Κοπι. κιν, 10, 12, 15. 3. Rom. n. 1, 2. 35 Rom. 3!! 19. 3^ Jac. 1. 12. 13. 37 Ram. xv. 4 is Luc. vi, 57. 40 Eccle. x. 8. 3º Habae, u, 15. iful. 38, 24. * Eccli. xvu, 13. ** Hebr. vi, 7, 8. * Rem. xvi, 17, 18. " ໜ່ ibut. 8. "P..

HOMILIA LI.-NEMINEM PROBRO AFFICIENDUM, ETC. οὐχὶ ἡ συνείδησις αὐτοῦ, ἀσθενοῦς ὄντος, οἰκοδομη- enim viderit te qui habes scientiam, in idolio reθήσεται εἰς τὸ τὰ εἰδωλόθυτα ἐσθίειν;» Καὶ ἐπcumbentem, nunquid conscientia ipsius cum sit άγει, ο Απόλλυται γὰρ ὁ ἀσθενῶν ἀδελφὸς ἐπὶ τῇ σῇ infirma, edificabitur ad manducandum idolothy - γνώσει, δι᾿ ἂν ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν· οὕτως δὲ αὐτῶν ta?, Inducit:. Et peribit infirmus frater in tua τύπτοντες τὴν συνείδησιν, εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνετε. scientia, pro quo Christus mortuus est: atque ita Καὶ αὖθις • • Ινα τί γὰρ ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ipsorum percutientes conscientiam, in Christum ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; εἰ ἐγὼ χάριτος μετέχω, peccatis. Rursus: «Ut quid enim libertas mea τί βλασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ;» Ο δὲ judicatur ab aliena conscientia? Si ego cum gratia Κύριος ἀπεφήνατο λέγων·. Ος δ᾽ ἂν σκανδαλίσῃ participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ἕνα τῶν μικρῶν τούτων, συμφέρει αὐτῷ ἵνα κρε 49?» Dominus porro adversus tales pronuntiaμασθῇ μῦλος ἐνικὸς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ, καὶ vit, dicens: c Qui scandalizaverit unum ex his καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης, ἢ ἵνα pusillis, etc., dico vobis quia angeli eorum in caelis σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων.» Καὶ ἐπιφέ- vident faciem Patris mei.. Rursus: e Va munρει, ο Ορᾶτε μὴ καταφρονῆτε ἑνὸς τῶν μικρῶν τού do a scandalis ". > EL: «Verumtamen væ homini των· λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι οἱ ἄγγελοι αὐτῶν, ἐν οὐρα illi per quem scandalum venit 8, Benignum et νοῖς διὰ παντὸς βλέπουσιν τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός clementem Deum nostrum addec t gloria in sacula. μου.» Καὶ αὖθις, • Οὐαὶ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκαν ago Amen. δάλων· δεῖ γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα. • Πλὴν «Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται.» Δοξάσωμεν οὖν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΝΑ'. Περὶ τοῦ μὴ ὀνειδίζειν, ἀλλὰ μᾶλλον ὀνειδίζε σθαι. Ο ὀνειδίζων τὸν πλησίον ἔν τινι πλημμελήματι, τοῖς αὐτοῖς δικτύοις περιπλανήσεται. ο “Ο γὰρ σπεί ρει ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει·, Εγκαταλιμπάνεται γὰρ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὸ ἀσυμπαθὲς καὶ τὴν ἔπαρσιν. Καὶ εἰς τὸ αὐτὸ πταίσμα περιπίπτει, εἰ μὴ διὰ μετανοίας ἐξιλεώσηται τὸν Θεὸν, ἐξομολογούμε - νος τὸ πταίσμα αὐτοῦ. Ὁ δὲ ὀνειδισθεὶς, ἐὰν ἀταράχως καὶ εὐχαρίστως δέξηται τὸν ὀνειδισμόν, λογι ζόμενος ἑαυτὸν ὑπεύθυνον εἶναι τοῦ ὀνειδισμοῦ, διὰ τὴν ταπείνωσιν αὐτοῦ ὁ Θεὸς σκεπάζει αὐτὸν, τοῦ μηκέτι ἐν τοῖς αὐτοῖς ἡττᾶσθαι ἁμαρτήμασιν. Ονειδισμὸς γὰρ ἀνθρώπου, θλίψιν μὲν παρέχει τῇ καρ δία, ἁγνείας δὲ αἴτιος γίνεται τῷ ὑπομένοντι. Καὶ ὅτην μὲν ἄν τις ὑπὲρ ἀληθείας Χριστοῦ καταδέξηται ἐντροπήν, πολυπλασίως ὑπὸ πλήθους δοξασθής σεται, καὶ ἀκούσει παρὰ τοῦ ἰατροῦ τῶν ψυχῶν ἡμῶν, ο Ιδε, υγιής γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε. Λέγει δὲ καί τις σοφός· «Μὴ ὀνείδιζε ἄνθρωπον ἀποστρέφοντα ἀπὸ ἁμαρτίας,» ἀλλὰ μᾶλλον προνοοῦ καλὰ ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων. Τηρήσωμεν οὖν, ἀγαπητοί, τὴν καρδίαν ἡμῶν ἐρηρεισμένην, τοῦ μὴ προσέχειν ἀλλοτρίοις πταίσμασι, καὶ ὀνειδίζειν, ἵνα μὴ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Δαυΐδ· «Υἱοὶ ἀνθρώπων, οι οδόντες αὐτῶν, ὅπλα καὶ βέλη· καὶ ἡ γλῶσσα αὐτῶν, μάχαιρα ὀξεῖα. Καὶ γὰρ τοῦ Ἰὼβ οἱ φίλοι ὀνειδίζοντες αὐτὸν ἔλεγον, «Ποῦ ἔστιν οἶκος ἄρχοντος; • Καὶ πάλιν, «Τί γὰρ ἐὰν σὺ ἀποθάνῃς, ἀοίκητος ἡ ὑπ' οὐρανόν;, ὁ δὲ Ἐλιφάς πρότερον φησιν, «Οὐχὶ ἡ κακία σου ἐστιν πολλή; ἀναρίθμητοι δέ εἰσιν αἱ ἁμαρτίαι σου, ήνεχύραζες δὲ τοὺς αδελφούς σου διὰ κενῆς· ἀμφίασιν δὲ γυμνῶν ἀφείλου οὐδὲ ὕδωρ διψῶντας ἐπότισας, ἀλλὰ πεινώντων ἐστέρησες ψωμόν· χήρας δὲ ἐξαπέστειλας κενάς· ὀρφα τοὺς δὲ ἐκάκωσας. Τοιγαροῦν ἐκύκλωσαν σε παγίδες.» HOMILIA LI. Ut neminem afficias probro aut dedecore, magis autem oples affici. eam Qui contumeliosus in proximum opprobrat quidquam delicti, suis ipse, quæ alteri intexuit et adornavit, irretietur retibus. Jure quidem. Quod enim seminat quis, hoc et metet ". Is siquidem medio in discrimine destituitur Dei prasidio, quod per elationem mentis adeo non indolescit calamitati alienæ, ut etiam inclementer insultet: is ut plurim mum in eamdem ruinam nec semel prolabetur, ni erratum suum confessus, per pœnitentiam Deum sibi conciliet et reddat propitium. Ille vero in quem intortum est contumeliosius opprobrium, siquidem contumeliam imperturbato animo exceperit et cum gratiarum actione, 1108 per eam humiliationem divina ope protegitur, ne in eadem jam victus revolvatur peccata. Contumelia enim hominis cordi amictivam tribulationem affert at æquo animo sustinenti auctor est idem munditiæ et puritatis. Sed et quanto quis pro Christi veritate exceperit insigniorem objectæ confusionis ignominiam, tanto is uberiorem gloriam promerebitur. Audiet et illud ab animarum nostrarum principe medico: ‹ Ecce sanus factus es, jam amplius noli peccare ".» Unus proinde inter sapientes dicit; • Ne exprobres homini avertenti se a peccato: › quin potius provide bona coram Deo et hominibus. Cor igitur nostrum, charissimi, solide firmemus et communiamus, ne se occupet explorandis aliorum peccatis, neu cuiquam opprobrium intendat aut contumeliam, ne nos merito nostro audire contingat a beato Davide: ‹ Filii bominum, dentes eorum arma et sagittæ et lingua eorum gladius acutus s.» Amici quoque beati Job expro39? 1 bratorie dicebant: «Ubi est domus principis Rursus Quid enim si tu morieris, eritne subcœ80 Matth. xvm, 6, 10. 5. 87 Job xxi, 28. *? 1 Cor vil, 9, 10. sa ibid. 11, 12. 49 1 Cor. x, 20, 50. sa (al. vi,. * Joan. v, 14. ss Eccli. viii, 6. και 'sal. LV, * ibid. 7. σε ilid.

cstis haec plaga inhabitabilis"?, Sed et Eliplaz Ταῦτα μὲν ψευδηγοροῦντες ώνείδιζον αὐτόν· οὐ διὰ aliquanto prius ait: e Nunquid malitia tua multa μῖσος δὲ, ἀλλὰ διὰ τὸ ταπεινωθῆναι αὐτὸν τοῖς μή Innumerabilia sunt peccata tua. Pignorabas a fratri- μασιν. Εν γὰρ γένος ἦσαν· ὁ γὰρ Ελεφὰς ἀδελφός bus tuis frustra, vestimentum vero nudorum absτοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἦν πρῶτος· πλὴν ὁ δίκαιος πάντα tulisti: at ne aquæ quidem poculo refocillasti siἔφερεν γενναίως· καίτοιγε ἐν τοιαύτῃ πληγῇ ὤν, καὶ tientes, sed et esurientes privasti frustulo panis. ὀνειδιζόμενος, ὑπὲρ αὐτῶν ἐξιλεοῦτο τὸν Θεόν· καὶ Viduas emisisti vacuas, pupillos vero affixisti. Itaque εἰ μὴ διὰ τῶν εὐχῶν τοῦ Ἰώβ, ἀπώλεσεν ἂν αὐτοὺς laquei circumdederunt te "Et hæc quidem ὁ Θεός. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ Ἰώβ. Ἐπεὶ καὶ commenti adornato mendacio, justo isti contume- • Ανθρωπος συνεθιζόμενος λόγοις ὀνειδισμοῦ, ἐν liosius opprobrabant, non quod illum odissent, sed πάσαις ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ οὐ μὴ παιδευθῇ, η κατά ut asperitate verborum humiliarent alioqui humil- τὴν Γραφήν. Ἡμεῖς οὖν ὡς Χριστιανοὶ τῇ ὁδῷ τῶν limum: illi etenim, beat viro alines erant. [Amici ἁγίων βαδίζοντες εἴπωμεν, «Οτι εἰ ὁ ἐχθρὸς ὠνεί· Job non male affecti in eum. Eliphaz erat patruus δισέν με, ὑπήνεγκα ἄν. Καὶ εἰ ὁ μισῶν με, ἐπ' ἐμὲ Job.] Namn Eliphaz frater patris Job erat primus. ἐμεγαλορημόνησεν, ἐκρύβην ἂν ἀπ' αὐτοῦ.» Καὶ τὰ Attamen justus hic contorta in se contumeliæ spi- • Ολην τὴν ἡμέραν ὠνείδιζόν με οἱ ἐχθροί μου· καί cula omnia generoso pectore ferebat, et quidem οἱ ἐπαινοῦντές με, κατ᾿ ἐμοῦ ὤμνυον. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ tali plaga inclementer cum esset saucius. Quin et χωρὸς οὐκ ἤκουον.» Φησὶ δὲ καὶ ὁ μακάριος Πέτρος hos suos exprobratores conciliabat Deo, et repro- • Εἰ ὀνειδίζεσθε ἐν ὀνόματι Κυρίου, μακάριοι, ὅτι τ pitiabat, quod utique non contigisset, nisi preces τῆς δόξης καὶ τῆς δυνάμεως, καὶ τὸ τοῦ Θεοῦ πνεῦμα intercessissent admirabilis hujus Job. Jam quaudo ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀναπέπαυται.» Καὶ ὁ ἀπόστολος Παύλος, juxta Scripturam: ‹ Homo improperans verbis • Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ κοπιῶμεν, καὶ ὀνειδιζόμεθα, improperit, omnibus diebus suis non erudietur **:) ὅτι ἠλπίκαμεν ἐπὶ θεῷ ζῶντι· ὅς ἐστι πατὴρ πάν et nos igitur Christiani, recta per sanctorum cal- των ἡμῶν, μάλιστα δὲ πιστῶν.» Καὶ τὸν Κύριον lem incedentes dicamus: Quoniam si inimicus ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, οι παραπορευόμενοι έβλασφή meus maledixisset mihi, sustinuissem utique, et si μουν, κινοῦντες τὰς κεφαλὰς. Ομοίως δὲ καὶ οἱ is qui me oderat, super me magna locutus fuisset, ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν Γραμματέων ἐμπαίζοντες εἰς abscondissem me forsitan ab eo 61» Et: «Tota γον, ο "Αλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι, die exprobrabant mihi inimici, et qui laudabant Τὸ δ' αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες ὠνείδ me in adversum me jurabant es. Ego autem tan- ζον αὐτόν. ο 'Ο δὲ μακρόθυμος Κύριος, τὸ ἐναντίον, quam surdus non audiebam ". Ait autem et beaΟ ὑπὲρ αὐτῶν ἐξιλεοῦτο τὸν Πατέρα· καὶ ἔλεγε, tus Petrus: e Si reprobramini in nomine Domini, • Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν· οὐ γὰρ οίδα: beati, quoniam quod est honoris et virtutis, et qui τί ποιοῦσιν.» Καὶ πρὸ τούτου, θαρτοποιών της est Dei Spiritus, super vos requiescit.. Εt Apo- μαθητάς, ἔλεγεν, «Μακάριοι έστε όταν ὀνειδίσωσιν stolus In hoc enim et laboramus et malediciὑμᾶς, καὶ διώξωσιν, καὶ εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ῥῆμα mur, quia speramus in Deo vivo, qui Salvator est καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε, καὶ omnium hominum, maxime fidelium ".. Sed et ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν ταῖς cruce pendentem qui præteribant, οὐρανοῖς.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. blasphemabant, 1109 moventes capita: nec secus principes sacerdotum cum Scribis illudebant dicentes: Alios salvos fecit, non potest se salvare. Idem prorsus et latrones qui cum ipso crucifin erant, improperabant ei "., Longanimis Dominus ex contrario pro istis sic impiis repropitiabat Patrem: «Pater, ignosce illis peccatum, non enim sciunt quid faciunt ".» Quid aliquanto prias, nonnihil injiciens discipulis audaciæ, dicebat? Beati eritis cum exprobraverint vos et persecuti vos fuerint, et dixerint omne verbum adversum vos, mentientes: gaudete et exsultate, quia merces ver stra multa est in cœlis **. › Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA LII. Quod malum malo retaliandum non sit. Paulo quidem prius de eo quod nemini ingerendum sit improperium, sed ingestum tolerandum æquanimiter, nonnihil disseruimus: nunc nobis est sermo alio transcribendus, nempe ut doceamus non convenire Christiano, malum ut repenset, aut relaliet mala. Sane Christi cohæredes si esse cupimus, magnopere nobis est coutendendum perquam similes ut inveniamur sanctis Christo charissimis. ld fiet, si mansueti Davidis imitaBA • Job.xxi, 52. "Job xx, 5-10. * 1 Petr. iv, 11. 6 ] Tim. IV, 10. ΛΟΓΟΣ ΝΕ'. Περὶ τοῦ μὴ ἀνταποδοῦναι κακόν. Πρώην μὲν περὶ τοῦ μὴ ὀνειδίζειν, ἀλλ' ἐνεια!· ζεσθαι, ὀλίγα διαλαβόντες, νῦν περὶ τοῦ μὴ ἀνταπο δοῦναι κακίαν, τὸν λόγον μετενέγκωμεν. Εἰ οὖν βου λόμεθα συγκληρονόμοι Χριστοῦ εἶναι, ἐφάμιλλοι γενώμεθα τοῖς τοῦ Χριστοῦ φιλτάτοις. Μιμησώμεθα τὸ πρᾶον τοῦ Δαυΐδ, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Θεοῦ, Εὗρον ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μηδ' • Εὗρον γάρ, φησὶν ὁ ὑπεράγαθος καὶ φιλάγεθες, ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου, ὃς ποιήσει πάντα τ es Psal. l. 9. * Pal. 6: Luc. xxi, «Psal. Liv. 6º Eccli. xx||1, 20. * Matth. xxvi, 42, 44. " • Math.

TOMILIA LII. MALUM PRO MALO NON REDDENDUM. dire a Deo promereamur, quod et de ipso Davide pronuntiavit, viro injuriarum immemore prorsus, et erga inimicos perquam benigno, nimirum illud: • Inveni virum secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates meas"., Et nos igitur tanti herois provocati exemplo, nonnihil auxilii præstemus ac suffragemur fratri, a quo qualicunque injuria pulsati sumus: ne vel tempore orationis postulatio omnis nostra repudietur, resque abeat in diversum quam petimus. Jubet lex subjugale animale inimici [ipsissimis verbis eadem prorsus Dionysii Areop. epistola 8.] (si fors labi contingat) ut proinde subleves". Job testimonium a Deo reportare promeruit, quod suam adhuc retineret ac tueretur innocentiam. Joseph de fratribus nullam expetivit ultionem, quos alioqui vitæ insidiatores suæ fuerat passus. Abel amabili simplicitate præditus nec ullius suspicax in se injuriæ, simul cum fratricida concessit in agrum. In genere quotquot sanctos diving concelebrant Litteræ, eos astruunt per innocentiæ callem vitam instituisse suam. Sed et unus aliquis alt: Qui reddiderit mala pro bonis, non movebuntur mala de domo ejus". Iterum: «Qui jacit lapidem in altum, in suum. caput jacit ".» Et: c Qui fodit fovean proximo, incidet in eam”. › Et: ‹Qui statuit laqueuin, capietur in eo, et qui facit mala, in eum devolventur ".» Jeremias quoque Deum interpellans adversus Israel dicit: • Si redduntur pro bonis mala, recordare, quanta locutus sim pro eis bona ". Adeo justus bic, perdius et pernox istis sic ingraθελήματά μου, ο περὶ τοῦ ἀμνησικάκου Δαυΐδ, καὶ bimur lenitatem, ut et nos quiddam assimile au καὶ περὶ ἐχθροὺς ἀγαθοῦ. Καὶ ἡμεῖς οὖν μὴ ποιήσωμέν τι πρὸς ἄμυναν ἀδελφοῦ κατηδικηκότος ἡμᾶς, ἵνα μὴ ἅπαντα ἡμῖν σκολιὰ γένηται ἐν καιρῷ, προσευχῆς. Ο νόμος παρακελεύεται προνοεῖν τὸ ὑποζύγιον τοῦ ἐχθροῦ· καὶ ὁ Ἰώβ, ὡς ἐχόμενος ἀπὸ και κίας παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐμαρτυρεῖτο. Καὶ ὁ Ἰωσήφ, τοὺς ἐπιβούλους ἀδελφοὺς οὐχ ἡμύνατο. Καὶ ᾿Αβελ ἁπλῶς καὶ ἀνυπόπτως συνεπορεύετο τῷ ἀδελφοκτόνῳ Κάϊν. Καὶ πάντως ἁπλῶς ἀνακηρύττει ή θεολογία τοὺς ἐν ἀκακίᾳ πολιτευομένους ἁγίους. Φησὶν δέ τις, ο "Ος ἀνταποδίδωσιν κακὸν ἀντὶ ἀγαθῶν, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν, • Ο βαλών λίθον εἰς ὕψος, ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τὴν ἑαυ τοῦ βάλλει.» Και, «Ο ὀρύσσων τῷ πλησίῳ βόθρον, ἐμπεσεῖται εἰς αὐτόν.» Καὶ, Ὁ ἱστῶν παγίδα, ἀλώ σεται ἐν αὐτῇ, καὶ ποιοῦντι πονηρὰ, ἐπ' αὐτὸν κυλισθήσεται. Ὁ δὲ Ἱερεμίας, ἐντυγχάνων τῷ Θεῷ, κατὰ τὸν Ἰσραὴλ λέγει·. Εἰ ἀνταποδίδοται ἀντὶ ἀγαθῶν κακά, μνήσθητι ὡς ἐλάλησα ὑπὲρ αὐτῶν ἀγαθά. • Οὕτως ὁ δίκαιος, νυκτός τε καὶ ἡμέρας ὑπὲρ αὐτῶν τὸν Θεὸν ἐξιλεοῦτο· ὅθεν καὶ ἅπαξ καὶ δις ήκουσεν παρὰ τοῦ Θεοῦ, ὅτι μὴ ἀξίου ὑπὲρ αὐτ τῶν, ὅτι ο Οὐκ εἰσακούσομαί σου αὐτοὶ δὲ ἀντο ημείψαντο αὐτόν,» χαλάσαντες αὐτὸν ἐν τῷ βορβόρῳ τοῦ λάκκου. Τοιαῦτα γὰρ ἀεὶ τῶν Ἰουδαίων τὰ ἀν δραγαθήματα. Καὶ Ἰωσὴφ δὲ, οὐ μόνον οὐκ ἠμύνατο του; ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἔκλαυσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτῶν ἐξ ἀγάπης πολλῆς· καὶ ἔλεγεν, «Μή φοβείσθε, ἐγὼ διαθρέψω ὑμᾶς.» Ιδωμεν τί καὶ ὁ Δαυίδ ἐντυγχάνει τῷ Θεῷ· «Κύριε, ὁ Θεός μου, φησὶν, εἰ ἐποίησα τοῦτο, εἰ ἔστιν ἀδικία ἐν χερσί μου, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά, tis exorabilem Dei clementiam studebat conciἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός. liare, et flectere iram: 1110 unde et semel et Ὁ δὲ Πέτρος παραινών λέγει· «Μὴ ἀποδιδόντες secundo divina voce accepit responsum: Noli κακὸν ἀντὶ κακοῦ, ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας· orare pro eis, non enim exaudiam te "., Ecquid τοὐναντίον δὲ εὐλογοῦντες, ὅτι εἰς τοῦτο ἐκλήθης tandem excepit dignæ retributionis? Utrique tam τε, ἵνα εὐλογίαν κληρονομήσητε. Καὶ ὁ Παῦ bene de se merentem demiserunt in lacum fetuλος, ο Ορᾶτε, φησίν, μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ lentum ac cœno madidum. Hæc perpetuo Judæos τινι ἀποδῷ, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε, καὶ comitata est male grata strenuitas, sic se fortes εἰς ἀλλήλους, καὶ εἰς πάντας.» Καὶ αὖθις· «Μὴ præstiterunt. Joseph præterea adeo nihil interνικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ minatus est ultricis vindictæ fratribus, ut unumκακόν.» Ὁ δὲ Κύριος, ο Αγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς quemque complexus seorsim, colla illorum oppleὑμῶν· καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς. Εύλο- verit lacrymis": tanta erga illos liquescebat cha - γεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς. Καὶ ὅστις σε ραπί- ritate. Sed et dicebat: «Nolite timere, ego pascam σει εἰς τὴν δεξιάν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν vos 18. › Quid proinde postularit David a Deo, ex· ἄλλην. Καὶ τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι, καὶ τὸν χιτῶνά pendendum nunc: Domine, Deus meus, si feci σου λαβεῖν, ἀφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιόν σου.» Και, istud, ait, si est iniquitas in manibus meis, si red- • Εἴ τις σε αγγαρεύσῃ μίλιον ἐν ὕπαγε μετ' αὐτοῦ didi retribuentibus mihi mala, decidam utique ab δύο. ι Καὶ, «Γίνεσθε οικτίρμονες καὶ τέλειοι, ὡς ὁ inimicis meis inanis". Petrus item admonens. Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς ait: • Non reddentes malum pro malo, aut maleαἰῶνας. 'Αμήν. dictum pro maledicto, sed e contrario henedicentes; quia in hoc vocati estis, ut benedictionein hæreditate possideatis O., Paulus etiamnum: «Videte ne quis malum pro malo reddat, sed semper quod bonum est, sectemini et in invicem et in omnes'.» Rursum: & Noli vinci a malo, sed vince in bono malum *.» Quid Dominus? «Diligite iniRO 78 ibid. 78 Gen. xLv, 5, 11. 74 Eccli. 7 Psal. * J Reg. xmi, 14. 71 Prov. xvi1, 13. 70 Exod. xx111, 4, 5. 1 Prov. xxvi, 27. 78 Jerem. xvult, 20. 11 Gen. XLII, 30. 76 Jerem. XI, 14. 62 Rom. xit, 21. vu, 4, 5. Petr. m, 9. 811 Thess. v, 15.

159€ micos vestros, benefacite his qui oderunt vos, benedicite maledicentibus vobis: quicunque percusserit te in dexteram maxillam, præbe ei et alteram; et ei qui vult tecum contendere in judicio, el tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium tuum.. Et: ‹ Si quis angariaverit te milliare unum, vade cum eo et alia duo 8.» Ει: «Estate misericordes et perfecti, sicut Pater vester clestis". Ipsi gloria in secula. Amen. HOMILIA LIII. De memoria acceptæ injuriæ. Absoluto utcunque sermone, de eo quod pro malo neutiquam rependendum sit malum, ad eum transcendamus, qui est de memoria acceptæ injuria. Non modo, fratres, non debemus meminisse ullius mali a contribulibus aut affinitate propinquis accepti; sed ex diverso cuncti veniunt Christiana longanimitate tolerandi, ac mali nostra sunt sublevandi benignitate: nec utcunque, verum erga tales nostre conduplicemus argumenta liberalitatis, ut vel piorum operum efficacia nos ipsos declaremus ingenuos Christi esse discipulos: ipse enim Christus in malos atque inutiles suam effundit benignitatem. Ad eum modum pia contentione imitari Dominum debemus, quatenus sinunt viriculæ nostræ. Sane si qua incessit cupido obtinendæ aliquando beatitudinis, ejus necesse sit iram ut arceamus, non ab opere solum, sed nec in mentis domicilium sinamus alicunde irrepere. Neque enim tanti est in ipso incandescentis iræ articulo frenare os, nec ullum depromere verbum concepti furoris index: 1111 quanti est expurgare cor ab omni acceptæ injuriæ inamœna et insuavi memoria, ut ne tecum adversus fratrem quidpiam malignæ cogitationis tacita mente obverses. Siquidem evangelica doctrina cum primis jubet ab radice peccata exscindi. Iræ enim radicem prorsus a corde si excideris, jam non odium erit, non invidia ad opus usque progredietur. Itaque ut radiosissimum solis jubar subtercurrens obumbrat et occulit nubes, ita et menti nostræ vel sola acceptæ injuriæ cogitatio densam oppandit caliginem. In anima enim sic tenaci injuriarum insidiosæ vulpes suum sibi figunt atque exædificant umbratile tabernaculum, inque ejusmodi corde turbulento, tanquam in spetaæis retrusissimis delitescunt feræ immanes. Ut quisque casti pudoris amantissimus, longissime se submovet ab obsceno et infami diverticulo meretricum, ita quoque Deus cor aversatur et defugit ejus qui fixius memoria tenet irrogatam sibi injuriam. Quemadmodum fumus obturbat et circumfundit quamlibet perspicacem aciem oculorum, sic et orationis tempore memoria contumeliæ mentem sua intemperie exagitat. Quid itaque faciendum nobis præscribat Dominus, per se suosque servos, intenta percipiamus aure. In primis suo testimonio præscriptam confirmat sententiam Zacharias propheta: • Malitiam, inquit, ne meminerit unusquisque adversus proximum suum in cordibus vestris 8., Alius eodem ΛΟΓΟΣ ΝΓ. Περὶ τοῦ μὴ μνησικακεῖν. Τὴν περὶ τοῦ μὴ ἀνταποδοῦναι κακὸν ἀντὶ κακοῦ λόγον τελέσαντες, μετέλθωμεν καὶ εἰς τὸν τῆς μνη σικακίας. Οὐ μόνον γάρ, ἀδελφοί, οὐκ ὀφείλομεν μνησικακεῖν τοῖς ὁμογενέσιν καὶ ὁμοσάρχοις, ἀλλὰ τοὐναντίον, Χριστιανικῶς φερόμενοι, καὶ τοὺς κα κοὺς ἀγαθύνοντες, καὶ ἐφαπλοῦντες ἐπ' αὐτο; πολλὴν ἀγαθότητα, καὶ ἐπιδεικνύντες διὰ τῶν ἔργων ἑαυτοὺς ἀληθινούς μαθητὰς τοῦ Χριστοῦ, ὅτι αὐτό; χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς πονηροὺς καὶ ἀχαρίστους. Οὕτως οὖν καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν, ἐν ἅπασι, κατὰ τὴ δυνατὸν ἡμῖν, μιμήσασθαι τὴν Κύριον ἡμῶν. τοίνυν ἐπιθυμοῦμεν τοῦ μακαρισμοῦ αὐτοῦ, οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν ὀργὴν κωλύσαι ὀφείλομεν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν. Οὔτε γὰρ τοσοῦτόν ἐστιν κρατεῖν τοῦ στόματος ἐν καιρῷ θυμοῦ, καὶ μὴ ἐπ φέρειν ῥήματα μανιώδη· ὅσον τὸ καθαρίζειν την καρδίαν ἀπὸ μνησικακίας, καὶ μὴ ἀναστρέφειν ἐν τῇ διανοίᾳ κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ πονηροὺς λογισμούς. Τις ρίζας γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων ἐκκόπτεσθαι παραν γέλλει ἡ εὐαγγελική διδασκαλία. Τῆς ρίζης γαρ έκ κοπείσης τοῦ θυμοῦ ἀπὸ τῆς καρδίας, οὔτε μέσα, οὔτε φθόνος εἰς ἔργον προαχθήσεται. Ὥσπερ αν σκοτίζει ἥλιον ὑποδραμὸν νέφος, οὕτως νοῦν λογ σμὸς μνησικακίας. Εν μνησικάκῳ γὰρ ψυχῇ ἀπό πεκές κατασκηνώσουσιν, καὶ ἐν τεταραγμένη και δια θηρία φωλεύσουσιν. Καὶ ὥσπερ ἀνὴρ σεμινά καταγώγιον αἰσχρὸν φεύγει, οὕτως καὶ ὁ Θεὸς, μη σίκακον καρδίαν· καὶ ὅν τρόπον καπνός ταράτ ὀφθαλμοὺς, οὕτως μνησίκακος ἐν καιρῷ προσευχή Ακούσωμεν οὖν τί ἐντέλλεται ἡμῖν δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ τῶν δούλων αὐτοῦ ὁ Κύριος. Τοιγαρούν διαμαρτ ρεται ἡμῖν ὁ προφήτης Ζαχαρίας, λέγων, «Κακίση ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ μὴ μνησικακείτω ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν.» — 4 Εκαστος τὴν κακίαν τοῦ πάνω · τὰς σίον αὐτοῦ μὴ λογιζέσθω ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. Καὶ ἄλλος, ο "Ος μνησικακεί, παράνομος.» Και τι λιν, «Ο κρύπτων ἔχθραν, συνίστησιν δόλον. Τι παντὶ ἀδικήματι μη μνησικακήσῃς τὸν πλησίον.» Απ • Ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, τρέφε αὐτόν· καὶ ἔδ διψᾷ, πότιζε αὐτόν.» Καὶ πάλιν, ο Αφες τὸ ἀδίκημα το πλησίῳ σου. Καὶ τότε δεηθέντος σοῦ αἱ ἁμαρτίαι το λυθήσονται.» Καὶ ἐπάγει· «"Ανθρωπος ἀνθρώπ συντηρεί ὀργὴν, καὶ παρὰ Θεοῦ ζητεί ἴασιν. Αυτή σὰρξ ων, διατηρεῖ μήνιν, καὶ τίς ἐξιλάσεται τα ἁμαρτίας αὐτοῦ;» Καὶ ἐπιφέρει·. Μνήσθητε το ἔσχατά σου, καὶ παῦσαι ἐχθραίνων. Καὶ αὐθ;. • Απόσχου ἀπὸ μάχης, καὶ ἐλαττώσεις ἁμαρτίας Καὶ ὁ Παροιμιαστής, ο Φόβος Κυρίου, μισεί κατίς, ὕβριν τε καὶ ὑπερηφανίαν, καὶ ὁδοὺς πονηρῶτ 31 Matth. v, 39, 40, 41. *: ibid. 41. ** Luc. vi, 36. 06 Zach. vitt, ' "

HOMILIA LIV. DE INIMICITIIS. Καὶ πάλιν, «Μὴ εἰπῇς, Ον τρόπον ἐχρήσατό μοι, respicit:. Unusquisque malitiam proximni sui ne χρήσομαι αὐτῷ· *, Τίσομαι αὐτὸν, με ἠδίκησεν.» cogitetis in cordibus vestris 87 › Rursus: ‹ Qui meΚαὶ αὖθις, «Μὴ εἴπῃς, Τίσομαι τὸν ἐχθρόν μου· minit injuriæ, iniquus *.»Iterum: «Qui occultat iniἀλλ' ὑπόμεινον τὸν Κύριον ἵνα σοι βοηθήσῃ. Έν micitiam, concinnat dolum *; In omni injustitia, ὁδοῖς γὰρ δικαιοσύνης ζωή, ὁδοὶ δὲ μνησικάκων εἰς ne sis memor injuriæ proximi”; › sed:‹ Si esurierit θάνατον.» Καὶ ὁ Ἰάκωβος· «Αποθέμενοι οὖν πα- frater tuus, ciba illum; si siuit, potum darei".» Et: σαν ρυπαρίαν, καὶ περισσείαν κακίας, ἐν πρα ‹ Dimitte injuriam proximo, et tunc deprecante te, τητι δέξασθε τὸν ἔμφυτον λόγον, δυνάμενον σῶ- peccata tua. solventur ".» Inducit: «Homo homini σαι τὰς ψυχὰς ὑμῶν. ν Ὁ δὲ Παῦλος, «Μὴ παιδία conservat iram, et a Deo quærit medelam? Talis caro γίνεσθε ταῖς φρεσί, ἀλλὰ τῇ κακία νηπιάζετε. ο Φύ- cum sit, reservat iram; et quis propitiabit peccata γωμεν οὖν, ἀδελφοί, τὸ ὀλέθριον πάθος τῆς μνησικα- illius s?, Infert: «Memento novissimorum, et deκέας, ἵνα μὴ ἀπαλλοτριώσῃ ἡμᾶς τῆς πρὸς Θεὸν sine inimicari, abstine a lite, et minues peccata παρρησίας· οὐ γάρ τολμήσει τις, νοσων τοῦτο τὸ Paramiastes: c Timor Domini odit malitiam, contuνόσημα τῆς μνησικακίας, παραστῆναι τῷ Θεῷ ἐν meliam, superbiam, et vias pravorum»., Rursus: καθαρά προσευχή. Κωλύεται γὰρ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ «Ne dixeris: Quomodo fecit mihi, faciam ei quæ mili Κυρίου, λέγοντος, ο Ἐὰν προσφέρῃς τὸ δῶρον σου fecit injuste ".» Ει: «Ne dixeris: Vindicabo me ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, κἀκεῖ μνησθεὶς ὅτι ἔχει ὁ de inimico meo; sed sustine Dominum, ut tibi ἀδελφός σου τι κατὰ σοῦ, ἄφες ἐκεῖ τὸ δῶρον σου auxilietur”: in viis enim justitiæ, vita; viæ autem Εμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε, πρῶτον reminiscentium injuriæ, ad mortem 98.» Jacobus: διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τότε ἐλθὼν πρόβ • Deponentes igitur omnem immunditiam et abunφερε τὸ δῶρόν σου.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. dantiam malitiæ, in mansuetudine suscipite insi- * Αμήν. tum verbum quod potest salvare animas vestras”, Paulus item: ‹ Nolite pueri effici sensibus, sed innocentia parvuli estote'., Hæc itaque perniciosa perturbatio, memoriæ nempe relentricis injuriarum, nobis, fratres, magnopere vitanda est, ut ne nos a fiducia abalienet quam erga Deum habemus. Neque enim qui hoc ægrotet genere morbi, Deo se ausit præsentare cum sinceritate orationis, nec enim potest. 1112 Dominico etenim illo præcepto revocatur et arcetur: Si offers munus tuum ante altare, et ibi recordatus fueris, quia babet aliquid frater tuus adversum te, relinque ibi munus tuum ante 'altare, et vade prius ut reconcilieris fratri luo, et tunc ubi redieris, offer munus tuum '., Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ τοῦ μὴ ἐχθραίνειν. HOMILIA LIV. Inimicitias in nullum prorsus exerceri debere. Infense atque inimiciter persequi unum aliquem qui tibi sit contribulis, aut dei germana communione faderetur, nefarium prorsus, nec ulli consentaneum qui Deum vereatur, seque ex professo cultui divino manciparit. Neque enim Deus inimicitias ulli hominum exercendas sua sanxit lege, præterquam adversus illum homicidam diabolum qui ipso statim initio orbis conditi hominem illici lenocinio inescatum decepit, atque adeo deceptum, amœnitate exegit paradisi. Haud secus jubemur Madianitas exsecrari et odisse, nimirum impuros illos spiritus fornicationis atque omniſariæ libidinis Τὸ ἐχθραίνειν ἀνθρώποις ὁμοφύλοις καὶ ὁμοπί στοις, ἀθέμιτον καὶ ἀνάρμοστον τοῖς φοβουμένοις τὸν Θεὸν, καὶ ἐπαγγελλομένοις θεοσέβειαν. Ο γὰρ Θεὸς ἔχθραν οὐκ ἐνομοθέτησεν ἀνθρώποις, εἰ μὴ μόνον πρὸς τὸν ὄφιν, ἤγουν πρὸς τὸν δι' αὐτοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀπατήσαντα, καὶ ἐξαγαγόντα ἐκ παραδείσου τὸν ἄνθρωπον, ἀνθρωποκτόνον διάβολον. Ομοίως δὲ καὶ ἐχθραίνειν προσετάχθημεν τοῖς Μαδιηναίοις, τουτέστιν, τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν τῆς πορνείας καὶ ἀσελγείας, τοῖς σπείρουσιν τοὺς πονηροὺς καὶ βεβήλους λογισμοὺς εἰς τὴν καρδίαν. Τούτους δή πάσῃ δυνάμει ἐχθραίνειν καὶ ἀποστρέφεσθαι, ἵνα μὴ ἐχθροὺς ἡμᾶς ποιήσωσιν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς πρὸς incentores, qui improbas cogitationes et nimisαὐτοὺς φιλικῆς ὁμιλίας, κατὰ τὸ εἰρημένον, «Ούχι τοὺς μισοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα, καὶ ἐπὶ τοῖς Εχθροῖς σου ἐξετηκόμην; τέλειον μῖσος ἐμίσουν αὐτ τοῖς, εἰς ἐχθροὺς ἐγένοντό μοι.» Πρὸς δὲ ἄνθρωπον οὐ χρὴ ἔχθραν ἔχειν· μάλιστα περὶ ζημίας σωματ τικῆς, ἡ καταλαλιᾶς, ἡ ὕβρεως, ἢ ὅσα τῷ αἰῶνι τούτῳ ἁρμόζει. Οὐ χρὴ δι' αὐτὰ ἀπεχθῶς διακεῖσθαι πρὸς τὸν ὁμόφυλον, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστεῖν, ὅτι πρόξενοι ἡμῖν γίνονται σωτηρίας. Η γὰρ κακία, τῆς μὲν εἰς Θεὸν συναφείας ἀπέστησεν, καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀλλήλων διέστησεν. Ταύτην οὖν πρὸ ♥ Eccli. xix, 10. 88 Eccli. x, 6. 69 Psal. SLIX, 19. ibid. 3, 4. * ibid. 8, 10. 95 Prov. vult, 13. * Jac. 1, 21. 11 Cor. XIV, 20. * Matth. v, 23, 21. quam obscenas quasi semina cordibus inseruit nostris. Hos pro virili portione ut oderis, necesse sit, eosque declines quam ocissime, nequando nos reddant invisos Deo per impuram cum ipsis conflictationem et amicitiam, juxta sententiam illam: • Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi '.. Adversus autem alium quemvis, locum nullum habet inimicitia. presertim si de damno agitur corporali, de detraclione, vel contumelia, aut quæcunque tandem 90 Eccl. x, 6. 91 Prov. xxv, 21. * Eccli. ΧΧΤΗ. 2. ** Prov. xviv, 20.» Prov. xx, 22. 39 Ρrov. τg, 29. Psal. cxxxviii, 21, 22.

sunt conformia isti sæculo et consentanea. Neque Λ πάντων δεῖ φεύγειν, καὶ διώκειν τὴν ἀρετὴν, καὶ θεῷ προσάγουσαν, καὶ ἀλλήλοις συνάπτουσαν. Ἀρετῆς δὲ καὶ φιλοσοφίας ὅρος, τὸ μετὰ συνέσεως άπλα στον. Συνηγορεῖ δὲ τῷ λόγῳ ἡμῶν καὶ ὁ προφήτης Ησαΐας· φησὶν γὰρ, Οὐκ ἔσῃ μετὰ πλειόνων ἐν κα κίᾳ· περὶ τῶν ἀκαθάρτων λέγων λογισμῶν. Καὶ ἐπ άγει, ο Λούσασθε, καὶ καθαροί γίνεσθε, αφέλετε τις πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, παύσασθε ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν, μάθετε καλὸν ποιεῖν.» Καὶ ὁ Παρ. οιμιαστής φησιν, «Μή φιλεχθρήσῃς εἰς ἄνθρωπον μάτην, μή ποτε εἰς σὲ κακόν τι εργάσηται. Καὶ πάλιν, ο Φόβος Κυρίου μισεί κακίαν· ὁ δὲ ἀναιδής μεθ' ύβρεως πράσσει κακά. Καὶ ὁ φιλομαχῶν χαίρει μάχαις.» Καὶ πάλιν, ο Ανήρ εὐμετάβολος γλώσσης, ἐμπεσεῖται εἰς κακά.» Ὁ δὲ Δαυτό ἀντιβολῶν φησιν πρὸς τὸν Θεὸν, «Μὴ ἐπιχαρῶσί μοι οἱ ἐχθραίνου τές μοι ἀδίκως, οἱ μισοῦντές με δωρεάν· ἀλλ᾽ αἰ σχυνθήτωσαν καὶ ἐντραπήτωσαν οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου.» Και, «Αποστρέψῃς τὰ κακὰ τοῖς ἐχθρος μου. ο Καὶ, ο Έν τῇ ἀληθείᾳ σου, τουτέστιν, ἐν τῷ Χριστῷ, ο ἐξολόθρευσον αὐτούς.» Και, «Κύριος έμει βοηθός, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου· ἐν τῷ Θεῷ γὰρ ποιήσομαι δύναμιν· καὶ αὐτὸς ἐξουδενώσει τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν. Ταῦτα δὲ περὶ τῶν νοητών ἐχθρῶν προσηύχετο, καὶ οὐχὶ περὶ ἀνθρώπων. Καὶ μάρτυς ή κατ' αὐτὸν ἱστορία. Τοῦ γὰρ Σαούλ ζη τοῦντος τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ διώκοντος αὐτὸν μετέ τρισχιλίων ἀνδρῶν, καὶ παραδοθέντος εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἅπαξ, καὶ δὶς, καὶ τῶν μετ᾿ αὐτοῦ λεγόντων, enim adversus tuum gentilem sive contribulem debes hostilem affectum induere ob hæc temporaria, potius agendæ veniunt gratiæ, quod nobis sunt salutis certius obtinendæ parati. Sola enim est mafilia quæ nos a familiari Dei congressu diremit, hominesque a charitate mutua avulsit. Hanc igitur adversum homines inimicitiam, ante omnia abs te ut amoliaris ac vites, opera pretium est: at virtu tem continenti studio persequere, quæ te Deo conciliet, et proximis agglutinet mutuæ glutinio charitatis. Scopus enim unicus hic est virtutis ol philosophiæ, ut citra fucum quidvis agat, praesertim si cum prudentia conjungitur. Isaias propheta nostrum sermonem suo confirmat patrocinio, ait enim: c Nec eris cum pluribus in malitia '. Hæc quidem de impuris et obscenis cogitationibus dicens. Inducit autem: • Lavamini, mundi estote, offerte malitias ab animabus vestris, quiescite a malitiis vestris, discite benefacere '. 11113 Paroemiastes item: Ne diligas inimicitias adversus hominem frustra, ne forte in te aliquid mali operetur ".» lterum: «Timor Domini odit malitiam ', impudens autem cum contumelia operatur mala.» David item suppliciter Deo procidens, ait: • Ne gaudeant super me qui adversantur mihi inique, qui oderunt me gratis, sed confundantur et revereantur quarentes animam.. Et: «Averte mala inimicis meis, et in veritate tua (hoc est in Chri sto) disperde illos '., El: c Dominus mihi adjutor, C. Ἰδοὺ ἡ ἡμέρα ἡ Κύριος παρέδωκεν τὸν ἐχθρόν το et ego despiciam inimicos meos 't. In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros ". Et hæc quidem orasse intelligi debet adversus spirituales inimicos, non item adversus homines. Historia testimonio est adversus intellectuales hostes Davidem esse precatum Deuin. Cum enim Saul animam David propensissime appeteret, eunique persequeretur manu stipatus virorum trium millium, et esset Saul semel et secundo traditus in manus ipsius David et corum qui cum ipso erant, qui etiam dicerent: «Ecce dies in qua tradidit Dominus inimicum tuum in manu lua" '; respondit David: ‹ Vivit Dominus, non injiciam manum meam in christum Domini “.» Neque id modo fecit, sed et Saulis mortem luxit, eumque dedidit neci, qui cædem renuntiarat Saulis ". Nec aliter Absalonis Jugebat mortem, qui necem tam studiose expetiverat patris¹. Arbitror sane per hæc nihil obscuris argumentis declaratum istius inimicitias neutiquam in homines intentas fuisse, sed adversus dæmones odio omni dignissimos. Et nos igitur qui præ cæteris (vel ipso teste babitu) spiri tuales videmur, audiamus Jacobum dicentem: ‹ Nolite ingemiscere in alterutrum, fratres mei, ut ne in judicium decidatis 17. › Sed et ipse Dominus quid dixerit, attenta ac fideli aure percipiamus: Vobis autem dico audientibus: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos; orate pro his qui calumniantur et persequuntur vos '*.» Ipsi gloria in secula. Amen. ἐν τῇ χειρί σου·, αὐτὸς ἀπελογεῖτο «Ζῇ Κύριος, οὐ μὴ ἐπαγάγω τὴν χεῖρά μου ἐπὶ χριστὸν Κυρίου» Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπένθει θανόντος τι τοῦ. Καὶ ἐθανάτωσεν τὸν εὐαγγελισάμενον αὐτῷ τὴν σφαγὴν αὐτοῦ. Ομοίως πάλιν ἐπένθει καὶ περὶ τὴ θανάτου ᾿Αβεσαλώμ τοῦ ζητοῦντος αὐτὸν ἀποκτείνει Σαφῶς οὖν ἀποδέδεικται διὰ τούτων, ὅτι οὐ πρὸς ένα θρώπους ἦν αὐτῷ ἡ ἔχθρα, ἀλλὰ πρὸς τοὺς μιας τοὺς δαίμονας. Καὶ ἡμεῖς οὖν τῷ πάντων Θεῷ ἀνα θώμεθα, καὶ αὐτὸς σώζει ἡμᾶς ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν, τῶν νοητῶν καὶ αἰσθητῶν, μάλιστα ἐὰν ἀκούσουμεν τοῦ Ἰακώβου, λέγοντος, Μη στενάζετε, ἀδελφοί μου, κατ' ἀλλήλων, ἵνα μὴ κριθῆτε.» Καὶ αὐτοῦ τοῦ Κι ρίου εἰρηκότος, ο Υμῖν δὲ λέγω τοῖς ἀκούουσιν, Αγε πᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε ταῖς με σοῦσιν ὑμᾶς, προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων. • Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶν νας. Αμήν. * Prov. VIII, 13. * Prov. xIx, 28. • Psal. 113, Psal. cvu, 14. 1 1 Reg. xxvi, 8. 1 ibid. 11. 11 Reg. 1, 18 Matth. v. 44. * Prov. xxiv, 21. 'Isa. 1, 16, 17. • Prov. 11, 30. 19, 4. 10 Psal. LIII, 7. "Psal. cxvi, 7. 16, 17. ** II Reg. xvi, 33. 17 Jac. v,

HOMILIA LV. DE INVIDIA. ΛΟΓΟΣ ΝΕ. Περὶ τοῦ μὴ φθονείν. Καὶ ὁ φθόνος δεινὸν πάθος, καὶ διαβολικὸν, καὶ δυσίατον· ἐξ αὐτοῦ γὰρ ἀρξάμενον εὐθέως μετεπήδησεν εἰς τὸν ἀδελφοκτόνον Κάϊν. Καὶ καθεξῆς εἰς τοὺς Κυριοκτόνους Ἰουδαίους κατήντησεν. Δεινὸν οὖν, ὡς ἔφαμεν, καὶ πονηρὸν ὁ φθόνος. Ὁ μὲν γὰρ φθονῶν ἄχθεται καὶ τήκεται. Καὶ ὥσπερ σκώληξ ἐν ξύλῳ καὶ σῆς ἐν ἱματίῳ, οὕτως τὴν καρδίαν καὶ τὸ πρόσωπον ἐξαφανίζει τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ ὁ φθόνος. Ο δὲ φθονούμενος ἐπὶ τὰ πρόσω προκύπτει, ὑπὸ Κυρίου σκεπαζόμενος· ὥσπερ καὶ ὁ Ἰωσήφ· ὅσον γὰρ ἐφθόνουν αὐτῷ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, τοσοῦτον ὁ Θεὸς ὕψωσεν αὐτὸν, ἕως οὗ είσα ἤγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν βασιλείαν. Ωσαύτως καὶ ὁ Σαούλ, διὰ φθόνον ἐδίωκεν τὸν Δαυτό, καθὰ γέγραπται, «Ἐξῆλθον αἱ χορεύουσαι καὶ ἔλεγον, Ἐπάταξεν Σαούλ ἐν χιλιάσιν αὐτοῦ, καὶ Δαυΐδ ἐν μυριάσιν αὐτοῦ.» Παραχρῆμα γὰρ ἐῤῥίζωσεν ὁ φθόνος ἐν τῇ καρδίᾳ Σαούλ· καὶ εἶπεν τῷ Δαυΐδ, ο Σοὶ δέδωκαν τὰς μυριάδας, κἀμοὶ τὰς χιλιάδας.» Καὶ ὁ μὲν οἶκος τοῦ φθονεροῦ Σαούλ, ἐπορεύετο καὶ ἡλαττοτοῦτο· ὁ δὲ οἶκος τοῦ φθονουμένου Δαυΐδ, ηύξανεν, καὶ ἐκραταιοῦτο· καὶ αὐτὸς ἐμελῴδει· «Ἔθεντο κατ' ἐμοῦ κατὰ ἀντὶ ἀγαθῶν, καὶ μῖσος ἀντὶ τῆς ἀγαπήσεώς μου.» Καὶ πάλιν, «Καταράσονται αὐτοὶ καὶ σὺ εὐλογήσεις· ἐγὼ δὲ οὐ προστιθέμην πρὸ ὀφ θαλμῶν μου πράγμα παράνομον.» Καὶ ὁ προφήτης ᾿Αββακούμ, ο Καθαρὸς ὀφθαλμὸς τοῦ μὴ ὁρᾷν πονηρά, καὶ ἐπιβλέπειν ἐπὶ πόνους ὀδύνης.» Ὁ δὲ Απόστολος στηλιτεύων τοὺς ἐν φθόνῳ διδασκάλους, γράφει Φιλιππησίοις, ο Τινὲς μὲν διὰ φθόνον καὶ ἔριν, ἐξ ἐριθείας τὸν Χριστὸν καταγγέλλουσιν, οιόμενοι θλίψιν ἐγείρειν τοῖς δεσμοῖς μου.» Καὶ παραινῶν αὐτοὺς, επάγει, «Γίνεσθε οὖν εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καὶ ὁ Κύριος ἐχαρίσατο ὑμῖν. Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγα πητά, καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ.» Ψυχῆς γὰρ καθαρᾶς ἴδιον, λόγος μὲν ἄφθονος. Ζῆλος δὲ ἄκακος, Έρως δὲ ἄπαυστος τοῦ Κυρίου τῆς δόξης. Οὐκ ἔστιν οὖν ἁρμόδιον τοῖς τοῦ Κυρίου φοιτηταίς φθόνῳ κρατεί σθαι, ἢ θορυβείσθαι, ὅταν μάλιστα θεωρήσωμεν ἀδελ φούς τινας ἐλαχίστους, ἢ ἀνειδέους ἐπὶ ἀρχὴν προχό ψαντας. ᾿Ακούσωμεν γὰρ τοῦ Κυρίου λέγοντος, «Δός τούτῳ τόπον, ὥστε κατακλιθῆναι ἀνώτερον.» ᾿Αλλὰ μᾶλλον θαυμάζωμεν τὸν δίκαιον προνοητήν, σαφῶς καὶ ἀποῤῥήτως κεκρικότα, ἐκεῖνον μὲν τὸν οἰκτρον κληρωθῆναι καὶ πρωτεύειν καὶ καθηγεῖσθαι, ἡμᾶς δὲ Εσχατίζειν. Φύγωμεν οὖν ἀγαπητοὶ τὸν φθόνον, τὸ γέννημα τοῦ διαβόλου· ἵνα μὴ συγκατακριθῶμεν τῷ Κάϊν· ἔστις στένων, καὶ τρέμων κατέλυσε τὸν βίον μηδὲ πάλιν τοῖς πονηροῖς Ἰουδαίοις, οἵτινες διὰ φθό νον τῶν τοῦ Κυρίου θαυμάτων, παρέδωκαν αὐτὸν εἰς • 1 Reg xvi, 6, 7. 10 ibid. 8. " Psal. cvill, 5. "Ephes. iv. 32. " Ephes. v, 1, 2. HOMILIA LV. Ne cuipiam invideris. Jam invidia quam vehemens sit animi affectio, verius diabolica intemperies, vixque illam admitLens medelam, quis referat? Ab ipso enim diabolo vixdum traxerat originem, et ecce e vestigio in fratricidam Cainum transilivit, atque ordine deinceps prono cursu in dominicidas Judæos devoluta est. Plane invidia vehemens atque atrox malum ac modis omnibus crudele est. Qui enim cuipiam invidet, animi angore discruciatur, contabescit misere, eliquatur totus. Invidia enim quasi vermis in ligno, et in vestimento tinea, ita cor denique 1114 et faciem ejus conficit ac macerat hebeti pallore, qui semel in ipsius manus incidit. Contra, is cui invidetur, in hominum prospectu miris modis promovetur ac proficit, a Domino protectus. Exemplo est beatus ille Joseph. Quo enimn faces fraternæ invidiæ in illum exarserant acrius, hoc ille sublimius a Deo provehebatur, quousque landem ad regni gubernacula promotus est. Sic et Saul destro exstimulatus invidia, admirabilem illum David persequebatur, sicut scriptum est: Exierunt atque cum tripudio agebant triumphalem choream puellæ, ac dicebant: Percussit Saul in millibus suis et David in decem millibus suis 19., Diclo ocius parens ille invidiæ omnis in Saulis corde sibi delegit vitæ domicilium, eique insusurravit, ut diceret David dederunt decem millia, mihi autem mille "? Et quidem domus David, cui sic videbatur, quotidiana accessione crescebat et confortabatur, ipse per hæc ad lyram mellicum cantillabal carmen: Posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea ".» iterum: Maledicentilli et tu benedices; ego autem non proponebam ante oculos meos rem injustam "., Sed et propheta Habacuc: ‹ Purus est oculus tuus, ne videat mala et aspiciat super labores doloris ".» Apostolus item ad Philippenses scribens, pulchre doctores illos notat invidiæ: ‹ Quidam quidem per invidiam et contentionem, › ex concertatione scilicet proficiscentem; • Christum annuntiant, existimantes pressuram se suscitare vinculis meis ". Per admonitionem inducit: «Estote ergo in invicem benigni, misericordes, donantes invicem sicut et Christus donavit vobis ". Estote igitur imitatores Christi sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione "., Animæ sincerioris peculiare est argumentum, ut quod loquitur, nihil prorsus resipiat invidia. Zelum alioqui habet malitiæ omnis exsortein, et qui jugiter Dei quærat ac firmet gloriam. Nihil minus convenit quam ut profiteamur nos esse discipulos Donmi, re autem ipsa sinamus nos intercipi peste invidiæ, 9 ibid. 28. " Psal. c, 3. s Habac. 1, 43. " Philipp. 1 LXX ἐπὶ πονηροὺς οὐ δυνήση.

γάρ, φησίν, αὐτῶν, εἶπεν ὁ Πιλᾶτος, Τίνα θέλετε απο λύσω ὑμῖν; Βαραββἂν ἡ Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χρισ στόν; ᾔδει γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παρέδωκαν αὐτόν. Ο δὲ ἀμνησίκακος Κύριος, ὡς ἀρνίον ἄκακον, πάντα ὑπέφερεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. inque vicem tumultuemur. ld maxime tum contin- θάνατον, καθώς μαρτυρεῖ τὸ Εὐαγγέλιον. Συνημμένων git, si quando viderimus quosdam fratrum, totius sodalitii quam minimos, aut certe deformes, ad magistratum obeundum esse promotos: audimus Dominum tunc dicentem: «Dahuic locum, ut recubitu sedeat sublimiore 88. Quin miremur potius rerum conditarum Curatorem, qui sua sapienti alque arcana providentia, illi quidem velut sortito (miserabilis licet in speciem conspiciatur) adjudicavit hæreditatem, sive cæteros ut antegrediatur auctoritate, aut certe ut imperet, nos contra in postrema sedere voluit parte. Ab hac igitur, fratres, pestilì lue invidiæ quam ocissime defugiamus, quæ diaboli germen est, ut ne compari multa damnationis cum Caino involvamur: qui quidem per suspiria crebra, artuumque miserabilem tremorem vitam cum exegisset, amara morte functus est "; neu rursus cum malignissimis Judæis qui per invi. diam mirabilium Dei operum, ipsum ad mortem prodiderunt, vel teste Evangelio. Congregatis enim dixit Pilatus: • Quem vultis dimillam vobis? Barabbam 1115 an Jesum qui dicitur Christus, sciebat enim, quia per invidiam tradidissent eum › Dominus autem injuriæ omnis immemor, quas agnus innocens, nihil non tolerabat mansuetissimus. Ipsi gloria in sacula. Amen. HOMILIA LVI. Ne contendito. Contentiosus et qui litibus serendis insuevit, adeo cum domesticis habiturus pacem non est, sed ne cum externis quidem. Dum enim suæ cogitationi, quam contentionis serendæ studio concepit, cupit modis omnibus ut satisfiat; nunquam non ad ingenium et commenta veteratoriæ artis conversus comminiscitur novitias fraudes, ac veluti acri quopiam œstro percitus, perpetim novandis Jitibus exstimulatur. Per hæc interim aliis concitat turbas, et suis eos exagitat intemperiis. Ilic talis nulli non deprehenditur invisus, atque omnium odio longe dignissimus; verius dixerim, omnium multo miserrimus. Scriptum quippe in Genesi est, quia Esau uxores accepit non suæ gentis, sed externæ, quæ pro consuetudine contendebant eum Isaac et Rebecca. Dixit autem Rebecca Isaac: < Distædet me vitæ meæ, mihique ipsi infensa sum propter filias aliorum Het ".» Luculenter per hoc insinuatur verum esse, quia pugnis atque contentione verborum velitarium digladiari et serere lites, eorum est qui a Deo sunt alieni, non item fidelium et qui se excolendæ pietati totos consecrarunt. Religiosi enim vere qui sant et Christi discipuli, suum ¡psorum æmulantur et dominum et doctorem. ‹ Non contendet, ait quidam, nec clamabit, neque audiet quis vocem ejus“. Quidquid isti tandem rei vel operis aggrediuntur, nunquam id pér litem et contentionem ad exitum usque promovent et absolvunt. Finis enim imponitur operi debitus, per patientiam, orationem, obedientiam, perque solam spem generosam. Ait enim Dominus: ‹ Veni, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris ".» Paroemiastes item de contentiosis ejusmodi: «Ne litiges cum homine linguaci, neque struas super ignem illius ligna ".» Et: «Ne respondeas stulto secundum stultitiam illius, ut ne s* Luc. χιν, 9. 19 Gen. xv, 14. 30 Matth. xxvi, * Eccli. viii, 4. ΛΟΓΟΣ ΝΤ'. Περὶ τοῦ μὴ ἐρίζειν. Ανθρωπος ἐριστής οὐ μόνον μετὰ τῶν οἰκείων οὐκ εἰρηνεύει, ἀλλ' οὐδὲ μετὰ τῶν ἀλλοτρίων. θέλουν γὰρ τὸν ἐριστικὸν αὐτοῦ λογισμὸν πληροφορήσει. ἀεὶ εἰς ῥᾳδιουργίας ἐπιτηδεύει, καὶ ἐνδελεχώς παρ οτρύνεται, καὶ ἄλλους θολωνεῖ. Ο τοιοῦτος στυγητός παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις εὑρίσκεται, μᾶλλον δὲ καὶ οἴκτιστος. Γέγραπται γὰρ ἐν τῇ Γενέσει, ὅτι ἔλαβεν Ἡσαῦ ἐκ τῶν ἀλλοφύλων γυναῖκας, καὶ ἦσαν έρ ζουσαι τῷ Ἰσαὰκ καὶ τῇ Ρεβέκκα. Εἶπεν δὲ Τ Εέκκα τῷ Ἰσαάκ·. Προσώχθισα τῇ ζωῇ μου, δε τὰς θυγατέρας τῶν υἱῶν Χέτ.» Τούτο δηλοῦντας τοῦ λόγου, ὅτι τὸ ἐρίζειν ἀθέοις ἁρμόζει, καὶ εἶχ πιστοῖς καὶ εὐλαβέσι. Οἱ γὰρ ὄντως εὐλαβεῖς, π Χριστοῦ μαθηταί, τὸν ἑαυτὸν δεσπότην καὶ διδάσκειν μιμοῦνται, «Οὐκ ἐρίσει γάρ, φησὶν, οὐδὲ κραυγέτω οὐδὲ ἀκούσει τις τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Καὶ οἱ τοιοῦτον πειρῶνται οιονδήποτε πρᾶγμα δι' ἐρισμοῦ καὶ φι νεικίας ἐπιλῦσαι, ἀλλὰ δι' ὑπομονῆς, καὶ προσευχή, καὶ ὑπακοῆς, καὶ μονολογίστου ἐλπίδος. Φησὶν γὰρό Κύριος, Ηλθον οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός, ο Καὶ ὁ Παρα μιαστὴς δὲ περὶ τῶν ἐριστῶν φησιν, ε Μή διαμάχω ἀνθρώπῳ γλωσσώδει, μηδὲ ἐπιστοίβαζε ἐπὶ τὸ πιο αὐτοῦ ξύλα. Καὶ, «Μὴ ἀποκρίνου άφρονι προς την ἐκείνου ἀφροσύνην, [ἵνα μὴ ὅμοιος γένῃ αὐτῷ· ἀπ ἀποκρίνου ἄφρονι κατὰ τὴν ἀφροσύνην ἐκείνου, ἵνα μὴ φαίνηται σοφὸς παρ' ἑαυτῷ.» Καὶ ἄλλος, «Εξ; κατασπουδαζομένη εκκαίει πῦρ, καὶ μάχη και σπεύδουσα εκχέει αἷμα, ο Καὶ πάλιν, «Εάν φυσ της εἰς σπινθήρα, ἐκκαυθήσεται· καὶ, ἐὰν ἐμπτύ σῃς εἰς αὐτὸν, σβεσθήσεται, καὶ ἀμφότερα ἐκ τῶ στόματος εκπορεύεται.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Ἰάκωβες, • Όπου γὰρ ζῆλος καὶ ἔρις, ἐκεῖ ἀκαταστασία, καὶ πᾶν φαῦλον πράγμα.· Ὁ δὲ Παῦλός φησιν, «Τοῖς δὲ ἐξ ἐριθείας καὶ ἀπειθοῦσιν μὲν τῇ ἀληθείᾳ, ποι θομένοις δὲ τῇ ἀδικίᾳ, ὀργὴ, καὶ θυμός - Αλίψης και " Gen. xxvu, 46. ** Isa. XLII, 2. " Joan. v1, 58.

HOMILIA LVII. — DE ODIO. στενοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατερ- videatur sibi sapiens ".» Alius quidam: e Lis feγαζομένου τὸ κακόν.» Καὶ ἐν ἄλλοις, «Ον τρόπον stinata incendit ignem, et pugna festinans effundit Ιαννὴς καὶ Ἰαμβρής αντέστησαν τῷ Μωϋσῇ, οὕτως pugnas ".» Rursum: Si sufaveris in scintillam, καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ. • Επιστέλλει δὲ accendetur; et si conspueris in illam, exstinguetur, καὶ τῷ Τίτῳ, λέγων·. Μωρὶς δὲ ζητήσεις, καὶ γε· et ambo ex ore procedunt ".. Dicit et beatus Jaνεαλογίας, καὶ ἔρεις, καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο. cobus: «Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstanΕἰσὶν γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι.» Ἡμεῖς οὖν, tia et omne opus pravumn 3. Paulus præterea: ἀγαπητοί, ὡς τῆς ὑπακοῆς ὄντες τέκνα, μὴ ὁμοιω- lis qui sunt ex contentione, et qui non acquiescunt θῶμεν τοῖς ματαίοις ἐρισταῖς καὶ φιλονείκοις, μα veritati, credunt autem iniquitati, ira et indignatio; βόντες ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸ βλαβερὸν τοῦ ἐρι- tribulatio et angustia in omnem animam hominis σμοῦ, μή ποτε κατακριθῶμεν σὺν τοῖς παρανόμοις operantis malum ".» Alio item loco: • Quemad Ἰουδαίοις, οἵτινες ἀεὶ ἀνθίσταντο τῇ ἀληθείᾳ· καὶ modum Jannes et Mambres restiterunt Moysi, ita ἔλεγον τῷ Δεσπότῃ·. Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς· et hi resistunt veritati.. Sed et ad Titum Epiἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής.» Καὶ πάλιν, «Σύ stola: Stultas quæstiones, et genealogias, et conten. τίς εἴ;» Πρὸς οὓς ἀπεκρίνατο ὁ Κύριος, «Τὴν ἀρχὴν, tiones et pugnas legis devita; sunt enim inutiles et ὅτι καὶ λαλῶ ὑμῖν. Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ vanæ ". 1116 Nos igitur, charissimi, quasi filii πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι, ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρ- obedientiæ, ne, quæso, vaniloquis istis litigatoribus τίαις ὑμῶν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. et contentiosis simus assimiles, ut qui doctrice Scriptura didicimus, quam noxia sit et detrimentosa litigandi consuetudo, nequando contingat subire nos damnationis censuram cum iniquis et exlegibus Judæis, qui veritati perpetuo restiterunt, ac dicebant Domino: • Tu de teipso testimonium perhibes; testimonium tuum non est verum.. Rursus: • Tu qui es?» ad quos Dominus respondit: Principium se esse, quia et ego loquor vobis. Amen dico vobis, nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris *., Ipsi gloria in sæcula seculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΝΖ'. Περὶ τοῦ μὴ μισεῖν. Γέγραπται, ὅτι ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ν οὐ μόνον ὅτι θεοστυγής ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ἀνθρωποκτόνος, εἴρηται. Φονεύει γὰρ αὐτὸν τῇ διαθέσει τοῦ μίσους κατὰ διάνοιαν, οὗτινος τὸ αἷμα, οὐ διὰ ξίφους ἐκχυθέν ἄνθρωποι βλέπουσιν, ἀλλὰ τῇ διαθέσει του μίσους ἀναιρεθὲν Θεος ἐφορά. Ος, οὐ μόνον ὑπὲρ πράξεων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ λογισμῶν, καὶ προαιρέσεων ἑκάστου, ἢ στεφάνους, ή τιμωρίας, ἀποδίδωσιν. Καθὼς αὐτὸς διὰ τοῦ προφήτου φησίν·. Εγώ έρχομαι συναγα γεῖν τὰ ἔργα, καὶ τοὺς λογισμούς, καὶ τὰς ἐνθυμή σεις αὐτῶν. ὁ ᾿Αλλὰ καὶ κακία ἐν λογισμοῖς μελε τωμένη, θρασύνει καρδίαν, ἀναιρουμένη δέ, δι' ἐγ κρατείας καὶ ἐλπίδος συντρίβει αὐτήν. Αθέμιτον οὖν ἔχειν ἡμᾶς μῖσος πρὸς τὸν ὁμόφυλον καὶ ὁμό. πιστον, καὶ συγκληρονόμον τῆς βασιλείας τῶν οὐρα. νῶν. Μισήσωμεν οὖν τὸν μισοῦντα ἡμᾶς διάβολον, καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ, τὸν κοινὸν πάντων ἀνθρώπων ἐχθρόν, μάλιστα δὲ πιστῶν· οὐδεὶς γὰρ πίστιν ἐπαγ γελλόμενος ἁμαρτάνει. Οὐδὲ ἀγάπην έχων, μισεῖ. Φανερὸν γὰρ τὸ δένδρον ἀπὸ τοῦ καρποῦ γίνεται, Ο οὖν ἐπαγγελλόμενος Χριστοῦ εἶναι, δι' ὧν πράσω σει, ὀφθήσεται. Καθὼς ἐν ταῖς Παροιμίαις γέγραπται, ότι ο Πᾶς ὃς μισεῖ ἀδελφὸν πτωχόν, οὗτος καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται· ἀνὴρ δὲ φρόνιμος εὑρήσει αὐτήν. Ὁ δὲ Ἰωάννης, «Ο λέγων, φησίν, ἐν τῷ φωτὶ εἶναι, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι. Καὶ ἐάν τις εἴπῃ ὅτι ἀγαπᾷ τὸν Θεὸν, καὶ τὸν ἀδελφὸν μισεῖ, ψεύστης HOMILIA LVII. Neminem oderis. Scriptum est, quoniam qui diligit Deum, diligit et fratrem suum; qui autem odit fratrem non Deo invisus solum, sed et homicida est": quem enim odit, arcani affectus cogitatione perimit, cujus quidem sanguinem non acie gladii perspiciunt homines effusum, Deus vero illum videt odii maligno affectu peremptum: qui cuilibet nostrum aut coronam reddit, aut ultricem pœnam pro qualitate non operis solum, sed et cogitationis et destinatæ voluntatis: quemadinodum idem per prophetam dicit: Ego venio ut congregem opera et cogitationes et inventiones, sive internas conceptiones eorum s. Sed et malitia diutina cogitatione in animo versata atque exercita, audaciam abdit cordi; quæ tamen per abstinentiam et spem ablata, contritionis gratiam confert cordi eidem, Non igitur fas sit odisse nos unum aliquem e contribulibus, aut qui fide compares et cohæredes futuri sunt regni cœlorum: diabolum porro inde fessum nostræ salutis osorem odisse licet communem omnium hominum hostem, maxime Odelium: illum, inquam, cum operibus ipsius malignis oderimus. Nenio qui integra fde ex professo sit Christianus, peccat hoc genere odii, neque qui habet charitatem, odit ullum hominum. Arboris qualitas ex fructu quem profert, liquido cognoscitur ". Qui igitur se Christi profitetur esse discipulum, per ea quæ facit, stet ne a Christo intelligetur, quemadmodum in Proverbils scriptum est, quia e Omnis qui odit fratrem pauperem, hic longe ** ibid. 44. 38 Jac. 111. 16. 19 Rom. 11. 8,9. ** II Tim. 11, 8, •1 Tit. III, 9. ** Joan. viii, 13. ** ibid. 24-25. *I Joan. iv, 21; 11, 15. *³ ]sa. Lxvi, 18. of Matth. » Prov. xxvi, 4. 30 Eccli. ΧΧν. 13.

