LEONTIUS NEAPOLITANUS EPISCOPUS. gaum namque ipsius æternum est, et potestas ipsius αὐτὸς ἀπαλαίωτος, ἡ γὰρ βασιλεία αὐτοῦ βασιλεία în æternum non minuetur. αἰώνιος, καὶ ἡ ἐξουσία αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα οὐ δια φθαρήσεται. · ις'. Ἐγὼ Ησύχιος πρεσβύτερος Ἱεροσολύμων πολλὰ ἐρευνήσας, μετὰ πολλοῦ καμάτου ήδυνήθην εὑρεῖν τοῦ ἁγίου Λογγίνου τοῦ Εκατοντάρχου, τοῦ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ εἰπόντος, Αληθώς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος, τὸ μαρτύριον· εὗρον δὲ αὐτοῦ ἐν σχεδαρίῳ ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ τῆς ἁγίας Αναστά σεως, καὶ συνέταξα αὐτοῦ τὴν ὁμολογίαν μετὰ καὶ τοῦ ἐγκωμίου. Λαπὸν οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον πιο στωθήτωσαν, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ ἅγιος Λογγί νος ὁ 'Εκατόνταρχος, ὁ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ὁμολογήσας αὐτόν· οὗ τῇ πρεσβείᾳ καὶ παρακλήσει διαφυλαχθείησαν ἅπαντες, οἵ τε ἀναγινώσκοντες αὐτὸ 16. Ego Hesychius presbyter Hierosolymorum, multum solliciteque scrutatus, vix demum, nec absque maguo labore potui invenire aliquid de sancto Longino centurione, qui ad crucem Christi dixit: Vere Filius Dei erat iste: inveni autem martyrium ejus in libello conscriptum in bibliotheca Sanctæ Resurrectionis, et ipsius confessionem cum elogio composui. Denique credant omnes, qui timent Do- 'minum, quia hic est vere sanctus Longinus centurio, qui sub cruce Christi ipsum confessus est: cujus intercessio ac patrocinium custodiat omnes sive legentes sive audientes in Christo Jesu Domino nostro, cui est gloria, virtus et regnum Patris, Fi- καὶ οἱ ἀκούοντες, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, lii, et Spiritus sancti, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, καὶ ἡ βασιλεία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ANNO DOMINI DCXX. LEONTIUS NEAPOLITANUS EPISCOPUS. NOTITIA. (FABRIC. Biblioth. Græca, t. VIII, 320.) Leontii, episcopi Neapoleos sive Hagiopo.eos, n Cypro insula, sæculi septimi initio, Mauricio imperante clare, Sermo in Simeonem, quando is Dominum in ulnas suas excepit. Græce ex codice Seguieriano cum Latina Combefisii versione tom. I Auctarii novi Bibl. Patrum, Paris. 1648, pag. 681. In diem festum media Pentecostes. Græce et Latine, ibid. p. 701 In idem festum et in cæcum a nativitate, nec non in illud: «Nolite judicare secundum faciem,» Græce et Latine, cum Combefisii versione et notis, ibid. p. 719; Latine etiam in Bibliotheca Combefisii concionatoria et tom. IX Bibl. patrum Lugd. p. 718 In synodo vi, act. 4, Leontius, Cypri episcopus, traditur scripsisse olla tyxwpiz NOTÆ. Apud Simlerum male Nicopoleos, et Baron. ad quid imaginem Christi sanctorumque depingiad an. 594, 5 Constantiæ Cypri. S. in cod. Coislin. 105, n. 34. V. Montfauc. Bibl. Col. p. 180. HARL. De codd. Paris. paulo ante vidimus. Juvat vero hic aliorum, in quibus reperiri dicuntur hujus Leontii opuscula, codicum notitiam dare. Neque tamen ubivis distinguuntur. In cat. codd. Angliæ etc. I, pag. 32, n. 234, sub fin., et pag. 34, n. 241, in cod. Barocc. Leontii, presbyteri, Hom. in Mesopentec. p. 28, inter codd. Barocc. n. 199, Leonti presbyteri Homiliæ in festum Palmarum; in Jobum; in proditionem Domini, et in Mesopentecost., et tres priores tom. II, pag. 435, n. 5859, inter codd. Gale, ubi vocatur Leontius, Cpolitanus. tom. I, p. 150, inter codd. Bodlei. n. 2877, 28, Lenntii, Cypri archiepisc. brevis Apologia, demonstrans, mus. Inter codd. Gale tom. II, Cat. n. 5959, Leontius, De imaginibus. In Bibl. Vaticana Leontii, episcopi Cypri, Opuscula. (Montfauc. Bibl. Bibl. mss.-1, p. 134. B.) In cod. Escorial. Serm. in Mesopentec. de cæco a nativit. et in illud, Ne judicetis secundum faciem, teste Pluero in Itin. per Hisp. p. 180. Mosque in Bibl. synodali, cod. 5, Leontii. xpеobutépoυ KuyavTIVUTÓREws, in Mesopenterosten, in cæcum a nativitate, et in Petrum ab Herode in carcere detentum: inc. Toiç pilovat, etc. et ibid. in fine ejusdem Aoyos in Pentecosten: inc. Οσοι περὶ τὴν ἑορταστικήν. Γ. Matthæi Noril. cod. Mosq. p. 8. HARL. Hanc leges inter Opera Leontii Byzantini bujus Patrologiæ t. LXXXVI.

NOTITIA. καὶ πανηγυρικούς λόγους et sermonem εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. In indice Allatiano ad Leontium refertur Laudatio. S. Jobi (duplex sub Leontii, sed CPol. presbyteri, nomine homilia in Jobum ms. in bibl. Vindob. vide Lambecium, tom. IV, p. 68, 69). FABR. In cod. 116, n. 6, Leontii, presbyteri CPolit., Orat. in Jobum, habita feria secunda sanctæ et magnæ nebdomad.; et iterum n. 10 Orat. in Jobum, habita feria quarta ejusd. hebdom., n. 10. ejusd. Orat. in proditionem Christi et in uxorem Jobi, habita feria v magnæ hebdom.; ac n. 13, ejusdem Orat. in passionem Christi et in Jobum, habita in Parasceve magnæ hebdomad., quas quatuor oratt. nondum editas esse censet Kollar. in nota p. 160 et n. 19 hom. in Pentec. et in cæcum a nativitate; ubi Lambec. p. 164 seq., acerbe invehitur in Combefisium, et hunc, queritur, illam edidisse in tom. I Auctarii Bibl. Patrum, etc. p. 719-798. d. Par. cum variis ineptis conjecturis et pravis minimeque necessariis emendationibus, affirmatque totam illam Combetisii edit. cum pervetusto hoc cod. Cæsareo diligenter et curate esse conferendam atque exempla quædam affert: sed de animo calamoque in Combefisium iniquo et mordaci. V. Kollar. not. p. 169. - In cod. Coislin. 105, Leontii, episcopi Neapolis, in Cypro, Sermo in Simeonem (V. Montfauc. Bibl. Coislin. p. 180, n. 34). HARL. In magnam Parascevem et in passionem Christi. (Lambec. ibid. pag. 69 seq.) [p. 162, ed. Kollar.] In Petrum. In proditionen Christi et uxorum Jobi. (Lambec. p. 69.) [p. 162. Koll.] In Domini resurrectionem. Εἰς τὰ προφωτίσματα, εἰς τὰ βάϊα καὶ εἰς τὴν ἔγερσιν τοῦ Λαζάρου. Ηæc est, quæ inter sancti Chrysostomi Homilias legitur, tom. VII edit. Savil. p. 334. Incipit: "Hon the TVεUpatiks navyúpew; (4*) FABR. Mediolani in B. Ambros. Leontii CPolitani, Or. de Lazaro et Encomium in synaxin B. Virg. Mariæ. V. Montfauc. B. biblioth. mss. 1, p. 500, D. HARL. In eadem synodo VII, tom. III Binii pag. 560, Leontius Cypri episcopus affirmatur scripsisse Vitam Joannis eleemosynarii, archiepiscopi Alexandrini, defuncti anno Christi 616 (Vide Pagium ad annum Christi 620), quæ Græce ms. in bibl. Cæsarea, teste Nesselio parte v, pag. 16) et in codice Colbertino 505, quem Cangius evolvit. Citatur ab Allatio lib. De purgatorio, p. 732, interpolata et Latine tantum exstat apud Rosweidum, lib. 1 De Vitis Patrum; Suriumque ac Bollandum 23 Janvar. et Vitam Simeonis toυ Gaλo sive simplicis, quæ Græce itidem obvia in bibl. Cæsarea teste eodem Nesselio, parte v, p. 43 Latine apud Surium, 1 Julii. At Vita S. Gregorii Agrigentini episcopi, auctorem habet Leontium presbyterum et abbatem monasterii 5. Saba, Λεοντίου πρεσβυτέρου καὶ ἡγουμένου τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Σάβα τῆς Ῥωμαίων πόλεως εἰς βίον καὶ θαύματα τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ ᾿Ακραγαντίνου Exstat Græce in codice Colbertino 1677, et Latine atque interpolata sine auctoris nomine habetur apud eumdem Surium 22 Nov. FABR. In cod. Colbert., 1677, secundum Montfauc. B. Bibl. mss. t. II, p. 952 A, continetur alius liber, Gallice scriptus. In Montfauc. Bibl. Coist, non reperi: nam quæ p. 186, de cod. 112, sive Collect. rerum moralium dicuntur, huc non pertinent. Sed amplius inquirere, haud vacat. Est in codd. Parisin. de quibus supra, et in cod. Escorial. teste Pluero in Itiner. per Hisp. p. 180, et leste Montfauc. in Bibl. bibl. mss. I, p. 143 A; in cod. Vatic. 4767. - Roniæ in bibl. Basil. cod. 701 (I, pag. 199. A.) HARL. Affertur et in jam dicta synodo VII, fragmentum ex Leontii, Cyprii, U κατὰ Ἰουδαίων λόγου ὑπὲρ τῆς Χριστιανῶν ἀπολογίας Græce et Latine tom. Vll Concilior. edit. Labbei, pag. 236; tom. III Binii, pag. 556. Idem fragmentum in ms. codice bibl. NOTÆ. Exstat inter Opera S. Chrysostomi, t. V, In cod. 44. n. 46. in Lambecii comm. IV, pag. 245 seqq. Inc. Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Ἐλεήμονος, ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, εἰς Πέτρον τελώνην. Αξιον καὶ ἁρμόζον τῷ προειρη javo, etc. Est vero narratio de Petro quodam divite et avaro publicano, qui a summa inhumanitate et truculentia ad summam erga pauperes misericordiam viteque sanctitatem conversus dicitur, desumpta ex Vita S. Jo. Eleemosynarii, quam conscripsit Gr. Leontius Neap. Cypri episcopus. Kollar. autem in nota B. Gemina, ait, in Cæsareis codd. hujus Vitæ apographa servantur, › unum apud Lambecium, lib. VI, cod 43. 1; alterum autem cod. 19. n. 12. [p. 575 seqq. ubi conf. Lambec.] Narratio pariter ipsiusmet S. Jo. Eleemosynarii de Petro, eujus hic fit mentio, altero etiam exemplo habetur lib. vur, eod. 15, n. 29, p. 492. Sed in vol. VIII, cod. 13. 1, est Leontii Historia vitæ S. Symeonis abbatis, de qua mox agetur. In cod. vero Coislin. 105. (non 505) est Leontii Sermo in Simeonem teste Montfauc., Bibl. Coislin., p. 180, n. 34. De vita S. Jo. Eleemosyn. in codd. 64 et 65 ábbat. S. Theodorici prope Remos, auctore eod. Montfauc. in D. Bibl. mss. II, p. 1234 E; et ibid. 1, p. 73 C. in bibl. Vatic, ex interpretat. Lat. Anastasii Bibliothecarii; Græce Florent. in cod. monast. B. Mariæ in ejus fine quædam, a Leontio prætermissa esse, prodidit Montfauc. in Diar Itat. p. 372. Aad. supra de codd. Paris. HARL. Apud Lambec. Vill, cod. 13, uti jam paulo ante monuimus: et Kollar. in nota ex cod. inquit, Vaticano signato n. 819, collatam cum ea, quæ est apud Surium, Græce et Lat. ediderunt Hagiographi Antverpiens. ad d. 1 Jul., tom. 1, ejusd. mensis pag. 136 seqq. et Lambec. in nota 4. Ablegat lector. ad Bollandi atque Henschen. Prolegg. ad Vit. Joan. Eleemosynarii, in tom. II Sanctor. m. Jannar. p. 496 seqq. Florentiæ in cod. Laur. 9, n. 2, plut. 11. V. Bandin. Cat. cod. Gr. Laur. I. Haue leges in fronte Operum S. Gregorii Agrigentini, hujusce Patrologiæ t. XCVIH, p. 577.