ἑώρακεν, τὸν Θεὸν, ἦν οὐχ εώρακεν, πῶς δύναται ἀγαπᾶν;» Λέγει δὲ καὶ ὁ νόμος, «Οὐ μισήσεις τὸν ἀδελφόν σου ἐν τῇ διανοίᾳ σου. Ελεγμῷ ἐλέγξεις αὐτὸν, καὶ οὐ λήψει δι' αὐτὸν ἁμαρτίαν.» Και, ε θύ μηνιεῖς τοῖς τοῦ λαοῦ σου.» Ομοίως καὶ ὁ Παῦλος, • Κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμὸν ἀγάπη; καὶ καλῶν ἔργων.» Και, ο Γίνεσθε εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὐσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθώς ὁ Χριστὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν. Καὶ ἐπιφέρει, ο Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον.» Ἡμεῖς οὖν οἱ Χριστὸν ἐνδεδυμένοι, ἀπαιτούμεθα, οὐ μόνον τὸ μὴ μισεῖν τινα, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀγαπᾷν, οὐ μόνον τοὺς ἀδελφοὺς καὶ φίλους, ἀλλὰ καὶ τοὺς μισοῦντας ἡμᾶς καὶ ἐχθραίνοντας. Και γάρ τι καθ' ἡμῶν λαλοῦσιν ἢ πράττουσιν, κάνει εὐχαρίστως καταδεξώμεθα, διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπὸ απόδοσιν. Ειώθασιν γὰρ οἱ ἐκ τοῦ κόσμου, τοὺς ἐν τὸς τοῦ κόσμου διώκειν καὶ θλίβειν καὶ καταλαλείν. • Ελάλησαν γάρ, φησίν, κατ' ἐμοῦ γλώσσῃ ὁ καὶ λόγοις μίσους ἐκύκλωσάν με.» Καθὼς καὶ ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς φησιν, «Εἰ ἐκ τοῦ κόσμου ἦτε, ὁ κόσμος ἂν τὸ ἴδιον ἐφίνει· ὅτι δὲ με τοῦ κόσμου οὐκ ἐστὲ, ἀλλ' ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς ἐκ τοῦ κόσμου, διὰ τοῦτο μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος. Και, «Εἰ ὁ κόσμος ὑμᾶς μισεί, γινώσκετε ὅτι ἐμὲ πρῶ τον ὑμῶν μεμίσηκεν.» Καὶ ἐπιφέρει, ο Μακάρι ἐστε ὅταν μισήσωσιν ὑμᾶς οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἀφο σωσιν, καὶ ἀνειδίσωσιν, καὶ ἐκβάλωσιν τὸ δκα ὑμῶν ὡς πονηρόν, ἕνεκεν τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» Καὶ πάλιν, «᾿Αγαπᾶτε τοὺς ἐχθρὸς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, καὶ τρι εύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ ἀν κόντων, όπως γένησθε υἱοὶ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ τοῖς οὐρανοῖς.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνα. Αμήν. erit ab amicitia, vir autem prudens inveniet eam· ἡ ἐστίν. Ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν Joannes vero: ‹ Qui dicit în lumine se esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc “. Si quis dixerit, quia ego diligo Deum, et fratrem suum odit, mendax est; qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ".» Dicit insuper et lex: Non habebis odio fratrem tuum in corde tuo, redargutione redargues eum, et non accipies prope eum peccatum. Et: «Non comminaberis populo tuo.. Conformiter Paulus: «Consideremus invicem in provocationem charitatis et bonorum operunt.» Ει: «Estole ad invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Christus donavit vobis 3.1117» Infert idem: «Si linguis hominum loquar et augelorum, charitatem autem non habeam, factus sum tanquam æs sonans aut cymbalum tinniens ".. Nos igitur qui Christum induimus, a Domino postulemus ne nos sinat quemquam non solum non odisse, sed ut diligamus ex charitate non fratres modo aut amicos, sed et in commune osores atque inimicos nostros. Tametsi adversum nos nonnihil loquantur aut faciant, cuncta tamen in gratiam futuræ retributionis, cum actione gratiarum excipienda sunt, et æquo animo toleranda; hominum enim mundi istius amatorum ea est et solemnis consuetudo, ut alios persequantur, aflictent, obloquantur. David testis:. Locuti sunt, ait, adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis". Quemadmodum et Dominus suis dixit discipulis: ‹ Si de mundo essetis, mundus quod suum esset, diligeret; quia autem de mundo non estis, propterea odit vos mundus “ª¸ › Et: ‹ Si mundus vos odit, scitote, quia me priorem vobis odio habuit”.» Ipfert: ‹ Beati eritis cum vos oderint homines, et separaverint, et exprobraverint, et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, propter Filium 'hominis: gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in cœlis "., Iterum: «Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos, et orate pro calumniantibus et persequentibus nas, ut sitis filii Patris vestri qui in cœlis est BR › 1 si gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LVIII. Nemni insultandum in afflictione aut angore animi constituto. Insultare cujuscunque tandem conditionis homini tribulatione quapiam aut rei peculiaris jactura nțisere afflicto, viri certe est temere insolescentis, non mcutis salis sincere. Verus hic se illorum probat re ipsa consortem qui cruci Dominum fixerunt, cui et a cruce pendenti dicebant: Vah, qui destruis templum Dei, et in tribus diebus excitas illud, salva temetipsum.. Hoc plane fagitiosi est hominis et nefarii. Etenim pes si fors illiserit, aut labatur, num insultabit manus? Sane res hæc in diversum abit; nam olei infusione aut * Joan.gr, 11. *s Psal. cvet, 5. 67 Prov.xxvi, 27. ** 1 Cor. xi, 1. se Math. Αχνη, 40. "I Joan. 4, 20. 55 Joan, xv, 19. ΛΟΓΟΣ ΝΗ'. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιχαίρειν Τὸ ἐπιχαίρειν οἰῳδήποτε ἀνθρώπῳ ἐν θλίψει, ἐν ζημία, ἢ ἐν πτώσει, ἀνθρώπου ἐστὶ περιπερίν μένου καὶ ἐξιτήλου· μᾶλλον δὲ κοινωνοῦ τῶν στ ρωσάντων τὸν Κύριον. Αὐτοὶ γὰρ ἔλεγον, ο θύει καταλύων τὸν ναὸν, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγείρων αὐτὸν, σῶσον σεαυτόν.» Τοῦτο δὲ ἀθέμιτόν ἐστιν. Οὐ γὰρ ἐὰν προσκόψῃ ὁ ποῦς, ἐπιχαίρεται ἡ χείρα Τουναντίον μὲν οὖν καὶ ἐπιμελεῖται, ἢ δι᾽ ἐλαίου, ἢ δι' ἐμπλάστρου. Εἴπερ ἐν σῶμά ἐσμεν, οὐ χρὴ οὖν καταγελῶν καὶ ἐπιχαίρειν τοῦ ἰδίου μέλους, ἀλλὰ συναλγεῖν, καὶ συμπάσχειν, κατὰ λόγον τοῦ Ἀπο 60 Levit. xix. 17. st Hebr. x, 24. ** ibid. 18. 37 Luc. vt, 22, 25. $9 Ephes. 1, 32, on Matth. s, δύο

HOMILIA LVIII. AFFLICTO NON INSULTANDUM. στόλου, οὐ μόνον δὲ τὸ ἐπιχαίρειν, ἀλλ' οὐδὲ ὅλως emplastro, pedi medetur. Siquidem unum corpus sumus, nihil minus consentaneum rationi sit, quam unum aliquod corporis membrum quod nonnihil afflictetur, habere derisui, ac proinde eidem insultare. Potius enim conveniebat sic misere afflicto pio compassionis affectu indolescere et congemiscere, juxta Apostoli verbum. Nec solum alienæ infelicitati insultandum non est, sed ne ullo quidem pacto calamitati alienæ insultanti commodanda aures sunt. Qui enim tam toti propendent ad exaudiendas delationes ejusmodi, sui jam propositi vindemiant fructus. Atqui nolim putes, quidquid adversæ et afflictivæ rei contingit hominibus ascribi debere semper ipsorum peccatis; quosdam enim ¡nvenias, qui etsi Deo gratiosi sint, tentantur tamen. Diversum contingit istis a pietate ac lege Christiana alienis, quos credimus relegatum fri a regno, et proinde puniendos.1118 Ad hunc modum, • Qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patientur, quemadmodum verbis Parœmiastæ erudimur. Is enim ait: ‹ Si ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas saper eo, et in supplantatione ejus ne extollas te, ne forte videat Dominus, et non placeat ei ".» Et hæc quidem de inimico. Et: c Qui insultat pereunti, non erit innocens ". Et iterum: ‹ Væ vobis qui lætamini super malis, et gaudetis super pravitate mala "., Et: ‹ Laqueo capientur, qui lætantur super ruina piorum, et dolor mercedis loco apprehendet eos ante mortem ".» Ει: «Memorare dies tenebrarum, quia multi erunt ἀκούειν δυστυχίαν ἀνθρώπου. Οἱ γὰρ οὕτως τῶν τοιούτων ῥημάτων ἀκούοντες, τῆς οἰκείας προθέσεως τοὺς καρποὺς τρυγώσιν. Καὶ μὴ νόμιζε πᾶσαν θλί ψιν δι' ἁμαρτίαν ἐπέρχεσθαι τοῖς ἀνθρώποις· εἰσὶν γάρ τινες εὐαρεστοῦντες καὶ πειραζόμενοι· ἀσεβεῖς γὰρ καὶ ἄνομοι ἐκδιωχθήσονται. Ὡσαύτως καὶ «Οι εὐσεβῶς θέλοντες ζῆν ἐν Χριστῷ, διωχθήσονται, ο καθὼς καὶ ὑπὸ τοῦ Παροιμιαστοῦ παιδευόμεθα· φησὶ γὰρ, ο Ἐὰν πέσῃ ὁ ἐχθρός σου, μὴ ἐπιχαρῇς αὐτῷ. Ἐν δὲ τῷ ὑποσκελίσματι αὐτοῦ μὴ ἐπαίρου, μήποτε ἐπίδῃ Κύριος, καὶ οὐκ ἀρέσῃ αὐτῷ.» Καὶ ταῦτα μὲν περὶ ἐχθροῦ. Καὶ, ο Ὁ ἐπιχαίρων ἀπολ λυμένῳ οὐκ ἀθωωθήσεται.» Καὶ πάλιν, «Οὐαὶ οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ κακοῖς, καὶ χαίροντες ἐπὶ διαστροφή κακῇ. ι Καὶ αὖθις, • Παγίδι αλωθήσονται οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ πτώσει εὐσεβῶν, καὶ ὀδύνη ἀνταναλώσει αὐτοὺς πρὸ τοῦ θανάτου αὐτῶν.» Καὶ, • Μνήσθητε τὰς ἡμέρας τοῦ σκότους, ὅτι πολλαὶ ἔσον ται. ν Ὁ δὲ ἄμεμπτος Ιώβ, «Εἰ δὲ καὶ ἐπιχαρής ἐγενόμην, φησίν, ἐπὶ πτώματι ἐχθρῶν μου, καὶ εἶπεν ἡ καρδία μου, Ευγε. ο Καὶ ὁ μακάριος Παῦ λος, ἐπιστέλλων Ῥωμαίοις ἔλεγεν, «Εἰ δέ τινες τῶν κλάδων ἐξεκλάσθησαν, σὺ δὲ ἀγριέλαιος ὤν, ἐνεκεντρίσθης ἐν αὐτοῖς, καὶ συγκοινωνὸς τῆς ῥίζης καὶ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας ἐγένου, μὴ κατακαυχῶ τῶν κλάδων· εἰ δὲ κατακαυχᾶσαι, οὐ σὺ τὴν ρίζαν βαστάζεις, ἀλλ' ἡ ῥίζα σέ. Ερεῖς οὖν, Εξεκλάσθησαν οι κλάδοι, ἵνα ἐγὼ ἐγκεντρισθῶ, καλῶς τῇ ἀπι στίᾳ ἐξεκλάσθησαν· σὺ δὲ τῇ πίστει ἔστηκας, μή υψηλοφρόνει, ἀλλὰ φοβοῦ. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς τῶν κατὰ φύσιν κλάδων οὐκ ἐφείσατο, οὐδὲ σοῦ φείσεται. Καὶ ἐπιφέρει, «Ἡ ἀγάπη οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ.» Μὴ οὖν ἀνασχώμεθα, ἀγαπητοί, τοῦ ὑποβάλλοντος ἡμῖν ἐχθροῦ ἐπιχαίρειν τοῖς τοῦ πλησίον κακοῖς, ἵνα μὴ καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτ τοῖς περιπέσωμεν. 'Ατὰρ γάρ φησιν ὁ Ἰώβ· Καὶ ὑμεῖς ἐπέβητέ μοι ἀνελεημόνως, ὥστε ιδόντες τὸ ἐμὲν τραῦμα, ἐφοβήθητε.» Ημεῖς οὖν εὐξώμεθα, μετὰ τοῦ Δαυΐδ λέγοντες, «Μὴ ἀποῤῥίψῃς με εἰς καιρὶν γήρους ἐν τῷ ἐκλείπειν τὴν ἰσχύν μου· μὴ ἐγκαταλείπῃς με, ὅτι εἶπαν οἱ ἐχθροί μου ἐμοὶ, καὶ οἱ φυλάσσοντες τὴν ψυχήν μου ἐβουλεύσαντο ἐπὶ τὸ αὐτό, λέγοντες· Ὁ Θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτὸν, κατα διώξετε, καὶ καταλάβετε αὐτὸν, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ δυόμενος· ἀλλὰ σὺ, ὁ Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ' ἐμοῦ, ἵνα μὴ ἐπιχαρῶσι μοι οἱ ἐχθραίνοντές μοι ἀδίκως, καὶ οἱ μισοῦντές με δωρεάν.» ᾿Αλλὰ τῇ σῇ δυνάμει. Αποστραφήτωσαν παραυτίκα αἰσχυνόμεναι, οἱ λέγοντές μοι, Εύγε, εύγε.» Τὸ καταγελάσθαι τοίνυν καὶ ἐπιχαίρεσθαι, ἡμῶν ἐστιν· τὸ δὲ ἐπιχαί ρειν, τῶν Γραμματέων καὶ ἀρχιερέων ἐστίν. Ενέπαιζον γάρ, φησίν, οἱ ἀρχιερεῖς πρὸς ἀλλήλους, μετὰ τῶν Γραμματέων λέγοντες, • Αλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι; ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς τοῦ Ισραήλ, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἵνα ς ' Sed et inculpatus Job: Si etiam lætatus sum super ruina inimicorum meorum, et dixit cor meum, Euge". Beatus item Paulus per epistolam scribit Romanis: «Quod si qui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis et pinguedinis olivæ factus es, noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo: Fracti sunt rami ut ego inserar. Bene: propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide stas; noli altum sapere, sed time. Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat ".» Infert. • Charitas non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati ".» Ne igitur, dilectissimi, conmillamus, ut suggerente inimico hoc nostro, aliquando insultemus proximorum malis, ut ne nos in easdem sinat Dei providentia semel et iterum devolvi calamitates. Hæc enim ait Job: Et vos ' s; accessistis ad me sine misericordia, itaque videntes vulnus meum extimuistis ". Nos igitur cum beato David oremus, dicentes Deo: Ne abjicias me in tempore senectutis, cum defecerit virtus mea, ne liderenquas me; quia dixerunt inimici mihi, et qui custodiebant animam meam, consilium fecerunt in unum, dicentes: Deus dereliquit eum, persequimini et comprehendite eum, quia non est qui 60 Η Tum. 111, 12. «Prov. xii, 17, 18. ** Prov. xvII, 5 63 Eccli. six, 5. Eccle. sı, 8, «Jub xxxt. 29. 7 Rom. x1, 17-21. ca 1 Cor. xi, 6. PATROL. GR. LXXXIX. 69 Job XIX, Eccli. xxvi, 51,

eripiat; sed tu, Deus meus, ne elongeris a me 10, ίδωμεν καὶ πιστεύσωμεν εἰς αὐτόν.» Ὁ δὲ μακρό ne gaudeant super me qui adversantur mihi inique, θυμος Κύριος έφερεν τὴν ἀπόνοιαν αὐτῶν, ὡς φιλ. qui oderunt me gratis".» Et quidem tua virtute άνθρωπος. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. • Convertantur retrorsum confestim confusi qui dicunt mihi: Euge, euge 7. Nostræ igitur parles sunt, ut optenius mundo isti esse deridiculi, ut nobis suis insultet sannis, cum interim Scribæ es pontifices suo illo more insultant miseris. Illudebant enim, ait, pontifices ad invicem cum Scribis, dicentes: ‹ Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere: Christus rex Israel descendat nunc de cruce, ut videamus et credamus”.› Hanc illorum vesanientem insultationem longanimiter tolerabat benignus hominum amator Dominus. Jpsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. 1119 HOMILIA LIX. Alienæ felicitati aggratulandum esse et congaudendum. β Eximia sane virtus ac Deo ipsi cum primis gratiosa est, ut iis congaudeas et aggratulere, qui tenore legitimo vitam instituunt suam, quique quotidiana accessione promovent ad observationem Dei mandatorum, tametsi ea res apud plerosque nihili æstimetur. Utrumine sinceriter alteri congaudeas, ipsa vestigia vultus tui nihil obscure produnt. Siquidem iræ aut furoris incandescentia insedit cordi, vel ipsi oculi omnibus reddunt perspicuum, juxta Scripturæ sententiam: • Corde exhilarato, revirescit facies "., Perfectæ autem charitatis insigne hoc est, si ad proximorum promoLionem exhilarescis, nec fucato perfunderis gaudio. Sunt enim plerique, qui quidem etsi in promotione sint, habeantque mutuam illam erga fratres charitatem; ubi tamen primum contingit unum aliquem ex ipsis ampliore perfrui promotione, ille alter in immane per hoc concidit invidiæ barathrum. Qui autem citra fueum ullum proximo congratulatur recte fungenti officio, pro illo quoque intentam Deo et indivulsam offert orationem, exemplum secutus beati Pauli quibusdam congratulantis, atque dicentis: ‹ Ita ut et nos ipsi in vobis gloriemur in Ecclesiis Dei pro patientia vestra, et fide in omnibus persecutionibus vestris, quas sustinelis, in exemplum justi judicii ipsius, ut digni habeamini regno Dei 1.» Nec secus ad Philippenses: • Sed etsi immolor supra sacrificium et obsequium fidei vestra, gaudco et congratulor omnibus vobis. ldipsum autem et vos Baudele et congaudele mibi re: quemadmodum enimn membra, ait, pro se invicem sollicita sunt, et sive gaudet unum membrum, congaudent omnia menbra; sive patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra" sic et nos gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus debemus”., Ει: «Honore invicem prævenientes”:» eos nimirum qui nobis ipsis præeminent. Sed et Corinthiis ait: «Non enim alia scribimus vobis præter ea quæ et legitis et agnoscitis; spero autem, quia et usque in Gnem cognoscetis, sicut et cognovistis ex parte, quia gloria vestra sumus, sicut et vos nostra in die Domini nostri Jesu Christi: et hac confidentia volebam prius venire ad vos ut secundam gratiam haberetis 70 Psal. Lxx, 9-12. Περὶ τοῦ συγχαίρειν. Μεγάλη ἀρετή ἐστιν καὶ θεάρεστος τὸ συγχαίρειν τοῖς εὖ βιοῦσιν, καὶ ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Θεοῦ προκόπτουσιν, κἂν παρά τισιν οὐδὲν λελόγισται. Τὸ δὲ ἀληθῶς συγχαίρειν, αὐτὰ τὰ ἴχνη τῆς ἔψεως ἀριδήλως δείκνυσιν. Τὸ γὰρ θυμοειδὲς τῆς καρδίας δη λοῦσιν οἱ ὀφθαλμοί, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ο Καί δίας εὐφραινομένης πρόσωπον θάλλει.» Τοῦτο δὲ τῆς τελείας ἀγάπης ἐστὶν, τὸ συγχαίρειν ἐπὶ τῇ προκοπῇ τοῦ πλησίου. Πολλοὶ γὰρ ἐν μιᾷ προκοπή ὄντες, καὶ ἔχοντες πρὸς ἀλλήλους ἀγάπην, ἐπειδάν συνέβη ἕνα ἐξ αὐτῶν περισσοτέρας τυχεῖν προκει πῆς, ὁ ἕτερος εἰς τὸ τοῦ φθόνου βάραθρον κατέπε σεν· ὁ δὲ συγχαίρων ἀληθῶς τῷ κατορθοῦντι, ἐκτενή εὐχὴν ἀδιαλείπτως ὑπὲρ αὐτοῦ προσφέρει τῷ θεῷ Καθὼς καὶ ὁ μακάριος Παῦλος, συγχαίρων εισίν, ἔλεγεν. "Ωστε ἡμᾶς αὐτοὺς καυχᾶσθαι ἐν επί; Εκκλησίαις τοῦ Θεοῦ περὶ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως ἐν πᾶσι τοῖς διωγμαῖς ὑμῶν, οἷς ἐν έχεσθε, ἔνδειγμα τῆς δικαιοκρισίας αὐτοῦ, εἰς τ καταξιωθῆναι τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ.» Ομοίως καὶ Φιλιππησίοις, ο 'Αλλ' εἰ καὶ σπένδομαι, φησίν, ἐπὶ τῇ θυσίᾳ καὶ λειτουργίᾳ τῆς πίστεως ὑμῶν, χε ρω καὶ συγχαίρω πᾶσιν ὑμῖν. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ὑμεῖς χαίρετε καὶ συγχαίρετέ μοι. "Ωσπερ γὰρ τὰ μέλη μεριμνῶσιν ὑπὲρ ἀλλήλων· καὶ εἴτε χαίρει ἐν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη· εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· οὕτως καὶ ἡμεῖς χαίρειν μετά χαιρόντων, καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων όρει λομεν. Καὶ, «Τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι, ὑπερέχοντας ἑαυτῶν. Ἀλλὰ καὶ Κορινθίοις φησίν • Οὐ γὰρ ἄλλα γράφομεν ὑμῖν, ἀλλ' ή & αναγκώ σκετε, καὶ ἐπιγινώσκετε. Ελπίζω δὲ ὅτι καὶ ἕως τέλους ἐπιγνώσεσθε, καθὼς καὶ ἐπέγνωτε ἡμᾶς ἐπὶ μέρους, ὅτι καύχημα ὑμῶν ἐσμεν· καθάπερ καὶ ὑμεῖς ἡμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησ Χριστοῦ. Καὶ ταύτῃ τῇ πεποιθήσει ἐβουλόμην ἐλθεῖν τὸ πρότερον πρὸς ὑμᾶς, ἵνα δευτέραν χαρὰν σχεδια πεποιθὼς ἐπὶ πάντας ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἐμὴ χαρὰ κάναν ὑμῶν ἐστιν.» Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίῳ, ο Ὡς δὲ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέρας του είν κεῖν τὴν Ἐλισαβέτ, καὶ ἐγέννησεν υἱὸν, καὶ ἦταν σαν οι περίοικοι, καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῆς, καὶ στ έχαιρον αὐτῇ.» Οὕτω γὰρ νομίμου φιλίας Βασιλ καὶ κοινὰ ποιεῖσθαι τὰ τῶν φιλουμένων. Καὶ αὐτὸ 74 Psal. xxxiv, 19. ** Psal. xxxix, 16. " Matth. xxvii, 42. Το Prov. 11, 3. 78 Rom. XII, 15. □ || Thess. 1, 4, 5.” Philipp. 11, 17, 18. * Il Cor. 1, 13-15. " **, 7 1 Cor. XII, 25, 26. Το ilis. 10. ο ས་ ཅ་

HOMILIA LX. — NEMINI INGERERE TRISTITIAM. οὗτος ὁ τεχθείς Ἰωάννης ἔλεγεν τοῖς μαθηταῖς αὐ- confidens erga omnes vos quia meum gaudium τοῦ, «Ο φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ ἐστηκώς, καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. Αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ πεπλήρωται, «Ἐκεῖνον δεί αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι.» Ο γὰρ ἔχων τελείαν ἀγάπην, ἑαυτὸν ἐλάττονα ἡγεῖται· τὸν δὲ πλησίον, ὑπερέχοντα ἑαυτοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. omnium vestrum est ".» Scriptum autem est et in Lucæ Evangelio: ‹ Postquam autem impleti sunt dies pariendi Elisabeth, et ipsa genuit filium, et audierunt vicini et cognati ejus, et congratula - bantur ei.» Adeo quæ amicorum sunt peculiariter, communia efficit vinculum legitimæ amicitiæ. Quin et hic, ipse, inquam, Joannes, suis disserens discipulis, dicebat: Amicus sponsi stans, et audiens ipsum, gaudio gaudet propter vocem spon. si 8. › Igitur hoc meum gaudium impletum est: «Illum oportet crescere, me autem minui *. › Qui enim ad perfectam usque promovit charitatem, se quidem minorem ducit, proximum vero ingenue profitetur eminentiorem. Ipsi gloria in secula sæculorum. Amen. Περὶ τοῦ μὴ λυπεῖν τινα. Εἰ ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ, 1120 HOMILIA LX. Ne cui ingeras tristitiam. Qui diligit fratrem suum, Deum utique diligit; καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, οὐδὲ τὸν Θεὸν contra, quisquis fratrem suum neutiquam ex ἀγαπᾷ, κατὰ τὸν ἀπόστολον Ἰωάννην, δῆλόν ἐστιν, ὅτι καὶ ὁ λυπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τὸν Θεὸν λυπεῖ. • Μὴ λυπεῖτε γάρ, φησίν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε.» Καὶ τὸ, ο Ἐμὲ ἐλύπησαν, λέγει Κύριος.» Καὶ αὖθις, • Ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε, ο Καὶ, • Ἐφ' ὅσον οὐκ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων, οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε.. Αποδέδεικται τοίνυν διὰ τῶν προειρημένων, ὅτι ὁ τὸν ἀδελ φὸν αὐτοῦ θεραπεύων, τὸν Θεὸν θεραπεύει. Γινώ σκοντες οὖν, ἀγαπητοί, ὅτι ἐν τούτῳ τὸν Θεὸν θεὸ ραπεύομεν, ἐν τῷ μὴ λυπεῖν ἔν τινι τὸν πλησίον, παντοίως ἀγωνισώμεθα μὴ δοῦναι πρόφασιν ἡ αἰτίαν τινὶ τοῦ λυπεῖσθαι καθ' ἡμῶν εὐλόγως ἢ ἀπόγως· ἵνα μὴ ἀπρόσδεκτος γένηται ἡ προσευχὴ ἡμῶν, ὡς πρόβατον ἐπὶ βωμόν. «Εἷς γάρ, φησίν, εὐχόμενος, καὶ εἰς καταρώμενος, τίνος φωνὴν εἰσ ακούσεται ὁ Δεσπότης;» καθὼς ἐν τῇ Σοφίᾳ δεδή λωται.» Καὶ αὖθις, «Εἷς οἰκοδομῶν, καὶ εἶς καθαι ρῶν, τί ὠφελήσουσιν πλέον, ἢ κόπους; βαπτιζόμε νος ἀπὸ νεκροῦ, καὶ πάλιν ἁπτόμενος, τί ὠφέλησεν τὸ λουτρὸν αὐτοῦ; › Οὕτως νηστεύων ἄνθρωπος ἐπὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτοῦ, καὶ πάλιν πορνευόμενος, καὶ τὰ αὐτὰ ποιῶν, τῆς προσευχῆς αὐτοῦ τίς εἰσακού σεται; καὶ τί ὠφέλησεν ἐν τῷ ταπεινοῦσθαι αὐτόν; Καὶ ἐπάγει, «Μὴ τέκταινε ἐπὶ σὸν φίλον κακά, παροικοῦντα, καὶ πεποιθότα ἐπὶ σοί. Ἐκ στόματος γὰρ ἄφρονος ἐξελεύσεται βακτηρία ὕβρεως· χείλη δὲ σοφῶν φυλάξουσιν αὐτούς.» Ο πορευόμενος ὀρθῶς, φοβεῖται τὸν Κύριον· ὁ δὲ σχολιάζων ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ, ἀτιμασθήσεται. Καὶ ὁ προφήτης Μι χαίας ποτνιώμενος κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἔλεγεν, «Εκαστος τὸν πλησίον αὐτοῦ ἐκθλίβει, εἰς τὸ κακὸν τὰς χεῖρας αὐτῶν ἑτοιμάζοντες.» Ὁ δὲ Ἀπόστολος, «ΕΙ γὰρ ὁ ἀδελφός σου λυπεῖται, φησὶν, οὐκ ἔτι κατά ἀγάπην περιπατεῖς.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Κύριος, ο Πας ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει· ὃς δ᾿ ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Ρακκά, Ενοχο; ἔσται τῷ συνεδρίῳ· καὶ ὃς δ᾽ ἂν εἴπῃ, Μωρέ, 111 Cor. 11, 3. 49 Jerem. L1,1. » Prov. κιν. 5. 83 Luc. 1, 57, ss Matth. καν, 40. * Eccli. AVI, 28. animo diligit, neque is diligit Deum, juxta Joannis apostoli sententiam ". Nulli obscurum esse putem, quoniam quisquis fratrem mærere facit, idem contristat et Deum. «Nolite contristare Spiritum sanctum, ait, in quo signatī estis ".. Ει: «Me contristaverunt, dicit Dominus 67.» Rursum: Quandiu fecistis uni ex fratribus meis minimis, mihi fecistis s.» Et: • Quandia non fecistis uni ex lis, neque mihi fecistis s. His igitur prædictis idonee satis demonstrari putem, quoniam qui de fratre bene meritus exhibet obsequium, obsequitur et Deo. Cum igitur, charissimi, probe jam noverimus, nos in hoc obsequi ac inservire Deo, si nulla in re proximum contristemus: modis omnibus adnitamur, ne qua in re ullam suggeramus occasionem sive causam proximo tristitiæ et mœroris, sive res ferat rationi utcunque consentanea, sive minus: ut ne nostra oratio perinde ac rejectitia quæpiam ovis et reproba. Deo ingrata fial.. Unus enim orans, ait Sirach, et unus maledicens, cujus vocem exaudiet Domi. nus? quemadmodum in Sapientia Jesu Sirach luculenter expressum est. Rursum: c Unus adificans et unus destruens, quid commodi afferent præter labores? Qui lavatur a morticino, et iterum tangit morticinum, quæ utilitas in lavacro ejus 91?, Sic qui jejunat homo pro peccatis suis, et is iterum fornicatur, ac eadem facit quæ prius, orationem istius quis exaudiet? Ecquid profecit humiliando se? Inducit: • Ne machineris mala adversus amicum tuum qui juxta te habitat, et habet in te fiduciam; ex ore enim stultorum, baculi contumeliæ expellentur, labia autem sapientium custodient eos ".» Sane, qui recte incedit, timet Dominum; qui autem vias suas depravat, ignominiosus erit. Propheta insuper Michæas suppliciter obtestans adversus Israel: ‹ Unusquisque proximum suum tribulant tribulatione ", ad malum manus suas preparant › Apostolus quoque: ‹ Si frater 88 Joan. 111, 29. es ibid. 50. Rs 1 Joan. 1, 10.11. Ephes. 17, 50. 8 ibid. 45. 90 Eccli. XXXIV, 29. ibid. 28, 30. "Ecc.. XX 10. es Mich. vi. 3. "

tuus propter te contristatur, non jam secundum ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός, ο Καὶ ἐπι charitatem ambulas "., Dicit autem Dominus: • Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo, Raca, reus erit concilio; qui vero dixerit, Fatue, reus erit in geben97 ἀγει, «Ἐὰν οὖν προσφέρῃς τὸ δωρόν σου ἐπὶ τὸ θε σιαστήριον, κἀκεῖ μνησθεὶς ὅτι ἔχει τι κατὰ σοῦ ὁ ἀδελφός σου, ἄτες ἐκεῖ τὸ δῶρον σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε, πρώτον διαλλάγηθι της ἀδελφῷ σου, καὶ τότε ἐλθὼν πρόσφερε τὸ δωρόν σου. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. nam ignis.» Inducit: «Si igitur offeras munus tuum ante altare, et illic recordatus Fueris quia habet aliquid adversum te frater tuus, dimitte ibi munus tuum ante altare, et vade prius ut reconcilieris fratri tuo, et tunc veniens offer munus tuum ".› Deum nostrum addecet gloria, in sæcula saculorum. Amnen. 1121 HOMILIA LXI. Vide, tibi ipsi ut attendas. Nulla non in re attentam sui ipsius gerere cnram, res quidem perquam ardua, sed salutaris, Περὶ τοῦ προσέχειν ἑαυτῷ. Τὸ προσέχειν ἑαυτῷ ἐν ἅπασι, μέγα πραγμα ἐστι καὶ σωτήριον, καὶ Θεῷ εὐάρεστον. Εστι δὲ καὶ Deoque vel in primis accepta. Sane mandatum γενικωτάτη εντολή. Ο τοιοῦτος ἐκφεύγει μὲν πᾶται hoc in genere omnes concernit. Talis qui est, peccatum omne vitabundus fugit, omnem vero virtutem, neque non mandata Dei perficit. Hic aliorum defectus quamlibet multiformes quasi non videat, neglectim transmittit: quippe qui aliorum securus, sui tantum ipsius attentam curam obit, mentem habens per hoc ad Deum uniformiter arrectam. Talis sibi temperat seque remolitur ab universis terrenarum rerum negotiis, eoque mentem sublimiter attollit ad cœlestia et æternum duratura. Conventus hic noster, fratres, perquam assimilis videtur nundinis. Qui negotiari novit, non mediocre capit ex nundinatione lucrum: qui artis mercatoriæ rudis est, adeo nihil refert compendii, ut plurimum etiam dispendii sustineat. Ge-C nerosæ prorsus ac Deum sinceriter amantis animæ est, sibi ipsi magna cum cautione attendere. Talis præsentia hæc cum inamœna deputet atque inutilia, futura vero inenarrabilia credat et quæ comprehendi non queant, ea tamen præstolatur spe nihil dubia, cupientissime eo interim suspirans, recta ingreditur via, donec ad tranquillissimum et ab omni procellarum intemperie requietum obvius appellat Christi portum. Operæ igitur pretium est, quisque ut attendat ac diligenter exploret, quæ eo contendentibus conducunt. Duo enim angeli dati sunt homini assessores: unus quidem justitiæ amantissimus, alter vero malitiæ omnis incentor malignissimus. Et quidem justitiæ angelus, verecundiæ atque intemerati pudoris cupientissimus, mansuetus insuper est et tranquillus. Hic ubi primum ad cor hominis ascenderit, cum eo mox sermonem texit familiariter de justitia, de munditia et castitale, de probitate morum, de frugalitate sive parcimonia victus, de operatione quæ justa sit, denique de virtute omni gloriæ cœlestis conciliatrice. Simul atque hæc cuncta ad cor hominis ascenderint, perspicue sentitur praesentia angeli justitiæ. Gontra, angeli malitiæ administri opera hæc sunt: Primum omnium acerrimæ est bilis, et ad iracundiam propendet totus, amarulentus ac stolidus: hujus maligna opera tranquillitatem servorum Dei 08 Rom. 1, 15. 97 Matth. v, 22. ** ibid. 23, 21. ἁμαρτίαν, πᾶσαν δὲ ἀρετὴν καὶ ἐντολὴν Θεοῦ κατερ γάζεται· ὁ τοιοῦτος τὰ τῶν ἄλλων ὁμοιόμορφα έλα τώματα παρορᾷ, καὶ τὰ ἑαυτοῦ μεριμνά, μονότρο πον τὸν νοῦν πρὸς Θεὸν κεκτημένος· ὁ τοιοῦτος συν στέλλει ἑαυτὸν ἀπὸ ὅλων τῶν γηίνων πραγμάτων, καὶ μετάρσιος γίνεται πρὸς τὰ οὐράνια καὶ ἀδα. Πανηγύρει γὰρ ἔοικε πᾶσα σύμβασις· ὁ εἰδὼς πραγ ματεύσασθαι, κερδαίνει πολλά· ὁ δὲ μὴ εἰδώς, την μίας ὑποφέρει. Μεγάλης οὖν καὶ θεοφιλούς ψυχής ἐστι τὸ προσέχειν ἀεὶ ἀσφαλῶς ἑαυτῷ. Ο γὰρ τοιού τος τὰ παρόντα ανόνητα λογιζόμενος, τὰ δὲ μέλλον τα ἀνέφικτα καὶ ἀκατάληπτα καραδοκῶν, καὶ ἐπιθυμῶν, τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν βαδίζει, καὶ εἰς τὸν ἀχεί μαστον λιμένα τοῦ Χριστοῦ καταντᾷ. Χρὴ οὖν προς έχειν ἀκριβῶς τὰ συμφέροντα καὶ μὴ συμφέροντα Δύο γάρ εἰσιν ἄγγελοι μετὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰς τῆς δικαιοσύνης, εἰς τῆς πονηρίας. Καὶ ὁ μὲν τῆς δ καιοσύνης ἄγγελος αἰσχυντηρὸς καὶ πραὺς καὶ ἐσύν χιός ἐστιν. Οταν οὖν οὗτος ἐπὶ τὴν καρδίαν τοῦ άνω θρώπου ἀναβῇ, εὐθέως λαλεῖ μετ' αὐτοῦ περὶ δικαιο σύνης, περὶ ἁγνείας, περὶ σεμνότητος, περὶ αὐτερ κείας, περὶ παντὸς ἔργου δικαίου, περὶ πάσης ἀρε τῆς εὐδόξου. Οταν οὖν ταῦτα πάντα ἐπὶ τὴν καρ δίαν τοῦ ἀνθρώπου ἀναξῃ, ἀρίδηλόν ἐστιν ὅτι ὁ ἄγγελος τῆς δικαιοσύνης μετ᾿ αὐτοῦ ἐστιν. Τοῦ ἀγγέλου τῆς πονηρίας τὰ ἔργα· πρῶτον πάντων ἐξί χολός ἐστι, καὶ πικρός, καὶ ἄφρων, καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρά, καταστρέφοντα τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ. Ὅταν οὖν οὗτος ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀναβη, δεῖ γνώναι αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ· ὅταν γὰρ οξυχολία της τινι προσέλθῃ, ἢ πικρία, φανερῶς ὁ τοιοῦτος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐστίν· εἶτα ἐπιθυμία πράξεων πολλῶν, καὶ πολυτέλεια εδεσμάτων πολλῶν, καὶ ποικίλων τη φῶν, καὶ ἐπιθυμία γυναικῶν καὶ πλεονεξιῶν, καὶ ὑπερηφανεία καὶ ἀλαζονεία, καὶ ὅσα τούτοις ἐπὶ τα ραπλήσια καὶ ὅμοια. ᾿Αλλὰ καὶ αἱ πονηραὶ ἐνθυ μήσεις αὐτοῦ εἰσιν πᾶσαι. Πρόσχωμεν οὖν ἀκριβῶ; ἑαυτοῖς, καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῷ πονηρῷ ἀποταξώμεθα, τῷ ἀγγέλῳ τῆς δικαιοσύνης ἀκολουθήσωμεν. Καθώς καὶ ὁ νόμος παρακελεύεται, λέγων, ο Πρόσεχε σεαν τῷ, καὶ φύλαξον τὴν ψυχήν σου σφόδρα· μὴ ἐπιλάθη Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· καὶ μὴ ἀποστήτωσαν οἱ λόγοι

HOMILIA LXI. SIBI IPSI ATTENDERE. » και ad cor hominis ascenderit, utique licebit ex operum qualitate. Cum enim acrimonia bilis excitatior et ad iracundiam devergens accesserit, aut amaritudo, perspicuum evadit, in homine jam esse. Deinde intempestiva cupiditas multiplicium operationum, eduliorum luxus profusior, studium sordentis crapulæ, voluptatum non uniformium consectatio, concupiscentia mulierum, immoderata cupiditas augendi peculii, superbia, superciliosa et pompatica arrogantia, et quæcunque tandem istis confinia sunt et similia. Sed et conceptiones animi malignæ omnes hoc incentore accenduntur. Nobis itaque circumspectim attendamus, ac vale supremum dicamus isti sic improbo spiritui; angelàm vero justitiæ individuum nobis asciscamus viæ hujus comitem. Ita enim adhortatur nos lex: 1122 • Attende, ait, tibi ipsi et custodi animam tuam valde; ne obliviscaris Domini Dei tui, et ne recedant sermones ejus a corde tuo omnibus diebus vitæ tuæ, sed diliges Dominum Deum tuum ex tota fortitudine tua, qui e fornace ferrea eduxit te de servitute Ægypliorum:» hoc est, ejugo principis tenebrarum mundi hujus. Ægyptus enim sua interpretatione insinuat tenebras. • Attende tibi ipsi, ne postquam comederis et saturatus fueris, obliviscaris Domini Dei tui ¹, › et recalcitres ut aliquando dilectus ille populus, nunc autem Deo odibilis: sed verba ejus " αὐτοῦ ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς ἡμέρας τῆς intervertunt ac subruunt. Nosse si voles quando ζωής σου· ἀλλ' ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου, τὸν ἐκ καμίνου σιδηρᾶς ἐξαγαγόντα σε ἐκ τῆς δουλείας τῶν Αἰγυπτίων· τουτέστι, τοῦ κοσμοκράτορος τοῦ σκότους. Αἴγυπτος γὰρ σκό τος ἑρμηνεύεται. «Πρόσεχε σεαυτῷ, μὴ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς ἐπιλάθῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· ἀπολακτίσῃς ὡς ποτε ὁ ἡγαπημένος λαός, νῦν δὲ θεοστυγής. Καὶ ἐμβαλεῖς τὰ ῥήματά μου εἰς τὴν καρδίαν σου, καὶ ἔσται ἀσάλευτα πρὸ ὀφθαλμῶν σου. Πρόσεχε σεαυτῷ, μήποτε καταλέπῃς τὸν Λευΐτην πάτας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου, τουτέστι τοὺς νῦν λειτουργούς Κυρίου. Οἱ γὰρ ἱερεῖς καὶ Λευῖται ἐγε γυηταί σού εἰσιν. Αὐτοὶ γὰρ αἴρουσι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ·. Πρόσεχε σεαυτῷ, μήποτε γένηται βῆμα ἐν τῇ καρδίᾳ σου κρύπτον ἀνόμημα,» τουτέστι, Μη περιέργοις ἐνθυμήμασιν, ἀλλ' ἀπλάστως παράδευε τὰς τῆς ζωῆς σου ἡμέρας. Καθὼς καὶ διὰ Ἱερεμίου διαγορεύει ὁ Θεός, λέγων, «Ιδού δέδωκα πρὸ προσώπου ὑμῶν τὴν ὁδὸν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου, ο τουτέστι, τὴν δουλείαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν. Οἱ γάρ ποτε σκότος ὄντες, νῦν δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ. • Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀκριβῶς, μήποτε παραῤῥυῆτε. Τοῦ γὰρ φαγόντος τὸν ἔμφακα αιμοδιάσουσιν οἱ ὀδόντες· ἕκαστος τῇ ἁμαρτίᾳ αὐτοῦ ἀποθανεῖται. Καὶ ὁ Ἐκ κλησιαστής φησι, ο Τρίβολοι καὶ παγίδες ἐν ὁδοῖς σχολιαῖς. Ὁ δὲ φυλάσσων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ἀφέξε τας ἀπ' αὐτῶν.» Καὶ αὖθις, ο Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν. Ἐκ γὰρ τούτων ἔξοδοι ζωής. Καὶ πάλιν, «Ετοίμασον εἰς τὴν ἔξοδον τὰ ἔργα σου, καὶ παρασκευάζου εἰς τὸν ἀγρόν.» Καὶ πορεύου κατόπισθέν μου. Καὶ ἀνοικοδομήσεις τὴν οἶκόν σου τὸν διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ σαθρωθέντα, ἐν τῷ βαπτίσματι δὲ ἀνακαινισθέντα. Καὶ ὁ ἀπόστολος δὲ Παῦλος, ο Βλέπετε πῶς περιπατεῖτε, μὴ ὡς ἄσοφοι, ἀλλ' ὡς σοφοί, ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρὸν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι. ο Καὶ ἐν ταῖς Πράξεσι, «Προσέχετε ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ, ἐν ᾧ ἔθετο ὑμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ποιμαίνειν τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Ἰωάννης, ο Παιδία, ἐσχάτη ώρα ἐστί· καὶ καθὼς ἠκούσατε περὶ τοῦ ᾿Αντιχρίστου ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοί γεγόνασιν. Οθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστί.» Καὶ δ Κύριος, ο Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν, οίτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύκοι ἅρπαγες· ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν γνώσεσθε αὐτούς.» Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ φιλανθρώπῳ Θεῷ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. vitæ.. lterum: Præpara ad exitum opera tua, et præparare in agrum ',. et vade post me, et reædificabis domum tuam, quæ quidem præ cariosa vetustate transgressionis Adam collapsa erat, in böptismate autem instaurata est. Apostolus item Paulus: «Videte quomodo ambuletis, non quasi iusipientes, sed ut sapientes redimentes tempus, quoniam dies mali sunt *. Et in apostolicis Actibus: ‹ Attendite vobis ipsis et universo gregi, in quo posuit vos Spiritus sanctus pascere Ecclesiam Dei º.. Et Joannes: • Pueri, novissima hora est, sicut audistis de Antichristo, quia venit, et nunc antichristi multi sunt, unde scimus quia novissima hora est 10., Dominus quoque: ‹ Attendite * Deut. IV, 9, 20. Eccle. vult, 27. inseres cordi tuo, et erunt inconcussa atque immota ante oculos tuos. Attende tibi ipsi ne derelinquas Levitam omnibus diebus vitæ tua, hoc est, ministros Domini: sacerdotes enim Levitæ etiamnum sunt; ipsi enim portant peccata populi. Attende tibi ipsi ne forte fiat in corde tuo verbum, quod occultet quidpiam flagitii, hoc est, ne curiose et supervacanee confictis argumentis tibi ipsi blandiaris, magis autem dies transmittito vitæ istius tuæ citra ullius simulationis fucum: ceu per Jeremiam jubet Dominus: Ecce dedi ante faciem vestram viam vitæ et viam mortis: hoc est servitutem et libertatem. Qui enim aliquando eramus tenebræ, nunc autem lux in Domino. Attende iis quæ sunt in Domino, nequando præterfluant, comedenti enim uvam acerbam obstupescunt dentes. Unusquisque peccato suo morietur. Ecclesiastes ait: «Tribuli et laquei in viis obliquis. qui autem custodit animam suam effugiet ea '. — «Omni custodia serva cor tuum, ex eo enim exitus • Deut. vi. 12, 13. • Deut. sit, 19. 3 Jerem. xxi, 8. • Ephes. v Prov. ιν, 25. 7 Prov. xxiv, 27. 8 Ephes. v, 15. * Act. xx, 98.

vobis ipsis a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi ta paces: a fructibus eorum cognoscetis eos "., Ipsi gloria in sæcula. Amen. 1123 HOMILIA LXII. Περὶ χρηστολογίας. Η χρηστολογία ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυρού της καρδίας προέρχεται. Ἐὰν μή τις καθάρῃ τὴν ἐπιστῶ καρδίαν ἀπὸ χρηστολογίας, ἐγρηγορεῖν οὐ είναι Κἂν γὰρ δοκεῖ λέγειν τοῖς ἀκροαταίς, ἀπρόοδεχτεί εἰσιν οἱ λόγοι αὐτοῦ, καὶ ἀπόβλητος, μὴ ἔχοντες ἱκμάδα τῆς χάριτος τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου. Ὁ θέσ λων οὖν ὠφελῆσαί τινα ἐν λόγῳ, αἰτήσει παρά την Θεοῦ Λόγου λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος αὐτοῦ, καθὼς ὁ Ἠσαΐας διαγορεύει· ο Κύριος γάρ, φησ δίδωσίν μοι γλῶσσαν παιδείας τοῦ εἰδέναι, ηνία δεῖ εἰπεῖν λόγον.» Καὶ ἐπάγει, «'Ακούσατέ μου, καὶ ζήσεται ἐν ἀγαθοῖς ἡ ψυχὴ ὑμῶν.» 'Ο δὲ Παροιμί στης, ο Κηρίον μέλιτος, λόγοι καλοί. Γλύκασμα τ αὐτῶν ἀκοὴ, καὶ ἴασις ψυχῆς.» Οσοι γὰρ πρὸς σωτηρίαν λέγονται, γλύκασμα καὶ ἴασιν ἐμποιούσι τῇ ψυχῇ. Συνετὸς δὲ ἐν πράγμασιν εὑρετὴς ἀγαθῶν. Καὶ χείλη φιλήσουσιν ἀποκρινόμενα λόγους καλείς. Και, ο Χείλη λεία καλύπτει καρδίαν λυπηράν. Καὶ πάλιν, «Λόγος λυπηρὸς ἐγείρει οργάς γλώσσα δὲ σοφῶν, καλὰ ἐπίσταται· ν ἴασις γάρ γλώσσα δένδρον ζωῆς. Καὶ πάλιν, ο Στόμα δικαίου ἀποστάξει σοφίαν, καὶ χείλη δικαίων αποστάζουσιν χάρισ Και, ο Στόμα ταπεινόν, μελετᾷ σοφίαν.» καὶ ε λιν, «᾿Απὸ καρπῶν στόματος, ψυχὴ ἀνδρὸς πληθυν θήσεται ἀγαθῶν· ἀνταπόδομα δὲ χειλέων αὐτοῦ, ἀ θήσεται αὐτῷ. Καὶ αὖθις, ο Χείλη ἀληθινὰ καταφθά μαρτυρίαν. Οἱ δὲ βουλόμενο: εἰρηνεύειν, εὐφρανθή σονται.» Ο δὲ Υμνωδός·. Εξηρεύξατο ή καρδία μου λόγον ἀγαθόν.» Και, ο Κύριος δώσει βήμα της εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλή, ο Και, ο Κύρι τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ανα γελεῖ τὴν αἴνεσίν σου.» Επιστέλλει δὲ καὶ ὁ Παῦλος λέγων, «Ο λόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι, δε ἠρτυμένος, εἰδέναι πῶς δεῖ ἑκάστῳ ὑμᾶς ἀποκρίνε σθαι.» Καὶ Ῥωμαίοις·. Επιποθώ γάρ, φησίν, ἰδεῖν ὑμᾶς, ἵνα τι μεταδώ χάρισμα ὑμῖν πνευματα κὸν, εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς. Τοῦτο δέ ἐστιν, συμ παρακληθῆναι ἐν ὑμῖν διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεις ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ.» Καὶ πάλιν, ο Παρακαλείσης ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, καὶ παραμυθούμενοι εἰς τὸ παρε πατεῖν ἀξίως τοῦ Θεοῦ.» Εν τις οὖν αἰσθάνετα De benigna el comi allocutione. Benigna et suavis allocutio e bono cordis thesauro exserit se ac promit. Nisi enim quis suum ipsius cor ab inutili garrulæ locutionis expurgarit abusu, neutiquam is potuerit compellare fratres benigno affatu. Tametsi videri possit quædam disseṛere auditoribus, ingrati tamen futuri sunt sermones ac digni qui repudientur, neque enim rorulentam illam habent asperginem gratiæ Spiritus saneti. Quisquis cupit nonnihil prodesse verbo suo, a Deo Verbo supplex postulet verbum in apertione oris sui: quemadmodum et Isaias ait: • Dominus dat mihi linguam eruditam, ut noverim quem oporteat proferre sermonem 1.» Inducit: • Audite me, et vivet in bonis anima vestra 1'.» Paroemiastes: • Favus mellis sermones boni, edulcatio autem eorum auditio, et sanitas animæ ".» Quanticunque enim ad parandam salutem pertinentes depromuntur, perquam suavem dulcedinem atque sanitatem ingignunt animæ. Sed et prudens in negotiis, inventor bonorum. Labia amabilia sunt, quæ respondent sermones bonos. Et: ‹ Labia lenia occultant tristitiam cordis 15, Rursus: • Sermo tristis excitat iras, lingua autem sapientium bona scit ", › medela enim linguæ, arbor vite. Iterum: • O 03 justi distillat sapientiam, et labia justorum distillant gratias.» Et:. Os bumile meditatur sapientiam 17., Rursus: fructibus oris anima viri replebitur bonis; retributio labiorum ejus dabitur ei 18. › Rursus: «Labia veracia prospere dirigunt testimonium, qui autem volunt habere pacem, latabuntur 19. Melicus hymnorum concentor: • Eructavit cor meum verbum bonum 30. > Et: • Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa ". › Et: «Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam "., Sed et PauJus per epistolam dicit: ‹ Sermo vester semper in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteal vos unicuique respondere ". Et ad Romanos: «Desidero enim videre vos, ut aliquid inpertiar vobis gratiæ spiritualis, ad confirmandos vos, id est, simul consolari in vobis per eam quæ invicem est, fdem ".» Iterum: 4 Deprecantes. ἑαυτὸν εἰληφότα χάρισμα διδασκαλίας παρά τι unumquemque vestrum et consolantes, ut ambuletis digne Deo ". Quisquis igitur sentit se a Deo accepisse doctrinæ donum, loquatur omni cum inodestia, ut aliis sit ædificationi, ne forte illi vertatur crimini quasi qui talentum Dominicum occuluerit. Qui autem nondum donum tale accepit, sileat intérim, nec e corde suo prosilientia verba nullius bonæ frugis proferat, ne forte in se audiat detorqueri "Matth. vi, 15, 16. Θεοῦ, λαλήσει μετά ταπεινοφροσύνης, ἵνα καὶ ἄλλες οικοδομήσῃ, μήποτε καὶ ἐγκληθῇ ὡς ὁ χρόνος τί τάλαντον. Ο δὲ μήπω εἰληφώς χάρισμα τοιούται, σιγάτω, καὶ μὴ προ[σ]φερέτω βήματα ἀργὰ ἀπὸ το δίας αὐτοῦ, μήποτε ἀκούσῃ· «Τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἰπ, ὁ Θεός· Ινα τί σὺ ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματα με καὶ ἀναλαμβάνεις την διαθήκην μου διά στόματα. σου, σὺ δὲ ἐμίσησας παιδείαν, καὶ ἐξέβαλες της 1ª Isa. L, 4. 18 Isa. LV, 3. 31 Psal. LI, 16 Prov. xvi, 24. 10 Prov. 5, 10, 1 βασι 18. 17 Prov. xv, 28. 18 Prov. xi, 14. is Ibid. 20. 20 Psal. XLIV st Psal. L, 17. Coloss. IV, 6. 4. Rom. 1, 11, 12. 38 Coloss. 1, 10.

HOMILIA LXIII. —NON ESSE JURANDUM. λόγους μου εἰς τὰ ὀπίσω; ν - πος, φησὶν ὁ Κύριος, ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ, τουτέστι τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ο προ[τ]φέρει τὸ ἀγαθόν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Ο γὰρ ἀγαθὸς ἄνθρω- quod peccatori dixit Deus: • Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? tu vero odisti disciplinam, et projecisti ser - mones meos retrorsum 26. Bonus siquidem hamo 1124 de bono thesauro cordis gui, & hoc est, dono Spiritus saneti, «profert bonum ". Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΕΓ'. Περὶ τοῦ μὴ ἐμνύειν. HOMILIA LXIII. Non esse jurandum. Jam quod jurandum non sit. Et quidem vetus illa lex, quasi sua sanciret decreta pusionibus, qui necdum essent per ætatem sanctioris disciplinæ capaces, tantum illud' cavet, ut nequis per intempestivam occasionem, neu per dolum juret proximo suo; nobis autem nostræ omnium vindex salutis Dominus dicit, omnino ut ne juremus. Ait enim: • Sit sermo vesler, est est, non non, quod autem abundantius est, a malo est s8.» Ac si diceret, illi populo priori callosæ admodum cervicis ac præduræ, mandavi sic: • Non pejerabis, reddes autem Dómino juramenta tua "9 : • populo nempe illi cui cor usque adeo occalluerat, ut contumax' semper fuerit nec credulus verbis meis. Vos autem qui fidem quæ in me est, nihil gravatim estis complexi, quibus et dedi potestatem filios Dei féri ", regeneratis jam ex Spiritu sauclo: vos, inquam, adhortor, omnino ut ne juretis nisi ille adsint comiles: veritas, judicium et justitia, ut vel hoc discerniculo et insigni declaretur, qui degeneres' sint quive legitimi mei filii. Revereatur, dilectissimi, eum qui nos tanto dignatus honore est, Dominum dico, et ipsius Patrem. Sed et omni cum timore, tanquam ingenui ac veraces servi hoc ejus verbum sedulo observemus, ut ne juremus omnino: ne quando in nos illud intorqueat: • Filios genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me ".» Ει: • Filii alieni mentiti sunt mili st, Ne, quæso, adversus sermonem hunc Dominicum temere quid– quam aut per contemptum admittamus. Etenim quæ a nobis vel fiunt vel dicuntur citra juramenti accessionem, fidem multo apud homines majorem inpetrant, suntque Deo longe gratiora. Recte igitur denuntiat Sapientia: Juramento non assuefacias os tuum et nomini sancto ne assuescas; qui enim per assuetudinem jurat, nunquàm purgabitur a peccato ".» Rursum: Vir multum jurans, implebitur ignominia, et non recedet ab eo flagellum ".» Sed vel sola locutio viri juramentis assueti, non solum capillos surrigit, verum autes insuper infensé et pugnaciter véľlicat audientium. Lex quoque dicit: «Non jures per nomen meum in re injusta ss. Propheta autem Zacharias: ι Juramentum mendax ne diligatis, veritatem et pacem diligite ".» Dicit et Oste: «Ne jurelis viventem Dominum "7. › Michæas • Et ero testis velos adversus eos qui jurant in nomine meo mendaciΠερὶ τοῦ μὴ ομνύειν, ὁ μὲν παλαιός νόμος, ἅτε δὴ νηπίοις νομοθετῶν, ἐντέλλεται, μὴ ἀκαίρως, μηδὲ ἐπὶ δόλῳ τῷ πλησίῳ ἐμνύειν. Ἡμῖν δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Σωτὴρ ἐντέλλεται, μήτε ὅλως ὁμόσαι, μήτε εὐκαίρως, μήτε ἀκαίρως. ι Ητω γάρ, φησίν, ἐν ὑμῖν τὸ, ναί, ναὶ, καὶ τὸ, οθ, ου. Τὸ δὲ περισσεύον, ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν.» Καὶ τῷ πρώτῳ, φησὶν, λαῷ ὡς σκληροτραχήλῳ ἐνετειλάμην; «Οὐκ ἐπιορκήσεις, ἀποδώσεις δὲ Κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου· ο ὡς σκληροκαρδίοις καὶ ἀπειθοῦσίν μοι. Υμῖν δὲ τοῖς πιστεύ σασιν εἰς ἐμὲ, οἷς δέδωκα ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς ἀναγεγεννημένοις ἐκ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, παρακελεύομαι μήποτε ὅλως ομόσαι τὸν οιονδήποτε μικρὸν ἢ μέγαν όρκον, ἵνα δειχθῇ τὸ διάφορον τῶν νόθων καὶ τῶν γνησίων μου τέκνων. Αἰδεσθῶμεν οὖν, ἀγαπητοί, τὸν οὕτως τιμήσαντα ἡμᾶς Δεσπότην καὶ Πατέρα, καὶ μετὰ παντὸς φόβου ὡς δοῦλοι γνήστοι φυλάξωμεν τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ μηδ' ὅλως ἐμνύειν· μήποτε καὶ περὶ ἡμῶν εἴπῃ, «Υἱοὺς ἐγέν νησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν. ο Καὶ, • Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντό μοι.» Μὴ οὖν γενώμεθα Ιταμοὶ καὶ καταφρονηταὶ τῆς ἐντολῆς τοῦ Δεσπότου c ἡμῶν. Τὰ γὰρ χωρὶς ὅρκου γενόμενα ή λεγόμενα, εὐπειθέστερά ἐστιν τοῖς ἀνθρώποις, καὶ τῷ Θεῷ εὐάρεστα. Καλῶς οὖν ἡ Σοφία διαγγέλλει, «Ορκῳ μὴ ἐθίσῃς τὸ στόμα σου, καὶ ὀνομασίᾳ τοῦ ἁγίου μή συνεθίσῃς. Ο γὰρ ομνύων οὐ μὴ καθαρισθῇ ἀπὸ ἁμαρτίας.» Καὶ πάλιν, ο 'Ανήρ πολύορκος πλησθή σεται ἀνομίας, καὶ οὐκ ἀποστήσεται ἀπ' αὐτοῦ μάστιξ. ο 'Αλλὰ καὶ ἡ λαλιὰ τοῦ πολυόρκου οὐ μόνον τρίχας ἀνορθοί, ἀλλὰ καὶ ἀκοαῖς πολεμία. Φησὶν δὲ καὶ ὁ νόμος, «Οὐκ ὀμεῖσθε τὸ ὄνομά μου ἐπὶ ἀδίκῳ. ν Καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας, ο Ορχον ψευδή μή ἀγαπᾶτε· τὴν ἀλήθειαν δὲ, καὶ τὴν εἰρήνην ἀγαπᾶ73.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Ὠσης, «Καὶ μὴ ὀμνύετε ζωντα Κύριον.» 'Ο δὲ Μιχαίας, ο Καὶ ἔσομαι, φησὶν, μάρτυς ταχὺς ἐπὶ τοὺς ὀμνύοντας τῷ ὀνόματί μου.» Επιστέλλει δὲ καὶ ὁ Ἰάκωβος, λέγων, «Πρὸ πάν των, ἀδελφοί, μὴ ὀμνύετε, μήτε τὸν οὐρανὸν, μήτε τὴν γῆν, μήτε τινὰ ἄλλον ὅρκον· ὅτω δὲ ὑμῶν τὸ, υπὶ, ναί, καὶ τὸ, ου, οὐ· ἵνα μὴ εἰς ὑπόκρισιν πέσητε.» Ωσαύτως καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Σωτὴρ, • Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, μὴ ὁμόται ὅλως, μήτε ἐν τῷ οὐρανῷ, ὅτι θρόνος ἐστὶν τοῦ Θεοῦ, μήτε ἐν τῇ γῇ, ὅτι ὑποπόδιον τῶν ποδῶν· αὐτοῦ ἐστιν· μήτε εἰς Ἱεροσόλυμα, ὅτι πόλις ἐστὶν ἁγία τοῦ μεγάλου Βα σιλέως· μήτε ἐν τῇ κεφαλῇ σου ὁμόσεις, ὅτι· οὐ s Psal. xLIX, 16, 17. * Luc. vi, 45. 18 Matth. v, 57; Jác. vv, ** Eccli. xxm, 9, 11. ** Ibid. 12. οι Isa. 1, 2. 87 Osce IV, مذا s Psal. xvii, 30 Juan. 1, 12, 16 Zach. vi, 17. 12.” Matth. v, 53. 35 Levit. sis, 12.

ήτω δὲ ὑμῶν τὸ ναὶ, καὶ, καὶ τὸ, οῦ, οὐ. Τὸ δὲ πιο ρισσὸν τούτων, ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν.» Τῷ δὲ Χριστῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ter s.. Dicit et Jacobus per epistolam:. Aute δύναται μία τρίχα λευκήν, ἢ μέλαιναν, πλῆσαι omnia, fratres, nolite jurare, neque per colum, neque per terram, neque aliud quodcunque juramentum: sit autem sermo vester, est est, non nou, ut non sub judicio decidatis "., Concinit his et Dominus ac Salvator: • Ego autem dico vobis: 1125 Nolite jurare omnino, neque per cœlum, quia sedes Dei est; neque per terram, quia seabellum pedum ipsius est; neque per Hierosolymam, quia civitas est Regis magni; et ne per caput tuum juraveris, quia non potes unum capillum album facere aut nigrum: sit autem sermo vester, est estr non non: quod autem his abundantius est, a malo est ".» Deo nostro gloria in secula. Amen. HOMILIA LXIV. Περὶ τοῦ φυλάσσειν μυστήριον. Τὸ θαῤῥεῖσθαι μυστήριον, τῶν ἔσω ἐστίν, τους ἐστιν, τῶν γνησίων καὶ πιστῶν, οὐχὶ δὲ τῶν ἔξω. • Υμῖν γὰρ δέδοται, φησὶν ὁ Κύριος, γνῶναι τα μυ στήρια τῆς βασιλείας.» Ἐὰν οὖν θαῤῥηθεὶς μή φυλάξῃ, προδότης τῆς ἀληθείας γέγονεν. ᾿Αναγκαίον οὖν ἐστιν ἄγαν, πάσῃ φυλακῇ ἐγκρατεύεσθαι καὶ τηρεῖν τὸ ἑαυτῷ θαῤῥηθὲν μυστήριον, ἵνα μὴ καὶ ὁ γνήσιος αὐτοῦ φίλος, ἀδιάλλακτος αὐτοῦ ἐχθρὸς δια μείνῃ, καθὼς καὶ ὑπὸ τῆς θείας Γραφῆς παιδεί μεθα, περὶ τοῦ μὴ ἐκφαίνειν μυστήριον. Λέγει γὰρ ὁ Παροιμιαστής, ὅτι ο Ος κρύπτει ἀδίκημα, ζητεί τ λίαν· δ; δὲ μισεῖ κρύπτειν, διίστησιν φίλους καὶ οἰκείους.» Καὶ ἄλλος, ο Ακήκοας λόγον, φησίν, συνα αποθανέτω σοι· ὁ γὰρ ἀποκαλύπτων μυστήριον, ἀπολεῖ πίστιν.» Καὶ αὖθις, «Ἐὰν ἀποκαλύψῃς μυστήριον τοῦ φίλου σου, οὐ μὴ καταδιώξῃς ἐπίσω απ τοῦ. Ωσπερ γὰρ πετεινὸν ἐκ τῆς χειρός σου ἀπώλεσαι, [ἀπέλυσα;] οὕτως ἀφήκας τὸν πλησίον σου, καὶ οὐ θηρεύσεις αὐτόν. Μὴ οὖν αὐτὸν διώξης, ὅτι μακριν ἀπέχει.» Καὶ ἐπάγει, ὅτι ο Τραῦμά ἐστι 1152 δῆσαι, καὶ λοιδορίας ἐστὶ καταλλαγή· ὁ δὲ ἀποχε· λύψας μυστήριον, ἀπώλεσε πίστιν.» Γενναίας οὖν καὶ ἀνδρείας καὶ πιπτῆς ψυχῆς ἐστιν τὸ κατὰ πάντα τρόπον κρύπτειν μυστήριον· και μὴ διά τινος αἰτίας, ἢ λύπης, ὡς εἰκὸς, ἐκφαίνειν τὰ αὐτῷ θαῤῥούμενα μικρὸν γὰρ πρὸς ὥραν βαστάξας καὶ κρατήσεις ὕστερον τρυγάς γλυκασμόν χαρᾶς ἐκ τοῦ καρτώ τῆς ἐγκρατείας. Ο γὰρ πιστὸς δοῦλος τὸ μυστήριον τοῦ Δεσπότου αὐτοῦ φυλάσσει. Φησὶν γὰρ ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς, ο Υμῖν δέδοται γνῶναι τα μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἐκείνοις δὲ ταῖς Έξω, ἐν παραβολαῖς τὰ πάντα λέγεται, ἵνα βλέποντες βλέπωσιν, καὶ μὴ ἴδωσιν, καὶ ἀκούοντες, ἀκούσωσιν, καὶ μὴ συνιῶσιν.» Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ φιλανθρώπῳ θεῷ De fideli custodia commissi arcani. Arcanum pectoris unius cujuspiam fidei concredere, eorum est qui sunt intimi et domestice noti, hoc est, quos sinceræ veritatis ac fidei indelibatæ commendat integritas, non item eorum qui externi sunt, quorum videlicet Adem nondum habes exploratam: Vobis enim datum est nosse mysterium regni“, › ait Dominus. Qui igitur suæ fidei commissum minus fideliter custodierit, proditor jam factus est regni. Sane nimisquam necessarium sit onui cum circumspectione providere te, ut mysterium tuæ semel concreditum fidei contineas, penes te asserves et premas, ne is qui tibi germane amicus est, ex amico inimicus perseveret nunquam conciliandus: quemadmodum et divina Scriptura doctrice erudimur, quæ et docet secretum nullo pacto evulgandum. Dicit enim Parœmiastes: «Qui celat injuriam, quærit amicitiam; qui autem renuit celare, dissociat amicos et domesticos ". Audisti verbum? commoriatur in te, ait; qui enim secretum revelat, perdit Gidem ".» Rursus: c Si revelaveris secretum amici tui, nunquam persequaris post eum; sicut enim avem e manu tua demisisti, sic perdidisti proximum tuum: et non captes eum: noli persequi eum quia longe abest **. Inducit Vulnus liceat alligare, et convitii est conciliatio; qui autem revelavit arcanum, perdidit fdem ".» Generose igitur ac virilis animæ est, modis omnibus alterius secretum penes se recondere, nec ullam ob causam aut invectum tristitiæ nubilum prodere et evulgare arcanum cum fiducia concreditum. In sustinendo quidem vel ad horam, et continenter premendo secretum, nonnihil principio aditur laboris demum incredibilem gaudii vindemiabis dulcedinem ex fructu continentis linguæ. Servus enim fidelis si est, dominicum arcanum εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. penes se tacitus servat. Ait enim et Dominus discipulis suis Vobis datum est nosse mysteria regni Dei; illis autem, nempe externis, omnia c in parabolis, dicuntur, e ut videntes videant, et non intelligant “., Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. 1126 HOMILIA LXV. Non cuivis intempestiviter aut temere committendum arcanum. Unicuilibet obvio concredere sui pectoris arcanum, id peculiare est animæ prorsus ineruditæ, et quæ nihilum experta est decori atque honestatis. "Imo Malach. 11, 5; Zach. v, 4. 39 Jac. v, 12 Περὶ τοῦ μὴ ἀκαίρως θαῤῥεῖν. Τὸ ἀκαίρως θαῤῥεῖν τινι, ἀπαιδεύτου καὶ ἀπειρο κάλου ψυχῆς ἴδιον. Πολλοὶ γὰρ ἐκ τοῦ ἀπερισκέπτως θαῤῥῆσαι οἷς οὐκ ὤφειλον, ὕστερον εἰς θλίψεις μεγά λας καὶ ἀφορήτους ἐνέπεσαν. Χρὴ οὖν πάντα περι 4º Matth. v, 34-37. • Matth. sur, 11. * Prov. xvii, & 63 Eccli. 315, 10. * Eccli. xxv, 19-22. * Ibid. 17. ** Matth. xi, 11, 12.

HOMILIA LXVI.· DE VERITAΤΕ. εσκεμμένως καὶ μετὰ βουλῆς πράσσειν, καὶ μὴ θαλ- Plerosque contigit perplexas atque vix tolerabiles ῥεῖν τινι εἰς ἔτυχεν, ἵνα μὴ ὕστερον τῆς ἑαυτοῦ κακοβουλίας καρποὺς ὀδύνης θερίσῃ. Εἰς γὰρ ὦτα ἄφρονος καλόν ἐστιν μηδὲν λέγειν, ὥς φησιν ὁ Σολομών, μήποτε μυκτηρίσῃ τοὺς τοὺς λόγους. Διδάσκει δὲ καὶ ἄλλος σοφός, • Μετά μωροῦ μὴ συμβουλεύου, οὐ γὰρ δυνήσεται λόγον στέξαι. Καὶ πάλιν, ο Παντί ἀνθρώπῳ μὴ ἔκφαινε τὰ τῆς καρδίας σου· μηδὲ πάντα ἄνθρωπον εἰσάγαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. Πολλά · γὰρ τὰ ἔνεδρα τοῦ διαβόλου.» Καὶ αὖθις, «Ενώπιον ἀλλοτρίου μηδὲν ποιήσῃς κρυπτόν· οὐ γὰρ γινώσκεις τί τέξεται.» Καὶ πάλιν, «'Ανήρ δίγλωσσος ἀποκα λύπτει βουλὰς ἐν συνεδρίῳ· ὁ δὲ πιστὸς πνοῇ κρύπτει πράγματα.» Καὶ ὁ προφήτης Μιχαίας βοᾷ λέγων, • Μη καταπιστεύετε ἐν φίλοις. Καὶ ἀπὸ τῆς συγκοίτου σου φύλαξον τοῦ μὴ ἀναθέσθαι αὐτῇ τι. ΤΗ incidere in afflictiones, ex eo quod quibus non debebant, nimisquam temere se crediderunt. Necesse igitur sit, circumspectim et comite consilio agere omnia, nec inconsulte, ut fere fit, secretum cuiquam committere, ut ne demum per tuam temeritatem fructus demetas doloris. Ad aures enim imprudentis bonum est nihil dicere, ut et Salomon ait, ne forte subsannet eruditos tuos sermones. Docet autem et alius sapiens: Cum stulto noli inire consilium, non enim poterit tegere verDum 7. ο Rursus: • Omni homini ne prodas cor tuum ', neque omnem hominem induc in domum tuam; multæ enim sunt insidiæ calumniatoris ". › Rursum: Coram alieno nihil facias secreti, neque Καλῶς enim scis, quid pariet • fterum: «Vir bilinguis revelat consilia in concilio habita; qui autemn fidelis est spiritu, occultat rem ".» Michas propheta clamat: • Noli fidem liabere amicis, et a conthorali tua cave, et nihil illius fidei committe ".. lloc co dixit, ne forte eadem toleremus quæ et Samson: justo enim huic, quæ cum ipso vivebat communiter, inexplicabiles conscivit. turbas. Samson enim propositi problematis solutionen enuntiarat id quod non mediocrem invexit viro tristitiam. Nec secus altera tori consors, nempe Dalida subdolis et illicibus verbis justo cum imposuisset, effecit ut hic tantus publicæ esset insultationi inimicis suis is qui angelica promissione conceptus est, perque annos viginti Israeliticæ judex fuerat. Idem manibus in leonis ora injectis ipsum dissecuerat; in mandibula asini mille peremit viros; ex eadem maxilla scaturientem bibit aquam: hic exsuperanti fretus robore, portas Gazæ urbis cum emovisset loco, una cum seris humeris impositas, sustulit in montem; et hic tantus abjectæ ac vilis mulierculæ inescatus illecebris, momento non tantummodo perdidit fortitudinem, sed excavatis atque effossis oculorum orbibus, ad ludibrium expositus est puerilis gentis Philistinæ, hoc est alienigenæ, quibuscum oppressus, diem suum obit 4. Sequi igitur debemus Dominicam illam sententiam, quæ dicit: • Nolite dare sancta canibus, neque projiciatis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus, et conversi disrumpant vos ".» Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. γοῦν καὶ ὁ προφήτης παραινεί φυλάττεσθαι ἀπὸ τῆς συγκοίτου, μήποτε ὑπομείνωμεν τὰ τοῦ Σαμψών. Οχληθεὶς γὰρ ὁ δίκαιος ὑπὸ τῆς αὐτοῦ συμβίου, ἀνήγγειλεν αὐτῇ τὸ πρόβλημα, καὶ γέγονεν αὐτῷ εἰς λύπην μεγάλην. Ωσαύτως καὶ ἡ δευτέρα αὐτοῦ σύμβιος Δαλιδά, ἀπατηλοῖς λόγοις ἀπατήσασα τὸν δίκαιον, ἐπίχαρμα αὐτὸν κατέστησεν τοῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ. Καὶ ὁ ἐξ ἐπαγγελίας συλληφθείς, καὶ κρίνας εἴκοσι ἔτη τὸν Ἰσραήλ, καὶ ἀνασχίσας ταῖς παλά μαις τὸ στόμα τοῦ λέοντος, καὶ ἐν σιαγόνι ὄνου για δίους ἀποκτείνας ἄνδρας, καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς σιαγόνος πιών, καὶ δι' ὑπερβολὴν ἰσχύος τάς πύλας Γάζης σύν τῷ μοχλῷ ἐπ' ὤμων ἄρας, καὶ εἰς τὸ ὄρος ἀνενέγκας, ὑπὸ φαύλης γυναικός δελεασθείς, ἐξαίφνης οὐ μόνον τὴν τοσαύτην ἰσχὺν ἀπώλεσεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ὄμματα Εξορυχθείς, παίγνιον τοῖς παιδαρίοις τῶν ἀλλοφύλων γενόμενος, σὺν αὐτοῖς τὸν βίον κατέλυσεν. Επόμενον οὖν ἐστιν τὸ τοῦ Κυρίου ῥητὸν τὸ φάσκον, «Μή δῶτε τὰ ἅγια τοῖς κυσίν, μηδὲ βάλλετε τους μαργαρίτας ὑμῶν, ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς τοῖς ποσὶν αὐτῶν, καὶ στραφέν τες ῥήξωσιν ὑμᾶς.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΕΓ'. Περὶ ἀληθείας. Ἴσως, τίμιο πάτερ Ευστάθιο, θαυμάζεις, σύ τε καὶ οἱ ἐντευξάμενοι τῇ παρούσῃ πραγματεία, τίνος ἕνεκεν παρ' ὑμῶν προτραπείς, καὶ πρὸς ὑμᾶς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου ποιησάμενος, εὐθέως ὥσπερ ἐπιλαΘόμενος ἑαυτοῦ, ὡς πρός τινας φοιτητὰς χρήζοντας διδασκαλίας, τὰς διαλέξεις ἐποιησάμην. 'Αλλά μηδείς θαυμαζέτω, μηδὲ ἀνοίας ἔγκλημα ἐγγράψαιτό μοι, τὴν ἐναλλαγὴν, ἀλλὰ μᾶλλον ἀποδέξηται τῆς ἐπαινετῆς δειλίας. Οὐ γὰρ ἐπιλέλησμαι ἐμαυτοῦ, ἀλλὰ τὴν ἀπολογίαν ἐρῶ. Τὰς μὲν γὰρ ἀφορμὴς τοῦ παρόντος πονήματος τοῦ κεφαλαιώσαι ἐν συντόμῳ πᾶσαν τὴν 1127 HOMILIA LXVI. De veritate. Mirabere forsan, pater mibi venerabilis Eustathie, tuque et qui lecturi sunt præsentis operis commentationem, cur vestra exhortatione adinoritus ut scriberem, et a vobis cum sim auspicatus telam pertexere istius operis, mox lamen quasi mei ipsius oblitus, hasce conciones ita pertexui ut videri possim discipulis quibusdam loqui, quibus opus lacte sit eruditionis et doctrinæ. Atque nemo miretur, neque vicariam hanc permutationem temere objiciat factam esse per ignorantiam aut incogitantiam; magis vero gratum habeat tinorem * Prov. xt, 13. 5* Mich. 50 Eccli. viii, 21. 4 Eccli. x, 67 Eccli. xx11, 14. 9 Eccli. vult, 22. bs Judic. xvi, passim. 6 Matth. vit, 6.

non usquequaque asperabilem, quo subveritus θείαν Γραφή», Παλαιάν τε καὶ Καινὴν, καὶ στείλαι σοι, διὰ τὸ συνεχῶς χώρας καὶ πόλεις. ἀμείβειν, ἕνεκεν τοῦ ἐπικρατοῦντος Χαλδαϊκοῦ χειμῶνος πάσαν τὴν οἰκουμένην, ἐξ ὑμετέρας προτροπής είληφε. Ἐπειδὴ δὲ αἱ Γραφαὶ καὶ τῆς θεοπνεύς του δίδασκαλίας μαρτυρίαι ἐδέοντό τινος ηθικοῦ λόγου ὡς ἐν οἰκοδομὴ ἐκ μεγάλων καὶ ἐντίμων λίθων συνίστα μένη, χρήζοι τῆς τῶν εὐτελῶν καὶ μικρῶν βιζακίων συνοικοδομῆς· τούτου ἕνεκεν οὕτως καὶ ἐποιησάμην τὴν ὑποτύπωσιν τῆς παρούσης πραγματείας, με τολμήσας πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ κοινῇ τὰς διδασκαλίας ποιήσασθαι. Ἐπίσταμαι γὰρ καὶ τὴν ἐμαυτοῦ ἀσθέ νειαν, καὶ τὸ τέλειον τῆς ὑμετέρας πατρότητ Νῦν δὲ, ὡς ἔφθασεν ὁ περὶ τῆς ἀληθείας λόγος, ἀναγ καῖον ὑμῖν ἐνόμισα τοῦτον ἀναθῆναι, ὡς δωρόν τι detrectabam munus scribendi; neque enim mei ipsius oblitus sum. Sed jam ad causæ redditionem venio. Occasionem enim operosæ istius lucubrationis sic digestæ noverit lector fuisse hanc, ut per capita tibi, Pater, distinguerem et contraherem in compendium divinam omnem Scripturam, vetereinque et novam. Tale enim scribendi munus, vestra suscepi exhortatione, quod momentis singulis loca et civitates permutare cogimur, per hane Chaldaicæ gentis tempestatem, quæ totum prope terrarum orbem sua premit tyrannide. Cum vero testimonia doctrinæ divinitus inspirate quam verissime scripta, nonnihil egeant sermone morali, perinde atque si fabrica quæpiam operosior et fastigiosa magnifico sumptu ingentium lapidumn ac θεῖον καὶ ἐξαίρετον. Ἡ ὄντως ἀλήθεια ὁ Θεός ἐστιν. pretiosorum substructa sit et compacta, egeat ni- Χρὴ οὖν πάντα ἄνθρωπον ἐρωτῶντα τὰ τῆς ἀληθείας, hilominus ad absolutam et solidam substructionem πρῶτον εὔξασθαι τοῦ ἐπιγνῶναι τὴν ὄντως ἀλήθειαν minutulis scrupis et rudusculis perquam tenuibus, καὶ εἰπεῖν περὶ αὐτῆς, ὡς πρέπει τῷ τῆς ἀληθείας hujusee rei gratia visum est summariam delinea- ἐραστῇ, κατὰ τὸν εἰπόντα, ο Μή περιέλης ἐκ της tionem præsentis opusculi tali serie digerere et στόματός μου λόγον ἀληθείας πως σφόδρα. • Η γέρ efformare interim non ausus uni ex vobis peculia- ἀλήθεια πρὸς τοὺς ἐργαζομένους αὐτὴν ἐπαντήσε riter, sed in commune omnibus qualemcunque hanc inferre doctrinam. Siquidem ingenioli mei imbe cillitas mihi satis superque persuasa est et perspecta, nec minus exploratam habeo et compertam eximiam animi vestri lenitatem. Nunc autem cum co sit provectus liber, ut de veritate mihi sit disserendum, necessarium duxi, eum tibi dicare peculiariter quasi divinum quoddam et insigne munus. Prorsum veritas Deus est: necesse igitur sit, ut homo omnis (si modo veritatis est amantissimus) in votis habeat hoc primum, et oret sibi indulgeri germanæ veritatis cognitionem, dequc ea ut sermonem edisserat prorsus amatore veritatis dignum, juxta illius sententiam qui dixit: ‹ Ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque "., Veritas enim ad eos recipiet se, et illustrabit, qui eam opere ipso exercent. Quemadmodum igitur qui profert mendacium, contaminat ac defoedat cor et os; (nam hosti humanæ salutis utile est mendacium, pater enim mendacii diabolus est), ita et qui veritatem loquitur, animam sanctificat, et os, et reliqua corporis membra: veritas enim Christus est. Admonens autem propheta Zacharias populum illum male morigerum, ait: e Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, 1128 et judicium pacificum judicate "., Alius: e Labia veracia dirigunt testimonium, qui autem conservare volunt pacem, lelabuntur ".» lterum: Veritatem posside, et ne abjeceris sapientiam atque disciplinam; quia os verax implebitur risu **, › hoc est gaudio. David: • Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo "?, Infert: • Qui ingreditur sine macula et operatur justitiam, qui loquitur veritatem in corde suo ", › hoc est, corde. Principium sermonum tuorum veritas, et in omnia secula judicia justitiae tuæe. Etenim: • Opera manuum tuarum veritas et judicium "., Et: • Misericordia et veritas præcedent faciem tuam". › Propter hoc.: «Intende prospere, procede, et regna propter veritatem et mansuetudinem et justiLiam. In ore enim inimicorum meorum ‹ non υ Ὥσπερ οὖν ὁ λαλῶν τὸ ψεῦδος μολύνει τὴν καρδίαν καὶ τὸ στόμα (τὸ γὰρ ψεῦσμα, τῷ δυσμενεί διαφέρει ὁ γὰρ πατὴρ τοῦ ψεύδους, ὁ διάβολός ἐστιν), οὕτως καὶ ὁ λαλῶν τὴν ἀλήθειαν ἁγιάζεται τὴν ψυχήν, καὶ τὸ σῶμα, καὶ πάντα τὰ μέλη· ἡ γὰρ ἀλήθεια ή Χριστός ἐστιν. Νουθετῶν δὲ καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας τὸν ἀνήκοον λαόν, φησὶν πρὸς αὐτοὺς, ο 13 λεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτῷ, καὶ κρῖμα εἰρηνικόν κρίνατε. Καὶ ἄλλος, ο Χείλη ἀληθινὰ κατορθοί μαρτυρίαν. Οἱ δὲ βουλόμενοι είρη νεύειν, εὐφρανθήσονται.» Καὶ πάλιν, ο ᾿Αλήθεια κτῆσαι, καὶ μὴ ἀπώσῃ σοφίαν καὶ παιδείαν· ἔτι στόμα ἀληθινοῦ, ἐμπλησθήσεται γέλωτος, ο τους ἐστιν, χαρᾶς. Ο δὲ Δαυΐδ, «Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου; ἢ τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου;» Καὶ ἐπιφέρει, «Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην, λαλῶν ἀλήθειαν ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, ὁ τουτέστιν, ἀπὸ καρδίας. Αρχὴ γὰρ τῶν λόγων σου ἀλήθεια, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα πάντι τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου. Καὶ γὰρ, ο Τί ἔργα τῶν χειρῶν σου ἀληθινὰ, καὶ κρίσεις. ο Καὶ • Ελεος καὶ ἀλήθεια προπορεύσεται πρὸ προσ ώπου σου.» Καὶ διὰ τοῦτο ο Εντεινον καὶ κατευοδού, καὶ βασίλευε, ἕνεκεν ἀληθείας, καὶ πραότητος, καὶ δικαιοσύνης, ο Ἐν τῷ στόματι γὰρ τῶν ἐχθρῶν * Prov. Iv, 5. » Psal. cxvi, 43. ss Zach. viii, 16. 57 Prov. vil, 20. 1 Psal. cx, 7. of Psal. LxxxvΙ, 15. ** Psal. XLIV, 5. » Psal. XIV, ** Ibid. 2.

HOMILIA LXVII. - DE CORREPTIONE.. μου «οὐκ ἔστιν ἀλήθεια, ὅτι ἡ καρδία αὐτῶν μα- Λ est veritas, quia cor eorum vanam est: sepulcrum ταία· καὶ τάφος ἀνεψημένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν· ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν· διὰ τοῦτο κρῖνον αὐτοὺς, ὁ Θεός.» Φησὶν δὲ καὶ ὁ ἀληθινὸς Ἰώβ, «Εί δὲ καὶ ἐψευσάμην ῥήματα ἁγίου Θεοῦ μου.» Καὶ ὁ Παροιμιαστής, ο Κρείσσων πτωχὸς ἐν ἀληθείᾳ που ρευόμενος πλουσίου ψεύστου.» Ποιεῖν γὰρ δίκαια, καὶ ἀληθεύειν, ἀρεστὰ παρὰ τῷ Θεῷ μᾶλλον ἢ θυσ σιῶναἷμα. Καὶ αὖθις, ο ᾿Ανοίγων, φησίν, ἀπὸ χειλέων ὀρθά, ὅτι ἀλήθειαν μελετήσει ὁ λάρυγξ μου· ἐβδε λυγμένα δὲ ἐνώπιόν μου χείλη ψευδή.» Ο δὲ Από στολος· ο 'Αποθέμενοι οὖν τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ, ὅτι ἐσμὲν ἀλλήλων μέλη, ο Καὶ, ο Ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ, καὶ ἐν λόγῳ ἀληθείας. • Ο δὲ Ἰωάννης, «Οίδαμεν, φησιν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἔχει, καὶ ἔδωκεν ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα 13 γινώσκωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεόν. Καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ, ὅς ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεός, καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Ο γὰρ λαλῶν ἀλήθειαν, ἐν τῷ Θεῷ μένει.» Χρὴ οὖν πᾶσαν ἀλήθειαν ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορεύεσθαι, ἵνα τὸ πνεῦμα, * ὁ Θεὸς κατῴκισεν ἐν τῇ σαρκὶ ταύτῃ, ἀληθές εὑρεθῇ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις, καὶ οὕτως δοξασθῇ ὁ Κύριος ὁ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ κατοικῶν, ὅτι ὁ Κύριος ἀληθινὸς ἐν παντὶ ῥήματι, καὶ οὐδὲν παρ' αὐτῷ ψεῦδος. Οἱ οὖν ψευδόμενοι, ἀθετοῦσι τὸν Κύριον, καὶ γίνονται ἀποστερηταὶ τοῦ Κυρίου, μὴ ἀποδιδόντες αὐτῷ τὴν παραθήκην ἣν ἔλαβον· ἔλαβον γὰρ πνεῦμα ἄψευστον. Τοῦτο ἐὰν ψευδὲς ἀποδώσωσιν, ἐμίαναν τὴν τοῦ Θεοῦ παραθήκην, καὶ ἐγένοντο ἀποστερηταί. Ο γὰρ φυλάττων τὴν ἀλήθειαν, δύναται ἑαυτῷ ζωὴν περιποιήσασθαι· φυλάττεται γὰρ ὑπὸ τῆς ἀληθείας. Εἰκότως οὖν κατὰ τάξιν, τίμιε πάτερ Ευστάθιο, ὑμῖν ἀνεθήκαμεν τὸν περὶ τῆς ἀληθείας λόγον. 'Αεὶ γὰρ τὸν Χριστὸν ἐνδεδυμένος, ἐν αὐτῷ ζῇς καὶ κι νῆσαι, καὶ εἶ ὡς ἀληθινὸς ἄνθρωπος, καὶ τῆς ἀληθείας ἐραστής μανικώτατος. [Νῦν γὰρ θαῤῥεῖν μοι παρακελεύεται ταῦτα περὶ σοῦ ἀποφήνασθαι ὁ εἰπὼν τῷ Θωμά, Εγώ εἰμι ἡ ὁδὸς, καὶ ἡ ἀλήθεια, καὶ ἡ ζωή· καὶ οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι' ἐμοῦ.»] Αὐτῷ πρέπει δόξα σὺν. Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. patens guttur eorum, linguis suis dolose egerunt, › propter hoe c judica illos, Deus "., Sed et veridieus Job: «Non enim elusi verba sancti Dei mei. Parœmiastes: ‹ Melior est pauper in veritate ambulans divite mendace ". > Facere enim quæ justa sunt, et loqui veritatem, accepta sunt Deo magis quam sanguis victimarum. Rursus: • Aperiens e labiis recta, quia veritatem meditabitur guttur meum, exsecrabilia autem in conspectu meo labia mendacia ". Item Apostolus: • Deponentes igitur mendacium loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo, quia sumus invicem membra ". Et: In charitate non ficta, in verbo veritatis *8. Joannes quoque: Scimus quia Filius Dei venit et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio ejus Jesu Christo: hic est verus Deus, et vita mterna: qui enim veritatem loquitur, in Deo manet 7.» Necesse igitur sit, ex hominis ore nullam effundi sermonem qui non veritate omnimoda nitatur, ut Spiritus ille veritatis qui idem Deus est, intelligatur in hac elis num carne sibi delegisse domicilium: qui per hoc apud omne hominum genus comperitur veridicus: atque ita demum glorificabitur Dominus inhabitans hominem. In omni verbo verax est Dominus, nec ullum possit in ipso deprehendi mendacii vestigium. Quotquot igitur semet irretiunt mendaciorum funiculis, frustrantur et eludunt Dominum, fiuntque prædones Domini, dum id quod penes se depositum est, non reddunt incolume et sanum. Spiritum enim acceperunt nulla contage mendacii decolorem. Hunc si reddiderint Domino interstinctum variis mendaciorum notis, utique videri possunt contaminasse depositum: quo fit, ut dici debeant rei alienæ suppilatores. Jam veritatein quisquis custodit ac tuetur, citra dificultatem ullam potest sibi emereri beatam vitam. Ab ipsa enim protegitur veritate, necunde talem adoriatur et urgeat quidpiam mali. Jure igitur, et pro decoro tuendi hactenus cœpti ordinis sermonem hunc (qui de veritate est) succedaneum tibi, o venerabilis pater Eustathi, consecravimus. 1129 Semper enim Christum indutus, in ipso vivis et noveris, utque homo verax, præcipuo et exuberanti amore ipsam deperis veritatem Christum: quem una cum Patre et Spiritu sancto compar addecet gloria in sæcula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΕΖ'. Περὶ τοῦ ἐλέγχειν. Τὸ κατὰ Θεὸν ἐλέγχειν τὸν πλησίον, εὐαρεστόν ἐστιν τῷ Θεῷ καὶ φίλων. Τεκμήριον γάρ ἐστιν φιλο αδελφίας, καὶ συμπαθούς γνώμης, μόνον ἐν εἰλι κρινεί καρδίᾳ καὶ καθαρῷ συνειδότι· ἐν φόβῳ Θεοῦ, μετά πάσης εὐσπλαγχνίας ἐλέγχειν, σκοπῷ τοῦ ἐπιστρέψαι τὸν ἁμαρτάνοντα, δεῖ τοῦτο ποιεῖν· χρὴ δὲ καὶ διακρίνειν ὅπου δεῖ ἐλέγχειν· ἐπεὶ ἄνδρα δυνα τὸν οὐ χρὴ ἐλέγχειν ἐπὶ κενοδοξίαν· ἀλλὰ μᾶλλον σε Psal. v. 10, 11. 65 Prov. XIX, " HOMILIA LXVII. Neminem præter decorum ct discretionem coargui debere. Proximum coarguere secundum Deum, Deo ipsi quam sit gratiosum et amabile, quis explicet? Aliud enim est nihil quam insigne fraternæ dilectionis argumentum, ac piæ erga proximum voluntatis illustre signum, alieno periculo indolescentis, sincero cordis affectu et munda prorsus conscientia. In timore autem Dei id fiat, nec sine individua ejus comite misericordia, unum aliquem ar67 Ephes. iv, 25. 5 II Cor. vi, 6. 1. 44 Prov. vill, 6,7. 20. 7º Prov. xvi, 15.

guere, hoc nimirum mentis scopo, ut ad rectitudi- τὴν ἐπιφορὰν τῆς μελλούσης ἀτιμία; ἐπιδεῖξαι. Τῷ γὰρ τρόπῳ τούτῳ οἱ τοιοῦτοι ἡδέως ελέγχονται. Ωσαύτως τὸν παυσάμενον, καὶ μετανοοῦντα, οὐκ ἔστιν καλὸν ἐλέγχειν. Εἰ δὲ λέγεις, διὰ Θεὸν καὶ τὴν εἰς τὸν πλησίον ἀγάπην ἐλέγχειν, φανεροποίη σον αὐτῷ πρῶτον τὰ σὰ πλημμελήματα, καὶ οὐ λυπεῖται ἐλεγχόμενος. Γέγραπται ἐν ταῖς Παροιμίαις, ὅτι • Κρείσσον ἔλεγχοι ἀποκαλυπτόμενοι, κρυπτομένης φιλίας. Αξιοπιστότερα γὰρ τραύματα φίλου, ἢ ἑκούσια φιλήματα ἐχθροῦ, καὶ κρεῖσσον ἀνὴρ ἐλέγχων, ἀνδρὸς ἀδίκου σκληροτραχήλου. Εξαπίνης γὰρ φλεγομένου οὐκ ἔστιν ἴασις. Καὶ πάλιν, ο Ο ἐλέγχων ἀνθρώπου ὁδοὺς αὐτοῦ, χάριτας ἕξει μᾶλλον τοῦ πρὸς χάριν γλωσσοχαριτοῦντος.» Καὶ πάλιν, • Μή έλεγχε κακούς, ἵνα μὴ μισήσωσιν σε· ἔλεγχε σοφὸν, καὶ ἀγαπήσει σε· ἄσοφον, καὶ προσθήσει τον μισῆσαί σε. Δίδου σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερο ἔσται. Γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι. Καὶ πάλιν, ῾Ο ἐννεύων ὀφθαλμόν μετὰ δόλου, συνάγει ἀνδράσι λύπας· ὁ δὲ ἐλέγχων μετὰ παρξη σίας, εἰρηνοποιεί. Ελεγξον φίλον μή ποτε οὐκ ἐποίησεν· καὶ εἰ ἐποίησεν, ἵνα μὴ προσθήσῃ τὰ αὐτά.» Κα! ὁ νόμος φησίν, «Ελέγξεις τον πλησίον σου, μή ποτε οὐκ ἐποίησεν. Εἰ δὲ καὶ ἐποίησεν, ἵνα μὴ προσθήσῃ.» Καὶ αὖθις, «"Ωσπερ καλόν ἐπιν ἐλέγχειν, ἢ θυμοῦσθαι κρυπτώς.» Καὶ ἐπάγει, ο Έν συμποσίῳ οίνου μὴ ἐλέγξῃς τὸν πλησίον· καὶ μὴ ἐξουδενώσῃς αὐτὸν ἐν εὐφροσύνῃ αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν, • Ἐὰν ἐλέγχεις ἄνδρα φρόνιμον, νοήσει αίσθησιν· καρ δια γὰρ αισθητική, λυπηρὰ ψυχὴ αὐτοῦ· οἱ δὲ ἐλέγχον τες, βελτίους φανεροῦνται ἐπ' αὐτούς, ο Καὶ ὁ Παῦλος Τιμοθέῳ φησί, ο Τοὺς ἁμαρτάνοντας ἐνώπιον πάντων ἔλεγχε, ἵνα καὶ οἱ λοιποὶ φόβον ἔχωσιν.» Καὶ αὖθις, • Ελεγξον, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον· ν καὶ ὁ θέλων ἡμᾶς σωθῆναι Κύριος, καὶ Σωτὴρ ἡμῶν, παρακει λεύεται ἡμῖν λέγων, ο Ἐὰν ἁμαρτήσει εἰς σὲ ὁ ἀδελφός σου, υπαγε, ἔλεγξον αὐτὸν μεταξὺ σοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου. Εάν σου ἀκούσῃ, εκέρδησας τον ἀδελφόν σου· ἐὰν δὲ μὴ ἀκούσῃ, παράλαβε μετά σεαυτοῦ ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο τριῶν μαρτύρων σταθήσηται πᾶν ῥῆμα· ἐὰν δὲ παρακούσῃ αὐτῶν, εἰπὲ τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ τῇ Εκκλησίᾳ παρακούσῃ, ἔστω τοι ὥσπερ ὁ ἐθνικές καὶ ὁ τελώνης.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας nis revoces viam et convertas peccatorem. Id quidem fiat oportet; sed et necesse sit discretionis aciem intendere, ubi et quo loci sit necessaria reprehensio. Vir potens auetoritate, sive divitiis suffarcinatus neutiquam reprehendendus venit inanis gloriæ: potius enim huic impendens periculum futura ignominiæ convenit inductis exemplis deinonstrare: hoc enim pacto tales non illibenter admittent reprehensionem. Consimili ratione nihil profuerit eum increpare, qui a peccatis interqui. evit, quemque prioris pœnitet vitæ. Quod si dicis reprehendere te per charitatem erga Deum et proximum; primum fac illi inclarescat delictorum gravitas, nec jam mærore aut tristitia contabescit reprehensus. Scriptum quippe est in Proverbiis: • Melior est reprehensio manifesta quam abscondita amicitia; fideliora enim sunt vulnera amici quam voluntaria oscula inimici” 1; › melior enim qui reprehendit viro injusto et cervicis duræ. Ejus enim qui repente inflammescit ira, non est sanitas. Rursus: c Qui ostendit homini vias suas, plus habebit gratiæ eo qui ad gratiam linguam suam componit”., iterum: «Noli arguere maJos, nequando oderint te, argue sapientem, et diliget te; da sapienti occasionen, et sapientior erit; notifica justo, et addet ut accipiat 13.» lteram: • Qui annuit oculo cum dolo, congregat viris tristitias”; qui autem cum libertate reprehendit, habet pacem: argue amicum, ne forte non fecerit, et si fecit, ut ne addat ".. Eadem prorsus lex ait Argues proximum tuum, ne forte non fecerit: quod si fecit, ne adjicial ro. Quam bonum cst arguere potius quam irasci occulte "!» Inducit: «In convivio vini ne arguas proximum, et ne spreveris eum in lætitia ejus "., Item: • Si argueris prudentem, considerabit sensum sensitivum, anima illius tristis est; qui autem reprehendunt, sibiipsis videntur, quam sint, esse meliores 60. Paulus item Timotheo ait: • Peccantes coram omnibus argue, ut et cæteri timorem babeant 81 • 1130 Rursus: «Argue, increpa, obsecra "., Sed et is qui nos ad salutem magnopere studet provehere Dominus ac Salvator noster, hunc in modum nos adhortatur: • Si peccaverit 'Αμήν. in te frater tuus, vade, corripe eum inter te et ipsum solum: si te audierit, lucratus es fratrem tuum; si autem te non audierit, adhibe tecum unum aut duos, ut in ore duorum aut trium testiam stet omne verbum: quod si nec hos audierit, die Ecclesiæ; si autem ncc Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus 83. › Gloria Deo nostro in sæcula. Amen. HOMILIA LXVIII. " : cor Ut ipse coarguaris, debes expetere. Homo (siquidem de se quam modestissime sentit, seque pro abjecto habet et vili) multa cum animi voluptate et benevolentia cas exceptat quæ in se recidunt correptiones, aut quamlibet asperam Περὶ τοῦ ἐλέγχεσθαι. Ανθρωπος ἐάν ἐστι ταπεινόφρων, καὶ ἔχει ἑαυτὸν εὐτελῆ, μετά θυμηδίας καὶ εὐμενείας τοὺς ἐπιφερομένους αὐτῷ ἐλέγχους, καὶ τὸ ἐπιτίμιον, παραδέχεται. Μακάριος οὖν ἐστιν ὁ μοναχὸς ὁ 11 Prov. ΧΧΥΗ, 5, 6. * Prov. ΧΧΥΗ, 25. 7 Prov. 1x, 8. 9. 11 Eccli. xx, 1. ** Eccli. xxx1, 41. το Prov. XIX, 25. Tim. 1, 2. *³ Matth. xvin, 15-17. * Prov. x. 10. 8º Prov. 27, 5. το Eccii. 15, AL το flidl. 1 Τim. v. 20. + L

፡ HOMILIA LXIX DE VERECUNDIA. πάντων περίφημα ἑαυτὸν ἔχων. Ελαχιστότερον γὰρ objurgationen. Beatus igitur monachus qui seipsum ' ἑαυτὸν λογιζόμενος, γέγηθεν μᾶλλον ἐπὶ τῇ εὐτελείᾳ aliud esse censet nihil, quam omnium peripsema. καὶ καταφρονήσει, ἤπερ ἐπὶ τιμῇ καὶ εὐκλείᾳ. Οθεν Incredibili enim lætitia perfunditur tacitus, super καὶ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἁγιάζεται, καθώς μαρτυρεῖ Η- priva dejectione et contemptu (dum seipsum depuσαΐα;" ο 'Αγιάσατε γάρ, φησὶν, τὸν φαυλίζοντα τὴν tat nec fucate cæteris tanto esse minorem) magis ψυχὴν αὐτοῦ. Ὁ δὲ μισῶν ἐλέγχους, ἄφρων.» Αλλά quam pro exhibito honore aut proprii celebritate καὶ ἔγκειται πάθει. Ο δὲ ἀγαπῶν, δῆλον ὅτι ἀπαθής nominis. Unde et talis a Deo prædicatur beatus. ἐστιν. Καλὸν οὖν ἀποδέχεσθαι τοὺς σκώπτοντας juxta Isaiæ testimonium dicentis: • Sanctificate ἡμᾶς, ὑπὲρ τοὺς ἐπαινοῦντας, οἵτινες οὐδὲν διαφέ eum qui extenuat animam suam 81 '; qui autem odit ρουσιν καταρωμένου, κατὰ τὴν Γραφήν. Καὶ πάλιν correptiones, imprudens est es.. Sed et huic inὁ αὐτὸς Ησαΐας, «Ακούσατε ῥῆμα Κυρίου, οἱ τρέ- pendet non simplex perturbatio qui autem diligit μοντες τὸν λόγον αὐτοῦ, εἴπατε, Αδελφοὶ ἡμῶν, τοῖς cas, liquet hunc nulla jam percelli animi perturμισοῦσιν ὑμᾶς καὶ βδελυσσομένοις. ο Φησὶν καὶ ὁ batione, sed sedato est animo. Quam igitur profucΠαροιμιαστής, • Συντρίβει ἀπειλή καρδίαν φρονί rit benigne eos excipere qui nos suis exercent μου· ἄφρων δὲ μαστιγωθείς, οὐκ αἰσθάνεται.» Καὶ sannis et scommatibus quamlibet amarulentis, præ πάλιν, οὓς ἀπωθεῖται παιδείαν, μισεῖ ἑαυτόν. Ὁ δὲ illis qui nos adornant suis commentitiis laudibus? τηρῶν ἐλέγχους, κτᾶται φρόνησιν. ο Καὶ πάλιν, «Ο qui juxta Scripturam nihil ab eo differunt qui ma - δεχόμενος παιδείαν, ἐν ἀγαθοῖς ἔσται. Ο δὲ φυλάτε ledicit. Idem rursus Isaias: • Audite verbum Doτων ελέγχους, σοφισθήσεται.» Καί, ο Ὁ ἀκούων mini, qui intremiscitis ad sermonem ejus, dicite ἐλέγχους ζωῆς, ἐν μέσῳ σοφῶν αὐλισθήσεται.» Και his qui vos oderunt et exsecrantur, Fratres mei πάλιν, «Ο τηρῶν ἐλέγχους, ἀγαπᾷ τὴν ἑαυτοῦ Sed et Paroemiastes: • Conterit comminatio cor ψυχήν. Οἱ δὲ μισοῦντες, τελευτώσιν αἰσχρῶς.» Και prudentis, imprudens autem etiam flagellatus non αὖθις, «Πενίαν καὶ ἀτιμίαν ἀφαιρεῖται παιδεία. Ο sentit s. o Iterum: «Qui repellit disciplinam, odit δὲ φυλάσσων ἐλέγχους, δοξασθήσεται.» Καὶ πάλιν, seipsum; qui autem servat correptionem, possidet • Πληγαὶ καὶ ἔλεγχοι διδόασι σοφίαν· παῖς δὲ prudentiam ".» Rursus: • Qui habet prudentiam, πλανώμενος, αἰσχυνεῖ γονεῖς αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν, in bonis erit *, et qui custodit correptiones, sa- • ῾Ο ἀγαπῶν παιδείαν, ἀγαπᾷ αἴσθησιν· ὁ δὲ μισῶν piens elicietur *.» Et: «Qui servat increpationes, ἐλέγχους, ἄφρων.» Ο δὲ Δαυΐδ, «Κύριε, μὴ τῷ suam ipsius diligit animam; qui autem oderunt, θυμῷ σου ἐλέγξεις με, μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύ- ignominiose noriuntur ".» Et: • Paupertatem et σῃς με, οὐχ ὅτι τὸν ἔλεγχον παρῃτεῖτο, ἀλλὰ τὴν c ignominiam aufert disciplina; qui autem custodit μετ' ὀργῆς παιδείαν. Επιφέρει γὰρ, «Παιδεύσει correctiones, glorificabitur ".. Rursum: • Plage με δίκαιος ἐν ἑλέει καὶ ἐλέγξει με.» Μέγας οὖν et objurgationes tribuunt sapientiam; puer autem ἐστιν, ἀγαπητοί, καὶ θαυμαστὸς ὁ ἐλεγχόμενος, ή deerrans confundit parentes suos ".» Iterum: ἀτιμαζόμενος ὑπό τινος, καὶ βαστάζων, καθάπερ • Qui diligit disciplinam,diligit sensum: qui autem καὶ ἡ σεμνὴ καὶ μεγάλη ἐκείνη Χαναναία, ήτις edit increpationes, imprudens».» David quoque: ἀκούσασα παρὰ τοῦ Κυρίου, ὅτι «Οὐκ ἔστιν καλὸν • Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων, καὶ βαλεῖν τοῖς κυνα ira tua corripias me ".» Non quidem quod is deρίοις· ο οὐκ ἠγανάκτησεν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἑαυτὴν precaretur aut defugeret vitabundus Dominicam εὐτελίζουσα εἶπεν, «Ναι, Κύριε· καὶ γὰρ τὰ κυ- correptionem, sed eam quæ cum ira gravi infertur, νάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ disciplinam a se precatione hac usus amoliebatur της τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν· ἡ ὅθεν ὑπερ- ac depellebat. 1131 Infert enim: «Corripiet me εθαύμασεν ὁ Κύριος τὴν ταπείνωσιν καὶ πίστιν αὐτ justus in misericordia et increpabit me "., Sane, τῆς, εἰπὼν, «Ω γύναι, μεγάλη σου ἡ πίστις, γενηθήτω quam eum par est magnum censeri et admirabilem, τος ὡς θέλεις.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. qui cum increpatur acrius et ignominia non levi aspergitur, perfert tamen: quemadmodum honesta illa Chananitis, magnique meriti, quæ quidem simul atque a Domino audisset: • Non est bonum sumere panem filiorum et mittere catellis non bæc modo indignata non est, sed ex diverso seipsam extenuans respondit: Imo, Domine, etenim catelli edunt de buccellis quæ cadunt de mensa dominorum suorum › Hoc responso in admirationem tantæ istius et humilitatis et fidei se surrigens Dominus, dixit: 0 mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis ".» Ipsi gloria in sæcula. Amen. Περὶ τοῦ αἰσχύνεσθαι. Καλή ἐστιν, ἀγαπητοί, ἡ κατὰ Θεὸν αἰσχύνη (ήγουν αἰδὼς), ἡ ἀκαπήλευτος, ἡ ἀκίβδηλος, ἡ ἀνεπίληπτος, ἡ τῷ θεῷ διαλλακτής. Ταύτην οὖν κατάσχωμεν, ἵνα ss Imo Eccli. n, 20. ns Eccli. xix. 6 Isa. LXVI, 89. Prov. xv. 5. 90 ibid. 10. 91 Eccli. x, 53. Psal. CXL, 5. * Matth. xv, 26 97 ibid. 27. es HOMILIA LXIX. De pudore et verecundia. 26: ) Verecundia, charissimi, sive pudor qui secundum Deum est, quanto prænitet decore! Nihil enim admittit insincerum aut permistum; nulla 5. 87 Prov. xv, 12. ns ibid. 32. • Prov. x11, 1. 92 Prov. xxix, 45. ibid. 28. εν Prov. 11. » Psal. vi, 2

+635 pallenti rubiginc vitiatur hypocriseos, nihil in se παῤῥησιασθῶμεν ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Κυρίου Άγιο prorsum habet quod reprehensione dignum sit. Nec solum, sed et inter Deum nosque sequester est. Pudorem hunc igitur antevertamus assequi, ut in Dominico adventu majore cum fiducia præsentemur: vicinus enim illius adventus est, et ecce pro foribus assistit. Quæ enim secundum Deum verecundia est, ne annutu quidem aut vultu arrecto ausit quidquam petere, aut quidvis præsente Deo liberius depromere, præ malorum multitudine, quorum ipsi nobis conscii sumus. Si quando igitur dedecore quopiam aut probro aspergemur, mox cogitemus eam impressionem nobis inflictam pro cumulo gloriæ quam nobis a Deo datum iri sperainus, cumque actione gratiarum nihil ægre illam toleremus. Magno enin commodo nostro sinit Deus eam nobis infligi, atque ita interim dum ignominia percellimur, securi erimus tristitiæ omnis, nulla nos conciet mentis intemperies. Sane non parum vereri debemus Dominum qui tanta lenitate malorum omnium quæ gessimus, obliviscitur, si quando alias, nunc maxime temporis, juxta id quod dictum est. Neque enim nunc vel obgannire licet aut aperire os. Siquidem, Domine, servis tuis et iis qui te colunt, confusio inusta est et illatum opprobrium. Tibi enim Deo nostro justitia, nobis autem confusio vultus nostri, ut hæc probat dies nobis, principibus nostris et regibus nostris, quia peccavimus, inique egimus et a rectitudine defleximus viæ tuæ, nec mandatis tuis obedivimus. Quæ enim prophetico afflatus spiritu futura præcinuit Jeremias, nunc temporis contigere. Is enim ait: • Confusi sumus, quia audivimus opprobrium nostrum. Operuit ignominia faciem nostram, quia ingressi sunt alienigenæ sanctuaria nostra in donum Domini.. Sed et David: «Tu scis improperium meum, et confusionem meam ", et reverentiam meam ', 1132 quia tota die confusio mea contra me est '.. Et:. Confusio faciei meæ operuit me³. › Ejusmodi igitur pudor sive verecundia plane bona est, cum secundum Deum sit, ut quæ hominem adducit ad penitentiam, ac proinde non mediocrem affert animæ fiduciam. Est autem et altera confusionis sive verecundiæ species plane noxia ac detrimentosa, secundum Scripturam, quæ dicit: e Est confusio adducens peccatumn, et est confusio gloria el gratia '.. Plerique enim dum alios improbo timore verentur, in diaboli retia non semel revoluti sunt. Infert: «Qui non revelat impietatem suam, non prosperabitur; qui autem exponit et reprehendit, diligetur ".. Rursus: ‹ Justus accusator est suiipsius in principio sermonis.» Et: • Quanto tempore innocentes proxime sequuntur justitiam, non confundentur '. Nosse enim legem, mentis est bonæ *. > Inducit: • Beatus qui in omnibus timet propter circumspectionem.» Et: • Præpara ad exitum opera tua. 9 Jerem. Lt, 51. • Prov. xvm, 17. Coκεν γὰρ καὶ ἐπὶ θύραις ἐστίν. Εστιν δὲ ἡ κατά Θεὸν αἰσχύνη, τοῦ μὴ τολμᾶν ὅλως ἀνανεύειν αὐτῷ, καὶ παῤῥησιάζεσθαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, διὰ τὰ πλήθη τῶν κακῶν ὧν ἑαυτοῖς συγγινώσκομεν. Καὶ ὅταν οὖν ἀτιμίαν τινὰ παρὰ ἀνθρώπων πάθωμεν, εὐθὺς τῆς παρὰ Θεοῦ δόξης τὴν ἐπιφορὰν ἐννοήσωμεν, καὶ εὐχαρίστως δι' ὑπομονῆς δεξώμεθα. Ὑπὲρ γὰρ τοῦ συμφέροντος ἡμῖν ἐπάγει ὁ Θεός· καὶ ἐπὶ τῇ ἀτιμία ἄλυποι καὶ ἀτάραχοι εσόμεθα. Πολὺ οὖν ὀφείλομεν αἰδεῖσθαι τὸν ἀμνησίκακον Κύριον. Καὶ μάλιστα ἐν τῷ ἐνεστῶτι καιρῷ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Καὶ νῦν οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀνοίξαι τὸ στόμα, αἰσχύνη καὶ ὄνειδη ἐγενήθημεν τοῖς δούλοις σου, καὶ τοῖς σεβομένο; σε. Τῷ γὰρ Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν ἡ δικαιοσύνη, ἡμῖν δὲ ἡ αἰσχύνη τῶν προσώπων ἡμῶν, ὡς ἡ ἡμέρα αὕτη ἡμῖν καὶ τοῖς ἄρχουσιν ἡμῶν, καὶ τοῖς βαπο λεύουσιν ἡμῶν· ὅτι ἡμάρτομεν, καὶ ἡνομήσαμεν, καὶ ἑξημάρτομεν ἐν πᾶσι, καὶ τῶν ἐντολῶν σου ακ ἠκούσαμεν, καθὼς καὶ ὁ Ἱερεμίας προφητεύων τι νῦν ἡμῖν συμβάντα, τάδε φησίν, ο Ησχύνθηκε ὅτι ἠκούσαμεν ὀνειδισμόν ἡμῶν, καὶ κατεκάλυψεν ἀτιμία τὸ πρόσωπον ἡμῶν, ὅτι εἰσῆλθον ἀλλογενεῖς εἰς τὰ ἅγια ἡμῶν, εἰς οἶκον Κυρίου, ο Φησὶ δὲ καὶ ὁ Δαυΐδ, ο Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν με καὶ τὴν αἰσχύνην μου, καὶ τὴν ἐντροπήν μου· ἔπι ὅλην τὴν ἡμέραν ἡ ἐντροπή μου κατ' ἐναντίον μας ἐστίν. ο Καὶ, ο Ἡ αἰσχύνη τοῦ προσώπου μου έκα λυψέ με. ο Αὕτη τοίνυν ἐστὶν ἡ καλὴ καὶ κατα Θεὸν αἰσχύνη, ἥτις εἰς μετάνοιαν καὶ παρρησίαν ἄγει τὸν ἄνθρωπον. Εστιν δὲ καὶ αἰσχύνη ἐπιδιαβης, κατὰ τὴν λέγουσαν Γραφήν· "Εστιν αἰσχύν επάγουσα ἁμαρτίαν· καὶ ἔστιν αἰσχύνη, θέλει καὶ χάρις. • Πολλοὶ γὰρ αἰσχυνόμενοί τι περιπίπτουσιν τοῖς δικτύοις τοῦ διαβόλου. Καὶ ἐπ φέρει, ι Ο ἀποκαλύπτων ἀσέβειαν αὐτοῦ, οὐκ εἴοδωθήσεται. Ὁ δὲ ἐξηγούμενος καὶ ἐλέγχων, ἀγαπο θήσεται.» Καὶ αὖθις, ο Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορ ἐν πρωτολογία.» Καὶ τὸ, «Ὅσον ἂν χρόνον ἀκατ ἔχωνται τῆς δικαιοσύνης, οὐκ αἰσχυνθήσονται. οπε γὰρ γνῶναι νόμον, διανοίας ἐστὶν ἀγαθῆς.» Καὶ επάγει, «Μακάριος ός καταπτήσσει πάντα δι' ελλή Γειαν.» Καὶ τὸ, «Ετοίμαζε εἰς τὴν ἔξοδον τὰ ἔργα σου.» Και, ο Μὴ αἰσχυνθῇς ὁμολογῆσαι ἐφ᾽ ἁμαρ τίαις σου, ο Διακρίσεως γοῦν δεῖται ὁ ἄνθρωπο ἵνα γνῷ ποῦ μὲν ὀφείλει αἰσχυνθῆναι ἐπὶ σωτηρία; τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ποὺ δὲ καὶ ἀποβάλλεσθαι αὐτὴν ὡς ἐφάμαρτον. Εστιν γὰρ αἰσχύνης χάριν ἐπαγγελ λόμενος τῷ ἑαυτοῦ φίλῳ, καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρῶν δωρεάν. Ἡμεῖς οὖν, ἀγαπητοί, τὴν κατὰ Θεὸν πιο σχύνην κατάσχωμεν, μιμούμενοι τὸν τελώνην τὸν αἰδούμενον ἀναβλέψαι εἰς τὸν οὐρανὸν, ἀλλὰ τί πτοντα τὸ ἑαυτοῦ στῆθος, καὶ λέγοντα, «Ο Θεός, μα σθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ·» ἵνα καὶ τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν ὁμοίως τύχωμεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. "Ω ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. • Psal. XLIM, 16. • ibid. 8 Eccli. xxx, 19. 1 Psal. LXVIII, 20. 1 Prov. sxt, 21. * Eccli. IV, • Proν. τινι, 15

HOMILIA LXX. - DE HUMILITATE. Et: Ne confundaris confiteri peccata tua '. Non mediocri opus homini est lumine discretionis, ut norit ubi debeat suppudescere et circumfundi verecundia, quæ ad animæ suæ promoveat salutem, ubi contra debeat eam a se recellere ac propeHere, quod ad peccatum ducat. Liceat enim invenire qui pollicetur quidem suiipsius amico verecundi pudoris gratiam, denique eum ipsum sortitus gratuito inimicum. Nos igitur, dilectissimi, eam verecundiæ speciem pro virili nobis asciscamus quæ secundum Deum est, imitati publicani illius exemplum, qui vel in oœlum suspicere et attoHere oculos verebatur, interim suum tundens pectus, hisque orans verbis: Deus, propitius esto mihi peccatori, › ut illíus exemplo absolutam peccatorum remissionem mereamur assequi, in Christo Jesu Domino nostro: cui gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Περὶ ταπεινοφροσύνης. Η ταπεινοφροσύνη ὑψιπετεῖ, καὶ ἀεροπόρον ἀποτελεῖ τὸν ἄνθρωπον. Ὅσον γάρ τις ἑαυτὸν ταπεινοί, πολλαπλασίως ὑψοῖ αὐτὸν ὁ Θεός· καθὼς καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ συνόμιλος Μωϋσῆς ταπεινοφρονῶν, οὐκ ἀπ εβάλλετο την συμβουλίαν τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ Ἰώθωρ, καίτοι μετὰ τοσαύτας Θεοφανίας, ἀλλ' ὅσα εἶπεν αὐτῷ, ἐποίησεν· διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν παρὰ πάντας τοὺς ἐπὶ γῆς. Ομοίως δὲ καὶ ὁ Γεδεὼν ἀπελογεῖτο μετρίῳ φρονήματι τῷ Ἐφραὶμ λέγων, «Τί ἐποίησα νῦν καθὼς ὑμεῖς ἐποιήσατε; ή οὐχὶ κρείττων ἐπιφυλλὶς Ἐφραίμ, ή τρυγητός Αβιέζερ; ἐν χειρὶ ὑμῶν παρέδωκεν Κύριος τοὺς ἄρχοντας Μαδιάμ· καὶ τί ἠδυνήθην ποιῆσαι καθὼς ὑμεῖς;» Καίτοι γε αὐτῷ τὴν νίκην ἐδωρήσατο ὁ Θεὺς ἐν τοῖς τριακοσίοις ἀνδράσι. Αλλ' ὁ δίκαιος διὰ τῆς ταπεινοφροσύνης κατέσπασεν τὸν θυμὸν αὐτ τῶν. Καὶ πρὸ τούτου πρὸς τὸν ἄγγελον ἔλεγεν, Τίς εἰμ: ἐγώ, ἢ ὁ οἶκος τοῦ πατρός μου; ἡ χιλιάς μου ταπεινοτέρα ἐν Μανασσῇ. Λέγει δὲ καί τις σοφός· • Οσον μέγας εἶ, τοσοῦτον ταπεινοῦ σεαυτὸν, καὶ έναντι Κυρίου ευρήσεις χάριν, ο ὅτι πάντα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ, φανερὰ παρὰ Κυρίου. Καὶ στόματα πεινοῦ μελετά σοφίαν. Σύνεσις δὲ ἀγαθή, δίδωσι χάριν. Ο δὲ Ψαλμωδός φησιν· «Εγώ δέ εἰμι σκώ λιξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, ὄνειδος ἀνθρώπων, καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Καὶ πάλιν, «ὡσεὶ τέρας έγενήθην τοῖς πολλοῖς, καὶ σὺ βοηθός μου κραταιός. ο Ο ταπεινότρων καὶ ἔργον ἔχων πνευματικὸν, ἀναγινώσκων τὰς θείας Γραφάς, πάντα εἰς ἑαυτὸν νοεῖ, καὶ οὐκ εἰ; τὸν ἕτερον. Ἐὰν οὖν θέλωμεν τῷ ὄντι εὐαρεστῆσαι Θεῷ, καὶ τὴν μακαριωτάτην φιλιωθῆ και φιλίαν, γυμνὸν τὸν νοῦν ἡμῶν παραστήσωμεν, μηδὲν ἐπισυρόμενον τοῦ παρόντος αἰῶνος, μή τινα τεχνάσματα, ἢ σοφίσματα, ἢ δικαιολογίαν· ἀποστρέφεται γὰρ τὸ θεῖον τοὺς μετὰ οἰηματικοῦ τοῦ τρόπου τούτου προσερχομένους αὐτῷ. Ἐὰν γὰρ θεοσε6ὴς καὶ ταπεινόφρων ὑπάρχει τις, καὶ μὴ ὑπεραιρό. μενος σωματικῷ ὄγκῳ, μήποτε προπετευόμενος, αλλά κατεαγμένος τῇ καρδίᾳ, καὶ λογιζόμενος ἑαυ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον εἶναι, τότε ἐπιβλέπει καὶ ἐνοικεῖ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ. 'Αληθινῆς γὰρ ταπεινοφροσύνης γνώρισμα, οὐ τὸ ἑαυτῷ καταχέειν ὕβρεις, ἀλλὰ τὸ παρὰ ἄλλων ὑβριζόμενον γενναίως φέρειν· καὶ οὐ- η δεὶς ταπεινόφρων δικαιολογεῖταί ποτε. Ὥσπερ οὖν καρπός πολύς κάμπτει κλῶνας δένδρου, οὕτως ἀρε τῆς πλῆθος ταπεινοῖ φρόνημα ἀνδρός. Καὶ ὥσπερ • Eccl. χιν, 22. 10 Exod. xviit, passim. HOMILIA LXX. De modestia animi sive humilitate. Modestia animi sese ultro dimittentis, sive humilitas, hominem altivolum efficit et aerivagum. Quanto enim quis se infra dejicit, tanto hune st:- blimius subvehit Deus et allevat. Sic Moses, qui Deo tam familiariter congrediebatur. Hic tantus, de se cum modestissime sentiret, consilium neutiquam aversatus est sui soceri Jethro, tametsi tanta prius fuisset, nempe augustissima Dei visione perfruitus. Verum quæcunque ille suggesserat, hic efecit; eoque ipsum Deus præter caderos omnes qui in terra morabantur, evexit in sublime Haud secus Gedeon respondebat tribui Ephraim, moderata usus et eo opportuniore prudentia dum dicit: • Quid feci nunc ut vos fecistis? Nunquid non melior est racemulus Ephraim quam vindemia Abiezer? In manibus vestris tradidit Dominus principes Madian. Ecquid talc facere potui, quale vos? › Atqui huic Deus eam contulerat victoriam 1133 in trecentis viris. Cæterum justus bic molestia ac lenitate responsi excitatam iram repressit ac sedavit, quin prius aliquanto angelo respondit, Quis sum ego, aut quæ est domus patris mei? Millenarius meus abjectior est et humilior in Manasse '', Sapiens quidem dicit: Quanto major es, tanto humilia teipsum, et coram Domino invenies gratiam”.› Namopera omnia humiliantis se manifesta sunt et conspicua oculis Domini “. Os enim humile meditatur sapientiam "; intellectus autem bonus dat gratiam ". Ait item Psaltes regius: e Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjecto plebis ".» Rursus: Tanquam prodigium factus sum multis, et tu adju. tor meus fortis "., Qui de se moderate sentit et opus tractat spirituale, interim divinas dum legit Scripturas, quæcunque occurrunt, universa in scipsum tacita cogitatione reflectit, et non in alterum. Si cupimus Deo nostro magnopere esse gra tiosi et amabiles, amicitiamque ejus felicissimam exosculari suavissime et amplecti: mentem illi nostram exhibeamus nudam et ab omni concretione materiæ defæcatam, quæ nihil sæculi istrus alicunde ad se asciscat, nullas advocet molitiones fraudum, nihil commentitium aut sophisticum, non item causificationes sive disceptationes juris. Aversatur enim numen illud eos qui se adeunt superciliosa quadam freti persuasione. Contra si qu.s " Judic. vult, 2, 5. 19 Judic. v, 15. 13 Eccli. uti, 20. 1. Psal. 13. as Psal. xxxvi, 30. 16 Prov. m, 15. 17 Psal. XXI, 7. 10 Psal. Lxx, 18.

Θεοῦ ἐνάρετον. Ο δὲ μακάριος Παῦλος καταστέλλων ἡμῶν τὸ φρόνημα, ἐπιστέλλει, λέγων· ο Ταλαίπω ρος ἐγὼ ἄνθρωπος, τίς με ρύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου;» καὶ πάλιν, ο Ως περικαθάρ ματα τοῦ κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίφημα. ο Ταῦτα δὲ τὰ ῥήματα, ταπεινοφροσύνης υπόδειγμα, Καὶ αὖθις· «Γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, ὅτι δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσεν πλούσιος ὤν, ἵνα ὑμεῖς τὸ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε.» Καὶ ἐπάγει ο Πα ρακαλῶ οὖν ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν Κυρίῳ, ἀξίως περίπατ τῆσαι τῆς κλήσεως, ἧς ἐκλήθητε μετά πάσης ταπει νοφροσύνης καὶ πραότητος, μετά μακροθυμίας ένα εχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ.» Καὶ ἐπιφέρει, «Τί ὕστερον πάντων, ώσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη και μοι. Εγώ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος πάντων τῶν ἀπ στόλων. Ος οὐκ εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι ἀπόστολος [διότι ἐδίωξα τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ.] Ο οὖν βάνο λόμενος κτήσασθαι τὴν Θεοδώρητον ταύτην ἀρετή, τῆς ταπεινοφροσύνης, καὶ φυγεῖν, καθὼς προείρη ται, τὸν μάταιον καὶ θεοστυγητον όγκον τῆς ὑπερο ηφανίας, μηδὲν παραλειπέτω τῶν συντελούντων εἰ; τὴν κατόρθωσιν αὐτῆς, ἀλλ' ἔστω αὐτῷ καὶ σχήμα, καὶ ἱμάτιον, καὶ βάδισμα, καὶ καθέδρα, καὶ τριτ καὶ στρωμνὴ, καὶ λόγος, καὶ κίνησις, καὶ βλέμμα, καὶ ἡ πρὸς τὸν πλησίον ἔντευξις, πάντα πρὸς εὐτε λειαν ήσκημένα. Πρὸ πάντων δὲ ἐν μηδενὶ πιστευέτω ἑαυτῷ, ἀλλ' ὑποτασσέσθω τῷ πλησίον, καὶ δουλευου αὐτῷ, μεμνημένος τοῦ Κυρίου, μὴ ἀπαξιώσαντο, νίψαι τοὺς πόδας τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν· καὶ εἰρην της ο Υπόδειγμα γὰρ ὑμῖν δέδωκαν τῆς ταπειν φροσύνης, ο ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε ἀλλήλοις.» Εἰ ταῦτα οἴδατε, μακάριον ἐστι, ἐὰν ποιῆτε αὐτά. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰώνας. Αμήν. Deicola ac pius de se alioqui quam abjectissime χάραξ βαστάζει κλῶνα κατάκαρπον, οὕτως φόβο; sentiens, neutiquam turgescens aut veluti extuberans inani fastu, nihil temere sibi ascribens meritorum.lacita cogitatione, magis vero qui se inuti lem esse servum deputet; hunc talem clementer respicit Dominus, ejusque inhabitat mentem gratia Dei. Verissimæ humilitatis insigne hoc est, nullas in quempiam intorquere contumelias, sed ab aliis in te contortas generose et infracto perferre animo. Siquidem nemo (modo is sit non fucate) humilis, qui causificetur aut partes unquam sustineat tuendi se. Ut enim arborum ramos exuberans copia fructuum deorsum versus inflectit, ita et accessio dives virtutum sensum hominis se possidentis demittit atque humiliat. Rursus, quemadmodum statumen aut vineæ pedamentum ramum communit ac gestitat fructuum ubertate prægnantem, ita timor Dei eum suffulcit, qui virtute adornat se. Beatus ille Paulus extenuans ac supprimens nostrum hunc fastum, per epistolam dicit: ‹ Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus 9?. Iterum: • Ut purgamenta mundi facti sumus, omnium peripsema ". › Hæc porro verba in exemplum posita sunt insinuandæ humilitatis. Rursus Cognoscite gratiam Dei, quia propter nos dives cum esset, pauper factus est, ut nos illius paupertate divites essemus " • Inducit: • Obsecro itaque vos ego vinctus in Domino, digne ut ambulemus vocatione qua vocati sumus, cum omni humilitate et mansuetudine, cum longanimitate supportantes invicem in charitate ". › Denique infert: Postremo omnium tanquam abortivo visus est et mihi. 1134 Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus ".» Quisquis igitur studet indipisci virtutem humilitatis, quæ a solo Deo prærogatur, simulque derlinare parentem vanitatis, Deo modis omnibus invisum tumorem superbiæ, ceu prius dictan mihi est, nihil omittat eorum quæ conducunt ad parandum humilitatis legitimam functionem, sed tali adsint habitus, pallium, incessus, sedile, alimonia, stratus, sermo, ipse corporis molus, aspectus, congressus cum proximo ac familiari colloquium, denique quæ ab illo cum labore tiunt, ad frugalitatem et parcimoniam spectent omnia. In primis suo de se judicio ne se totum permitul. memor sit Domini, qui nequaquam indignum duxit submittere se lavandis discipulorum pedibus, qu' et dixit: ‹ Exemplum enim dedi vobis, nempe humilitatis, ut quemadmodum feci vobis, et vos faciatis invicem ".. Si hac scitis, beati eritis si feceritis ca. Ipsi gloria in sæcula. Amen. " HOMILIA LXXI. De eo quod proximo condonandum sit. Ut proximo ignoscas in plenitudine cordis, Dominicum urget te mandatum, universo hominum generi apprime salutiferum. Domini autem mandatum æterna est vita. Itaque condonando proximis, veniam ipsi impetramus. Sin remittemus ex animo, nostra ipsorum peccata per hoc quasi quopiam signaculo insignimus, ne veniam promereamur. Quis igitur (sapiens modo sit) qui cum magnopere cupiat suorum nec ulli numerandorum de- 19 Rom. vn, 21. 20 I Cor. iv, 15. 21 II Cor. v, ΧΩΙ, 15, ΛΟΓΟΣ ΟΑ'. Περὶ τοῦ συγχωρεῖν τῷ πλησίῳ. Τὸ συγχωρεῖν τῷ πλησίον ἀπὸ καρδίας, Δεσποτική ἐντολή ἐστιν, καὶ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις. Η γὰρ ἐντολὴ αὐτοῦ ζωὴ αἰώνιος ἐστιν. Ἐὰν οὖν συν χωροῦμεν, συγχωρούμεθα· ἐὰν δὲ μή, ἐπισφραγί ζομεν τὰς ἑαυτῶν ἁμαρτίας. Τίς οὖν σοφός, ὁ θέλων τυχεῖν τῆς ἀφέσεως τῶν ἀναριθμήτων αὐτοῦ εἶτ μελημάτων, μὴ μετὰ χαρᾶς ἀφήσει τῷ πλησίον οὐ τοῦ τὰ ἐλάχιστα ἐλαττώματα; Οὐ μόνον δὲ ὁ Κύριος τοῦτο ἐντέλλεται ἡμῖν ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ ἡμῖν 9. "Ephes. iv, 1. 2. 13 | Cor. as, 8, 9. S: Joan.

HOMILIA LXXII. ORANDUM PRO INVICEM. ὑπέδειξεν πῶς δεῖ αὐτὴν ἐκτελεῖν. Ἐν γὰρ τῷ σταυ- fictorum perfrui absolutione, non cum ingenti ρῷ ὢν παρεκάλει ὑπὲρ τῶν εἰς αὐτὸν ἀναμησάντων, τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, λέγων ο Πάτερ, άφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην· οὐ γὰρ οίδασιν τί ποιοῦσιν.» Ἰδοὺ ὁ εὐσπλαγχνος, καὶ ὑπεράγαθος ὑπεραπολογείται ὑπὲρ αὐτῶν, λέγων· «Οὐ γὰρ οίδασιν τί ποιοῦσιν.» Καὶ πρὸ τούτου δὲ τῶν μαθητῶν ἀγανακτούντων κατά τίνων Σαμαρειτών μὴ δεξαμένων αὐτοὺς, καὶ αἰ τούντων θεηλάτῳ πυρὶ ἀναλωθῆναι αὐτοὺς, ἐπετίμησεν αὐτοῖς, λέγων, «Οὐκ οἴδατε ποίου πνεύματός έστε.» Τουτέστιν, τοῦ πράου, καὶ ἀγαθοῦ. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ διὰ τῶν προφητῶν ἐκδιδάσκει ἡμᾶς. Φησὶν ὁ Ζαχαρίας, ο Κρίμα δίκαιον κρίνατε, καὶ ἔλεος καὶ οἰκτιρμὸν ποιεῖτε ἕκαστος πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Καὶ ὁ Παῦλός φησιν, ο Γίνεσθε οὖν εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὐσπλαγχνοι, μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ Θεὸς ἐν Χριστῷ ἐχαρίσατο ὑμῖν.» Ο δὲ προφήτης Αβδιού, • Ον τρόπον πεποίηκας, ἔσται σοι οὕτως· καὶ τὸ ἀντο απόδομά σου άνταποδοθήσεταί σοι εἰς κεφαλήν σου.» Οφείλομεν οὖν συμπάσχειν καὶ συγχωρεῖν ἀλλήλοις, ὅτι ἐν σῶμά ἐσμεν καὶ ἀλλήλων μέλη, καὶ τὸ αὐτὸ ὀφείλομεν ὑπὲρ ἀλλήλων φρονεῖν· φοβούμενοι καὶ τὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου φοβερὸν ἀπόφασιν, καὶ ἀπὸ καρδίας συγχωρήσωμεν ἀλλήλοις. Εἶπεν γὰρ, ὅτι Οὕτως ποιήσει ὑμῖν ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος, ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ἡμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν. «Δούλε γὰρ, φησίν, πονηρέ, πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφῆκά σοι, ἐπεὶ παρεκάλεσάς με, οὐκ ἔδει καὶ σὲ, ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς καγώ σε ηλέησα; καὶ ὀργισθεὶς παρἔδωκεν αὐτὸν τοῖς βασανισταῖς, ἕως οὗ ἀποδῷ πᾶν τὸ ὀφειλόμενον.» Καὶ τῷ Πέτρῳ δὲ ἐρωτήσαντι, • Ποσάκις ἀφήσω τῷ ἀδελφῷ μου ἐὰν ἁμαρτήσει εἰς ἐμέ; ἕως ἑπτάκις;» ἀπεκρίνατο αὐτῷ ὁ Κύριος, • Οὐ λέγω σοι ἕως ἑπτάκις, ἀλλ᾽ ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά.» Διὰ τοῦτο ἐπάγει, «"Αφετε, καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν.» Καὶ ἐὰν ἀμαρτήσει εἰς σὲ ὁ ἀδελ φός σου, ἐπιτίμησον αὐτῷ. Καὶ ἐὰν μετανοήσει, ἄφες αὐτῷ· καὶ ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμαρτήσει εἰς σέ, καὶ ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἐπιστρέψῃ πρὸς σὲ, λέγων, Μετανοώ, ἄφες αὐτῷ. Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ εὐ σπλάγχνῳ καὶ φιλανθρώπω Χριστῷ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. gaudio festinet proximo condonare minutissimos quosque defectus? Jam hoc a nobis ut fiat, non ore solum præseripsit Dominus, sed et opere ipso præmonstravit, quo pacto expleri debeat. Patrem enim suum cruci confixus interpellabat, ipsis apprecatus veniam qui se extreme et iniquissime divexabant: • Pater, ait, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt ".» Quin et aliquanto prius, cum dequererentur discipuli adversus quosdam Samaritas, ut qui hos detrectarant excipere hospitio, rogarent proinde, sic inclementes igne cœlitus misso consumi, quid respondit Dominus? Uuique eos increpuit: «Nescitis, inquit, cujus spiritus estis 96;) nimirum mansueti, clementis et benigni. Hoc ipsum nos propheticis oraculis edocuit Dominus; ait enim Zacharias: • Judicium justum judicate, misericordiam et miserationem facite unusquisque cum proximo suo ".» Sed et Paulus: «Estote igitur invicem benigni, misericordes, imitatores Dei, sicut filii charissimi, donantes vobismetipsis sicut et Deus donavit vobis *., Abdias item propheta: Quemadmodum 1135 fecisti, fiet tibi; retributio tua retribuetur in caput tuum "., Debemus sane alienis indolescere malis, nec gravatini mutuas donare offensas; sumus enim unum corpus, et alteri aliorum membra. Debemus insuper idipsum inter nos atque idem sapere: perculsi terrore formidabilis sententiæ Domini, ex corde invi· cem remittamus offensas. Dixit enim, quia sic faciet vobiscum Pater meus cœlestis, si non dimiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris peccata ipsorum. • Serve, ait, nequam, omne illud debitum dimisi tibi, quia rogasti me; nonne oportebat et te misereri conservo tuo, sicut et ego tui misertus sum et iratus tradidit eum tortoribus, quousque redderet omne debitum ". › Quin Petro roganti: Quoties dimittam fratri mco, si peccaverit in me? usque septies?» Respondit Dominus: • Non dico usque septies, sed usque septuagies septies: › eoque subjecit: ‹ Dimittite et dimittetur vobis ".» Quod si peccaverit in te frater tuus, corripe eum; si resipuerit per poenitentiam, dimitte ei, si septies etiamnum in die ad te reversus fuerit, dicens: Me poenitet; dimitte ei. Deum nostrum addecet gloria in secula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΟΒ. Περὶ τοῦ εὔχεσθαι ὑπὲρ ἀλλήλων, καὶ τῶν έχθρων. Καλόν, ἀγαπητοί, τὴ διὰ πασῶν ὁδεύειν τῶν ἐντο λῶν τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδὴ ἑτέρα τῆς ἑτέρας ἔχεται ὡς ἐπὶ ἀλύσιος χρυσής. • Πισταὶ γὰρ πᾶσαι αἱ ἐνταλαὶ αὐτοῦ, ἐστηριγμένα: εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν τος.» Δεῖ οὖν τὸν ἀληθινῶς θέλοντα μαθητεῦσαι τῷ Χριστῷ, καὶ ἐκκαιόμενον τῷ πυρὶ τῆς ἀγαπήσεως αὐτοῦ μηδεμίαν παρελθεῖν ἐντολὴν αὐτοῦ, εἰ καὶ 38 Luc, xx11, 35. ** Luc. 1x. 55. 27 Zach. v, 9. 32, 33. * ibid. 21,22,35³¹Psal.cx,8. PATROL. GR. LXXXIX. HOMILIA LXXII. Quod pro invicem orandum sit, et quamlibet inimicis. omnia Praeclare nobiscum agetur, fratres, si per ingredienur ad præscriptam nobis a Christo formulain mandatorum: quandoquidem sic alterum alteri cobærescit et innectitur, quasi annuli aureæ cujuspiam catenuke conserti inter se et implexi: ‹ Fidelia enim omnia mandata ejus confirmata in sæculum sæculi "., Prorsus necesse sit eum qui * Abd. 15. 30 Matth. xvΙ, Ephes. IV,

SPAS ὁ velit verus esse Christi discipulus, tanto erga Chri- βραχεῖα τις, ή βαρεία δοκεῖ εἶναι. Αὐτὸς γὰρ εἶπεν, stum succendi charitatis ardore, ut ne ullum qui- • Ἐὰν ἀγαπᾶτέ με, τὰς ἐντολάς μου τηρήσατε. ο dem mandatorum ipsius prætergrediatur, tametsi Καὶ αὖθις, ο 'Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ περισσεύσῃ id exigui momenti aut grave esse videatur. Ipse ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη, πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φα enim dixit: «Si diligitis me, mandata mea ser- ρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐ vale.. Rursus: • Amen dico vobis, nisi abun- φανῶν.» Χθὺς οὖν, ἀγαπητοί, περὶ τοῦ ἀφῆσαι τῷ daverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pha- πλησίον διελέχθημεν· σήμερον οὐ μόνον τοῦ ἀφῆσαι, risæorum, nunquam intrabitis in regnum cœlo- ἀλλὰ καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν ὑμᾶς ὑπομιμνήσκου rum “. › Et quidem, dilectissimi, hesterna collaμεν, ήγουν παρακαλοῦμεν, ἐπειδὴ ἀμφότερα ο Δε sione edisseruimus vobis quam sit necesse ut ani- σπότης ἡμῶν καὶ Σωτὴρ ἐντέλλεται. Μηδεὶς ούν mo ignoscamus proximis; hodie vero non id sug- βαρείας ἡγείσθω τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. «Ο γὰρ ζυγός gerimus solum charitati vestræ, ut condonetis offenμου, φησίν, χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν sas quin et hortamur, ut pro illis quoque preces ἐστιν.» Καὶ ὁ Ἀπόστολος, ο Τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν θεὸν effundatis. Jam quando Dominus ipse ac nostræ πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν.» Καθὼς καὶ ἐν ταῖς assertor salutis utraque hæc observari oportere θείαις Γραφαῖς εὐρίσκομεν πάντας τοὺς ἁγίους, sanxit, nemo in posterum censeat gravia esse man- ἔργῳ ἐκτελέσαντας τὴν ἐντολὴν ταύτην, μᾶλλον δὲ data ejus. • Jugum enim meum suave est, inquit, καὶ πάσας. Φησὶν γοῦν ὁ προφήτης Σαμουήλ προς et onus meum leve 95. > Non abludit a sententia τὸν λαόν· «Μή μοι γένοιτο ἀποστῆναι ἀπὸ Κυρίου, Domini Apostolus: Diligentibus Deum omnia τοῦ μὴ βοᾷν ὑπὲρ ὑμῶν προσευχόμενον.» Καὶ πάν cooperantur in bonum ".» 1136 Ad eum modum λιγ,. Ἐμοὶ μὴ γένοιτο τοῦ ἁμαρτεῖν τῷ Κυρίῳ, Eosenire liceat in divinis Scripturis, mandatum hoc των λείπουν προσευχόμενον ὑπὲρ ὑμῶν. Όπως opere implesse sanctos omnes, veritis multo absol- δὲ ἀπώσαντο καὶ αύφον, καὶ ἐξουδένωσαν, αἰτήσαντες visse omnia. Et quidem propheta ille Samuel po- βασιλέα, πᾶσιν πρόδηλόν ἐστιν. Καὶ ὁ Ἱερεμία; δὲ pulo respondit: Absit hoc a me ut recedam a ὁ προφήτης ὁ τοσαῦτα κακὰ ὑπομείνας παρ' αὐτῶν, Domino, ut cessem clamare, ut desinam orare pro πάντοτε προσηύχετο ὑπὲρ αὐτῶν. Καὶ δῆλον ἐξ ὧν vobis ad Dominum "7., Rursus idem: ‹ Absit hoc πρὸς αὐτὸν ἔλεγεν ὁ Θεός· ι Καὶ σὺ μὴ ἀξιοῦ περὶ a me, ut peccem in Domino, ut cessem orare pro αὐτῶν, ὅτι οὐκ εἰσακούσομαί σου. • Ωσαύτως καὶ vobis. Ut hunc admirabilem e pristinæ digniὁ Μωϋσῆς ἔλεγεν πρὸς τὸν Θεόν· «Εἰ μὲν ἀφῇς εἰ tatis gradu dejecerint Judæi, imo exinaniverint, τοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ἄφες· εἰ δὲ μή, ἐξάλειψον κἐμὲ petito super se rege, nulli arbitror non perspicuum. τῆς βίβλου σου.» Οὐ μόνον δὲ οἱ ἐν τῇ Παλαιᾷ τοῦτο Sed et Jeremias insignis etiamnum propheta, per ἐποίουν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν τῇ Νέᾳ. Ο οὖν μαχάρις Judæorum ingratitudinem tanta passus, pro eisdem Ἰάκωβος, ὁ ἀδελφὸς τοῦ Κυρίου, ἀγγελικὸν βίον ζή nullo non tempore precabatur. Id verum esse σας ἐπὶ τῆς γῆς, ἤκουσεν παρὰ πάντων δίκαια, liquido colligitur per ea quæ illi dicebat Deus: ήγουν ὀλβίας, ὅ ἐστιν περιοχή τοῦ λαοῦ. Ἑορτῆς «Ει tu ne ores pro eis, neque enin exaudiam te s. οὖν οὔσης τοῦ Πάσχα, καὶ πολλῶν μυριάδων συνελ Ad eumdem modum Moses dicebat Deo: • Si qui- θέντων ἐν τῷ ναῷ Ἰουδαίων, ἀνενέγκαντες αὐτόν ἐπ dem dimittis eis peccatum), dimitte; quod si non, τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, εἶπον, Αξιοῦμέν σε, δίκαια, dele me de libro tuo.. Et hoc sane non illi moεἰπεῖν τῷ λαῷ ὅπως μὴ πλανᾶται ὀπίσω τοῦ λιγν do faciebant qui sub Veteris Testamenti vivebant μένου; Ἰησοῦ, σοὶ γὰρ πάντες πειθόμεθα· 'Ο δὲ ἀπο jugo, sed et qui sub gratia Nova legis. Beatus Jaκριθεὶς εἶπεν, «Τί με ερωτᾶτε περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἐν cobus Domini frater, angelicam vitam in terris cum θρώπου; Καὶ αὐτὸς κάθηται ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ ἐν πρ vixisset, omnium suffragiis dici promeruit, justus: λοῖς;» Οἱ δὲ παράνομοι ἀρχιερεῖς καὶ Φαμενών mimirum per conversationem sanctioris vitæ. Hic ἔκραξαν, Ὤ, ὦ, καὶ ὁ δίκαιος ἐπλανήθη. Καὶ εἶπεν talis munimentum erat populi. Festus igitur dies πρὸς ἀλλήλους, Κακῶς ἐποιήσαμεν τοιαύτην μα Pascha cum illuxisset, inque templum multa con-. τυρίαν καθ' ἑαυτῶν ὑπὲρ τοῦ Ἰησοῦ παραγαγόντες venissent myriades Judæorum, et hunc beatum in Πολλοὶ γοῦν ἐκ τοῦ λαοῦ ἀκούσαντες αὐτοῦ, ἐπίpinnaculum templi extulissent, Juste, te obsecraστευσαν. Οἱ δὲ λοιποὶ ἀνελθόντες, κατέβαλον αὐτὸν mus, aiunt, ut dicas populo ne in posterum exerret ἄνωθεν κάτω· ὁ δὲ πεσὼν ἐπὶ γόνατα, οὐ παραχρή post eum qui dicitur Jesus; tibi enim omnes nos μα ἀπέθανεν, ἀλλ' ὑπὲρ αὐτῶν προσηύχετοι και fidem habemus. Respondit beatus: • Quid me inἐγγίσας τις τῶν υἱῶν Ῥαχαδι, ἤκουσεν αὐτοῦ· καὶ terrogatis de Filio hominis? en ipse sedet ad dex- λέγει αὐτοῖς· «Τί ποιεῖτε; ὁ δίκαιος ὑπὲρ ὑμῶν teram Dei in excelsis? Exleges illi et iniqui pon- προσεύχεται.» Τότε δραμών τις αναφεὺς ἔδωκεν tifces ac Pharisei acclamarunt: O o, etiam justus αὐτῷ εἰς τὸ κρανίον, μετὰ τοῦ ξύλου, ἐν ᾧ τὰ ἱμά hic in errorem prolapsus est. Et dixerunt ad in- τια ἀποπιέζουσιν, καὶ ἐθανάτωσαν αὐτόν. Ὡσαύτως vicem: Male fecimus, talem testem produximus qui δὲ καὶ ὁ μακάριος Στέφανος ἑστὼς ἐν μέσῳ τῶν τ secundum se testimonium ferret pro Jesu: ipso ρανόμων, έκραξεν, ο Ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανούς 33 Joan. XIV. 15. 30 Jer. x1, 14. ss Matth. v, 20. * Matth. xt, 30. *6 Rom. viii, 28. 10 Exo.l. XXI, 32. * | Reg. vii, &. ** | Rep. XII,

HOMILIA LXXIII. - NON QUERERE QUE SUA SUNT. teri qui cum eo ascenderant, e sublimi præcipitarunt sanctum: qui cum in genua recidisset, nce statim oppetiisset mortem, sed oraret pro ipsis, unus filiorum Rhecam propius cum se illi admovisset, audivit orantem et dixit: «Quid facitis? en quoque pro vobis justus oral. o Tunc unus quispiam arte fullo, cum accurrisset, lignum intorsit in calvariaru ejus, quo quidem opifices illi sordidas vestes exprimunt, vitamque illi ademit. Similem in modum beatus Stephanus in medio consistens iniquorum, exclamavit: ‹ Ecce video coelos apertos et Filiuna Dei stantem a dextris ipsius ".» Cumque rapuissent eum, ejecerunt extra civitatem, et lapidabant invocantem et dicentem: • Domine, ne staἀνεψγμένους, καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἑστῶτα ἐκ enim audito non pauci ex plebe crediderunt. Cit δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. • Συναρπάσαντες δὲ αὐτὸν, ἐξέβαλον ἔξω τῆς πόλεως, καὶ ἐλιθοβόλουν αὐτὸν, ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα, «Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. • Ιδού τοίνυν βλέπομεν τοὺς ἁγίους ὅτι ἕως θανάτου ὑπερηύχοντο τῶν ἐχθρῶν αὐτῶν. Καὶ γὰρ ἀδικούντων ἀνθρώπων ὁ ὑπερευχόμενος καταράσσει μὲν δαίμονας, αὐτὸς δὲ βασιλείας οὐρανῶν ἀποδείκνυται κληρονόμος. Παρακελεύεται δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστολος, ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων προσεύχεσθαι. Τὸ δὲ εὔχεσθαι ὑπὲρ πάντων σημαίνει, ὅτι οὐ μόνον ὑπὲρ τῶν φίλων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν δεῖ προσεύχεσθαι. Ἐὰν οὖν βουλώμεθα μιμηταὶ τῶν ἁγίων καὶ μαθηταὶ γνήσιοι τοῦ Κυρίου ἀναδειχθῆναι, χρεωστοῦμεν καὶ ἡμεῖς, οὐ μόνον ὑπὲρ τῶν φίλων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν προσ- tuas illis hoc peccatum.» Ecce igitur ipsi perspiεύχεσθαι, καθὼς καὶ αὐτὸς ἔργῳ ἡμῖν τοῦτο ὑπέδει cimus pro suis etiamnum inimicis orasse adusque ξεν, ἐν μὲν τῷ σταυρῷ ὑπὲρ τῶν σταυρούντων αὐ mortem sanctos. 1137 Jure quidem: nam qui των, παρακαλῶν τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα· πρὸ δὲ τοῦ pro se aflicientibus injuria quapiam effundit precem, σταυροῦ ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ ὑπὲρ τῶν ἑαυτοῦ illidit quidem et deturbat dæmones; se autem hoc φίλων καὶ μαθητῶν. «Ὑμεῖς γὰρ φίλοι μου ἐστὲ, ο ipso opere declarat hæredem esse regni cœlorum. φησίν. Καὶ, ο Οὐκ ἔτι λέγω ὑμᾶς δούλους. • Ηξίου Admonet præterea Apostolus, ut pro hominum λέγων, ο Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνό oremus genere, utique cum ait: ‹ Pro omnibus**; › ματί σου, οὓς δέδωκάς μοι.» Καὶ αὖθις, «Οὐκ έρω per hoc indicat, nos non pro amicis solum, sed τῷ ἵνα ἄρῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου, ἀλλ' ἵνα τηρή et pro inimicis oportere orare. Itaque si Domini σῃς αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. 'Αγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ imitatores videri velimus, necesse sit non pro ἀληθείᾳ σου· ὁ λόγος ὁ σός, ἀλήθειά ἐστιν.» Αὐτῷ amicis solum ut oremus, sed et pro inimicis, proἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. vocati Domini exemplo. Ipse enim opere docuit facere hoc nos oportere. Siquidem a cruce dum penderet, Patrem interpellavit pro se crucifigentibus; pro amicis item antequam in crucem subrigeretur, proque discipulis in mystico illo convivio orasse legitur. «Vos enim amici mihi estis *, ait. Et: • Jam non dico vos servos "., Orabat tum dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi "., Rursus: «Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo, sanctifica eos in veritate tua, sermo tuns veritas est *., Ipsi gloria in stecula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΟΓ'. Περὶ τοῦ μὴ ζητεῖν τὰ ἑαυτοῦ. Ωσπερ χρεωστούμεν ἐκ τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ τὸ συγχωρεῖν, καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ ἀλλήλων, οὕτως ὀφεί λομεν καὶ τὸ μὴ ζητεῖν τὰ ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν ὁμοσώμων ἀδελφῶν· ἵνα μὴ παρέχωμεν ἑαυτοῖς βλάτης ἀφορμήν. Λέγει γὰρ ὁ Θεὸς τῷ Μωϋσῇ, «Λῦσον τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν σου· ν τουτέστιν, Αυσόν σου · το δικαίωμα, τὸ σαρκικὸν φρόνημα τοῦ ἰδίου θελήματος· ο Ο γάρ τόπος ἐν ᾧ σὺ ἕστηκας, γῆ ἁγία ἐστίν· ο ἣν κληρονομοῦσιν πραείς. Καὶ ἡμεῖς οὖν κάψωμεν τὰ θελήματα ἡμῶν τὰ σαρκικά, καὶ τῷ τοῦ Θεοῦ κατάσχωμεν, ἵνα μὴ ἐγκληθῶμεν ὑπ' αὐ τοῦ διὰ Ἱερεμίου λέγοντος, «Εμὲ ἐγκατέλιπον πης γὴν ὕδατος ζῶντος.» Καὶ, ο Ἐπορεύθησαν τοῖς θελήμασιν αὐτῶν τοῖς κακοῖς.» Πρόσχωμεν οὖν ἀσφαλῶς, μήποτε ποτίσωμεν τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν ἀνατροπὴν θολεράν, δι' οιουδήποτε σκανδάλου. Εἰ γὰρ διὰ βρώμα, φησίν, ὁ ἀδελφός σου λυπεῖται, ἢ σκαν δαλίζεται, ἢ ἀσθενεῖ, ἢ προσκέπτε:, οὐκέτι κατὰ ἀγάπην περιπατεῖς· ο Μὴ τῷ βρώματί σου ἐκεῖνον Σε πόλλυς, ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανεν.» Οὕτως δὲ * Act. vit, 55. » 1 Timn. 1, 2. 4 Joan. Χ, 14. Exod. Iu, 5. so ibid. * Jer. u, 13. so ibid. 5. HOMILIA LXXIN. " De non quærendo quæ sua sunt. Quemadmodum Dominico mandato urgemur et mutuas donare offensas et pro invicem orare, ita nec debemus quæ nostra ipsorum sunt, quærere cupidius, sed quæ fratrum qui ejusdem sunt mem bra corporis, ut ne nostro vitio ullam adeant occasionem noxæ aut detrimenti. Dixit enim Deus Moysi: «Solve calceamentum pedum tuorum:) hoc est, solve justificationem tuam, carnalem istam prudentiam ac fastum propriæ voluntatis. › Locus enim in quo tu stas, terra sancta est ¹ª, › quam utique sortito hæreditant mansueti. Nos itaque carnalis istius voluntatis nostræ præcidamus præputium, eam explentes quæ Dei est: ne ab eo excidamus qui per Jeremiam dicit: «Me dereliquerunt fontem aquæ viventis ".» Et: • Ambulaverunt post voluntates suas malas 8°. › Magna nobis cautione providendum, ne fratres nostros exsatiemus poculo turbulentæ subversionis, nempe scandali. Si enim propter cibum, ait Paulus, frater tuus contristatur, aut infirmatur, aut offendit, " us ibid. 15. ** Joan. xvii, 11. ** ibid. 15-17. ↓

non jam secundum claritatem an.bulas: Noli & καὶ ἁμαρτάνοντες εἰς τοὺς ἀδελφούς, καὶ τύπτοντας cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est 81 ;» sic autem peccantes iu conscientiam infirmam, in Christum peccamus. Ideoque si esca scandalizat fratrem meum, 1138 dicamus et nos qui religiosi sumus: Non manducabo carnes in ææternum, ut ne fratrem meum scandalizem. Hæc nihil obscure faciebat, fratres mei, beatus ille fidelis prorsus, Dei et Christi ejus amantissimus, idemque salutis proximorum cupientissimus. Hic ne quis improbo suo exemplo scandalizaretur, irreprehensibilem se per omnia exhibebat, mortem denique oppetivit. Itaque, fratres, in omnibus voJuntati nostræ injiciamus frenum, proximi causa eam præcidentes: ut ne auctores ullius simus scandali aut subversionis audientilius, atque vile istius nostræ institutum explorantibus. Ille perquam beatus qui pietatis tuendæ gratia cuncta veretur ac timet. Scriptura namque habet ac beatus Paulus: • Nemo quæral quæ sua sunt, sed quæ proximi". - Irreprehensibiles estote, ait, et Judæis et Græcis et Ecclesiæ Dei; quemadmodum et ego omnibus per omnia placeo, non quærens quod mihi ipsi utile est, sed quæ multorum, ut salvi fiant s.» Et rursus: e Charitas non quærit quæ sua ipsius sunt, non irritatur, omnia suffert, ommia sustinet.. Sed et is infert:. Debemus autem nos qui potentes sumus, infirmitates impotentium sustinere, et non nobismetipsis placere; ctenim ipse Christus non sibi ipsi placuit ". llerum: • Quis infirmatur, et ego non inβrmor? quis scandalizatur et ego non uror?, Sed et Dominus Meus cibus est ut faciam voluntatem αὐτῶν τὴν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν, εἰς Χριστὸν ἁμαρ τάνομεν. Διόπερ ει βρώμα σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν σου, εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ εὐλαβεῖς· Οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκαν δαλίσω ταῦτα δὲ λέγει, ἤγουν ποιεῖ, ὁ ὄντως πι στὸς, καὶ φιλόθεος, καὶ φιλόχριστος, και φιλοπλού σης, ὁ κατὰ πάντα ἀπρόσκοπον ἑαυτὸν τηρῶν, ἵνα μὴ δι' αὐτοῦ τις σκανδαλισθεὶς ἀποθάνῃ. Κόψωμεν οὖν, ἀδελφοί, τα θελήματα ἡμῶν, τῷ πλησίον ἡμῶν ἐν πᾶσι, ἵνα μὴ γενώμεθα αίτιοι σκανδάλων, καὶ καταστροφῆς τοῖς ἀκούουσιν, καὶ βλέπουσιν την διαγωγὴν ἡμῶν. Μακάριος ός καταπτήσσει πάντα δι' εὐλάβειαν. Γράφει δὲ καὶ ὁ μακάριος Παύλος, «Μηδεὶς τὰ ἑαυτοῦ ζητείτω, ἀλλὰ τὰ τοῦ πλησίον ἔχει στος. - Απρόσκοποι γίνεσθε, φησὶ, καὶ Ἰουδαίοις, καὶ Ἕλλησιν, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ· καθώς κἀγὼ παντάπασιν ἀρέσκω, οὐ ζητῶν τὸ ἐμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθώσιν.» Καὶ πάλιν, «Ἡ ἀγάπη οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύν νεται, πάντα στέγει, πάντα ὑπομένει.» Καὶ ἐπι· φέρει·. Οφείλομεν δὲ καὶ ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν, καὶ μὴ ἔαυ· τοῖς ἀρέσκειν. Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ βρε σεν.» Καὶ πάλιν, «Τίς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; τις σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι;» Καὶ ὁ Κύριός φησιν, «Εμὲν βρῶμά ἐστιν ἵνα ποιῶ τὸ θέα λημα τοῦ πέμψαντός με Πατρὸς, καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον. ο θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ἐστιν τὸ σωθῆναι πάντα ἄνθρωπον. Καὶ πάλιν, «Καταβέβη κα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ejus qui misit me, Patris, et perficiam opus ejus ".» Voluntas autem ipsius est, ut salvem omnem hominem. Rursus: Descendi de cœlo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me, Patris 5. › Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LXXIV. De non concupiscendo. Scriptum est: «Quicunque Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei”; › Quod si filii Dei filias diligunt hominum, hoc est, humani favoris vel existimationis ducuntur affectibus: cui obscurum sit, talium commistura gigni in posterum gigantes initio p statim conditi orbis celebres opinione atque famosos? hoc est, e quibus germen emersit gloriæ inanis, nempe superbia, elatio, inflatio sive fastus, arrogantia sive immodica existimatio sui, jactantia sive gloriatio. sæculo enim emersit superbia, ac cæteri vitiosi affectus ex ipsa enati sunt. Sed quid Deus? «Non permanebit Spiritus meus in hom minibus his in æternum "; quia carnales sunt per prave concupiscentiæ corruptelam, quemadmodum et Paulus Galatas coarguens, dicit: ‹ Cum spiritu cœperitis, nunc carne consummanini “. ›Egregium sane fuerit, si quidem ab ejusmodi quae in mundo sunt, concupiscentiis excidemur. Talis enim ss ibid. 55. 5. Rom. siv. 15. 89 1 Cor. x 29. 5' Joan. iv, 33. ** Joan. vi, 38. Περὶ τοῦ μὴ ἐπιθυμεῖν. Γέγραπται, ο "Οσοι Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοι εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. ο Ἐὰν οὖν υἱοὶ τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσει σιν τὰς θυγατέρας τῶν ἀνθρώπων, τουτέστιν, δόξας ἀνθρωπίνας, ἐκ τούτων λοιπὸν γεννώνται γίγαντες, of ἀπ' αἰῶνος δνομαστοί· τουτέστιν, ἐκ τῆς τοιαύ της δόξης γεννᾶται ὑπερηφανία, ἔπαρσις, φυσίωση, εἴησις. ὕψος, ἀλαζονεία· ἀπ' αἰῶνος γὰρ ἡ ὑπερηφαν νία καὶ τὰ λοιπὰ πάθη. Καὶ λέγει ὁ Θεός, «Οὐ μὴ καταμείνῃ τὸ Πνεῦμά μου ἐν τοῖς ἀνθρώποις του τοῖς, εἰς τὸν αἰῶνα, ο διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σαρκικούς τῶν κακῶν ἐπιθυμιῶν. Καθὼς καὶ ὁ Παῦλος λέγει, μεμφόμενος Γαλάταις· ι Πνεύματι ἀρξάμενοι, νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε. Καλὸν οὖν ἐστιν τὸ ἀνακόπτες σθαι ἀπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ὅτι πᾶσα ἐπιθυμία κατὰ τοῦ πνεύματος στρατεύεται ἡ γὰρ φιλήδονος καρδία εἱρκτὴ, καὶ ἄλυσις τῇ ψυχῇ ἐν καιρῷ ἐξόδου γίνεται· ἡ δὲ φιλόπονος, θύρα ἐστὶν ανεργμένη. Τὸ γὰρ τῆς ἐπιθυμίας πάθος, βλάστη 3 * 1 Cor. x, 5, 7 ss Rom. xs, 1, 5 26 11 Cor. 5 Rom. vet, 11. «ο Gen. vi, 5. «Galat.!!!,.