Cæsarem exstat Grace, teste Lambecio, tom. V, p. 137 Habes et in Horto crucis Jacobi Gretseri. Aliud Latine habetur in limine tomi secundi supplement. Bibl. patrum Morelliane, Paris. 1639 ex Antiquis Lect. Canisii tom. V, part. 1, p. 200-202. Meminit illius Leontiani adversus Judæos scripti etiam Jo. Damascenus Oral. de imagg. et Euthymius in Panoplia. Leontii hujus Cyprii Hapalliwy sive Locorum communium theologicorum libri duo, alter Olwv, alter Tv dv6pwxive, nondum in lucem prodierunt, etsi alter, tow swivwv, fuit apud Franciscum Turrianum, ut testatur ipse lib. 1 De hierarchicis ordinationibus ministrorum Ecclesiæ, c. 12; et lib. v Defensionis epistolarum pontificum, cap. 20, quod observatum doctissimo Colomesio in Paralipomenis de scriptor. eccles. qui putat etiam, his Leontii locis communibus usum Joannem Damascenum in suis Parallelis, quæ in Incem protraxit Michael Le Quien in Præclara sua, quam publicavit, Damasceni editione. Leontium in locis communibus de origine animarum laudat Sirmondus, tom. II Opp. pag. 456. Præter Leontium et Damascenum locos communes, e S. Scriptura et antiquis Ecclesiæ doctoribus decerptos, scripsere S. Maximus et Andonius inde dictus Melissa. Inter Latinos Beda (tom. VII, p. 370-458, et Anglosax. in bibl. Bodlei.) ac Defensor quidam in Seintillis, in Ursini, nutritoris sui, gratiam scriptis excusisque Antwerpiæ 1550, Venet. 1552, atque inde Colonia. Tum Joannes, abbas, quem ex codice bibl. montis Cassini descripsisse se refert Jo. Mabillonius in Museo Italico p. 123. Omitto Thomam Hibernicum, aliosque recentiores. Leontii Commentarios mss. in Joannem memorat Maldonatus ad Joannis VII, ubi refert, in illo codice fuisse historiam adulteræ, sed obelo notatam. Oratio in laudem S. Epiphanii memoratur a Theodoro Studita in Aptirrhetico secundo, p. 130, tom. V Opp. Sirmondi. NOTEÆ. Sive p. 290, ed. Kollar. in cod. CCXLVIII, u. 9. Est quoque in cod. Taurin. CC. nr. 41. V. cat. codd. gr. Tanr. p. 300. În aliis etiam codd. ut supra jam observavimus. HARL. DE JACOBI BASNAGII LEONTIO OBSERVATIO. (Canisius, Antiq. Lection., t. 1, p. 793.) Plurimis operibus quanquam notissimus debuit esse Leontius Cyprius, errarunt tamen viri docti circo episcopalem quam tenuit sedem, tempus quo vixit, et opera quæ dedit in lucem. Illum primo Salaminensem, quæ totius insulæ metropolis est, faciunt episcopum tum Barenius tum Possevinus; sed Sigebertum Gemblacensem nec concilium Nicænum secundum observaverant viri ere ditissimi; quippe legati papæ Adriani dicunt in concilio Nicæno ipsos ad manus habere librum Leonti Neapoleos Cypri praesulis, et postulant ut legeretur. Ἔχομεν βίβλον ἐπὶ χεῖρας τοῦ μακαρίου Λεοντίου ἐπισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κύπρου, καὶ ἀξιοῦμεν ἀναγνωσθῆναι αὐτήν Sigebertus autem ipsun Neapolis Cypriorum episcopum, testiomonio cui refragari non licet, confirirat. Errori locum dedit quod sæpius scriptoris illius non indicatur sedes episcopalis nisi in voce ambigua ἐν μιᾷ τῶν πολέων Κύπρου, in una civitatum Cypri; sed inde potius debereut concludere Critici aliam sedem indicari quam Salaminensem, cujus præsul insulæ primatum obtinebat. Tempus quo vixit, male referunt plurimi ad Mauricium imperatorem, sive ad extrema saculi sexti; nam pervenit usque ad Heraclium, ideoque ad annum 630, vel circiter. Errarunt multo pejus eruditi circa ejus opera. Primo quanquam Sigebertus siluerit de Vita Sali roû Zadoù, quam scripserat Leontius, &idem indohitstam facit concilium Nicænum; sed mirare, vocem saλou non intelligens qui varia Leontii ex Græcis Latins reddidit, Anastasius Ecclesiæ Romanæ bibliothecarius, interpretatus est Turbationem et quod multo peju est, asseverat Leontium Turbationes propter Christum cirea ea tempora in Ecclesia factas scripsisse; adde, quod acturam operis deperditi defleret Baronius; quippe quisnam alius res gestas sub Mauritio sit prosecutus habes ex actis concilii Nicæni. Sed hactenus incompertum nobis opus vel latet vel excidit incognituin. Doleo annalista celeberrimo tot excidisse sphalinata; quippe primo Salaminensem facial episcopum et primatem insulæ qui fuit tantum episcopus Neapoleos Cypri: secundo qui tueri velit senten tiam suam auctoritate concilii Nicæni, in quo diserte Leontius dicitur episcopus Neapoleos; denique quod Historiam calamitatum Ecclesiæ sub Mauritio defeat tanquam deperditam, quæ nusquam exstitit; quippe 、 Stulti sive Insani Vita, quam descripsit Leontius, ab Historia calamitatum Ecclesiæ est plane diversa. Secundo scripsit Leontius Vitam Joannis Eleemosynarii Alexandrini præsulis. Circa hanc Vitam doo sunt observanda: Primo illam servari in eodice 19 bibliothecæ Cæsareæ non solumn Latino idiomate, # Concil. Nic. 11, an 887. act. 4. NOTÆ. Baron. ad 504. n. 31.

SERMO IN SYMEONEM. eam ediderunt Anastasius Biblioth. jussu Nicolai 1, circa medium sæculi ix, sed et Bollandus et Henschenius. In Actis Sanctorum in codice M. S. Vindoboniensi legitur hic titulus: Μηνὶ τῷ αὐτῷ ιβ' Λεοντίου ἀρχιεπισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κυπρίων νήσου εἰς τὰ λειπόμενα τοῦ βίου τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας Ιωάννου τοῦ Ἐλεήμονος, ὁ μὲν σκοπὸς εἰς ἐστιν, ἡμῶν καὶ τῶν πρὸ ἡμῶν φιλοπόνων καὶ ὁσίων ἀνδρῶν ὁ ἐπὶ τῇ παρούσῃ τοῦ ἀοιδίμου ἀνδρὸς τοῦ βίου διηγήσει, τοῦτ' ἔστι, τὸ πᾶσιν μὲν μίμησιν θεοφιλῆ καὶ ὠφέλειαν προσγενέσθαι, δόξαν τε καὶ μεγαλοπρέπειαν τῇ ἁγίᾳ καὶ προσκυνητῇ Τριάδι αναπέμψαι. Hoc est: Mensis die duodecima Leontii archiepiscopi Neapoleos insula Cypri Historia (hæc vox enim, quæ deest in Græco, debet suppleri) de residua Vita sancti Patris nostri et Alexandriæ archiepiscopi Joan. Eleemosynarii: Scopus noster est, eorum qui nostro tempore aut ante nos vixerunt studiosorum et sanctorum virorum et præcipue super vita præsenti"memorabilis viri enarratione; ita ut ex hoc omnibus quidem pia fiat imitatio et utilitas, gloria autem sanctæ et adorandæ Trinitati referatur. Secundo cum Joannes Eleemosynarius obierit an. 616, jure Leontio Cyprio qui ejus Vitam scripsit, annum 620, aut potius 630, assignavimus; quippe in Ægyptum facta est irruptio Persarum anno 616. Captivitatem metuens Joannes archiepiscopus Alexandrinus fugam arripuit et in propriam patriam, hoc est, Cyprum reversus ibi animam reddidit. Porro, Orationes quinque adversus Judæos recitavit Leontius Cyprius. Unios fragmentum amplissimum legitur in actione quarta concilii Nicæni ad propugnationem cultus imaginum, a synodo merito lauda tissima; quippe qui respondere conetur Judæis, Christianos Iconolatras, velut idololatriæ reos appellantibus. 2. Refert Lambecius Fragmentum ejusdem Leontii, quod habetur in codice 248 bibliothecæ Cæsarea, cujus titulus et principium: Λεοντίου Νεαπόλεως Κύπρου ἐκ τοῦ κατὰ Ἰουδαίων λόγου περὶ τοῦ προσκυνεῖν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῖς εἰκονισμοῖς τῶν ἁγίων καὶ περὶ τῶν λειψάνων τῶν ἁγίων. Leontii Neapoleos Cypri episcopi ex Oratione contra Judæos de adoratione crucis Christi, imaginum et reliquiarum sanctorum. Εάν μοι ἐγκαλεῖς πάλιν, ὦ Ἰουδαῖε, λέγων ὅτι ὡς Θεῷ προσκυνῶ τῷ ξύλῳ τοῦ σταυροῦ, etc. Si mihi, ο Judæe, exprobras iterum me cruci cultum exhibere tanquam Deo; et revera pal mariure fuit argumentum Leontii, se nec crucem, nec imagines, nec reliquias sanctorum colere ut deos. Denique habetur hic Fragmentum ejusdem Leontii contra Hebræos, qui prophetarum oracula, regnum Messia pacificum describentia confutabant. NOTÆ. Concil. Nic. 11, apud Labb., p. 236. Lambecius, Bibl. Vind. 1. v, p. 137. LEONTI NEAPOLIS CYPRI EPISCOPI SERMONES. Α. Λεοντίου επισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κύπρου, Λόγος εἰς Συμεῶνα, καὶ ὅτε ἐδέξατο τὸν Κύριον εἰς ἀγκάλας αὐτοῦ. Εὐφραινέσθωσαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ. Δίκαιον γὰρ ἐπὶ τῇ παρούσῃ θείᾳ καὶ Δεσποτική ἑορτῇ, διὰ τῶν Δαυϊτικῶν, μᾶλλον δὲ θείων ῥημά των προοιμιάσασθαι· ἐπειδὴ καὶ ὁ προφήτης Δαβίδ, οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἐκ Πνεύματος ἁγίου κινούμενος, τὰ τῆς μελωδία; ἀπεφθέγξατο ῥήματα. Εἰς εὐτ φροσύνην δὲ καὶ πνευματικὴν ἀγαλλίασιν προσκα λεῖται Δαβίδ, διὰ μὲν τὸ εἰπεῖν, οὐρανούς· τὰς ἀγγελικὰς δυνάμεις καὶ οὐρανίους· διὰ δὲ τῆς γῆς, τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν διεσπαρμένους ἀνθρώπους. Δηλοῖ τὰ ἐφεξῆς Χαρήσεται γὰρ τὰ πεδία, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς. Πάντως οὖν καὶ ταῦτα πεδία πνευματικῶς καὶ ἀναγωγικώς χρὴ ἐκλαβεῖν. Ποίαν γὰρ χαρὰν δύναται φέρειν ἡ ἀναίσθητος γῆ, ἔτι δὲ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ, οἷον δένδρα παντοῖα, καὶ τὰ πολλὰ εἴδη [γένη] τῶν βοτανών. Η μᾶλλον ἔστι νῦν εἰπεῖν, ὡς πεδία λέγει, τὰ οἱονεὶ ἡμερώτερα τῶν ἀνθρώπων • Psal. xcv, 2. Ι. Leontii episcopi Neapolis Cypri in Symeonem, quando is Dominum in ulnas suas suscepit (13 ). Lætentur cæli, et exsultet terra³. Æquum namque est, ut in divina hac ac Dominica solemnitate, a Davidicis verbis, seu potius divinis exordium ducamus; quando etiam propheta David, non a se ipse, sed sancto allatus Spirits, suavis cantici verba prolocutus est. Provocat autem ad lætitiam ac spiritalem exsultationem, dicendo quidem cales, angelicas virtutes atque coelestes: dicendo vero terram, homines toto terræ ambitu sparsos: quod et sequentia ostendunt: Gaudebunt campi, et omnia quæ in eis sunt. Omnino ergo hos quoque campos, spiritali ac anagogica ratione oportet accipere. Quod enim terra sensu carens gaudiam ferre queat? sed et contenta in ea, puta omnis generis arbores, ac herbarum multæ species. Vel nunc potius dici possit, appellare campos, velut mansuetiora homi num genera, alque ad spiritalem sementem comNOTE. Superfluum videatur notis alike clarum adeo tractatum conari illustrare. Multum est ut vel unum hunc Seguieriana nobis Bibliotheca protulerit, e multis illis quas similes edidisse testatur Constantinus Constantiæ episcopus act. 4 concilii u Nicæni. Prodit se ubique recte de œconoruia sentientem.