HOMILIA LXXIV. —- DE NON CONCUPISCENDO. τῆς ἀργίας ὑπάρχει. Η γὰρ ἀργία, ἀπογεννῇ τὴν concupiscentia omnis adversus spiritum militat: ἐπιθυμίαν, καὶ τὴν ἐκνηρίαν, μᾶλλον δὲ καὶ τὴν 1139 Cor enim voluptatum assectatoris carcer ἀνελπιστίαν. Εἰ γὰρ ἐγινώσκομεν ὅτι πάροικοι ἐσμεν utique est, et eatena animæ in ipso exitus articulo: ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ εἴχομεν τὰ παρόντα φθαρτά και contra industrio et laboris patienti, ut libera evoπαρατρέχοντα ἡμᾶς, χειμάρρου τρόπον, οὐκ ἂν ώρε- let, aperta est janua. Afectus namque concupiγόμεθα τὰ μὴ ἡμέτερα, καὶ ὀλιγοχρόνια, ἀλλ' ἐπεθυ scentiæ germen est ex otio suppullulans. Otiuma μοῦμεν τὰ ὄντως ἡμέτερα, καὶ διαιωνίζοντα, τουτο enim suo velut semine gignit concupiscentiamış ἐστιν τὸ μετὰ Χριστοῦ εἶναι, καὶ ἀπολαύειν τῆς αὐ atque animi lentorem, magis vero desperationem. τοῦ γλυκύτητος καὶ βασιλείας. Οἱ γὰρ τὸν αὐτοῦ Si enim recto rationis judicio perpenderemus; πόθον ἔχοντες, τὰ τοῦ παρόντος αἰῶνος πάντα, πλοῦ quia super terram inquilini sumus, et quia celc+ τὸν φημι, καὶ δόξαν, καὶ δυναστείαν, καὶ κάλλη σω rius emigrandum hinc nobis est, cuncta utique μάτων ὡς σκύβαλα ἡγοῦνται. Καὶ οὐ δύναται ἔν τινι istæc temporaria obnoxia corruptioni et quæ nos ἀπατῆσαι αὐτοὺς ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου, καὶ rapidissimi torrentis instar prætereunt, neutiquam ἀποστῆσαι τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀγάπης. Καθὼς καὶ ὁ tanto expeteremus studio, quippe quæ nostra non Σολομών φησιν, • Επιθυμήσατε σοφίαν, ἵνα εἰς τὸν sunt ac vix tantillo durant tempore. Quare sinum αιώνα βασιλεύσητε. ο - ο Ζητήσατε φρόνησιν, καὶ nostræ concupiscentiæ fusissime laxemus ad ea κατορθώσατε σύνεσιν ἐν γνώσει· ν καὶ ὅσα ἕτερα quæ vere nostra sunt, et quæ perennabunt nobisτοιαῦτα γέγραπται. Τὰ γὰρ αἰσχρὰ πάντα, καὶ ἀλ cum nimirum ut simus cum Christo, ut ejus inλότρια, ἀπαγορεύει ἐπιθυμεῖν· ὥστε συλλήβδην που, cogitabili dulcedine atque regno mereamur perfrui. μετὰ πολλὴν διαφοράν, μεταξὺ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ Nam qui tales, prasentis istius sæculi omnnia, diviπονηροῦ, δεικνύναι. Φησὶν γὰρ, ο Αρον ἀπὸ σοῦ tias dico, gloriam, praefecturam, decoram atque πᾶσαν ἐπιθυμίαν πονηράν· ἔνδυσαι δὲ ἐπιθυμίαν amabilem corporis elegantiam, ut fœdissima sterἀγαθὴν καὶ σεμνήν. • Ενδιδυσκόμενος γὰρ τὴν ἐπι- cora deputant, istis nulla in re imponere queat θυμίαν ταύτην, μισήσεις τὴν πονηρὰν ἐπιθυμίαν, princeps hujus seculi, ut a rectitudine defectant, καὶ χαλιναγωγήσεις αὐτήν, καθώς βούλει. Αγρία aut avocare a charitate Christi, astruente hoc γάρ ἐστιν ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ, καὶ δυσκόλως ήμε Salomone: «Concupiscite, ait, sapientiam, ut in ροῦται. Φοβερωτέρα γάρ ἐστιν, καὶ λίαν τῇ ἑαυτῆς· ælernum regnetis ".» El:. Quærite prudentiam, ἀγριότητι δαπανᾷ τοὺς ἀνθρώπους. Ἐν δὲ τῷ λέγειν, et perficite in scientia intelligentiam “, et alia • Αγρία ἐστὶν ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ, ο σημαίνει, id genus non pauca scripta sunt. Ab omnibus enim ὅτι ἑαυτὴν ἀναφύει ὡς ἀγρία βοτάνη, εἰς ἀγεώργη- Scripturæ nobis interdicunt, quæ sunt per se obτον χωρίον ἢ ὡς ἄγριον ζῶον ἐν ἑαυτῷ νεμόμενον, ἄνευ λογικῆς ἐπιστάσεως. Τίς δὲ καὶ ποταπή ἐστιν οὐ μόνον ἡ πονηρία, ἀλλὰ καὶ ἀγαθὴ ἐκθυμία, ἐν τῷ καθεξής διαλόγῳ ἀκριβῶς ἐκτίθεται, ἵνα δῆλον, ὅτι ἀποστραφέντες πᾶσαν πονηρὰν ἐπιθυμίαν ἐμπολιτευσώμεθα τῇ ἀγαθῇ καὶ σεμνῇ ἐπιθυμίᾳ. Οθεν τὸ ξύλον τοῦ εἰδέναι γνωστόν, καλὸν, καὶ πονηρόν, δεικτικόν ἐστιν τοῦ τὸν ἄνθρωπον δεκτικὸν εἶναι γνώσεως καλοῦ καὶ πονηροῦ· διαφορὰν δὲ ἐμφαίνει, οὐχ ἵνα τις ἐν τῷ αὐτῷ τὸ πονηρὸν μετὰ τοῦ καλοῦ ποιῇ, ἀλλ᾽ ἵνα ποιῶν τὸ καλὸν, ἐκκλίνῃ ἀπὸ τοῦ πονηροῦ, κατὰ τὸν λέγοντα, Εκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποιησον ἀγαθόν.» Πρῶτος ὁ νόμος παρακελεύεται, λέγων, • Οὐκ ἐπιθυμήσεις ὅτα τοῦ πλησίον σου ἐστίν.» Ὁ δὲ Αχαάβ παραδὰς τὴν ἐντολὴν ταύτην, ἐπεθύμησεν τὸν ἀμπελῶνα Ναβουθέ· καὶ τὸν μὲν δίκαιον ἀπὸ ἔκτεινεν ἑαυτῷ δὲ καὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ἀπήνεγκεν ὄλεθρον ἀπωλείας αἰώνιον. Ἐπεθύμησεν δὲ καὶ ὁ λαὸς ἐπιθυμίαν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἐκεῖ ἔπεσαν τὰ κώλα αὐτῶν. Λέγει δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής, Πᾶς ἄεργο; ἐν ἐπιθυμίᾳ ἔσται. Χεῖρες δὲ ἀνδρείων, ἐν Η πιμελείᾳ, ο Καὶ πάλιν, «Ρεμβασμὸς ἐπιθυμίας, μεταλλεύει νοῦν ἄκακον.» Καὶ πάλιν, ο Ασεβής ὅλην τὴν ἡμέραν ἐπιθυμεῖ ἐπιθυμίας κακάς. Ο δὲ δίκαιος, ἐλεεῖ, καὶ οἰκτείρει ἀφειδῶς.» Καὶ ἐπάγει, • Μή σε νικήσῃ κάλλος ἐπιθυμίας, μηδὲ ἀγρευθῇς τοῖς ὀφθαλμοῖς. Ὁ δὲ ἄμεμπτος Ιώβ, πατήσας τὸ ❝ Sap. vi, 12. Prov. IV, scœna et ab honestate aliena, ita ut veluti in unum fascem confertim, ubi multa contentione differentiam explicavit bonæ malæque concupiscentiæ, subnectat Aufer a te ipso omnem concupiscen tiam malam ", induere vero eam quæ bona est et pudica 65.» Hac siquidem redimitus veste concupiscentiæ, facile illam exsecrabere atque infense oderis quæ improba est et vitiosa, proque animi tui sententia quasi injecto in os freno moderabere. Est enim isthæc maligna concupiscentia mire agrestis ac praeferox; nec citra negotium cicuratur aut mansuefit. Supra modum enim formidabilis est, quandoquidem cunctos prope absumit ac devoral. Per id quod dicit: «Agrestis est concupiscenLia mala ";, insinuat talem suople genio emergere, ceu assolet emicare herba agrestis in agro minime proscisso et inarato, aut certe ceu animal naturæ agrestis, quod se in agris exsatiat paseno gramine, citra moderationem rationis. Quæ tandem maligna hæc est et qualis concupiscentia? Cæterum utriusque indoles bonæ juxta ac vitiosæ, sermone proximo explicatur eo exactius, ut utriusque discrimine lucidius explicato, adversați eam omnehi quæ vitiosa est, vitam nostram instituamus ad præscriptum canonem illius quæ bona est et per se honesta. Unde et lignum illud scientiæ al infusionem pertinens cognitionis, capax est et boni et σε [bid. passim. 65 1 Cor. v, 15. p. VI, 15,

} mali; et hominem indicat capacem esse cognitionis πάθος τῆς ἐπιθυμίας, λέγει·. Εἰ δὲ καὶ τῷ ὀφθαλ et boni et mali. Discrimen vero utriusque explicat μῷ μου επηκολούθησεν ἡ καρδία μου, τὰ δὲ μα σκυθρωπὰ συμβαίνῃ.» Φησὶν καὶ ὁ ἀπόστολος Πέτ τρος, ο Αγαπητοί, παρακαλῶ, ὡς παροδίσεις καὶ παρεπιδήμους ἀπέχεσθαι τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμών, αίτινες στρατεύονται κατὰ τῆς ψυχῆς.» Καὶ ὁ Παῦλος, ο Νεκρώσατε τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῇ γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν 12κὴν· οὐ γὰρ ἐκάλεσεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσία ἀλλ' ἐν ἁγιασμῷ. Μὴ οὖν βασιλευέτω ἡ ἁμαρτία! τῷ θνητῷ ἡμῶν σώματι εἰς τὸ ὑπακούειν ταῖς ἐπὶ θυμίαις αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐνδύσασθε τὸν Κύριον ἐμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν με ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίας.» Καὶ αὖθις, ο Ἐν οἷς τόν τες, φησίν, ἡμεῖς ἀνεστράφημέν ποτε ἐν ταῖς ἐπι μίαις τῶν καρδιῶν ἡμῶν, ποιοῦντες τὰ θελήματα τῶν καρδιῶν καὶ τῶν διανοιῶν ἡμῶν. • Ο αν θέλων ἐκφυγεῖν τὴν φθοροποιὸν ταύτην ἐπιθυμίαν, τὴν κατάγουσαν τὸν ἄνθρωπον εἰς πυθμένα δάση, τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ κτησάσθω.. Ο φόβος γέρι φησί, Κυρίου ἁγνὸς, διαμένων εἰς αἰῶνα αἰῶνες. Καὶ πάλιν, ο Καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τις αρ κας μου.» Ο γὰρ ἐνθυμούμενος ἀεὶ τὸν θάνατο καὶ τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, καὶ τὸν σκώληκα τὴν ἐναί μητον, καὶ τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, καὶ τὸν κλαυθμών, καὶ βρυγμὸν τῶν ὀδόντων, καὶ τὴν αἰσχύνην ἐπί νην, τὴν ἐπὶ τοῦ φοβερού βήματος τοῦ Χριστό, ἐνώπιον ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων, διαλύει μὲν τ λίαν τῆς ἡδονῆς, πᾶσαν δὲ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ εἰς Θεὸν μετατίθησιν. Εφαψώμεθα οὖν, ἀγαπητοί, εν σωματικῶν καὶ πνευματικῶν κόπων, καὶ ἡ ἐπιθε μία υποχωρεῖ. Ἐπιθυμίαι γὰρ ἐκνηρὸν ἀποκτε νουσιν. Οὐ γὰρ προαιροῦνται αἱ χεῖρες αὐτοῦ ποι τι. Ὁ δὲ φιλόψυχος Κύριος φησιν, Ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζῃ σε, ἔξελε αὐτὸν, καὶ βάις ἀπὸ σοῦ· συμφέρει γάρ σοι, ἵνα ἀπόληται ἐν τῶν μελῶν σου, καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά σου βληθῇ εἰς τὴν γέενναν» [τοῦ πυρός. Οὗ βυ[σ]θείημεν χάριτι Χριστο Κυρίου ἡμῶν.] Αὐτῷ ἡ δόξα [τῷ ἀγαθῷ θεῷ) κ τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. pressius, non eo ut quis malum cum bono promiscue operetur; quin magis, ut faciens quod bonum est, declinet a malo, juxta sententiam dicentis: ‹ Declina a malo et ſac bonum ". › Sed et primaria illa lex edicto cavet, 1140 • Ne quid eorum concupiscas quæ sunt proximi tui. Et quidem Achas mandatum hoc transgressus, vineam Nabuthæ concupivit, sed et justum dedidit neci, sibi autem ac domui 'suæ extremam invexit cladem æternæ perditionis ". Concupivit proinde populus concupiscentiam in deserto, quapropter illic prociderunt membra illorum ". Dicit et Parœmiastes: «Otiosus omnis in concupiscentia erit, manus autem fortium in diligentia ".» Rursus: • Vana occupatio mentem perscrutatur et explorat non malam. Itemque: Impius totà die concupiscit concupiscentias non bonas, justus autem misericors et miserator, nec parce 1'.» Ει inducit: • Ne te vicerit pulchriwdinis concupiscentia, neque irretiaris tuis palpebris ".» Inculpatus quoque nec ulli obnoxius reprehensioni Job qui et pulchre affectum hunc concupiscentiæ protriverat, dicit: «Si oculum meum secutum est cor meum”, › etc. Apostolus item Petrus: Charissimi, obsecro vos tanquam advenas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quæ militant adversus animam”. › Eodem contendit Paulus: ‹ Mortificate itaque membra vestra quæ sunt super terram: fornicationem, immunditiam, passionem, G concupiscentiam malam”; non enim vocavit nos Deus in immunditiam, sed in sanctificationem” non igitur regnet peccatum in vestro mortali corpore, in hoc ut obediatis concupiscentiis ejus 18, sed induimini Dominum nostrum Jesum Christum, et carnis curam ne infeceritis in desideriis”. Rursus: ‹ In quibus omnes nos conversati sumus aliquando in concupiscentiis cordium nostrorum, facientes voluntates carnis et cogitationum nostrarum. Quisquis igitur cupit concupiscentiam fugere, totius corruptelæ artificem, quæ homines recta transmittit in penitissimam abyssum inferni, is sibi studiose paret Dei timorem. ‹ Timor enim Domini sanctus, permanens in sæculum sæculi ",, ait David. Rursus idem: • Condige timore w carnes meas”. › Qui enim jugiter ob oculos mentis ponit et obversat impendentem mortem, igen illum æternum, insomnem nec unquam interquiescentem vermem, illas exteriores tenebra fletum ac stridorem dentium, dedecus quoque illud ignominiæ perquam plenum quo aspergendi reprobi, ante formidabile Christi tribunal, inque conspectu et angelorum hominum constituti, nu negotio is interpolat ac prorsus dissolvit quantamlibet lenocinantem illecebram voluptatis, om denique concupiscentiam qua oppugnatur, in amorem transcribit Dei. Labores igitur capessamos di corporis et spiritus, et in articulo suscepti laboris secedit concupiscentia. Pigrum enim ac socordest concupiscentia occidit: non enim volunt manus ejus quidquam operari. Dominus animarum 285m tissimus ait: ‹ Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum et projice abs te; melius enim uk sit, 1141 ut pereat unum membrorum tuorum, et non totum corpus projiciatur in gehennam", Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. III Reg. xxi passim. "Num. x1, passim. n Pror. L. 18 Prov. vi, 25.” Job xxxı, 7.””I Petr. n, 11. " Coloss. m, 5. "This * Ephes. n. 3. * Psal. xvm, 10. * Psal.xxx117, 15. * Exod. xx, 17. * Prov. xxr,10, 12. v, 7. Rom. vi, 12. Matth. v, * Rom. xn, 14. Psal. cxvi, 120.

HOMILIA LXXV. - DE JUSTO JUDICIO. Περὶ δικαιοκρισίας. HOMILIA LXXV. De justo judicio. 165$ Qui rectitudinem servare cupiunt judicii, pri. mum quidem postulent a Deo, sibi prærogari sapientiam atque intellectum, Salomonis exemplum secuti: hanc quippe unain, et primam, et solam postulationem dari sibi obsecravit. Neque tamen solam hanc accepit gratiam, sed et Dei præconio promeruit laudari, quod recte postulasset. Deinde vinum vitent ait enim Scriptura: • Aperi os -tuum sermoni Dei, et recte cuncta decerne ª. Rursus: • Potentes facile incandescunt, vinum itaque ne bibant, ne obliviscantur sapientiæ, ne recle judicare possint in causa debilium 8. Si quando quid perplexum et explicatu difficile occur rerit, quod cupies dissolvere, a Deo quære primun quid illi acceptum sit et gratiosum: mox ejus solutionem nanciscere accommodam ac perutilem. Et quidem primaria lex jubet, dicens: «Non facies quod injustum est in judicio, nec adjicies ut cum multitudine declines judicium.. Ει: «Non pervertes judicium pauperis, non accipies personam pauperis, nec revereberis vultum potentis. In justitia judicabis proximum tuum ".» Et: Οι βουλόμενοι δικαίως κρίνειν, πρῶτον μὲν αἰτή σονται παρὰ τοῦ Θεοῦ σοφίαν καὶ σύνεσιν, κατὰ τὸν Σολομώντα, ταύτην μόνην καὶ πρώτην αίτησιν πα ρακαλέσαντα δοθῆναι αὐτῷ, καὶ οὐ μόνον λαβόντος τὴν χάριν, ἀλλὰ καὶ ἐπαινεθέντος παρὰ Θεοῦ, ὡς · καλῶς αἰτήσαντος. Επειτα δὲ καὶ τὸν οἶνον παραι τήσονται. Φησὶ γὰρ ἡ θεία Γραφή, ο Ανοιγε σὸν στόμα λόγῳ Θεοῦ, καὶ κρῖνε πάντα ὑγιω;.» Καὶ αὖθις· «Οἱ δυνάσται θυμώδεις εἰσὶν, οἶνον μὴ πιο νέτωσαν, ἵνα μὴ ἐπιλάθωνται τῆς σοφίας, καὶ ὀρθὰ κρῖναι οὐ δύνωνται τοῖς ἀσθενέσιν. ο Καὶ ὅταν τις λύσαι θέλει πράγμα συμπεπλεγμένον, ζητήσει περί αὐτοῦ, πρῶτον τί τῷ Θεῷ ἀρέσκει, καὶ εὑρίσκῃ αὐτοῦ τὴν λύσιν ἐπωφελή. Πρῶτος ὁ νόμος ἐντέλλεται λέγων, ο Οὐ ποιήσετε ἄδικον ἐν κρίσει· καὶ οὐ προστεθήσῃ μετὰ πλήθους ἐκκλίναι κρίσεις.» Και, • Πένητα οὐκ ἐλεήσεις ἐν κρίσει καὶ οὐ διαστρέ ψεις κρίσιν πένητος· οὐ λήψῃ πρόσωπον πτωχού, οὐδὲ θαυμάσεις πρόσωπον δυνάστου· ἐν δικαιοσύνῃ κρινεῖς τὸν πλησίον σου.» Και, ο Οἱ κριταί σου κρίσιν δικαίαν κρινοῦσιν, καὶ οὐκ ἐπιγνώσονται πρόσ ωπον, οὐ λήψονται δῶρα. Τὰ γὰρ δῶρα ἐξαίρει λότους δικαίων.» Καὶ δίκαιος τὸ δίκαιον διώξει. Καὶ ὁ Ἱερεμίας, ο Ποιήσατε κρέμα καὶ δικαιοσύνην, καὶ ἐξαιρεῖσθε διηρπασμένον ἐκ χειρὸς ἀδικοῦντος.» Καλ ἄλλος, ἐν ἄλλοις, ὺς δίκαιον κρίνει, τὸν ἄδικον ἄδι πον δὲ, τὸν δίκαιον, καὶ ἀμφότεροι βδελυκτοὶ παρὰ Κυρίῳ· ὁ δὲ ζητῶν τὸν Κύριον, εὑρήσει γνῶ σιν μετὰ δικαιοσύνης. Καὶ πάλιν, «Καρδία ἀνδρὸς λογιζέσθω δίκαια, ἵνα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διορθωθῇ τὰ διαβήματα αὐτοῦ. Ὁ Καὶ ὁ Παροιμιαστής, ο Επίσταται ὁ δίκαιος κρίνειν πενιχρούς· ὁ δὲ ἀσεβὴς οὐ νοήσει γνώσιν.» Καὶ πάλιν, ο Ανήρ φρόνιμος κατευθύνων πορεύε ται· καὶ ἀρχὴ ὁδοῦ ἀγαθῆς, τοῦ ποιεῖν δίκαια. Καὶ ὁ Ἰώβ, ο Δικαιοσύνην, φησὶν, ἐνεδεδύκειν, Αμφιασάμην δὲ κρίμα, ἴσα διπλοῖδος.» Καὶ αὖθις, • Εἰ ἐξέκλινεν ὁ πούς μου ἐκ τῆς ὁδοῦ· εἰ δὲ καὶ ἐφαύλισα κρίμα θεράποντός μου. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ δικαιοκρισίας. Καλὸν δὲ ἐπιμνησθῆναι καὶ τὸ τοῦ Αποστόλου ῥητὸν τὸ φάσκον, «Τολμᾷ τις ὑμῶν πράγμα ἔχων πρὸς τὸν ἕτερον, κρίνεσθαι ἐπὶ τῶν ἀδίκων, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἁγίων;» Καὶ ἐπἄγει, «Ηδη μὲν οὖν ὅλως ἥττημα ὑμῖν ἐστιν, ὅτι κρίμα έχετε μεθ᾿ ἑαυτῶν· διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀποστερεῖσθε; διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀδικεῖσθε; ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἀδικεῖτε, καὶ τοῦτο ἀδελφούς. Καὶ ἐπάγει, ο Αδικοι βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν ο Αλλὰ μηδεὶς οἰέσθω μόνοις τοῖς τὰ κοινὰ πράγματα δικάζουσιν ἁρμόζειν τὸν περὶ τῆς δικαιοκρισίας νόμον, καὶ ὑπτίως κείσθω ῥέγχων ἀμερίμνως. Πᾶσιν γὰρ ἐξ ἔσου τὸ ζωοποιὸν Πνεῦμα ἐγκελεύεται τὴν ἐντολὴν ταύτην. Φησὶ γὰρ καὶ διὰ τοῦ Δαβίδ, ο Παιδεύθητε, Παιδεύθητε, πάντες οἱ κρίνοντες τὴν γῆν, δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ * Prov. ΣΕΞΙ, 9. Prov. xxi, 12. 1 Cor. vi, 1. ss ibid. 5. * Exod. xx, Prov. xx, or ibid. 7-9. η Judices twi judicium justum judicabunt, neque agnescent personam, ndn accipient munera; etenim munera auferunt verba justorum *. › Justus quod justum est persequitur. Et Jeremias: < Facite judicium et justitiam, eripite eum qui patitur ra pinam, de manu oppressoris *.» Alioqui tam qui justum decernit esse injustum, quam qui injustum judicat esse justum, uterque apud Dominum exΕΕcrabilis. Qui quærit Dominum, inveniet scientiam cum justitia. Rursus: «Cor viri cogitet justa ", ula Deo dirigantur gressus ejus ".» Et Paroemia stes: «Novit Dominus judicare pauperculos, im pins autem non intelliget scientiam ". › Iterum: Vir prudens via recta ingreditur; et principium viæ bonæ, facere quæ justa sunt”. › Job item: • Justitia indutus sum; vestitus autem sum judicium, quasi diploidem ". Rursus: «Si declinavit pes meus de via, si contempsi judicium famuli mei. › Et hæc quidem de judicii æquitate. Non inconcinnum alioqui fuerit meminisse apostolica sententiæ, quæ dicit: ‹ Audet aliquis vestrum negotium habens adversus alterum, judicari apud iniquos, et non magis apud sanctos "?» Inducit: • Jam enim omnino delictum in vobis est, quis judicium habetis inter vosmet; 1142 quare non magis fraudem patimini? sed vos injuriam facitis; et hoc fratribus! an nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt › Atqui nemo existimet nostrum de justo judicio sermonem solis iis competere qui de communibus negotiis lites dirempturi sententiam ferunt, atque hinc supinus ob2. *7 Levit. xix, 15. 18 Exod. SIII, 8. Prov. XXIX, 7. Prov. XXI, 8.” Job xxıx, 14. "Jer. ΣΙΙΙ, * Job xxxı, 7.

» dormiscat, destertens interim ac omnis: omnibus enim ex æquo Spiritus hoc præscribit mandatum. Ait enim is, per os David: «Erudimini, omnes qui judicatis terram, servite Domino in timore, et exsultate ei in tremore, apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa 8. Rursus: • Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore”. › Et: ‹ Si vere utique justitiam loquimini, recte judicate, filii hominum '.. Si vere utique, non commentilie ac mendaciter, neque per hypocrisin. Dixeris: quid igitur ad me istud attinet mandatum, cui nuHa concredita functio judiciariæe potestatis, qui nihil minus quam judicem profiteor? Huic responderim, Deus qui hominem condidit, fecit eum suæ esse spontis ac liberi arbitrii: capacem præterea propositi alterutrius, aut virtutis aut vitii. Cumque in faciem hominis inspirans, multiplicem sensum insevisset, perinde atque in agello quopiam, explessetque satellitum ordinem; in horum medio jussit mentem residere primariam atque sensuUJN moderatricem, ceu regem stipatum satellitio milite, regem plane, ex conditione bonum ac justum. Penes eum igitur omnino est judicandi libertas, quo discerniculo virtus a vitio distinguatur, puta temperantia ab effreni libidine; ingluvles ab exercitio abstinentiæ, ira a mansuetudine, inanis gloriæ sitis ab humilitate. Virtus denique omnis vitium habet cui reluctetur, quo cum judicium exerceat. Mens igitur si malitiam condemnet, ferat autem pro virtute sententiam, recte judicavit, fecitque judicium et justitiam. Quod si per immoderatam sumptionem vini seipsam fugerit ac nescierit, prolapsa jam est a rectitudine judicii, ut ille olim Ochozias, ac misere ægrolat aegrotatione ad mortem: hoc est, descivit a justo rationis judicio, ultroque malitiæ cessit palmaris victoriz tesseram, ac se æternæ morti addixit. Hæc Dominus suo astruit testimonio, dicens: ‹ Cur autem a vobisipsis non judicatur quod justum est?, Quando vadis cum adversario tuo ad principem, in via da operam liberari ab eo, nequando trahat te ad judicem, et judex tradat te tortori, et tortor mittat te in carcerem. Amen amen dico tibi, non exibis illinc donec reddideris novissimum quadrantem *. Ipsi gloria soli justo judici Christo in sæcula. Amen. securus curæ ἐν φόβῳ, καὶ ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ· πᾶς ἄνω vivificator ille θρωπος δράξασθε παιδείας, μήποτε ὀργισθῇ Κύριος, καὶ ἀπολεῖσθε ἐξ ὁδοῦ δικαίας.» Καὶ πάλιν, ο Μακά ριοι οἱ φυλάσσοντες κρίσιν, καὶ ποιοῦντες δικαιοσύν νην ἐν παντὶ καιρῷ, ο Κα!, ο Εἰ ἀληθῶς ἄρα δικαιο σύνην λαλεῖτε, εὐθέα κρίνατε, υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Εἰ ἀληθῶς ἄρα, καὶ μὴ ψεῦδος, μηδὲ καθ' ὑπόκρι σιν. Τί οὖν, φησίν, πρός με, τὸν μὴ ἐμπεπιστευμέν νον δικαστικὴν ἀρχήν; Τὸ παράγγελμα τοῦτο ἐγώ σοι ἐρῶ· Ὁ Θεὸς ὁ κτίσας τὸν ἄνθρωπον, αὐτεξούσιον αὐτὸν ἐποίησεν, δεκτικὸν προσβολῆς, ἀρετῆς, καὶ κακίας. Φυτεύσας δὲ τὰς πλείους αἰσθήσεις, ὥσπερ ἐν μικρῷ τινι χωρίῳ, τῇ ὄψει δορυφόρων τάξιν έχε πληρούσας, ἐνθρονίζει αὐταῖς, ὥσπερ βασιλέα άγαθὸν καὶ δίκαιον, τὸν ἡγεμόνα νοῦν. Κρίνεται οὖν πάντως ἀρετὴ καὶ κακία, τουτέστιν, σωφροσύνη καὶ ἀκολασία, γαστριμαργία καὶ ἄσκησις θυμὸς καὶ πραότης κενοδοξία καὶ ταπεινοφροσύνη· καὶ ἁπλῶς πᾶσα ἀρετὴ δίκην ἔχει πρὸς τὴν ἀντιδιαστελλομένην αὐτῇ κακίαν. Ἐὰν οὖν ὁ νοῦς κατακρίνῃ τὴν κακίαν, δικαιώσῃ δὲ τὴν ἀρετὴν, εὐθέα ἔχρω νεν, καὶ ἐφύλαξεν κρῖμα καὶ δικαιοσύνην. Εἰ δὲ ἐπ πολυποσίας ἐπιλάθηται ἑαυτοῦ, πίπτει ἐκ τοῦ διο καίου, ὡς Οχοζίας, καὶ ἀῤῥωστεῖ ἀῤῥωστίαν πρὸς θάνατον, τουτέστιν ἀπόλλει τὴν διάκρισιν, καὶ δίδω σιν τὴν νικῶσαν ψῆφον τῇ κακίᾳ, καὶ ἀποθνήσκει τὸν αἰώνιον θάνατον. Τούτοις δὲ ἐπιμαρτυρεῖ καὶ ὁ δύο ριος, λέγων, ο Τί δὲ καὶ ἀφ' ἑαυτῶν οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον;» ὡς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ' ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁδῷ δὺς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ' αὐτοῦ, μήποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής παραδώσῃ σε τῷ πράκτωρι, καὶ ὁ πράκτωρ βάλῃ σε εἰς φυλακήν. Αμὴν ἀμὴν λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως οὗ ἀποδῷς τὸν ἔσχα τον κοδράντην. Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ μόνῳ δικαιοκριτή Χριστῷ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 1143 HOMILIA LXXVI. De justa mensura, Quæ justa sunt omnia, perquam amabilia Deo sunt et accepta. Ut enim æquitatem judicii, ita et in metiendo servatam justitiam diligit Deus. Sustus enim cum sit, in id respicit clementer, quod justum est. Jure igitur jubet Scriptura servandam esse æquitatem et ponderis et mensuræ. * Nefarium prorsus atque omnem expurgans iniquitatem est duplices habere mensuras, parvam et magnam. Unde et propheta Amos, ejusmodi immorigeros nec dicto audientes indicans longe esse miserri mos: ‹ Væ ei, ait, qui desiderat diem Domini; 90 Psal. 11, 10-12. * Luc. vi, 58. • Psal. cv, Περί δικαιομετρίας. Πάντα τὰ δίκαια θεόφιλα καὶ εὐάρεστα. Ωσπερ γὰρ τὴν δικαιοκρισίαν ἀγαπᾷ ὁ Θεὸς, οὕτως καὶ τὴν δικαιομετρίαν. Δίκαιος γὰρ ὤν, προνοεῖ τοῦ δια καίον. Εἰκότως οὖν ἡ Γραφή παραγγέλλει περί Ισοσταθμίας καὶ ἐσομετρίας· ἀθέμιτον γάρ ἐστιν, καὶ πάσης ἀδικίας ἐπέκεινα, δισσά μέτρα ἔχειν, μικρὸν καὶ μέγα. Ὅθεν καὶ ὁ προφήτης Αμώς φι σιν, ταλανίζων τοὺς ἀνηκόους, ο Οὐαὶ ὁ ἐπιθυμῶν τὴν ἡμέραν Κυρίου, καὶ αὕτη ἐστὶν σκότος· τοῦ ποιῆσαι μικρὸν μέτρον, καὶ ζυγὸν ἄδικον.» Ομοίως καὶ ὁ Μιχαίας, «Εἰ δικαιωθήσεται, λέγων, ἐν ζυγῷ 3. * Psal. Lvii, 2. 'IV Reg. 1, 2. * Luc. xii, 57. * Matth. r, 25, 26

HOMILIA LXXVII. DE PŒNITENTIA. ἄνομος, καὶ ἐν μαρσίππῳ σταθμία δόλου.» Τὰ ipsa enim est tenebræ: ut faciat parvum men- 'Ο αὐτὰ καὶ ὁ Ψαλμῳδός·. Ψευδεῖς γάρ εἰσιν υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων, ἐν ζυγοῖς τοῦ ἀδικῆσαι.» Καὶ δει κνύων ὅτι τῆς πλεονεξίας ἐστὶν τὸ νόσημα, [καὶ] ἐπισ φέρει, «Αὐτοὶ ἐκ ματαιότητος ἐπὶ τὸ αὐτὸ μὴ ἐλπί ζετε, ἐπ' ἀδικίαν καὶ ἐπὶ ἅρπαγμα μὴ ἐπιποθεῖτε. Πλοῦτος ἐὰν ῥέει, μὴ προστίθεσθε καρδίαν.» Καὶ ὁ νόμος προστάττει, λέγων· Ἐν μέτροις, καὶ ἐν στα θμοῖς καὶ ἐν ζυγοῖς, δίκαια ἔσται ὑμῖν. Καὶ αὖθις, • Οὐ μετακινήσεις φησίν, ὅρια, & ἔθεντο οἱ πατέ ρες σου.» Ο δὲ προφήτης Σοφονίας, ο Κρίμα ἐργάζεσθε, καὶ δικαιοσύνην ζητήσατε, ὅπως σκεπα σθῆτε ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς Κυρίου.» Ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ Ἰεζεκιήλ, ο Κρίμα και δικαιοσύνην ποιήσατε, λέγων, ζυγὸν δίκαιον, καὶ μέτρον δίκαιον, καὶ χοίνιξ δι καία ἔσται ὑμῖν.» Ὁ δὲ Παροιμιαστής· ευγος δύο λιοι, βδέλυγμα ενώπιον Κυρίου, σταθμεῖον δὲ δι καιον δεκτὸν αὐτῷ.» Καὶ πάλιν, «Σταθμεῖον μέγα, καὶ μικρὸν, καὶ μέτρα δισσά, ἀκάθαρτα ενώπιον Κυρίου, καὶ ἀμφότερα ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασιν αὐτῶν συμποδισθήσονται. ο Ἴσως δοκεῖ ταῦτα τοῖς πολλοῖς τοῦ μηδενὸς ἄξια εἶναι· ἀλλ' οὐδὲν εἰκῆ καὶ μάτην αἱ θεόπνευστοι Γραφαὶ διαγορεύουσιν. Πάντα δὲ πρὸς σωτηρίαν ἡμῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον τὸ προσκυ νητὸν ἐνομοθέτησεν Πνεῦμα. Φυλαξώμεθα τοίνυν, ἀγαπητοί, τὸ πάθος τῆς πλεονεξίας, τῆς δευτέρας εἰδωλολατρείας. Τοῦτο γὰρ παιδευόμεθα διὰ τῆς Ισομετρίας, ὡς καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις προστάττει ἡμῖν λέγων, ο Δία δοτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· μέτρον καλὸν ἐπιπεπιεσμένον, καὶ σεσαλεύμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. Τῷ αὐτῷ γὰρ μέτρῳ ᾧ μετρεῖτε, ἀντιμετ τρηθήσεται ὑμῖν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ο suram et stateram ". Nec abludit Michæas: ‹ Si justificabitur in statera iniquus, et in marsupio statera dolosi B., Concinit his regius Psaltes: Mendaces filii hominum in stateris, ut injuste agant '.. Simulque insinuans tales morbo imnpotentis avaritiæ ægrescere, infert: ‹ Ipsi de vanitate in idipsum nolite sperare, in iniquitatem et rapinam nolite concupiscere; divitiæ si affluant, nolite cor apponere 10., Quin lex ipsa jubet, ut in mensuris, in ponderibus et in stateris justa sint vobis. Addit et illud: Non transferes terminos quos posuerunt patres tui ". Sed et Sophonias propheta: «Judicium operemini et justitiam exquirite ut protegamini in die iræ Domini “. › Nec secus Ezechiel: Judicium et justitiam facite. Statera justa, et mensura justa, et chœnix justa erit vobis ".» Accedit his Paroemiastes: Statera dolosa abominatio est ante Dominum, pondus autem justum acceptabile est ei "., Iterum: Pondus magnum et parvum, et mensuræ duplices immunda sunt coram Domino; et utraque in studiis irreLientur ".» Forte hæc aliquanmultis videri potuerunt nullius prope momenti, et indigna quæ depromantur in aerem at certe nihil horum temere sive frustratorie enuntiant aut produnt Scriptura divinitus inspirata. Cuncta enim ad salutem nostram, æternam quoque parandam vitam, sanxit sacer ille ac suppliciter adorandus Spiritus. Magno igitur studio vitemus, charissimi, vitiosam avaritiæ affectionem, quæ (erudiente nos Apostolo) secundam idololatriam, primas tenet. • Date, ait Dominus in Evangeliis, et dabitur vobis; mensuram bonam, coagitatam dabunt in sinum vestrum: eadem enim mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis "., Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΟΖ'. Περί μετανοίας. 1144 HOMILIA LXXVII. De panitentia. Quantum in se habet dulcoris, fratres mei, penitentia, quam est suavis! Aliud prorsus nibil quam sarciendæ vitæ salutare pharmacum, ut eo maxime, quia suavis est Dominus noster, male nobis commissorum facile immemor, benignus, misera tor, humani generis, imo animarum nostrarum Ως γλυκεῖα ἐστιν, ἀδελφοί μου, ἡ μετάνοια· οὐδὲν ἕτερον ἀλλ᾽ ἢ φάρμακον 1 ζωῆς. Μάλιστα ὅτι ὁ γλυκὺς Δεσπότης ἡμῶν, ἀμνησίκακος, ἀγαθὸς, ὁ οικτίρμων, ὁ φιλάνθρωπος, ο φιλόψυχος, ὁ φιλόπτω χος, ὁ κηδεμών τῆς σωτηρίας ἡμῶν, ἀεὶ διψᾷ την μετάνοιαν ἡμῶν. Εὐφραίνεται γὰρ ἐπὶ τοῖς δάκρυσι τῶν μετανοούντων, ἀγάλλεται ἐπὶ τῇ ἐξομολογήσει, amantissimus, modis omnibus prospiciens nostrae χαίρει ἐπὶ τῇ συντετριμμένῃ καὶ τεταπεινωμένῃ καρδίᾳ, καὶ μετὰ μακροθυμίας πολλῆς ἀναμένει τὴν ἐπιστροφὴν ἡμῶν, καὶ οὐκ ἀπολείπει ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς· [ποθεῖ πολλὰ τὴν μετάνοιαν ἡμῶν, καὶ ὡς τὸν μετανοήσαντα άσωτον υἱὸν δέχεται καὶ και τα φιλεῖ· ] παρακαλῶν καὶ προτρεπόμενος ένα έκαν στον ἡμῶν μετὰ μυρίας αθεμιτουργίας καὶ διαβολι κας πράξεις πρὸς αὐτὸν ἐπιστρέψαι καθώς βοᾷ διὰ omnium saluti. Hic talis nihil tam sitit quam ut resipiscamus, nosque præniteat vitæ turpiter aclæ. Super lacrymis se recipientium, ad meliorem vita frugem mire lætatur et exhilarescit. Exsultat super confessione pœnitentium super contrito corde et humiliato incredibili gaudio perfunditur. Quin nimisquam longanimiter nostram operitur conversionem, nec interim conquiescit, ad supremum 10 ibid. 11. "Prov. xxi 28. 4 Prov. 16 Prov. xx, 10. 16. Luc vi, 38. • Amos v, 18." * Ainos vuh, 5. * Mich. νι, 11. • Sophon. it, 3. 18 Ezech. XLV 9, • Psal. LIM, 10. 1 Φάρμακον, dictio medica est, ut probatur, De verborum signific. 1. 236, ex 4 Odysseæ. Hic in bonam partem sumitur pro antidoto sive remedio. (Ex Dion. Arcop. Epist. ad Dorotheum.)

neque vitæ nestra halitum sustinens, ac demum 1 τοῦ προφήτου λέγων· Μετὰ ταῦτα πάντα πρός με post tot aliorum infandorum criminum myriades, αναστρεψον. Καὶ ἔτι μακρὰν ἡμῶν ἀπεχόντων post tot fagitia quæ incentore diabolo ipsi gessi προστρέχει, καὶ καταφιλεῖ καὶ καταλαμβάνει τὸν mus, invitans et exhortans ad ipsum ut conver- κατάστικτον καὶ κηλιδωμένον καὶ διορύτερον ἡμῶν tamur, quemadmodum voce clamat prophetica: τράχηλον· καὶ οὐκ ἐγκαλεῖ περὶ τῶν προτέρων, Et cum hæc omnia feceris, vel sero ad me rever- ἀλλ' ἐπαγγέλλεται τὰ μέλλοντα· καὶ ὡς ὑπεράγαθος tere. Addo, nobis longe disjunctis ultro obvius οὐ μόνον συγχωρεῖ τὰς ἁμαρτίας, ἀλλὰ καὶ τὸν occurrit, circumplectitur et astringit; totque pia- ἀρραβῶνα τῆς ζωῆς παρέχει, τὴν χάριν τοῦ ἁγίου culorum notis interstinctum, tol aspersum probris, Πνεύματος, καὶ τὴν πρώτην στολὴν τῆς ἀθανασίας, et cervicem usque nulla non parte sordibus squa- καὶ τῆς ἀφθαρσίας, ἣν ἐνεδύθηκεν διὰ τοῦ ἁγίου lentem dignatur benignissimus suavi osculo; ac ne βαπτίσματος, καὶ ἀπεδυσάμεθα διὰ τῆς ἁμαρτίας cum ejusmodi quidem de eatenus commaissis expo- αὖθις εἰλικρινῶς ἡμῶν μετανοούντων καὶ δισκαρω ·stulat, magis autem felicissimæ illius vitæ futura δίως ἐπιστρεφόντων ἡμῶν πρὸς αὐτὸν, χαρίζεται bona se daturum pollicetur: atque ut est perquam ἡμῖν καὶ ἑορτὴν ἄγει, καὶ συγκαλεῖ τὰς φίλος αὐτῷ elemens, indulgentissime non solum priora deἁγίας δυνάμεις, ἐπιδεικνὺς αὐτοῖς τὴν δραχμήν εν licta, sed et nobis prærogat arrham vitæ secuturæ, εὗρε, τουτέστι τὴν βασιλικὴν εἰκόνα αὐτοῦ καὶ nimirum gratiam Spiritus sancti, stolamque exhi- καθομοίωσιν· καὶ ἐπ᾽ ὤμων φέρων τὸ πλανώμενον bet primariam illain incorruptionis ", quam ipsi πρόβατον εἰσάγει πρὸς τὸν ἴδιον Πατέρα - ένθε accepimus primum regenerati facti anda bapti- εὐφραινομένων πάντων ἡ κατοικία ἐν αὐτῷ, καὶ τὴν smatis, sed eadem per peccatum misere eramus ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν ἀποφυγόντων. Καὶ spoliati. Hanc ipsam nobis sinceriter plenitentibus πολλάκις καὶ εἰκῆ κατεγκαλούμενος παρ' ἡμῶν με ac toto pectore ad eum conversis gratuito donat προθυμεῖ καὶ ἀνέχεται. [Καὶ χαίρει ἐπὶ τῇ ἐπιστροφή pius. Ad hæc, diem indicit transigi festum, eo καὶ μετανοίᾳ ἡμῶν. Ἔχοντες οὖν, ἀδελφοί, τοιοῦ beatas illas ac sibi perquam charas virtutes, τον εύσπλαγχνον Δεσπότην, μὴ ὀκνήσωμεν ἀποστρέ ostentans gratulabundus quam invenit drachmam ψαι πρὸς αὐτὸν συντόμως, μηδὲ βάλλωμεν ἑαυτοὺς (nimirum æterni Regis imaginem), ovemque errati- εἰς ῥᾳθυμίαν, καὶ ἀπόγνωσιν διὰ τὰ ἀνύποιστα καὶ cam impositam humeris gestitans, ad sui Patris ἀναρίθμητα ἡμῶν ἁμαρτήματα. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ inducit conspectum, ubi lætantium omnium habi- τελεία χαρὰ τοῦ διαβόλου· αὕτη ἐστὶν ἢ πρὸς θάν tatio in ipso est, animam istius supra omnes locat, να τον ἁμαρτία, ἣν λέγει ἡ Γραφή. qui a tam clementi Patre ultronei resiliunt ae secedunt. Sed et nobis subinde ac temere dequerentibus ac secum expostulantibus, non raro sustinet ac perfert longanimis. Itaque, fratres, talem cum habeamus et sic misericordem Dominum, ne cunctemur ad eum converti, neu intolerandorum ac innumerabilium more exterriti peccatorum nos ipsos dedamus socordiæ, aut in abyssum pertrudamus desperationis. 1145 Dum enim lentescimus et cunctamur converti, plenum paramus diabolo (20dium; desperatio autem recta ad mortem deducit. Accedamus interim ad penitentiam, quæ nostri causa apud Deum plena fungatur legatione ac precetur. Nos quoque cum Jeremia propbeta clamemus voce exserta: «Quia peccata nostra ipsa restiterunt nobis, et quia multæ prævaricationes nostræ coram te, Domine; sed fac nobiscum pro gloria nominis tui ". Et: • Tu in nobis es Domine, et nomen sanctuin tuum invocatum est super nos 19.. Et cum Michæa opploremus: • Iram Domini portabo, quoniam peccavi ei”. › Cum David Delictum meum cognitum tibi feci, et peccatum meum non abscondi "., Sed revelabo 4 El confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei ".» Tu enim dixisti, Domaine: «Dic tu primus iniquitates tuas, ut justifceris ",, Spe igitur fretus, Domine, inexhausts et abyssalis misericordiæ tuæ, ex ore meo impuro, et labiis immundis, hanc unam supplicationem ofero tibi. Memnor esto, quia nomen tuum sanctum invocatum est super me, qui me redemisti pretioso tuo sanguine. 17 Luc. xv, 22. 18 Jer. xiv, 7. 10 ibid. 9. ' Προσέλθωμεν οὖν τῇ μετανοίᾳ, καὶ αὕτη πρέ σβεύῃ ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν Θεόν· βοήσωμεν καὶ ἡμεῖς μετὰ τοῦ προφήτου Ιερεμίου, εὍτι αἱ ἁμαρτίας ἡμῶν ἀντέστησαν ἡμῖν, ὅτι πολλαὶ αἱ ἀνομίαι ἡμῶν ἐναντίον σου, Κύριε· ποίησον ἡμῖν ἔνεκεν τοῦ ὀνό ματός σου.» Και, «Σὺ ἐν ἡμῖν, Κύριε, καὶ τὸ δια μά σου ἐπικέκληται ἐφ' ἡμᾶς, ο Καὶ μετὰ Μια χαίου, ο Οργὴν Κυρίου ὑποίσω, διότι ήμαρτον αὐτῷ. Καὶ μετὰ τοῦ Δαβίδ, ο Τὴν ἀνομίαν μου ἐγνώρισα, καὶ τὴν ἁμαρτίαν μου οὐκ ἐκάλυψα, ο ἀλλ' οι Έξο αγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν μου τῷ Κυρίῳ, καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέβειαν τῆς καρδίας μου.» Σὺ γὰρ εἶπας, Κύριε·. Εἰπὲ πρῶτος ἀνομίας σου ένα δια καιωθῇς.» Θαῤῥῶν οὖν, Δέσποτα, εἰς τὸ πέλαγος τῆς εὐσπλαγχνίας σου, προσφέρω σοι έχει στόμα τος ρυπαροῦ καὶ χειλέων ἀκαθάρτων τὴν ἱκεσίαν ταύτην. Μνήσθητι ὅτι τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον ἐπικέ κλητὰς ἐπ' ἐμοὶ, καὶ ἐξηγόρασας με τῷ τιμία και αἷματι· ὅτι ἐσφράγισάς με τῷ ἀῤῥαβῶνι τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος, καὶ ἀνήγαγές με ἐκ του βυθού [τῆς] τῶν ἀνομιῶν μου, ἵνα μὴ ἀποσυλήσῃ κα 29 Mich vu, 9. * Psal. ΣΕΞΙ, 5 so ibid. s9 lt. ע ν

HOMILIA LXXVII. — DE PŒNITENTIA. Εχθρός. Ἰησοῦ Χριστέ, ἀντίσχου μοι καὶ γενοῦ μοι Signasti enim me arrhabone sancti tui Spiritus: βοηθὸς κραταιὸς ἐν πολέμῳ, ὅτι δοῦλός είμι ἐπιθυ- reduxisti enim me ex altissima voragine iniμίας, καὶ πολεμοῦμαι ὑπ' αὐτῆς· ἀλλὰ σύ, Κύριε, quitatum mearum, ut ne in præda abduceμὴ ἐγκαταλίπης με τὸν ἐπὶ γῆς ἐῤῥιμμένον ἐν και ret me inimicus. Jesu Christe, suffulci me atque ταδίκῃ ἔργων μου· ἐλευθέρωσόν με, Δέσποτα, τῆς sustenta, et esto mibi auxiliaris, tu in bello potens. πονηρᾶς δουλείας τοῦ κοσμοκράτορος, καὶ οἰκείωσόν Servus enim sum concupiscentiæ, ab hac misere με ἐν τοῖς προστάγματί σου· ἡ ὁδὸς τῆς ζωῆς μου oppugnor; sed tu, Domine, ne me derelinquas in ὁ Χριστός μου· καὶ τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, τὸ terram disjectum, quandoquidem agnosco et damno πρόσωπόν σου. Θεὲ Δέσποτα, καὶ Κύριε τῆς ζωῆς opera mea. Emancipa me, Domine, jugo depressum μου, μετεωρισμὸν ὀφθαλμῶν μου μὴ δῴης μοι· καὶ miserandæ servitutis, qua mundi istius obstrinἐπιθυμίαν κακὴν ἀπόστησον ἀπ᾿ ἐμοῦ. Ἀντίσχου gor principi. Tuæ me ascribito clientele, tuns ut με, Χριστέ, τῇ χειρί σου τῇ ἁγίᾳ· ὀρέξεις καὶ συνο sim per observationem mandatorum tuorum, tu ουσιασμοί μὴ καταλαβέτωσάν με, καὶ ψυχῇ ἀναιδεί qui via es vitæ meæ, et Christus meus, sed et μὴ παραδῷς με. Λάμψον ἐν ἐμοὶ τὸ φῶς τοῦ προσ- facies tua lumen oculoruin meorum est. Deus Doώπου σου, Κύριε, ἵνα μὴ ἡ σκοτία καταλάβῃ με, mine, et Domine vitæ meæ, extollentiam oculorum καὶ ὁ περιπατῶν ἐν αὐτῇ ὑφαρπάσῃ με. Μή παρα- meorum ne dederis mihi, et concupiscentiam praδῷς, Κύριε, θηρίοις ἀοράτοις ψυχὴν ἐξομολογουμένην vam averte a me. Sustenta me, Domine, manu tua σοι. Μὴ καταδέξη, Κύριε, πληγήναι δοῦλον σου ὑπὸ sancta. Appetitus ventris et concubitus non appreκυνῶν ἀλλοτρίων· ξενίαν τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος hendant me, et auimæ irreverenti ne tradas me. καταξίωσόν με, Πάτερ ἅγιε, γενέσθαι, καὶ οἶκον τοῦ lustra in me lumen vultus tui, Domine, ut ne Χριστοῦ σου· οἰκοδόμησόν με, ὁ ὁδηγὸς τῶν πεπλα- comprehendant me tenebræ, sed et qui obambulat νημένων· ὁδήγησόν με, ἵνα μὴ ἐκκλίνω εἰς τὰ ἀρι eas, ne clanculariis suis dolis abripiat me. Ne traστερά· πρόσωπόν σου, Κύριε, ἰδεῖν ἐπιποθῶ· ὁ Θεὸς, das, Domine, bestiis invisibilibus animam confτῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου οδήγησόν με· ροῦν tentem tibi. Ne patiaris, Domine, servum tuum δακρύων χάρισαί μοι τῷ δούλῳ σου, καὶ ἱκμάδα τοῦ immaniter torqueri a canibus istis, qui a te alieni Αγίου σου Πνεύματος δώρησαι τῷ πλάσματί σου, sunt et defecerunt. Dignum me efficito, Pater ἵνα μὴ ξηρανθῶ ὡς ἡ συχῆ ἣν σὺ κατηράσω· καὶ sancte, hospitali munere sancti tui Spiritus, meΈστω τὰ δάκρυά μου εἰς ἐμὸν πόμα· καὶ ἡ προσευ que exædifica in domicilium Christi tui. Dux eorum χή μου ἀντὶ βρώσεως. Τρέψον, Κύριε, τὸν κοπετόν qui exerrarunt a via, prædux mihi esto et coμου εἰς χαρὰν ἐμοί· καὶ δέξαι με εἰς τὰς αἰωνίους σου milare, ut ne ad sinistram declinem. Faciem σκηνάς· φθασάτω με ἡ ἐλεημοσύνη σου, Κύριε, καὶ tuam, mi Domine, flagrantibus votis videre concuοἱ οἰκτιρμοί σου καταλαβέτωσάν με, καὶ ἄφες πάσας pisco. Deus, illustratione vultus tui dirige me in τὰς ἁμαρτίας μου. Σὺ γὰρ εἴ Θεὸς ἀληθινὸς ἀφιὼν viam, flumen lacrymarum indulge mihi servo ἀνομίας. Καὶ μὴ καταδέξῃ, Κύριε, ατιμάσαι τὰ tuo, humorem sancti tui Spiritus huic tuo ἔργα τῶν χειρῶν σου, διὰ τὰ πλήθη τῶν ἀνομιῶν μου, plasmati liberaliter impertire, ut ne exaἀλλὰ ἀνακάλεσαι με, Δέσποτα, διὰ τοῦ μονογενοῦς rescat exemplo ficulneæ illius cui tu malediσου Υἱοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν· καὶ ἔγειρόν με κείμε xisti. Poculum mihi meæ sint lacrymæ, vicem νον ὡς Λευὶ τὸν τελώνην· καὶ ζωοποίησόν με τὸν ἐν alimoniae suppleat oratio mea. 1146 Verte ἁμαρτίαις νενεκρωμένον, ὡς τῆς χήρας τὸν υἱὸν, planctum meum in gaudium mihi; admitte me ὅτι σὺ μόνος ὑπάρχεις ἡ ἀνάστασις τῶν τεθνεώτων. in æterna tabernacula toa. Anticipet me miseΚαὶ σοὶ δόξα πρέπει εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ricordia tua, Domine, et miserationes tuæ apprehendant me, et remitte omnia peccata mea. Tu enim, Deus verus, qui remittis iniquitates. Ne patiaris, Domine, opus manuum tuarum ullo atrociore aspergi opprobrio, ob multitudinem iniquitatum mearum; quin revoca me per unigenitum Filium tuum nostræ omnium salutis vindicem. Excita me misere jacentem, ut olim illum telonem Levi; vivifica me peccatorum morte tabefactum, ut tunc filium viduæ; tu solus resurrectio es mortuorum. Tibi gloria in sæcula. Amen. Θέλει δὲ ὁ ἐν ἀληθείᾳ μετανοῶν ἐφ᾽ οἷς ἔπραξε κακοῖς καὶ ἑαυτὸν ἐπιμέμφεσθαι, καὶ τὰ παρ' ἄλλων Ενείδη καρτερώς φέρειν· μετάνοια γάρ ἐστι τὸ ὑπ' ἀφρόνων χλευάζεσθαι, καὶ καρτερεῖν, καὶ ὁλοκαρδίως προσφέρειν τῷ Θεῷ ἐξομολόγησιν. Ο Ησαΐας που ενώμενος περὶ τῶν σκληρῶν καὶ ἀμετανοήτων λέ γει· Μὴ οὐκ ἰσχύει Κύριος τοῦ σῶσαι; ἀλλὰ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ' ὑμῶν, ὅτι οὐδεὶς λαλεῖ δίκαια, οὐδ᾽ ἔστιν κρίσις ἀληθινή. ο Ετερος δέ φησι· ο ας καλών ελεγχθέντα φανερώσαι μετάνοιαν! Οὕτω γὰρ φεύξῃ 24 Isa. Lix, 1-3. Optet in prinis, quem vere poenitet, et se ob ea quæ perperam gessit, durius coargui, et quæ ab aliis ingeruntur opprobria, generose ferat; pœnitentia enim est ab imprudentibus subsannari: ac interim dum hæc toto perfers pectore, non desinis Deo offerre confessionem. Isaias Deum suppliciter obtestans pro duri admodum cordis hominibus, proque impenitentibus, dicit: • Numquid non potest Dominus vos salvos facere? sed propter peccala vestra avertit faciem suam a vobis, quia nemo justa loquitur, neque est judicium verum.

Sed et aller: «Quam bonum est, eum qui coar- ἑκούσιον ἁμαρτίαν, ο Καὶ πάλιν, «Ημερας, με guitur, manifestare poenitentiam! sic enim effu- προσθῇς ἔτι, καὶ περὶ τῶν προτέρων του δεήθητι gies voluntarium peccatum ".. Rursus:. Peccasti? ne addas ultra; sed et pro peccatis tuis prioribus deprecare ".» Inducit item: • Quasi a facie serpentis fuge a peccato;)-(Sapiens enim timore correptus declinat a malo "., Job item: • Quod si postquam peccavi, voluntarie occultavi peccatum meum, non enim reveritus sic sum copiosam multitudinem civitatis, quominus proderem, confiterer et evulgarem illud in conspectu eorum". › Et in Actibus Petrus multitudini dixit: • Penitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra, si quando venerint tempora refrigerii "., Et nos, charissimi, quemadmodum superius mihi dictum est, una pœniteat vitæ prioris, corde prorsus sincero, a malis quæ ipsi gessimus, conversos ad Deum, ac dicentes: Peccavimus, propitius esto; inique egimus, condona; offendimus, conciliare tu nobis. Expurga nos, exemplo meretricis illius, ut publicanum illum nos etiamnum justifica. Venial super me misericordia tua, super me roscidus humor clementiæ tuæ distillet, neque sinas me venundari pretio peccatorum meorum, nequando obdormiscam et emoriar amarissima morte peccati; quin potius redime me a prasenti sæculo nequam. Indulge mihi pœnitentiæ tempus, locum purgandæ conscientiæ imparti. ‹ Non enim est pax in ossibus meis a facie peccatorum meorum, quia iniquitates meæ supergressa sunt caput meum, sicut onus grave gravatæ sunt super me "; ) etenim, • Domine, si observaveris iniquitates, quis sustinebit? quia apud te propitiatio est *. › 1147 Credamus igitur Deo,qui urgentibus peccatis,propriæ vitæ spem abjecimus, et convertamur ad Dominum Deum in plenitudine cordis nostri, operantes interim justitiam, quodque superest vitæ istius nostræ vertamus in legitimam ipsius servitutem pro bona ejus voluntate, ut medelam accuret oblitterandis prioris vitæ delictis, nobisque virtutem suggerat, qua adversus commenta diabolicæ malignitatis ipsi prævaleamus. Terriculamenta minasve ejus nihil omnino est quod timeamus. Emarcuit enim illius impuri virtus, quasi nervi præmortui; quin potius omnipotentem Doininum revereamur, illius observemus mandata, atque in hoc vitam expleamus. Si ad eum modum cum gemitu ac lacrymis ipsum supplices obtestati fuerimus, utique respondebit quod per Ezechielem prophetam dixit: Vivo ego, dicit Dominus, quia nolo mortem peccatoris, magis autem ut convertatur et vivat ". › Rursus: In quacunque die conversus fuerit iniquus ab omnibus iniquitatibus suis, et fecerit justitiam, non erunt ultra in memoria peccata illius ".» Desiderat • Dominus magnopere salutem nostram:8. • Dixit enim discipulis suis: • Καὶ ἐπάγει, «ὓς ἀπὸ προσώπου όψεως φε ἀπὸ ἁμαρτίας. ἀπὸ ἁμαρτίας. ο - ο Σοφός γὰρ φοβηθεὶς ἐξέλινο νεν ἀπὸ κακοῦ.» Φησὶν δὲ καὶ ὁ Ἰώβ, ο Ει γάρ και ἁμαρτών εκουσίως, ἔκρυψα τὴν ἁμαρτίαν μου ε γὰρ διετράπην πολυοχλίαν πόλεως, τοῦ μὴ ἐξεργασ σαι ἐνώπιον αὐτῶν.» Καὶ ἐν ταῖς Πράξεσιν ὁ τρος τῷ πλήθει· ι Μετανοήσατε οὖν καὶ ἐπιστρέφει. σθε, εἰς τὸ ἐξαλειφθῆναι ὑμῶν τὰς ἁμαρτίες, όπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ ἀναψύξεως.» Καὶ ἡμεῖς, ἀγα τοί, καθὼς προείρηται, ἐξ εἰλικρινούς καρδίας μα τανοήσωμεν ἀπὸ τῶν κακῶν, ὧν ἐπράξαμεν, ἐπι στραφέντες πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ λέγοντες, Ημάρτημα. Ελάσθητι· ἡνομήσαμεν, συγχώρησον· προσεκτι μεν, καταλλάγηθι. ὡς τὴν πόρνην καθάρισαν τὸν τελώνην δικαίωσον· ἐλθέτω ἐπ' ἐμὲ τὸ ἔκ σου· ἐπισταξάτω ἐπ᾿ ἐμὲ ἡ φιλανθρωπία του. Κα μὴ συγχωρήσῃ με πραθῆναι ταῖς ἁμαρτίαις με μηδ' ὑπνῶσαι καὶ ἀποθανεῖν τὸν πικρὸν τῆς ἀμερες θάνατον, ἀλλ' ἐξαγόρασόν με ἀπὸ τοῦ ἐνεστῶτη αἰῶνος πονηροῦ. Δός μοι καιρὸν μετανοίας, και τ που ἀπολογίας, ὅτι ο Οὐκ ἔστιν εἰρήνη τοῖς όπως μου ἀπὸ προσώπου τῶν ἁμαρτιῶν μου· ὅτι οἱ ἐπ μίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου. Ωσεί φωτο βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ' ἐμέ. Ἐὰν γὰρ ἀνομίας της τηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; ὅτι παρ σοῦ ἱλασμός ἐστιν. • Πιστεύσωμεν οὖν τῷ θεά διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀπεγνωκότες της μ ἡμῶν· καὶ ἐπιστρέψωμεν πρὸς Κύριον τὴν θε ἡμῶν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ἡμῶν· καὶ ἐργασώμε τὴν δικαιοσύνην τὰς λοιπὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἡμέ καὶ δουλεύσωμεν αὐτῷ ὀρθῶς κατὰ τὸ θέλημα τοπι καὶ ποιήσει ἴασιν τοῖς προτέροις ἡμῶν παραπάν μασι. Καὶ ἔχομεν δύναμιν τοῦ κατακυριεύσει το ἔργων τοῦ διαβόλου. Τὴν δὲ ἀπειλὴν αὐτοῦ ὅως μ' φοβηθῶμεν· ἄτονος γάρ ἐστιν, ὥσπερ νεκροί κα ρα· ἀλλὰ φοβηθῶμεν τὸν παντοδύναμον Κύριο καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ φυλάξωμεν, καὶ ζήσωμεν αὐτῷ. Καὶ ἐὰν οὕτω μετὰ στεναγμῶν καὶ κρύων ἱκετεύσωμεν πρὸς αὐτὸν, λέξει καὶ πρ διὰ Ἰεζεκιήλ τοῦ προφήτου· «Ζῶ ἐγώ, λέγει δύ ριος, οὐ βούλομαι τὴν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς ἐπιστρέψαι καὶ ζῇν αὐτόν.» Καὶ αὖθις, ο Έντι ἡμέρᾳ ἐπιστρέψῃ ὁ ἄνομος ἐκ πασῶν τῶν ἀνομώ αὐτοῦ, καὶ ποιήσει δικαιοσύνην, οὐ μὴ μνησθώ τ τὰ ἁμαρτήματα αὐτοῦ.» — • Πολλά γάρ πα Κύριος τὴν ἡμῶν σωτηρίαν. ο Φησὶν γὰρ τοῖς ἐαυτ μαθηταῖς, «Λέγετε αὐτοῖς, Μετανοείτε ήγγικεν Σ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Διὰ τοῦτο γὰρ κατεί πὼν τὰ ἐννενήκοντα ἐννέα πρόβατα ἐν τῷ ὄρει ὁ π μὴν ὁ καλὸς, πορεύεται ζητῶν τὸ ἀπολωλός, π εὑρὼν βαστάζει ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ χαίρας, εκ συγκαλεῖ τὰς ἄνω δυνάμεις. χαίρων και λέω • Συγχάρηθη [τε] μοι, ὅτι εὗρον τὸ ἀπολωλός. ο δε ἐπάγει, «Λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἔσται ἐν τ' Prov. xv, 16. * Job xxxı, 33, 34. " Act. m. 1 * Psal. cxxix, 3, 1. *³ Ezech.”xviii, 23. » Ezech. xxxi, 14-16. " | Ta. 38 Eccli. xx, 4. 18 Eccli. XX1, 1. 27 ibid. 18 20.31 Psal. xxxvi, 4, 5.

DE PATIENTIA. HOMILIA LXXVIII.· οὐρανῷ ἐπὶ ἐνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐννε-. Dicite eis: Penitentiam agite, appropinquavit νήκοντα εννέα δικαίοις, οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσι enim regnum calorum.» Ob hoc enim bonus μετανοίας. Ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. hic pastor, relictis nonaginta novem ovibus, in monte erraticam illam ubi invenit, impositam humeris refert ad caulam gaudens. Convocat sublimes illas virtutes, dicens: • Congratulamini mihi quia inveni perditam illam oviculam ".» Et inducit Dico vobis, quia sic erit gaudium in coelo super uno peccatore pœnitentiam agente magis quam super nonaginta novem justis qui non indigent pœnitentia 8., Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ ΟΗ'. Περὶ ὑπομονῆς. HOMILIA LXXVIII. De patientia. Et quidem de pœnitentia cum perpauca disse. ruerimus vobis priore sermone, superest, Deo cooperante, nonnihil ut dicamus de patientia, quæ sane hominem recta provehit ad salutis portum. Ea utique dicemus, quæcunque ipsius Domini suggeret benignitas. Penitentia enim indiga admodum Ολίγα τινὰ περὶ μετανοίας ἡμῖν προδιαλεχθέν τες, εἴπωμεν Θεοῦ συνεργοῦντος καὶ περὶ ὑπομονῆς τῆς σωζούσης τὸν ἄνθρωπον· ὅσα ἡ αὐτοῦ παρέχει φιλανθρωπία. Χρήζει γὰρ ἡ μετάνοια τῆς ὑπομο νῆς, καὶ χωρὶς αὐτῆς τελειωθῆναι οὐ δύναται. Μου νόπτερος γὰρ ἀετὸς οὐ δύναται εἰς ὕψος ἀναπτῆναι· καὶ ὑπομονὴ τελειοῖ τὴν μετάνοιαν, καὶ στεφανη- est patientiæ, citra cujus operam perfici neutiφοροῦσαν αὐτὴν ἀναδείκνυσιν. Οὐ μόνον δέ ἐστιν χρήσιμος ἡ ὑπομονὴ εἰς τὴν τῆς μετανοίας συνέρ γειαν, ἀλλ' οὐδ' ὅλως ἀρετὴν ἢ ἐντολὴν. Θεοῦ δυνάμεθα χωρὶς αὐτῆς κατορθῶσαι. Τὸ κεφάλαιον οὖν τῶν ἐν ἡμῖν ἀγαθῶν ἡ ὑπομονὴ τυγχάνει. Καὶ χρή πάντα πειρασμὸν καὶ θλίψιν μεθ' ὑπομονῆς καὶ εὐχαριστίας προσδέξασθαι, ὅπως καταλάβωμεν τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Καλὸν δὲ τὸ μὴ μεταβαίνειν ἐκ τόπου εἰς τόπον. Εκαστος γὰρ ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐν τούτῳ μενέτω. Η υπομονή πόνον ἐκδιδάσκει, καὶ τοὺς ἔξω δεν πειρασμούς κατὰ τῆς ἐγκρατείας καρτερῶς φέρει. Ον τρόπον γάρ, μὴ θερμανθεὶς μηδὲ μαλαχθεὶς ὁ κηρὸς ἐπὶ πολύ, οὐ δύναται τὴν ἐπιτιθεμένην αὐτῷ σφραγίδα δέξασθαι· οὕτως οὐδὲ ἄνθρωπος ἐὰν μὴ διὰ τόνων καὶ ἀσθενειῶν δοκιμασθῇ, οὐ δύναται χωρῆσαι τῆς ἀρετῆς τοῦ Θεοῦ τὴν σφραγίδα. Διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἔλεγε τῷ Παύλῳ·. Αρκεί σοι ἡ χάρις μου. Η γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. ο Οτε ἀφήκεν ὁ διάβολος τὸν Κύριον, τότε ἦλ θον οἱ ἄγγελοι, καὶ διηκόνουν αὐτῷ. Ωσπερ οὖν ἐν τῷ πειράζεσθαι αὐτὸν οὐ παρῆσαν οἱ ἄγγελοι, οὕτως καὶ ἡμῶν πειραζομένων καιρῷ τινι ὑποχωροῦσιν οὐ μακρὰν οἱ τοῦ Θεοῦ ἄγγελοι, καὶ μετὰ τὴν ἀναχώ ρησιν τῶν πειραζόντων, ἔρχονται πρὸς ἡμᾶς δια κονοῦντες θεῖα νοήματα, φωτισμόν, κατάνυξιν, γλυκασμὸν, καὶ ὑπομονήν· καὶ λοιπὸν ἀνακτᾶται ψυχή, ὡς κοπιάσασα. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ησαΐας λέγει· «Οι ὑπομένοντες τὸν Θεὸν, ἀλλάξουσιν ἰσχύν· πτεροφυή σουσιν ὡς ἀετοί· δραμοῦνται, καὶ οὐ κοπιάσουσι· βαδιοῦνται, καὶ οὐ πεινάτουσιν.» Καθώς φησιν καὶ ὁ Μωϋσῆς πρὸς τὸν λαόν. Διὰ τοῦτο ἐπείρασέ σε, καὶ ἐκάκωσέ σε, ένα ψωμίσῃ σε τὸ μάννα, ίνα γνωσθῇ τὰ ἐν τῇ καρδίᾳ σου. Ως εἴ τις παιδεύει ἄν θρωπος τὸν υἱὸν αὐτοῦ, οὕτως Κύριος ἐπαίδευσέ σε.» Καὶ αὖθις, ο Καὶ ἐκάκωσέ σε Κύριος, ἵνα εὖ σοι ποιήσῃ ἐπ' ἐσχάτων. Λέγει δὲ καὶ ὁ προφήτης Ναούμ ο Χρηστος Κύριος τοῖς ὑπομένουσιν αὐτὸν ἐξ ἡμέρᾳ θλίψεως.» "Αλλος δέ· «Μή είπης, Κακῶς χρήσομαι τὸν ἐχθρόν μου, ἀλλ᾽ ὑπόμεινον τὸν Κύ Matth. nr. 2. 37 Luc. XV, 28 ibid. 7. quam possit. Neque enim aquila unialis si est et alterutrius destituta præsidio, queat unquam subvolare et in sublime sustolli. Patientia pœnitentiam perficit, et eam velut indice ostentat præsigni corona redimitam. Nec eo solum conducibilis nobis censenda est patientia, quod efficaciter cooperetur perficiundæ pœnitentiæ, sed quod nulla prorsum virtus, nullumve Dei mandatum nisi hac comite, legitime perfici queat. Bonorum igitur (si qua in nobis sunt) cardo et caput patientia est. Omnem proinde tentationem, aflictionem omnem necesse sit ut suscipiamus cum patientia et gratiarum actione, quo vel tandem assequi detur terram illam promissionis. 1148 Egregium plane sit, non facile (plani in morem ac vagi) e loco in Jocum diduci. Unusquisque enim in quod vocatus est, in eo et maneat. Patientia solum hoc te edge cet, per abstinentiam infracto ut feras animo tentationes quæ alicunde extrinsecus te adoriuntur. Quemadmodum enim cera ut plurimum, nisi recalescat aut præmolliatur, non facile in se recipit sigilli impressionem; ita et homo, nisi laborum ac multivariæ infirmitatis probetur exercitio, neutiquam sinet insigniri se signaculo divinæ gratiæ. Ob hoc Paulo respondit Dominus: ‹ Sufficit tibi gratia mea, virtus enim mea in infirmitate perfcitur ".» Quando Dominum dimisit diabolus, tune venerunt angeli, et ministrabant ei'. Quemadmodum igitur dum tentaretur, non leguntur affuisse angeli, ita nobis quoque in tentatione positis, tantillo interim se submovent tempore, nec procul tamen absistunt angeli Dei. Cæterum mox a tentatoris secessu, instant nobis suggerentes quæ ad divinæ bonitatis cogitationem faciant; puta, illustrationem mentis, compunctionem, dulcedinem spiritus et patientiam; atque ita deinceps, anima talis amissas resumit vires, ac refovetur pro modulo tolerate afflictionis. Propter hoc Isaias: «Sstinentes Deum mutabunt fortitudinem, assument 29 ][Cor. x11, 9. το Matth. 1, 1.

pennas ut aquila, current et non lassescent, va- ριον ίνα σοι βοηθήσῃ· οὐ καθυποστερήσει γὰρ όπου dent et non esurient ".» Et Moses ad populum: ‹ Propter hoc tentavit te et afflixit te, ut pasceret te manna, ut nota fierent quæ in corde tuo versabantur, quasi si quis erudit homo filium suum, sic Dominus erudivit te ". > Rursus ‹ Et afflixit te Dominus, ut bene tibi faceret in postremis tuis ".» Dicit autem et propheta Nahum: • Bonus Dominus exspectantibus eum in die tribulationis ".» Alius item:. Ne dicas, Ultionem expetam de inimico meo, sed sustine Dominum ut auxilietur tibi, non enim fraudabit patientia pios “. › Ad eum modum nihil non sufferebat lenissimo et placabili animo vir David. Neque enim is cum intolerandą maledicentia lacesseretur, et audiret: • Egredere, vir iniquus ",» ullum dedit concitati animi indicium. Sed et consobrinus ipsius tali indignitate permotus cum dixisset, Quis hic est canis qui maledicit domino meo regi? Profectus hine, percutiam eum, et auferam caput ipsius ";; hunc durius coarguit, dicens: • Dimitte eum, ut maledicat mihi, ut videat Dominus et pro maledictione hac retribuat mihi bona "., Quocirca non abs re psallebat:. Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi, et exaudivit deprecationem meam ".» [Rursus: «Exspectabo nomen tuum, quoniam bonum in conspectu sanctorum tuorum ".»] Qui et nos ad patientiam adhortatur, dicens: «Viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustinė Dominum 51; sustinentes enim Dominum ipsi hæreditabunt terram viventium “. › Et: • Non confundentur, qui exspectant te, Domine, Domine virtutum ",, Vasa enim figuli probat fornax, et tentatio hominis in cogitationibus ejus ". Va autem iis qui perdiderunt 1149 patientiam. Et quid facient, eum visitabit Dominus "? Patientia enim pauperum non peribit in finem ".» Ait autem et Sophonias: «Si moram fecerit, exspecta cum; quia veniens veniet et non tardabit. μονὴ εὐσεβεῖς.» Οὕτως ὑπέμεινε καὶ ὁ πραότατος Δαβίδ· κατακείμενος γὰρ καὶ λιθαζόμενος ὑπὸ τοῦ Σεμεί, καὶ ἀκούων, «Εξελθε, ἀνὴρ ὁ παράνομος, οὐκ ἠγανάκτησε. Χαλεπήναντος δὲ ἐπὶ τούτῳ τοῦ ἀνεψιοῦ αὐτοῦ, καὶ εἰπόντος· «Τίς ἐστιν οὗτος ὁ κύων δε καταρᾶται τὸν Κύριόν μου τὸν βασιλέα, παρελθὼν δὲ πατάξω αὐτὸν, καὶ ἀφελῶ τὴν κεφα λὴν αὐτοῦ·, ἐπετίμησεν αὐτῷ, λέγων· «Αφετε αὐτὸν καταράσθαι με, όπως ἴδη Κύριος, καὶ ἀντο αποδώσῃ μοι ἀγαθά. › Οθεν εἰκότως ἔψαλλεν ο Υπο μένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προσέσχε μοι· καὶ εἰσήκουσεν τῆς δεήσεώς μου.» Προτρεπόμενος δ ἡμᾶς, φησίν· ο Ανδρίζου καὶ κραταιούσθω ἡ καρ δία σου, καὶ ὑπόμεινον τὸν Κύριον. Οἱ γὰρ ὑπομέν νοντες τὸν Κύριον, αὐτοὶ κληρονομήσουσι γῆν τῶν ζώντων.» Και, «Οὐ μὴ αἰσχυνθείησαν οἱ ὑπομένον τές σε, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων. Σκεύη γὰρ κεραμέως δοκιμάζει κάμινος, καὶ πειρασμὸς ἀνθρώ που ἐν διαλογισμοῖς αὐτοῦ. Οὐαὶ δὲ τοῖς ἀπολωλε κόσι τὴν ὑπομονήν. Καὶ τί ποιήσωσιν ὅταν ἐπισκέ πτηται ὁ Κύριος; Ἡ γὰρ ὑπομονὴ τῶν πενήτων οὐκ ἀπολεῖται εἰς τέλος.» Καὶ ὁ Σοφονίας· Ἐὰν υστερήσῃ, ὑπόμεινον αὐτόν· ὅτι ὁ ἐρχόμενος ἔξει καὶ οὐ χρονιεῖ.» Καὶ, «Ἐὰν ὑποστείληται ὁ δίκαιος, οὐκ εὐδοκεῖ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή μου.» Καὶ ὁ Παῦλος· • Εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσομεν.» Καὶ πάν λιν· «Ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν, ἵνα τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιήσαντες, κομίσητε τὰς ἐπαγγελίας. Καὶ ὁ Ἰάκωβος· «Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφο μου, όταν πειρασμοίς περιπέσητε ποικίλοις, γινό σκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατι γάζεται υπομονήν· ἡ δὲ ὑπομονὴ ἔργον τέλειον ἐχέτω. Καὶ ἐπάγει·. Μακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμόν, ὅτι δόκιμος γενόμενος, λήψεται τὸν σπό φανον τῆς ζωῆς. Ὁ δὲ Κύριός φησιγ· «Ο ύπ μείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται.» Καὶ πάλιν' ο Έν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσεσθε τὰς ψυχὰς ἡμῶν.» Αυτ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ' Et: • Si subtraxerit se justus, non placebit in illo anima mea *. Et Paulus: • Si sustinuerimus, et conregnabimus, Rursus: ‹ Patientia vobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes reportelis promissiones., Jacobus quoque: Omne gaudium existimate, fratres arei, cum in tentationes varias incideritis, scientes quod probatio fidei vestræ patientiam operatur; patientia autem opus perfectum habeat ^., Inducit idem: «Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam, cum probales fuerit, accipiet coronam vita., Dominus item: c Qui sustinuerit usque in Anem, hic salvus eris, flerum: c In patientia vestra possidebitis animas vestras ".» Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA LXXIX. De agone. Agon commilito est et consors patientiæ. Verius initium est et fnis; ac prope dixerim, amplius quiddam. Adeo enim alterutra alterius ope eget ac mutua compagine, ut neutra possit ad victricem pertingere coronam sine sua compare. ConΛΟΓΟΣ ΟΘ'. Περὶ ἀγῶνος. ῾Ο ἀγών, συστρατιώτης ἐστὶν καὶ συμμέτοχος τῆς ὑπομονῆς· μᾶλλον δὲ ἀρχὴ καὶ τέλος, καὶ σχε δὲν εἰπεῖν, ἐν τί ἐστιν δεόμενον τῆς παρ' ἀλλήλων βοηθείας καὶ συνάρσεως. Οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἑτέραν χωρίς θατέρας στεφανωθῆναι. Εναρμονίως γοῦν καὶ us ibid. 46. * Nabum 1,7. * Prov. xx, 22. 4 11 Reg. S. XXXIX, 1. το Psal. 11, 11. » Psal. xxv, 14. ss Psal. 113, ** Eccli. 1, 16, 17. σε Psal. 13, 19. ** Imo Habac. H, 3. Hebr. x, 36. Ο Jac. 1, 2-4 • Ibid. 12. «Marc. xiii. 13. 61 [82. IL, 31. * Deut. vin, 2, 5. of ibid. 9. ts ibid. 10. Psal. * Psal. LXVIII, 7." Eccli. xxvii, 6. Hebr. x, 38. 5 [ Tim. 1, 12 ΣΧΙ, 19. Luc

HOMILIA LXXIX. DE AGONE. tiæ connexuimus agonem. Utraque enim Domino nostro Jesu Christo (qui spiritualis palæstræ totius agonothetes est)-vires suggercnte as protegente, palmarem victoriam reportat adversus om nem diabolicæ perturbationis violentam impressioDem. Qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet, nec interquiescit donec inimicos remoliatur et aboleat a facie sua. Sane temperantia duplex est. Quædam enim sunt a quibus necesse sit tibi ut temperes, alia item sunt quæ opus sit ut exsequaris. Ab improbitate, opera sit pretium ut abslineas, nec expleas opere: contra, ab eo quod bonum est et honestum manus ne contrahito, magis autem eas fac accommodes pio operi. Ab omni igitur malitia manus amolitor honesto cui - piam operi attentus. Fac contineas ab adulterio, a fornicatione, ab ebrietate, ab iniquitate et legis transgressione, a geniali luxu deliciarum, ab eduliorum immoderata copia, ab immodico quæstu divitiarum, ab impotenti jactantia, ne quid de le senseris sublimius, ne per superbiam evehere. Abstine a mendacio, detractione, hypocrisi. Acceptæ injuriæ memor ne esto. Provide tibi ut temperes ab omni blasphemia, a furto, a veteratoria fraude, falso testimonio, avaritia, concupiscentia mala, impostura et circumventione, ab inanis gloriæ appetitu, et arrogantia, denique ab iis quæcunque horum sunt perquam similia. Ab ἀκολούθως ἐξεύξαμεν τῇ ὑπομονῇ τὸν ἀγῶνα, ὅτι ἡ cinno igitur ordine ac rationi consentaneo patienκατὰ παντὸς πάθους διαβολικοῦ τὴν νίκην ἀποφέ ρονται, συνεπισχύοντος καὶ ἐπαμύνοντος τοῦ ἀγω νοθέτου Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται, καὶ οὐ παύεται, ἕως ἂν ἐξαλείψῃ Κύριος πάντας τοὺς ἐχθροὺς ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Ἡ οὖν εγκράτεια διπλῆ ἐστιν. Ἐπὶ τινῶν γὰρ δεῖ ἐγκρατεύεσθαι, ἐπὶ τινῶν δὲ οὐ δεῖ. Τὸ πονηρὰν γὰρ δεῖ ἐγκρατεύεσθαι, καὶ μὴ ποιεῖν αὐτό. Τὸ δὲ ἀγαθὸν μὴ ἐγκρατεύεσθαι, ἀλλὰ ποιεῖν. Ἐγκράτ τευσαι οὖν ἀπὸ πάσης πονηρίας, εργαζόμενος τὸ ἀγα θόν· ἐγκράτευσαι ἀπὸ μοιχείας, πορνείας, μεθύσματος, ἀνομίας, ἀπὸ τρυφῆς, ἀπὸ πονηρίας, ἀπό τε ἐδεσμάτων πολλῶν, καὶ πολυτελείας, πλούτου καὶ καυχήσεως, ὑψηλοφροσύνης καὶ ὑπερηφανίας, καὶ ἀπὸ ψεύσματος, καὶ καταλαλιᾶς καὶ ὑποκρίσεως, καὶ μνησικακίας, καὶ πάσης βλασφημίας, κλέμματος, ἀποστερήσεως, ψευδομαρτυρίας, πλεονεξίας, ἐπιθυμίας πονηρᾶς, ἀπάτης, κενοδοξίας, ἀλαζονείας, καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά ἐστιν. Τούτων δὴ τῶν ἔργων δεῖ ἐγκρα τεύεσθαι τὸν ἀγωνιστὴν καὶ δοῦλον τοῦ Θεοῦ. Εἰσὶν δὲ καὶ ἔργα ἀγαθὰ ἃ δεῖ ἐργάζεσθαι καὶ μὴ ἐγκρα-, τεύεσθαι· πρὸ δὲ πάντων, πίστις, φόβος Κυρίου, ἀγάπη, ὁμόνοια, βήματα δικαιοσύνης, ἀλήθεια, ὑπομονή, χήραις ὑπηρετεῖν, ὀρφανούς ὑστερουμένους ἐπισκέπτεσθαι, ἐξ ἀναγκῶν λυτροῦσθαι τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ, φιλόξενον εἶναι, ἤσυχον, ἐνδεέστερον γενέσθαι πάντων ἀνθρώπων, πρεσβύτας σέβεσθαι, ἀσκεῖν δικαιοσύνην, ἀδελφότητα συντηρείν, μακρόθυμον εἶναι, μνησικακίαν μὴ ἔχειν, κάμνοντας τῇ – istis igitur operibus quisquis es, o serve Dei, qui ψυχῇ παρακαλεῖν, ἐσκανδαλισμένους ἀπὸ πίστεως spiritualis_vilz aggredcris certamen, modis omniμὴ ἀποβάλλεσθαι, ἀλλ' ἐπιστρέφειν καὶ εὐθύμους bus temperandum censeo. 1150 Sunt contra et ποιεῖν, ἁμαρτάνοντας νουθετεῖν, χρεώστας μὴ θλί- bona opera quæ ut opereris, necesse sit, non item βειν ἐνδιεῖς· καὶ εἴ τινα τούτοις ὅμοιά ἐστιν. Ταῦτα ut ab eis contineas. Omnium primum fides est, γὰρ ἐάν τις φυλάξῃ καὶ μὴ ἐγκρατεύσηται ἀπ' αὐτ deinde timor Domini, charitas, concordia animoτῶν, ζήσεται τῷ Θεῷ. Χρὴ δὲ τὸν ἀγωνιστὴν καὶ rum, verba justitiæ, veritas, patientia, subservire ἐκτήκειν τὸν ἀντίπαλον ἐν τῇ ἑαυτοῦ σαρκί, ἵνα viduis, pupillos solatio destitutos parentum interμὴ διὰ τῆς ὑγρότητος ολισθαίνῃ ὁ νοῦς εἰς τὸ λεῖον visere, servos Dei quavis necessitate oppressos τῶν ἡδονῶν, ὅπως ὁ νοῦς τῶν ἀγωνιζομένων ὑπὸ τοῦ extricare ac redimere, hospitio excipere peregriθείου φωτὸς ἐνεργῆται, καὶ τῷ θείῳ νόμῳ δουλεύῃ nos, esse requietum et taciturnum, postremo ut καὶ συνήδηται, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. de omnibus in commune bene merearis, senes reveretor, justitiam excerceto, fraternam conservato dilectionem. Longanimem convenit esse te ac tolerantem, nullius a quopiam acceptæ injuriæ memineris, fac eos consoleris qui animo afflictanzur et laborant. Qui etiamnum in fide hærent perplexi et scandali quidpiam adierunt, hos ne abjicito, magis autem adnitere, in viam ut redeant fidei, bonoque sint et alacri ad fidem animo. Ia errores devios qui exorbitant, tuo hortatu et consilio ad rectitudinem revoca. Debito quopiam obstrictos tibi, inopia si premuntur, ne afflictes; et si qua his confinia sunt. Isthæc opera quisquis rite observaverit, non item ab ejusmodi manus contraxerit per socordiam ac lentorem animi, utique vivet Deo. Opus ad hæc fuerit, ut qui in spirituali agoné decertat, suum maceret et tabe conficiat adversarium in carne propria delitescentem, ne humore exsudanti periclitetur mens, et concidat præceps in livorem ac planitiem illicium voluptatum, quo mens ipsa spiritualem agonem sustinentium, illustrata divini luminis splendore, efficacius operetur, legi Dei serviat et condelectetur “, juxta Apostoli sententiam. Δεῖ οὖν εὐτρεπίσας τὸν νοῦν καὶ μετῳκίσαι τὴν διάνοιαν, καὶ ὑπερύψαι τὸν οὐρανὸν, καὶ πάσης πετίσεως ὑπεράνω που γενέσθαι, καὶ διαπύρῳ ἐπιθυ· με έξ, ἀκαταπαύστῳ τῇ διανοίᾳ πρὸς ἐκεῖνα προσδε» ** Rom. vii, 22. Sed et eadem adornanda venit et immutanda animi cogitatio, et ad cœlum usque transcribenda est et attollenda, supraque omnem creaturam in sublime est erigendus animus, et flagranti

desiderio, irrquieta atque perpeti cogitatione δέσθαι & καὶ οἱ ἀληθινοὶ ἀγωνισταὶ ἔδειξαν, καὶ ἐξο par est ut adhærescal et astringatur præceptis, quæ agonistæ illi veraces opere ipso repræsentarunt, suaque sententia sanxerunt piis observanda, dum se agone spirituali exercerent. Illi enim eminus et e longinquo prospectu, per fidem contemplati promissiones, nullam afflictionum accessionem prolixitudinemve recusarunt perferre. Etenim fidelem esse eum crediderunt, qui repromisit; exspectantes interim diem illum Dominici adventus insigni claritate prælustrem futurum, quo suos famulos publico præconio declaraturus est, cum venerit in nubibus cœli, inque unum suos aggregabit sanctos, nimirum spirituaJes agonistas et integerrimos. Necesse igitur est ut decertemus: et quidem corpus continuæ asperitati = objiciendum adversus autem improbas cogitationes omni securitate et patientia præmuniendæ sunt animæ. Oportet insuper, ut accuremus testimonium conscientiæ propriæ habere in conspectu Dei. Exspectans,» enim, «exspectavi Dominum; intendit mibi“., Non enim potest quis indipisci virtutem, ni prius (pro illius assecutione) cum labore et tolerantia afflictionum, cum hoste congrediatur. Ex adverso enim obluctandum peccato est usque ad mortem, et acri certamine atque indesinenter in procinctu consistendum, juxta Paulinam vocem. Dicit proinde Scriptura: «Ante hominem posita sunt vita et mors, et quod placuerit, dabiturei ".» Sed enim 1151 pia ac prudens cogi- c tatio, domina astruitur esse affectionum: per frugalitatem enim vitæ sive temperantiam adversus veutris ingluviem prævalet et concupiscentiam: justitia autem comite, malitiam omnem subigit, vincit vero fortitudine iracundiam, at prudenti consideratione suppeditat timorem et excludit: idque non quod asserat eas animi affectiones vi illarum virtutum prorsus exinaniri, quin potius mistione quadam esse invicem conjunctas. Neque enim consideratio sive ratiocinatio quantalibet, possit ab radice convellere omnem passionum intemperien, sed in hoc indulla homini est, ut ipsis obluctetur ac repugnet i. Ob hoc ait quidem: Concupiscentiam nemo vestrum prorsus exstirpare potest: sed quid? Ut ne concupiscentiæ serviatur, hoc ipso præstare potest consideratio. Sane non mediocri ‹opus agone, ut revera et efficaciter dicere possimus cum Paulo Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: in reliquum reposita est mihi corona justitiæ". Jdem nos ad exempli similis imitationem exercens, dicebat: * Qui in agone contendit, non coronabitur nisl degitime decertaverit ".» lterum:. Nescitis, quod qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? sic currite, ut comprehenξάσθησαν ἐν τῷ ἀγῶνι αὐτῶν. Πόῤῥωθεν γὰρ έωρα κότες τὰς ἐπαγγελίας διὰ πίστεως, μήκος θλίψεων ὑπέμειναν, ἐπεὶ πιστὸν ἡγήσαντο τὸν ἐπαγγειλάμε νον, ἀπεκδεχόμενοι τὴν λαμπρὰν ἡμέραν τοῦ Δεσπ του, ἐν ᾗ ἀναδείξει ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ θεράποντας, ὅταν ἔλθῃ ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ, καὶ συν αγάγῃ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ τοὺς τελείους ἀγωνιστές. Χρὴ οὖν δοκιμάζεσθαι καὶ ὑποφέρειν συνεχέσι μὲν ανωμαλίας τὸ σῶμα, λογισμοῖς δὲ πονηροῖς τὰς ψυχάς. Οὐκοῦν μετά πάσης ἀσφαλείας καὶ ὑπομονῆς χρὴ τὸ μαρτύριον τῆς συνειδήσεως ἡμῶν κατεργάσ ζεσθαι ἡμᾶς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. • Υπομένων γάρ, ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προσέσχε μοι.» Οὐ δύνα ται γάρ τις κτήσασθαι ἀρετὴν, εἰ μὴ πρότερον ὑπὲρ αὐτῆς ἕως αἵματος παρατάξηται. Δεῖ γὰρ ἕως θανά τοῦ ἀντικαθίστασθαι πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, ἀγωνιστικῶς καὶ ἀνεκλύτως, κατὰ τὸν ἀπόστολον Παῦλον. Λέγει δὲ καὶ ἡ Γραφής • Εναντίον ἀνθρώπου ἡ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος, καὶ ὁ ἐὰν εὐδοκήσῃ, δοθήσεται αὐτῷ.» Και γὰρ δεσπότης τῶν παθῶν λέγεται εἶναι ὁ ἀσεβής καὶ φρόνιμος λογισμός· διὰ μὲν σωφροσύνης ἐπισ κρατεῖν γαστριμαργίας τε καὶ ἐπιθυμίας· διὰ δὲ δικαιοσύνης, πάσης κακίας· διὰ δὲ ἀνδρείας, θυμοῦ καὶ λογισμοῦ καὶ φόβου· καὶ ταῦτα οὐχ ὥστε αὐτὰ καταλῦσαι, ἀλλ᾿ ὥστε αὐτοῖς μὴ εἶξαι. Οὐ γὰρ έχει ζωτής ἐστι τῶν παθῶν ὁ λογισμός, ἀλλ' ἀνταγων στής. Διόπερ, φησὶν, ἐπιθυμίαν τις ὑμῶν οὐ δύναται εκκόψαι, ἀλλὰ μὴ δουλωθῆναι τῇ ἐπιθυμίᾳ δύναται ὁ λογισμός παρασχέσθαι. Πολλοῦ οὖν ἀγῶνος χρεία, ἵνα καὶ ἡμεῖς σὺν τῷ Παύλῳ ἐνεργῶς εἴπωμεν, «Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἡγώνισμαι, τὸν δρόμον τι τέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα, λοιπὸν ἀπόκειται με ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος.» Επαλείφων δὲ καὶ ἡμᾶς πρὸς τὸν ὅμοιον ζῆλον, ἔλεγεν· Ἐὰν δὲ καὶ ἀθλῃ τις, οὐ στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήση. Καὶ πάλιν· «Οὐκ οἴδατε, ὅτι ἐν σταδίῳ τρέχοντα πάντες μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ λαμβάνει τὸ βραβείον; οὕτω τρέχετε, ἵνα καταλάβητε. Ἐγὼ τοίνυν οὕτως τρέχω ὡς οὐκ ἀδήλως, οὕτως πυκτεύω, ὡς οὐκ ἀέρα δέρων· ἀλλ' ὑπωπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγω γώ, μήπως ἄλλοις κηρύξας, αὐτὸς ἀδόκιμος γένου μαι. › Επιστέλλει δὲ καὶ Φιλιππησίοις· «Τὸν αὐτὸν ἀγῶνα ἐν ἴδετε καὶ ἐμάθετε ἐν ἐμοὶ, καὶ νῦν ἀκούς· τε.» Τοῖς δὲ Εβραίοις φησίν· «Ούπω μέχρις αίμα. τος ἀντικατέστητε, πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζ μενοι· καὶ ἐκλέλησθε τῆς παρακλήσεως ἥτις ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεται· Υιέ, φησίν, μὴ ὀλιγώρει καν δείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ' αὐτοῦ ἐλεγχόμενος. Ον γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος, παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντε υἱὸν ἐν παραδέχεται. Αλλους δὲ ἐγκωμιάζων λέγει· ε Ωστε ἡμᾶς καυχάσθαι ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν, καὶ πίστεως ἐν πᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ θλίψεσιν, αἷς ἀνέχεσθε, ἔνδειγμα τῆς δικαίας κρίσεως τοῦ Θεοῦ, ὑπὲρ ἧς καὶ πάσχετε. Ὅσοι γὰρ θέλουσιν 2. " Ephes. vι, 12. 68 Deut. xxx, 19. "Il Tim. 1v, 7, 8. 70 II Tim. n, 3. • Psal. XXXIX, 67 3 Nota hunc non tueri immobilitatem erga passiones. ΤΟ

DE CONCORDIA. HOMILIA LXXX. εὐσεβῶς ζῆν ἐν Χριστῷ, διωχθήσονται.» Ο δὲ Ἰωάν- dalis "; ego igitur sic curro, non quasi in incerνης, «Μη θαυμάζετε, φησίν, ἀδελφοί, εἰ μισεῖ ὑμᾶς tum: sic pugno, non quasi aerem verberans; sel ὁ κόσμος· ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne θανάτου εἰς τὴν ζωήν.» Καὶ ὁ Κύριος • • Αγωνί forte cum aliis prædicaverim, ipse reprobus effiζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενής πύλης, ὅτι πλατεία ciar. Ad Philippenses autem per Epistolam ἡ πύλη καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν dicit: «Certamen quod vidistis et didicistis in me, ἀπώλειαν· καὶ πολλοί εἰσιν οἱ εἰσπορευόμενοι δι' ct nunc auditis '', Ad Hebræos quoque: «Nonαὐτῆς, ὅτι στενὴ ἡ πύλη και τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ dum usque ad sanguinem restitistis adversus pecή ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, ο [ἧς ἀξιωθείημεν χάριτι catum repugnantes, et obliti estis consolationis Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ.] Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. quæ vobis tanquam filiis loquitur: Fili, ait, noli Αμήν. negligere disciplinam Domini, neque fatiger's dum ab eo argueris: quem enim diligit Dominus, castigat: flagellat autem omnem filium quem reci pit ".» Alios item non mediocri laude commendans, ait: Ita ut nos gloriemur pro patientia vestra et fide in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exempluri justi judicii Dei, pro qua et patimini 73; quicunque enim volunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur 7. Joannes autem ait: «Nolile mirari (fratres) si odit vos mundus, nos scimus quia translati sumus de morte ad vitam., Dominus vero: Contendite intrare per anguștanı portam, quia lata est porta et spatiosa via quæ ducit ad perditionem, et multi sunt qui vadunt per cam: quam angusta vero porta, et arcta est via quæ ducit ad vitam 78. Ipsi gloria in sæcula. Amen. ΛΟΓΟΣ Π'. Περὶ ὁμονοίας. Εὐαπόδεκτον Θεῷ τῆς ἑνώσεως τῆς Ἐκκλησίας φροντίζειν, ἧς οὐδὲν ἄμεινον ἐν ἀνθρώποις. Καὶ τὸ, πάντας βαστάζειν, ὡς καὶ ἡμᾶς ὁ Κύριος, και πάντων ἀνέχεσθαι ἐν ἀγάπῃ. Καὶ οὐ χρὴ εὐλόγῳ δῆθεν προφάσει, ἵνα μὴ εἴπω, καὶ λίαν ἀλόγῳ, ἀποσπάν ἑαυτοὺς τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἰδιάζειν, ἀλλ' ἐπὶ τὸ αὐτὸ μία προσευχή, μία δέησις, εἰς νοῦς, μία ἐλπίς, ἐν ἀγάπῃ, ἐν τῇ χαρᾷ τῇ ἀμώμῳ, ὅ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός, οὗ οὐδὲν θυμηδέστερον. Πάντες οὖν ἐφείλομεν συντρέχειν ὡς ἐπὶ ἐν θυσιαστήριον, μία ψυχή, κἂν ἐν πολλοῖς τοῖς μέλεσιν μία γνώμη ἐνὶ θελήματι, ὡς ἓν σῶμα ὑπάρχοντες. "Ωσπερ γάρ σμήνος μελισσῶν ἐργάζεται κηρίον, οὕτως σύστημα ἀδελφῶν βασιλεία, Θεοῦ· καὶ ὥσπερ σάλπιγξ διεγεί. ρει προθυμίαν πολεμιστῶν, οὕτως μαθητῶν σπουδή, διδασκαλία πρακτικῆς ἀρετῆς. Ὁ γὰρ χωρίζων ἑαυτόν, ἔοικεν ὀρνέῳ ἐκπετασθέντι τῆς ἰδίας νοσσιᾶς καὶ τόσ τον ἐκ τόπου ἀμείβοντι. "Οπερ εὐεπιβούλευτον γίνεται παντὶ ἐξευτῇ καὶ θηρευτῇ. Πάντοθεν γὰρ παγίδες, καὶ σκάνδαλα ἀνομίας αὐτῷ καταπεπήγασιν οἱ νοητοί !ξευταὶ καὶ θηρευταί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἁρπακταὶ κόρακες ἐξορύσσουσιν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμούς. Κατὰ πάντα οὖν καλὴ καὶ εὐάρμοστος ή συμφωνία τῆς ἀδελφή τητος μετά ὁμονοίας, μάλιστα ὅπου τελεία ἀγάπη ἐβρίζωσεν· καθὼς εὑρίσκομεν Ελισαῖον μετὰ Ηλίου ἀκούσας γὰρ ἅπαξ καὶ δὶς, «Κάθου ἐνταῦθα, αὐτὸς μεθ' ὅρκου ἀπεκρίνατο, ο Ζῇ Κύριος, λέγων, καὶ ζῇ * ψυχή σου, εἰ ἐγκαταλείψω σε. › Ομοίως καὶ Ρούθ ἡ Μωαβίτις, τῇ πενθερᾷ αὐτῆς· «Τάδε ποιήσαι μοι Κύριος, καὶ τάδε προσθείη, λέγουσα, ὅτι ὁ θά νατος διαστελεῖ ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ.» Εἰκότως εν ὁ Βοώς, εὐλόγησεν αὐτήν, λέγων· Αποτίσαι Κύριος τὴν έργασίαν σου, καὶ γένοιτο ὁ μισθός σου 1152 HOMILIA LXXX. De concordia. Deo quam acceptum sit tuendæ ecclesiastica unitatis studium, quis oratione consequatur? Hac una nihil usquam inter homines comperietur melius. Sed et porlandi omnes sunt, Domini exemplo qui nos patientissime tulit, omnes (inquam) in charitate tolerandi veniunt. Nec ullo prætextu, quamlibet videri possit rationabilis, ut non dicam quod id a ratione alienum sit, convenit se ab ecclesiastici corporis unitate divellere ac seors'ni degere; sed in unum coadunatis una sit oratio, deprecatio una, mens una, una spes in charitate, in gaudio quod nulli pateat justæ reprehensioni, qui Jesus Christus est, quo quidem nihil potest animo insidere gratius. Debemus igitur omnes nos parili et eodem animo perinde ac ad altare (ita nodo loqui liceat) concurrere. Tametsi sumus multiplici varietate membrorum distincti, eadem sit et sententia et par voluntas, cum unum idemque simus corpus. Quemadmodum enim examen apum favum sibi conficit mellis, ita fratrum congregatio regnum repraesentat Dei. Sicut tubarun elangor bellantium promovet et excitat alacritatem, ita et practicæ virtutis doctrina studia discipulorum mire exacuit. Nam quisquis se a cæteris segregat et in totum avellit, nihil differre videtur ab avi quæ e nido proprio evolavit, eoque cogitur e loco permutare. Avicula quæ talis est nihil difficile capitur per aucupis aut venatoris insidias. Omni enim ex parte aucupes illi et spirituales captores laqueos ac scandala iniquitatis præstruunt et agglomerant illi vago, corvique rapaces istiusmodi excavant et exterebrant oculos. Decora prorsus et aperte per omnia congruens fraternar es 71 1 Cor. 1x, 21. 19 ibid. 26, 27. 14 Fhilipp. 1, 7 Hebr. M, 70 12 Tin. 11, 42. " | Joan. ut, 15. **Matth. Vii, 15, 11; Luc., 13, 21. PATROL. GR. LXXXIX. 13 II Thess. 1 4. 5 ' '

unionis consensio cum animorum concordia: id πλήρης παρὰ Κυρίου.» Καὶ ἀλλογενής ούσα έμμε σθη τῷ Βοώς, καὶ ἐγέννησεν τὸν πάππον τοῦ Δαβίδ, Λέγει δὲ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Δαβίδ· «Ιδού δὲ τ καλόν, ἢ τί τερπνὸν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελγειν; ἐπὶ τὸ αὐτό;» Καὶ ἡ Παροιμιαστής φησιν· ο 'Αδειες ὑπὸ ἀδελφοῦ βοηθούμενος, ὡς πόλις ὀχυρά, ο καὶ ὑψηλή. Καί· «Αγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα, οἷς ἐστιν ὁ μισθὸς αὐτοῖς, ὅτι ἐὰν πέσωσιν, ὁ εἷς ἐγείρε: τὸν μέτοχον αὐτοῦ.» Καί·. Οὐαὶ τῷ ἑν, ἐὰν τέπ, καὶ μὴ ἡ δεύτερος τοῦ ἐγεῖραι αυτόν.» Και· ο Ἐπι κραταιωθῇ κ ὁ εἷς, οἱ δύο στήσονται κατέναντι αὐτοῦ, καὶ τὸ σπαρτεῖον τὸ ἔντριτον οὐ ταχέως ἀποῤῥαγήσεται. Καὶ ἐν ταῖς Πράξεσιν τῶν ἀποστ λων γέγραπται, ὅτι • Πάντες οἱ πιστεύσαντες ξεν ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά. Καὶ μετ' άλλ γον· «Τοῦ δὲ πλήθους τῶν πιστευόντων ἦν ἡ ψυχή, καὶ ἡ καρδία μία, καὶ οὐδείς τι τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι, ἀλλ' ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοντέι Μακάριος οὖν ἐστιν ὁ μοναχὸς ὁ πάντας ἀνθρώπο ὡς Θεὸν μετὰ Θεὸν ἡγούμενος· μακάριός ἐστιν κα ναχὸς ὁ τὴν ἁπάντων σωτηρίαν και προκοπήν, κα οἰκείαν μετά πάσης χαρᾶς ἡδέως ὁρῶν. Μοναχή ἐστιν, ὁ ἑαυτὸν μετὰ πάντων ἡγούμενος· διὰ τὰ ἐν ἑκάστῳ ἑαυτὸν ἀπαραλείπτως δοκεῖν καθ Καὶ ὁ Ἀπόστολος δέ φησιν· «Καθάπερ ἐν ἐπὶ τ ματι μέλη πολλὰ ἔχομεν, τὰ δὲ μέλη πάντα, ε τὴν αὐτὴν ἔχει πρᾶξιν· οὕτως καὶ εἰ πολλοὶ ἐν τα ἐσμεν ἐν Χριστῷ, τὸ δὲ καθ' εἷς, ἀλλήλων μέλη Καὶ ἐπάγει· ο 'Αλλ' ὁ Θεὸς συνεκέρασεν τὸ τώ τῷ ὑστεροῦντι περισσοτέραν τοὺς τιμὴν, ἵνα μὴν σχίσματα ἐν τῷ σώματι, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπὲρ ἀλλήν τὰ μέλη μεριμνῶσιν.» Διὰ τοῦτο ἐφείλομεν ἀλόγων τὰ βάρη βαστάζειν, καὶ εἶναι πάντες εύτρης ὁμόψυχοι, εὐσπλαγχνοι, ταπεινόφρωνες, κάντε πιο τες ἐν ἀγάπῃ, ἵνα καὶ οὕτως τὸν Θεὸν πρὸς ἑαυτ ἐπισπασώμεθα, καὶ εὐπρόσδεκτος γένηται ή προς ευχὴ ἡμῶν. Λέγει γὰρ ὁ Κύριος· «Αμήν λέγω υ ὅτι ἐὰν δύο ἐξ ὑμῶν συμφωνήσουσιν ἐπὶ τῆς γῆς περὶ παντὸς πράγματος, οὗ ἐὰν αἰτήσονται, για σεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐραν Οὗ γάρ εἰσιν συνηγμένοι δύο ή τρεῖς εἰς τὸ ἐμ ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Αὐτῷ ἡ δεξι [καὶ τὸ κράτος] εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. quod locum habet vel maxime, ubi solida ac perfecta charitas radices suas fixius impressit. Exemplum invenimus in Elisæo cum Elia. Ille enim semel et bis cum audisset: < Sede hic ", cum juramento respondit: «Vivit Dominus, et vivit anima qua, si deseram te 79. Nec secus Ruth illa Moabitis socrui suæ: Hæc faciat mihi Dominus et hæc addat, quia mors inter me et te sola distinguet ªº. › Jure igitur Booz benedixit ei, dicens: Reddat Dominus opus tuum, et sit merces tua plena a Domino.› Hæc alioqui alienæ cum esset gentis, connubio juncta est ipsi Booz, ex quo genuit eximii Davidis avum. Ecce sane, • quid bonum aut quid jucundum, si non habitare fratres in unum?, Paramiastes item: «Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma ®s• el in editiore loco sita. Et: «Boni duo super unum, quibus est eis merces: quia, si ceciderint, unus eriget consortem suum 88. Et: «Væ uni, si ceciderit, et non sit secundus qui erigat cum ".» Ει: 1153 € Si unus impegerit, duo consistent adversus eum. Funiculus triplex non cito rumpetur 85. Sed in Actibus apostolorum scriptum est,quia Quotquot crediderant erant in unum, et habebant omnia communia ^. Aliquanto post: • Multitudinis eorum qui crediderant erat cor unum et anima una: el nemo quidquam eorum quæ possidebat, dicebat esse suum, sed erant illis omnia communia 87. › Beatus igitur is monachus, qui, quod ad Deun per- c tinet, cæteros omnes admirationi ducit et honori, idque post Deum. Beatus plane monachus, qui in genere omnium salutem et promotionem, peræque ac propriam, omni cum gaudio et animi jucunditate pervidet. Monachus est, qui unum se esse inter cæteros deputat, per hoc quod credit imprætermisse seipsum contueri in unoquoque fratrum. Apostolus: Sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eumdem actum habent, ita et multi unum corpus sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra 6. Inducit: • Sed Deus temperavit corpus, ci cui deerat abundantiorem tribuens honorem, ut non sit schisma in corpore, sed in idipsum pro invicem sollicita sint membra "., Ob id debe mus mutuiter præstare operam in sublevandis aliorum oneribus, et concordibus animis cadi sentire, ac pia erga alios gestare viscera, modeste ac humiliter de nobis sentire, nihil non desiņa tes operis in charitate, quo vel his operibus promereamur nobis ipsis Dei gratiam asisccere el ot ciliare favorem, ut in illius oculis acceptabilis fiat nostra deprecatio. Dicit enim ipse Dominus - • Amen dico vobis, quia si duo ex vobis consenserint super terram, de quacunque re quam postulavens fiet eis a Patre meo qui est in cœlis; ubi enim sunt congregati duo vel tres in nomine meo, ibi sas in medio eorum"., Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA LXXXI. De cogitationibus. Dicit Scriptura: «Legem in adjutorium dedit., " IV Reg. 11, 6. 80 Ruth 1, 17. * Ruth 11, 12. ss ibid. 10. ss ibid. 12. Περὶ λογισμῶν. Φησὶν ἡ Γραφή· «Νόμον εἰς βοήθειαν έδωκε *s Psal. cxxxi, 1. *** Prov. xvm, 19. "Ene ** Act.11, 44. *7 Act. IV, 32. Hæc mentem reddunt auctoris. es Roin. xii, 4, 5. 69 1 Cor. an1, 24.” Matth. xvm, 19. "Is item verba, corruptus enim locus est. vil, 20 sec. LXX, Galat. ut, 24. * Pro καταραχθῇ, Aldinum exemplar habet επικραταιωθῇ, victus fuerit.

HOMILIA LXXXI. - DE COGITATIONIBUS. Βοήθειαν δηλαδὴ τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὴν Adjutorium, ipsi videlicet hominum natura: quo homo subnixus, perinde atque agricola ferro assolet plantam perpurgare, ita agricolationem strenue exerceret virtutis. carne quidem, ut a te repellas ac profliges, cum perstrepunt atque ob turbant ventosæ illæ fastus ampullæ, et ad obscenam voluptatem proliciunt irritatrices concupiscentis: ab anima vero consimiliter; quæcunque cogitationes per infirmitatem ipsi animæ turbulentam conciunt intemperiem, ut primum sentis obrepere, provideto ut a te quam citissime submoveas, 1154 sive ad ca illectent quæ studium carnis percolendæ resipiunt, sive inclinent te ad isthæc temporaria ac terrena. Et quidem ad cum modum alicimur partim conditione naturæ fragilioris, partim item eo nos promovet et instigat malignorum spiri. tuum insidiosa suggestio, qui naturam ipsam sua malignitate quasi destagnantibus undis tantumnon obruunt, ut et doctrice experientia perspicue nevimus. In hoc igitur data lex est, ne, velut per oscitantiam agricolæ, planta alioqui utilis, nullum afferens fructum, obsolescat squalore. Dicit autem et Apostolus: • Volo viros orare in omni loco, levantes sanclas manus sine ira et disceptationibus cogitationun ".» Iterum: Consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei 9., Ilic itaque unicus Apostolo fuŝt scopus, nos ut redderet puros obscenarum et turpium cogitationum, maxime cum sistimar offerondæ Deo orationi. Inter enim graveolentiam et suavem fragrantiam nulla intercedit consensio, neque quidquam convenit ori putido ac fetulento, cum unguento suaviter spirante. Qui se sinit cogitationum turbellis abstrahi, ab eis utique excæcatur. Ubi enim imagines cogitationum hærent diutius, ibi et consensio gignitur. Sane prinus ille nssultus profligandus venit semper et prosternendus, ac disperdendæ cogitationes" de terra, quæ radices sunt peccatorum: e terra, inquam, quæ est cor nostrum, juxta Dominicum sermonem. Dumque infantiles adhuc ac tenelli filii Babylonis (improbe nimirum cogitationes) offerunt se menti, allidendæ sunt solo, conterendæque ad petram” quæ est Christus. Tres omnium maxime generales cogitationes, incentore diabolo adversum nos promote, in vestigio eliminandae sunt cordis aditu. Harum malignitate nilens nostra salutis æmulus demon, et bellum nobis indicit, et eas clam instillat ac suggerit. Tres dixerim, ventris ingluviem, studium congerendæ pecuniæ, et ambitionem gloriæ inanis. Per has et ipsum Dominum nostrum Jesum Christum ac Salvatorem, cum integro ætatis flore adolevisset, aggressus est”, omni genere tentationum ut tentaret: unde et victus rejectus est. Hinc nos suo docuit Dominus exemplo, qua arte illius impuri insidiosæ omnes pedicæ inefficaces reddi debeant, nempe jejuniis et orationibus. Omni cnim conatu ** Fsa!. Crasvi, 9. τῆς ἀρετῆς γεωργίαν· ὡς γεωργὸς πρὸς τὸ καθαί ρειν τὸ φυτὸν τῷ σιδήρῳ· ἀπὸ μὲν σαρκὸς ἀποβάλ λειν ὅτε διοχλοῦσιν αἱ φυσικαὶ πρὸς ἡδονὴν ἐπισ θυμίαι· ἀπὸ δὲ ψυχῆς ὁμοίως τους ταράσσοντας αὐτὴν ἀσθενεῖς λογισμούς, ἢ τὰ σαρκὸς φρονοῦντας, ἢ τὰ πρόσκαιρα καὶ γῆῖνα προσκλίναντας, καὶ ἐκ φύσεως οὕτως ὁρμώντων, καὶ ἐξ ὑπερβολῆς δὲ πονηρῶν πνευμάτων ἐπικλυζόντων τὴν φύσιν, ώς ἡ πεῖρα οἶδε· καὶ διὰ τοῦτο διδομένου νόμου, ἵνα μὴ ὡς ἀμελοῦντος γεωργοῦ χερσωθῇ τὸ φυτὸν τὸ ἐπιτήδειον μὴ φέρον καρπόν. Λέγει δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστολος • Βούλομαι τοὺς ἄνδρας προσεύχεσθαι ἐν παντὶ τρόπῳ ἐπαίροντας ὁσίας χεῖρας χωρίς ὀργῆς καὶ διαλογισμῶν. Καὶ πάλιν· «Λογισμούς καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον κατά τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ.» Σκοπός οὖν ἐστι τῷ Ἀποσ στόλῳ καθαροὺς ἡμᾶς εἶναι ἀπὸ λογισμῶν ἀκαθάρ• των, μάλιστα όταν τῷ Θεῷ προσευχὴν παριστάμεθα οὐ γὰρ συμφωνεί δυσωδία εὐωδία, οὐδὲ δυσοσμία τῷ μύρῳ. Ο γὰρ λογισμούς συναπαγόμενος έχε τυφλοῦται ὑπ' αὐτῶν. Οπου γὰρ εἰκόνες λογισμών, ἐκεῖ καὶ συγκατάθεσις γίνεται. Χρὴ οὖν τὴν πρώτ την προσβολὴν ἀεὶ ἀνατρέπειν, καὶ ἐξολοθρεύειν τοὺς ἁμαρτωλοὺς λογισμούς ἐκ τῆς γῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ καρδία ἡμῶν κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου. Καὶ ὡς ἔτι εἰσὶ νήπιοι υἱοὶ Βαβυλῶνος, τουτέστιν οἱ που νηροί λογισμοί, ἐδαφίζειν τούτους καὶ συντρίβειν πρὸς τὴν πέτραν, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός. Μάλιστα τοὺς τρεῖς γενικωτάτους καθ' ἡμῶν λογισμού; τοῦ διαβόλου· δι' ὧν καὶ πολεμεῖ ὁ φθονερός δαίμων, καὶ ὑποβάλλει ἡμῖν, τὸν τῆς γαστριμαργίας φημί, καὶ φιλαργυρίας, καὶ κενοδοξίας· δι᾿ ὧν καὶ αὐτὸν τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Σωτῆρα, ἐν τῷ τελέσαι αὐτὸν, πάντα πειρασμὸν ἐπεχείρησε πειράσαι, ὅθεν καὶ Αττημένος ἀπεκρούσθη. Υπόδειγμα ἡμῖν ὁ Κύριος εἰς πάντα γενόμενος, τουτέστι τοῦ διὰ νηστειῶν καὶ διὰ προσευχῶν τοῦτον ἄπρακτον καθιστᾷν. Ἐνεδρεύει γὰρ ὁ δόλιος ὡς λέων ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐτοῦ κρύπτειν ἡμῖν παγίδας, καὶ θήρατρα λογισμῶν ἀκαθάρτων καὶ ἀσεβῶν. Χρὴ οὖν τους πολυμόρφους λογισμούς, ὡς εἴρηται, συντόμως προαποκλίνειν δι᾿ εὐσεβοῦς ἀντιλογίας καὶ προσευχῆς, καὶ μάτ λιστα τοὺς κοινοῦντας, ἵνα μὴ κοινώσωσι τὸν ἅγιον τόπον, καὶ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ βεβηλώσωσι. Μετὰ παντὸς οὖν φόβου ὀφείλομεν τὰς λειτουργίας κτελεῖν τῷ θεῷ, μήποτε εὑρεθῶμεν τοῖς μὲν χείἐπὶ τῷ Θεῷ προσδιαλεγόμενοι, τῇ δὲ καρδίᾳ αἰχμα λωτοι εἰς Βαβυλῶνα ἀκάθαρτα τρώγοντες· καὶ ἀκού Ιωμεν. Ὁ λαὸς οὗτο; τοῖς χείλεσί με τιμᾷ, ἡ δὲ αρδία αὐτῶν πόῤῥέω ἀπέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ. ὁ ᾿Αγῶνος ἐν χρεία, ἀγαπητοὶ, καὶ νήψεως πολλῆς, ἵνα συμ ωνῇ ὁ νοῦς σὺν τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς χείλεσιν ἐν τῇ ελμωδία, ἵνα μὴ παροργίσωμεν τὸν Κύριον ἀντὶ Ο θεραπεῦσαι αὐτὸν, ἐν τῇ προσευχή μίσγοντες ἐν ; Θυμιάματι κνίσσαν κακήν· καὶ εὑρεθῇ ἡ θυσία 15 προσευχῆς ἡμῶν ἐπίμωμος ὡς ἡ τοῦ Καῖν. Πολύ 31 Tim. 11, 8. " II Cor. x, 4,5.” Psal. xxxII, 47. ** Matth. IV, seqq.

δ leo hic dolosus nobis apparat ac molitur insidias, γὰρ βδελύττεται ὁ Θεὸς τοὺς ἀκαθάρτους λογισμούς, desidens in spelunca sua. Clam enim concinnat μᾶλλον δὲ τὴν τίκτουσαν αὐτοὺς καρδίαν, ὡς δηλοῖ hic malorum incentor pedicas nobis, ac retia καὶ ὁ νόμος. Φησὶν γάρ· «Οὐκ ἀροτριάτῃς ἐν μόσχω obscenarum cogitationum, et quæ noз a pietate καὶ ὄνῳ, ν τουτέστιν, ἐν καθαρῷ καὶ ἀκαθάρτῳ λοι avocent. Atqui, sicut dictum jam est, multifarise γισμῷ· οὐ προσοίσεις προσευχήν· οὐ προσάξεις εἰς ejusmodi cogitationes, nulla mora, sed ipso sta- Ουσίαν πρόβατον ἐπίμωμον, ἡ ὠτότμητον, ἢ κολο tim aditu profligandæ sunt ac declinandæ studio σόκερκον, ἢ ψωριοῦν. 'Αλλ' οὐδὲ καρπὸν ἐξίτηλον piæ contradictionis atque orationis. Ike maxime προσδέξηται ἐκ τῆς χειρός σου· πόσῳ μᾶλλον εὐχὴν prævertendæ veniunt, quæ mentem defoedant ac θελώδη καὶ καταφρονητικήν; Επίσταται γὰρ τὰ veluti prostituunt, ut ne inquinent sanctitatem lo- κρυπτὰ ἡμῶν, ὡς μαρτυρεῖ Δαβίδ, λέγων· ο Κύριος ci, neu hominem Dei profanent et contaminent. γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν ἀνθρώπων ὅτι εἰσὶ 1155 Omnem igitur divini officii cultum debemus μάταιοι. ο Καὶ πολλὴν σπουδὴν ἐποιεῖτο τοῦ ἐλευ persolvere Deo, ne quando deprehendamur Deum θερωθῆναι ἀπ' αὐτῶν, λέγων· ο Εἰς τὰς πρωΐας ἀπὸ quidem compellare et alloqui labiis tenus, corde έκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς τοῦ ἐξελο vero media in Babylone desidentes et captivi, arro- θρεῦσαι ἐκ πόλεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομέ dere quidquid impurum est: ita ut in uos audianus νους τὴν ἀγομίαν.» Οὐ γὰρ συγκεχώρηται ἀκαθάρτω jure detorqueri: ‹ Populus hic labiis me honorat, εἰσιέναι εἰς οἶκον Κυρίου, καθώς φησιν ὁ νόμος· ε cor autem eorum longe est a me".» Agone igitur οἶκος ἐσμεν ἡμεῖς· καὶ Ἱερουσαλὴμ ἐκτὸς ἡμῶν nobis opus est, dilectissimi, ac pervigili attentione, ἐστιν. Αμαρτωλοὶ δὲ τῆς γῆς οἱ χαμερπεῖς καὶ ὑφαί ut interim dum emodulamur Psalmos, nens una δεις λογισμοί οἱ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐμφωλεύοντες. Προςcum corde concinat labiis, ut ne per hoc quod φόρως οὖν εἴχεται λέγων, ο Αποκατάστησαν την orantes credimur Domini gratiam emereri, et con- ψυχήν μου ἀπὸ τῆς κακουργίας αὐτῶν.» Καί ciliare illius favorem, ipsum tanto exacerbemus • Διασκόρπισον ἔθνη, τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Ο atrocius, dum suave fragranti orationis incenso Καί· «Σῶσόν με ἀπὸ πηλοῦ, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ· ὅτι οὐ tetrum insperginus culinæ nidorem, ac proinde εἶ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε. ο Όθεν καὶ ὁ Κύριος urationis nostræ hostia reproba comperiatur ac πρὸς αὐτὸν ἐν θλίψει φησίν· «Επεκαλέσω με, καὶ magnopere reprehensibilis, ut olim rejectitia illa ἐξουσάμην σε· ἐπήκουσά σου ἐν ἀποκρύψῳ καται· Caini oblatio". Exsecratur enim impendio Deus", γίδος. Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἀδελφοί, ὀφείλομεν ἐν ἐκτάσει ac devored spurcas atque obscenas cogitationes, χειρῶν, καὶ τεταμένη διανοίᾳ δυσωπῆσαι τὸν φιλάν imo ipsum cor odit tanto infensius, quod eas cniti- α θρωπον Θεόν, καταπέμψαι ἡμῖν βοήθειαν, ὅπως νική tur ac parit, id quod lex liquido docet: ‹ Non σωμεν τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν, ὥσπερ Μωσῆς τὸν Ἀμα arabis, ait, in vitulo et asino';: hoc est, in munda λήκ. Δεινὸν γὰρ καὶ ὀλέθριον τὸ συμπείθεσθαι κρι simul et immunda cogitatione non offeres oratio- πῶς τοῖς ἀκαθάρτοις λογισμοῖς. Ἐκ γὰρ τῶν λογ nem. Neque adduces pro victimna ovem quæ præfe- σμῶν καὶ εἰς τὴν πρᾶξίν τι; κατασύρεται, καὶ κατὰ rat maculam decolorem, vel quæ aurem habeat μικρὸν ἀλλοτριοῦτα: τοῦ Θεοῦ. Ὁπόταν καὶ ὁ συγκατα desectam, aut caudam detruncatam ostentet et τιθέμενος αὐτοῖς, ὡς ἐργασάμενος τὴν ἁμαρτίαν, και sulilam, aut fœda scabie prurientem, sed neque τακρίνεται. «Εἰς γὰρ κακότεχνον ψυχὴν οὐκ εἰσελεύ de manu tua fructum accipiet qui elutus sit ac σεται σοφία, οὐδὲ κατοικήσει ἐν σώματι κατάχρεψ parum sincerus. Quanto magis orationem a se ἁμαρτίας. Σκολιοὶ γὰρ λογισμοί χωρίζουσιν ἀπὸ θεῖ repellet ac repudiabit tol turbulentam intemperiis, Αγιον γὰρ Πνεῦμα σοφίας φεύξεται δόλον, et per contemptum oblatam? Novit Dominus arcana ἀπαναστήσεται ἀπὸ λογισμῶν ἀσυνέτων, ο κατά την cordium nostrorum, vel teste David: e Novit Do- Γραφήν. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Κύριος· Ἐκ τῆς καρδίας ἐξερ minus cogitationes hominum, quoniam vanæ χονται διαλογισμοί πονηρο, φόνοι, μοιχεῖαι, παρ sunt'.» Et quidem ille pervigili studio adnitebatur, νεῖαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίας, βλασφημίαι.» Τε quo eluctari posset et extricari a cogitationum τα έχει ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐν τῷ θησαυρῷ εἰς intemperie, dicens: In matutino interficiebam omnes peccatores terræ, ut disperderem de civitate Donini ones operantes iniquitatem.» Neque enim ullus immundus sinebatur ingredi domum Domini, juxta legem, enjus quidem Domini domus sumus nos: sed et Jerusalem intra nos est. Peccatores porro terræ, cogitationes sunt, reptilium more repentes humi, quæ in arcano cordis ceu latibulis delitescunt. Apposite igitur orat dicens: Γι: «Disperge gentes quæ bella volunt *.» Et tia mea, Dotnine *.» Unde et Dominus ad cos καρδίας αὐτοῦ. Ἡμεῖς δὲ παραλείψωμεν ἑαυτο ἐνώπιον τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ, δεόμενοι αυτοί κατὰ πᾶσαν ώραν, ἵνα καθαρίσῃ τὰς καρδίας ημών, ὥστε προσενέγκα: αὐτῷ δῶρα ἐπὶ τὴν νοητήν τ ρουσαλήμ, καὶ ἀκοῦσαι παρ' αὐτοῦ·. Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αν τοῦ προσφέρει ἀγαθὰ βλαστήματα τῷ Θεῷ.» '44 δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Restitue animam meam a malignitate eorum. Salvum me fac de luto ut non infigar, quia tu patienqui quapiam tribulatione amictantur: e Invocasti ma *7 Isa xxix, 13. * Gen. iv, 5 seqq. *ɔ Deut. xxpt, 19. * Deut. xxi, 10. * Psalm. xc, 11. " fl. c, 3. * Psaim. XXXV, 17. Psal. Exvi, 31. • Psal. LXVIII;

HOMILIA LXXXII. DE CORREPTIONE. et liberavi te; exaudivi te in abscondito tempestatis 7., Manibus igitur expansis et attenta mente, fratres, clementissimus Deus nobis venit exorandus ac repropitiandus, ut e solio suo emitt: auxiliare praesidium, quo freti, hostes superemus, quemadmodum Muses prostravit Amalee. N enim mediocris est periculi, imo exitiale prorsus, arcana quadam persuasione pacisci et assentiri impuris cogitationibus. Ab istis enim cogitationibus pertrahitur quis ad operationem, ac sensim desciscita Deo. 1156 Proinde qui ex compacto assensum prabet istis, damnatur, ac si operetur peccatum. Neque enim In malevolam animam intrabit sapientia, sed nec habitabit in corpore subdito peccatis: perversæ enim cogitationes separant a Deo; sanctus enim Spiritus sapientiæ effugiet fictum, et subtrahet se a cogitationibus quæ sunt sine intellectu³, › juxta sacræ dogma Scripturæ. Sed ‹ Dominus: «Ex corde exeunt cogitationes mala, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiæ **. Ejusmodi sunt vitia quæ in thesauro cordis sui, ut reprobus quisque est, recondit. Atqui nos ipsos nullo non tempore provolvamus in conspectum divinæ benignitatis, ac projiciamus, obsecrantes Dominum, corda nostra ut expiet, sic ut digni habeamur qui illi offeramus dona in spiritualem illam transcribenda Jerusalem, et ab ipso audiamus: Bonus bómo de thesaur> cordis sui profert bonos fructus Deo'., Ipsi gloria in secula. Amnen. Περὶ παιδείας. Καλή ἐστιν ἡ παιδεία κατὰ πᾶσαν αἰτίαν, μάλιστα δὲ κατὰ Θεόν. Τὸν ἐκ νεαρᾶς γὰρ ἡλικίας ἐκφιλοσοφοῦντα, καὶ παιδευόμενον παιδείᾳ καὶ νουθεσία Κυ ρίου, ἕως γήρους, καὶ πρεσβείου, οὐ μὴ ἐγκαταλίπῃ ὁ Θεός. Οὐ γὰρ ἄδικος ὁ Θεὸς ἐπιλαθέσθαι τῆς παι δείας, καὶ τοῦ κόπου τῶν διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ὑπομε νόντων. Η γὰρ κατὰ Θεὸν παιδεία ἐπ᾿ ἐσχάτων παρρησιασθήσεται ἐν πολλῇ ἀνέσει· εἴγε καὶ τὰ καλὰ ἐξ ἡμῶν πολλάκις ἀφαιρεῖται Κύριος, ὥσπερ τὸν πλοῦτον τοῦ Ἰώβ· ο Κύριος γὰρ ἔδωκεν, Κύριος ἀφείλατο.» Πάντως που καὶ τὰ κακὰ ἅπερ ἡμῖν ἐπήγαγεν ὁ αἰώνιος, ἐκ χειρὸς ἡμῶν λήψεται· «Αγα θὰ γὰρ καὶ κακὰ παρὰ Κυρίου, ο φησίν. Καὶ ὁ ἐπαγαγὼν ἡμῖν τὰ κακὰ, αὐτὸς ἐπάξει ἡμῖν τὴν αἰώνιον εὐφροσύνην. Οὐκοῦν ὀφειλέται ἐσμὲν τὰς ἐν παντὶ παιδείας εὐχαρίστως δέξασθαι. Ο γὰρ μὴ αἱρούμενος τοὺς ὑπὲρ ἀληθείας πόνους, ἑκουσίως ὑπὸ τῶν ἀκουσίων χαλεπωτέρως παιδεύεται. Ο δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ κατὰ δύναμιν, διὰ μικρῶν πόνων τοὺς μεγάλους ἐκφεύξεται. Φησὶν δὲ καὶ ὁ Παροιμιαστής· «Ο φοβούμενος τὸν Κύριον ἐκδέξεται παι δείαν.» Καὶ αὖθις· • Uς φείδεται τῆς ἑαυτοῦ βακτηρίας, μισεῖ τὸν ἑαυτοῦ υἱόν· ὁ δὲ ἀγαπῶν, ἐπισ μελῶς παιδεύει.» Καὶ πάλιν· ι Παίδευε τὸν υἱόν του· οὗτος γὰρ ἔσται εὔελπις. Ακουε, υἱὲ, καὶ δέξαι μους λόγους, καὶ πληθυνθήσονται ἔτη ζωῆς σου. Επιλαβοῦ ἐμῆς παιδείας, μὴ ἀφείς· υἱὸς γὰρ ἀποιμπανόμενος φυλάξαι παιδείαν πατρός, μελετήσει G ήσεις κακά;.» Καὶ πάλιν· ο "Αφρων μυκτηρίζει πεδείαν πατρό;· ὁ δὲ φυλάσσων ἐλέγχους, πανουρ ύτερος.» Καὶ πάλιν·. Δὲς εἰς παιδείαν τὴν καρ αν σου, τὰ δὲ ὀστᾶ σου ἑτοίμασον λόγοις αἰσθή έως.» Και πάλιν·. Μὴ ἀπόσχῃ νήπιον παιδεύειν, · ἐὰν πατάξῃς αὐτὸν ῥάβδο, οὐκ ἀποθανεῖται, τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σώσεις.» Καὶ αὖθις· «Παίδευε υἱόν ω, καὶ ἀναπαύσει σε, καὶ δώσει κόσμον τῇ σῇ χῇ.» Καὶ πάλιν· Ἀγαθὸν τὸ ἀκοῦσαι ἐπιτίμην σοφοῦ, ὑπὲρ ἄνδρα ἀκούοντα ᾆσμα ἀφρένων. • Sap. 1, 4, 5. HOMILIA LXXXII. De disciplina sive correptione. Disciplina quominus bona videri debeat, mulia suppetit ratio, maxime si secundum Deum est. Neque enim eum qui ab ineunte primum ætate philosophatus sit et eruditus ad disciplinae et Dominicæ admonitionis tenorem, usque in senectam et senium hunc Deus derelinquet. Non enim injustus Deus, ut obliviscatur disciplina et laboris eorum qui pro gloria nominis ipsius non instrenue sustinent. Quæ secundum Deum est disciplina, in extremis suis multa cum libertate ac fiducia loquetur. nobis utique Deus etiam bona aufert, quem - admodum a sancto Job divitias: • Dominus eni: dedit, et Dominus abstulit ".» Quacunque ab initio conditi sæculi mala intulit, de manu ejus accepimus: • Bona enim et mala Domino ", ai. Scriptura. Proinde qui nala haec iuvehit nobis, idem quoque Deus æternam inducet lætitiam. Debemus itaque multa cum gratiarum actione accipero in omnibus disciplinam et correptionem Domini: qui enim pro veritate quamlibet perplexos labor non fert ultroneus, nolit licet, multo plectetur disciplina atrociore. Quisquis autem explendæ divinæ voluntati se spontaneus accommodat, per modicos labores ultronee toleratos longe evadet acerbiores. Paremiastes siquidem ait: «Qui timet Dominum excipiet disciplinam '.. Rursus: 4 Qu parcit baculo, odit filium; qui autem diligit, diligenter erudit illum ".» iterum: • Erudi filium. tuum, sic enim hone spei erit. Audi, fili, et excipe meos sermones, et multiplicabuntur anni vitæ tuæ; 1157 suscipe correptionem meam, ne dimittes eam; filius enim qui omittit custodire disciplinan, patris, excogitabit colloquia prava ".» Iterum: ‹ Stultus subsannat disciplinam patris, qui autem custodit correptiones, astutior eritis, ο Rursus: • Da ad disciplinam cor tuum, aures autem tuas accommoda sermonibus sensus". Iterum: Ne omiseris erudire pucrum; quia si virga eum per8. Matth. xv, 18, 19. 1. Prov. xxx, • Psal. 1.xxx, 8. “Exod. xvii, 11. ¹× J b 11, 10. ** Eedi. xxxi, 18. 13 Prov. x111, 24. 19 Jub • Matth. xu, δδ. τη βιον. χν. 5. 16 Prov.

Casseris, non morietur, animam autem ejus salva- Καὶ ἐπάγει: ι 'Ακούσατε, παῖδες, παιδείαν παρεί bis ".. Rursus: «Erudi Glium tuum, et refocillabit te, et dabit ornamentum animæ tuæ "., Iterum: ⚫ Melius est audire correptionem sapientis, quam audire canticum stultorum.» Inducit: • Audite, filii, disciplinam patris, et attendite, utsciatis intelligentiam; donum enim bonum dabo vobis, legem meam ne derelinquatis s. Intelligite, simplices, astutiam, et ineruditi, apponite cor, accipite disciplinam et non argentum, et scientiam magis quam aurum probatum "., Per Sophoniam prophetam Deus: Timebitis me, et accipietis disciplinan, et non peribitis, ut serviatis Domino sub jugo uno ".> Michas: «Pasce populum tuum in virga ".» Paulus Hebreis dicit per epistolam: < Fili, noli negligere disciplinam Dei, neque fatigeris dum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus, castigat, fagellat autem omnem filium, quem recipit. Quis enim filius, quem non corripit pater? Quod si extra disciplinam estis, ergo adulterini et non filii estis". Corinthiis item: Si enim ego contristo vas, et quis est qui letificat me nisi is qui contristatur per me*?, Infert: Omnis autem disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed moeroris, postea vero fructum pacatum per eam exercitatis reddet justitiæ”. › David: ‹ Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege Luna docueris eum";» et: c Castigans castigavit me Dominus, et morti non reddidit me 18., Iterum: • Corripiet me justus in misericordia, et in- c crepabit me ".» Et: ‹ Disciplina tua ipsa me docehits. Et qui Davidis ætatein antevertit Job: • Nanquid non locus tentationis est vita hominis super terram”? › Et, quasi mercenarii diei unius vita ejus. Quod si hominis vita super terram locus est tentationis, qui feri possit ut non tentetur qui in loco consistit tentationis? Sane a Domino et Salvatore dictum est: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem ". › Utique, hoc veluti indice docet, ut ne sinamus nos absorberi a tenfatione ac vinci: prorsus enim tentationem vincere, res commendatione atque insigni præconio digna est. Dominus iterum: • Quis vestrum habens servum arantem aut pascentem, qui regresso de agro dicat illi: Statim ubi transieris, recumbe: 1158 ει non magis dicet ei: Para quod conem, et præcinctus ministra mihi donec manducem et bibam, et post lave tu manducabis et bibes tu 33?» Inducit: ● Nunquid gratiam habet servo illi, quia fecit quæ ei imperaverat? non puto; sic et vos cum feceritis tiles servi samus". > Ipsi gloria in secula. Amen. HOMILIA LXXXIII. De consultatione, sive consilio. In quocunque negotio non mediocris operæ feκαὶ προσέχετε γνῶναι ἔννοιαν. Δῶρον γὰρ ἀγαν δωροῦμαι ὑμῖν, τὸν ἐμὸν νόμον μὴ ἐγκαταλίπετε. Νοήσατε, ἄκαποι, πανουργίαν· οἱ δὲ ἀπαίδευτοι, ἔνθα σθε καρδίαν λάβετε παιδείαν, καὶ μὴ ἀργύριον, καὶ γνῶσιν ὑπὲρ χρυσίον δεδοκιμασμένον.» Καὶ διὰ τοῦ προφήτου Σοφονίου φησὶν ὁ Θεός· ο Φοβεῖσθέ με καὶ δέξασθε παιδείαν, καὶ οὐ μὴ ἐξολοθρευθής, τοῦ δουλεύειν Κυρίῳ ὑπὸ ζυγὸν ἕνα. ο Καὶ ὁ 11. χαίας φησίν ο Ποίμαινε λαόν σου ἐν ῥάβδω.» Ο δὲ ᾿Απόστολος ἐπιστέλλων Ἑβραίοις, λέγει· ο Υπ, μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ' αὐτού ἐλεγχόμενος. Ον γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος, παιδεύει με στιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ἦν παραδέχεται. Τίς γάρ έπον υἱὸς ἦν οὐ παιδεύει ὁ πατήρ; εἰ δὲ χωρίς ἐστε και δείας, ἄρα νόθοι ἐστὲ, καὶ οὐχὶ υἱο!. ο Κα! Κυρια θίοι;· < Εἰ γὰρ ἐγὼ λυπῶ ὑμᾶς, καὶ τίς ἐστιν ὁ εὐφραίνων με, εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ;» Καὶ ἐπιφέρει·. Πᾶσα δὲ παιδεία, πρὸς μὲν τὸ παρὸν, οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι, ἀλλὰ λύπης. Ὕστερον δὲ καὶπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δι' αὐτῆς γεγυμνασμένες όπο δίδωσιν δικαιοσύνης. • Καὶ ὁ Δαβίδ, λέγων· Με. κάριος ἄνθρωπος ὃν ἂν παιδεύσῃς, Κύριε, καὶ ἐκ το νόμου σου διδάξῃς αὐτόν.» Καί· ι Παιδεύων ἐπὶ δευσέ με ὁ Κύριος, τῷ δὲ θανάτῳ οὐ παρέδωκέν με. Καὶ πάλιν, «Παιδεύσει με δίκαιος ἐν ἐλέψ, επ' ἐλέγξει με.» Καί· «Η παιδεία σου ἀνώρθωσέν τ εἰς τέλος, καὶ ἡ παιδεία σου αυτή με διδάξει. Καὶ ὁ Ἰὼβ δέ • Πότερον οὐχὶ πειρατήρων ἐποι βίος τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς;» Καὶ ὥσπερ μ' σθίου αὐθημερινοῦ ἡ ζωὴ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ πειρατ ριόν ἐστιν ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς, τῆς ἐ ἐν τῷ πειρατηρίῳ ὄντα μὴ πειράζεσθαι, ο γα παρὰ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένον, ο Γρηγορείτε, π προσεύχεσθε, ἵνα μὴ ἐμπέσητε εἰς πειρασμόν, μηνύει τοῦ μὴ καταποθῆναι ὑπὸ τοῦ πειρασμού, π ἡττηθῆναι. Τὸ γὰρ περιγενέσθαι, καὶ ἀπίδιμον, τ εὐκλεές. Λέγει δὲ πάλιν ὁ Κύριος· «Τί; ἐξ ὑμῶνίχν δοῦλον ἀροτριῶντα, ἢ ποιμαίνοντα, ὅς εἰσελθόντι τοῦ ἀγροῦ ἐρεῖ, Εὐθέως παρελθὼν ἀνάπεσι· ι οὐχὶ ἐρεῖ αὐτῷ· Ετοίμασον τί δειπνήσω, καὶ τ ζωσάμενος διακόνει μοι, ἕως ἂν φάγω, καὶ πω μετὰ ταῦτα, φάγεσαι καὶ σὺν καὶ πίεσαι; κ με ἐπάγει· «Μὴ χάριν ἔχει τῷ δούλῳ ἐκείνῳ ὅτι ἐπ σεν τὰ διαταχθέντα; οὐ δοκῶ· οὕτως καὶ ὑμ όταν ποιήσητε τὰ διαταχθέντα ὑμῖν πάντα, irὅτι ἀχρεῖοι δοῦλοί ἐσμεν· ὁ ὀφείλομεν ποιήσαι, τ ποιήκαμεν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τ αἰώνων. Αμήν. omnia quæ præcepta sunt vobis, dicite, quis iss Περὶ συμβουλίας. Τὸ συμβουλεύεσθαι ἐν παντὶ πράγματι, καίλι με 10 Prov. 1v. 1, 2. 31 Prov viii, 10 ¾ Psal. cxvi, 18. si ibid. 9, 10. 3 Eccle. 18 Prov. xxix, 17. Prov. XXII. 13. 28 Mich. γ', 1.3. "Hebr. x, 5-8. plan. uti, 7. 30 Psal. xv, 33. » Psal. cxl, 3. vit, 11 Cor. 11, 2. 26 Hebr, xu, 11. sr Pal. 1011. 31 Job vi, 1. » Matth. xxvi, 41. - Luc. 15. 3 |

HOMILIA LXXXIII. DE CONSILIO. θεάρεστόν ἐστιν. Οὐδεὶς γὰρ ὁ μὴ χρήζων συμβου- ceris pretium, remque Deo magnopere acceptam, λου, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεὸς, ὁ τὴν σοφίαν κτίσας. Πας δὲ ἄνθρωπος χρείαν ἔχει συμβουλίας ἀγαθῆς μᾶλλον ἢ τὸν ἀέρα ἀναπνεῖν. Καθὼς καὶ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς παιδευόμεθα. Φησὶν γάρ. Μετά βουλῆς πάντα ποίει, μετά βουλῆς οἰνοπότει· ν τὸν πνευματικὸν δηλαδή οἶνον, τὸν εὐφραίνοντα καρδίαν. Ο τοιοῦτος οὐδέποτε ἀστοχεῖ, ἀλλ' ἀμερίμνως παρ οδεύει πάντα τὸν βίον αὐτοῦ. Μισοτυφίας γὰρ καὶ ταπεινώσεως τεκμήριον, τοῦ δεῖσθαι συμβουλίας, μάλιστα τῶν ἐν πείρα γερόντων. Πρόδηλον δὲ ὅτι ταπεινοῖς δίδωσιν ὁ Θεὸς χάριν, ὑπερηφάνοις δὲ ἀντιτάσσεται. Καθώς φησιν καὶ ὁ Τοβίας τῷ υἱῷ αὐτ τοῦ· • Συμβουλίαν παρὰ παντὸς φρονίμου ζήτησον, καὶ μὴ καταφρονήσῃς ἐπὶ πάσης συμβουλίας χρησίμης.» Ο γὰρ μετέχων συμβουλίας ἀγαθῆς, ἐν τῇ ὀ ῷ τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου βαδίζει· ἀνὴρ δὲ ἀσύμβουλος, ἑαυτοῦ πολέμιος, ὡς Ροβοάμ, ὁ τοῦ Σολομῶντος. Εγκαταλείψας γὰρ τὴν ἀγαθὴν βουλήν τῶν πρεσβυτέρων, καὶ κατασχὼν τὴν τῶν παιδαρίων βουλὴν, ἀνεκτραφέντων μετ' αὐτοῦ, ηὑρέθη ἀπόλλων τὴν βασιλείαν τῶν δέκα σκήπτρων τοῦ Ἰσραήλ. Και λῶς οὖν ταλανίζει τους τοιούτους ὁ Ησαΐας. • Οὐαὶ γάρ, φησίν, οἱ βουλευόμενοι, οὐ διὰ Κυρίου, οἱ ἐν κρυφῇ ποιοῦντες· καὶ ἔσται ἐν σκότει τὰ ἔργα αὐ τῶν. Ἡ γὰρ βουλὴ τῶν πονηρῶν ἄνομα βουλεύεται· οἱ δὲ εὐσεβεῖς, συνετὰ ἐβουλεύσαντο· καὶ ἄλλος Σοφός ἔλεγεν «᾿Απὸ κακοῦ συμβούλου φύλαξον τὴν ψυχήν του καὶ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ βουλεύεται, καὶ στήσεται ἐξ ἐναντίας, ἰδεῖν τὸ συμβησόμενον. Καὶ αὖθις· «Μή βουλεύου μετὰ ὑποβλεπόντων σε, καὶ ἀπὸ τῶν ζηλούντων σε, κρύψον βουλήν.» Εἰκότως οὖν καὶ ἀραρότως, καθώς προείρηται, ὀφείλομεν ἐν πᾶσιν τῆς πνευματικῆς συμβουλίας τῶν ἐμπείρων γερόντων μετέχειν, φεύγειν δὲ τὰς τῶν σαρκικῶν καὶ ἀπαιδεύτων συμβουλίας· ἵνα μὴ ἀντὶ στηριγμοῦ φοινικίνης βακτηρίας, καλαμίνην ῥάβδον κατάσχω μεν· ἥτις τὴν χεῖρα τοῦ ἀνθρώπου τρήσει, καὶ τὸν τὸν τῆς φύσεως ἐκβάλλει, καὶ ἀντὶ προβάτου λύκῳ περιπέσωμεν. ι Ὁ γὰρ συμπορευόμενος σοφοίς, σοφὸς ἔσται· ὁ δὲ συμπορευόμενος ἄφροσιν, γνωσθή σεται· αἴσθησις γὰρ παρὰ φρονίμοις, ευχερής.» Ο δὲ Σολομών, ε δς πλανά, φησίν, εὐθεῖς ἐν ὁδῷ κακή, εἰς διαφθορὰν αὐτὸς ἐμπεσεῖται. Καὶ πάλιν· «Υ μὴ καταλάβῃ σε βουλή κακή, ἡ ἀπολείπουσα διδασκαλίαν νεότητος. Οἷς γὰρ μὴ ὑπάρχει κυβέρνησις, πίπτουσιν ὡς φύλλα· σωτηρία δὲ ὑπάρχει ἐν πολλῇ βουλῇ. "Ωσπερ γὰρ πόλις ἀτείχιστος, οὕτως ἀνὴρ μὴ μετά βουλῆς πράσσων τι • Ο τοῦ Θεοῦ συνόμιλος Μωϋσῆς, οὐκ ἀπηξίωσεν τῆς συμβουλίας τοῦ Ἰοθώρ, ἀλλὰ καὶ ὅσα εἶπεν αὐτῷ, εὐδοκῶν, πάντα ἐποίησεν, καὶ οὐκ ἐπῆρεν αὐτὸν ἡ τοσαύτη δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ὁ τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λα λοῦντα Παῦλος ὁ ἀπόστολος φησὶν πρὸς Γαλάτας • Ανέβην εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ Εὐαγγέλιον, δ κηρύσσω, κατ' ιδίαν δὲ τοῖς δοκοῦ. ◉ si consilium expetes. Nemo enim invenietur qui non indigus sit consiliarii, nisi Deus solus, penes quem sapientia est omnis. Nam homo omnis indigus est probæ consultationis, præ halitu quem ore emat ac spirat, ut nos divinæ Scripturæ erudiunt hunc in modum: • Omnia fac cum consilio, cum consilio vinum bibe 35 › nimirum id quod cor lætificat, spirituale videlicet vinum. Qui talis est, nunquam aberrat a scopo, sed liber anxiæ sollicitudinis, suam omnem tranquille exigit vitam. Consilium enim a quopiam corrogare et expetere, plane argumentum est hominum qui superbiam oderint, et de se modeste sentiant, eorum maxime qui præsenti urgentur periculo. Nulli arbitror obscurum, quia c humilibus Deus dat gratiam, superbis autem resistit.. Quemadmodum Tobias dicit filio: Consilium ab omni sapiente perquire, et ne contempseris consilium utile 7. Qui enim particeps est boni consilii, per viam ingreditur mandatorum Domini; vir autem inconsultus, sibiipsi hostis est. Exemplo est Roboam Salomonis filius, qui, derelicto seniorum probo consilio, dum puerorum qui secum indulgentius fuerant educati, adhærescit consilio, Israelitici regni sceptra decem perdidit 39. Recte igitur sic inconsultos deprædicat miseros Isaias, dicens: «V qui ineunt consilium, non per Dominum, in occulto facientes, et erunt in tenebris opera corum”. ‹Consilium enim malignorum iniqua consultat, pii autem prudentia iniere consilia. Alius item sapiens dicebat: ‹ malo consiliario custodi animam tuam: etenim ille sibiipsi consulit, et stabil ex opposito ut videat quid eventurum sit ".. Rursus: «Ne consilieris cum eo qui te torve intuetur, et a zelantibus te absconde consilium"., Non igitur abs re, sed congrue (ut predictum est) in omnibus exspectandum nobis est consortium spiritualis consilii a senioribus quos usus rerum prolixior prudentes reddidit, carnalium vero et ineruditorum consultationes vitandæ prorsus, ut ne pro fulcimento scipionise robore palmae decerpti 1159 arundineam retineamus virgam, quæ manum hominis fodicet ac perfpret, suæque inspergat venenum naturæ, aut p pro ore, in lupum revolvamur et incidamus. «Qui enim graditur cum sapientibus, sapiens erit; stultis ac dementibus sensus est proclivior '» Salomon vero: • Qui seducit rectos in via mala, in corruptionem ipse devolvetur 4.» Iterum: • Fili, ne te apprehendat consilium malum, quod relinquit doctrinam juventutis"; quibus enim non suppetit gubernatio, foliorum instar decidunt, salus autem adest, ubi multa consilia": sicut enim civitas nullis cincta monibus, ita qui quidpiam agit sine consilio. › Moyses, qui tam familiariter cum Deo loquebatur, neutiquam repudiavit consilium Jothor * Prov. x'11, 10. 20 Jac. IV, 6. 37 Tob. IV, 19. 3ª JII Reg. x^, passim. "Isa. XXIX, 15. 1 Eccli. ** Eccli. xxvΙ, 30. *ª Prov. xiii, 20. i Prov. 111, 1. 40 Prov. x1, 14. of ibid. 7. 16 Prov.

sed quaecunque ipsius relatu didicit, explevit opere, & σιν, μή πως εἰς κενὸν τρέχω, ἡ ἕδραμον.. Ο λέγων eadem comprobaus: neque hinc in superbiam extalit se, tanta alioqui apud Deum et homines perfruitus gloria. Sed et Paulus apostolus, Christum in se loquentem qui habebat, ait Galatis: Ascendi in Jerusalem, et contuli cum eis Evangelium quod predico, seorsum autem his qui videbantur esse, ne forte in vanum currerem aut cucurrissem 48. Et is qui dicit se non ab hominibus didicisse, sed per revelationem Jesu Christi, nihil gravatim tulit cum condiscipulis conferre, consilii ineundi gratia. Neque enim privato judicio tantum sibi uni tribuit fiduciæ, veritus ne in vanum curreret aut cucurrisset. Nos autem, quos latet quæ sit aut dextera aut sinistra, quanto æquius est nihil moliri operis absque spiritualium Patrum arbitratu et consilio, exemplo tanti istius Apostoli? sed omni studio illo - rum consilio usi, non item in re quavis nitentes nostra qualicunque prudentia, aut propriis cogitationibus fidem accommodantes, magis autem ad eorum qui nostram hanc anteverterunt ætatem, consilium decretumve, ceu ad scopum recta collineemus, ne forte contingat insidiosa malignitate μὴ διδαχθῆναι παρ' ἀνθρώπου, ἀλλὰ δι' ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὐκ ἀπηξίωσεν συμβουλεύσας τοῖς συμμαθηταῖς αὐτοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἑαυτῷ ἐπίστευσεν, φοβούμενος μὴ εἰς κενὸν τρέχῃ, ἢ ἔδραμεν. Ἡμεῖς δὲ οἱ μὴ γινώσκοντες, ποια δεξιὰ ἢ ἀριστερά, πολλῷ μᾶλλον ὀφείλομεν πάντα μετά γνώμης τῶν πνευματ τικῶν ἡμῶν Πατέρων πράττειν, φοβούμενοι τὸ ὑπόδειγμα τοῦ ᾿Αποστόλου· καὶ πάσῃ σπουδῇ τῇ συμβουλία χρησάμενοι· ἐν μηδενὶ θαῤῥοῦντες ἑαυτοῖς, Η πιστεύοντες τοῖς λογισμοῖς ἡμῶν, ἀλλὰ στοιχοῦντες τῇ συμβουλῇ καὶ τῇ κρίσει τῶν πρὸ ἡμῶν Πατέ ρων, μήποτε έμπαιχθῶμεν ὑπὸ τῶν πονηρῶν δαι μόνων. ὡς γὰρ θέλουσιν μετασχηματίζουσιν τὰ πράγματα, μάλιστα τοῖς τὰς τέχνας αὐτῶν μὴ ἐπισ σταμένοις, ἢ πεποιθόσιν ἐπὶ τῷ τόξῳ καὶ τῷ βραχίονι αὐτῶν. Διὰ γὰρ τῆς ταπεινώσεως ἐπελεύσεται ἐφ' ἡμᾶς ἡ χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος· καθὼς καὶ ὁ Κύριος ἐδίδαξεν ἡμᾶς λέγων·. Οταν προσφέρει σιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγάς, καὶ τὰς ἀρχὰς, καὶ τὰς ἐξουσίας, μή μεριμνήσητε πῶς ἢ τί ἀπολογή σεσθε. Τὸ γὰρ ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶ νας. Αμήν. dæmonum nobis illudi. Pro sua enim veteratoria voluntate res quaslibet in aliam subinde permutant formam, in corum maxime prospectu qui commentitias artes illorum non admodum scite callent, aut qui plus æquo nituntur fiducia sui arcus sive brachii. In nos enim per humilitatem, sidit ac delabitur sancti Spiritus gratia, quemadmodum nos edocuit Dominus: • Cum adduxerint vos ad synagogas et principatus et potestates, nolite cogitare quomodo aut quid respondeatis: Spiritus enim sanctus docebit vos in illa hora quid vos oporteat dicere.» Ipsi gloria et imperium in secula. Amen. 1160 HOMILIA LXXXIV. De insomniis. Jam quando nonnulli sunt qui per hoc quod fidem habuerunt insomniis, a rectitudine viæ abducti in pudendos errores dellexerunt, hujusce rei gratia submonemus vos, dilectissimi, ne quando istiusmodi aerivagis et multiformibus insomniis commodetis fidem. Sunt enim hæc aliud nihil quam mentis implanatæ ac deerrantis simulacra, imaginationes, et frustratoria ludificationes reproborum deinonum,nobis ut imponant et implanent; sic misere seductos ut inescent istis delinimentis atque oblectent, ut deinceps nullo negotio hominem pertrahant ad captanda lenocinia illecebrosæ voluptatis, juxta verbum Jude apostoli Jacobi fratris, de ejusmodi quibusdam, dicentis:. Similiter et hi insomnia sua sectantes, carnem quidem maculant, dominationem autem spernunt, majestatem vero blasphemart s.» Ecclesiastes item præcipit, dicens: Insomnium in multitudine tentationis, et vox stulti in multitudine sermonum • Inducit: ‹ Ne des os tuum ut exerrare facias carnem tuam, ut ne irascatur Deus super voce tua, et corrumpat labores manuum tuarum, quia in multitudine ΛΟΓΟΣ ΠΔ'. Περὶ ἐνυπνίων. Επειδή τινες εμπιστεύσαντες ἐνυπνίοις, περ ετράπησαν τῆς εὐθείας ὁδοῦ, τούτου χάριν ὑπομιμνήσ σκομεν ὑμᾶς, ἀγαπητοί, ὡς οὐ χρὴ ῥᾳδίως ἐμπισ στεῦσαι τοῖς ἀστροπόλεις καὶ πολυσχιδέσιν ἐνυπνίοις. Ταῦτα γὰρ οὐδὲν ἕτερόν εἰσιν ἢ διανοίας πλανωμέν νης ινδάλματα, καὶ φαντασίαι, καὶ χλεύη τῶν ποντο ρῶν δαιμόνων, πρὸς τὸ ἀπατᾶσθαι ἡμᾶς, καὶ ἐξαχρ λουθεῖν αὐτῶν τοῖς δελεάσμασι, λοιπὸν δὲ ἵνα καὶ πρὸς ἡδονὴν κατασύρωσι τὸν ἄνθρωπον, ὡς λέγει ὁ ἀπόστολος Ἰούδας ὁ Ἰακώβου περί τινων τοιούτων. Φησί γάρ· ι Ομοίως μέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνιαζό μενοι, σάρκα μὲν μιαίνουσι, κυριότητας δὲ ἀθετοῦσι, δόξας δὲ βλασφημοῦσι.» Ὁ δὲ Ἐκκλησιαστής, που ραγίνεται γὰρ λέγων· «Ενύπνιον ἐν πλήθει πειρασμοῦ, καὶ φωνὴ ἄφρονος ἐν πλήθει λόγων. ο Κα ἐπάγει·. Μὴ δῷς τὸ στόμα σου ἐξαμαρτεῖν τὴν σάρκα σου· ἵνα μὴ ὀργισθῇ ὁ Θεὸς ἐπὶ φωνῇ σου, καὶ διαφθείρῃ τὰ ποιήματα τῶν χειρῶν σου, ὅτι ἐν πλήθει ἐνυπνίων καὶ ματαιοτήτων καὶ λόγων πολ λῶν. Καὶ ὁ τοῦ Σειράχ φησιν, ὅτι ο Ενύπνια αναπτεροῦσιν ἄφρονας.» Καὶ ἐπιφέρει, «Ὥσπε, ὁ δρασσόμενος σκιάς, καὶ ὁ διάγων ἀνέμους, οὕτως ὁ ἐπέχων ἐνυπνίοις. Ἀπὸ γὰρ ψεύδους τί ἀληθεύει;» Καὶ πάλιν· ο Μαντείαι, καὶ οἰωνισμοί, καὶ ἐνύπν μάταιά ἐστι· πολλοὺς γὰρ ἐπλάνησαν τὰ ἐνύπνιο, οι Eccle. *, 5 Eccli. σε ibid. δ. 30 Jud. 8. somniorum et vanitatum et sermonum multorum.. Jesus item Sirach filius: • Insomnia extollunt imprudentes ".» Infert:. Quemadmodum 60 Matth. x, 19. * Exod. xvi,passim. “Galat. 11, ΣΧΕΙΝ, 1.