parata; vel etiam Israelitas, quod legis ac prophe- γένη, καὶ πρὸς τὸν πνευματικών σπόρον ἐπιτήδεια tarum doctrinis, velut quodammodo edomiti ac complanati essent: tametsi evangelicam sementem ex propria ipsi dementia non susceperunt. Tum subdit: Tunc exsultabunt omnia ligna silvæ: quæ ligna intelligenda sunt, quotquot ex gentibus Salvatori Christo crediderunt: qui quidem haud ita pridem, velut agrestes silvestresque arbores ab infidelitate erant, donec tandem, quod ait admirabilis Paulus, ex oleastro inserti sunt in bonam olivam³. Cujus vero gratia ad lætitiam ac exsultationem provocat, coelos pariter ac terram: camposque item, et quæ in eis sunt, ac omnia ligna silvæ? Christi utique: facie enim, inquit, Domini, quia venit. Jure plane merito propheta, cœlestem omnem ac terrestrem naturam ad spiritalem lætitiam hortatur, ac exsultationem. Cum enim terreno ac mortali rege urbem ingressuro, urbs quidem tota velis perornetur, coronisque ac aromatibus; omnesque, at ita dicam, tum parvi, tum magni, varias mutantes stolas in occursum regis procedant; ac omne quidem aliud negotium spernant; hoc vero omni operæ longe anteponant: quam potiori jure, cœlesti Deo ac rege veniente, naturam omnem, ab eo conditam, tum quæ oculis subjecta est, tum quæ mente aspectabilis, lætari oporteat ac exsultare; omnique gaudio ac veneratione occursum implere? ἢ καὶ τοὺς ἐξ Ισραήλ, διὰ τὸ οἷόν πως καταλεαίνε σθαι καὶ ἐξομαλίζεσθαι ταῖς νομικαῖς καὶ προφητι καῖς διδασκαλίαις· εἰ καὶ τὸν εὐαγγελικὸν σπόρον ἐξ οἰκείας ἀπονοίας οὐκ ἐδέξαντο. Εἶτα ἐπάγει· Τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ· άτινα ξύλα νοεῖσθαι προσήκει, ἅπαντας τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῷ Σωτῆρι Χριστῷ πεπιστευκότας· οι τινες πρώην ξύλα ὥσπερ ἄγρια καὶ δρυμώδη τῇ ἀπιστίς ὑπῆρχον· μέχρις ὅτε κατὰ τὸν θεσπέσιον Παῦλον· Ενεκεν τρίσθησαν ἐκ τῆς ἀγριελαίου, εἰς τὸν καλλιέ λαιον. Τίνος δὲ ἕνεκεν εἰς εὐφροσύνην προσκαλεῖται καὶ ἀγαλλίασιν, οὐρανούς τε καὶ γῆν· πεδία τε καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς, καὶ πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ; Τοῦ Χριστοῦ δηλονότι· Ἀπὸ προσώπου γάρ, φησί, Ευ ρίου, ὅτι ἔρχεται. Όντως, δικαίως ὁ προφήτης προτρέπει ἐπουράνιον πᾶσαν κτίσιν καὶ ἐπίγειον, εἰς πνευματικὴν εὐφροσύνην καὶ ἀγαλλίασιν. Εἰ γὰρ βασιλέως ἐπιγείου καὶ θνητοῦ εἰς πόλιν εἰσέρχεσθαι μέλλοντος, πᾶσα μὲν ἡ πόλις κατακοσμείται βέλους, καὶ στεφανώμασι, καὶ ἀρώμασι· πάντες δὲ ὡς εἰ πεῖν, μικροί τε καὶ μεγάλοι ποικίλας στολὰς ἐξαι λάσσοντες, πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως χωροῦσιν ὑπάν τησιν· καὶ πάσης μὲν πραγματείας ἑτέρας περι φρονοῦντες· πάσης δὲ σπουδῆς προτιμωτέραν ταύτην τιθέμενοι· πόσῳ μᾶλλον παραγινομένου τοῦ ἐπουρα νίου Θεοῦ τε καὶ βασιλέως, πᾶσαν τὴν ὑπ' αὐτοῦ γε γενημένην ὁρατὴν τε καὶ ἀόρατον κτίσιν, εὐφραίνεσθαι καὶ ἀγαλλιάσθαι χρή· καὶ περιχαρῶς ἄμε καὶ σεβασμίως ἀποπληροῦν τὴν ὑπάντησιν. Verum videamus, charissimi, quando cœlestis € magnusque Deus ac rex advenerit. Quandonam vero? Utique quando citra mutationem omnem, et alterationem, ac peccatum factus homo, similis nobis effectus est. Nam quia natura divina incorporea est, ac incircumscripta, estque in coelo, ac terram implet, juxta quod ait propheta '. Hac ilaque ratione, qua, inquam, Deus habuit antequam fieret homo, neque loco absens est, ut se eo conferat; neque iterum, ut jam diximus, spatiis circumscribitur, quæ omnia perinde impleat, sitque omnibus similiter præsens: Quomodo igitur ait propheta, facie Domini, quoniam venit? Sane liquet impletam esse prophetiam sub tempus adventus Christi in carne. Enimvero, summe admirabilem, pracelsamque, ae ineffabilema Salvatoris Christi nativitatem in carne, a Deo allatorum Patrum sermonibus dehiciantes, ante jam celebravimus: cum angelis laudum cantica pronpsimus; cum pastoribus glorifcavimus: cum Magis obtulimus munera; tametsi non aurum, thusve, aut myrrham; sed horum loco, Adem in Christum, auro pretiosiorem, fragrantiorem thure; myrrhaque conservante corpora, eximie efficaciorem. Non enim mortua nostra corpora conservat; verum animas immortalitati consecrat. Nunc autem alius Christi adventus, alius occursus nobis causa exsistit. Venile ergo, charissimi, omni • Romn. 11, 24. 3 Jerem. xxii, 'Αλλ' ίδωμεν, ἀγαπητοί, πότε ὁ ἐπουράνιος καὶ μέσ γας Θεός τε καὶ βασιλεὺς παραγίνεται. Πότε ἄμα; Εἰ μὴ ὅτε καθ᾿ ἡμᾶς δι' ἡμᾶς, ἀτρέπτως καὶ ἀναλλοιώτως καὶ ἀναμαρτήτως ἐνανθρωπήσας, ἐγένετο, Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θεία φύσις ἀσώματός τε καὶ ἀπερί. γραπτος, καὶ ἐν οὐρανῷ ἐστι, καὶ τὴν γῆν πεπλήρωχε κατὰ τὸν εἰπόντα προφήτην. Τῷ οὖν τρόπῳ τούτῳ, λέγω δὴ, τῷ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ούτε ἀπέστη τόπου, ἵνα εἰς αὐτὸν παραγένηται· οὔτε πά λιν ὡς ἤδη είπομεν, περιγράφεται διαστήμασιν, πάντα ἐπίσης πληροῦσα, καὶ πᾶσιν ὁμοίως παροῦσα· πῶς οὖν φησιν ὁ προφήτης· Ἀπὸ προσώπου Κυ ρίου ὅτι ἔρχεται; Η δῆλον, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, ἡ προφητεία που πλήρωται. ᾿Αλλὰ τῇ μὲν ὑπερφυεστάτῃ καὶ ὑπερκοσμίῳ, καὶ ἀῤῥήτῳ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ κατὰ σάρκα γεννήσει τοῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων ἐντρυφήσαντες λόγοις, ήδη προεορτάσαμεν· μετὰ ἀγγέλων ὑμνήσαντες μετά ποιμένων δοξάσαντες· μετὰ μάγων δωροφορή σαντες· εἰ καὶ μὴ χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν ἀλλ' ἀντὶ τούτων, τὴν εἰς τὸν Χριστὸν πίστιν χρυ σοῦ μὲν οὖσαν τιμιωτέραν λιβάνου δὲ, εὐωδεστέραν σμύρνης δὲ τῆς φυλαττούσης τὰ νεκρά σώματα, ὑπερβαλλόντως ἐνεργεστέραν. Οὐ γὰρ τὰ θνητὰ ἡμῶν φυλάττει σώματα· ἀλλ᾽ ἀθανάτους τὰς ψυχὰς ἀπεργάζεται. Νῦν δὲ ἑτέρα παρουσία Χριστοῦ, ἑτέρας ἡμῖν ἀπαντήσεις πρόξενος. Δεῦτε οὖν, ἀγαπητοί,

SERMO IN SYMEONEM. πάντα δκνον τῶν ψυχῶν ἀπορρίψαντες λαμπροί & animis abjecto torpore; lati lete occurramus Regi saculorum, Salvatori Christo. Ait quippe evangeli - sta Lucas, post legislatoris ex legis ratione octava die circumcisionem: Postquam impleti sunt dies purgationis eorum secundum legem Moysis. Purgationis utique, tum Mariæ, tum infantis, ejusque qui pater existimabatur esse, nempe Josephi. Caterum stupens ad verba hæc, in hunc modum compellaverim admirabilem Lucam. Quid ais, o beate Luca? Videris oblitus eorum, quæ superius scripseras. Nam dissonant abs te modo dicta. Nonne in Evangeliis divinum Gabrielem inducis, in hæc verba, Dei Genitricem ac sanctissimam Virginem affantem? Spiritus sanctus superveniet in le, et virtus Altissimi obumbrabit tibi? Qua ergo ratione, quæ ex Spiritu sancto, ac Altissimi virtute concepit, non vero secundum legem humanæ conceptionis, purgatione eget? Quomodo autem, quæ eo impleta fuit, qui naturam omnem tum oculis subjectam, tum non aspectabilem sanctifical, Spiritus sancti expers exsistit? Qui demum, quam obumbravit virtus Altissimi, non omni munditia ac sanctitate plena sit? Verum quæ sequuntnr verba archangeli, dictis terribiliora sunt; art enim: Et ideo quod nascetur ex te sanctum, Filius Dei vocabitur. Quis ergo ubi hæc nuper ex te audisset, nunc iterum clamantem audiens, Postquam impleti sunt dies purgationis corum [vulg. ejus], non merito stupens, te accuset? Siquidem enim Spiritus sanctus Virginem implevit, ac Altissimi virtus super eam obumbravit, quodque natum est in ea, Dei quidem Filius exsistit ante sæcula; nunc vero etiam vocabitur, ratione incarnationis; quomodo, quæ divinæ ac consubstantialis Trinitalis fuit effecta particeps, nedum non deficiet sanctitudine ac puritate, quin et creatoi um universitati, sanctitudinis ac puritatis con- ? ciliatrix exsistet λαμπρῶς τῷ βασιλεῖ τῶν αἰώνων και Σωτήρι Χριστῷ ὑπαντήσωμεν. Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Λου κᾶς, μετὰ τὴν ὀκταήμερον τοῦ νομοθέτου κατὰ νόμον περιτομήν· "Οτε επλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθώ ρισμοῦ αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον Μωυσέως· καθα ρισμοῦ δηλονότι, τῆς τε Μαριάμ καὶ τοῦ βρέφους· καὶ τοῦ προσδοκωμένου είναι πατρός· λέγω δὴ τοῦ Ἰωσήφ. Αλλ' ἐκπληττόμενος ἐπὶ τοῖς ῥηθεῖσιν, πρὸς τὸν θεσπέσιον εὐαγγελιστὴν εἴποιμι ἄν· τί λέγεις, ὦ μακάριε Λουκᾶ. Επιλελῆσθαί μοι δοκεῖς τῶν ἀνωτές ρω παρὰ σοῦ συγγραφέντων, ἀναρμόδια γὰρ πρὸς ἐκεῖνα τὰ νῦν παρὰ σοῦ λεγόμενα. Οὐκ ἐν τοῖς Εὐαγ γελίοις τῇ Θεομήτορι καὶ παναγία Παρθένῳ, τὸν θεῖον Γαβριὴλ εἰσάγεις λέγοντα· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψίστου επι σκάσει σει; Πῶς οὖν ἡ ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ δυνάμεως Υψίστου κυήσασα, καὶ μὴ κατὰ νόμον ἀνθρωπίνης κυήσεως, καθαρισμοῦ δέεται. Πῶς δὲ ἡ πληρωθεῖσα τοῦ πᾶσαν κτίσιν όρωμένην καὶ οὐχ ὁρωμένην ἁγιάζοντος, Πνεύματος ἁγίου υπάρχει ἀμέτοχος. Πῶς δὲ ἡ ἐπισκιασθεῖσα τῇ τοῦ Ὑψίστου δυνάμει, οὐ πάσης καθαρότητος καὶ ἁγιασμοῦ ὑπο άρχει ἀνάπλεως; Ἀλλὰ τὰ ἑξῆς τοῦ ἀρχαγγέλου ῥή ματα, τῶν ῥηθέντων εἰσὶ φοβερώτερα λέγει γάρο Διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον, κληθήσεται Υιός Θεοῦ. Τίς οὖν ἀκούσας πρώην παρὰ τοῦ ταῦτα, καὶ νῦν ἀκούων πάλιν βοῶντός σου· Ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν· οὐ δικαίως ἐκε πλαγείς εγκαλέσει σοι. Εἰ γὰρ Πνεῦμα ἅγιον τὴν Παρθένον ἐπλήρωσεν, καὶ ἡ τοῦ Ὑψίστου δύναμις " ἐπ' αὐτῇ ἐπεσκίασεν· καὶ τὸ γεννώμενον ἐξ αὐτῆς, Υἱὸς μὲν ἐστι τοῦ πρὸ αἰώνων Θεοῦ· καὶ νῦν δὲ, διὰ τὴν οἰκονομίαν κληθήσεται· πῶς ἡ τῆς θείας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος γεγενημένη μέτοχος, οὐ μόνον οὐ λείπεται ἁγιασμοῦ καὶ καθάρσεως· ἀλλ' οὐχὶ καὶ πάσῃ τῇ κτίσει ἁγιασμοῦ καὶ καθάρσεως γενήσεται πρόξενος. Τί δὲ πρὸς ταῦτα ὁ εὐαγγελιστής; Ού, φησίν, ἐπιλήσμων τῶν ὑπ' ἐμοῦ ῥηθέντων ἀνωτέρω γέγονα ἀλλ οὔτε ἀνακόλουθα τοῖς προλαβοῦσι, τὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος βηθέντα μοι. Εἰ μὲν γὰρ ἔμεινεν παντάπασιν ὁ θεῖος Λόγος ἐν τοῖς θείοις ὑψώμασι, καὶ μὴ κατεδέξατο έκουσίως τὴν πρὸς τὴν ἡμετέραν ταπεί νωσιν συγκατάβασιν, καλῶς ἐξένιζεν ὑμᾶς νῦν, τὰ παρ' ἐμοῦ λεγόμενα· εἰ δὲ ἄσαρκος ὧν ὁ Θεὸς καὶ ἀσώματος, σῶμα μὲν ἐψυχωμένον ψυχῇ λογικῇ καὶ νοερᾷ ἐξ ἀπειρογάμου κόρης δι' ἡμᾶς περιβάλλεται· οἰκεῖ δὲ μήτραν ἀπεριγράπτως παρθενικὴν, ὁ πλη ρῶν τὰ σύμπαντα· γεννᾶται δὲ ἐν χρόνῳ διὰ τοὺς ὑπὸ χρόνον, ὁ χρόνων καὶ αἰώνων πρεσβύτερος· μᾶλλον δέ, ποιητής ἀγκάλαις δὲ Μητρός Παρθένου περιλαμβάνεται, ὁ θρόνον ἔχων τὰ Χερουβίμ τρέ φεται δὲ γάλακτι, ὁ πάσῃ τῇ κτίσει τὴν ζωὴν χαριζόμενος· φεύγει δὲ καὶ Ηρώδην εἰς Αἴγυπτον, ὁ τὰ πρωτότοκα Αἰγύπτου πατάξας, καὶ Φαραὼ καταπον τίσας τὸν τύραννον· ὑποτάσσεται δὲ τοῖς γονεύσιν *1 Tim. 1, 17. Luc. 11, 22. Quid vero ad hæc evangelista? Haudquaquam, inquit, oblitus sum eorum quæ dixi superius: at neque jam ante dictis, quæ modo dixi, minus consona sunt. Siquidem enim divinum Verbum in divinis omnino mansisset snblimitatibus, nec sponte sua ad nostram se humilitatem inclinare voluisset, merito nunc vos perturbassent, quæ a me dicuntur: sin autem, cum Deus esset, ac expers corporis, corpus quidem anima rationis ac intellectus facultate prædita animatum, ex innupta puella nostri causa induit, ac virginalem, qui omnia implet, incircumscripta ratione inhabitat uterum: atque is, qui est saeculis antiquior; quinimo conditor sæculorum, in tempore nascitur, propter eos qui essent sub tempore: Matris Virginis ulnis astringitur, qui sedet super Cherubim: lacte nutritur, qui creatis universis vitam largitur: in Ægyptum quoque Herodem fugit, qui percussit primogenita Ægypti, ac tyrannum Pharaonem submersit: subjicitur paren-

tibus in morem infantis, qui universa subjecta ὡς νήπιον, ὁ ἔχων ὑποτεταγμένα τὰ σύμπαντα· μα· habet: a Joanne baptizatur, qui donat remissiomem peccatorum: tentatur mei causa, qui major est quam ut tentari possit, ut eum vincat, quo tentatore e paradiso expulsus fui: atque ut verbo dicam, post omnia patrata miracula, qui immunis est passione, passiones suscipit: qui est immortalis mori carne sustinet, ac sepeliri, ut me mortuum, sua resurrectione immortalem praestet: quid mirum, ut illorum omnium accessione, purus ille ac incontaminatus, una cum incontaminata ac innupta Virgine ac matre, lege perscriptam obeat purificationem; quo factus sub lege, ut ait Apostolus, eos liberet, qui sub lege erant *? Verum nesciens quodammodo, charissimi, immenso me incarnationis Salvatoris mari permisi, trahente sermonis impetu. Quippe facilius quis, maris latitudinem volæ manus modulo complectatur, ut multos divina ad nos inclinationis modos ex incarnatione, prolatitio sermone edicat. Enimvero - ad evangelicæ celsitudinis sublatum ignem recurramus, inque eum, Spiritus sancti gubernatione, sermonum onerariam dirigamus. quam πτίζεται δὲ ὑπὸ Ἰωάννου, ὁ δωρούμενος τῶν ἁμαρ σημάτων τὴν ἄφεσιν· πειράζεται δὲ ὁ ἀπείραστος, δι' ἐμὲ, ἵνα νικήσῃ τὸν ἐμὲ πειράσαντα, καὶ τοῦ παραδείσου διώξαντα· καὶ, ἁπλῶς εἰπεῖν, μετά πάσαν θαυματουργίαν, πάθη ὁ ἀπαθὴς καταδέχεται· καὶ θάνατον καὶ ταφὴν ὑπομένει σαρκὶ ὁ ἀθάνατος, ἵνα ἐμὲ τὸν θανατωθέντα απαθανατίσῃ διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἀναστάσεως. Τί οὖν ξένον, εἰ μετ' ἐκείνων ἁπάντων καὶ τὸν κατὰ νόμον καθαρισμὸν ὁ καθαρὸς καὶ ἄχραν τος, μετὰ τῆς ἀχράντου καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου καὶ Μητρὸς καταδέχεται· ἵνα γενόμενος ὑπὸ νόμου, ὡς ὁ ᾿Απόστολος ἔφησε, τοὺς ὑπὸ νόμον ἐλευθερώση; ᾿Αλλ' ἔλαθον, ἀγαπητοί, τῷ ἁπλέτῳ πελάγει τῆς τοῦ Σωτῆρος οικονομίας ἑαυτὸν ἐπιδοῦς, τῇ φορά τοῦ λότου Ελκόμενος. Εὐχερέστερον γάρ ἐστι, τὸ κύτος τῆς θαλάσσης παλάμῃ χειρὸς ἀνθρωπίνης περιλαβεῖν, ἢ τὰς πολυτρόπους τῆς θείας οἰκονομίας συγκαταβά. σεις, λόγῳ προφορικῷ ἐξειπεῖν. Αλλ' ἐπὶ τὸν πυρο τοῦ εὐαγγελικοῦ ὕψους επαναδράμωμεν, καὶ πρὸς αὐτὸν τὴν ὁλκάδα τῶν λόγων, τῇ πηδαλιουχία του Πνεύματος, ἀπευθύνωμεν. Postquam autem, inquit, impleti sunt dies purgationis corum secundum legem Moysi, tulerunt puerum in Jerusalem, ut sisterent eum Domino. Bene exposuit evangelist. Omnia enim nobis lege prescripta prudenti quodam consilio, nostri causa suscipit. En enim, qui cœlos et terram implet", ministerium suscipit, quo e loco in locum feratur. Cuinam vero c eliam Domino, puerum festinas sistere, ο sanctissima Virgo? Audisti palam ex Gabriele, Dei Filium esse, qui in tuo utero conciperetur. Siquidem ergo Dei Filius est, qui non citra omnem dubitationem etiam Dominus est? Scio, inquit beata Virgo, Dei Filium pariter esse atque Dominum, qui idem simul meus fctor est ac flius, quem nt puerum, ob eius clementiam ac benignitatem, ulnis amplector: verum illi sistere festino, de quo avus meus David, divini Spiritus afilatu, modulo cecinit, dicens: Digit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos (uos scabellum pedum tuorum e. Ea tibi Dominus Pater: en et Dominus Filius, ad quem factus est, sermo. Tametsi vero duo Domini dicuntur, una tamen eorum dominatio est, uti et una ἂν ὁ λόγος ἐγένετο. Αλλ' εἰ καὶ δύο Κύριοι λέγονται. quoque deitas. Illi ergo Domino, Dominum festino sistere, a quo, quod spectat ad Deitatem, neque olim antequam in meo utero conciperetur, neque mode, aut unquam aliquando separabitur. *Οτε, φησὶν, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέρας τοῦ κατα ρισμοῦ αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον Μωυσέως. ἀνήγε τον τὸ παιδίον εἰς Ἱεροσόλυμα, παραστήσει τῷ Κυρίῳ. Καλῶς ὁ εὐαγγελιστὴς ἐσαφήνισεν. Ὡς ἐξ οἰκονομίας γὰρ πάντα τὰ ἡμῖν ὑπ' αὐτοῦ νομοθε τηθέντα ὑπὲρ ἡμῶν καταδέχεται. Ἰδοὺ γὰρ Ο πλη ρῶν οὐρανούς τε καὶ γῆν, ὑπηρετεῖται τὴν ἐπὶ τόπων εἰς τόπους μετάβασιν. Ποίῳ δὲ καὶ Κυρίῳ παραστῆσαι τὸ βρέφος ἐπείγῃ, ὦ παναγία Παρθένε; Ηκουσας σαφῶς ὑπὸ τοῦ Γαβριήλ, ὡς Υιός Θεού ἐστιν ὁ ἐν τῇ γαστρί σου κυοφορούμενος. Εἰ οὖν Υἱὸς Θεοῦ ἐστιν, πῶς οὐκ ἔστιν ἀναμφιβόλως και Κύριος. Οίδα, φησὶν ἡ μακαρία Παρθένος, ὅτι καὶ Υἱὸς Θεοῦ ἔστιν καὶ Κύριος, ὁ ἐμὸς πλάστης ἐν ταύ τῷ καὶ υἱὸς, ὃν ὡς βρέφος διὰ τὴν αὐτοῦ φιλανθρω πίαν εναγκαλίζομαι· ἀλλ' ἐκείνῳ τοῦτον παραστήσει σπουδάζω, περὶ οὗ ὁ ἐμὸς προπάτωρ Δαβίδ, διὰ τοῦ Πνεύματος ἐμελώδησε λέγων· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν & τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἰδοὺ Κύριος ὁ Πατήρ· ἰδοὺ καὶ Κύριος ὁ Υἱός, προς Subdit deinde evangelista: Sicut scriptum est in Leye Domini: Quia omae masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocubitur'. Bene fictor meus, et legislator ac Dominus, de iis masculis lege sanxit, qui vulvam aperiual. At, non subjacet legibus, legumlator; quando etiam ejus sine semine nativitas, supra humani partus rationem ex- • Galat. iv, 5. ' Jerem. xxii, 24. Psal. Cix, 2. μία τούτων ή κυριότης, ὥσπερ οὖν καὶ μία ἡ θεότης. Αὐτῷ οὖν τῷ Κυρίῳ παραστῆσαι τὸν Κύριόν μου σπουδάζω, οὗ κατὰ τὴν θεότητα, οὔτε πρὸ τῆς ἐν γαστρί μου κυοφορίας, ούτε νῦν, ἀλλ᾽ οὔτε πώποτε χωρισθήσεται. Εἶτα ἐξῆς προστίθησιν ὁ εὐαγγελιστής· Καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου, ὅτι πᾶν ἄρσεν δια νοίγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται Καλῶς ὁ ἐμὸς πλάστης και νομοθέτης καὶ Κύριος περὶ τῶν διανοιγόντων μήτραν ἀρρένων ἐνομοθέτη σεν. 'Αλλ' οὐχ ὑπόκειται τοῖς νόμοις ὁ νομοθέτης ἐπειδὴ καὶ ὑπὲρ νόμον ἀνθρωπίνης κυήσεως υπάρ • ibid. 2.