καὶ ἐξέπεσον ἐλπίζοντες ἐπ' αὐτοῖς. τινι τῶν ἀγωνιζομένων, ἢ φῶς, ἢ σχῆμά τι πυροει δὲς, μηδαμῶς καταδεξάσθω τὸ τοιοῦτον ὄραμα. Απάτη γάρ ἐστι σαφὴς ἐκ τῆς κακοτεχνίας τοῦ ἐχθροῦ. Τοῦτο δὲ σαφῶς καὶ ὁ ᾿Απόστολος διδάσκει ἡμᾶς, «Εἰς ἄγγελον φωτὸς» αὐτὸν λέγων μετασχηματίζεσθαι. Καλόν οὖν ἐστι πρὸ ὕπνου ἐπὶ κοίτης εἰς φυλακτήριον ψυχῆς, καὶ φυγαδευτήριον τῆς πλά της εὔχεσθαι τὴν εὐχὴν ταύτην• HOMILIA LXXXIV. Ἐὰν οὖν ὀρθῇ qui pugno captat umbras et persequitur ventos, sie qui intendit insomniis, a mendace enim quid egredietur veritatis *?» lterum: • Divinationes et auguria et insomnia vana sunt, multos enim errare fecerunt insomnia, et exciderunt spem ponentes in eis ".» Si cuipiam igitur vestrum qui in hoc spirituali desudat agone, se visendam obtulerit aut lux aut alia quævis figura imaginem repræsentans ignis, nullo pacto ejusmodi spectrum sinat animo illabi: aliud enim id nihil est quam luculenta fraus, subdola arte inimici concinnata. Hoc perspicue docet nos Apostolus, dum astruit impurum illum solere se transfigurare in angelum lucis **. ▸ Profuerit igitur, priusquam carpendo sopori in cubili dedas te, ad animæ salutare antidotum et ad amoliendam et propulsandam ab ea dæmonum imposturam, ut ores orationem hanc: Παντοκράτωρ Λόγε τοῦ Πατρὸς, ὁ αὐτοτελής Θεὸς Ἰησοῦ Χριστέ, τὰ ταχέα σου σπλάχνα ΙηOmnipotens Verbum Patris¹, tuapte natura perfe clus Deus Jesu Christe; per viscera tua, Jesu bone, quam a famulis tuis te disjungis, sed in ipsis conquio scis: quæso, Pastor bone ovium tuarum, Jesu, ne me tradas insidiosæ malignitati serpentis, neu sinas me intercipi concupiscentia Satana: semen enim corruptelæ in ipso prognatum est. Tu igitur, Domine mi, rex sanctissime, Deus adorande Jesu Christe, custodi me dormientem, immortali tuo consilio; tuoque sancto Spiritu, quo tuos illos sanctificasti discipulos. Exime me serpentis veteratorii insidiis. 1161 Mihi quamlibet indigno impartire gaudium tui salutaris in cubili meo, mentemque meam illustra luce cognitionis Evangelii tui. Animam meam in dilec tione sanctæ tuæ crucis; cor meum in sinceritate verborum tuorum; corpus meum in passione tua; idque per gratiam tuæ impassibilitatis; cogitationes meas in pace tua custodi: opportuno tempore expergefacilo me ad glorificandum nomen tuum. Adoramdus enim tu et glorificandus cum Patre et sancto Spi - ritu in sæcula. Amen. σοῦ, ὁ μηδέποτε χωριζόμενος τῶν σῶν οἰκετῶν, β quæ ad misericordiam propensissima sunt; qui nun ἀλλ' ἀεὶ ἐν αὐτοῖς ἀναπαυόμενος, Ἰησοῦ ὁ ποι· μὴν ὁ καλὸς τῶν σῶν προβάτων, μὴ παραδώς με τῇ ἐπιβουλῇ τοῦ ὄψεως, μηδὲ τῇ ἐπιθυμίᾳ τοῦ Σατανᾶ καταλίπῃς με, ὅτι σπέρμα φθορᾶς πέφυκεν ἐν αὐτῷ. Σὺ οὖν, Κύριε, βασιλεῦ πα νάγιο, ὁ Θεὸς ὁ προσκυνητὸς Ἰησοῦ Χριστέ, καθεύδοντά με φύλαξον τῇ ἀθανάτῳ σου βου. ῇ καὶ τῷ Πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ, ᾧ ἡγίασας τοὺς σοὺς μαθητάς, βυόμενός με ἐκ τῆς ἐπιβουλῆς τοῦ ὄψεως. Δὸς δέ μοι τῷ ἀναξίῳ τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ σωτηρίου σου ἐπὶ τῆς κοίτης μου, καὶ φώτισόν μου τὸν νοῦν τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως τοῦ Εὐαγγελίου σου. Τὴν ψυχήν μου ἐν τῇ ἀγάπῃ τοῦ σταυροῦ σου· τὴν καρδίαν μου ἐν τῇ καὶ θαρότητα τοῦ λόγου σου· τὸ σῶμά μου ἐν τῷ σῷ πάθει, τῇ σῇ ἀπαθείᾳ· τοὺς λογισμούς μου ἐν τῇ τῇ εἰρήνῃ διαφύλαξον· καὶ ἔγειρόν με ἐν καιρῷ εὐθέτῳ πρὸς στὴν δοξολογίαν· ὅτι προσκυνητές εἰ καὶ δεδοξασμένος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ς Εἰσὶ δὲ ἐνύπνια καὶ ἄλλα, οἷόν τι ώς λέγει ὁ Ἰώβ· • Ἐν γὰρ τῷ ἅπαξ λαλήσει Κύριος· ἐν δὲ τῷ δευ τέρῳ ἐνυπνίῳ ὡς ὅταν ἐμπίπτῃ φόβος ἐν νυκτί. ο Ἡμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, οὐκ ὀφείλομεν πιστεύειν, ἢ συγκατατίθεσθαι τοῖς ἐνυπνίοις· εἰ καὶ, ὡς εἰκὸς, ἐκ θείας τινὸς ἀποκαλύψεως καταπεμφθῇ ἡμῖν ὅραμα, μὴ πρόσχωμεν τούτῳ, ἵνα μὴ ἀντὶ φωτός καπνὸν ὑποδεξώμεθα· οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ παροργίζομεν τὸν Κύριον, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἀποδέξηται ἡμᾶς μετά φόβου φυλάττοντας τὸν ἐμπιστευθέντα ἡμῖν παρ' αὐτοῦ θησαυρόν. Καὶ εἴχομεν πολλὰ διηγήματα έλα θόντα εἰς ἐμὲ παλαιὰ καὶ νέα ἐφ' ἡμῶν γινόμενα περὶ τῶν χλευασθέντων ἀπὸ ἐνυπνίων, καὶ ἐλεεινῶς ἐκπεσόντων, ἐνθέσθαι τῇ παρούσῃ γραφῇ πρὸς ἀπο φάλειαν τῶν ἐντυγχανόντων· ἀλλ᾿ ἵνα μὴ ἐκπέσω μεν τοῦ προκειμένου ἡμῖν σκοποῦ, ἐν καὶ μόνον κεφάλαιον παραθείς καταπαύσω τὸν λόγον. Εγένετο τις παράδειγμα μοναχὸς ἐν τῷ ὄρει τῷ Σινῇ· ὃς του αὐτὴν ἐγκράτειαν ἐπιδειξάμενο;, καὶ ἐν κελλίῳ, καὶ Sunt proinde et alia insomnia, quale illud de quo Job: Etenim semel loquetur Dominus, in secundo autem insomnio, sicut cum inciderit timor in nocle".» Nos proinde, dilectissimi, non facilem conmodare fidem debemus aut assentiri insomniis, tametsi in speciem videri possint ad nos caelitus demissa esse (nisi adsit discretio spirituum, certa nec fallax interpres rei vise) ne pro luce fumum inanem captemus. Num, quæso, per hoc exacerbamus adversum nos Douninum? Adco nihil illum hac una re exasperamus, ut illi etiam futuri simus gratiores, quippe qui cum timore et circumspectione nec mediocri asservamus thesaurum ab ipso nobis concreditum. Et quidem non pauca ejus generis exempla possimus enarrare quæ ad nos usque pervenerunt, cum vetera, tum nova ut quæ ætate etiam hac nostra contigerunt, de his qui per insomnia ludificationes dæmonun perpessi sunt, et misere conciderunt per fidem habitam insomniis. Sane bac præsenti scripto venirent inserenda ad » Eccli.xxxiv, 2. ss ibid. 5, 7. 56 11 Cor. x1, 14. 3 Job XXXII, 15 1 Secus habet editio nostra et LXX.

cantelam legentium. At ne proposito nobis semel / ἐπικεκλεισμένος ἐπὶ ἔτη πολλά, ύστερον διαβαστείς scopo excidamus, unum hoc et solum ubi adjecero ἀποκαλύψετε καὶ ἐνυπνίοις ἐμπαιχθεὶς, πρὸς τα ceu corollarium, finem imponam presenti homiliæ. δαϊσμὸν κατέπεσε καὶ περιτομήν σαρκός. Πολιτική Fuit in monte Sina monachus quidam, qui celebre τοίνυν δείξας αὐτῷ ὁ διάβολος ἀληθινὰ ἐνύπκα, από adeo edidit suæ continentiæ speciem, ut in cellula δι' αὐτῶν δελεάσας τὸν ἐσκοτισμένον αὐτοῦ καί multos vixerit annos inclusus. Postremo multifa- δείκνυσιν αὐτῷ ὕστερον τὸν δῆμον τῶν μαρτύρων, riis revelationibus diaboli et insomniis illusus, ad καὶ ἀποστόλων, καὶ ὅλων τῶν Χριστιανών, στο Judaismum delapsus est, et carnis circumcisionem. νόν τε καὶ πάσης αισχύνης πεπληρωμένον. Ἐκ το Cum igitur diabolus huic identidem vera ἐναντίου δὲ Μωϋσέα, καὶ τοὺς προφήτας, καὶ τὴν quidem insomnia demonstrasset, et veluti ob- θεοστυγῇ δῆμον τῶν Ἰουδαίων λαμπρῷ φωτὶ πρ jecta illecebra inescasset illius obscuratam men- γαζόμενον, καὶ ἐν χαρᾷ καὶ ἱλαρότητι διάγοντα tem, novissime oculis istius objicit copiosam tur- Ταῦτα ἐωρακὼς ὁ ἄθλιος, παραχρῆμα ἀναστάς. Σε Jam apostolorum, martyrum, aliorumque omnis καταλείψας τὸ ἅγιον ὄρος, ἔρχεται εἰς Παλαιστίνης generis Christianorum, densissimis tenebris et καὶ ἀπῆλθεν εἰς Νταρα καὶ Λιβυάδα, τα ερμητικα omni dedecore oppletam: parte opposita, Mosen, τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀφηγησάμενος αὐτοῖς τὰς φι prophetas, populum quoque Judzorum (Deo alio- σας αὐτῷ διαβολικὰς φαντασίας περιετμήθη και qui invisum) offert splendida admodum luce con- Ιουδαϊσε, καὶ γυναῖκα ἔλαβε, καὶ προφανώς ὑπὲρ spicuos, inque gaudio et hilaritate vitam tradu- Ἰουδαίων κατὰ Χριστιανῶν ἐδογμάτιζε. Τους centes. Hæc cum spectasset miser, in vestigio κἀγὼ ἐθεασάμην, καὶ πολλοὶ τῶν μοναχῶν· καὶ τ11 surrexit, derelictoque sancto illo monte, in Pale- οὐκ ἔχει τρία έτη κακῷ θανάτῳ τὴν ψυχὴν ἀπορ stinam usque pervenit. Recta contendit in Noara ξας. Καταρρεύσας γὰρ ἀπὸ χρόνων, καὶ γενόμενος et Libyadem, asyla Judzorum. Cum istis denarras- σκωληκόβρωτος ἐξέψυξε. Τοῦτον ἰδόντες ἐγώ, κα set qua sibi visa fuissent, diabolicas apparitio- τινες εὐλαβεῖς μοναχοί, πολλὰ ἐθρηνήσαμεν. Ην τις nes, circumcisus est: ac professus Judaismum, ἐλεεινὸν θέαμα, ἀνὴρ ὅλος πεπολιωμένος, ἐν ἀπὸ accepit uxorem, inque omnium prospectu adver- σει καὶ πόνοις καταγηράσας, γυναιξὶ προστα sus Christianos edidit dogmata, propugnator factus κρεῶν μεμολυσμένων τῶν Ἰουδαϊκῶν ἀπογενόμ Judaicæ superstitionis. Hunc ego vidi ac plerique νος, άσεμνα βήματα λαλῶν, τὸν Χριστὸν βλασφημό monachorum. Neque enim quatuor anni sunt a καὶ τὸ ἅγιον βάπτισμα ενυβρίζων, ὅντινα οἱ ἄν με morte illius, qua misere perruptus est. 1162 Ca- Ἰουδαῖοι δεύτερον Αβραὰμ ἐκάλουν. Εικότως συνδε tarrhi enim profluvium aliquandiu passus, et ver- γεν ό Κύριος Γρηγορείτε, ὅτι οὐκ οἶδατε τοίς κλει mium arrosione contabescens exspiravit. Hunc cum κλέπτης ἔρχεται.» Καὶ ἐπάγει, «Τοῦτο δὲ γινώσκετε vidissemus, ego et alii aliquot monachi, correpti ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποία ὥρᾳ ὁ κλέπτης έρχεται timore, ingenti cum luctu lamentati sumus. Erat ἐγρηγόρησεν ἂν, καὶ οὐκ εἴασε διορυγῆναι τὴν οἰκία id sane quam miserabile spectaculum. Vir hic αὐτοῦ. › Τῷ δὲ Θεῷ ἡμῶν δόξα εἰς αἰῶνας. Ἀμή totus incanuerat in monastica exercitatione, consenueratque laboribus attritus, et is tandem cũn mulieribus jocatur, immundarum carnium (nempe Judaicarum) gustu se defœdat et inquinat, verw Joquitur obscena et impura, blasphemat Christum, Spiritum sanctum non tolerandis afficit contumelis Et hunc talem illi exleges Judæi secundum vocabant Abraham. Merito igitur Dominus dicebat: «Viņ late, quia nescitis qua hora fur veniet 58.: Inducit: lloc autem scitote, quia si sciret paterfamilias ge hora fur veniret, vigilaret utique et non sineret perfodi domum suam "., Ipsi gloria in sæcula. Ana HOMILIA LXXXV. De pusillanimitate et duplicitate. Περὶ ὀλιγοψυχίας καὶ διψυχίας. Μὴ δῶμεν χώραν, ἀδελφοί, τῷ πνεύματι το ὀλιγοψυχίας κατακυριεῦσαι ἡμῶν, ἵνα μὴ κατηγ σθῶμεν ὑπὸ τῆς λεγούσης Γραφής ο "Ανδρα ψυχον τί; ὑποίσει; ο ᾿Αλλὰ πάσαν την μέρισ ἡμῶν ἐπιρρίψωμεν ἐπὶ Κύριον, ὅτι αὐτῷ μέλει πε ἡμῶν. Αρωμὲν οὖν ἀφ᾽ ἡμῶν τὴν διψυχίαν, 23 ὀλιγοψυχίαν, καὶ μηδ' όλως δεψυχήσωμεν, αιτήσ σθαί τι παρὰ τοῦ Θεοῦ, λέγοντες ἐν ἑαυτοῖς, ἐπι Πῶς δύναμαι αἰτήσασθαι παρὰ Κυρίου, καὶ λαβείν, ἡμαρτηκὼς τοσαῦτα εἰς αὐτόν; 'Αλλ᾽ ἐξ δεις της καρδίας σου ἐπίστρεψον ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ ετώ παρ' αὐτοῦ ἀδιστάκτως, καὶ γνώσει την πολι αὐτοῦ εὐσπλαγχνίαν, ὅτι οὐ μή σε εγκαταλίπς, είναι τὸ αἴτημα τῆς ψυχῆς σου πληροφορήσει. Ούκ!ε:1 Ne, fratres, locum demus spiritui pusillanimitatis, ne quando nostri doninetur, ut ne ipsi damnemur, dicente Scriptura: «Virum pusillanimem quis sustineat 60? • Quin potius omncn. nostram sollicitudinem projiciamus in Dominum ipsi enim cura futura est nostri. nobis itaque auferamus duplicitatem simul et pusillanimitaten. Nulla prorsus ex parte duplices inveniamur, dum quidwis a Deo deposcimus, in nobis ipsis insusurrantes, Qui possim a Domnino et petere et accipere, qui tanta in illum admisi? Magis autem toto corde convertere ad Dominum, et pete ab eo nihil dubius aut evarians, et ita facile intelliges quam copiosa sint ipsius viscera misericordiæ: neque enim ullo » Luc. xII, 39. "Prov. xvIII, 15. 58 Matth. xxiv,

HOMILIA LXXXV. - DE PUSILLANIMITATE, ETC. γὰρ ὁ Θεὸς ὡς οἱ ἄνθρωποι, μνησικακοῦντες, ἀλλ' pacto, in discrimine quovis positum te deseret, " sed plena fide satisfaciet petitioni animæ tuæ. Neque enim Deus ut homines, qui accepta semel injuriæ tam solent meminisse pertinaciter. Ipse enim nullius memor injuriæ est, magis in creaturam omnem indulgentissime expandit suæ viscera benignitatis. Tu igitur cor tuum perpurga tantum ab omni vacillatione et hæsitatione, ac pere ab eo, erisque tuæ petitionis compos: nam varius et anceps si deprehendere, nihil accipies. Qui enim erga Deum animo fluctuant, ac veluti dividuntur, isti animo duplices cum sint, ne tantillum quidem e suis postulationibus assequuntur ". Ac perfecti qui sunt fidei integritate, cum spe nitantur erga Dominum incolumi, quidquid postulant, accipiunt, quandoquidem nihil herendo noverint petere. Quod si serius quam velles continget te accipere, ne ob id vacilles animo anxius, quia non in vestigio tu anima postulationem consecutus es. Omnino enim ob aliquam tentationem, aut certe quia intercidit delicti quidpiam (quod alioqui ipse ignoras) serius accipis. 1163 Tu igitur ne interquiescas aut cuncteris petere a Deo quod magnopere contendit anima tua, et accipies. Quod si delassabere inter petendum, teipsum incusa, non item eum qui dat. Duplicitas animi plane diaboli est filia, quæ omnium maxime in servos Dei, nativa sua malignitate debacchatur ac sævit. Tu igitur fortem ac strenuam fidem vide indutus ut sis. Sane perstemus solidi αὐτὸς ἀμνησίκακός ἐστιν, καὶ σπλαγχνίζεται ἐπὶ τὴν ποίησιν αὐτοῦ. Σὺ οὖν καθάρισον τὴν καρδίαν σου ἀπὸ τοῦ διστάζειν, καὶ αὐτοῦ παρ' αὐτοῦ, καὶ λέψῃ τὸ αἴτημά σου ἐπὰν δὲ διστάζῃς, οὐ λήψῃ. Οἱ γὰρ διστάζοντες εἰς τὸν Θεὸν, οὗτοί εἰσιν οἱ δίψυχοι, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐπιτυγχάνουσιν τῶν αἰτημάτων αὐτῶν. Οἱ δὲ ὁλοτελεῖς ὄντες, ἐν τῇ πιο στε πάντα αιτοῦνται, πεποιθότες ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ λαμβάνουσιν ὅ τι ἀδιστάκτως αὐτοῦνται. Ἐὰν δὲ καὶ βραδύτερον λαμβάνῃς, μὴ διψυχήσῃς, ὅτι οὐκ ἔλαβες ταχὺ τὸ αἴτημα τῆς ψυχῆς σου· πάντως γὰρ διὰ πειρασμόν τινα, ἢ παράπτωμά τι 8 σὺ ἀγνοεῖς, βραδύτερον λαμβάνεις. Σὺ οὖν μὴ διαλίπης αιτούμενος τὸ αἴτημα τῆς ψυχῆς σου, καὶ λήψῃ αὐτό. Ἐὰν δὴ ἐκκακήσης αιτούμενος, σεαυτὸν αἰτιῶ, καὶ μὴ τὸν διδοῦντά σου. Η γὰρ διψυχία, θυγάτηρ ἐστὶν τοῦ διαβόλου, καὶ λίαν πονηρεύεται εἰς τοὺς δούλους τοῦ Θεοῦ. Σὺ οὖν ἔνδυσαι τὴν πίστιν τὴν ἰσχυράν. Στῶμεν οὖν ἑδραῖοι, ὡς ἄκμων τυπτόμενοι. Μεγάλου ἀθλητοῦ ἐστιν δέρεσθαι, καὶ νικάν. Μάλιστα δὲ Θεοῦ ἕνεκεν πάντα ὑπομένωμεν, ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπομείνῃ· σπουδαίοι γενώμεθα, τοὺς καιρούς και ταμάθωμεν, τὸν ὑπέρχρονον προσδοκοῦντες, τὸν ἄχρονον, τὸν ἀόρατον, δι' ἡμᾶς δὲ ὁρατὴν, τὸν ἀψηλάφητον, δι' ἡμᾶς δὲ ψηλαφηθέντα, τὸν ἀπαθῆ, δι' fμα; δὲ παθόντα· τὸν ἐν μακροθυμία πάντα δι' † μᾶς ὑπομείναντα. Λέγει δὲ καὶ ἡ Γραφή·. Ο! φορ Γούμενοι τὸν Κύριον, ἀναμείνατε τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ μὴ ἐκκλίνετε ἵνα μὴ πέσητε.» Καὶ ἐπάγει, «Τίς ac stabiles incudis in morem, undelibet altriti ἐπίστευσεν Κυρίῳ, καὶ κατησχύνθη; ἢ τίς ἐπεκαλέσατο αὐτὸν, καὶ ὑπερεῖδεν αὐτόν; ἢ τίς ἐνέμεινεν τῷ φόβῳ αὐτοῦ, καὶ ἐγκατελείφθη; • Μή οὖν ὀλιγοψυχήσῃς ἐν τῇ προσευχή σου, ἵνα μὴ ὁμοιωθῇς τῷ ἐν Αἰγύπτῳ λαῷ, οἵτινὲς ἀπὸ ὀλιγοψυχίας, οὐκ ἤθελον ἀκοῦσαι τοῦ Μωϋσῆ. Ακουσον Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, λέγοντος· «Φυλάσσεσθε σφόδρα τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ἀγαπᾶν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ αὐτὸς πολεμήσει ὑπὲρ ὑμῶν.» Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τοῖς Κριταῖς· • Μή παροργίσωμεν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἵνα μὴ ἀναδῇ Μαδιάμ μετὰ τῶν κτηνῶν αὐτῆς, καὶ διαφθείρῃ τὸν καρπὸν ἡμῶν, καὶ πτωχεύσωμεν αφόδρα. Ακούσωμεν Ησαΐου λέγοντος·. Παρακαλεῖτε, όλιγόψυχοι, τῇ διανοία· ο Κύριος γὰρ δίδωσιν ὀλιγοψύ χεις μακροθυμίαν, καὶ ζωὴν τοῖς συντετριμμένοις τῇ καρδίᾳ· καὶ ἡμεῖς οὖν μετὰ κατανύξεως σὺν τῷ Δαβὶδ ἐντύχωμεν τῷ Θεῷ, λέγοντες· • Ηδολέσχησα, καὶ ὀλιγοψύχησεν τὸ πνεῦμά μου. Η καρδία μου ἐταράχθη, ἐγκατέλιπέ με ἡ ἰσχύς μου. Απώλετο φυγὴ ἀπ' ἐμοῦ, καὶ οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὴν ψυχήν μου.». Αλλά ο Μὴ ἐγκαταλίπῃς με, Κύριε ὁ Θεός μου, μὴ ἀποστῇς ἀπ' ἐμοῦ· ἡ τὰς δὲ μάστιγας σου ἀπέστησον ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι ι ᾿Απὸ τῆς ἰσχύος τῆς χειρός σου ἐγὼ ἐξέλιπον.» Καί·. Ἰδού, ἐμάκρυνα φυγαδεύων, καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ, προσδεχό μενός σε τὸν ζωοποιοῦντα Θεόν, ἀπὸ ὀλιγοψυχίας, es Jan. 1, "Eccli. 11, 7, 9. σε ibid. 11, contusionibus. Excelsi animo athlete est, et undique cædi, et tamen vincere: maxime in gratiam Dei nihil non toleremus alacres ut et ipse nos longanimiter toleret. Studiosi simus ac pervigiles. Condiscamus ferre temporis istius iniquitatem, qui spe nihil dubia præstolamur adventum ejus qui supra tempora est et qui sine tempore est: et invisibilis, nostri causa in tempore palpabilis esse voluit; impassibilis cum esset, dignatus esse passibilis. Et hic tantus in gratiam nostre salutis tolerantissime cuncta pertulit. Dicit proinde Scriptura: c Qui timetis Dominum, exspectate misc ne cadalis " ricordiam ejus, et ne declinetis Inducit: • Quis confdit in eum et confusus est? aut quis invocavit eum et despexit illum, aut quis permansit in timore ejus, et derelictus est "? Ne esto in oratione tua pusillanimis, ut ne inveniare illi assimilis populo in Ægypto qui abnuit audire Moysen, vitio laborans pusillanimitatis ". › Audi tu Jesum Nave, dicentem: < Custodite vehe¬ menter animas vestras, ut diligatis Dominum Deum vestrum, et ipse pugnabit pro vobis ". Scriptum est et in Judicum libro: • Ne exacerbemus Dominum, ut ne ascendat Madian cum jumentis suis, et corrumpat fructum nostrum, et ad extremam paupertatem devolvamur “; Quin et σε Judica * Jos. XxH1, 11; es Exod. iv, passim. vl, 3 seqq.

mente 67 Isai m dicentem: e Consolamini, pusillanimes καὶ ἀπὸ καταιγίδος. Εκκολλήθη γὰρ τῷ ἐδάφει ἡ :> Dominus enim iis qui pusillo sunt animo, infundit consolationem, et vilain contritis corde. Nos igitur cum Davide, corde compuncto Deum interpellemus, dicentes: • Exercitatus sum, et defecit spiritus meus 68. Cor meum conturbatum est, dereliquit me virtus mea ". Periit ſuga a me, et non est qui requirat animam meam 7º, sed ne derelinquas me, Domine Deus meus, et ne discesseris a me ". › Flagella autem tua averte a me, quia sa fortitudine manus tuæ ego defeci”. › Et: «Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine, dum exspecto te Deum qui salvum me facis a pusillanimitate et tempestate " adhæsit enim pavimento anima mea, sed et vivitica me secundum verbum tuum ".» Novi enim te, Domiue clementissime, quia ‹ dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me.. Et:. Dabis virtutem et fortitudinem " › diligentibus te. Sed et quid Paulus nobis prescribat faciendum, excipiamus auribus arrectis: Induimini armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli '.. 1164 Sed et iis qui spiritus alacritate prævalent, edicit: • Consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes 7.. Verba hæc sane alatu Numinis scripta multa et alacri patientia meditemur, ne forte audire contingat suggillationem illam Cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum indigetis vos ut doceamini, et facti estis quibus lacte opus sit, non solido cibo ". Profuerit igitur orationes profundere ad Dominum, ne nos sinat induci in tentationem. Si qua ingruerit, nosque adorietur, eam cum patientia excipiamus et actione gratiarum, ut nostram, non ut alienam. Quod quis vitioso cuipiam affectui astrictus, toto corde omnique cum humilitate credens in Dominum, donum accipit serenioris conscientiæ, testem habes Scripturam: ‹ Hodie enim mecum eris in paradiso 8º., Et: • Fides tua te salvum fecit: vade in pace 81: quæ a passionum tumultu sejuncta est, et quæcunque sunt formulæ consimilis. Et in semine uva maturescit. Ne igitur expromptam alacritatem nostram retundant inimici, et animi hebetent acrimoniam dum nos scutis colaphisant multiformnium tentationum. (Tolerantia enim tentationum concinnantur ac plectuntur corone, et infirmitatibus virtus perficitur Christi 3. Imo magis pertinaci freti constantia, ad orationem persistamus, Dominum nostrum obsecrantes, ac dicentes: Domine, qui solus bonus, erga humanum genus clemens, solus suavis et mitis, solus verax et justus, solus miserator Deus noster Pater Domini nostri Jesu Christi, qui sub Pontio Pilato cruci est appensus, et tertia die resurrexit, et ita introivit in gloriam suam pariter et tuam, alveniat, q reso, super me servum Ο ψυχή μου· ἀλλὰ ζῆσόν με κατὰ τὸν λόγον σου. Οἷδι γάρ σε, ἀγαθὲ Κύριε, ὅτι ο Ἐν τῷ ἀκηδιάσαι τὴν καρδίαν μου, ἐν πέτρᾳ ὕψωσάς με.» Καί· ο Δώσεις δύναμιν καὶ κραταίωσιν ο τοῖς ἀγαπῶσί σε. Προς ἔχωμεν τί καὶ ὁ Παῦλος ἡμῖν παρακελεύεται· ι 'Εντ δύσασθε, φησίν, τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ διαβό λου, ο Φησὶν δὲ καὶ τοῖς δυνατοῖς· «Παραμυθείσθε τοὺς ὀλιγοψύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, μακρο θυμεῖτε πρὸς πάντας.» Ταῦτα οὖν τὰ θεόπνευστα βήματα, ἀεὶ μελετήσωμεν ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, μήσ ποτε ἀκούσωμεν, «Ότι οἱ ὀφείλοντες εἶναι διδά σκαλοι διὰ τὸν χρόνον, πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ διδάσκοντος ἡμᾶς, καὶ γεγόνατε χρείαν ἔχοντες γάλακτος, καὶ οὐ στερεάς τροφής.» Καλόν οὖν ἐστιν εὔξασθαι μὴ ἐλθεῖν ἡμῖν πειρασμόν· ἐλθόντα δὲ καταδεξώ μεθα ὡς ἡμέτερον, καὶ οὐκ ἀλλότριον, μετὰ ὑπο μονῆς καὶ εὐχαριστίας. Οτι δὲ καὶ πιστεύσας όλο καρδίως καὶ τεταπεινωμένως, λαμβάνει χάρισμα ἀπαθείας, ἔχει μαρτυροῦσαν τὴν Γραφήν· ο Μετ' ἐμοῦ σήμερον γάρ, φησίν, ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ. Η Καί· ι Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε, πορεύου εἰς εἰρήνην τῆς ἀπαθείας, ο καὶ ὅσα τοιουτότροπα. Καὶ ἐν τῷ σπόρῳ περκάζει ή σταφυλή. Με οὖν τὴν προθυμίαν ὑμῶν οἱ ἐχθροὶ ἀμβλυνέτωσαν τοῖς ποικίλοις πειρασμοῖς, τὴν ψυχὴν κολαφίζοντες. Ἐκ γὰρ τῶν θλί ψεων οἱ στέφανοι πλέκονται, καὶ ἐν ταῖς ἀσθενεία;; τελειοῦται ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ. ᾿Αλλὰ μᾶλλον, θαρσαλέω φρονήματι στῶμεν εἰς προσευχὴν, παρακαλοῦντες τὸν Δεσπότην ἡμῶν, καὶ λέγοντες, Κύριε, ὁ μόνος ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος, ὁ μόνος χρηστὸς καὶ ἐπιεικής, ὁ μόνος ἀληθινὸς καὶ δίκαιος, ὁ μόνος οἰκτίρμων Θεὸς ἡμῶν, ὁ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου σταυρωθέν τος, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστάντος, καὶ εἰσελθόντος εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ τὴν σὴν, ἐλθέτω ἡ δύναμης τῆς μεγαλωσύνης σου ἐπ' ἐμὲ τὸν δοῦλόν σου· καὶ ἐνδυνάμωσίν με, Κύριε, τῷ Εὐαγγελίῳ τῆς διδασκαλίας σου· ναὶ, Δέσποτα, φώτισόν μου τὰ σπλάγ χνα, καὶ πάντα τὰ μέλη τῷ σῷ θελήματι, καὶ καθάρισόν με ἀπὸ πάσης κηλίδος, καὶ κακίας, καὶ ἁμαρτίας, καὶ συντήρησόν με ἄσπιλον καὶ ἀμώμη τον ἀπὸ πάσης ἐνεργείας τοῦ ἀντικειμένου· καὶ χάρισαν μοι κατὰ τὴν χρηστότητά σου τὰ σὰ νοεῖν, καὶ τὰ σὰ φρονεῖν, ἐν τοῖς σοῖς ἀναστρέφεσθαι, τὸν σὸν φί 6ον φοβεῖσθαι, μέχρι τῆς ἐσχάτης ἡμέρας, καὶ ὡραί καὶ ἀναπνοῆς· ἐπικαλοῦμαι σε, Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ ἁμαρτωλὸς ἐγώ, ὅπως κατὰ τὸ ἀνεκδιήγητόν στο Έλεος συντηρήσῃς μου τὸ σῶμα, καὶ τὴν ψυχήν, και τὸ πνεῦμα, ἀπὸ πάσης παγίδης τοῦ ᾿Αντικειμένο Ναί, Πάτερ ἅγιε, σκέπασόν με τῇ σῇ εὐσπλαγχνία τὸν σὸν δοῦλον· καὶ μὴ ἐγκαταλίπῃς με, ἵνα μὴ εἴπωσιν οἱ ἐχθροί μου, ὅτι Κατεπίομεν αὐτὸν, ὅτι τὰ εἶ ὁ ὑπερασπιστής μου, Κύριε· καὶ ἐν σοὶ Ἡ ὑμε νησίς μου διὰ παντὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 67 [sa. XXXV, 4. 68 Psal. LXXVI, 4. • Pal. xxx¢I, 11. το Psal. cxer, 5. 71 Psal. xxi, 19. **Peal XXXVIII, 12. 73 Psal. Liv, 8, 9. * Peal. cxvit, 15. 1 Psal. Lx, 3. 16 Psal. Lxvi, 50. * Ephes. vt, Il. * Luc. xxi, 45. *¹ Luc. VH, 50. * II Cor. xn, 9. » | Thess. v, 14. * Hebr. v,

DE LABORE SECUNDUM DEUM. HOMILIA LXXXVI. tuum virtus tuæ majestatis, et confirmet me, Domine, et constabiliat salutaris doctrina Evangelii. Certe. Domine, viscera me artusque meos omnes fac splendescere infusione tuæ lucis, tuaque solius voluntate. Expia me ab omni malitia et peccato. Conservato me immaculatum et irreprehensibilem ab omni operatione adversarii: tuaque benignitate imparti mihi, ut quæ tua sunt cogitem, quæ tua sunt sapiam, in iis quæ tua sunt converser, tuo, nempe filiali, timore te timeam ad extremum usque halitum. Invoco te, Domine Jesu Christe, ego peccator, ut per inenarrabilem misericordiam tuam conserves corpus meum, animam ac spiritum ab omni laqueo oppugnantis me. Ita, Pater sancte, tua solius pietate propugna me servum tuum, nec in tanto' discrimine constitutum deseras me, ut ne dicant inimici mei. Deglutivimus eum. Tu enim, Domine mi, propugnator meus es, et e In te laudatio mea semper 8, r et in sacula. Amen. Οὕτως οὖν προσέλθωμεν τῷ ἀγαθῷ Δεσπότῃ, καὶ μὴ ὀλιγοψυχήσωμεν ἔν τινι, ἀλλὰ ἀγωνισώμεθα άνδρείως μνημονεύοντες τοῦ γεγραμμένου, τοῦ, «Εἶπεν δὲ καὶ παραβολὴν αὐτοῖς, πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε προσο εύχεσθαι, καὶ μὴ ἐκκακεῖν.» Καὶ ἐπιφέρει·ι Ο δὲ θεὸς οὐ μὴ ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέρας, καὶ μακροθυμεῖ; Ναὶ λέγω ὑμῖν, ὅτι ποιήσει ἐν τάχει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶν νας. Αμήν. Περὶ κόπου. 1165 Ad hunc modum propius adjungamus nos tam clementi Domino, nec ulla ex re sic misere eliquemur aut deficiamus animo; magis vero strenue contendamus, illius memores Scripturæ: ‹ Dixit autem eis et parabolam, quia oportet sem per orare et non deficere *.» Infert: «Deus vero non faciet vindictam clamantium ad se die ac nocte, et patiens erit? Certe dico vobis, quia faciet velociter vindictam eoruin ".› Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LXXXVI. De labore. Qui secundum Deum sunt labores, hominem recia provehunt ad portum salutis, multumque præstant fiduciæ apud Deum: qua fretus, dicere ingenue ausit: ‹ Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte universa peccata mea": › quia ‹ Laboravi clamans, raucæ factæ sunt fances meæ, et oculi mei defecerunt dum spero in Deum meum 8., Corpus itaque nostrum animamque, clarissimi, assiduis maceremus jejuniis, manuario item operi nosipsos mancipemus, ut, ‹ Cum dederit dilectis suis somnum 88, hoc est, requiem, fructum dignæ recipiamus mercedis. Quamnam merceden? Nimirum cum efficiemur hæredes ac filii Dei 89. Haec plane • Merces fructus ventris ": hoc est, temperantia. Inveniuntur et tales assimiles apostolis maxime qui rerum inopiam studio assectabantur. Quasi enim sagittæ in manu potentis ",. ita filii eorum qui se excusserunt ab omni cura concretionis materiæ sæculi istius. Ejusmodi sane quam beati prædicantur, ut qui honestam et commendabilem explent concupiscentiam, ne confundantur, cum loquentur, inimicis suis in porta ".. hoc est, in articulo suæ defunctionis atque exitus e corporis domicilio: quo potissimum tempore hominem maligni adoriuntur dæmones, studio et conatu præoccupandi animam. Qui sapit et hæc plane novit, ad mortem usque non conquiescet, donec suam ipsius animam faciat salvam. Nec animam modo faciunt salvam qui secundum Deum sunt labores, sed et corpori sanitatem ac vires conciliant, cui Deus robur suppeditat pro hominis proposito at otium, malitiam omnem perdocet spinarum iustar aculeatam. In manibus enim otiosi sponte sua emicant spinæ. Et, Viæ otiosorum spi85 Psal. xxiv, 18. *7 Psal. LXVI:1, 4. "Psal. CXXVI, 21 ibid. 4. • iu: 1, 5. Οἱ κατὰ Θεὸν κόποι σώζουσιν τὸν ἄνθρωπον, καὶ παρρησίαν αὐτῷ παρέχουσιν πρὸς τὸν Θεὸν λέγειν· • Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου, καὶ τὸν κόπον μου, καὶ ἄρες πάσας τὰς ἁμαρτίας μου, ι ὅτι, ο Εκοπίασα κράζων, ἑβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου, καὶ οἱ ὀφθαλμοί μου ἐξέλιπον ἀπὸ τοῦ ἐλπίζειν με ἐπὶ τὸν Θεόν μου.» Δῶμεν οὖν, ἀγαπητοί, τὸ σῶμα ἡμῶν εἰς και που σὺν τῇ ψυχῇ ἐν νηστείαις, καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ ψαλμῳδίαις, καὶ εὐχαῖς ἀδιαλείπτοις, καὶ ἐργοχείρῳ, ἵνα ἀπολάβωμεν τὸν μισθὸν, «Οταν δῷ τοῖ; ἀγα τητοῖς αὐτοῦ ὕπνον, τουτέστιν ἀνάπαυσιν, ποῖον με σθόν; Τὸ κληρονόμους ἡμᾶς γενέσθαι καὶ υἱοὺς Θεοῦ. Οὗτος γὰρ, «Ο μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός, ο τουτέστιν τῆς ἐγκρατείας. Εὑρίσκονται γὰρ οἱ τοιοῦτοι ὡς οἱ ἀπόστολοι, μάλιστα οἱ ἀσκοῦντες τὴν ἀκτης μοσύνην.. Ωσεί βέλη γὰρ, ἐν χειρὶ δυνατοῦ, ὁ οὕτως υἱοὶ τῶν ἐκτιναξάντων ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς ὕλης τοῦ αἰῶν νος τούτου. Οἵτινες καὶ μακαρίζονται, ὡς καλὴν ἐπιθυμίαν πληρούντες. Καὶ οὐ καταισχυνθήσονται, ὅταν λαλῶσιν· «Τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν ἐν πύ λῃ· ο τουτέστιν ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀπὸ τοῦ σώμα τος αὐτῶν ἐξόδου. Ὅταν ἔρχωνται οἱ πονηροί δαίμόνες θέλοντες κατασχεῖν τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ σώ ματος. Τις οὖν σοφὸς ταῦτα γινώσκων, μὴ κοπιάσει ἕως θανάτου σῶσαι τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ; οὐ μόνον δὲ τὴν ψυχὴν σώζουσιν οἱ κατὰ Θεὸν κόποι, ἀλλὰ καὶ τὸ σῶμα ὐγιὲς καὶ εύρωστον ἀποτελοῦσιν. Ἐπιχορη γεῖ γὰρ τὴν ἰσχὺν ὁ Θεὸς κατὰ τὴν πρόθεσιν τοῦ ἀνθρώπου. Η δὲ ἀργία κακίαν ἐκδιδάσκει ἀκανθώδη - ἐν γὰρ χερσὶ τοῦ ἀέργου άκανθαι φύονται. Καὶ • Οδοὶ ἀέργων εστρωμένοι ἀκάνθαις. Τοιοῦτοι εἰσιν οἱ μηδὲν ἐργαζόμενοι, καταλαλοῦντες, καὶ φλυαροῦντες ἐν ἀφοβίᾳ Θεοῦ. Πρὸς τούτοις δὲ, καὶ προπετεῖς εἰσιν ἐν λόγοις ἀσυναρτήτοις, προφάσει 6. 8. Luc. xvm, §. ss ibisl. 7, 8. 6o Psal. cxxvi, 2. ss Psal. LXX, * Rom. VIII,

}. ' uis instratae sunt. Tales dum aliud nihil cond- δῆθεν διδασκαλίας· μὴ νοοῦντες & λέγουσιν, μήτε ciunt operis, totos se dedunt detractioni, dispuncto a se et excusso Dei timore. Adde his, temerarii et effrontes verbis sunt inconcinnis ac immoderatis, quæ prætextum alioqui præ se ferant alicujus doctrinæ, cum interim non intelligant, neque quæ ipsi loquuntur, neque de quibus affirmant. Hoc genus hominis scite admodum perstringit concentor Psalmorum David, dicens: In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. 1166 Qui enim peccant, nec tamen resipiscunt pœnitudine ducti, neque flagris conscinduntur sive castigantur hic cum hominibus, illic utique in dæmonum contubernio pœnas luent nullo circumscribendas fine. In hoc perdocet nos et instruit Scriptura, laborem ut diligamus, quod is ad omnia ' περὶ τίνος διαβεβαιοῦνται. Ους καὶ ὁ Ψαλμός μέμφεται, λέγων·· Ἐν κόποις ἀνθρώπων οὐκ εἰσὶν, καὶ μετὰ ἀνθρώπων οὐ μαστιγωθήσονται.» (Οἱ γὰρ ἁμαρτάνοντες καὶ μὴ μετανοοῦντες, μηδὲ μαστιγούμενοι, ήγουν παιδευόμενοι ἐνταῦθα μετὰ ἀνθρώπων, ἐκεῖ μετὰ δαιμόνων ἀτελευτήτως κολασθήσονται. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς παρὰ τῆς Γραφῆς παιδευόμενα ἀγαπᾶν τὸν κόπον, ὅτι εἰς πάντα συμβάλλεται ἡμῖν. Λέγει γάρ' ι Μὴ μισήσῃς ἐπίπονον ἐργασίαν· τα πείνωσον σφόδρα τὴν ψυχήν σου, ο Καί· ο Ἐν πάλι τοῖς ἔργοις σου γίνου ἐντρεχής, καὶ πᾶν ἀμφίσημα οὐ μή σοι ἀπαντήσει. Ἐν ἐπιθυμίᾳ γὰρ ἔσται πως ἄεργος· αἱ δὲ ὁδοὶ τῶν ἀνδρείων, λείοι. ο Ο ο Δαυΐδ· «Τοῦτο κόπος ἐστὶν ἐνώπιόν μου, ἕως οὗ εἰσέλθω εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο κοπιῶ, ἵνα ζήσω εἰς τέλος, ο Σὺ γὰρ εἶπας, Δέσποτα· «Ἐγὼ γὰρ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου, ὁ ἀναγαγών σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐξ οἴκου δουλείας, ο του πηλοῦ, καὶ τῆς πλινθείας τῶν αἰσχρῶν παθῶν. Καὶὶν δέ ἐστιν ζηλῶσαι καὶ τὴν Ἀπόστολον· φησὶν γὰρ αὐτός· ο 'Αδελφοι, μνημονεύετε τῶν κόπων ἡμῶν, καὶ τῶν μόχθων, ὅτι νυκτὸς καὶ ἡμέρας εργαζόμεν ναι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρήσαι τινα ὑμῶν. Αὐτοὶ γάρ ο δατε ὅτι δωρεάν ἄρτον οὐκ ἐφάγομεν.» Καὶ πρὸς Κορινθίους ἀπαριθμησάμενος τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας αὐτοῦ προστίθησιν· «Ἐν κόποις περισσοτέ φως. • Καὶ πάλιν • Περισσότερον αὐτῶν ἐκοπία30· οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ' ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί. ο Δεί οὖν καὶ ἡμᾶς ποιεῖν μὲν τοὺς κόπους μετά ταπεινώ σεως, καὶ διακρίσεως, τουτέστιν, δι' ἐρωτήσεως πνευματικῶν πατέρων. Οὕτως γὰρ οὐκ ἐκπεσούμεθα εἰς πλάνην και χλεύην δαιμόνων· ἀεὶ γὰρ θερμαί νουσιν τὸν ἄνθρωπον τὰ ἀκάθαρτα πνεύματα, εἰς δ οὐ δύναται ἐκτελέσαι, καὶ ὕστερον ἐκμυκτηρίζουσιν αὐτόν. Λέγειν δὲ καὶ φρονεῖν ἡμᾶς χρὴ, κατὰ τὴν ᾿Απόστολον, ὅταν τι κατορθώσωμεν· Οὐκ ἐγὼ τ ἀλλ᾽ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί.» Οὐ μόνον δὲ ο Απόστολος εἰς πάντα τύπος ἡμῖν γέγονεν, ἀλλά καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς δι' ἐπι τοῦ ὑπέδειξεν ἡμῖν τὰ πάντα. Αναμάρτητος γὰρ ὢν, καὶ Θεὸς ὤν, καὶ μὴ χρήζων σωματικών, κάνει κατεδέξατο ποιῆσαι καὶ διδάξαι ἡμῖν. «Ἐνήσει δεν γὰρ τεσσαράκοντα ἡμέρας· ο καὶ, ο Εκοπίστον ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, ο καὶ οὐκ εἶχεν ποῦ τὴν κε, αν κλίναι, καὶ ἐνυκτέρευσεν ἐν ταῖς προσευχαίς αν Θεοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. mire conducit. Dicit enim: Ne oderis laboriosam operationem, sed humilia valde animam tuam ⁹. Et: In omnibus operibus tuis esto velox, et on niş infirmitas non occurret tibi". In desiderio enim erit omnis piger, viæ autem fortium planæ sunt. David item: Hoc labor est ante me, donec intrem in sanctuarium Dei, sed et propterea laborabo, ut vivam in finem., Tu enim dixisti, Domine: e Ego sum Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Ægypti, de dono servitutis, luti et lateris, nempe obscenarum ac turpium affectionum. Sane profuerit æmulari Apostolum; ait enim is: ‹ Fratres, memores estote laborum nostrorum et affictionum, nocte ac die operantes fuimus, ne quem vestrum gravaremus. Ipsi enim scitis quia gratis panem non manducavimus '.. Sed et ad Corinthios, enumeratis agonibus suis quos pro tuenda pietate desudarat, addit: In laboribus abundantius ‘. › Iterum: Præ illis abundantius laboravi, non autem ego, sed gratia Dei mecum³.» Et quidem labores nobis subeundi sunt, sed cum humilitate et arbitratu discretivo spiritualium Patrum. Ita enim fiet ut in nullum incidamus errorem, nec dæmonibus reddemur deridiculi. In puris enim istis spiritibus hoc inest peculiare studium, fervore indiscreto accendunt semper hominem, ea ut moliatur, quibus perfciundis neutiquam par sit: talem postremo deridiculis sannis proscindunt. Juxta igitur Apostolum dicendum est et sapiendum, quoties quidpiain operis cum laude ac legitime gesserimus: Non ego autem, sed gratia Dei mecum *.» Nec Apostolus modo nobis ad omnia formula vitæ factus est, sed et ipse Dominus noster Jesus Christus suora exemplo nihil non quod confici debeat, delincavit. Is enim in quem nulla decolor peccati eluvica cadere poterat, Deus cum esset, nec ullius corporalis indigus laboris, nobis tamen erudiendis, suscepit faciendum: ‹ Jejunavit enim diebus quadraginta", et ‹ Fatigatus est ex itinere. ›—«Nec interim habebat pius, ubi caput reclinaret'. Idem pernoctabat in orationibus Dei*. Ipsi gloria in sæcula. Amen HOMILIA LXXXVII. De studio sive sollicitudine, quæ secundum Deum sil. Diligens et studiosa sollicitudo quæ secundum • Prov. xv, 9. Psalm. LXXII, 5.» Eccli. vi, » Exod. xx. 2. ' 1 Thess. II, 9, 40. 20. • Luc. vi, 12. Joan. IV, * Matth. VIII, Περὶ σπουδῆς. nibil pon Η κατὰ Θεὸν σπουδὴ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πρά 96 Eccli. XXXII, 27. • Prov. xxi, 1 1 Cor. xv, 10. s ibid. • ibid. "Psal. * Matth. r, 2.

HOMILIA LXXXVII. - DE STUDIO, ETC. γματι καλή ἐστιν. Καὶ Δεσποτικὴ πρώτη εντολή Deum est, nullo non tempore nulla non in re bona ἐστιν, ἡ ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν μετάγουσα. Καὶ γὰρ ὁ λαὸς ἐξ Αἰγύπτου μετὰ σπουδῆς προσετάγη ἐξελθεῖν καὶ εἰς τὴν ἀγαθὴν γῆν καταντῆσαι, ἐκ τῆς σκοτεινῆς δουλείας εἰς τὸ ἐλευθέριον φῶς· καὶ τὸ Πάσχα μετὰ σπουδῆς ἐπιτέτραπται αὐτοῖς φαγεῖν. Καὶ ὁ Παῦλος ἐπιστέλλει Τιμοθέῳ, λέγων· «Σπού δασον σεαυτὸν δόκιμον παραστῆσαι τῷ Θεῷ, ἐργάτὴν ἀνεπαίσχυντον.» Καὶ ἐπάγει «Πᾶς γὰρ ὁ ἀγω νιζόμενος, πάντα ἐγκρατεύεται.» Καὶ ἄλλος· Ἐάν ίδης συνετόν, ἄρθριζε πρὸς αὐτόν. Καὶ τίς σοφός; αὐτῷ προσκολλήθητι· πᾶσαν διήγησιν θείαν θέλε ἀκροάσασθαι, καὶ παροιμίαι συνέσεως μὴ ἐκφυγέ τωσάν σοι, ο Καὶ πάλιν· Ἐν ταῖς ἐντολαῖς Κυρίου μελέτα διὰ παντὸς, τήρησον τὴν καρδίαν σου, καὶ μὴ ἀπόχει διηγήματα γερόντων, ὅτι παρ' αὐτῶν μαθήσῃ σύνεσιν· καὶ μετὰ συνετῶν ἔστω ὁ διπλογισμός σου· καὶ πᾶσα διήγησίς σου ἐν νόμῳ Ὑψίσ στου. "Ανδρες δίκαιοι ἔσονται σύνδειπνοί σου. ' Ταῦτα μὲν οὖν πᾶσιν ἁρμόδιαι. Εξαιρέτως δὲ τοῖς : οὖσιν ἐκτὸς τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, οἵτινες καὶ ἐξελέξαντο παραῤῥιπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, μᾶλλον δὲ οὓς ὁ Κύριος ἑαυτῷ προσηγάγετο. Ἐὰν οὖν διὰ τῆς ῥαθυμίας ἀμελήσωμεν, ἀναλύονται καὶ τὰ πρώην συγχωρηθέντα ἡμῖν. "Ωσπερ γὰρ τὸ χρυ στον πυρούμενον, ἐὰν ἀμεληθῇ, σκληρίαν ἐμποιεῖ, οὕτως καὶ ὁ σπουδαῖος, ἐὰν ἀμελήσῃ μίαν ώραν, ψυχροῦται ἐκ τῆς χάριτος, καὶ εὐθέως ἐπισπῶνται αὐτῷ αἱ μυῖαι τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἀφανίζουσιν τὴν εὐωδίαν τῆς πνευματικῆς αὐτοῦ ἐργασίας. Ο θέλων οὖν τὸν ἐχθρὸν ἀσθενῆ ποιῆσαι, τὴν ἁμαρτίαν περικοπτέτω, καὶ γυμνωθεὶς τῶν πτερῶν, ὡς στρουθίου εμπαίζεται. Οἱ γὰρ πονηροί δαίμονες ειώθασιν παρὰ πᾶσαν τὴν ζωὴν κατὰ τῶν σπουδαίων μοναχῶν, καὶ ἡσύχιον ἑλομένων βίον, ἀκονἂν τὰ ξίφη τῶν πειρα σμῶν, καὶ μανικώτερον μᾶλλον τοῖς εὐλαβεστέροις σε και σπουδαιοτέροις ἐπιστρατεύειν κατ' αὐτῶν, εθοῦντες τούτους, πολέμοις ἀφορήτοις, ἵνα πως δυνηθώσιν ἀποστῆσαι τῆς εὐχῆς. Χρὴ οὖν τὸ ἄοκνον καὶ θερμὴν τοῦ σπουδαίου ἐπιδεῖξαι εἰς τὸ ἔργον τῆς εὐχῆς, ἵνα εἰ μὲν ἄγγελοι εὐφραινόμενοι παραμέ νωσιν, οἱ δὲ δαίμονες μαστιζόμενοι δραπετεύωσιν. Διὰ τοῦτο οὖν ὀφείλει ὁ σπουδαῖος, πάντοτε ζέειν τῷ πνεύματα. Ὥσπερ γὰρ ὁ πυρούμενος σίδηρος όλος κ τῆς ἰδίας φύσεως εἰς τὴν τοῦ πυρὸς μεταβάλλε αι, καὶ γίνεται ὅλος ὡς πῦρ· οὕτως καὶ ὁ τῷ Θεῷ προσεδρεύων, ὀφείλει ἀποῤῥίψαι τὰ τοῦ βίου μελαμώματα, καὶ ἑνωθῆναι τῷ θείῳ πυρὶ ὃ ὁ Κύριος λθεν βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν· καὶ γενέσθαι ὅλος πῦρ, · καὶ τοῖς ὑπεναντίοις ἀνάλωτος γένηται. Φησὶν δὲ 23 ὁ ᾿Απόστολος· Τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ νεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες.» Χρὴ οὖν ν ἑαυτὸν ἀνατιθέντα τῷ Θεῷ μετά καθαροῦ λογιως καὶ πράξεων ἀγαθῶν, σὺν τῷ Δαυτό ψάλλειν, : λέγειν·· Μίαν ᾐτησάμην παρὰ Κυρίου, ταύτην τήσω, του κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου πάσας ; ἡμέρας τῆς ζωῆς μου· τοῦ θεωρεῖν με την "Il Timoth. 11, 15. • Exod. XI, passim. 9. 34 Eccli. ix, 21. ' comprobatur. Sed et Dominicum illud primum 1167 mandatum est, quod populum a servitutis jugo transcribit in libertatem ac vindicat. Etenim populo illi mandatum fuit, cum festinatione ut se ex Ægypto reciperet ", utque in terram bonam e tenebricosa servitute, cursu concito properaret ad lumen genuinæ libertatis: commissumque illi Pascha ut comederet cum festinatione. Paulus proinde per epistolam suo dicit Timotheo: Sollicite cura, teipsum probabilem exhibere Deo, operarium inconfusibilem ".. Et inducit: Omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet". Alius: Si videris virum sensatum, mane surge ad eum 's.» Ecquis sapiens? adhaerescito ei; omnem enarrationem velis auscultare, et proverbia intelligentiæ non te effugiant ". Iterum: In mandatis Domini meditare jugiter, confirma cor tuum), et ne deerres a narratione senum quia ab eis disces intelligentiam 4. Cum prudentibus sit sermocinatio tua, et omnis enarratio tua in lege Altissimi; viri justi erunt convivæ tui 16., Et hæc quidem omnibus apposite congruunt, sed eos alioqui peculiariter respiciunt, qui se ab omni temporariæ rei extricarunt sollicitudine, qui elegerunt abjecti esse in domo Dei: imo quos in suum famulitium ascivit Dominus, ac propius adjunxit sibi. Plane prioris vitæ peccata quæ benignitate Domini indulta sunt, redibunt de integro, siquidem supino quo dam animi desidebimus veterno. Ut enim aurum exploratum igni et perpurgatum, si minus accurate tractetur, strigositatem contrahit et asperitatem: ita et studiosus virtutis, si vel unam horulamı desederit otiosus, mox a fervore gratiæ refrixit, et in vestigio se illi inserunt muscæ peccati, quæ exinaniunt spiritualis opificii suaveolentiam. Quisquis igitur voles imbecillem reddere inimicum, circumcidito peccatum, esto alis nudus, imitatus passerculum cui a puerulis illuditur. Dæmones enim nullo non genere veteratoriæ malignitatis obarmati consueverunt per omnem omnino vitam adversus monachos piæ actionis studiosos, et eos qui requietam tranquillamque delegerunt vivendi formulam, suarum exacuere gladios tentationum. Εt quo quisque studet esse arrepti propositi observantior, co magis adversus talem copias sum malignitatis apparat insanus dæmon, et promovet perplexos vixque tolerabiles conflictus, ut quoquo pacto divellere hunc ab oratione possit. Opus igitur fac rit, ut virtutis studiosus ad opus iturus orationis, suam alacritatem ostentet expromptam et præfervidam, ut angeli perspecta hac promptitudine exhilarescant, ac proinde cum tali perseverent; e diverso, dæmones tanto fervore flagellati se in fugam proripiant refuge. Debet igitur vel ob hoc cultor virtutis fervere semper spiritu. Quemadmodum enim ferrum igni candens totum a propria 13 | Cor. 13, 25. 1 Eccli. v, 56. " ibid. 35. 18 Eccli.

satura in eam quæ nativa est igni transit, Gtque τερπνότητα Κυρίου.» Καὶ τό· ι Ἐγὼ δὲ ὡες propemodum ignis: ita et qui Deo propius adjungi- ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. ο Καὶ τήν tur, par est, a se ut vitæ istius situ ferrugineo et «Κύριε, ἠγάπησα εὐπρέπειαν οίκου σου, καὶ είπαν tenebricoso obductas curas excutiat, et uniatur σκηνώματος δόξης σου.» Καί· Ότι ἀγαπητε τα igni, quem Dominus venit mittere in terram, fiatσκηνώματά σου, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων. - que totus ignis, ne a quoquam adversariorum • Επιποθεῖ γὰρ καὶ ἐκλείπει ἡ ψυχή μου εἰς τὰς intercipi possit et expugnari. 1168 Ait item et αὐλὰς τοῦ Κυρίου. Μακάριος γὰρ ἂν ἐξελέξω το Apostolus: e Sollicitudine non pigri, spiritu fere προσελάβου κατασκηνώσειν ἐν ταῖς αὐλαῖς τι ventes, Domino servientes 17 > Qui igitur seipsum Καὶ ἡ μακαρία Μαρία ἡ τοῦ Λαζάρου ἀδελφή της consecravit Deo, necesse est ut cum cogitatione τοὺς πόδας ἐκάθητο τοῦ Δεσπότου, προσκαρτερεί prorsus sincera, et ornamentis bonarum actionum μετά πόθου πολλοῦ, καὶ ἡδέως ἀκούουσα είτ conspicuus, una cum Davide psallat ac dicat: Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος διδάσκει ἡμᾶς, λέγων ελα • Unam petivi a Domino, hanc requiram, ut inhabi- νίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενής πύλης, ὅτι πάλης tem in domo Domini omnibus diebus vitæ meæ, ut λέγω ὑμῖν, ζητήσουσιν εἰσελθεῖν, καὶ οὐκ ἰσχόπ videam quid jucundum sit Domino ¹ª, • Εt illud: σιν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei 19.1, Item illud: Domine, dilexi decorem dos tuæ 30 ) Quia dilecta tabernacula tua, Domine; concupiscit enim et deficit anima mea iu atria 1. Domine, ut inhabitet in atriis tuis " > Beata quoque Maria Lazari soror, ad pedes sedelial n mini multo cum desiderio perseverans, et perquam suaviter ipsius exaudiens vocem”. Sed et we Dominus docet nos, dicens: • Contendite intrare per angustam portam, quia multi (dico vobis) ήτα rent intrare, et non poterunt". Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA LXXXVIII De ministerio. ΛΟΓΟΣ ΠΠ. Περὶ διακονίας. Ο διακονιστής χρεωστεῖ ἐπιμελῶς διακο δὼς ὅτι Θεοῦ ἔργον ἐστίν· καὶ μὴ ἀμελεῖν Εν: ἢ διὰ λύπην, ἢ παροξυσμόν, ἢ διὰ ἔριν τινά εν φῶν, παραπέμπειν, καὶ ῥαθυμεῖν. Πάντα και τ τῆς μονῆς τῷ θεῷ καθιέρωνται, ὡς αὐτῷ της μενα, καὶ μεγάλῳ ὑπόκεινται κινδύνῳ. Ο ά διακονῶν, ὡς Θεοῦ καταφρονῶν, ὁ Ἐφ' ἐστι τ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν τις στων, ἐμοὶ ἐποιήσατε, καὶ ἐφ' ὅσον οὐκ ἐπινες ἑνὶ τούτων, οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε.» Είτε ούν! λῶς τις διακονεῖ, εἰς τὸν Θεὸν ἀνατρέχει ἡ ἐπι αὐτοῦ. Εἰκότως οὖν ἔλεγεν Ιερεμίας περὶ τῶν λούντων· ι Ἐπικατάρατος ἄνθρωπος, ὁ ποὺς ἔργον Κυρίου ἀμελῶς. Ὁ δὲ καταφρονητής τ ἀλαζὼν καὶ ὑπερήφανος. Ἡμεῖς οὖν ἐκτὸς τῆς ὄντες, τῆς δὲ εὐλογίας ἐντὸς ὡς διάκονος Χρι ἐν πάσῃ ἐπιμελείᾳ καὶ σπουδῇ τὴν διακονίαν. Qui minister est, multa cum sedulitate administrare debet, cum perspicue noverit opus esse Dei. Nulla in re sit is cunctatior aut minus diligens, sive ob ingestam tristitiæ nubem, aut quod a quopiam irritatus est, nec transmittat, aut segniter expleat ministerium, ob litem forte a nonnullis excitatam. Quæcunque enim monasticæ sunt mansionis, Deo consecrantur, tanquam ea quæ offeruntur illi. Quam magno in periculo versetur is qui neglectim ministrat, nosse vis? Perinde est, ac si Deum ipsum contemptim aspernetur, habeatque Bilili:: c Quandiu enim fecistis uni ex his minimis, mihi fecistis, et, quandiu non fecistis, neque mihi fecistis.. Sive igitur quis administrat sedulo, sive neglectim inservit fratribus, in Deum ipsum illius recurrit ac refertur ministerium. Jure igitur de istis cunctatoribus et male sedulis dicebat Jeremias: • Maledictus homo qui facit opus Dei πληροφορήσωμεν, ἵνα εὐλογίαν κληρονομή τω negligenter. Talis contemptor arrogans est et superbus. Nos igitur qui ab ejusmodi maledictione seclusi sumus, utpote filii benedictionis, tanquam ministri Christi, omni cum sedulitate ac studio, monasterii nobis concreditam functioneni plena fide exsequamur, tanquam benedicti discipuli illius qui dixit: «Ubi sum ego, illic et minister meus erit.. Quid insuper Apostolus dicat, audiamus: • Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum, sed in omnibus commendantes nosmetipsos sicut Dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in laboribus, in vigiliis, in lon17 Rom. xi, 11. LXIS, 3. 93 Luc. 5, 59. μαθηταὶ τοῦ εὐλογημένου τοῦ εἰρηκότος· ε εἰμὶ ἐγώ, καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται. ο Ακουσ τί καὶ ὁ Παῦλος λέγει· «Ἰσου, νῦν καιρὸς εἰς κτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας· μηδεμίαν ἐν μ διδόντες προσκοπήν, ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡμῶν ἐν κονία· ἀλλ' ἐν παντὶ συνιστῶντες ἐαυτούς, ὡς κ διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, ἐν θλίψεσιν, ἐν ἀνεια ἐν στενοχωρίαις, ἐν κόποις, ἐν ἀγρυπνίες, ενώ μακροθυμίᾳ, ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ, ἐν λόγῳ κ θείας.» Καὶ πάλιν·. Ως δοῦλοι Χριστοῦ, το!! αὐτοῦ ποιοῦντες ἐκ ψυχῆς, μετ᾿ εὐνοιες του ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώποις, ο δε α • Αδελφοί, ἑδραίοι γίνεσθε, ἀμετακίνητο, σεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ Κυρίου πάντοτε ε 18 Psal. xxvi, 4. 19 Psal. L1, 10. * Matth. vi, 15; Lue. xiii, 21. 10 Psal. xx, 8. el Psal. Lxsx". 5. Ελ ss Matth. xxv, 40. 36 Jerem. Ass, 10. Γ'

HOMILIA LXXXIX. - DE INΟΡΙΑ. ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν Κυρίῳ.» Καὶ ganimitate, in charitate non fiela, in verbo veritaπρὸς Τιμόθεον, λέγων·. Νήφε ἐν πᾶσιν, ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου πληροφό ρησον. ο Φησὶν δὲ καὶ περὶ ἑαυτοῦ· «Νυνὶ δὲ που ρεύομαι εἰς Ἱερουσαλήμ διακονῶν τοῖς ἁγίοις· ἀλλὰ συναγωνίσασθέ μοι ἐν ταῖς προσευχαῖς, ἵνα ἡ δια κονία μου εὐπρόσδεκτος γένηται τοῖς ἁγίοις.» Και τανοήσωμεν οὖν, ἀδελφοί, αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι τῆς Ἐκκλησίας, μετὰ ποίου ἀγῶνος καὶ πόθου διηκόνουν τοῖς ἐν Ἱεροσολύμοις πτωχοίς. Φησὶν δὲ καὶ ἄλλοις, • Οὐ γὰρ ἄδικος ὁ Θεὸς ἐπιλαθέσθαι τοῦ ἔργου ὑμῶν, καὶ τῆς ἀγάπης ἧς ἐνεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, διακονήσαντες τοῖς ἁγίοις, καὶ διακονοῦντες.» Λέγει δὲ καὶ ὁ Πέτρος: Εκαστος καθὼς ἔλαβεν χάρισμα, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διακονοῦντες.» Καὶ ἐπἄγει·. Εἴ τις λαλεῖ, ὡς λόγια Θεοῦ, εἴ τις διακονεί, ὡς ἐξ ἰσχύος, ἧς χορηγεῖ ὁ Θεὸς, ἵνα ἐν πᾶσιν δοξά ζηται ὁ Θεὸς, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Ὁ δὲ Κύριος· «Εάν τις ἐμοὶ διακονῇ, ἐμοὶ ἀκο λουθείτω, καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγώ, ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται· ἐὰν ἐμοί τις διακονῇ, τιμήσει αὐτὸν ὁ Πατήρ μου.» Καὶ πάλιν· Ἐγὼ δὲ εἰμι ἐν μέσῳ ὡς ὁ διακονῶν. ν - «Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. tis ".. 1169 lterum: • Sicut servi Christi, facientes voluntatem ipsius ex animo, cum benevolentia servientes, quasi Domino et non hominibus ".» lterum: «Fratres, stabiles estole et immobiles, abundantes in opere Domini semper, scientes quod labor vester non est inanis in Domino ". Et ad Timotheum: Vigila, in omnibus labora, opus fac evangelistæ, ministerium tuum imple”. ) De seipso quoque dicit: ‹ Nunc autem proficiscor in Jerusalem ministrare sanctis, sed adjuvate me in orationibus, ut obsequium meum acceptum sit sanctis ", Nobiscum reputemus, fratres, ipsi apostoli qui et columnæ Ecclesiæ, quanto agone ac desiderio ministrabant Hierosolymitis pauperibus. Aliis insuper dicit, ‹ Non enim injustus est Deus, ut obliviscatur operis vestri et dilectionis quam demonstrastis in nomine ipsius, dum administrastis sanctis et administratis "., Petrus item: ‹ Unus - quisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes ":» Inducit: • Si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus, ut in omnibus honorificetur Deus per Dominum nostrum Jesum Christum.. His concinit Dominus: • Qui mibi ministrat, me sequatur, et ubi sum ego, illie et minister meus erit. Si quis ministraverit, honorificabit eum Pater meus "., Iterum: ‹ Ego autem in medio vestrum sum, sicut qui ministrat ": — ‹ Etenim Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis ".» Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΠΘ'. Περὶ ἀκτημοσύνης. Ἡ ἀκτημοσύνη ειλικρινῆ τὴν πολιτείαν τοῦ μου ναχοῦ ἀποδείκνυσιν. Ακτήμων μοναχὸς ἀετὸς ὑπάρχει υψιπέτης. Ακτήμων μοναχὸς ἐλεύθερος τῶν ὀλίγων ἐστὶν, ἵνα ἐν ἀπολαύσει τῶν πολλῶν γένηται. Ακτήμων [μοναχὸς] ἐπίσταται ὅτι πάροικός ἐστιν ἐπὶ τῆς γῆς. Μηδὲν γὰρ ἐπιφερόμενος του προσκαίρου αἰῶνος, δῆλός ἐστιν ὅτι τῶν ἀϊδίων ὀρέ - γεται ἀγαθῶν. Ὁ ἀκτήμων, μιμητής Ηλίου καὶ Ἰωάννου εὑρίσκεται, καὶ τῶν λεγόντων·. Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα ἔσται ἡμῖν;» Καὶ ἀκούσουσι παρὰ τοῦ Σωτή ρος ο Ότι ὑμεῖς οἱ ἀφέντες πάντα, καὶ ἀκολουθή σαντές μοι, ο πολλαπλασίονα λήψεσθε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ζωὴν αἰώνιον. Ὁ ἀκτή μων, ἐπὶ γῆς μὲν πολιτεύεται, τὴν δὲ διατριβὴν ἐν οὐρανοῖς κέκτηται. Διὰ γὰρ τῆς ἀκτημοσύνης τοῖς ἀγγέλοις συναμιλλᾶται, καὶ τοῖς δικαίοις συγχορεύει. ᾿Αποστρεφόμενος γὰρ τὰ ἐπίγεια, τὰ ἐπουράνια φαντάζεται. Οὐχ ὁρᾷς πόση διαφορὰ τοῦ ἀπολιπεῖν τὰ ὀλιγοχρόνια, καὶ ἐντὸς γενέσθαι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν· καταλιπεῖν τὰ φθαρτὰ, καὶ κληρονομῆσαι τὰ ἄφθαρτα καταλιπεῖν τὰ μὴ ἡμέτερα, καὶ ἐν ἀπολαύσει γενέσθαι τῶν ἡτοιμασμένων τοῖς ἀγα πῶσι τὸν Θεόν· [καταλιπεῖν τὸ ὁρατὰ, λαμβάνειν τὰ p ** II Cor. vi, 2-7. "Ephes. v,6, 7. "I Cor. xv. 58. HOMILIA LXXXIX. De inopia. Facultatum omnium possessio ablegata semel a quopiam et excussa nihil obscure declarat synceram esse monachi conversationem. Qui nullum possidet peculium monachus, aquila est altivola. Inops monachus, liber fit paucorum usu, ut quamplurimis perfruatur. Qui peculio exuit se, utique novit quia inquilinus est et advena super terram: ex eo enim quod nihil circumfert secum rei temporariæ ac sæcularis, per hoc prodit se sempiterna illa expetere. Qui se exuit possessione facultatum, Heliæ comperitur esse imitator, Joannis item et eorum qui dicunt: «Ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te: quid ergo erit nobis?» Qui tales, ab ipso salutis nostræ Vindice audiunt: ‹ Quia vos qui reliquistis omnia et secuti estis me",» multiplicia accipietis in sæculo isto, et in futuro vitam æternam. Qui inops est, super terram quidem versatur, conversationem vero jam in cœlis sibi comparavit: inopiæ enim merito, cum angelis congreditur familiariter, choro accensetur justorum. 1170 Dum enim hæc aversatur et repudiat terrena, vel ipsa Imaginatione colligit jani et contemplatur cœlestia. Non vides quanto inter se dissideant discrimine, hæc corruptiva dimisisse, ³¹ II Tim. ¡v, 5. 3. Rom. xv, 31. ¹³ Hebr. vi, 10. » } Petr. IV, 10. ss ibid. 11. st Joan. xtr, 26. 37 Luc. xxi, 27. 28 Matth. xx, 28. * Luc. xv, 28. PATROL GR. LXXXIX, "Matth. xix, 27,

" καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη;» Ο γάρ μια σῶν τὸν κόσμον, καὶ τὸν μαμωνᾶν, δῆλον ὅτι τὸν Κοσμοποιὸν ἀγαπᾷ. Τὰ γὰρ ἐλάττονα παραλογικά μενος, τῶν κρειττόνων ὀρέγεται. Μεγάλης εν 4. χῆς καὶ θεοφιλούς γνώρισμα ἡ ἀκτημοσύνη. Καὶ ὁ τοιαῦτος, «Κληρονόμος μὲν Θεοῦ καὶ Πατρίς, συγ κληρονόμος δὲ Χριστοῦ γίνεται.. Ο εν θέλων κτήσασθαι τὸν πολύτιμον μαργαρίτην, τὰ παρόντα πάντα μετὰ χαρᾶς ἀποκτησάσθω ἀγαθά, ἵνα εν ἀγρὸν ὄντως κτήσηται, ἐν ᾧπερ ηὗρεν τὸν θησαυρία κεκρυμμένον τῆς ζωῆς. Ὅταν γὰρ πάντα τις ἐπὶ κτήσηται τὸν βιωτικὸν πλοῦτον, τότε εὑρίσκει τον τόπον ἐν ᾧ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ κατακέκρυπται. Πη γὰρ ἁρμόδιον τὸν ἐπιγνόντας ἡμᾶς τὴν ἐξὲν εἰς Gείας, εὐθέως ἅπαντα τὰ προσόντα ἡμῖν διστω Καὶ τὰ ἀπὸ τούτων χρήματα κατὰ τὴν ἐντολὴν τί Κυρίου, διοικεῖν, καὶ μὴ προφάσει τοῦ θέλειν ἐκε παντὸς ἐντολὰς ποιεῖν, παρακούωμεν τοῦ σωτηρ κελεύσματος. Πρῶτον μὲν γὰρ ἐκ τούτου ἔπει η καλή αμεριμνία, καὶ ἡ ἐντεῦθεν ἀνεπιβούλευσ πενία» λέγει οὖν ὁ Ἀπόστολος, • Οὐκ ἔστιν ἡμῖνε πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα.» Τούτο περί τον αθλητικῶν νόμων διαγορεύει. Ωσπερ οὖν ἐκεῖνα τὰ μόνον ἀποδυσάμενοι (ἀρχὴ γὰρ τοῦ ἀγωνίσασθαι, τί ἀποδύσασθαι), ἀλλὰ καὶ ἀποκειράμενοι την χάρη. ἀλειψάμενοι ἐλαίῳ, ἵνα μὴ φυέντες θριξίν, αλλά και ὀλισθῆσαι παρασκευάσωσιν διὰ τοῦ ἐλαίου του 20 πάλου τὰς χεῖρας, οὕτως ἐπὶ τὸν ἀγῶνα χωρίς οὕτως καὶ ἡμεῖς, είγε στεφανίται γενέσθαι παθαί ἀποδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, σαν τ πράξεσιν αὐτοῦ, καὶ τὰ ἔξωθεν ἀποκειράμενος κα εἰς ἐλεημοσύνας καταναλώσαντες, γυμνεί κάτι φροντίδος καὶ ἀχίτωνες, εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀρ ἀναβῶμεν. Φησὶ δὲ καὶ τοῖς Ἑβραίοις, ο Τας κ σμίοις συνεπαθήσατε, καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν ὑπα χόντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε, γνώσει τες ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς κρείττονα υπαρξιν ἐν οὐρανῶ καὶ μένουσαν.» Ὁ δὲ Ψαλμωδός ο Πλούτος με μέῃ, μὴ προστίθεσθε καρδίαν.» Καλῶς γοῦν εἶτ • Ἐὰν ῥέῃ· ο οχετοῦ γὰρ τρόπον παροδεύει προς τὰ τοῦ κόσμου τούτου, σήμερον τούτου, αύριον τ που γινόμενα. Ἡμεῖς οὖν τὰ τοῦ Δασιά μετά τ Δαβίδ μελωδήσωμεν, τό· Ἐπορευόμην ἐν τι et passedisse incorrupta, lee qualiacunque que ἀέρατα, ο "Α ἐφθαλμὸς οὐκ οἶδε, καὶ οἷς οὐκ ήρωα, nostra non sunt, reliquisse, et illis perfrui quæ parata sunt diligentibus Deum, Quæ oculus non vidit, nec auris audivit, nec in hominis cor ascenderunt?, Quisquis mundi istius csor est et mammona, perspicuum evadit, quia hic mundi Opilcem diligit. Inferioribus enim transmissis, praestanHora nihil obscure expetit. Generosæ prorsus ac Deum sinceriter amantis animæ argumentum est, nihil mundi possidere velle. Qui ejusmodi est: ‹ Hæres quidem Dei, cohæres autem fit Christi“. › Qui igitur indipisci vult margaritum illud multo pretiosissimum, prasentium bonorum omnium possessionem a se cum gaudio excutiat, ut agrum sibi comparet in quo vitæ quidem thesaurum invenit eatenus retrusum et conditum. Tunc enim locum quis nanciscitur, in quo gratia Dei delituit, cum temporales hasce divitias omnes a se abjecerit. Rationi prorsus consentaneum est, ut nos (quibus datum est semel nosse pietatis viam) universa quæ adsunt, disperdamus, nimirum ut ex his quae supersunt, juxta inperium Domini, dispensemus facultates: ut ne dum præteximus iu singulos dies nos velle implere mandala, deprehendamur male fuisse morigeri tam salutari mandato, Primum enim quod ex ejusmodi abdicatione facultatum proficiscitur ingenua est et perquam honesta libertas cura omnis, et qua hinc etiamnum resilit, paupertas nullis patens insidiis. Dicit itaque Apotolus: Non est nobis colluctatio adversus sanguinem et carnem.. Hoc de athleticis legibus – transsunplum pronuntiat. Etenim quemadmodum illi non veste solum exuti (cst enim id velut præludium ineundi agenis, ut spolient se vestibus), sed et detonsi comam, inuncti oleo, ut ne capillis prebeñdi queant, magis autem ut kævore olei comnmodius elabi possint ac vitare colluctatoris manus,sicque illi ad subeundum agonem prodeunt: eumdem in modum et nobis prosiliendum est ad agonem spiritualem, si tamen insigniri olim corona percupimus. Exuti primum veterem hominem cum actibus suis: quin externe etiamnum detonsi, nosque ad eleemosynas exponentes, nudi quoque cura omni ac veste, in stadium ascendamus excolenda virtutis. Sed et liebreis idem ait: ο τυσμῷ, ὅτι τὰς ἐντολάς σου ἐξεζήτησα, ο δε ● Vinctis compassi estis, et direptionem facultatum • Ηγάπησα τὰς ἐντολάς σου ὑπὲρ χρυσίον και vestrarum cum gaudio suscepistis, cognoscentes πάξιων· ο Και, ο Πτωχὸς καὶ πένης αινέσαντες vosmetipsos habere meliorem substantiam et Κύριε.» Ὁ δὲ Κύριος τῷ πλουσίμ, ο Ε: θελειφτού manentem in cœlis "., David vero et Psaltes: εἶναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, ει 4 Divitiae si aliuant, nolite cur apponere. αὐτὰ πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐραν; Utique dixit eleganter: Si affluant: More enim Καί· «Δεύρο, ἀκολούθει μοι, ο ἄρας των πο aque per elices diffluentis, universa mundi istius Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. nos prætereunt. Hodie ad hujus pendent arbitrium; crastino, futura pones alterum, Nos guar beatus David melico concentu cantillemus verbum ipsius, 1171 ‹ Ambulabam in latitudine, qua sati data tua exquisivi *.» Et, Dilexi mandata tua super aurum et tupazion "> El, + Pamper (13 laudabunt te, Domine 48. Sed et ipse Dominus diviti: ‹ Si vis perfectus esse, vade, rudh në 1 1 Cor. 11. 4. 4ª Rem, vii, 17. 43 Ephes. vi, 12. CANTI,45. ibid. 127. " • Tsa.. LXX, 21. we felir. S, 13 Fel. 11., 11 "

HOMILIA XC. DE LUCTU. facultates, et da pauperibus, et habebis thesaurum in calis. El: Veni, sequere me sublat cruce. Ipsi gloria in sarcula sæculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ. Περὶ πένθους. Το πένθος συμμέτοχόν ἐστι τῆς ἀκτημοσύνης καὶ πᾶσιν ἡμῖν ἁρμόδιόν ἐστιν καὶ ἐπωφελές. Οὐ μόνον γὰρ ἐργάζεται τὰς ἀρετές, ἀλλὰ καὶ φυλάσσει. Καὶ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν μετάστασιν αἴτιον χαρᾶς αἰωνίου τοῖς μέχρι τέλους κατέχουσιν αὐτὸ γίνεται, καὶ παρακλήσεως πρόξενον κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου. Ὑπὲρ αὐτοῦ οὖν πρὸ πάντων αἰτήσωμεν τὸν Θεὸν, ἵνα χαρίσηται ἡμῖν αὐτὸ ἀδιάστατον πάντα τὸν χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν. Οἱ γὰρ τοῦ πένθους ερασταί ἔχοντες αὐτὸ παράμονον καὶ τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦσι· καὶ οἱ τοιοῦτοι ἐνδύονται τὰ ὅπλα τοῦ φωτός. Καὶ ἀκούουσιν, «Σοῦ δὲ ἡ στολὴ θερμή. Οἱ δὲ ἐχθροὶ αὐτῶν καθάπερ διπληΐδα αἰσχύνην τοριβαλοῦνται, καὶ αἱ διαδοχας τοῦ πένθους εἰσὶν, καθὼς εἴρηται, ἐπουράνιος χαρά, καὶ τρυφὴ ἀνερμήνευτος, καὶ δόξα ἀνεκλάλητος. Τοῦτο γὰρ καὶ ὑπὸ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ διδασκόμεθα, λέγοντος· • Αγαθόν πορευθῆναι εἰς οἶκον πένθους, ἢ πορευ θῆναι εἰς οἶκον πότου.» Καὶ πάλιν· ο Καρδία σου φῶν ἐν οἴκῳ πένθους· καρδία δὲ ἀφρόνων εἰς οἶκον εὐφροσύνης.» Καὶ ἐπάγει·. Μὴ ὑστέρει μετά κλαιόντων, καὶ μετὰ πενθούντων πένθησον.» Λέγει δὲ καὶ ὁ προφήτης Αμώς· «Ἰδοὺ ἡμέραι έρχονται, λέγει Κύριος, καὶ ἐξαποστελῶ λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν, οἱ λιμὸν ἄρτου, οὐδὲ δίψαν ὕδατος, ἀλλὰ λιμὸν τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου· καὶ πενθήσει ἡ γῆ, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ. ο Νυνὶ δὲ πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς καιροῖς ἡμῶν. • Πάντες γὰρ ἐξεκλίναμεν, ἅμα ἡγρειώθημεν.» Φησὶ δὲ καὶ ὁ Ἠσαΐας, ο Διὰ τοῦτο εἶπα, Αφετέ με, πικρώς κλαύσομαι ἐπὶ τῷ συντρίμματι τοῦ γένους μου, μὴ κατισχύσατε παρακαλεῖν με. • Καὶ ὁ Ἱερεμίας, ο Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὰς δακρύων, καὶ κλαύσομαι ἡμέρας καὶ νυκτός;» Έλεγε δὲ καὶ τῷ λαῷ· «Καταγαγέτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν, δάκρυα ἡμέρας καὶ νυκτός.» 'Αλλ' ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν ὁ συνιών· τὰ γὰρ προγραφέντα, εἰς ἡμᾶς κατήντησεν. Ο δε Δανιήλ, Καὶ ἔδωκα τὸ πρόσωπόν μου προς Κύριον τὸν Θεόν μου ἐν νηστείᾳ καὶ σάκκῳ.» Καὶ ὁ Δαυΐδ, • Ὡς πενθῶν καὶ σκυθρωπάζων οὕτως ἐταπεινούμην.» Και, «Εταλαιπώρησα καὶ κατεκάμφθην ἕως τέλους, ὅλην τὴν ἡμέραν σκυθρωπάζων ἐποΓευόμην, ὅτι αἱ ψύαι μου εμπλήσθησαν εμπαιγμάτ των.» Καὶ ὁ Ἰώβ, ο Βέλη πειρατῶν αὐτοῦ ἐπ' ἐμέ· ή γαστήρ μου συγκέκαυται ἀπὸ κλαυθμοῦ· ἐπὶ βλε φάροις μου σκιά θανάτου.» Πρόσχωμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀγαπητοὶ, καὶ συνιῶμεν τους βίους τῶν ἁγίων ἀνδρῶν, πῶς τὸν χρόνον αὐτῶν διήνυσαν ἐν κλαυ Ομῷ καὶ σάκκῳ, καὶ κοπετῷ, καὶ γεγόνασιν διὰ τῆς HOMILIA XC. De luctu. Luctus inopiæ consors est, ui et omnibus no bis congruit, estque perquam utilis. Neque enim virtutes modo operatur, sed et casdem solerti tuetur custodia, nobisque hinc emigrantibus (juxta Domini sermonem) auctor æterni ſit gaudii, et consolationis pararius, si modo ipsum penes nos retinemus usque in finem. Pro impetrando igitur luctu ante omnia interpellemus Deum, nobis ut euu gratuito conferat, futurum individuum comitem omni tempore vitæ istius nostra. Hunc enim perpetem possident qui ipsius sunt amatores, sed et orationi invigilant constanter. Qui tales sunt, induuntur arma lucis, et audiunt illud: «Stola tua fervida est. Istorum vero inimici quasi diploide confusione circumamiciuntur. Luctus sane istius succedanca haereditas hæc, coeleste gaudium, deliciæ non interpretabiles, incloquibilis gloria, nuAquam desitura exsultatio. Hoc ipsum nos instruit Ecclesiastes Melius est ire ad domum luctus, quam pergere ad domum convivii ".» Iterum: • Cor sapientium in domo luctus, cor antem stul torum in dono keliti '.» Inducit: • Ne pigrieris cum flentibus Mere, et cum lugentibus lugere”. › Dicit autem et propheta Amos: Ecce dies veniun!, dicit Dominus, et emittam famem super terram, non famem panis, neque sitim aquæ, sed famen audiendi verbum Domini, et lugebit terra, et ea, quæ in ipsa erunt **…» His nunc nostris temporibus ™ impletum est istius prophete oraculum: «Omnes enim declinavimus, simul inutiles facti sumus*'. Sed et Isaias:. Propter hoc dixi: Recedite a me, amare flebo super contritione gentis meæ: et ne delis operam, ut consolemini me".» Jeremias insuper: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum; et plorabo dic ac nocte s?» Dicebat item et populo: • Deducer: t oculi mei lacrymas die ac nocte".» Atqui inter nos non est qui intelligat. Quæ enim propheticis oraculis præsignata sunt, occurrerunt nobis. Daniel quoque: ‹ Dedi faciem meam ad Dominum Deum meum in jejunio el sacco ".» David: «Tanquam lugens et contristatus sic humiliabar., Ει: • Miser factus sum, et curvatus usque in finem; tota die contristatus ingrediebar, quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus". › Job item. ‹ Sagittæ tentationum ejus, super me venter meus exæstuavit a fetu, super palpebras autem meas umbra mortis ".. 1172 Attenti igitur sinus et nos, charissimi, et intelligamus sanctorum viro15. st Amos. vin, 11. • Psal. "Psal. xxxiv, 1 Psal. XXXVII, 69 Matth. xix. 21. so ibid. * Eccle. sit, 3. ss ibid. 5.. Rom. 211, 3. ** Isa. xx11, 4. οι Job vi, 4. BM 87 Jerem. ix, 1. sn ibid. 18. * Dan. 1x, 3. m Sub Cosroa Persarum tyranno.

καὶ φίλοι Θεοῦ. Ταῦτα δὲ ἐγράφησαν, ἵνα ἡμᾶς εἰς ζῆλον ἄγωσιν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ πένθους τοῦ· «Γεν νέσθαι ἡμῖν τὰ δάκρυα ἄρτον ἡμέρας καὶ νυκτός· καὶ τοῦ βρέξαι καθ᾿ ἑκάστην νύκτα τὴν στρωμνὴν ἡμῶν ἐν δάκρυσιν, καὶ καθαρισθῆναι τῆς κηλίδας ἧς περικείμεθα, ὅπως ἄξιοι γενώμεθα ἐνδυθῆναι τὴν στολὴν τοῦ γάμου· ὁ γὰρ μὴ ἐνδεδυμένος τὴν στην λὴν τοῦ γάμου, ἔξω βηθήσεται. Έχοντες οὖν τοιοῦ τον ἀγαθὸν Δεσπότην, καὶ ἀμνησίκακον, δυσωπήσω μεν αὐτὸν διὰ στεναγμῶν καὶ δακρύων, όπως λαμπροστόλοι εὑρεθῶμεν ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ. Ἀγαπο γὰρ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ κελεύει ἀφελεῖν τὰ ῥυπαρὰ ἱμάτια Ἰησοῦν τὸν Ἰωσεδέκ, καὶ ἐνδυθῆναι ποδήρη· λέγει γὰρ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἀφῄρηκε τὰς ἀνομίας σου.» Καὶ ἡμῖν· ὁ Μακάριοι οἱ πενθούν τες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται· μακάριοι οἱ κλαίον τες νῦν, ὅτι αὐτοὶ γελάσονται. ο Τῷ Θεῷ πρέπει δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. rum quis fuerit, dum viverent, tenor ac formula: κακουχίας καὶ τοῦ πένθους παῖδες καὶ θεράποντες acic mentis condiscamus quo pacto isti tempus suum exegerint in fletu, sacco ct planetu, utque per afflictionem et luctum promeruerint effici pueri, famuli et amici Jesu Christi. Et hæc eo sunt prodita memoriae, ut nos add studium invitent concupiscendi luctum, e Ut sint nobis lacryma panis die ac nocte ",, ut per singulas quasque noctes stratum nostrum rigemus lacrymarum profluvio, ut decolores notæ peccatorum expientur, quibus circumfundimur toti, ut vel sic digni Labeamur quos nuptiali stola convestiat et adornet Dominus: qui enim ea nuptiarum veste deprehendetur non esse indutus, excludetur regni aditu. Cum igitur habeamus sic benignum ac clementem Dominum, omnisque immemorem injuriæ, ipsum exoremnus ac repropitiemus per suspiriosos gemitus et lacrymas, ut in ejus adventu splendida illa amicti stola inveniamur. Magnopere is diligit salutem nostram: in hoc enim jubet, a se ut auferat Jesus Josedech vestimenta sordium eluvie defœdata, et amiciatur podere, ad talos imos usque propendente; dicit enim ipsi Jesu, ‹ Ecce abstuli iniquitales tuas 6 • Nobis itidem: «Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur: Beatiqui fent nunc, quia ridebunt 67. > Deum nostrum addecet gloria in sæcula. Amen. HOMILIA XCI. Quod semper captanda sit temporis opportunitas. " Nulla non in re spectanda venit tempestivitas, præterquam in oratione. Nunquam enim intempestiva potest esse oratio. Ait enim David: 4 Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus cjus in ore meo ".» Et illud: Indesinenter orate, in omnibus gratias agite"., Quod autem cæteris in rebus spectari debeat et observari temporis commoditas, per Ecclesiastem erudimur; ait cnim: Omnibus suum est tempus, et tempus omni rei, tempus tacendi et tempus loquendi. Ει: • Si est tibi intellectus, responde fratri tuo, sin autem, manum superpone ori tuoi: quod si tempus appetit loquendi, bonum fuerit ut in tempore dicas verbum ".› Ait enim, Sermo vester semper sit sale conditus ",. in hoc ut noveritis, quo pacto oporteat unicuique respondere. Omnis enim sermo interruptus. Et: • Qui addit scientiam, addit et laborem”, › sive dolorem. ‹ Qui autem temerarius est labiis, incidet in mala, propter enim ineruditionem linguæ superveniunt iræ: > innocens servat suam linguam, ut qui diligit suam animam. Qui adulatione utuntur, seducunt corda innocentum, et qui beatificant, in errorem mittunt. Illud, • Tempus fendi ':. pro eo sumitur quod est, alîligitote animas vestras. Et hoc: ‹ Tempus ridendi ':. 1173 pro eo, celebrate mihi diem feslumn. γελάσαι enim, tempus nimirum ridendi, lætitiæ et gandii est index. «Tempus belli 78°;, luctæ scilicet, cum adversus hominem cominus confligit, Περὶ τοῦ, Καιρὸς τοῦ παντός. Καιρὸς μὲν τῷ παντὶ πράγματι χωρὶς τῆς εὐχῆς ἡ γὰρ εὐχὴ, πάντοτε καιρὸν ἔχει. ο Ευλογήσω γάρι φησίν, τὸν Κύριον ἐν παντὶ και ῷ· διὰ παντὸς γὰρ ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου.» Και ο Αδια λείπτως προσεύχεσθε, καὶ ἐν παντὶ εὐχαριστεῖες, Περὶ γὰρ τῶν ἄλλων πραγμάτων, ὅτι χρὴ σκοπεῖν καιρὸν, καὶ ἐπιτηρεῖν, ταῦτα ὑπὸ τοῦ Ἐκκλησιαστο διδασκόμεθα. Φησὶν γάρ· Τοῖς πᾶσιν ὁ χρόν καὶ καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι· καιρὸς τοῦ σιγάν, καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν.» Καί· «Εἰ ἔστι σοι σύνεσις, ἀποκρίθητι τῷ ἀδελφῷ σου· εἰ δὲ μήγε, χεῖρα ἐπὶ θὲς ἐπὶ τῷ στόματί σου· εἰ δὲ καιρὸς τοῦ λαλεί. καλὸν εἰπεῖν λόγον ἐν καιρῷ. ο Φησὶν γάρο. Οι γος ὑμῶν εἴη πάντοτε ἄλατι ἡρτυμένος· ο εἰδέναι πῶς δεῖ ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνασθαι. Πᾶς γὰρ ὁ λόγος, ἔγκοπος. Καί· ι Ο προσθεὶς γνῶσιν, προστίθησ ἄλγημα, ο - Ο δὲ προπετής χείλεσιν, πεσείται εἰς κακὰ, δι᾿ ἀπαιδευσίαν γὰρ γλώσσης ἐπέρχοντα ἐργαί.» 'Ο δὲ ἄκακος τηρεῖ τὴν ἑαυτοῦ γλώσσαν, ὡς ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. Οἱ γὰρ τῇ καλΣτΕ! χρώμενοι, ἐξαπατῶσιν τὰς καρδίας τῶν ἀκάτων, καὶ μακαρίζοντας πλανῶσιν. • Καιρὸς τοῦ κλαύσει. ἀντὶ τοῦ, Κακώσατε τὰς ψυχὰς ὑμῶν. Καί ο Καρά τοῦ γελᾶσαι· ι καὶ τοῦτο ἀντὶ τοῦ, Εορτάσατέ μο τὴν ἑορτήν. Τὸ γὰρ γελᾶσαι, χαρμοσύνη ἐστίν. Καιρός πολέμου, τοῦτο περὶ πάλης λέγει, ότι 5 διάβολος συμβάλλει τὸν ἄνθρωπον, ἐπιχειρῶν αὐτῇ διὰ πολλῶν καὶ ποικίλων πειρασμῶν.» Καὶ καιρό. εἰρήνης· ο ὅτι μετὰ τοῦ πειρασθῆναι αὐτὸν, παρα et cooritur diabolus in illum, multiplicium tenta- γίνεται ἡ χάρις, χαροποιοῦσα τὴν ψυχήν. 4 Καιρόν eo Matth. v. 5. 67 Luc. vi, 21. ** Eccli. x1, 7, 8. 69 | Thess. Γ. 17. 18. ‹ª Psal. xL.1, 4. σε Math. xxi. 11. σε Zachi tis, 5-5. το cl». ut, 1, 7. * Eccli. v. 14. * Eccle. 1, 18. 7 Eccle. m 4. 15 Ibid. 78. ibid, 8. 6 Psal. πο, το Coluss. 1'.

HOMILIA XCII. CALAMITATI ALIENÆ COMPATIENDUM. cussa tentationum nube, serenitas amœna divinæ gratiæ affulget et inclarescit, incredibile gaudium inserens animæ. Tempus judicii, novit cor sapientis, idque cum a lucta ac multijuga impressione passionem emancipatur anima et asseritur in libertatem: gaudio enim perfusa dicit: Judicavit in me Deus de adversario meo. Cuique enim rei præstituta sunt et tempus et judicium">; et unus idemque occursus occurret omnibus his : hoc dicit de hominis morte, propter vitæ incertitudinem. Inducit enim: • Quia nescit homo tempus, suum, sicut pisces capti verriculo. Rursus: • Vidit omnem occupationem quam dedit Deus filiis hominum, ut occuparentur in ea *., Illud, ἔδωκεν, dedit, venit exponendum pro συνεχώ ρησε, permisit. Profuerit igitur (sed et res commendatione cum primis digna) ut quod dictum est; implendum curemus; nempe illud: • Sint in omni tempore vestimenta tua candida, et oleum in capite tuo ne deliciat ". Hoc est, actiones quidem animæ et corporis tui pura sordium semper sint et inculpatæ. Omni proinde studio oleum eleemosynæ tuæ per pauperum manus effunde super caput tuum, Christum videlicet. Ipse enim caput nostrum est qui dicit: «Mihi fecistis quæcunque fratribus meis minimis fecistis".» Et per Isaiam: ‹ Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis audivi te. > Sane tempus illud sic acceptuni ubi advenit et dies salutis nostræ, nempe gratia: tunc et Apostolus illud velut indice manifestius predens, ait: Ecce nunc tempus acceptabile, dies salutis, nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum, sed honeste et secundum ordinem omnia flant 8: Unde et Dominus hoc ipsum tempus indicans, cum accusaretur a Scribis et Pharisæis propterea quod illius discipuli neutiquam jejunarent: ora illorum temere et impudenter oblatrantia compescuit,dicens: «Non κρίσεως ο γινώσκει καρδία σοφοῦ, καὶ τοῦτο ὅταν lionun armatus telis. • Tempus pacis";,ubi disἐλευθεροῦται τῆς πλάνης καὶ τῶν παθῶν· χαίρουσα ἡ ψυχή λέγει· ο Εκρινέν μοι ὁ Θεὸς, ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου, ὅτι παντί πράγματι ἔστιν καιρὸς καὶ κρίσις, καὶ ἀπάντημα ἓν συναντήσεται τοῖς πᾶσιν αὐτοῖς. ι Καὶ τοῦτο περὶ τῆς τελευτῆς τοῦ ἀνθρώπου λέγει, διὰ τὸ ἄδηλον τοῦ βίου. Ἐπάγει γάρ, • Οτι οὐκ ἔγνω ἄνθρωπος τὸν καιρὸν αὐτοῦ, ὡς οἱ Ιχθύες οἱ θηρευόμενοι ἐν ἀμφιβληστρῳ. Καὶ αὖθις· • Εἶδον πάντα τὸν περισσασμὸν ἐν ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τὸ περισσᾶσθαι ἐν αὐτῷ.» Τὸ δὲ ἔδωκεν, ἀντὶ τοῦ, συνεχώρησεν, εκληπτέον. Καλόν οὖν, καὶ εὐαποδεκτόν ἐστιν ποιεῖν τὸ εἰρημέ νον. Ἔστωσαν γάρ, φησὶ, ἐν παντὶ καιρῷ τὰ ἱμάτιά σου λευκά, καὶ ἔλαιον ἐπὶ τῆς κεφαλῆς σου μὴ ὑστε ρησάτω.» Τουτέστιν, Αἱ μὲν πράξεις τῆς ψυχῆς σου, καὶ τοῦ σώματος διὰ παντὸς ἔστωσαν καθαραὶ καὶ ἄμωμοι. Πάσῃ δὲ τῇ δυνάμει σου, τὸ ἔλαιον τῆς ἐλεη μοσύνης διὰ τῶν πενήτων ἐπίχει ἐπὶ τὴν κεφαλήν σου Χριστόν. Αὐτὸς γὰρ ἡμῶν ἡ κεφαλή, λέγων, Εμοι ἐποιήσατε όσα τοῖς ἐλαχίστοις τοῖς ἀδελφοῖς μου ἐποιήσατε. › Καὶ διὰ τοῦ Ἡσαΐου, «Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά καὶ ἐν ἡμέρᾳ σωτηρίας ἐβοήθησά σοι.» "Οτε οὖν ἦλθεν ὁ δεκτός καιρός, καὶ ἡ ἡμέρα τῆς σωτημίας ἡμῶν ἡ χάρις, τοῦτον ὁ ᾿Απόστολος φανεροποιῶν τὸν καιρὸν, λέγει·. Ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσ δεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας, μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προκοπήν, ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡ διακονία - ἀλλὰ πάντα ευσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν γινέσθω. ο Οθεν καὶ ὁ Κύριος τοῦτον δεικνύων, ἐγκαλούμενος ὑπὸ τῶν Γραμματέων, καὶ Φαρισαίων, διὰ τί μὴ νηστεύουσιν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, ἐπεστόμισεν αὐτοὺς, λέγων·. Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος, ἐφ' Στον χρόνον μετ' αὐτῶν ὁ νυμφίος ἐστὶν, νηστεύειν ἐλεύσονται δὲ ἡμέρας, ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ' αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.» Αὐτῷ ἡ δόξα τῷ ἀθανάτῳ νυμφίῳ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. possunt filii sponsi, quanto tempore sponsus est cum eis, jejunare: venient autem dies, cum ablatus fuerit ab eis sponsus, tunc jejunabunt in illis diebus"., Ipsi sponso immortali Christo Deo nostro gloria in secula saculorum. Amen. σου, Περὶ τοῦ συμπάσχειν. Τὸ συμπάσχειν ἀλλήλοις, καὶ συναλγείν, συντρέ χειν τα, καὶ συγκοπιᾷν, εὐαρεστόν ἐστιν τῷ Θεῷ. Καὶ γὰρ χρεωστοῦμεν τοῦτο πράττειν ὡς δοῦλοι, καὶ πάρεδροι, καὶ ὑπηρέται τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ἵνα εὐαρέσωμεν, ᾧ ἐστρατεύθημεν. Αφ' οὗ καὶ τὰ ὀψώγια κομισόμεθα. Ψυχὴν ἐλεήμονα κέκτηται ὁ συμπα Οές. Ο γὰρ τὴν ψυχὴν τοιαύτην ἔχων, πάντα άναΕλύσει τὰ καλά. Κἂν γὰρ χρήματα ἔχει, προήσεται· κἂν ἐν συμφοραῖς ἴδῃ τινά, κλαύσεται, κἂν ἐπηρεαζομένῳ περιτύχῃ, χεῖρα ἀρέξει, καὶ οὐδενὶ παραλείψει τῶν εἰς αὐτὸν φθανόντων. Αγωνισώμεθα οὖν, ἵνα ἡ πίστις ἡμῶν, καὶ ἡ ἀγάπη, καὶ ἡ ὑπομονή, ὡς το Eccle. ut, f scq 1. * Luc. xvi Matth. xxv, 40. 41 Isa. XLIX, 9. ” 1174 HOMILIA XCII. Aliena calamitati indolescendum compassionis affectu. Ob alienam calamitatem angi animo, incommodisque proximorum mutuiter condolescere, suffragari item et collaborare, quam sit Deo gratiosum et acceptum, quis explicet? Hoc etenim reipsa ut prestemus, vel debito obstringimur, ut qui servi sumus, assessores et subministri Dei Verbi, ut illi nos probemus in cujus accenturiati sumus et ascripti militiam, a quo relaturos nos stipendia navatu insigniter operæ certo scimus. Animam utique ad officia exercendæ pietatis erga proximos mire habet proclivem, quisquis sic condolescit alienæ infelicitati. Qui talem possidet animam, nihil non 18 Berle. ix. 12. • Eccle. 1, 15. ** 11 Cor. vi, 2, 3. 83 Matth. 18, 13. 79° Eccle. 15,

bonorum es se, lanquam ex illisi quopiam fonte περικεφαλαία καὶ ὡς δόρυ, καὶ πανοπλία ἡμῖν ἐπι θες odet, et in cœlum transcribet. Quod si facultates σαν, μακροθυμοῦντες μετ' ἀλλήλων, καὶ ἐν πραότητι habuerit et peculium, nihil dubitabit in hunc pie- διάγοντες, ὡς καὶ ὁ Θεὸς μεθ᾿ ἡμῶν. Ταπεινών - tatis usum depromere atque insumere. Si quem vi- κρύοντα μὴ παρίδωμεν, ἵνα μὴ παραφθῇ τὰ τῆς εὐχῆς derit calamitate premi, prorumpet in fletum; si ἡμῶν δάκρυα. Καὶ ἐάν το χάρισμα ἔχωμεν, μὴ ελε quem compererit oppugnari calumnia, manum ζονευώμεθα, ἀλλὰ συμπαθήσωμεν τοῖς μὴ ἔχουσιν, illi exporriget auxiliarem, nec ulli alii talem dese- καὶ παραμείνῃ ἡμῖν τὸ δώρημα έως τέλους. Λέγε ret, quotquot ad se pervenerint. Certatim igitur οὖν πρῶτος ὁ συμπαθέστατος Ἰώβ·. Ἐγὼ contendatus, ut fides nostra, charitas, patientia, παντὶ ἀδυνάτῳ ἔκλαυσα· ἐστέναξα δὲ, ἰδὼν ενέρα tamquam galea, et quasi hasta, omnisque species ανάγκαις, καὶ, «Εἰ δὲ καὶ ὑπερείδον γυμών, κα armornm, nos in procinctu spirituali conserentes, Αμφίασα. ο Καί, «Ἡ δὲ θύρα μου παντὶ εθν circu:nsistant. Longanimitatem mutuam invicem ἠνέφκτο. ο Ωσαύτως καὶ ὁ Τωνίας· «Ελεφαντ præstemus, vitam hanc exigamus in mansuetudine νας φησὶν πολλὰς ἐποίουν. Καὶ ὅταν ἐθεώρουν τεθεί et placabilitate, ut et nobiscum Deus. Abjectum et τας ἐῤῥιμμένους, συνέστελλον, καὶ ἔθαπτον αὐτοὶ;ι humllem illacrymantem ne contemptim præterea- Ο δὲ προφήτης Ωσηέ φησιν· «Διώξωμεν την γν mus, ut ne lacrymæ tempore orationis fusæ, a Deo ναι τὸν Κύριον, διότι ἔλεον θέλει, καὶ θυσίαν· τ despectim videantur. Si qua interim gratuita dona ἐπίγνωσιν Θεοῦ, ἡ ὁλοκαυτώματα.» Καὶ ὁ Μιχαία possidemus, nequid hinc nobis arrogemus, quin po- • Εἰ ἀνηγγέλη σοι, άνθρωπε, τί καλόν, ἢ τί Κύρος δε tius pio affectu comparţiamur non habenti, eoque ζητεῖ παρὰ σοῦ, ἀλλ' ἡ τοῦ ποιεῖν κρίμα, καὶ ἀγική nobiscum id dont in finem usque permanebit. Di- ἔλεος; ι Εχει δὲ καὶ ἐν τῇ Σοφίᾳ, ο Ῥῦσαι ἀποτα cit igitur qui inter primos in proximum affectu νους εἰς θάνατον· καὶ ἐκπρίου κτεινομένως, pientissimo legitur fuisse Job: ‹ Ego antent suφείσῃ.» 'Ο δὲ Ἰάκωβος· ο Ἐὰν ἀδελφὸς ἡ κατ per omni impotente Alevi, ingemui vero, si quem γυμνοὶ ὑπάρχουσιν, καὶ λειπόμενοι της εφημ vidi virum aflictum necessitate, et quod si despexi τροφῆς, εἴποι δέ τις αὐτοῖς, Ὑπάγετε, ἐν εἰρή η nudum, nec vestivi eum:: Ft: Janua autem μαίνεσθε, καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε δὲ αὐτές τ mea omnibus aperta fuit *. › Eodem respicit illud επιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελος, ο Παρα Tobia: Eleemosynas multas faciebam: si quando δὲ καὶ ὁ Παῦλος· «Ενδύσασθε οὖν, ὡς ἐκλεκτή τ videbam mortuos in humum projectos, colligebam Θεοῦ, ἅγιοι, καὶ ἠγαπημένοι, σπλάγχνα οίκημα ot sepeliebam eos ".» Propheta Osee: «Persequa- χρηστότητα, ταπεινοφροσύνην, πραότητα, μεις mur, ut cognoscanus Dominum, propter quod mi- θυμίαν, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων. ο Φησὶ δὲ καὶ τι sericordiam vult et non sacrificium, et scientiam ἑαυτοῦ, «'Αλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οἱ ψεύδους, Dei plus quam holocausta "., Michæas: • Annunλύπη μοι ἐστὶν μεγάλη, καὶ ἀδιάλειπτος αλόη tiatum est tibi, o homo, quid bonum aut quid Do- καρδίᾳ· ηὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα είναι τ minus quærit a te, nisi facere judicium et diligere mi- Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν μου, τῶν συγγενών. sericordiam 8*? Sed et in Sapientia habes: Erue τῶν κατὰ σάρκα. Καὶ, ο "Οτι είτε πάσχει ἐν μίας eos qui ducuntur ad mortem, et redimere occisos συμπάχει πάντα τὰ μέλη.» Καὶ ὁ Πέτρος· Τ. ne parcas. Jacobus item:. Si frater aut soror τέλος, πάντες ὁμόφρονες, συμπαθείς, φιλίες nudi fuerint et egeant victu quotidiano, dicat au- εὔσπλαγχνοι, ταπεινόφρονες, μὴ ἀποδιδόντις και tem quis illis: lie in pace, calefacimini et satura- ἀντὶ κακοῦ, ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας του mini, non dederitis autem eis quæ necessaria sunt δὲ εὐλογοῦντες ὅτι εἰς τοῦτο ἐκλήθητε, ένα εξίσ corporis, quid proderit so?, Admonet autem et κληρονομήσητε.· Ὁ δὲ εὐσπλαγχνος Κύριος Paulus dicens: «Induimini igitur tanquam electi λόμενος υἱοὺς ἡμᾶς ἀναδείξαι τοῦ οἰκείου Πε Dei, sancti, dilecti, viscera misericordia, benigni- φησίν·. Γίνεσθε οἰκτίρμονες, ὡς ὁ Πατὴρ ἐ tatem, longanimitatem, supportantes invicem " ' ὁ οὐράνιος, οἰκτίρμων ἐστίν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εις τον 1175 Sed et de seipso: u Veritatem dico, non αιώνας. Αμήν. ment'or, quia tristitia mihi est magna et continuus dolor cordi meo: optabam enim ipse anathemist a Christo pro fratribus meis cognatis meis secundum carnem ". Et: «Quia sive patitur membrum, compatiuntur omnia membra ". › Petrus: In fine autem, omnes unanimes, tes, fraternitatis amatores, misericordes, humiles, non reddentes malum pro malo, nec maledidi pro maledicto, sed e contrario benedicentes, quia in hoc vocati estis, ut benedictionem hæreditate p* sideatis". Ipsc etiamnum Dominus ineffabilis clementiæ nos cum vellet declarare insiga † piam argumento suiipsius Patris germanos esse filios, ait.. Estote misericordes, sirut et fat vester caelestis misericors est.. Ipsi gloria in sæcuia. Amen. " HOMILIA XCIII. De non habenda personarum acceptione. Personæ acceptio germana vicinitate annectitur * Job xxx, 23. m Jac. 1, 15, 16. ν:, 36. compa Περὶ τοῦ μὴ προσωποληπείο. Η προσωποληψία γειτνιάζει τῇ ἀνθρωπισ *7 0 cc vl. 5, 6. 88 Mich. vi. 3. 20 Prox. 197 1 Cor. 1, 26.» 1 Petr. m, 8, 9. "ΙΑ As Ibid. 14. και Tob. l. 9 οι Coloss.111, 12, 13. * Rom. is, 1-5.

HOMILIA XCIII. - ACCEPTIO PERSONARUM NON HABENDA. Edicte divinæ Scripturæ comperimus nobis utroque esse interdictum, ut reprehensibili ac vitioso. Qui enim vitio isti accipienda persona obnoxii sunt, nullɔ non tempore sermones promuntassenlatorios, ac nescio cujus commentitie beatitudinis præterunt umbram iis qui prærogativa quapiam eminent dignitatis et potentiæ videlicet proferunt ligna et fenum: utique materiam suapte natura acclivem corruptioni, incendentes igne, de quibus ait et propheta: «Qui vos beatificant, seducunt VOS:» admirantes personas quæstus causa. Dives enim addit amicos multos, pauper vero, et ab eo qui erat amicus, disparatur; sapientia pauperis nihili babita ac despecta ". Atque non ἀμφότερα δὲ μεμπτέα καὶ ἀπηγορευμένα παρὰ τῇ ambitioni, qua gratiam captas hominum et favoreal. θεία Γραφῇ εὑρίσκομεν. 'Αεὶ γὰρ οἱ προσωπολήπται λόγους κολακευτικούς, καὶ μακαρισμούς ψευδεῖς τοῖς ἐν ὑπεροχῇ καὶ δυναστείᾳ ὑπάρχουσιν, ξύλα καὶ χόρτον, ὕλην εὔφθαρτον προσαναφλέγοντες τῷ τῆς φύσεως αὐτῶν πυρί. Περὶ ὧν φησιν ό προφήτης, «Οἱ μακαρίζοντις ὑμᾶς, πλανῶσιν ὑμᾶς, ο θαυμάζοντες πρόσωπα ὠφελείας χάριν. Πλούσιος γὰρ προστίθησιν φίλους πολλοὺς, ὁ δὲ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου διαχωρίζεται. Καὶ ἡ σοφία τοῦ πένητος ἐξουδενωμένη. Οὐ θέμις τοιγαροῦν οὕτως ἡμᾶς πράττειν, ἀλλ' ὀφείλομεν πάντες ομοπιστίαν Θεοῦ λαβόντες, ἐντρέπεσθαι ἀλλήλους, καὶ μὴ κατὰ σάρκα ὁρᾶν τὸν πλησίον, ἀλλ᾽ ἐν Χριστῷ ἀλλήλους διὰ παντὸς ἀγαπᾶν. Καὶ μηδὲν ἔστω ἐν ὑμῖν ὁ δυνήσεται ὑμᾶς μερίσαι· ἀλλὰ τοὐναντίον, κατὰ τὴν Ὑμνῳδὸν, «Εξέλεσθε justum sit talia ut operemur, debemus magis fidem πένητα καὶ πτωχόν, ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλοῦ ῥύσασθε αὐτόν· ὁ γὰρ Θεὸς διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων, κατησχύνθησαν ὅτι ὁ Θεὸς ἐξουδένωσεν αὐτούς. ο Οὐ γὰρ καλὸν αἰδεῖσθαι πρόσωπον, κατὰ τὴν Γραφήν, ἐν κρίσει. ι Καὶ μὴ λάβῃς πρόσωπον κατὰ τῆς ψυ χῆς σου, μηδὲ ἐντραπῇς εἰς πτῶσιν σου. ο Φησὶ δὲ καὶ ὁ δίκαιος Ἰώβ· Νῦν δὲ εἰσβλέψας εἰς πρόσωπον ὑμῶν οὐ ψεύσομαι.» Καὶ ὁ Ἰάκωβος, ο Αδελφοί, μὴ ἐν προσωποληψίαις ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐὰν γὰρ, φησὶν, εἰσέλθῃ εἰς την Συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος, ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρὰ ἐσθῆτε, καὶ ἐπιβλέψητε ἐπὶ τὸν φοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπράν, καὶ εἴπητε αὐτῷ, Σὺ κάθου ὧδε καλῶς· καὶ τῷ πτωχῷ, Σὺ στῆθι ἐκεῖ, οὐ διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν πονηρῶν; Καὶ ἐπάγει· «Ε! μέντοι νόμον βασιλικόν τελεῖτε κατὰ τὴν Γραφήν, ἀγαπήσεις τον πλησίον, καλῶς ποιεῖτε· εἰ δὲ προσωπολη πτεῖτε, ἁμαρτίαν ἐργάζεθε, έλεγχομενοι ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς παραβάται.» Ομοίως καὶ ὁ Παροιμιαστής, ο Θαυμάσαι πρόσωπον ἀσεβοῦς οὐ καλόν, οὐδὲ ὅσιον ἐκκλίνειν τὸ δίκαιον ἐν κρίσει. Καὶ ἄλλος· «Αἰσχύνεσθαι πρόσωπον ἐν κρίσει, οὐ καλόν. Ο εἰπὼν τὸν ἀσεβῆ, Δίκαιός ἐστιν, ἐπικατά ρατος λαοῖς ἔσται, καὶ μισητὸς εἰς ἔθνη. Οἱ δὲ ἐλέγ χοντες, βελτίους φανοῦνται. Ἐπ' αὐτοὺς δὲ ἥξει εὐλογία ἀγαθή. Καὶ ὁ Παῦλος· «Οὐ γάρ ἐστιν προσωποληψία παρὰ τῷ Θεῷ.» Καὶ πάλιν·. Ἀπὸ δὲ τῶν δοκούντων εἶναί τι, ὁποῖοί ποτε ἦσαν, οὐδέν μοι φέρει πρόσωπον Θεὸς ἀνθρώπου οι λαμβάνει. Ὁ δὲ θεὸς πρὸς τὸν Σαμουήλ, περὶ τῶν υἱῶν Ἰεσσαί· • Μὴ ἐπιβλέψῃς, φησίν, εἰς τὴν ὄψιν καὶ τὸ μέγε θως αὐτῶν, ὅτι ἄνθρωπος εἰς πρόσωπον βλέψεται, ὁ δὲ Θεὸς εἰς καρδίαν ὁρᾷ.» Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἀκούσας παρά τινος· «Ιδού ή μήτηρ σου, καὶ οἱ ἀδελφοί σου Έξω ἑστηκότες ζητοῦσί σε, ο ἀπεκρίθη αὐτῷ, Τῆς ἐστιν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μας; ο καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, εἶπεν·: Ἰδοὺ ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου. Ὅστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Πατρός • Job Hato Isa. IX, 16. 97 Eccie. 15, 16 98 Psal. LXXXI, 4. * Jac. II. 1 1. • ibid. 8, 9, 5 Prov. nihilo disparem complexi mutuo nos revereri honore: non quidem metientes proximum germanitate carnis, sed in Christo invicem amoris individui glutino confcederati, adeo ut nihil alicunde occurrat, quod nos possit a compagine mutuæ dilectionis dirimere: sed e diverso juxta sententiam ejus qui hymnos emodulatus est: • Eripite pauperem, et egenum; de manu peccatoris liberate eum 98: Deus enim dissipavit ossa eorum qui hominibus placent; confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos 9. › Non enim bonum revereri personam in judicio, juxta Scripturam. Et ‹ Ne acceperis personam contra animam tuam, ne autem confundaris in casum tuum '.» Justus item Job: • Nunc autem inspect persona vestra non mentiar '.» Jacobus quoque: • Fratres, nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi; si enim introierit in conventum vestrum vir habens aureum annulum in veste splendida, introierit autem et pauper in sordido habitu, et intendatis in cum qui indutus est veste praclara, et dixeritis ci: Tu sede hic bene; pauperi autem dicatis: Tu sta illie, aut sede sub scabello pedum meorum: nonne judicatis apud vosmetipsos, et facti estis judices cogitationum iniquarum '? › 1176 Inducit: Si tamen legem perficitis regalem secundum Scripturam (Biliges proximum tuum sicut te ipsum), benefacitis; si autem personam accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores *.» Nec abludit Paramiastes: • Admirari personam impiin est bonum, neque sanctum declinare justam in jadicio ".» Alius: «Vereri personam in judicio, non est bonum; qui dicit impio: Justus es, maJedicetur in populis, et odibilis erit inter gentes; qui auten reprehendunt, meliores apparebunt, super eos autem veniet benedictio bona 6. › Panlus item: • Non enim est personarum acceptio apud Deum '.. Iterum: • Ab his qui videbantur esse, quales aliquando fuerint, nihil mea interest: personam Deus non accipit ".» Deus proinde Sa9 Psal. Ln. 6. 1 Prov. XVIII, 5; Deut. xvi, 19. XXIV, 25. * Ibid. 21, 23. 7 Rom. 1, 11. * Ga-

mueli de aliis Jesse ait:. Ne respicias in vultum μου τοῦ ἐν οὐρανοῖ;, οὗτός μου ἀδελφὸς, καὶ ἀδελφή, καὶ μήτηρ μου ἐστιν. ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. et ad inagnitudinem ejus, quia homo in faciem videbit, Deus autem intuetur cor '.. Ipse porro Dominus cum a quodam audivisset: Erce mater tua et fratres tui foris stant quærentes te ' respondit illi: Quæ est mater mea, et qui sunt fratres mei "?, Cumque extendisset manum suam in discipulos, dicit: Ecce mater mea et fratres mei: quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui est in caelis, hic meus frater et mater est10 19. Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA XCIV. ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Περὶ τοῦ οἰκεῖν μετὰ ὀλίγων καλών. Καλόν ἐστιν, ἀγαπητοί, οἰκεῖν μετὰ ὀλίγων εὐα αρεστούντων τῷ Θεῷ, ἤπερ μετά πολλῶν καταφρο νητῶν τῶν ἐντολῶν Κυρίου. Όπου γὰρ φόβος Κυ ρίου, ἐκεῖ καὶ ἀγάπη, καὶ ὁμόνοια ἀδελφῶν· ὅπου δὲ ἀφοβία, ἐκεῖ ἔρις καὶ ζῆλος· ὅπου εὐλάβεια Θεού, καὶ στοργὴ τοῦ πλησίον, ἐκεῖ ὁ Θεὸς οἰκεῖ ἐν μέσῳ αὐτῶν· ὅπου δὲ φθόνος καὶ ἀνυποταξία, ἐκεῖ ὁ ἐξ ἐναντίας ἐναβρύνεται. Καλόν ἐστιν κρατεῖν τὴν ἁπλό τητα καὶ τὴν ἀκακίαν, καὶ εἶναι ὡς τὰ νήπια τὰ μὴ γινώσκοντα τὴν πονηρίαν, τὴν ἀπολλύουσαν τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων· καὶ μὴ εἶναι μνησικάκους, μήτε παρανόμους τῇ κακίᾳ, ἀλλ᾽ ἀποθέσθαι τὰς κακίας, καὶ τὰς πονηρίας, καὶ τὰς πικρίας τὰς παρανόμους, καὶ γενέσθαι ἐν πνεῦμα, καὶ τὰ σχήματα τὰ πονηρό ἀνατρέψαι, ὅπως ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης κατοικήση ἐν πᾶσιν, ἵνα καὶ τὸ πνεῦμα ὑγιὲς γένηται, ὥσπερ αὐτὸ ἔλαβεν ὁ ἄνθρωπος. Ἐὰν γάρ τις κναφεί δύση ἱμάτιον καινὸν καὶ ὑγιὲς, καὶ τοῦτο θέλει κομίσασθαι ὁ δὲ κναφεὺς σχίσας τὸ ἱμάτιον, ἀποδώσει, με λήψεται αὐτό; Cohubitandum paucis quidem, sed bonis. Profuerit, clarissimi, cum paucis quidem habitare, sed bonis: id quod Deo longe gratius, quam ut multis cohabites qui sint contemptores mandatorum Domini. Ubi enim timor Donini, illic charitas et fratrum concordia: ubi nullus relinquitur timori Dei locus, ibi contentio ac zelus: ubi reverentia ac pietas erga Deum, et amabilis erga proximum affectus, illic intermedius horum latitat Deus: ubi autem invidia ac male morigera et inobsequens subjectio, illic e regione ambitio regnat gloriæ inanis. Commodum fuerit ac frugi nos mordicus tueri ac retinere simplicitatem et innocentiam, atque ad infantilis vitæ formulam mores instituere, quibus incomperta est prorsus improba malignitas, humanæ vitæ expultrix: neque simus adversum nos invectæ ullius injuriæ memores, neu per malitiam leges prævaricemur: magis autem omnem deponamus malitiam, omnem amaritudinem divinæ legis prævaricatricem, inque unum coalescamus spiritum, omni prorsus a nobis depulsa simulatione, quatenus in nobis dignetur habitare Dominus pacis, ut spiritus ipse revalescat, pristine sanitati quam gratuito acceperat, in integrum restitutus. Si quispiam nostrum vestem dederit fulloni, novam quidem illam atque incolumem; et banc a fullone recipere velit. 1177 fullo autem si frustillatim concisam et dissectam reddiderit, itane (quæso) accipiet cas dominus vestis? Nunquid non cum-illo velitaribus verbis delitigabit, vitioque illi vertet, dicens: Vestimentum dedi in manus tuas sanum et incolume, quid i:a lacere concidisti, ut nulli jam usui accommodum redderes? Quod si unus aliquis pro qualicunque vestimento, ad eum modum mærore conficitur, pugnaque velitari contendit, quia non integrum recipit: quantum nos adituros supplicii par est credere, ultore Domino, qui cum spiritum acceperimus nulla contage decolorem sed sanum, ipsum mærere fecimus, quodque vitam hanc nostram minus composuimus religiose, reddidimus inutilem adeo ut nulli jam usui esse possit domino suo? Usus enim ipse spiritus nostri, nostra ipsorum culpa deperiit. Dum enim sic per contentionem, zelum, et omnifariam iniquitatem vitam traducimus, utique nulli obscurum est, quin ipsi nobismet apud Dominum conciliemus iram, denique et mortem. Multo igitur sit prastabilius degere cum paucis qui boni sint, quam eum crebra multitudine inutilium, ut et divinæ tradiderunt Scripturæ. Ait enim Parœmiastes: Ne desideres esse cum mal • ] Reg. xvi, 7. Οὐχὶ μαχήσεται, καὶ ὑβρίσει, λέγων αὐτῷ· Ίμ τιέν σοι ὑγιὲς ἔδωκα, διὰ τί αὐτὸ ἔσχισας, καὶ τ ποίηκας ἄχρηστον; Εἰ οὖν οὕτως περὶ ἱματίου ἐν πεῖταί τις καὶ μάχεται, ὅτι οὐκ ἀπείληφεν ὑγιές τ ἱμάτιον, τί δοκοῦμεν ἡμεῖς παθεῖν ὑπὸ τοῦ Κυρίου, τὸ πνεῦμα λαβόντες ὑγιές, καὶ τοῦτο λυπήσαντες, καὶ ἀχρειώσαντες, μὴ ἐν σεμνότητι πολιτευσάμεν νοι; καὶ εἰς οὐδεμίαν χρήσιν δύναται εἶναι τῷ Κυρί ἑαυτοῦ; Η γὰρ χρήσις τοῦ πνεύματος ὑφ' ἡμῖν κατεφθάρη. Τῷ γὰρ ἐν ἔριδι, καὶ ζήλῳ, καὶ τές ἀνομίᾳ διάγειν, φανερὸν ὅτι ὀργὴν καὶ θάνατ παρὰ Κυρίου ἑαυτοῖς ἐπιφέρομεν. «Αἱρετώτερον εν ἐστι μετὰ ὀλίγων καλῶν διάγειν, ἢ μετὰ πλήθους ἀχρήστων, εἰ μή ἐστι φόβος Κυρίου μετ' αὐτῶν. Κρείσσων γὰρ εἴς δίκαιος, ἢ χίλιοι ἁμαρτωλοί. Τι Συναγωγῇ γὰρ ἁμαρτωλῶν ἐκκαυθήσεται πυρ. Καὶ εἰ ᾗ σκληροτράχηλος, θαυμαστὸν τοῦτο, εἰ ἀθωωθή σεται· ἔλεος γὰρ καὶ ὀργὴ παρὰ Κυρίου.» Και Σλο λος· «Μὴ ἐπιθύμει πλῆθος ἀχρήστων· ἐὰν πληθ. θῶσιν, μὴ εὐφραίνου ἐπ' αὐτοῖς, εἰ μή ἐστι είναι Κυρίου μετ' αὐτῶν. Μὴ ἐμπιστεύσῃς τῇ ζωῇ αὐτὸν στενάξεις γὰρ πένθε: ἀώρῳ. Κρείσσων γὰρ εἰς δ 10_1º Matth. x11, 45-40; Marc. 11, 32-34; Luc. viii, 20-21.

HOMILIA XCV. - DE RISU. καιος ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἡ μύριοι παράνο- titudine inutilium, nisi adsit timor Domini cum μας. Καὶ, ο Δίκαιον ἀποθανεῖν ἄτεκνον, ἢ ἔχειν τέκνα ἀσεβῆ. Ἀπὸ γὰρ ἑνὸς συνετοῦ συνοικισθήσεται πόλις. ο 'Ο δὲ ᾿Απόστολός φησιν· «Εγνω Κύσ ριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ.» Καὶ, ο ᾿Αποστήτω ἀπὸ ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. ο Καὶ ἐπιφέρει· Ἐν μεγάλῃ δὲ οἰκίᾳ οὐκ ἔστιν μό νον σκεύη χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ, ἀλλὰ καὶ ξύλινα καὶ ἐστράκινα, καὶ ἃ μὲν εἰς τιμὴν, ἃ δὲ εἰς ἀτιμίαν.» Οσοι οὖν ἐσμεν ξύλινα καὶ ἐστράκινα σκεύη, εκκα θάρωμεν ἑαυτούς, ἵνα γενώμεθα σκεύη χρηστὰ τῷ Δεσπότῃ, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἡτοιμασμένα· καὶ μὴ ἀκούσωμεν παρὰ τοῦ Δεσπότου· «Πορεύεσθε ἀπ' ἐμοῦ, οἱ κατηραμένοι, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς. ο - ο Ομοία γάρ, φησίν, ὁ Κύριος, ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνῃ βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἐκ παντὸς γένους συναγαγούσῃ· ἣν ὅτε ἐπληρώθη, ἀναβιβάσαντες ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν, συνέλεξαν εἰς ἀγγεῖα, τὰ δὲ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον.» Καὶ ἐπιφέρει·. Οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ, ἐξελεύσονται οἱ ἄγγελοι, καὶ ἀφοροῦσιν τοὺς πονηροὺς ἐκ μέσου τῶν δικαίων, καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς τὴν καιομένην. Ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς, καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. Πολλοί γάρ εἰσιν κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί. - Πλατεία γὰρ ἡ πύλη, καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν, καὶ πολλοί εἰσιν οἱ είτε ερχόμενοι δι' αὐτῆς. Περὶ δὲ τῶν ὀλίγων εὐλα βῶν καὶ καλῶν φησίν· «Ὅτι στενή, ἡ πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εἰσερχόμενοι δι' αὐτῆς.» Καὶ πάλιν, · Μὴ φοβοῦ τὸ μικρὸν ποίμνιον, ὅτι εὐδόκησεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. eis: melior enim est unus justus, quam mille peccatores; in Synagoga enim peccatorum, exardescet ignis et si fuerit unus duræ cervicis, mirabile hoc si innocens erit: misericordia enim et ira a Domino ".» Alius item: «Ne concupiscas multitudinem inutilium, si multiplicati fuerint: ne læteris super eis, nisi sit timor Dei cum ipsis ne te credas vitæ illorum; ingemisces enim luctu intempestivo. Melior enim unus faciens voluntatem Domini, justus, quam decem millia pravaricantium legem ".. Et: c Justius est emori sine liberis, quam habere filios impios: ab uno enim sensato inhabitabitur civitas. Apostolus proinde: e Novit Dominus qui sunt ejus 15.» Lt: ‹ Discedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. Infert: c In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed lignea et testacea: quædam quidem in honorem, quædam vero in contumeliam ¹, ¿ Quotquot igitur sumus lignea vasa et testacea, expurgemus nosmetipsos ut efficiamur vasa ad usum Domini accommoda, ad omne bonum apparata, ut ne tandem ab ipso contingat nos audire: • Discedite a me, maledicti, amen dico vobis, non novi vos unde sitis ¹7. • Iden Dominus: Simile est regnum calorum sagenæ missæ in mare, et ex omni genere piscium congreganti: quæ cum impleta esset, ascenderunt ad littus, et elegerunt bonos in vasa sua, putidos vero foras miserunt, infert: Sic erit in consummatione: exibunt angeli et separabunt malos de medio justorum: et mittent eos in caminum ignis ardentem; ibi erit fetus et stridor dentium. Multi enim sunt vocati, panci vero electi ".) - 1178 Lata enim est porta et spatiosa via quæ ducit ad perditionem, et multi sunt qui gradiuntur per eam".. De paucis proinde piis ac bonis, ait: Quia augusta est porta ",» et tribulationum spinis septa undique via quæ ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam. Iterum: «Noli timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum "., Ipsi gloria in sæcula. Ainen. Περὶ τοῦ μὴ γελάν. Τὸ γελᾶν ὅλως Χριστιανοῖς οὐκ ἐπιτρέπεται, μάθ λιστα δὲ μοναχοῖς, τοῖς σταυρώσασιν ἑαυτοὺς τῷ κόσμῳ. «Εἴ τις γὰρ θέλῃ, φησίν, ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτ τοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι.» Καὶ πῶς ἐνδέχεται τὸν ἐμπεπαρμένον τοῖς γλυκέσι ἤλοις τοῦ σταυροῦ, διαχεῖσθαι καὶ γελᾶν; Οὐ γὰρ εἰς μετεωρισμὸν ἐκλήθημεν, καὶ γέλωτα, ἵνα κληρονομήσωμεν τὸ, οὐαὶ, ὡς οἱ ἐθνικοί, ἀλλὰ διὰ τοῦ πένθους τῆς παρακλήσεως ὡς ἐντὸς γενώμεθα. Περὶ γὰρ ψυχῆς ἅπας ὁ ἀγὼν ἡμῶν γίνεται, περὶ ἧς πολὺς κίνδυνος, καὶ ὁ αἰώνιος βάσανος· οὐκ ἔστιν γὰρ ἐν ᾅδου ἐξομολόγησις, οὐκ Εστιν δάκρυα και στεναγμοί, τὰ δυσωποῦντα τὸν κριτήν· οὐκ ἔστιν προσθεσμίας ὄρος ἐκεῖ, οὐδὲ μετά18 Ecli. xxiv, 1 seqq. "Eccli. xvt, 1-3. 48. 19 ibid., 49, 50. ** Matth. xi, 47, 2 Luc. XI, 52. " Luc. IX, 23. @ HOMILIA XCV. Temperandum a solutiore et immoderato risu. Ridere solutius neutiquam iis permissum qui sint germane Christiani: sed omnium minime convenit monachis, qui se jam crucifxerunt mundi istius vitiis. Ait enim Dominus: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam et sequatur me". Qui (quæso) probabile sit, hunc crucis Christi dulcibus clavis esse transfixum, qui sic soleat profusiore lætitia diffundi et ridere solutius? Neque enim ad ejusmodi animi elationem aut risum solutiorem vocati sumus, ne per hæc demum contingat nos assequi una cum ethnicis illud, væ, magis vero per luctum, gustum qualemcunque prælibemus interne consolationis. Pro animae enim paranda salute 15 11 Tim. 11, 19. 10 Matth. xxi, 14. 16 ibid., 20. ss Matth. vi. 15. 17 Matth. xxv, 41. flidl., 1.

universus hic nobis susceptus est agon, cui alias non a vota, οὐκ ἔστιν ἐπάνοδος μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἔξοδον nediocre impendet periculum, non leve eam tormentum mauet, sed æternum. Quis enim in inferno relinquitur confessioni locus *?. Nullis illic lacrymis aut suspiriosis gemitibus ira fectitur judicis aquissimni. In nullius item gratiam, præduite legis terminus prorogari illic potest, sed neque pœnitentia ulla jam residet. Ab exitu istius vitæ nulli conceditur reditus: quin ad metam ubi perventum est hujus peregrinationis, nihil jam eccurret peccatrici anime non plenumn anaritudinis, nihil non plenum intolerabilis molestia et acerbitatis iis qui indultum ad pœnitentiam tempus neglectim et sine fructu transmiserint. His enim primum hor- ´renda prorsus nullique non formidabilis facies peccatorum quæ eatenus admiserint, ultro se ingeret visendam, dirum plane spectaculum et omni supplicio amarius. Sed et hos conscientia interiore flagro conscindens, eo adiget ut continenter et vociferentur et ejulent verbis illis comploratione omni dignissimis: Væ mihi; quidni hunc præ· vidi diem, miser ego? Is quaquaversum circumaget oculos, angelos illic circumvolitantes intuebitur, a commiseratione usque adeo abhorrentes, ut vel sola specie incredibilem atque intolerandum incutiant spectatori terrorem. Sub boram tantæ islius adeundæ necessitatis suspirabunt amarius, cum nunquam finiendis, sed æternum duraturis radentur tenebris illis exterioribus cum fletu et " ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν πάντα όλα πικρά συναντήσουσιν τοῖς ἀπολέσασιν τὸν καιρὸν τῆς μετα νοίας. Συναντήσεται γὰρ αὐτοῖς ἡ φρικώδης και φο σερὰ ὄψις εκείνη τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων πάσης κολάσεως πικροτέρα, καὶ συνειδός μαστιγούν αὐτοὺς ἔνδοθεν συνεχῶς φθέγγεσθαι τὰ ἐλεεινά βήματα ἐκεῖ να Οίμοι ἐγώ, ότι ἴδον τὴν ἡμέραν ταύτην· ὅπου γὰρ ἐὰν περιαγάγῃ τὸν ὀφθαλμόν, ἐκεῖ ὄψεται ἀγγέ λους ἀνελεήμονας, φρικωδέστατον ἔχοντας εἶδος. Ἐν ἐκείνῃ γὰρ τῇ ὥρᾳ τῆς ἀνάγκης, στενάξουσιν πιο χρῶς, ὅταν θανάτῳ καὶ αἰωνίῳ παραδίδωνται σκότει ἐξωτέρῳ, καὶ κλαυθμῷ, καὶ βρυγμῷ ἐδόντων, καὶ σκώληκι ἀτελευτήτῳ, καὶ πυθμένι ᾄδου, καὶ ταρ τάρῳ, καὶ γεέννῃ χαλεπωτάτῃ. Ταύτης γὰρ δεῖ περ ριβλέπεσθαι τὰ βασανιστήρια, τὰ ἀπεκδεχόμενα τους ἁμαρτωλούς· καὶ μὴ διαχεῖσθαι ἐν γέλωτι, ἢ μετεω ρισμοῖς. ᾿Αλλὰ μᾶλλον ἀτενίζειν ἀδιαλείπτως εἰς τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, καθὼς ὁ μακάριος Δαυίδ, ἀπο βλέπων εἰς τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἔλεγεν ο Ως όφθαλ μοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυρίων αὐτῶν οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν. Καὶ πάλιν·. Οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθαλμοί μου. Οὕτως καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νήφειν, καὶ ἐφορῶν εἰς τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ ἀποθάνωμεν ὑπὸ τῶν θανατηφόρων όφεων· τουτέστιν, τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. Οἱ γὰρ ὑπὸ χάριν ὄντες, ἀεὶ κατὰ νοῦν ἔχουν σιν τὰ ἑαυτῶν πλημμελήματα, καὶ θαυμάζοντες τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, καὶ λέγοντες ἐν ἑαυτοῖς· Ἐκ πόσων κακῶν ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ὁ Θεός! καὶ τί ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι ἔχομεν ἀποδοῦναι αὐτῷ; καὶ μὴ ἐν γέλευ τι καὶ μετεωρισμῷ ἀναλίσκωμεν τὰς τῆς παροικίας ἡμέρας. Πάσῃ οὖν φυλακῇ τηρήσωμεν ἑαυτοὺς, ἀγα πητοί, τοῦ μὴ ἀγῶνα: ὑπὸ τοῦ Ἐχθροῦ, ἐν τοῖς δια κτύοις τοῦ γέλωτος· πολλὰ γάρ εἰσιν τὰ ἐξ αὐτοῦ τικτόμενα άτοπα καὶ διαβολικὰ πάθη τῶν γὰρ ἀφρόνων ἐστὶν ὁ γέλως, μᾶλλον δὲ τῶν ἐπὶ σκηνής εταιριζομένων ἀσυνέτων. Διὰ τοῦτο οὖν οὐ συμφέρει άφρονι τρυφή, ἵνα μὴ ἐπαίρηται· ὥσπερ ὁ ἐξ λία γύπτου λαὸς ἐξελθών. Ἐκεῖνοι γὰρ ὅτι ἀπηλλάγη - σαν τῶν Αἰγυπτίων, καὶ εἶδον τὸν βυθὸν αὐτῶν τά φον γεγενημένον, τότε εἰς εἰδωλολατρείαν ἔτιά πησαν· διαβάντες γὰρ τὴν θάλασσαν, και μηδὲν κινδυνώδες ὑπομείναντες, ἐλθόντες εἰς τὴν γῆν ἐνουά stridore dentium, quando nunquam intermorituro vermi arrodendi mancipabuntur, cum in profundam inferni voraginem agentur præcipites, 1179 cempe in Tartarum ac gehennam omni acerbitate superiorem. Hæc plane sunt, sunt, inquam, loca hæc atrocissimi examinis, omni recogitanda circumspectione, quæ peccatrices animas hiulco ore excipiunt non item sic animus diffundi debet risu solutiore, aut insolescere per elationen. Præ ejusmodi tamen par est, oculos mentis indivulse et pressius defigere in propositum omnibus ceu scopum, gratiam Dei; quemadmodum et beatus David, qui cum ipsius gratiam venerabundus suspiceret, cum admiratione dicebat: • Sicut oculi servorum in manibus dominorum, ita oculi nostri að Dominum Deum nostrum 25. • Iterum: • Neque γησαν· ὅτε τῆς πικρᾶς δουλείας, καὶ τοῦ πένθους clați sunt oculi mei ". Ad eum modum debemus et nos attenti esse et pervigiles, inque cam Dei gratiam oculos mentis fixius intendere, ne ipsi occumbamus in mortem, lethali dum abripimur morsu serpentium, hoc est, quæ ipsi admisimus, peccatorum. Qui enim se agnoscunt subesse legi gratiæ, sua ipsorum delicta nullo non tempore habent præe oculis cordis, secumque, dum benignitatem erga se demirantur, taciti insusurrant, et quantis nos malis Deus ipse submovit et cripuit, ecquid nos indigni, retribuere possimus. Non igitur in risu, non in chatione mentis insumamus toμ' Psal. vi, G. ** Psal CTMI, 2. Pal, xxx, 1. ἐλευθερώθησαν, τότε ἐξώκειλαν. Καλῶς τοίνυν ὁ Παροιμιαστής· φησὶ γάρ ο Γέλως ἀσυνέτων ἐν σπατάλῃ ἁμαρτίας.» Καὶ πάλιν· ο Αφρων ἐν γέλωτι ἀνυψοί φωνὴν αὐτοῦ· ἀνὴρ δὲ πανούργος, μόλις ἡσυχῆ μειδιάσει. Καὶ πάλιν· ους κατασπαταλά ἐκ παιδόθεν, ἱκέτης ἔσται· ἔσχατον δὲ ἀδυνηθήσεται ἐφ' ἑαυτόν.» Καὶ ἐπάγει· ι Ως φωνὴ τῶν ἀκανθῶν ὑπὸ τὸν λέβητα, οὕτως ὁ γέλως τῶν ἀφρόνων. ν Ημεῖς οὖν εἴπωμεν σὺν τῷ Ἰώβ, «Εἰ δὲ καὶ ἤμην πεπορευμένο; μετὰ γελοιαστῶν, τὰ δὲ μου σκυρο τὰ συμβαίνοι.» Η καὶ μετὰ Ἱερεμίου· ο Κύριε, οὐκ ἐκάθισα μετὰ συνεδρίου παιζόντων αὐτῶν, ἀλλ' εντ

HOMILIA XCVI. -- DE DILECTIONE PROXIMI. λαβούμην ἀπὸ προσώπου χειρός σου, καὶ κατὰ μόνας stri istius ineolatus dies. Nos ipsos, quaso, charisἐκαθήμην, ὅτι πικρίας ἐπλήσθην.» Ὁ δὲ Ἰάκωβος, simi, pervigili custodia serverus, ne hostis nos οὐ μόνον τὸ γελᾶν ἀποτρέπει, ἀλλὰ καὶ κλαίειν ἐπι intercipiat irretitos intempestivi risus laqueis. Quam μελῶς καὶ ἐλελύζειν προστάττει, ο Ταλαιπωρήσατε multas intempestivus hic risus ex se parit indeγάρ, φησὶν, καὶ κλαύσατε· ὁ γέλως ὑμῶν εἰς πένθος coras prorsus, imo diabolićas animæ perturbatioμεταστραφήτω, καὶ ἡ χαρὰ εἰς κατήφειαν. Ἐν γὰρ nes plane risus talis imprudentium est: verius γέλωτι ἄφρων πράσσει κακά· ἡ δὲ σοφία τίχτει ἀν- dixerim, stultorum ac mente captorum, in conδρείαν καὶ φρόνησιν.» Γενώμεθα οὖν, ἀδελφοί, φρό- tubernio lupanaris scortantium. Οb hoc scriptum Ob νιμοι, ἀποστυγοῦντες τὸν ἄφρονα γέλωτα, ἵνα μὴ est non convenire stulto delicias", ut ne hinc παραπέμψῃ ἡμᾶς τῇ αἰωνίᾳ κολάσει, κατὰ τὴν sumat animos, seque efferat impotentius, quemἀπόφασιν Κυρίου, τὴν λέγουσαν· Οὐαὶ οἱ γελώντες admodum ille olim populus profectus ex Ægypto. νῦν, ὅτι αὐτοὶ κλαύσονται καὶ πενθήσουσιν.» Αλλά Ut enim primum jugo Ægyptiornm emancipati sunt, μᾶλλον ἐπαινεθῶμεν, ἀκούοντες παρὰ τοῦ Σωτῆρος, videruntque tumulun in altam voraginem depres • Μακάριοι οι πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσον- sum sibi patere: tunc ad idololatriam conversi sunt. ται.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Trajecto enim mari, cum nihil sibi viderent impen dere jam periculi, simul atque attigerunt terram, naufragati sunt ". Tunc impegerunt, cum prius lugentes promernissent jugo eximi amaræ servitutis. Pulchre igitur ait Parœmiastes: Risus stultorum in deliciis peccati 38. Iterum: «Stultus in risu exallat vocem suam, vir autem astutus vix tacite ridebit 8 Iterum: ‹ Qui in deliciis nutritur a pueritia servus erit: in novissimo autem dolebit super se › Inducit: • Quasi vox spinarum sub lebete, ita risus stultorum., Nos igitur cum beato Job dicamus: • Quod si incedebam cum derisoribus, quæ tristia sunt, contingant mihi 3. Et cum Jeremia: 4 Domine, non sedi cum concilio ludentium, sed timui a facie manus tuæ: seorsim sedebam, quia amaritudine repletus sum ".› Jacobus item non a risu modo absterret nos, sed et ut fleamas sedulo mandat, atque ejulemus: 1180 • Miseri estote et plorate, ait. Risus vester in luctum convertatur, et gaudium vestrum in mœrorem ". In risu enim stultus operatur mala: sapientia autem parit virilem prudentiam”.› Itaque, fratres studiosi prudentiæ stultum hunc oderimus risum, ne nos demum transmittat ac præcipitet in æternum illud supplicium, juxta Dominicam sententiam: Væ, inquit, qui rident nunc, quia flebunt et lugebunt”. › Quin imo strenuam demus operam, ut Dominica tandem voce laudemur atque audiamus: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur 3., Ipsi gloria in saecula. Amen. ΛΟΓΟΣ 45'. Περὶ τοῦ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον. HOMILIA XCVI. De dilectione proximii. Proximum qui diligit, is se longius jam ab omni submovit peccato. Quin hoc ut faciamus, jube: Scriptura omnis, cum vetus tum nova: • Diligea proximum sicut teipsum • Ipse siquidem Doninus mandatum hoc verbis ex lege desumptis declaravit esse secundum a primo quod est de dilectione Dei. Unde et Jonathan Saulis filius, id liquido cum nosset, præ uxore dilexit Davidem affectu prorsus sincero. Melior enim parva particula cum timore Domini, quam thesauri magni absque timore. Melior invitatio ad convivium olerum, ad amicitiam et gratiam, quam ferculum Ὁ ἀγαπῶν τὸν πλησίον, μακράν ἐστιν ἀπὸ πά σης ἁμαρτίας. Πᾶσα γὰρ Γραφὴ παλαιά τε, καὶ νέα, τοῦτο ἡμῖν παρακελεύεται, τὸ «Αγαπᾶν τὸν πληστον ὡς ἑαυτόν.» Δευτέραν γὰρ αὐτὴν μετὰ τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην ὁ Κύριος ἐντολὴν ἀπέδειξεν ἐκ τοῦ νόμου εἶναι. Οθεν τοῦτο σαφῶς ἐπιστάμενος Ιωνάθαν ὁ Υἱός Σαούλ, ἠγάπησεν τὸν Δαυΐδ εἰλικρινῶς, ὑπὲρ ἀγάπησιν γυναικός. Κρείσσων γὰρ μικρὰ μετ ρις μετὰ φόβου Κυρίου, ή θησαυροί μεγάλοι ἀφοῦ βίας· καὶ, Κρείσσων ξενισμός λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν, ἢ μόσχος μετὰ ἔχθρας, κατὰ τὴν Γραφήν. Καὶ πάλιν, Κρείσσων ὀλίγη λῆψις μετὰ διο καιοσύνης, ἢ πολλὰ γεννήματα μετὰ ἀδικίας vitulorum cum inimicitia, juxta Scripturam. Ite • Κρείσσων ψωμὸς μεθ᾽ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ, ἢ οἶκος πλήρης ἀγαθῶν μετὰ μάχης. ο Φησὶν δὲ καὶ ὁ Ιωάννης, Αδελφοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους ὅτι ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν. Καὶ, Ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ μένει. Καὶ πάλιν· Ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. Καὶ ὁ Πέτρος· ο Εαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ τηρήσωμεν, προσε χόμενοι τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ αὖθις" «Τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας ἐστὶν ἀγά τη ἐκ καθαράς καρδίας καὶ συνειδήσεως ἀγαθῆς.» *7 Prov. xix. 10. ** Exod. xiv, 25-27. Cum antea " rum: Melior pauca acceptio cum justitia, quam multa germina cum iniquitate. Melior est buecella cum voluptate in pace, quam domus plena bonis cum jurgio *.» Sed et Joannes: «Fratres, diligamus nos invicem, quia Deus charitas est, et qui manet in charitate, in Deo manet'» Iterum: «Qui diligit fratrcin suum, in lumine manet, et scandalum non est in eo 4.» Petrus quoque: «Nosmetipsos ia charitate serve'nus, exspectantes misericordiam Domini nostri Jesu Christi st.. Rursus: e Finis sææpius murmnrassent pro cibo et potu. 3. Eccli.. Σεντ, 14, 80 E. cli. xxi. 23. " Prov. xxIx. £1. 3 feele. vn, 7. * Job. XXIV, 21. * Jarem. xv, 17. v. 5. *ª Levit. xix, 18; Matth. xx11, 59. sto ibid. 1, 10. 38 Jac. iv, 9 36 Prov. x. 23. * Luc. vi, Gri se Pror. xv, 1. ** Matth. 61 Luo Jude 21. ** Juan, iv, 7, 16.