SERMO IN SYMEONEM. χει, ἡ τούτου άσπορος γέννησις. Οὐ γὰρ διήνοιξεν sistit. Nedum enim natus non aperuit vulvam pro γεννηθείς μόνον τὴν μήτραν κατὰ τοὺς λοιποὺς τῶν ἀνθρώπων· ἀλλὰ καὶ κεκλεισμένην τῆς παρθενίας τὴν πύλην κατέλιπεν, κατὰ τὸν προφήτης Ἰεζεκιήλ τὸν εἰπόντα· Καὶ εἶπέν μοι Κύριος· Υἱὲ ἀνθρώπου, Η πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται. Οὐδεὶς εἰσ ελεύσεται δι' αὐτῆς καὶ ἐξελεύσεται· καὶ ἔσται κεκλεισμένη. Πῶς οὖν ἐπὶ τοῦ μὴ διανοίξαντος, ἀλλ' ἐσφραγισμένην τὴν πύλην καταλιπόντος, τὰ ἐπὶ τῶν διανοιγόντων νομοθετηθέντα προβῆναι δυο νήσεται; 'Αλλ' οὔτε ἅγιον νῦν πρώτως κληθῆναι δεήσεται, τὸ καὶ πρὸ τῆς συλλήψεως ἅγιον, καὶ Υἱὸς Θεοῦ, παρά τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος μαρτυρούμενον. Ἀλλ᾿ ἀκολούθως, καὶ ταῦτα πρέπει τῇ τοῦ Σωτῆρος οικονομία. Καὶ οὗ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν νόμῳ Κυρίου· ζεύγος τρυγόνων, ἢ δύο νεοσσούς περιστερών. Πάντα ἁρμόδια τῇ τοῦ Σωτῆρος οικονομική καταβάσει. Ησαν μὲν γὰρ καὶ ἄλλαι ταῖς τικτούσαις πολυτελέστεραι νενομοθετημέναι θυσίαι, οἷον διὰ προβάτων καὶ ἄλλων τινῶν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἅπαν τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον διὰ ἀνεικάστου συγκαταβάσεως γέγονεν· ἀκολούθως καὶ τὰ περὶ τρυγόνων καὶ περιστερών νενομοθετημένα νῦν, τεθέα ται. Καὶ καλῶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος πάντα τῇ διανοία περιλαβών, ἐκπληκτικῶς ἀνεβόησεν· "Ος δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσεν, πλούσιος ῶν, ἵνα ἡμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχεία πλουτήσωμεν. Πλήν ὅτι καὶ τὸ φαινόμεν νον, οὐκ ἀσυντελής πρὸς τὸ μυστήριον ἡ προσφορά τοῦ Κυρίου ἐτύγχανεν. Αἱ μὲν γὰρ τρυγόνες, την σωφροσύνην καὶ τὴν ἀγνείαν τῆς ᾿Αειπαρθένου καὶ Θεοτόκου ἐσήμαινον· αἱ δὲ περιστεραὶ τὴν εἰς ἡμᾶς ἄφατον φιλανθρωπίαν, καὶ τὴν ἐκ Πνεύματος ἁγίου οικονομίαν τῆς κυοφορίας εδήλουν. more reliquorum hominum, quin etiam clausam virginitatis portam reliquit, juxta quod propheta Ezechiel dixit: Et dixit mihi Dominus: Fili hominis, porta hac clausa erit. Nemo per eam ingredietur, et ogredietur: et erit clausa ". Qua ergo ratione in jis constituta qui aperiunt, in eo possint procedere, qui non aperuit, sed clausam portam reliquit? Ac neque nunc primum opus habebit sanctum appellari, quod ante etiam conceptionem, Sanctum, ac Dei Filius, cum Patris, tum Spiritus sancti testimonio, fuit declaraum. Enimvero hæc etiam consequenti ratione Salvatorem, pro ejus ceconomia, ac qua ratione se nobis incarnatione inclinavit, decent. Et ut darent hostiam secundum quod dictum est in lege Domini; par turturum, aut duos pullos columbarum 11 Congruunt omnia, illi, quam se nobis Salvator inclinando, dispensationem gessit. Nam erant quidem etiam pretiosiores bostiæ aliæ parientibus præscriplæ; puta per oves, ac quædam alia: quia tamen universum Incarnationis mysterium, immensam quamdam inclinationem habuit, ei consentanee habentia modo etiam ostensa sunt, quæ de turturibus ac columbis erant lege præscripta. Bene autem admirabilis Paulus, animo cuncta complectens, stupore exclamavit: Propter nos egenus factus est, cum esset dives, ut illius nos inopia divites essemus Caterum, quod et palam res præferebat, fuit De minica oblatio haud inutilis ad mysterium. Nalo turtures quidem, pudicitiam ac castitatem semper Virginis ac Dei Genitricis significabant; columba autem, ineffabilem in nos Dei clementiam, quamque Spiritus sanctus fecunditatem dispensat, ac facit. Καὶ ποὺ ἦν ἄνθρωπος ἐν Ἱερουσαλήμ, ᾧ ὄνομα Συμεών· καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος, δίκαιος καὶ εὐ λαβής. Αρκείται ῥήματα τοῦ εὐαγγελιστοῦ, πρὸς τὸ παραστῆσαι τὴν τοῦ Συμεὼν ἁγιότητα. Προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ· Οπερ ἡγοῦμαι σημαίνειν, φιλανθρωπίαν ἔσεσθαι ἐκ Θεοῦ μέλλουσαν τῷ Ἰσραήλ. Η καὶ ἄλλως πως. Επειδή γὰρ Ισραὴλ νοῦς ὁρῶν Θεὸς ἑρμηνεύεται· ἐπένθει δὲ νοητῶς πᾶς νοῦς θεωρητικός, διὰ τὴν κρατήσα. σαν πλάνην τῆς ἀγνωσίας τοὺς ἀνθρώπους· εἰκότως ὁ Συμεὼν δίκαιος ὢν καὶ προφητικῷ προβλέπων νοήματι, ἀνέμενεν τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι παράκλη σιν τῷ νοητῷ Ἰσραήλ, διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδη μίας. Καὶ Πνεύμα ἅγιον ἦν ἐπ' αὐτῷ. Μακάριος εἶ, ὦ πρεσβύτα, ότι Πνεύματος κατοικητήριον ἠξιώ θης γενέσθαι. Καὶ ἦν αὐτῷ κεχρηματισμένον ὑπὸ τοῦ Πνεύ ματος τοῦ ἁγίου μὴ ἰδεῖν θάνατον, πρὶν ἂν ἴδη τὸν Χριστὸν Κυρίου. Οὐκ εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι προφητικῷ ὄμματι ἀνέμενεν ὁ πρεσβύτης την παρά τοῦ Σωτῆρος παράκλησιν; Ιδού σαφή; τῶν πρό τούτου ῥηθέντων ἀπόδειξις. Απεκαλύφθη γὰρ τῷ προφήτῃ, φησὶν, ὡς οὐκ ἂν φθάσοι τοῦ βίου τὸ τέλος, Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Symeon, el homo iste justus et timoratus ". Sufficiunt Seripturæ ipsa verba ad Symeonis declarandam sanctitatem. Exspectans consolationem Israel: quod puto signifcare, quam Deus Israeli clementiam ac benignitatem exbibiturus erat. Aut etiam alia ratione. Quia enim Israel, meus Deum videns exponitur; mens autem omnis contemplationi dedita, spiritaliter lugebat, propter errorem ac ignorantiam, quo tenebatur humanum genus; merito Symeon, qui justus esset, ac prophetico sensu prospiceret, acces suram exspectabat spiritali Israeli, per Salvatoris adventum consolationem. Et Spiritus sanctus erat in eo. Beatus es, o senex, qui sancti Spiritus habitaculum merueris effici. Et responsum acceperat a Spiritu sancto, non visurum se mortem, nisi prius videret Christum Domini". Nonne bene superius dicebam, prophetico senem obtutu exspectare futuram a Salvatore consolationem? En perspicua prius dictorum probatio. Nam, inquit, fuerat revelatum prophetæ, non prius venturum vitæ finem, quam videret Christum Do- ** ibid. 26. 1º Ezech. xLiv, 2. τι ibid. 24. 35 [1 Cor. vult, 9. 18 ibid. 95.

mini. Plane Symeon, bonum es consecutus, quale πρὶν ἂν ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου. Ἐπέτυχες ἀληθῶς, nemo unquam prophetarum consequi potuit. Beatus revera es, qui in tempus ejusmodi a Deo fueris reservatus. ὦ Συμεών, ἐπιτυχίας, ἧς οὐδεὶς τῶν πάλαι προφητῶν ἐπιτυχεῖν δεδύνηται. Μακάριος εἶ ὡς ἀληθῶς, ὅτι εἰς τοιοῦτον καιρὸν ἐκ Θεοῦ τετήρησαι. Καὶ ἦλθεν ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὸ ἱερόν. Ο γὰρ αὐτοκινήτως οἱ ἅγιοι τι διαπράττοντας, ἀλλ' ἐπ Πνεύματος ἁγίου κινούμενοι. Καὶ ἐν τῷ εἰσαγα γεῖν τοὺς γονεῖς τὸ παιδίον Ἰησοῦν τοῦ ποιῆσαι αὐτοὺς κατὰ τὸ εἰθισμένον τοῦ νόμου περὶ αὐ τοῦ. "Ω παιδίον τῆς τεκούσης σε μητρός μάλλον δὲ, τῶν αἰώνων ἁπάντων, ὑπάρχον παλαιότερον. Ο παιδίον μήπω τρανῶσαν τὴν γλῶσσαν, και τα δ προφήταις ἐνηχοῦν τὸν λόγον διὰ τοῦ Πνεύματος. Ο τοῦ Μωσέως πλάστα, καὶ τῷ τούτου νόμῳ μᾶλλον Et venit in spiritu in templum. Nihil enim sancti velut a se impulsi agunt, sed movente sancto Spiritu. Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo ''. Ο puer matre puerpera; quin et universis sæculis exsistens antiquior! Ο puer necdum sermoni habens expeditam linguam, tametsi vero prophetis per Spiritum sermonem insones! O Mosis fictor; ejusque te legi, quin ei magis, quam tulisses ipse, per benignitatem submittens! Ο factor legis, Novique Testamenti conditor! Quemadmodum enim rex aliquis legem aliquam conscribi jubens, tum eam propria subscriptione munit; tum iterum, cum libuerit, primam quidem legem antiquat, id est implet: ejus autem loco, sublimiorem legem aliam inducit: sic Dominus Ubi veterem legem Mosis opera edidisset, ut vidit sic habere, ut ad perfectum nihil adduceret; eam quidem ipse implet, legitima omnia faciens: Introductionem autem melioris legis fecit, per quam proximamus ad Deum ", ut apostolus Paulus ait. αγωγὴν δὲ κρείττονος νομοθεσίας ειργάσατο, δι' ἧς ἐγγίζομεν τῷ Θεῷ, ὡς φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Symeon autem accepit puerum in ulnas suas. Te iterum, ο Symeon, beatum dicam. Revera enim dignus es, qui beatus dicaris. En enim, ipsum qui vehitur super Cherubim, in ulnas accepisti. En Seraphim inaspectabilem, senilibus oculis videns oblectaris. En eum, quem Ezechiel quadriforni sede sublimem vidit, intra ulnas pro more inſantis positum, manibus astringis. Qui ergo non beatus, qui tot ac tantis bonis dignus habitus sis? Et benedixit Deum, et dixit: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace 17. Fessus sum, Domine, præsentis sæculi carcerem habitans. Incolatus meus prolongatus est, lubensque migrabo, ubi habitatio est lætantium omnium 18. Dimitte me, Domine. rebus enim subjectis oculis liberari satago. Jam prophetia propinquavit. Ecce jam adest Salvator. Viderunt enim oculi mei salutare tuum ", de quo clamabat Isaias: Ecce Sion civitas salutare nostrum s. Porro Sion Ecclesia est, in qua salutare, hoc est, Christus, demoratur. Ailque rursus: Salutare meum ut lampas accendetur 31. In modum enim lampadis apparens Salvator, orbis terrarum fines illuminavit. Quod parasti, ante faciem omnium populorum 39. Non unius jam ingrati populi, Israelis, inquam: sed omnium populorum, juxta sacrum Psaltem, dicentem: Laudate Dominum, omnes gentes; adlaudate eum, omnes populi ". Sed et Daniel ait: Omnes populi, tribus, et linguæ servient ei". δὲ τῷ οἰκείῳ διὰ φιλανθρωπίαν ἑαυτὸν ὑποκλίνων. Π τοῦ νόμου ποιητὰ, καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης νομο θέτα. Καθάπερ γάρ βασιλεύς τις νόμον τυπωθῆναι κελεύων, καὶ οἰκείᾳ ὁποσημειώσει τοῦτον βεβαιοί· καὶ πάλιν ὅταν βούληται, τὸν μὲν πρῶτον νόμον παύει, ήγουν πληροῖ· ἀντεισάγει δὲ τούτου υψηλο τέραν νέαν νομοθεσίαν· οὕτως καὶ ὁ Κύριος, τὸν πάλαι νόμον διὰ Μωϋσέως ἐκθέμενος· ὡς οἶδεν τοῦτον μηδένα τελειοῦντα· τοῦτον μὲν αὐτουργία πληροί, διὰ τοῦ ποιῆσαι τὰ νομοθετηθέντα. Επεισ *Ο δὲ Συμεὼν ἐδέξατο τὸ παιδίον εἰς τὰς ἀγκά λας αὐτοῦ. Πάλιν σὲ μακαρίσω, ὦ Συμεών. Maxiρισμοῦ γὰρ ἀληθῶς ἄξιος πέφυκας. Ἰδοὺ γὰρ τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐποχούμενον, ἐν ἀγκάλαις ἐδέξω. Ἰδοὺ τὸν τοῖς Σεραφίμ αθεώρητον, γηραιοῖς ἐφθαλμοῖς καθορῶν ἐπιτέρπῃ. Ἰδοὺ τὸν ὑπὸ Ἰεζεκιήλ, ἐπὶ τετραμόρφου θρόνου θεωρηθέντα, ἐν ταῖς χερσὶν ὡς βρέφος εναγκαλίζῃ. Πῶς οὖν οὐχ ὑπάρχεις μα κάριος, τοιούτων καὶ τηλικούτων ἀξιωθεὶς ἀγαθῶν; η Καὶ ηὐλόγησεν τὸν Θεὸν, καὶ εἶπεν· Νῦν ἀπο λύεις τὸν δοῦλον σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥημέ σου ἐν εἰρήνῃ. Κέκμηκα, Δέσποτα, τὸ δεσμωτήριον οἰκῶν τοῦ παρόντος αἰῶνος. Ἐχρόνισα ἐν τῇ παραι κίᾳ, καὶ τὴν μετοικίαν ἀσπάζομαι, ἔνθα εὐφραινο μένων πάντων ή κατοικία. Απόλυσόν με, Δέσποτα. Απαλλαγῆναι γὰρ τῶν ὡρωμένων ἐπείγο μαι. Ἰδοὺ ἡ προφητεία ήγγικεν. Ἰδοὺ τὸ σωτήριον πάρεστιν. Εἶδον γὰρ οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτή ριόν σου, περὶ οὗ Ἡσαΐας ἐδέα· Ἰδοὺ Σιὼν πόλις τὸ σωτήριον ἡμῶν. Σιὼν δὲ ἐστιν ἡ Ἐκκλη σία, ἐν ᾗ τὸ σωτήριον, τουτέστιν ὁ Χριστὸς, έναν λίζεται. Καὶ πάλιν λέγει· Τὸ σωτήριόν μου ως λαμπὰς καυθήσεται. Δίκην γάρ λαμπάδος ἐπιρανεὶς ὁ Σωτὴρ, τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐφώτισεν. Ο ήτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν. Οὐκ ἔστι [ἔσ. ἔτι] τοῦ ἑνὸς λαοῦ, τοῦ ἀγνώμε νος· λέγω δὴ τοῦ Ἰσραήλ, ἀλλὰ πάντων τῶν λαῶν, κατὰ τὸν ἱεροψάλτην λέγοντα· Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη· ἐπαινέσατε αὐτὸν πάντες οι λαοί. Καὶ ὁ Δανιήλ φησιν· Πάντες οἱ λαοὶ, ευλα καὶ γλῶσσαι αὐτῷ δουλεύσουσιν. ts ibid. 50. 48 1 Cor. vult, 27. 16 Hebr. νι:, 19. 17 Luc. 11, 52. ** Psal. Lxxxvi, 7. ** Isa. LXII, 1. ss ibid. 51. 13 Psal. cxxi, 1. ** Dan. vii, 14. 20 Isa. XXVI,