εὐσέβειαν ἐν δὲ τῇ εὐσεβείς, την φιλαδελφίαν, ἐν δὲ τῇ φιλαδελφίᾳ τὴν ἀγάπην.» Καὶ μετ' ὀλίγα, • Πρὸ πάντων δὲ τὴν εἰς ἑαυτοὺς ἀγάπην ἐκτενῆ ἔχοντες, ὅτι ἡ ἀγάπη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν.» Ὡσαύτως καὶ ὁ Παῦλος, ἐν ἀγάπῃ ἐῤῥιζωμένοι, και τεθεμελιωμένοι, ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις.» Καὶ πάλιν· «Ἡ ἀγάπη μας κροθυμεί, χρηστεύεται· ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίσ πτει.» Καὶ ἐπάγει ο Πλήρωμα οὖν νόμου ἡ ἀγάπη.» Καὶ αὖθις· «Γίνεσθε εἰς ἀλλήλους χρηστο, εὔσπλαχνοι, μιμηταὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά, Και, • Κατανοώμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμὸν ἀγά πης καὶ καλῶν ἔργων.» Και, «Ἐπὶ πᾶσι τούτοις τὴν ἀγάπην, ἥτις ἐστὶν σύνδεσμος τῆς τελειότητας. - - • Ο δὲ Κύριος πλεονάσαι καὶ περισσεύσαι ἡμᾶς τῆ ἀγάπῃ, τῇ εἰς ἀλλήλους, καὶ εἰς πάντας. ο Φησὶν δὲ καὶ ἄλλοις, ο Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας αὐτοὶ ὑμεῖς θεοδίδακτοί έστε, εἰς τὸ ἀγαπᾶν ἀλλήλους. ο Καὶ ἡμεῖς οὖν, ἀδελφοί, ἀγαπήσωμεν τοὺς ὁμοπίστους ἡμῶν ἐν τελείᾳ ἀγάπῃ, καθὼς ἀπαιτεῖ ἡμᾶς ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, τιθέντες ὑπὲρ αὐτῶν τὰς ψυχὰς ἡμῶν, εἰ καιρός και λέσῃ. «Μείζονα γὰρ ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ὡς φησιν ὁ Κύριος, ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Καί Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους.» Και· «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις. ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. autem precepti est charitas de corde puro et con- Καὶ πάλιν, «Επιχορηγήσατε ἐν τῇ ὑπομον, τὴν scientia bona“.› Iterum Petrus: Ministrate in patientia pietatem, in pietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis charitatems.» Et post pauca: «Ante omnia autem mutuam in vobismetipsis charitatem continuam habentes, quia charitas operit multitudinen peccatorum ". Conformiter et Paulus: c In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis. Iterum: • Charitas patiens est, benigna est, charitas nunquam excidit *., Ει inducit: e plenitudo igitur legis est dilectio". Rursus: «Estote igitur invicem benigni, misericordes, imitatores Dei sicut filii charissimi **. › 1181 Ει: «Consideremus invicem in provocationem charitatis et bonorum operum". Et:‹ Super omnia hæc charitatem habete, quæ est vinculum perfectionis ".» El: «Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat charitatem in invicem et in omnes,. Aliis idem dicit: De charitate autem fraternitatis ipsi vos a Deo didicistis ut diligatis in - vicem *.» Et nos igitur, fratres, perfecta charitate eos complectamur qui nobis uniuntur parilitate fidei, sicut et a nobis repetit Dei lex: pro illis quoque et animas parati exponere, siquidem eo nos ulla occasio invitet. ‹ Majorem enim hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ".› Et: ‹ Mandatum novum do vobis, ut diligalis invicem "., Ει:. In hoc scient omnes quod mei estis discipuli, si dilectionem habucritis ad invicem ".› Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA XCVII. Περὶ φιλοξενίας. Καλή ἐστιν ἡ φιλοξενία, καὶ τῷ Θεῷ ἀρέσκουσα, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως. Διὰ γὰρ τῆς φιλοξενίας φίλος Θεοῦ ὁ ᾿Αβραὰμ ἐκλήθη, καὶ ὁ Λώτ, ἀπειλῆς θεηλάτου πυρός δι' αὐτῆς διέφυγεν, καὶ 'Ραάβ ἡ πόρνη, διὰ φιλοξενίας πανοικὶ διεσώθη καὶ παρὰ πάντων ή φιλοξενία εγκωμιάζεται τῶν ἁγίων. Πρῶτος ὁ Παροιμιαστής λέγει·. Εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν δικαίου· αὕτη πλουτίζει, καὶ οὐ μὴ προστεθῇ αὐτῇ λύπη ἐν καρδίᾳ.» Καὶ ὁ φιλά ξενος δὲ Ἰώβ, πρὸς ταῖς λοιπαῖς ἀρεταῖς καὶ τὴν φιλοξενίαν ἐκόμα. • Εγώ γάρ, φησίν, ἤμην πατή ἀδυνάτων· διέσωσα γὰρ πτωχὸν ἐκ χειρὸς δυναστών.» De hospitalitate sive benignitate erga peregrinos. Hospitalitas speciosa admodum virtus est ac Deo perquam gratiosa, maxime si conferatur in domesticos fidei. Hujusce virtutis merito Abraham amicus Dei vocatus est. Lot quoque per hanc ignis cœlitus demissi vindicem fugit iram. Raab meretrix per hospitalitatem cum universa domo servata est incolumis: sed et hæc virtus sanctorum omnium celebrata est præconiis. Primus Parœmiastes dicit: • Benedictio Domini super caput justi: eadem ditat, et nunquam addetur ei tristitia in corde "., Job insuper peregrinorum amator, præter cæteras virtutes, benignam hospitum acceptionem deprædicat: e Eram, ait, pater imbecillium, servavi enim Καὶ πάλιν·. Εὐλογία ἀπολλυμένου ἐπ' ἐμὲ ἔλθοι· pauperem de manu potentum ".» lterum: «Benedictio pereuntis super me veniat, os autem viduæ mihi benedixit: oculus eram cæcorum, pes autem claudorum; janua mea aperta fuit omni afflicto **. Isaias item: ‹ Pauperes sine tecto induc in domum tuam: si videris nudum, operi, et a domesticis tuis ne avertas faciem: tunc clamabis et Deus exaudiet te; adhuc loquente te, dicet, Ecce adsum ".» Iterum: • Si abstuleris a te verbum nur ** II Petr. 1, 7. 6 [ Tim. 1, 5. 65 Ephes. v, 1. 69 Hebr. x. 21. 13. 2. Joan. xm, 54. ▸ "IPetr. iv, 8. so Coloss. ut, 14. d., 37 *- Prov. x, 6. στόμα δὲ χήρας εὐλόγησέν με· ὀφθαλμὸς δὲ τυφλών ἤμην, τοὺς δὲ χωλῶν· καὶ ἡ θύρα μου ἠνέωχτο παντὶ ἐρχομένῳ.» Ὁ δὲ Ἡσαΐας· «Πτωχοὺς ἀστέγους εἰσάγαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· ἐὰν ἴδῃς γυμνών περίβαλε, καὶ ἀπὸ τῶν οἰκείων σου οὐχ ὑπεράνη. Τότε βοήσῃ, καὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεταί σου· ἔτι λαλοῦν τός σου ἐρεῖ, Ιδού, πάρειμι.» Καὶ πάλιν· ο Ἐὰν ἀφέλῃς ἀπὸ σοῦ ῥῆμα γογγυσμοῦ, καὶ δῷς τὸν ἄρο τον σου πεινώντι, ἐκ ψυχῆς σου, και ψυχὴν τεταπει Ephes. 111, 18. 1 Cor. xit, 4. 67 Rom. su, 10. | Thess. III, 12. 53 | Thess. 1, 9. cs Joan. 3, 27 Job xxx, 16. 48 ilid. 15-13. * Isa, L

HOMILIA XCVIII. — DE AMORE ERGA PAUPERES. νωμένην ἐμπλήσῃς· τότε ἀνατελεῖ ἐν τῷ σκότει murationis, et dederis panem esurienti, cx anima τὸ φῶς σου, καὶ ἔσται ὁ Θεὸς μετὰ σοῦ διὰ παντός· καὶ ἐμπλησθήσῃ καθάπερ ἐπιθυμεῖ ἡ ψυχή σου. Καὶ ὁ Παῦλος· «Η φιλαδελφία μενέτω, τῆς φιλοξενίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε· διὰ ταύτης γὰρ ἔλαθόν τινες ξενίσαντες ἀγγέλους.» Καὶ αὖθις· «Τῆς δὲ εὐποιίας καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε· τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ Θεός.» Φησὶν δὲ καὶ ἄλο λος· ο Φιλόξενοι γίνεσθε εἰς ἀλλήλους, ἄνευ γουγυσμοῦ.» Εἰ γὰρ ἡ προθυμία πρόκειται, καθ΄ 8 ἐὰν ἔχῃ τις, εὐπρόσδεκτος, οὐ καθ᾿ ὃ οὐκ ἔχει· • Οὐ γὰρ ἵνα ἄλλοις ἄνεσις, ὑμῖν δὲ θλίψις, ἀλλ' ἐξ. ἱπότητος ἐν τῷ νῦν καιρῷ. Καὶ πρὸς Τίτον • Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ ᾿Απολλὼ ταχέως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ· μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι, καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι.» Καὶ πάλιν • Ασπάζεται ὑμᾶς Γάϊος, ὁ ξένος μου, καὶ τῆς Ἐκ κλησίας ὅλης»· ἀντὶ τοῦ, ὁ ξενοδόχος πάντων. Καὶ ὁ Κύριος δὲ προσκαλούμενος μετὰ τῶν ἐλεημόνων καὶ τοὺς φιλοξένους, ἐρεῖ πρὸς αὐτούς· «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν· ξένος γὰρ ἤμην, καὶ συνηγάγετέ με· ἐπείνασα, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με γυμνός ήμην, καὶ περιεβάλετέ με.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. τῶν αἰώνων. Αμήν. Περὶ φιλοπτωχίας. tua, et animam exinanitam repleveris: tunc orietur in tenebris lux tua, et erit Deus tuus tecum sem· per, et impleberis sicut desiderat anima tua“. › Paulus item: • Amor fraternitatis maneat, hospitalitatis nolite oblivisci: per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis ":: 1182 Rursus: • Beneficentia et communionis nolite oblivisci talibus enim hostiis promeretur Deus". > Sed alius: Hospitales invicem sine murmuratione “³. › Si enim voluntas prompta est, secundum id quod habet, accepta est, non secundum id quod non habet: ‹ Non enim ut alius sit remissio, vobis autem tribulatio, sed ex æqualitate in tempore præsenti ".» Idem ad Tilum: • Zenam legisperitum, et Apollinem sollicite præmitte, ut nihil illis desit, discant autem et nostri, bonis operibus præesse ad usus necessarios, ut non sint infructuosis. Iterum: ‹ Salutat vos Caius hospes meus et universæ Ecclesiae, pro eo quod est, exceptor hospitum omnium. Dominus quoque una cum eleemosynas conferentibus peregrinos qui excipiunt, advocat s. dicturum se pronuntiat: «Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum: hospes enim eram, et collegistis me, esurivi, et dedistis mihi manducare: sitivi et dedistis mihi hibere: nudus eram, et operuistis me ", › Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA XCVIII. De amore et pio affectu erga pauperes. Propensus ille in pauperes et peregrinos amor, ramus uterque bifidus est pinguedinis olivæ: cujus utriusque fructus myrrha perquam suave fragranti perfundit universos, cujus aspergine sivit Dominus sibi inungi et caput et pedes ". Sed et hunc suum inunctorem vicaria mercede repignerat, nempe regno cœlorum talem dignatur. Prorsus pauperum amator a Domino promeretur audire: • Misericordia et fidęs non te deserant, alliga cas collo tuo, et invenies gratiam 69 • Et: «Provide bona coram Domino et hominibus 7.» Ει: • Viæ justorum ut lux splendent, proceduntque et illuminant donec illucescat dies ".» Mandat autem et les dicens: Η φιλοπτωχία καὶ ἡ φιλοξενία δύο κλάδοι εἰσὶν τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας, ἧς ὁ καρπός μυρίζει πάνω τας, ἐξ ἧς ἀλείφεται ὁ Κύριος τὴν κεφαλήν, καὶ τοὺς πόδας, καὶ ἀνταμείβεται τὸν ἀλείφοντα, βασιλείαν οὐρανῶν. Ὁ γὰρ οὕτω φιλόπτωχος ἀκούει τοῦ λέγοντος· «Ελεημοσύναι καὶ πίστις μὴ ἐκλειπέτωσαν σε. Αφαψαι δὲ αὐτὰς ἐπὶ σῷ τραχήλῳ, καὶ εὑρήσεις χάριν. ο - ι Προνοοῦ καλὰ ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων.» Καί·ο Οδοὶ δικαίων, ὁμοίως φωτί λάμπουσιν. Προπορεύονται καὶ φωτίζουσιν ἕως κατα ορθώσῃ ἡ ἡμέρα. Ἐντέλλεται δὲ καὶ ὁ νόμος λέγων· «Ανοίγων ἀνοίξεις τὰς χεῖράς σου τῷ πένητι, ἵνα μὴ βοήσηται κατὰ σοῦ πρὸς Κύριον. Ὁ δὲ Παροιμιαστής· ο Ζωὴν τοῦ πτωχοῦ μὴ ἀποστερή- Aperiens aperies manus tuas pauperi ut ne claσῃς. Καί· «Ψυχὴν πεινῶσαν μὴ λυπήσῃς, καὶ παρελκύσῃς δόσιν ἐπιδεομένου, ἱκέτην θλιβόμενον μὴ ἀπαναίνου, καὶ μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ πτωχοῦ. Καὶ πάλιν·. Τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ἀγαθοποιεῖ ἀνὴρ ἐλεήμων, ἐξόλλυσι δὲ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα ἀνελεήμων.» Καὶ ὁ προφήτης Ωσηέ ι Σπείρατε εἰς δικαιοσύνην, καὶ ἔλεον, καὶ κρίμα φυλάσσου, καὶ ἔγγιξε πρὸς τὸν Θεόν σου διὰ παντός. Καὶ ὁ Δανιήλ. τῷ Ναβουχοδονόσωρ «Η βουλή μου, φησὶν, ἀρετάτω σοι, βασιλεῦ, τὰς ἁμαρτίας σου ἐν ἐλεημοσύναις λύτρωσα:, καὶ τὰς ἀδικίας σου ἐν οἰκτιρμοῖς πενή • 183 Lvulg, 10, 11. 43. Rom xvi, 23. οι Ριον. 1, 13. met contra te ad Dominum 7. > Paroemiastes vero: • Vitam pauperis ne defraudes ".» Et: • Animam esurientis ne contristaveris, et ne retraxeris donum ab indigente: famulum afflictum ne abjicias, et ne avertas faciem tuam a paupere”, > Iterum: Animæ suæ benefacit vir misericors, perdit autem suum corpus immisericors, Propheta Osee: Semina in justitia misericordiam, et judicium custodi, et appropinqua ad Deum tuum semper ".» Daniel quoque Nabuchodonosor ait: e Consilium meum placeat tibi, o rex: peccata tua eleemosynis et Hebr. xi, 1, 2. cs ibid.16. «η Petr. iv. 9. ** I! Cor. vin, 13. " Tit. m11, 67 Matth. xxv. 34. 35. 68 Luc. vil, 37 seq. 69 Prov. 111, 5. 10 11 Cor. vul, 21. 8. Το Ecli. 18, 1. " ibid. 2, 3. 16 Prov. si, 17. 75 Osee x, 12. 73 D.ul. x,

redime, et iniquitates tuas in misericordiis paupe- των. Καὶ ὁ Δαυΐδ·. Ἐσκόρπισεν, ἔδωκεν τοῖς τοιο rum ".. David: «Dispersit, dedit pamperitus, justitia ejus manet in sæculum sæculi”., Ει: • Diligit misericordiam et judicium Deus ", - ● Beatus igitur qui intelligit super egenum et pauperem, in die enim mala liberabit eun Dominus 8., Job insuper: 1183. Quod si permisi imbecillem egredi januam mcam sinu vacuo *., Alius: Inclina aurem tuam ad pauperem, et responde ci pacifica in mansuetudine; omni eleemosynæ facito locum: unusquisque enim secundum opera sua inveniet **.› Etiterum: Qui miseretur pauperis, ipse enutrietur: panean enim suun dedit pauperi: qui dat pauperibus, non patietur penuriam ".. iterum: Omnia quæcunque potest manus tua facere; quantacunque νησιν, ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος.» Καί· «Αγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. ο - ο Μακάριος οὖν ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. ο - ι Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ρύσεται αὐτὸν ὁ Κύ ριος.» Ὁ δὲ Ἰώβ φησιν· «Εἰ δὲ καὶ εἴασα ἀδύνατον ἐξελθεῖν τὴν θύραν μου κόλπων κενών.» Καὶ ἄλλος Κλίνον τὸ οὖς σαν πτωχῷ, καὶ ἀποκρίθητι αὐτῷ εἰρη νικά, ἐν πραότητι καὶ πάσῃ ἐλεημοσύνῃ ποίησον το που. Εκαστος γὰρ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ εὑρήσει. ο Καὶ αὖθις· «Ο ἐλεῶν πτωχὸν, αὐτὸς διατραφήσεται · τὸν γὰρ ἑαυτοῦ ἄρτον ἔδωκεν τῷ πτωχῷ. Ος δίδωσι πτωχοίς, οὐκ ἐνδεηθήσεται.» Και πάλιν ο Πάντα ὅσα ἔχῃ ἡ χείρ του ποιεῖν, ὅση δύναμίς σου, ποίησον τῇ ψυχῇ αὐτοῦ ἀγαθοποιεῖ ἀνὴρ ἐλεήμων.» Και, Και· ο Λύτρον ψυχῆς ἀνδρὸς ὁ ἴδιος πλούτος.» Και, • Ελεημοσύναις καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρ τίαι, καὶ ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεῷ, κατὰ δὲ τὸ δόμα αὐτοῦ ἀνταποδοθήσεται αὐτῷ, ο Καλόν ον ἐστιν ἐκ τῶν ἰδίων κόπων ὧν ὁ Θεὸς ἐπιχορηγεί, πᾶσιν ὑστερουμένοις παρέχειν ἁπλῶς, μηδὲν διστά ζοντα, τίν: δῷς, τίνι μὴ δῶς. Πᾶσιν γὰρ ὁ Θεὸς δύο δοσθαι θέλει ἐκ τῶν ἰδίων δωρημάτων, καὶ μὴ διακρί και τίνι δύο ἢ τίνι μὴ δῷ. Η γὰρ διακονία αύτη ἁπλῶς τελεσθεῖσα, ἔνδοξος υπάρχει παρὰ τῷ θεῷ, Καὶ οὕτως, ἁπλῶς διακονῶν Θεῷ ζήσεται. Μέγα οὖν ἄνθρωπος, καὶ τίμιον ἀνὴρ ἐλεήμων. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος τοῦτο δέ· «Ο σπείρων φειδομένως, φειδομέν νως καὶ θερίσει· καὶ ὁ σπείρων ἐπ᾿ εὐλογίας, ἐπ' εν λογίας καὶ θερίσει. Καὶ ἐπάγει· «Μακεδονία γὰρ καὶ ᾿Αχαΐα ηὐδόκησαν κοινωνίαν τινα ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. Ο δὲ Κύριος· «Πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν, καὶ δότε ἐλεημοσύνην· ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια μὴ παν λαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖ; Οπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται.» ᾿Αλλὰ, «Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς, ὁ Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνα Αμήν. suppetit tibi facultas, facito ". Animæ sum bene- B. Ευλογία Κυρίου εἰς κεφαλὴν τοῦ μεταδιδόντος. facit vir misericors.» Et: 4 Benedictio Domini super caput distribuentis ". Ει:. Redemptio aninæ viri, divitiæ proprie 6. Et: «Eleemosynis et fide purgantur peccata B., Et: «Qui miseretur pauperis, feneratur Deo: secundum donum ejus retribuetur ei". › Banum igitur fuerit, quæsita etiam propriis laboribus que tibi suppeditavit Deus, in usus inopum, candido ac simplici animo dispertiri neutram in partem vacillando, cui dare debeas, cui item non: Vult enim Deus, in commune omnibus ut des ex propriis donis. Non vult ut Buctuans disceptes tecum, cui debeas dare, cui non item. lloc enim munus obsequii in pauperem collati cum animi candore confectum, plurimum obtinet apud Deum gloriæ. Nam qui nihil dubius sed simplici animo sic administrat pauperi, Deo utique vivet. Sane eximium quiddam est bono, et pretio- ' sus vir misericors. Apostolus: • Qui parce seminat, parce et mates, et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et melet ".» Inducit: • Macedonia autem et Achaia probaverunt collationem aliquam facere in pauperes sanctorum qui sunt in Jerusalem ".» Dominus etiamnum ait: • Vendite que possidetis, et date eleemosynam: facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in cœlis: ubi enim est thesaurus vester, illic erit et cor vestrum”. › Sed et: ‹ Attendito ne clecmosynam vestrum facialis coram hominibus ut videamini ab eis ".» Ipsi gloria in secula. Amen. HOMILIA XCIX. De visitatione. Visitatio contubernalis et conviva est propensi Περὶ τοῦ ἐπισκέπτεσθαι. Καὶ ἡ ἐπίσκεψις ὁμόσκηνος καὶ ὁμοδία:τός ἐστιν in peregrinos pauperesque amoris ac benignitatis. Ο τῆς φιλοξενίας, καὶ τῆς φιλοπτωχίας, ο Σχοινίον γάρ Same: • Funiculus triplex difficile rumpitur; quin veríus, triluminare candelabrum suo eos circumfundens et illustrans splendore qui proximos deamant sinceriter, quique laborum sunt tolerantissimi, ac viam iisdem præstruens rectavé deducens ad vitam æternam. Ait enim: «Hospes eram et collegistis me, esurivi et paristis me, infirmus fui 70 Peal. xxxi, 5. 78 Psal. cxi, 9. 8. Tb. iv, 8-10. το 11 Cor. 1, 6. 77 Dan. iv, 21. ** Prov, XXVHnı 27. 2.7. ** Plov. xix, 17. ἔντριτόν ἐστιν ἀῤῥαγές· μᾶλλον ἐὲ λυχνία τρίτω τος, περιλάμπουσα τους φιλοπλουσίοις και φιλοτι νοις, καὶ ὁδηγοῦσα εἰς αἰώνιον ζωήν. ο Ξένος γέρ ήμην, φησίν, και συνηγάγετέ με· ἐπείνασα, και ἐθρέψατε με· ἡσθένησα, καὶ ἐπεσκέψασθέ με. ν ϋ οὖν ἐπισκεπτόμενος τοὺς ἐν ἀρρωστίαις, ἢ ἐν φυλα καῖς, ἢ ἐν ἀνάγκαις, τὸν δι' ἡμᾶς πτωχεύσαντα 60 Psal. xt, 2. ** Job xxxɩ, 32. 8 Eccli. 17, 8. ss Prov. x, 6. • Prov. sull, 8. ** Prov. IV, 9 Luc. sit, 33, 31. * Martin, γι, 1. * Ed. * Prov. x1, 47. *¹ Rom. xv, 26.

HOMILIA XCIX. DE VISITATIONE. μεὸν Λόγον ἐπισκέπτεται, καθὼς αὐτὸς μαρτυρεῖ. et visitatis me 8. Qui igitur regretes, aut carecr Ὅτι δὲ καλὸν τὸ ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανούς, καὶ χήρας, retentos, denique quavis necessitate misere alli:- ctos intervisit, eum utique, ipsomet teste, visitat, qui nostri causa pauper fieri voluit, nempe De Verbum. Nulli proinde reor esse obscurum, quanı bonum sit pupillos 1184 ac viduas in tribulatione corum visitare, pauperes insuper ques præter privam penuriam degravat ac premit fecunditas filiorum: in primis tamen et omnium maxime los si visites qui domestici sunt fidei, hoc esse virtutis opus, nemini putem controversandum. Rursus quis inficietur eximiæ cujusdam esse bonitatis et alendæ fratrum dilectioni (quæ in Christo est) perquam utile, intervisere eos qui infesto dæmone quopiam divexantur? super illos unam aliquam quæ Deo placeat, effundere orationem, Gde magis quam verborum multiplicium conscientia nitentem; po- ´tius quam exercitia illa exorcismorum ad ostentationem studio emerendæ hominum gratiæ, ut ipsi beneloquentes videamur ac memoriæ vivacis; dum interim apud energumenos fistulæ instar personamus meras nugas ac battologias, non item in fide veritatis, quemadmodum nobis sua doctrina prae scripsit Dominus? Ait enim: Hoc certe genus in oratione intenta el (fde cum) jejunio ejicitur ". Prudenter itaque et ut exigit decorum, in spiritu humiliatis, sic agrotans nobis visitandus est. Bonum sane est collaborare fratribus, ceu dictum est, qui morbo quopiam afflictantur et laborant, idque per vigilias, jejunia et indivulsas orationes. Dictum enim a Domino est: • Demonia ejicite ";» cum cæteris, sanitatis gratuito conferendæ donis • Nam gratis accepistis, gratis date "., Omnia autemi honeste et secundum ordinem transigenda nobis sunt (ceu eos addecet qui sancte Deum verentur) ad fratrum nostrorum exhortationem et consolationem, qui aut ægrolant aut laborum gravi mole premuntur. Atqui solerter providendum, ne deprehendamur mihilo dissimiles amicis Job, cum probro objicientes fratribus verisimile aliquod erratum, sive etiam peccatum, aut in arcano cordis nostri recessu illos condemnantes, aut certe dum inattenti nec satis providi, verbum in illos detorquemus quod eorum animam urat et pungat: qua ἐν τῇ θλίψει αὐτῶν, καὶ πολυτέκνους πένητας, μάτ λιστα δὲ πρῶτον καὶ τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως, πασιν πρόδηλα καὶ ἀναντίρρητά ἐστιν. Οτι δὲ καὶ τοῦτο καλὸν καὶ ὠφέλιμον τῇ ἐν Χριστῷ ἀδελφότητε τοὺς δαιμονιῶντας ἐπισκέπτεσθαι, καὶ εὔχεσθαι ἐπάνω αὐτῶν εὐχὴν τῷ Θεῷ ἀρέσκουσαν, πιστῶς, καὶ μὴ ἐκ συνθέσεως λόγων πολλῶν, ἡ μελέτης ἐξορκισμῶν πρὸς ἐπίδειξιν ἀνθρωπαρεσκείας, πρὸς τὸ φανῆναι εὐλάλους, ἢ μνήμονας ἡμᾶς, δίκην αὐλοῦ ἐχοντας πρὸς τοὺς ἐνεργουμένους, φλυαρίας καὶ βαττολογίας, καὶ οὐκ ἐν πίστει ἀληθείας, καθώς ἐδίδαξεν ὁ Κύριος· τοῦτο γάρ φησιν·. Τὸ γένος ἐν προσευχῇ ἐκτενεῖ, καὶ πίστει μετὰ νηστείας, ἐξέρχεται. ο Νηφέντως οὖν τὸν κάμνοντα ἐπισκεψώμεθα, ὡς ἐν πνεύματι ταπεινώσεως. Καλόν οὖν τὸ συγκοπιᾷν τοῖς κάμνουσιν ἀδελφοῖς, ὡς εἴρηται, δι' ἀγρυ ανιῶν, καὶ νηστειῶν, καὶ εὐχῶν ἀδιαλείπτων. Ερμέθη γὰρ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, ο Δαιμόνια εκβάλλετε, ο μετὰ καὶ τῶν ἄλλων τάσεων· • Δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε. Πάντα δὲ εὐσχημόνως, καὶ κατά τάξιν, ὡς πρέπει ἀνθρώποις φοβουμένοις τὸν Θεόν. Ποιήσωμεν παράκλησιν καὶ παραμυθίαν τῶν νο σούντων, ἢ καμνόντων ἀδελφῶν ἡμῶν. Ἀλλὰ μὴ εὑρεθῶμεν, ὡς οἱ φίλοι τοῦ Ἰώβ, προσονειδίζοντες, ὡς εἰκὸς, σφάλμα, ἢ ἁμάρτημα τοῖς ἀδελφοῖς ἡμῶν, ἢ καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ ἡμῶν, κρυπτῶς κατακρίνοντες αὐτοὺς, ἡ ἐξ ἀπροσεξίας λαλοῦντες λόγον κεντοῦντα αὐτούς· καὶ ἁμαρτήσωμεν εἰ; Θεὸν ἐν ἀγνοίς. Γέγραπται γὰρ ἐν ταῖς Παροιμίαις, ο "Ος φράσσει τὰ ὦτα αὐτοῦ, τοῦ μὴ ἀκοῦσαι ἀσθενοῦς, καὶ αὐτὸς ἐπικαλέσεται Κύριον, καὶ οὐκ εἶσακούσεται αὐτοῦ.» Καθώς φησιν ὁ Ἰώβ, «Οὐ προσεῖδόν με οἱ ἐγγύτα τοί μου θεράποντά μου ἐκάλεσι, καὶ οὐχ ὑπήκου σέν μου· στόμα δέ μου ἱκέτευσεν τὴν γυναῖκά μου, Αλλογενῆς ἤμην παρ' αὐτοῖς· οἰκεία γὰρ παντὶ θνητῷ γή.» Καὶ ἄλλος σοφός· «Μὴ ᾤχνει επισκέ πτεσθαι ἀρρώστους.» 'Ο δὲ Ἰάκωβος Θρησκεία καθαρὰ καὶ ἁμίαντος παρὰ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ αὕτη ἐστὶν, ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανοὺς καὶ χήρας ἐν τῇ θλ ψει αὐτῶν· ἄσπιλον ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσμου, Καὶ ὁ Παῦλος· «Μιμνήσκεσθε τῶν δεσμίων, ὡς συνδεδεμένοι, τῶν κακουχουμένων, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι.» Καὶ ἐπάγει· ι Ω; καιρὸν ἔχομεν, έργα - una re nulli dubium quin in Deum peccemus. σώμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως.» Καὶ Φιλιππησίοις φησέν· «Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου οὐδεμία Εκκλησία εκοινώνησέν μοι εἰς λόγον δόσεως καὶ λήψεω;, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι, ὅτι ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἅπαξ καὶ δὲς εἰς τὴν χρείαν μοι ἐπέμψατε. Απέχω δὲ πάντα, καὶ περιστεύω· πεπλήρωμα: δεξάμενος παρὰ Ἐπαφροδίτου τὰ παρ' ὑμῶν, ὀσμὴν εὐωδίας, θυσίαν δικτὴν, εὐάρεστον τῷ Θεῷ.» Τί δὲ διὰ τούτων παιδεξάμεθα; Τό, μὴ μόνον ἐπισκέπτεσθαι τοὺς χρείαν ἔχοντα, ἀλλὰ καὶ προσαναπληροῦν τὰ ὑπερήματα Matth. xxv, 35. oc Matth. xv, 20. Scriptum enim est in Proverbiis: Qui obturat aures suas ne audiat infirmum, ipse invocabit Dominum, et Dominus non exaudiet eum "., Sicut et Job ait: • Non aspexerunt me proximi mei: famulum meum vocavi, et non obedivit mihi, ore autem supplicabam uxorem meam: alienigena eram apud ecs: domus enim omni mortali, terra 1. Αlius item Sapiens ait: «Ne pigriteris visitare grotos Jacobus autem: ‹ Religio munda et immaculata apud Deum Patrem hæc est: visitare pupilios et viduas in tribulatione eorum, et immaculaturn se or Matth. x, 98 ibid. • Pros. ΣΑΙ • Job '

ANTIOCHI MONALIII custodire ab hoc sæculo '.. Paulus quoque: Me- αὐτῶν· ἵνα καὶ ὁ Κύριος μετὰ τῶν ἄλλων ἀποδεξά μενος καὶ ἡμᾶς, είποι mentote vinctorum, tanquam simul vincti, et labo- · «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι του rantium, tanquam et ipsi in corpore morantes *. › Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν Inducit: ‹ Dum tempus habemus, operemur bonum βασιλείαν. Ησθένησα γὰρ, καὶ ἐπεσκέψασθέ με· ἐν ad oinnes maxime autem ad domesticos fidei ‘. > φυλακῇ ἡμην, καὶ ἤλθατε πρός με.» Αὐτῷ ἡ δόξα Ad Philippenses quoque: Quod in principio εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Evangelii, nulla Ecclesia mihi communicavit in ratione dati et accepti, nisi vos soli, quia et Thessalonicam 1185 semel et bis misistis mihi: habeo autem omnia et abundo: repletus sum acceptis ab Epaphrodito quæ misistis, in odorem suavitatis, hostiam acceptam, placentem Deo'. Quid proinde per hæc instruimur aliud, quam ut eos benigne visitemus qui quavis necessitate pre muntur, utque nostra copia, illorum suppleamus inopiam? Idque, ut vel tandem ipse Dominus cum cæteris nos quoque excipiat, ac dicat: «Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum: infirmus enim fui, et visitastis me: in carcere eram, et venistis ad me?. Ipsi gloria in sæcula. Amen. HOMILIA C. Spem in nullo hominum esse collocandam. Quacunque tandem de re, in nullum prorsus hominem reclinanda spes nostra est: • Malediclus enim qui confidit in homine 7, sed in cum conjicienda qui curam nostri gerit perpetim, nempe in Dominum; elenim divinis Litteris prohibemur spem projicere in ullum hominum. Enimvero qui talis est, maledicti censura percellitur voce Jeremix, dicentis: • Maledictus qui spem habet in homine, et nititur carne brachii sui ", › Et: Benedictus qui confidit in Domino, et erit Dominus spes ejus '.. Sed et propheta Osee: 4 Corruptioni ture, Israel, quis auxiliabitur? ubi est rex tuus? salvum te faciat 1.» Consimiliter et David: «Nolite confidere in principibus, in filiis hominum quibus non est salus 11,, - - Bonum enim confidere in Domino, quam confidere in homine: bonum sperare in Domino, quam sperare in principibus 's.» Infert: • Da nobis auxilium de tribulatione “.» Et: «Vana salus hominis ": nisi enim Dominus custodierit civitatem, frustra vigilaverit qui custodit eam "*.» Isaias, insuper de novo populo ait: Nec erunt ultra confidentes in hominibus, sed in illum qui fecit eos ';» de vetere autem illo populo: • Væ qui descenditis in Ægyplum ad auxilium, qui in equis fiduciam babetis et in curribus ".» Et:. Non erant confidentes in sancto Israel ".» Apostolus item Corinthiis: ‹ Infirma mundi elegit Deus ut confundat fortia, ut ne glorietur ommis caro in conspectu ejus ¹. › Inducit: «Et ego in infirmitate et timore et tremore multo fui apud vos; et sermo meus et prædicatio mea non in persuasibilibus humanæ sapientiæ verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis, ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei ". › 1188 nobis itaque, dilectissimi, excutiamus hanc de Deo pusillanimem fiduciam, ex qua id nobis obtorum est mali, ut toti ex hominibus fiducia pendeamus ac spe; quod genus facti hominem reddit maledicto obnoxium: imo in illum :olidam spem projiciamus qui dixit: ι Nulite sol17 * Jac. 1 27. * llebr. xm, 3. • ibid. 7. ts ibid. s ibid. 13 P. 1 Cor. u. 3.5. " * Galat. VI, 10. Oser xi, 9, 10. • Isa. xvii, 7. ΛΟΓΟΣ Ρ. Περὶ τοῦ μὴ ἐλπίζειν ἐπ' ἄνθρωπον. Οὐ χρὴ, ἀδελφοί, ἐλπίζειν ἐν οἰῳδήποτε πράγματι ἐπ' ἄνθρωπον· ο Επικατάρατον γάρ', ἀλλ' ἐπὶ τὸν ἀεὶ μεριμνώντα ὑπὲρ ἡμῶν Κύριον, ὅτι αὐτή μέλει περὶ ἡμῶν. Καὶ γὰρ παρὰ τῇ θείᾳ Γραφή ἀπηγόρευται τοῦ μὴ ἔχειν τὴν ἐλπίδα ἐπ' ἄνθρωπον, Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὑπὸ κατάραν ίστησιν τὸν τοιοῦτον, διὰ τοῦ Ἱερεμίου· ι Επικατάρατος γὰρ, φησίν, ἄνθρωπος, ὃς τὴν ἐλπίδα ἔχει ἐπ' ἄνθρωπον, καὶ στηρίσει σάρκα βραχίονος αὐτοῦ.» Και· «Εὐλογη μένος άνθρωπος ὃς πέποιθεν ἐπὶ Κύριον. Καὶ ἔσται Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ.· Ὁ δὲ προφήτης αυτης, ο Τζ διαφθορά σου, Ισραήλ, τις βοηθήσει; ποὺ ὁ βαπ· λεύς σου, καὶ σωσάτω σε;» Ομοίως καὶ ὁ Δαυλή, · Μὴ πεποίθατε ἐπ' ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστιν σωτηρία. ο - ο ᾿Αγαθὸν γὰρ πεποιθέν και ἐπὶ Κύριον ἢ πεποιθέναι ἐπ' ἄνθρωπον, ο Καί • ᾿Αγαθὸν ἐλπίζειν ἐπὶ Κύριον, ἢ ἐλπίζειν ἐπ' ἄρο χουσιν. ο Καὶ ἐπιφέρει, ο Δὲς ἡμῖν βοήθειαν ἐτ θλίψεως.» Και ο Ματαία σωτηρία ἀνθρώπου. Έξι γὰρ μὴ Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ηγρύπνηση ὁ φυλάσσων.» 'Ο δὲ Ἡσαΐας, περὶ τοῦ νέου λαού φησιν· «Καὶ οὐκ ἔτι ἔσονται πεποιθότες ἐπ' ἀνθρώ τοις, ἀλλ' ἐπὶ τὸν ποιήσαντα αὐτούς. • Περὶ δὲ τῶ παλαιοῦ· «Οὐαὶ, οἱ καταβαίνοντες εἰς Αἴγυπτο ἐπὶ βοήθειαν, οἱ ἐφ᾽ ἵπποις πεποιθότες, καὶ ἐφ' ὑ μασιν.» Καί· «Οὐκ ἦσαν πεποιθότες ἐπὶ τὸν ἅγι τοῦ Ἰσραήλ, κ. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος προς Κορινθίας «Τὰ ἀσθενὴ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, λέγο ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρὰ, ὅπως μὴ καυχήσης πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον αὐτοῦ. Καὶ ἐπάγει «Κιν ἐν ἀσθενείᾳ, καὶ ἐν φόβῳ, καὶ ἐν τρόμο κα λῷ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς καὶ ὁ λόγος μου, και τὸ κήρυγμά μου, οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης φίας λόγοις, ἀλλ' ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ ἵν νάμεως· ἵνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ᾖ ἐν σοφίᾳ ἀνθ που, ἀλλ' ἐν δυνάμει Θεοῦ.» Απορρίψωμεν ούν ἀγαπητοί, ἀφ' ἡμῶν τὴν ὀλιγοψυχίαν ἐξ ἧς τίκειτα τὸ ἔχειν εἰς ἄνθρωπον τὴν ἐλπίδα, καὶ ποιοῦν ὑπὸ κατάραν τὸν ὑπεύθυνον. ᾿Αλλὰ τελείως ἐλπίσωμε ἐπὶ τὸν εἰπόντα· «Μὴ μεριμνήσητε, τί φάγητε, κ Επιμ. ιν, 15-18. * Matth. xxv. 38. 3%. * Jerem 11 Paal, csLV, 5. 1ª Psal. cxva, 8, 9. 38 Psal. 15, 13. 17 132. ΣΔΣΙ, 1. 18 ibid. "} Gur. 1, 27, 24.

HOMILIA CI NON NITENDUM PROPRIIS VIRIBUS. πίητε, ἢ τί περιβάλησθε· οἶ δεν γὰρ ὁ Πατὴρ ὑμῶν liciti esse quid manducetis, aut quid bibatis, aut ὧν χρείαν ἔχετε. • Ζητήσωμεν δὲ κατὰ τὸν λόγον αὐτοῦ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ὁ ἵνα μετὰ τῶν ἐπιγείων καὶ τὰ ουράνια κληρονομήσωμεν. Μιμησώμεθα τους Μά γους, οἵτινες οὐ μόνον οὐκ ἐφοβήθησαν τὸν Ἡρώδην, ἀλλὰ καὶ ἐνέπαιξαν αὐτῷ, δι' ἄλλης ὁδοῦ ἀναχωρή σαντες εἰς τὴν χώραν αὐτῶν· καὶ τὴν πίστιν τῆς αιμορροούσης, ἥτις, παρωσαμένη τους ιατρούς, ὅπισ θεν ἥψατο του κρασπέδου τοῦ ἱματίου τοῦ Κυρίου, καὶ παραχρῆμα ἰάθη. Καὶ ἡμεῖς, εἰς τὸν Κύριον ἔχον τες τὰς ἐλπίδας, δοξάσωμεν αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΡΑ'. Περὶ τοῦ μὴ πεποιθέναι ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ ἰσχύν. ὡς ἀπέδειξεν ὁ λόγος ὅτι ἀθέμιτόν ἐστιν ἐλπίζειν ἐπ' ἄνθρωπον, καὶ ἐπικατάρατον· οὕτως ἐπανατείνεται τὸν πεποιθότα ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ ἰσχύλ. Πρώτος τοίνυν Μωϋσῆς παραγγέλλει, λέγων, ο Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Ἡ ἰσχύς μου καὶ τὰ κράτος τῆς ἰσχύος μου ἐποίησεν τὴν δύναμιν ταύτην. Καὶ μνησθήσῃ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, ὅτι αὐτὸς δίδωσί σοι ἰσχύν.» Ομοίως καὶ ὁ προφήτης Αμώς φησιν·. Ο μαχητὴς οὐ μὴ σώσει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ· καὶ ἡ ὀξὺς τοῖς ποσὶν αὐτοῦ οὐ μὴ διασωθῇ.» Καὶ ἡ τοῦ προφήτου Σαμουήλ μήτηρ "Αννα ἔλεγεν • Μή καυχάσθω ὁ δυνατὸς ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ· ὅτι οὐκ ἐν ἰσχύϊ δυνατὸς ἀνήρ τόξον δυνατὸν ἠσθένησεν, καὶ οἱ ἀσθενοῦντες περιεζώσαντο δύναμιν. Καὶ ἐν ταῖς.Παροιμίαις ο Ιππος ἑτοιμάζεται εἰς ἡμέραν πολέμου, παρὰ δὲ Κυρίου ἡ βοήθεια. Καὶ ὁ Ψαλμῳδός· «Οὐκ ἐν τῇ δυναστείᾳ τοῦ ἵππου θελήσει, οὐδὲ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ. Οὐ γὰρ σώζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν. Καὶ γίγας οὐ σωθήσεται ἐν πλήθει ἰσχύος αὐτοῦ.» ᾿Αλλὰ και, ο Ψευδής ἵππος εἰς σωτηρίαν· ἐν δὲ πλήθει δυνάμεως αὐτοῦ οὐ σωθήσεται. Οὔτε δὲ ἐγὼ ἐλπιῶ ἐπὶ τὸ τήξον μου· οὐ γὰρ σώζει με ή ρομφαία μου· › ἀλλὰ σύ, Κύριε, σῶσόν με ἐκ τῶν θλιβόντων με καταίσχυνον τους μισοῦντάς με, ὅτι σὺ μόνος εἶ ὁ βυόμενος πτωχὸν ἐκ χειρὸς στερεωτέρων αὐτοῦ· καὶ πτυχὸν καὶ πένητα ἀπὸ τῶν διαρπαζόντων αὐτ τόν. Εν σοὶ γὰρ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμεν, [ καὶ ἡ ἰσχὺς ἡμῶν καὶ ἡ εὐρωστία παρὰ σοῦ ἐστιν· καὶ θρίξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ἡμῶν οὐ πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ σοῦ τοῦ πλαστουργοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν. Ταῦτα οὖν μαθόντες ἐκ τῆς θείας Γραφῆς, μὴ τολ μήσωμεν ὅλως πεποιθέναι ἢ μέγα φρονεῖν ἐπὶ τῇ δυνάμει ή ευρωστία τοῦ σώματος ἡμῶν· ἵνα μὴ τὴν κατάραν τοῦ στηρίζοντος σάρκα βραχίονος αὐτοῦ ἐφ' ἑαυτοῖς ἐπενέγκωμεν. Πολλοὶ γάρ εἰσιν οἱ καυχώμεναι καὶ λέγοντες, Αἱ χεῖρές μου τρέφουσιν καὶ ἐμὲ καὶ ἄλλους· καὶ ἔχων τας χεῖράς μου, δύναμαι ζησαι. Οὗτοί εἰσιν ἀληθῶς οἱ ματαιόφρονες, καὶ μα quo operiamini: scit enim Pater vester quibus opus sit ". › — Quæramus autem, juxta ejusdem verbum, primum regnum Dei et justitiam ejus *: ut cum istis terrenis præsidiis cœlestia quoque possideamus. Imitemur iilos Magos qui adeo nihil Herodem extimuerunt, ut etiam illuserint ei, per aliam viam regressi in civitatem suam”. Fidemı contemplemur hænorrhoous, quæ, medicis neglectim habitis et transmissis, retro accedens Domino, oram attigit vestis Dominicæ, et in vestigio sanitati est restituta ". Nos igitur qui toti ex Christo spe optima pendemus, glorificemus eum in sacula. Amen. HOMILIA CI. Ne qua fiducia nitamur propriis viribus. Quemadmodum sermo prior expresse docuit, nemini licere spem suam in unum aliquem projicere mortalium, et qui talis sit, maledicto reddi obnoxium: ita et hic interminatur et percellit, nou dispari censura eum qui præfidenter propriis nititur viribus. Primus itaque Moses præcipit dicens: Attende tibi ne dicas in corde tuo, fortitudo mea et robur fortitudinis meæ fecit mihi potentiam hanc; sed recordare Domini Dei tui qui ipse dat tibi fortitudinem ".» Nec alio spectat illud prophetæ Amos: • Pugnator non salvabit animam suam, et velox non salvabitur pedibus suis ". Sed et Anna illa Samuelis prophetæ mater dice - bal: • Ne glorietur potens in potentia sua, quia non in fortitudine potens vir; arcum enim potentium infirmavit, infirmi accincti sunt robore ".› In Proverbiis: e Equus paratur in die belli, a Domino autem venit auxilium 48. > Psalles regius: > Non in fortitudine equi voluntatem habebit, nec in tibiis viri beneplacitum est ei ". Non enim salvatur rex per multam virtutem, et gigas non salvabitur in multitudine fortitudinis suæ *., Sed el: • Mendar equus ad salutem, in multitudine virtutis suæ non salvabitur ": neque enim ego sperabo in arcu meo: non enim salvabit me gladius meus”; › sed tu, Domine, salvun me fac a tribulantibus me, pudore et confusione eus aspergens qui oderunt me, quia tu solus es qui recipis pauperem et egenum a diripientibus eum; in te siquidem vivimus et movemur et sumus ss. fortitudo nostra et robur abs te est, sed et ca pillus de capite nostro non cadet super terram absque tuo mutus, o plasmator noster et human salutis assertor! 1187 Hæc igitur cum prole noverimus, divina nos erudiente Scriptura, de nostri corporis aut viribus aut integra valetudine nihil omnino temere ac præfidenter sust】- neamus præsumere, aut prægestienti animo insolescere, ut ne illius maledictionem adversum 25 Deut. VIII, 17, 18. 30 Psal. ΧΧΧΙΙ, 16. 21 Matth.v1,25,32. * Luc. xii, 31. "Matth. 11, 2 sep. ss Matth. 1, 20 seqq. 1 Amios 11, 14. 17 | Reg. 11, 3, 4. ** Prov. xxı, 51. 29 Psal. CXLVI, 10. 3s (bid. 17. ss Psal. Lili, 7. 29 Act. xv, 28. 3 Matth. X, PATROL, GR. LXXXIX.

nos repartemus, qui confrmat carnem brachii sui. Plerique enim sunt qui glorianter se his venditant verbis: Manus hæ meæ et me alunt et alios; sed et quem tuentur manus meæ, vivere potest. Plane tales verissime vanæ sunt mentis ac va1740 ταιολόγοι, οἱ ἐπιλανθανόμενοι του ποιήσαντος αὐτοὺς Θεοῦ, τοῦ παρέχοντος ὑγείαν καὶ τροφὴν πάσῃ σαρκί, καὶ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυνάμει αὐτῶν. Ὑπερηφα νίαν γὰρ νοσεῖ ὁ ἀποστήσας ἑαυτὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ιδία δυνάμει ἐπιγράφων τὰ κατορθώματα αὐτοῦ. Ὥσπερ δὲ ὁ ἐπιβὰς ἀράχνη διαπεσών κατηνέχθη κάτω· οὕτως συμπίπτει ὁ θαρέων τῇ ἰδίᾳ δυνάμει. Οὐδὲ κἂν τοῦ Ἰὼβ ἤκουσαν λέγοντος· 4 Εἰ δὲ καὶ χεῖρά μου ἐπιθεὶς ἐπὶ στόματι ἐφίλησα, καὶ τοῦτο ἄρα μοι μεγάλη ἀνομία λογισθείη, ο ὅτι ἐψευσάμην ἔναντι Κυρίου τοῦ ὑψίστου. Ὡσαύτως καὶ τοῦ Ἐχκλησιαστοῦ· φησὶν γὰρ ἐκεῖνος· «Επέστρεψα, καὶ ἴδον ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρόμος, οὐδὲ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος. Καί γε οὐ τῷ σοφῷ ἄρτος, καὶ οὐ τοῖς συνετοῖς ὁ πλοῦτος· καὶ οὐ τοῖς γινώσκουσιν ἡ χάρις.» Καὶ ἐπάγει, ο 'Αγαθὴ σοφία ὑπὲρ σκεύη που λέμου.» Και, ο Αμαρτάνων εἷς, ἀπολέσει ἀγαθω σύνην πολλήν.» Καὶ ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταίς φησιν, ο Μείνατε ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν ὑμῖν. Καθὼς τὸ κλῆμα οὐ δύναται καρπόν φέρειν ἀφ' ἑαυτοῦ, ἐὰν μὴ μείνῃ ἐν τῇ ἀμπέλῳ· οὕτως οὐδὲ ὑμεῖς, ἐὰν μὴ ἐν ἐμοὶ μείνητε ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, ὑμεῖς τὰ κλή. ματα· ὁ μένων ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν αὐτῷ, οὗτος φέρει καρπὸν πολύν· ὅτι χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Καὶ εἰκότως· αὐτὸς γὰρ ἐστιν τὸ φῶς καὶ ἡ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων, καὶ «Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν 8 γέγονεν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. niloqui, crassa oblivione negligentes Deum facto rem suum, qui sanitatem impartit et alimoniam omni carni et confidunt in virtute sua. Qui talis est, non simplici superbiæ morbo laborat, quippe qui a Deo se ultroneus diremit ac descivit refuga, dum privæ suæ virtuti ascribit quæ gessit cum laude. Quemadmodum autem aranea, ubi ad telæ suæ fastigium conscendit, velut evanescens momento ruit præceps, ita et qui temere propriis nititur viribus, mox sidit, et ad priorem habitum evanidus relabitur. Tales videri possint neutiquam audisse Job dicentem: «Si autem et manum meam imponens ori deosculatus sum, et hoc mihí utique magna iniquitas imputetur ",› quia mentitus sum coram Domino altissimo. Sed neque Ecclesiasten; is enim ait: • Verti me et vidi quia non est velocibus cursus, non est potentibus bellum, sed nec sapienti panis, intelligentibus non adsunt divitia, neque cognoscentibus gratia ".» Inducit: 1 Bona est sapientia præ soliis belli "., Et: • Peccanş unus perdet bonitatem multam ". Dominus quoque suis ait discipulis: Manete in me, et ego in vobis. Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos nisi in me manseritis. Ego sum vitis, vos palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil po testis facere ". › Jure quidem: ipse enim hominum est lux et vita, et, ‹ Omnia denique per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est *. › Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA CII. Importunam familiaritatem esse vitandam. Nimis quam bonum, nec minus utile fuerit, intempestivam hominum consuetudinem defugere, et de eorumn via decedere, atque aversari illos qui nihil tam resipiunt quam quæ sunt mundi, modo nulla intercedat ingens necessitas. Longe enim alius urget affectus eos, qui mundo huic vale dixere supremum, et alius eos quos totos mundi amor sibi devinxit. Quemadmodum enim bos si accidat bubalo, si onagro yeterinum quodpiam adbinniat, nulla edetur vox nisi obstrepera ac dissona, 1188 sic, si familiarius cum bominibus wundi monachi congredientur. Monachus sui ipsius potestatem non habet: illius enim se addixit ac mancipavit servituti, cujus accensus est militiæ et ascriptitius: cervicem enim illius substravit jugo qui ipsum delegit, ut eos deinetat, universim desecet, qui in concavis vallibus modestæ humilitatis divino abundant frumento, rivos nempe in imum levexos, pluviis e cœlo et vivificante Spiritu sidentibus inebriatos, cujus roscidis guttulis stillatim celo labentibus anima hominis, ejusmodi germi- * Job xxx1, 27, 28. 30 Eccle. 1*, 11. ΛΟΓΟΣ ΡΒ΄. Περὶ τοῦ παραιτεῖσθαι τὰς ἀκαίρους συντυχίας. Καλὸν ἄγαν καὶ λίαν ἐπωφελές, τὸ παραιτείσθαι τὰς ἀκαίρους συντυχίας· καὶ ἐκτρέπεσθαι τοὺς κι ομόφρονας, ἄτερ μεγάλης ανάγκης. Αλλη γὰρ διά θεσις τοῖς ἔξω τοῦ κόσμου, καὶ ἄλλη τοῖς ἐν τῷ κόσμῳ. "Ωσπερ οὖν ἀσύμφωνος ἡ σύνοδος τοῦ βούς, καὶ τοῦ βουβάλου, καὶ ὑποζυγίου, καὶ ἀνάγρου· οἷο τως καὶ ἡ τῶν μοναχῶν, καὶ τῶν κατὰ κόσμον. Ὁ μοναχὸς ἐξουσίαν ἑαυτοῦ οὐκ ἔχει· δεδούλωται γάρ τῷ στρατολογήσαντι αὐτὸν, ὅτι ὑποκέκλικεν τὰ αὐχένα αὐτοῦ τῇ ζεύγλῃ τοῦ ἐξελαυνομένου αὐτὸ τέμνειν ἀμεταστρεπτὶ τοὺς ἐν ταῖς κοιλότησι της ταπεινοφροσύνης πληθύνοντας τὸν θεῖον σίτον αλλο κας, τοὺς μεθυσκομένους ἐκ τῆς ἐπομβρίας του οὐρανοῦ, καὶ ζωοπαρόχου Πνεύματος. Οἱ τοῖς σταγό σιν εὐφραίνεται ἡ ἀνατέλλουσα τὰ θεῖα νοήματα του ἀνθρώπου ψυχή. Ο γὰρ ὀρεγόμενος ἡσυχίας, καὶ ἀπερισπάστως βουλόμενος προσομιλεῖν τῷ Θεῷ, οὐκ ὀφείλει ὅλως συντυχεῖν τινι τὸ σύνολον· τῶν γὰρ τελείων ἐστὶν τὸ μέτρον τοῦτο τῶν νεκρωσάντων ἑαυτοὺς τῷ κόσμῳ, κεκολλημένων δὲ τῇ ἀγάπῃ τὸ Θεοῦ. Εἰ δὲ καὶ χρεία γένητα, συντυχίας, Πατρέ or ibid. so ibid. 18. " Joan. xv, 4, 5. *● Joan.

HOMILIA CII. - DE IMPORTUNA FAMILIARITATE. σιν πνευματικοῖς καὶ συναγωνισταῖς, ἢ ἀδελφοῖς nis in morem, de Deo cogitationes concipiens, la tatur et hilarescit. Etenim qui tranquillæ quietis expetit amanitatem, quisquis cupit Deo colloqui Familiarius, debet is in genere omnem omnium prorsus familiarem congressum a se præcidere. Et hic piane instituende vite modus in solos cadit perfectos qui seipsos mundo quidem mortificarunt, Deo autem coh:eserunt glutino charitatis. Si qua interim ingruerit necessitas sic perfecto spirituales Patres ut compellet, aut secum parili concertantes agone, aut certe ex fratribus nonnullos quibus usui esse possit: debet utique cum eis congredi familiariter, ac si de Deo divinisque rebus texat sermonem. Prorsus talis emolumenti plurimuni aut afferet cæteris, aut certe secum reſeret: δεομένοις ὠφελείας συντυγχάνειν. Η γὰρ τοιαύτη συντυχία, εἰς θεολογίαν λογίζεται· καὶ πάντως ἡ ὠφελήσει, ἢ ὠφεληθήσεται. Φησὶν δὲ καὶ ἡ Γραφή, ο "Ανδρα εὐρὼν φρόνιμον, ὄρθρισον πρὸς αὐτόν. Και ο Τις σοφές; αὐτῷ προσκολλήθητι. Ο γὰρ συνδιάγων σοφοίς, σοφὸς ἔσται.» Η δὲ τοῦ κόσμου συντυχία, ἀσύμφορος ἡμῖν ἐστιν· λαλοῦσιν γὰρ τὰ τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ λοιπὸν χαυνοῦται ὁ νοῦς, καὶ καταργεῖται ἐκ τῆς πνευματικῆς ἐργασίας καὶ ἐκλύεται πρὸς τὸν τῆς ἀσκήσεως τόνον. Λοιπὸν δὲ και εστιατορία, καὶ αὐτὴ ἐνηλλαγμένη. Εκαστος γὰρ ἐκ τῆς ἰδίας γεωργίας τοὺς καρποὺς ἐπιδείκνυ σιν. Διὰ τοῦτο εἴρηκα, ὅτι ἀμέτοχος καὶ ἀσύμφωνος ἐστιν ὁ βίος τῶν ἀζύγων καὶ τῶν κοσμικών. Ανάγ κη οὖν διὰ τὴν τῆς ψυχῆς βλάβην, ῥᾳδίως κόπτειν siquidem Scriptura ait: «Virum si invenisti pruτὰς αὐτῶν συντυχίας. Καὶ γὰρ μετὰ τὴν αὐτῶν ἀναχώρησιν ἄχθεται ὁ νοῦς διά τε τὴν τοῦ κανόνος ἀργίαν, καὶ τὴν τῆς διαίτης ἐναλλαγήν. Διὰ τοῦτο οἱ ἀγωνισταὶ τὰς ἐρήμους ἐδίωκον, ἵνα τούτων ἐκτὸς γενόμενοι, ἀνεμποδίστως τῷ Θεῷ προσομιλήσωσιν. Ὥσπερ γὰρ παρθένος φυλαττομένη ποθεῖται παρά τῶν ἔξω, ἐπειδαν δὲ προσέλθῃ, οὗ πᾶσιν ἀρέσκει, ἀλλὰ μᾶλλον ὑπὸ πολλῶν ψέγεται· οὕτως καὶ ὁ μου ναχός, όταν γένηται ἄπολις καὶ ἀδημοσίευτος, τίμιός ἐστιν, καὶ Θεῷ καὶ ἀγγέλοις, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνθρώποις. Ἐπειδὰν δὲ κατέλθῃ ἐκ τῆς ὑψηλῆς πολιτείας καὶ θεωρίας, και εμπλακῇ ταῖς τοῦ βίου πρα γματείαις καὶ συντυχίαις, ἀδόκιμος τῷ Θεῷ, καὶ τοῖς ἀνθρώποις εὐκαταφρόνητος γίνεται. Αμεινον οὖν ἐστιν ἀπαυτομολῆσαι τῶν κοσμικῶν, καὶ φυλακισθῆναι ἐν τῷ κελλίῳ, καὶ σωθῆναι ὡς δορκάς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Βρέχοι γὰρ καὶ παγίδες εἰσὶν τοῖς ἐθέλουσιν σωθῆναι, αἱ τῶν κοσμικών συντυχίαι καὶ μακρολογίαι, ἀπασχο λοῦσαι τὸν νοῦν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ δοξολογίας καὶ εὐφροσύνης, καὶ ποιοῦσαι αδολεσχεῖν εἰς τὰς ἑαυτῶν ματαιολογίας· ὡς φησινό Παροιμιαστής ο 'Απεπλάνησεν δὲ αὐτὸν πολλὴ ὁμιλία. Λόγοις ο δὲ χειλέων ἐξώκειλεν αὐτόν.. Οἱ μέντοι περὶ ὠφελείας ψυχῆς πλησιάζουσιν ἡμῖν δι' ὀλίγων λόγων ἅλατι θείῳ ήρτυμένων· ποιησώμεθα τὴν πρὸς αὐτοὺς συντυχίαν, καὶ ἀπολύσωμεν. Πλέον γὰρ οἰκοδομηθήσονται ἐν τῇ πνευματική βραχυλογία ήπερ ἐν τῇ κοσμικῇ μακρι λογές. Ε! δὲ λέγει τις, Δια τί ὁ Παῦλος παρέτεινεν τον λόγον μέχρι μεσονυκτίου; πρῶτον μὲν διὰ τὸ μέλλειν αὐτὴν ὁδεύειν· ἔπειτα δὲ, ὅτι καὶ νεοκαςήχη του ἦταν Ἀρχὴ γὰρ ἦν τοῦ κηρύγματος. Πλὴν ὅτι ὁ Παῦλος ἀνάπλεω; ἦν Πνεύματος θείου, καὶ τὸ Πνεῦ με ἐλάλει δι' αὐτοῦ. Σημεῖον δὲ ταῖς ἔχουσιν τὸ ἄνωθεν Πνεῦμα· πρῶτον μὲν πραΰς ἐστιν. καὶ ἡσύ χιος, καὶ ταπεινόφρων, καὶ ἀπεχόμενος ἀπὸ πάσης ἐπιθυμίας ματαίας τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ ἑαυτὸν ενδεέστερον ποιεῖ πάντων τῶν ἀνθρώπων. Καὶ οὐδὲ όταν θέλῃ ὁ πνευματοφόρος λαὶ εῖν, λαλεῖ τὸ Πνεῦμα· - Prov. viii, 17. Prov. xxi, 11. • Pro λόγοις δέ, Ald. habet, βρόχοις τε. dentem, mane evigila ad illum ".» Et: c Si quis fuerit sapiens, huic adjungere: qui enim convivit sapientibus, sapiens erit ". Atqui nobis nihil minus conducit quam ut cum mundi istius hominibus familiariter congrediamur. De nulla enim re alia isti texunt sermones, quam de mundi negotiis, quorum relatu mens monachi deinceps re mollitur laxius et flaccescit, ab operatione interim spirituali desidet cessator, enervis jam resolvitur ad tuendum monasticæ exercitationis vigorem, denique et tenor ipse sumendi cibi permutatur. Demonstrationem siquidem fructuum quisque suæ exhibet specimen agricolationis. Ob hoc dixerim, quo leorum vita qui calibes atque expertes tori maritalis degunt, nihil habet cum mundi hominibus commune, dissentanea prorsus cum sit. Ne quid igitur detrimenti aut noxæ adeat anima tua, necesse sit ut exprompte et alacriter omnem abs te præcidas sæcularium consuetudinem: etiamsi ut primum te dedideris secessui ab illis sejunctus, non nihil mens discruciatur quod eatenus ab observatione regulæ desederis, genusque vitæ cogeris permutare. In hoc agoniste illi spiritualis palaestra magno studio expetebant deserta, ut a seculi hominibus dispa rati, nullo negotio cum Deo congrederentur fami liarius. Quemadmodum enim virgo interiin dum custoditur, mulus qui externi sunt, in desidero est, mox ut prodiit in publicum, jam non æque omnibus se probat illius decor, sed in illa quiddam deprehenditur quod detur vitio et notam eidou inurat: ita et monachus tantisper extorris dum vivit a civitate et publico alienus, maguo in bono. re habetur apud Deum et angelos, quin et homlnum ore celebratur. 1189 At si quando e sublimi cardine delabetur suæ conversationis et contemplationis, seque vitæ sæcularis negotiis implicuerit, non jam probatur Deo, sed et homintbus in contemptum venit. Muito igitur præstiterit, ut te quam longissime subducas a mundi homiVARIE LECTIONES.

Οταν οὖν τινες παραβάλλωσιν ὠφελείας χάριν, καὶ ἔχουσιν πίστιν θείου Πνεύματος, ἐν παύτας γένη. τα: ἔντευξις πρὸς τὸν Θεὸν περὶ πάντων. Και τότε το Θείον Πνεῦμα πληροί τὸν ἄνθρωπον, καὶ πληρωθεὶς λαλεῖ, καθὼς ὁ Κύριος βούλεται· βούλεται δὲ τοῦ σωθῆναι πάντα ἄνθρωπον. Καλόν μὲν τὴ διὰ λόγων ὠφελεῖν τοὺς πυνθανομένους· κρεῖστον δὲ τὸ δι' ἀρετῆς καὶ προσευχῆς συνεργεῖν αὐτοῖς. Χρὴ οὖν τοὺς θέλοντας κτήσασθαι τὸ πλῆθος τῶν ἀρετών, μήτε δόξης εφίεσθαι, μήτε πολλοῖς συντυγχάνειν, καθὼς εἴρηται· μήτε προόδοις συνεχέσι κεχρήσθαι, Η λοιδορείν τινας, εἰ καὶ οἱ λοιδορούμενος τῆς Ἀναβης μίας εἰσὶν ἄξιοι μήτε πολλὰ ὁμιλεῖν, καὶ πάντε καλὰ λέγειν δύναιντο. Η γὰρ πολυλογία ή άμετρα 3 διαφθείρουσα τὸν νοῦν, οὐ μόνον περί την πνευματι τὴν ἐργασίαν ἀργὸν αὐτὸν ἀπεργάζεται, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς ἀκηδίας αὐτὸν παραδίδωσι δαίμονι. Πετερών αἱ θύραι του βαλανείου συνεχῶς ἀνοιγόμενοι, την Ενδοθεν θέρμην θᾶττον ὠθοῦνται πρὸς τὰ ἔξω· οὗτος καὶ ἡ ψυχὴ ὅταν πολλὰ θέλει διαλέγεσθαι, καὶ πά τότε καλά λέγει, τὴν ἑαυτῆς μνήμην, δια της φωνή τικής πύλης διαφθείρεται. Καλή οὖν ἐστιν κατὰ πάντα ἡ σιωπή - θησαυροί γάρ βασιλικοί πλησθήσον ται χρυσίου, καὶ νέες τῶν ἀληθῶς μοναχῶν, πλου σίας πλησθήσονται γνώσεως· εἰ δὲ καὶ ἀναγκαῖα ἐστιν τὸ διδάσκειν, πρὸς ἐπανόρθωσιν ψυχῆς γινό σθω. Χρήζομεν οὖν ἐν τῇ διδασκαλία 18.17 ορίαν, σεμνότητα, λίγον ὑγιῆ, ἀκατάγνωστον, ἵνα τ ἡμῶν δοξασθῇ ὁ Θεὸς ἐν πᾶσιν. «Τὰ γὰρ ὑπία ἡμῶν, οὐ σαρκικά, ο ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ προς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαίρον. καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τ Θεοῦ, ὅπως ἀθολώτῳ ψυχῇ, καὶ πραείᾳ καρδία, υπ εὐώδες θυμίαμα ἡ εὐχὴ ἡμῶν δεκτὴ γένηται τῷ ἐπ ζοντι καρδίας καὶ νεφρούς Θεῷ. Φησὶν δὲ καὶ ὁ Κύ ριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· «Ὑμεῖς οὐκ ἐστε ἐκ τοῦ κόσμου τούτου, ἀλλ' ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς ἐκ τοῦ κόσμου· οὐκ ἔτι πολλὰ λαλήσω μεθ' ὑμῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. nibus, inque cellula quapiam dedas te custodiz, ac ἀλλὰ τότε λαλεῖ, ὅταν θέλῃ αὐτὸν ὁ Θεὸς λαλῆσει. salveris ceu caprea vitatis laqueis assolet, et quasi avis e reticulo aucupis. Laquei enim et pedicæ sunt aspirantibus ad salutem, sæcularium congressus, ac prolixe eorum confabulationes mentem prorsus avocant a Dei glorificatione et spirituali lætitia. Eo etiamnum ipsam adigunt necessitatis, ut aliud nihil contempletur quam illorum vaniloquia, juxta Parœmiasten: Decepit autem eum multo sermone, verbis autem labiorum impegit eum. Quod si propius nos adeunt, de animæ salutari utilitate consulturi, cum istis liceat texere sermonem cum verborum compendio, quæ alioqui divino condita sint sale, et illinc nos actutum proripiamus. Plus enim hac nostra breviloquentia zdificabuntur, quam si longissimam orationem prorogemus de rebus mundi. Quod si quispiam objiciat, quid utique Paulus ad noctem usque intempestam legitur protendisse sermonem; primum huic responderim, quod ab eis esset mox soluturus, deinde quia recens erant edocti prina fidei rudimenta. Tunc enim primum jaci cœperant fundamenta fidei per prædicationem ferendæ. Ad hæc, Paulus Spiritu sancto erat plenus, nam et per eum ipse Spiritus loquebatur. Argumentum evidens quod quis Spiritum sanctum habeat, primum quidem si mansuetus est, si requietus, et de se quam modestissime sentiat; si sibi temperat ab oinni vana cupiditate sæculi bujus, seque ipsum cæteris hominibus multo æstimet inferiorem. Sed neque is qui allatus est Spiritu sancto, quando vult loqui, " loquitur Spiritus, sed tunc loquitur, si quando siverit illum loqui Deus. Cum igitur nonnulli nos adierint utilitatis captandæ gratia, si isti fidem habeant divini hujus Spiritus, in primis ad Deum pro hominibus fundatur interpellatrix oratio: nam tunc Spiritus ille divinus adimplet hominem, qui gratia impletus loquitur jam juxta Domini voluntatem: vult autem ipse, omnem hominem salvum fieri. Sane ut bonum sit auxilio esse verbis tuis ei qui te quiddam rogat, sed præstiterit ei, ut cooperere per virtutem et orationem. Qui igitur volet numerosam assequi virtutum copiam, necesse sit defugiat inanis gloriæ cupiditatem, non cum aliquo multis conflictetur, ceu dictum jam est, ne continenti usu consuescat pergere aliis obvius. nullis convicietur, quamlibet digni sint quibus retalietur, qui incessunt priores. Non ita cum mulis sermocinetur, etiamsi videri possint bona esse quæ dicere instituit omnia. Immoderata enim el effrenis verborum prolatio, qua periclitatur mentis tranquillitas, 1190 non solum circa operationem spiritualem lentescere facit cam ac desidere, sed et molestissimo dæmoni acediæ mancipat illam * dedit. Sane quemadmodum exæstuantis balnei fores continenter apertæ si sunt, intimum illorum calorem ocius efflant et expellunt in ea quæ sunt extrinsecus; ita et anima si quando multa sermocinari volet, tametsi nihil mon dicat decorum et honestum, memoriam tamen sui ipsius perdit per vocalis portæ organum. Silentium igitur per omnia bonum ac frugi est. Regales quidem thesanri implebuntur auro, et sensus eorum qui non fucate sunt monachi, saturabuntur scientiæ opulentia. Si qua interim docendi ingruerit necessitas, ad animæ correctionem, doceto. In hac tamen docendi ratione volumus adesse doctrinæ legitimam incorruptionem, gravitatem, verbum sanum et irrepreben sible, ut per nos glorificetur Deus in omnibus. Arma enim • nostra non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum: consilia destruentes ** › ut anima nullis agitata intethperiis, ac niti corde, nostra oratio sicut incensum suave fragrans, acceptal ilis ei fiat qui corda serie • Prov. xxviii, 23. 1 1 Τim. 11, 4. 15 11 Cor. x,

HOMILIA CHI. DE SILENTΙΟ. tatur et renes, nempe Deo. Sed et Dominus suis dixit discipulis: Vos non estis de mundo hoc, sed ego elegi vos de mundo: non jam multa loquar vobiscum ".» Ipsi gloria in sæcula saculorum. Amen. ΛΟΓΟΣ ΡΓ'. Περὶ ἡσυχίας. HOMILIA CIII. De silentio. Vel hoc nomine nobis emolumento est silentium et adjuvat, quod doceat a malis feriari et interquiescere. Quod si virtutes quatuor in oratione conciliarit sibi et asciverit, quibus nitatur, nimirum longamimem tolerantiam, animi modestiam, vigiliam, temperantiam; nihil uspiam inveniet quod breviore compendio animam reddat circa turbulentas passiones sic stabilem, ut silentium. Quam igitur speciosa quamque opportuna, et accommoda est nobis virtus silentii? Aliud prorsus nihil quam sapientissimarum cogitationum mater. Benignus etenim ille Spiritus vix aliud tam aversatur Ησυχία ὠφελεῖ, τῶν κακῶν ἀργήσασα. Ἐὰν δὲ καὶ τὰς τέσσαρας ἀρετὰς ἐν προσευχῇ προσλάβηται βοήθημα, τοῦτ' ἔστι, τὴν μακροθυμίαν καὶ τὴν ταπεινοφροσύνην, ἀγρυπνίαν τε καὶ ἐγκράτειαν, οὐδὲν αὐτῇ συντομώτερον πρὸς ἀπάθειαν. Καλὴ οὖν ἡ εὔκαιρος σιωπή, οὐδὲν ἕτερον οὖσα, ἡ μήτηρ ἐννοιῶν σοφω τάτων· ἐπειδὴ καὶ τὸ ἀγαθὸν Πνεῦμα ἐκφεύγει τὴν πολυλογίαν, ὡς ταραχῆς πάσης καὶ φαντασίας ἐκτὸς δν. Η οὖν ἡσυχία ὡς καλὴ οὖσα μήτηρ πασῶν τῶν ἀρετῶν τυγχάνει. Απογεννᾷ γὰρ αὐτὰς διὰ τῆς πρὸς Θεὸν ἀδιαλείπτου καὶ ἀπερισπάστου ἡσυχίας. Ο φιλ ήσυχος μοναχὸς ἀγαπᾶται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἀγαπῶν τὸν Θεὸν αὐτῷ μόνῳ θέλει προσ- et fugit, ut multiloquii vanitatem, quandoquidem ομιλεῖν διὰ τῆς καθαρᾶς προσευχῆς, καὶ ἐπὶ γῆς διάγων τὰ οὐράνια φαντάζεται. Ολος γὰρ ὁ νοῦς αὐτοῦ μεριμνᾷ τὸ πῶς ἀρέσει τῷ Θεῷ, καὶ γενέσθαι ναὸς τοῦ ἁγίου αὐτοῦ Πνεύματος. Ο τοιοῦτος ἀεὶ ὑποκλίνει τὸν αὐχένα αὐτοῦ τῷ ἐλαφρῷ καὶ χρηστῷ ζυγῷ τοῦ Χριστοῦ· καὶ πάντα τὰ ὁρώμενα παρ ορῶν, τῶν ἀοράτων εφίεται. Μᾶλλον δὲ αὐτὸν τὸν ἀόρατον ὡς ὁρῶν καρτερεῖ. Οἱ τοιοῦτοι τοῖς ἀγγέλοις τῷ βίῳ συναμιλλώνται· πάντοτε τὰς ἐρήμους διώκοντες, ἵνα ἐν πολλῇ ἡσυχία καὶ ἀμεριμνίᾳ τῷ Θεῷ προσομιλοῦντες τὸν ἑαυτῶν νοῦν ἔσοπτρον ἀκηλίδω τον ἀπεργάζωνται, κατὰ τὸν μέγαν Ηλίαν, καὶ τὸν πρόδρομον καὶ βαπτιστὴν τοῦ Κυρίου Ἰωάννην. Μακάριοι οἱ τοιοῦτοι καὶ ἐπὶ γῆς καὶ ἐν οὐρανοῖς οίτινες τὰ πάντα ἡγοῦνται σκύβαλα, ἵνα Χριστὸν κερδήσωσι, καὶ εὑρεθῶσιν ἐν τῷ πραέῳ καὶ ἡσυχίῳ πνεύματι βαδίζοντες, καὶ μάλιστα εἰς οὓς ἐφθάσαμεν καιρούς· καθὼς ὁ προφήτης Αμὼς τὰ περὶ τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ ἡμᾶς παιδεύων φησίν, ὁ Ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ὁ συνιών σιωπήσεται, ὅτι καιρὸς πονηρός ἐστι. ο Καὶ ὁ Ησαΐας, ο Μισῶν πονηρίαν, καὶ τὰς χεῖρας ἀποσειόμενος ἀπὸ δώρων, καμμύων ὀφθαλμούς, ἵνα μὴ ἴδῃ ἀδικίαν, οὗτος οἰκήσει ἐν σπη λαίῳ, ἄρτος αὐτῷ δοθήσεται, καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοῦ πιστόν.» Καὶ ἐκ προσώπου Κυρίου φησίν, ο Επ! τίνα ἐπιβλέψω, ἀλλ' ἢ ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ ἥσυχον, καὶ τρέμοντα μου τοὺς λόγους;» Καὶ ὁ Ἱερεμίας, • Τίς δώσει μοι, λέγων, ἐν τῇ ἐρήμῳ, σταθμὸν ἔσχατον; καὶ καταλείψω τὸν λαὸν τοῦτον;» Καὶ πάλιν, • Οὐκ ἐκάθισα μετά συμπαιζόντων αὐτῶν, ἀλλ' εὐλαβούμην ἀπὸ προσώπου χειρός σου. Κατὰ μόνας ἐκαθήμην, ὅτι πικρίας ενεπλήσθην.» Καὶ ὁ Δαυΐδ, • Εμάκρυνα φυγαδεύων, και ηυλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ. Και, [ Ἐθέμην τὸ ἔνδυμά μου, σάκκον.] «ἐθέμην τῷ στόματί μου φυλακὴν ἐν τῷ συστῆναι τὸν ἁμαρτω λὸν ἐναντίον μου ἐχωρώθην καὶ ἐταπεινώθην καὶ ἐσίγησα ἐξ ἀγαθῶν. Καὶ πάλιν,] ἐκωφώθην καὶ οὐκ Άνοιξα το στόμα μου, ὅτι σὺ ἐποίησας.» Και, ο Κύ ** Joan. xv, 19; xiv, 30. “Amos v, 15. is ab omni turbulenta se submovet intemperie atque ludificatoria imaginatione. Silentium igitur tanto cum splendeat decore, mater jure censetur virtutum monachi: eas enim progeneral per jugem et indivulsam ad Deum interpellationem. Monachus silentii et quietis amator non potest non a Deo diligi. Cum enim Dei amore inardescat, soli cupit Deo colloqui per sinceram orationem. Is, etsi in terra moretur, cœlestia tamen transcendit pia imaginatione: tota enim istius nens in hac una et anxia cogitatione versatur, ut Deo se probet ac reddat amabilem, sanctique Spiritus templum promereatur effici.1191 Hic cervicemn suam perquam leni Christi jugo et suavi substernit acclinis semper. Visibilia cuncta transmittens, ad invisibilium rapitur amorem, magis vero invisibilium (quatenus ea contemplatur) aliquousque compos jamn est. Qui tales sunt, puritate vitæ cum angelis congrediuntur. Isti nullo non tempore expetunt adeuntque solitudines, ut taciturni ac tranquilli prius divina perfruantur allocutione, suamque ipsorum mentem speculum eficiant nulla labe interpunctum aut aspersum, magnum illum imitati Eliam ac præcursorem et baptistam Domini Joannem. Beati plane tales, cum super terram, tum et in cœlis, qui quidem omnia ducunt quasi stercora, Christum ut lucrifaciant invenianturque in miti ac requieto incedere spiritu. Idque nos omnium maxime facere addecet, qui in hæc pervenimus tempora. Sic et propheta Amos, quæ instanti tempore contigerunt, suo nos præerudiens oraculo, ait: c In tempore illo intelligens silebit, quia tempus malum est 7. ο Isaias quoque: • Qui odit iniquitatem et manus excutit a muneribus; qui claudit ocuios ne videat iniquitatem, hic habitabit in spelunca excelsa; panis ei dabitur, et aqua ejus fidelis: Regem cum gloria videbit, et oculi vestri videbunt terram de longe, anima vestra meditabitur