SERMO IN SYMEONEM. Φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν. "Οπερ ἐστὶν, εἰς ἀνάβλεψιν καὶ εἰς φωτισμὸν, τῶν καθημένων ἐν σκότει και σκιᾷ θανάτου, ἐθνῶν· Καὶ δόξαν λαοῦ του Ισραήλ. Εἰ γὰρ καὶ μὴ πάντες οἱ ἐξ' Ισραήλ ἐπίστευσαν, ἀλλ᾽ οὖν τὸ κατάλειμμα σέσωσται, ἐξ ὧν ὑπῆρχον οἵ τε μακάριοι τοῦ Χριστοῦ ἀπόστολοι, καὶ ἕτεροί τινες τῶν πιστευσάντων. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος, ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς ἡμῖν ἀνατέταλκεν. Οὗτος γὰρ ὁ Σωτὴρ περὶ ἑαυτοῦ λίγων, ἔφασκεν· "Οτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰου δαίων ἐστίν. Τούτου χάριν φησίν· Καὶ δόξαν λαοῦ σου Ισραήλ. Καὶ ἦν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ, θαυμά ζοντες ἐπὶ τοῖς λεγομένοις περὶ αὐτοῦ. Εἰ γὰρ καὶ ἦσαν μεμυημένοι, ἥ τε Μαριὰμ καὶ ὁ Ἰωσὴφ τὸ περὶ τοῦ βρέφους μυστήριον· ἡ μὲν διὰ τοῦ Γα- 1 βριήλ, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος διδαχθεῖσα περὶ τῆς τοῦ τικτομένου θεότητος· ὁ δὲ διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου: Μη φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τὴν γυναῖκά σου. Τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννη θὲν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· ἀλλ' ὅμως καὶ ταῦτα με μυσταγωγημένοι, ἐθαύμαζον εκπληττόμενοι ἐπὶ τοῖς λεγομένοις περὶ αὐτοῦ. Καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς Συμεών. Αποδεχόμεθά συν τὴν ἐκ θείας ἀγάπης θερμοτάτην πρόθεσιν, ὦ Συμεών. Εἰ γὰρ καὶ ἀνώτερο: πάσης εὐλογίας ἐτύγο χανον, ή τε τεκοῦσα μήτηρ ὁμοίως καὶ τὸ βρέφος· ἀλλ' ἀντὶ δοξολογίας προσήγαγεν· ὥσπερ ἀμέλει και οἱ ἐν Βαβυλῶνι τρεῖς παῖδες. Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι οὐ μόνον τὰς ἀγγελικάς δυνάμεις, καὶ πᾶσαν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄψυχον καὶ ἀναίσθητον κτίσιν, εἰς τὸ εὐλογεῖν τὸν Θεὸν προετρέψαντο, αποπληρού σαν τὴν εὐλογίαν, ὡς εἴρηται, διὰ τοῦ εὐλογεῖν τὴν εἰς τὸ θεῖον δοξολογίαν. Κατὰ τοῦτον τοίνυν τὸν τρό. τον, καὶ ὁ Συμεὼν ἐπὶ τοῦ παρόντος ευλόγησεν αὐτοὺς, καὶ εἶπεν πρὸς Μαριάμ τὴν μητέρα αὐτοῦ. Τίνι λόγῳ, μὴ τῷ νομιζομένῳ πατρὶ τῆς προφητείας εἶπεν ὁ Συμεὼν τὰ ῥήματα, ἀλλὰ μᾶλλον τῇ Μαριάμ; ἐπειδὴ ᾔδει ὡς πνευματοφόρος, ἀληθῆ τοῦ βρέφους μητέρα τυγχάνειν τὴν Μαρίαν· τὸν Ἰωσὴφ δὲ μέχρι ψιλοῦ καὶ μόνου ὀνόματος, τῆς τοῦ πατρὸς προσηγορίας ἀπολαύοντα· ἐπειδὴ οὐκ ἐκ σπέρματος ἀνδρός· ἀλλ' ἐκ Πνεύματος ἁγίου ἡ τῆς ἀπειρογάμου καὶ ἁγίας Παρθένου κυοφορία γέγονεν. Τούτου χάριν και ταλιπὼν ὁ Συμεὼν τὴν δοκήσει καὶ ονόματι πατέρα, πρὸς τὴν ἀληθῆ μητέρα τους λόγους πεποίηται λέ γων· ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστα σιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ· καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον· εἰς πτῶσιν μὲν τῶν ἀπίστων, εἰς ἀνάστασιν δὲ τῶν πιστευόντων· οὐ τοῦ βρέφους αἰτίου γενομένου τοῖς μὲν πτώσεως, τοῖς δὲ ἀναστά σεως, ἀλλὰ τῆς οἰκείας ἑκάστου προαιρέσεως, ὡς ἔστιν ἐκ πολλῶν μαρτυριῶν τὸν λόγον πιστώσεσθαι. Τὰ μὲν οὖν πλήθη τῶν Ἰουδαίων, βλέποντα τὰς γινομένας θαυματουργίας, τῷ Σωτῆρι προσέτρε χον· οἱ δὲ ἀνόητοι ἀρχιερεῖς ἔλεγον· Δαιμόνιον ἔχει· τί ἀκούετε αὐτοῦ; Αρ' οὐχ οἱ μὲν ἑκουσίως Lumen ad revelationem gentium ". Nempe ad hos ut gentes, quæ in tenebris ac umbra mortis sedent, visum ac lumen recipiant. Et gloriam plebis tuæ Israel. Quanquam enim non omnes orti ex Isracle crediderunt, reliquiæ tamen salvæ factæ sunt; ex quibus fuerunt, tum beati Christi apostoli, tum alii quidam fideles. Nec id modo, quin et ipse Dominus noster, ex tribu nobis Juda exortus est. Ipse namque Salvator de se ipse loquiens, dicebat, Quia saius ex Judais est. Idcirco ait: Εt gloriam plebis tua Israel "T. Et erant pater ejus et mater mirantes super his que dicebantur de illo ". Quanquam enim didicerant Maria pariter ac Joseph, quod ad puerum speclabat mysterium: Maria quidem, Gabrielis voce: nec id modo, verum etiam a Spiritu sancto nascituræ prolis edocta divinitatem: Joseph' autem, per archangelum dicentem: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est s: tametsi, inquam, ista divinitus edocti erant, mirabantur tamen ac stupebant super his quæ dicebantur de illo. Et benedirit illis Symeon 3. Laudamus probamus. que tuam, o Symeon, ex ferventissima dilectione voluntatem. Quanquam enim etiam omni benedi ctione superiores erant, Mater pariter puerpera, ac Puer, laudationis tamen loco eam obtulit: ea ninirum ratione, qua pueri tres in Babylone. Nam et illi, nedum virtutes angelicas, universumque hominum genus, verum etiam ratione ac sensu destitutas res, ad benedicendum Deo hortabantur, benedictionem implentes, quemadmodum dictum est, prosequendo verbis divinas laudes. Hac itaque ratiore etiam Symeon impræsentiarum illis benedixit, et dixit ad Mariam matrem ejus. Quorsum ille, non putato patri dixit prophetiæ verba, sed magis ad Marians matrem ejus direxit? Quod nimirum tanquam divino Spiritu afflatus sciret, Mariam veram esse pueri matrem, Josephum autem, nomine tenus tantum, patris nuncupatione pollere: quod non ex viri semine, sed de Spiritu sancto, ihnupta ac sancta Virgo concepisset. Quamobrem relicto Symeon existimato ae nomine tenus patre, ad veram Matrem sermonem convertit, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum, cui contradicetur. In ruinam quidem non credentitim; in resurrectionem autem credentium. Non tanquam puer ipse causa futurus esset, qua ruinæ aliis, qua aliis resurrectionis, sed propria cujusque voluntas, ut et multis testimoniis licet probare. Nam Judaeorum quidem vulgus, cum miracula quæ fiebant, aspicerent, ad Salvatorem accurrebant: at stulti pontifices dicebant: Damonium habet ': Quid eum auditis? nonne itaque hi quidem sponte resurgebant; hique vicissim nedum ipsi voluntate cadebant, quin ** Dan. vit, 52. sf Joan. tv, 22. 18 ibid. 53.” Matth. 1, 20♬ ibid. 34. Matth. 11, 18. PATROL. GR. XCII.

et alios pariter in ruinam impellebant? Item ca:cus ἀνίσταντο, οἱ δὲ ἑκουσίως οὐ μόνον ἔπιπτεν, ἀλλὰ cum miraculo lucis usuram recepisset, ejus, qui καὶ ἑτέρους εἰς τὸ πτῶμα συνείλκοντο; Πάλιν δ beneficio impertiisset magnificentiam grato animo τυφλός, παραδόξως τοῦ φωτὸ; ἀπολαύσας, τὴν τοῦ prædicabat: præfractæ vero audaciæ pontifices ac εὐεργέτου μεγαλειότητα εὐχαριστῶν ἀνεκήρυττεν· seniores, dicebant: Da gloriam Deo: nos scimus ἀλλ' οἱ πάντολμοι ἀρχιερεῖς καὶ πρεσβύτεροι ἔλεγον· quia hic homo peccator est ". Sed et iterum in filia Δὺς δόξαν τῷ Θεῷ· ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι ὁ ἄνθρω archisynagogi, pater quidem, fide trahente, Jesum πος οὗτος ἁμαρτωλός ἐστιν. Καὶ αὖθις δὲ ἐπὶ τῇ accersit "; cæterum cum Vita perspicue sciret, suo θυγατρὶ τοῦ ἀρχισυναγώγου, ὁ μὲν πατὴρ τῆς adventu mortem in fugam vertendam, somnum κόρης πίστει ἑλκόμενος, τὸν Ἰησοῦν μεταπέμπεται· appellavit mortem; non autem mortem: at stulti σαφῶς δὲ γινώσκουσα ἡ ζωή, ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ illi nihil deridere verebantur eum, qui mortem παρουσίας δραπετεύσει ὁ θάνατος, ὕπνον ἀπεκάλει fugans, reducit ad vitam. Denique in ipsa salutari τὸ πάθος, καὶ οὐχὶ θάνατον· οἱ δὲ ἀνόητοι δίπες, morte, alter quidem latronum exprobrabat dicens: καταγελᾶν οὐ παρῃτοῦντο, τοῦ τὸν θάνατον φυγαSi Filius Dei es, salvum fac temetipsum et nos; δεύοντος, καὶ πρὸς ζωὴν ἐπανάγοντος. Καὶ ἐν αὐτῷ e contra vero alter, alterum, ut par erat, increpa- δὲ τῷ σωτηρίῳ σταυρῷ, ὁ μὲν τῶν λῃστῶν ὀνειδί bat: atque ad Dominum conversus dicebat: Me- ζων ἔλεγεν. Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶσον σεαυτὸν mento mei cum veneris in regnum tuum. Idcirco καὶ ἡμᾶς· ὁ δὲ τοὐναντίον ἐκείνῳ μὲν ἐπιτίμησεν τα δέοντα στραφεὶς δὲ πρὸς τὸν Κύριον, ἔλεγεν merito, grati animi indicis confessionis ejusmodi præmio, paradisum refert. Vides ut voluntate ex Μνήσθητί μου, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. infidelitate cadant; utque ex fide voluntate resur- Οθεν δικαίως τῶν τῆς εὐγνωμοσύνης αὐτοῦ ῥημά gant? Cæterum alia quoque ratione impleta est των κομίζεται τὸν παράδεισον. Βλέπεις ἑκουσίως ἐξ Simeonis prophetia. Salvatoris namque dispensatio ἀπιστίας πίπτοντας. καὶ ἑκουσίως ἀνισταμένους ἐκ in carne, diabolo quidem fuit ruina, ac immundis πίστεως; Πλὴν καὶ ἑτέρως ἡ προφητεία του Συ cjus spiritibus: resurrectio autem iis, quos ille pro- μεὼν πεπλήρωται. Ἡ γὰρ τοῦ Σωτῆρος κατὰ σάρκα Bigasset, ac qui mortis tyrannidi mancipati fuissent. οικονομία, πτῶσις μὲν τῷ διαβόλῳ γέγονεν και Vides ut puer positus sit in ruinam et resurrectio- τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν, ἀνάστασις δὲ τῶν ὑπ' nem multorum? Sed et in signum cui contradicetur. αὐτοῦ καταβεβλημένων, καὶ ὑπὸ τὴν τοῦ θανάτου Huic quoque convenient dicta superius. Nam qui τυραννίδα γεγενημένων. Βλέπεις πῶς κεῖται τὸ non credunt, omnino contradicunt: qui autem cre- βρέφος εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν; ἀλλὰ dunt, plane assentiuntur. Item contradicunt perver- καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον. Καὶ ἐπὶ τούτου sarum hæresum inventores, quique temere incarna- δὲ ἁρμόσειεν τὰ ἀνωτέρω ῥηθέντα. Οἱ μὲν γὰρ tionis mysterium, ac secus ac habeat, interpretantur. ἀπιστοῦντες, ἀντιλέγουσι πάντως· οἱ δὲ πιστεύοντες, δηλονότι συγκατατίθενται. ᾿Αντιλέγουσι δὲ, καὶ οἱ τὰς διεστραμμένας εφευρόντες αἱρέσεις, ἄλλην άλλως παρερμηνεύοντες τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον. Καὶ σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν, φησίν, διελεύ σεται ρομφαία. Ῥομφαίαν δὲ οἶμαι λέγεσθαι, τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ γενομένην τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ διὰ τῆς λύπης δοκιμασίαν. Διῆλθεν γὰρ αὐτὴν ἀβλαβῶς ὡς ἐν παρόδῳ, μὴ πλήξασα. Και, Οπως δὲ ἀποκαλύ φθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί. Πάντων γὰρ τοὺς λογισμοὺς τὸ σωτήριον πάθος τοῦ Κυρίου, δοκιμαστικῶς ἐξεκάλυψεν. Οἱ μὲν γὰρ βεβαιόπιστοι, εἰ καὶ τυχὸν ὡς ἄνθρωποι ἐκλονήθησαν, ἀλλ' οὐχ ἀπήλπισαν παντελῶς. Ανέμενον γὰρ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάστασιν· καθάπερ αμέλει αἱ τε γυναῖκες αἱ τὸ μνῆμα καταλαβοῦσαι, καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Ο δὲ πεπλανημένην τὴν πίστιν ἔχοντες, καθάπερ ε ἐπὶ τὰ πετρώδη σπαρέντες, μὴ ἐνέγκαντες τῶν πείν Et tuam ipsius animam, inquit, pertransibil gladius. Gladium porro, eam probationem dici existimo, quæ ex tristitia in cruce sanctæ Virgini accessit. Pertransiit enim eam sine læsione velut obiter, non gravius saucians. Et: Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Omnium enim cogitationes salutaris Domini passio, probatione revelavit. Nam ii quidem qui firmiter credebant, quanquam forte humano more turbati fuerunt, haud tamen penitus desperarunt; exspectabant siquidem Salvatoris resurrectionem; velut nimirum mulieres, quæ venerunt ad monumentum, ac divini discipuli: qui autem labebant fidem titubantem, velut seminati supra petrosa, non ferentes tentationum æstum, illas ipsas quae supererant nonnullius fdei reliquias, angusti ρασμῶν τὸν καύσωνα, καὶ δ εἶχον μικρὸν τῆς πί animi vitio amiserunt. Hactenus vero Symeonis prophetia finem habeat. ft hac ipsa hora, inquit, superveniens etiam prophetissa illa casta, ac templo in jejuniis et oratione assidua Anna, corpore quidem vetula, at fide vegeta, vicissim confitebatur Dev, ipsa quoque gratias agens, quod talem ac tantam gratiam contulisset, ut et ipsa videret Christum Domini. Sed et alios ad ** Luc. xxII, 39. ss Joan. IX, 26. ss Marc. v, 59. στεως λείψανον, ἀπὸ μικροψυχίας ἀπώλεσαν. Καὶ πέρας μὲν ὧδε ἐχέτω ἡ τοῦ Συμεὼν προφητεία. Αὐτῇ δέ, φησίν, τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα καὶ ἡ προφή τις ή σώφρων, καὶ ἐν νηστεία και δεήσει προς καρτεροῦσα τῷ ναῷ ᾿Αννα· ἡ γηραιὰ μὲν τῷ σώ ματι· τῇ δὲ πίστει νεάζουσα· Ανθωμολογεῖτο το Θεῷ, εὐχαριστοῦσα καὶ αὐτὴ δηλονότι, καθό της τοιαύτης καὶ τοσαύτης ἠξιώθη χάριτος, εἰς τὸ καὶ

SERMO IN MEDIAM PENTECOSTEN. αὐτὴν κατιδεῖν τὸν Χριστὸν Κυρίου. Καὶ ἄλλους δὲ idem provocabat: Loquebatur enim de illo omnibus, εἰς τοῦτο ἡ ᾿Αννα προετρέπετο· Ελάλει γάρ, φησί, περὶ αὐτοῦ πᾶσι τοῖς προσδεχομένοις λύτρωσιν ἐν Ἱερουσαλήμ. Λύτρωσιν δὲ προσεδέχοντο, ἣν ὁ θεῖος Δαβίδ προαναμέλπων ἐκήρυττε λέγων· Λύτρωσιν ἀπέστειλεν Κύριος τῷ λαῷ αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Ελυτρώσω ῥάβδῳ κληρονομίαν σου. Τίς δέ ἐστιν ὁ λυτρωσάμενο; καὶ ἡ λύτρωσις, εἰ μὴ αὐτὸς ὁ Κύ ριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ πάντες ἐκ τῆς πλάνης καὶ φθορᾶς ἐλυτρώθημεν; qui exspectabant redemptionem in Jerusalem [ Vulg. redemptionem Israel]. Porro exspectabant resurre ctionem, quam olim divinus David cantico prædicasset, dicens: Redemptionem misit Dominus populo suos. Et iterum: Redemit virga hæreditatem suam 86. Quis vero est qui redemit, quæve redemptio præterquam ipse Dominus noster Jesus Christus? per quem omnes ab errore ac corruptione redempti sumus. Puer autem, inquit, crescebat et confortabatur, plenus sapientia, et gratia Dei erat in ilio. Qua vero ratione crescebat, qui universis hominibus, animantibusque, ac plantis, vitam ac crementum tribuit? utique cremento corporis. Sed et quomodo spiritu Τὸ δὲ παιδίον, φησίν, ηύξανε καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι· πληρούμενον σοφίας, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτῷ. Πῶς τοίνυν ηὔξανεν, ὁ πᾶσιν ἀνθρώποις, καὶ ζώοις, καὶ φυτοῖς, τὴν ζωὴν καὶ τὴν αἴ ξησιν χαριζόμενος, ἢ δηλονότι κατὰ τὴν τοῦ σώμα. τος αὔξησιν; Πῶς δὲ καὶ ἐκραταιοῦτο Πνεύματι, ὁ confortabatur is, qui cunctis prophetis ac justis, πᾶσι προφήταις καὶ δικαίοις τὴν τούτου ἔμπνευσιν καὶ μετοχὴν δωρούμενος, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς νηδύος τὴν θεοδόχον σέρκα ὑπὸ τούτου διαπλαττόμενος, εἰ μὴ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, τῷ ὑπὲρ τὴν τοῦ σώματος ἡλικίαν ὑπερλάμπειν ἐν τῷ βρέφει, τῆς θείας φύσ σεως τὰ γνωρίσματα, Εἰ γὰρ καὶ τὴν ἡμετέραν φύσιν, ὁ τῆς φύσεως πλάστης ἐξ οἰκείας φιλανθρωπίας περιεβάλετο ἀδιαιρέτω; ἅμα καὶ ἀσυγχύτων, ἀλλ' οὖν καὶ οὕτως ὑπερηύγαζεν καθ' ὑπερβολὴν τὴν ἀνθρωπίνην ταπείνωσιν τὸ τῆς θεότητος μέγεθος. Πῶς δὲ πάλιν ἐπληροῦτο σοφίας καὶ χάριτος, ἐν ᾧ εἰσιν πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς γνώσεως καὶ τῆς σοφίας ἀπόκρυφοι; Καὶ ὁ Παροιμιαστής δέ φησιν· Ἡ σου φία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον. Σοφία δέ ἐστιν, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Αὐτὸς γὰρ ἐδόθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ Θεοῦ, κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον. Εἰ οὖν αὐτὴ ἡ του φία ἐν τῇ νηδύϊ τῆς ἁγίας καὶ ἀειπαρθένου, ἑαυτῇ τὸ ἄχραντον καὶ ἅγιον σῶμα διὰ τοῦ Πνεύματος ᾠκο - δόμησεν, πῶς νῦν λέγεται σοφίας πληροῦσθαι και χάριτος; Η πάντως κατὰ τὴν πολλάκις ἐν τοῖς ἀνωτέρω ῥηθεῖσαν ἀπόδοσιν, προσφόρως καὶ ἁρμοδίως, τῇ κατὰ σάρκα ἑαυτοῦ παρουσία, πάντα ὁ Σωτὴρ καὶ Κύριος ἡμῶν ᾠκοδόμησεν· μεθ' οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα καὶ κράτος, καὶ ἡ ἀτελεύτητος βασιλεία, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. B' Λεοντίου ἐπισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κύπρου, εἰς τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Μεσοπεντηκοστῆς. Πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ ἐνσάρκῳ αὐτοῦ οἰκονομίᾳ, καὶ ejusdem inspirationem ac participationem donavit? ac cujus deifera caro ab ipso utero per Spiritum formata fuit? nisi certe ita spiritu confortabatur, quod supra corporis ætatem, magnifice in puero naturæ divinæ indicia ac notæ elucerent. Quanquam enim naturæ fictor, nostram naturam pro sua in humanum genus propensione induerat indivise simul ac inconfuse; nihilominus tamen sic quoque Deitatis magnitudo, humanæ vilitatem naturæ eximio quodam fulgore collustrabat. Quomodo vero iterum replebatur sapientia et gratia, In quo sunt omnes thesauri scientiæ et sapientiæ absconditi ³? Libri quoque Proverbiorum scriptor ait: Sapientia ædificavit sibi domum; atqui Sapicntia est Dei Verbum ipse enim nobis datus est a Deo sapien tia ", juxta beatum Paulum. Siquidem ergo ipsa Sapientia, in sancta ac semper virginis utero, incoulaminatum ac sanctumn corpus, per Spiritum sanctum sibi ædificavit; quomodo nunc dicitur repleri sapientia atque gratia? Nonne plane juxt sapius dictam in superioribus expositionen, quod Salvator ac Dominus noster congrue omnia cjus in carne adventui dispensaret? cum quo Deo ac Patri gloria ac potestas, regnumque immortale, cum sal ctissimo, bonoque ac vivifico Spiritu, nunc et sein pcr, et in saecula seculorum. Amen. ss Leontii episcopi Neapolis Cypri, in diem festum Mediapentecosies Nihil in iis, quæ Dominus ac Salvator noster Jesus Christus, in sua in carne dispensatione, ac agens 30 Pros. 15, 1. 39 1 Cor. 1, 50. ss Psal. cx, 6. 36 Psal. Lxxi, 2. 37 Coloss. 11, 3. ΝΟΤΑ. Leontii plures fuere, iique episcopi, excepto Leontio Byzantino, qui ipse nobilis scriptor, præter alia, etiam ipso hoc argumento scripsit Orationem, quam damus. Noster hic Leontius, constan ter Neapoleos Cypri episcopus legitur, citaturque eo titulo in 7 Synodo art. 4 relate ejus loco pro sacris imaginibus luculentissimo: post quem recitatum, sic de eo Constantinus Constanure Cypri episcopus, Lanquam de gentili suo: Baron. an. 594, num. 5, provocans ad 4 illam act. Synodi it Nicænæ, ita de Leontio Quisnam alius res gestas sub Mauritio prosecutus sit, habes ex Actis Nicæni posterioris concilii. Nempe S. Leontium Constantia in Cypro episcopum scripsisse tribulationes, quas his temporibus Ecclesia Dei passa est: sed hactenus incompertum nobis opus, vel excidit, vel latet incognitum. Ita Baronius putat collegisse e veteri versione, in qua sic habetur: Præterea beati Simeonis, turba-

cum hominibus, gessit, frustra ac otiosum fuit: Λ ἐπὶ τῇ μετὰ τῶν ἀνθρώπων διατριβή πραχθέντι, ούκ quin potius, sunt omnia occultis quibusdam exhibita sacramentis, eorum declarandis commodo, propter quos tota œconomia exstitit; eorum, inquam, qui in Christum crediderunt, et sunt credituri. Ita plane, ut Domini tunc ac Salvatoris gesta, lex quædam sincera sint, tanto Mosaicæ præstans, quantum Dominus servo: atque ut ait Apostolus, quantum dono præslat, is qui fabricavit. Quamobrem qui Ecclesiæ sanxerunt leges, viri sancti, ac apostolorum successores, in rerum id temporis provide gestarum finem respicientes, celebrandas in posterum divinas solemnitates, quibus illæ in memoriam revocarentur, consequenter statuerunt. Opere ergo pretium est, ut ostendam quid hoc mihi orationis exordium velit: id nimirum, sacræ hunc Mediapentecostes diem, non otiose ac nulla ratione traditum celebrari; sed divina quadam traditione, siquidem ille nec hoc amisit, ut solemnitas ac dies festus esset. Et vero festus idem dies est, et festo praevius, et festum sequens. Post enim novam resurrectionis Dominicam, sive resurrectionis encanium, nos illa excipit, eoque titulo solemnitas est festumn consequens. Post illam vero, festo. nos Dominicæ in coelos Assumptionis, ac adventus Spiritus sancti admovet, sicque rursus, dies festus nti festæ diei pervigilium est. Utroque proinde titulo solemnitas præsens, merito a nobis honoranda est, quæ nimirum vivificæ resurrectionis post festiva ornamenta in se habeat; ut et sequentium divinarum quoque nihilominus celebritatum, ante festivas res. Quippe necesse est, nt quod quibusdam est medium, qua medium est, utrisque illis communicet. Cuin itaque præsens solemnitas media exsistat, cum resurrectioni, tanquam illius media, ut respicias extremam, communicat; tum similiter sanctæ etiam dici Pentecostes, tanquam quæ ad eam transmittat mediumque rursus invenitur, ut quis ex ipsa ad resurrectionis iterum diem velit repedare. Enimvero, ejusmodi sunt pretiose Mediepentecostes privilegia; haudquaquam illa a casu, ac fortuita. Ne quis adeo desipiat, ut ita putaverit. Non enim humanæ hoc ambitionis munus, sed divinæ legislationis honor exsistit. Nec unius duntaxat legis, sive legis veteris sine nova; aut item novæ sine veteri » Hebr. 111, 3. εἰκὴ καὶ μάτην, οὐδὲ ἀργῶς γεγόνασιν· ἀλλὰ μᾶλ λον ἀποκεκρυμμένοις τισὶ, καὶ φανερωθήναι δέτυτι μυστηρίοις, ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν περὶ ὧν πᾶσα ἡ οἰκο νομία γέγονε φημὶ δὴ τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκό των, καὶ πιστεύειν μελλόντων· ὡς εἶναι τὰ ὑπὸ τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος τότε γενόμενα, νόμον της ἀπαράγραπτον, τοῦ Μωσαϊκοῦ καθ᾽ ὑπερβολὴν μεί ζονα, καθ' ὅσον διαφέρει δούλου, Δεσπότης, καὶ ὡς εἶπεν ὁ Ἀπόστολος, οίκου, ὁ τοῦτον κατασκευά σας. Ὅθεν οἱ τοὺς θεσμούς τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησία παραδεδωκότες ἅγιοι, καὶ τῶν ἀποστόλων διάδοχοι, πρ τὸν σκοπὸν τῶν τότε γεγενημένων σωτηρίων οίκονομιῶν ἀποβλέποντες, ἀκολούθως τελεῖσθαι μετέπειτα τὰς θείας ἑορτάς, εἰς ἀνάμνησιν ἡμᾶς ἀγούσας τῶν τότε γεγενημένων, ἐθεσμοθέτησαν. Τί οὖν μοι βού λεται τοῦ λόγου τὸ προοίμιον, δεῖξαι καιρός. Ότι καὶ ἡ παροῦσα τῆς ἁγίας Μεσοπεντηκοστῆς ἡμέρα, οὐκ ἀργῶς οὐδ᾽ ὡς ἔτυχεν ἐπιτελεῖσθαι παραδέδοται, ἀλλὰ θεία τις υπάρχει παράδοσις, εἴ τοι καὶ αὐτοῦ τοῦ εἶκαι ἑορτὴ οὐκ ἐστέρηται. Ἀλλὰ προεόρτιος ἡ αὐτὴ καὶ μεθεόρτιος. Μετὰ γὰρ τὴν κοινὴν τῆς ἀναστά σεως Κυριακήν, ἤτοι τὸ τῆς ἀναστάσεως ἐγκαίνιον, αὕτη ἡμᾶς ὑποδέχεται· καὶ κατὰ τοῦτο, πέφυκε μεθ εόρτιος. Μεθ' ἑαυτὴν δὲ προσάγει τῇδε τῆς Δεσποτι κῆς ᾿Αναλήψεως ἡμέρᾳ, καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος ἐνδη μία· οὕτω τε χρηματίζει αὖθις προεόρτιος [καὶ μεθα εόρτιος]· ὥστε κατ' ἀμφότερα τιμᾶσθαι παρ' ἡμῶν τὴν παροῦσαν ἑορτὴν ἄξιον, ὡς ἔχουσαν ἐν αὐτῇ τῆς μὲν ζωηφόρου ἐγέρσεως τὰ μεθεόρτια καλλωπίσμα τα· τῶν δὲ μεθ' αὐτὴν θείων καὶ αὐτῶν τελετῶν, τὰ προεόρτια πράγματα. Ανάγκη γὰρ τὸ μέσον τινῶν ὑπάρχον, ἑκατέρων κοινωνεῖν ὧν πέφυκε μέσον. Μέση τοίνυν ὑπάρχουσα ή παροῦσα ἐορτή, κοινωνεί καὶ τῇ ᾿Αναστάσει, ὡς ἐκείνης ὑπάρχουσα πρὸς τὴν τελευταίαν μέση· κοινωνεῖ δὲ ὡσαύτως καὶ τῇ ἁγίᾳ Πεντηκοστῇ, ὡς πρὸς αὐτὴν παραπέμπουσα, καὶ ἐξ αὐτῆς πάλιν ἐπὶ τὴν ἀναστάσιμον ἡμέραν εἰς τὸ κατόπιν ἀναποδιζόντων, εὑρισκομένη μέση. Αλλὰ τῆς τιμίας Μεσοπεντηκοστῆς τὰ τοιαῦτα ἀξιώματα, οὐκές αυτομάτου, οὐδ' ὡς ἔτυχε, μηδέ τις τούτο νομίσειεν, ἐφευρεθείη. Οὐ γὰρ ἀνθρωπίνης φιλοτιμίας ὑπάρχει τοῦτο τὸ δώρημα, ἀλλὰ θείας νομοθεσίας ἀξίωμα, καὶ οὐ μιᾶς νομοθεσίας, ήτοι τῆς παλαιᾶς, τῆς νέας χωρίς ήγουν τῆς νέας, θατέρας δίχα· ἀλλὰ παλαιᾶς τε καὶ νέας NOTÆ. tionesque propter Christum circa ea tempora in Ecclesia factas. Putem ego nova hæc, glossam esse ac paraphrasim τοῦ καλοῦ, quod Graeca Simeonem appellant, redditque Anastasius, Simeonis simplicis: velut nimirum fatui, ac emote mentis hominem agentis, qualem etiamnum illius vita prodit, quam babel Surius 1 Julii, ac quibus ea die adscriptus habetur, Romanæ Ecclesiæ tabulis: proindeque frustra Baronius Evagrii continuatorem quærit, Leontium Constantiæ Cypri, quique tribulationes, sive potins turbationes propter Christum in Eccle sia Mauritii annis posterioribus ac deinceps factas scribat. Nam quæso, quænam tunc in Ecclesia factæ tribulationes, ac turbationes propter Christum, ac Christi odio, Christianissimo imperatore Mauritio? Atque ut dandum aliquid malo interpreti, referrent hæc tempora sancti Simeonis, quem Vitæ anctor ponit claruisse sub Justiniano. Quod item Baronius Constantiæ episcopum facit Leontium, error est male confusa sed interloquentis Constantini, cum sede Leontii, de quo is interloquitur. Plane ut novisset Constantiæ episcopum, suumque in ea sede decessorem, non dixisset, in una urbium Cypri: sed potius, in ipsa Constantia, in qua sum episcopus, vel quid simile. Nihil constantiæ cum Neapo hi illa, Salamis, sive Salamina, ac novissime Fam gosta: haec nostro Lusignano, Nemosia, vel L monce Græcis, Lemise nova. Hæc obiter exsnandus, tot sub una fere periodo contentis erratis.

SERMO IN MEDIAM PENTECOSTEN. μετέχει, ὡς εἶναι τὴν ἡμέραν κατ' ἀμφότερα τιμᾶσθαι particeps est; sed et utriusque, veteris pariter ac ἀξίαν. Ὁ μὲν γὰρ Μωσέως νόμος τῷ Ἰσραηλίτῃ λαῷ ἔφασκε· Μεσούσης τῆς ἑορτῆς, ποιήσεις θυσίαν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου, καὶ τὰ ἑξῆ:. Ἐπειδὴ δὲ, καθώς αὐτὸς ὁ Κύριος πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἔφησεν· Εἰ ἐπιστεύσατε Μωυσεῖ, ἐπιστεύσατε ἂν ἐμοί· περὶ ἐμοῦ γὰρ ἐκεῖνος ἔγραψεν· ὡς ἀναγκαῖον ἐντεῦθεν πάντα τὰ τυπικῶς ἐν ἐκείνῳ γεγραμμένα, ἀλληγορικῶς, ἤτοι ἀληθινῶς, εἰς τὸν Κύριον ἀναφέρεσθαι· καὶ τοῦτο τὸ μέρος εἰς αὐτὸν γεγραμμένον, ἔδει καὶ ὑπ' αὐτοῦ τιμηθῆναι. Οὐ γὰρ ἦλθε καταλῦσαι τὸν νό μον, ἀλλὰ τοῦτον πληρῶσαι, καὶ ἀντὶ στοιχειώδους καὶ ἀτελοῦς, πνευματικὸν καὶ τέλειον ἀπεργάσασθαι. novæ, ut merito ex utraque honorem habeat. Nam Moyses quidem in hunc modum populo Israelitico sanciens ait Media festivitate facies victimam Domino Deo tuo, etc. Ft. Quia autem, sicut Dominus ipse Judais ait: Si credidisselis Moysi, mihi quoque utique credidissetis: de me enim ille scripsit ". Quem-. admodum inde necessarium conficitur, ut omnia in lege per figuram scripta, allegorice, seu ipsa veri tate, in Dominum referantur, ita et partem hanc, quæ in eum scripta esset, ab eo quoque honorari oportuit: Non enim venit solvere legem, sed adimplere '', atque elementarem ac imperfectam, spiri talem atque perfectam efficere. Die igitur festo mediante, inquit Joannes evange50. Τῆς τοίνυν ἑορτῆς μεσούσης, ὥς φησιν Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής, ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν, καὶ lista, ascendit Jesus in templum, et docebat. Quanἐδίδασκεν. Εἰ γὰρ καὶ τῆς Σκηνοπηγίας ήν ἑορτή, ὅτε μεσούσης αὐτῆς ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερόν· ἀλλ' ἐμοὶ νῦν περὶ τοῦτο, μέσον πολλαχοῦ τῆς 112λαιᾶς καὶ Νέας διαθήκης τιμᾶσθαι, ὁ σκοπός, ὡς καὶ ἐπὶ τῷ τέλει προϊὼν ἔδειξεν ὁ λόγος. Ανέβη τοίνυν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν καὶ ἐδίδασκε. Πάντοτε πασιν ἐπωφελὴς καὶ σωτήριος ἡ Χριστοῦ παρουσία. Ἐν ἱερῷ διδάσκει, φωτίζων τοὺς ἀκούοντας· ἐν πλατείαι; θαυματουργεί, τοὺς ἀσθενοῦντας ἰώμενος • ἐν συμποσίοις σώζει ἁμαρτωλοὺς ἐπιστρέφοντας ἐν τελωνίοις ἁρπάζει πρὸς μαθητείαν τοὺς ἁρπαγας· ἐν πλοίοις καθεύδων, κατακοιμίζει τῇ ἐπιτι μήσει τὸν κλύδωνα· ἁλιεῖς ἰχθύων, σαγηνευτὰς ἀναδείκνυσι κόσμου, οὕτω ἐν παντὶ τόπῳ πάντοτε πᾶσιν ἐπωφελὴς καὶ σωτήριος ἡ Χριστοῦ παρου σία. Αλλ' ίδωμεν τοὺς ἀγνώμονας Ἰουδαίους, τί ἄρα ἐκ τῆς τοῦ Σωτῆρος διδασκαλίας ὠφελήθησαν· μᾶλλον δὲ τοὺς τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντας, Οἵτινες τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων, ὑπὲρ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τὸ καλεῖσθαι Ραββί, ἀγαπήσαντες, τῆς ὄντως ἀναποβλήτου δόξης, λέγω δή, τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, ἑαυτοὺς ἀπεστέρησαν. Ἐπεὶ ὅτι ἐκ τοῦ πλήθους αὐτῶν ἐπίστευσαν οὐκ ὀλίγοι, μετα έπειτα ὁ εὐαγγελιστής σαφηνίζει φάσκων· Ἐκ τοῦ οὖν ὄχλου, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν. Οἱ οὖν τὰ ἀπρόσφορα περὶ τοῦ διδασκάλου ἐνθυμούμενοι, τὸ θεομισὲς ὑπῆρχε τῶν ἀρχιερέων καὶ γραμματέων καὶ λοιπῶν ἀρχόντων συνέδριον, οἵτινες διδάσκοντος τοῦ Κυρίου ἔφασκον· Πῶς οὗτος γράμματα Judzorum obedientiam accusat, qui legis semper οἶδεν μὴ μεμαθηκώς; Η δὲ τοιαύτη φωνή τε καὶ Έννοια, κατηγορεί τῆς τῶν Ἰουδαίων ἀνηκοΐας, ὡς τοῖς νομικοῖς καὶ προφητικοῖς πραγγέλμασι πάντοτε ἐνάντιοι γεγόνασι. Τὸ γὰρ φῆσαι αὐτούς· Πῶς οὗτος γράμματα εἶδε μὴ μεμαθηκώς; δείκνυσιν ὅτι ἐκ νομικῶν, ἤτοι προφητικών, γραμμάτων τὴν διδασκαλίαν ὁ Σωτὴρ τὸ τηνικαῦτα ἐξύφηνεν. Οθεν ὡς ἐξ ἐγγράφων διδάσκοντος, καίπερ γράμματα μὴ μεμαθηκώς, περὶ αὐτὸν φθονερῶς οὐ γὰρ θαυμαστικῶς), ἐξιστάμενοι έφασκον· Πῶς οὗτος γράμματα οἶδεν μὴ μεμαθηκώς; Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο quam enim dies festus Scenopegiæ erat, cum eo. mediante Jesus in templum ascendit, hoc tamen solum in præsentiarum velim ostensum, multis Veteris æque ac Novi Testamenti locis, honorem medio haberi, uti etiam oratio processu in finem ostendit. Ascendit itaque Jesus in templum, et docebat. Omnibus omni loco utilis est ac salubris Christi præsentia Docens in templo, auditores illuminat **. miracula in platæis patrans, infirmos sanat; conviviis assistens; peccatores ad meliorem conversos frugem salvat ''; in teloniis raptores sibi in discipulos rapit "; in navigiis dormiens “, tempestatem increpando sedat: piscatores piscium, mundi piscatores facit; sic ubique omnibus utilis ac salubris illa Christi præsentia est. Cæterum videamus improbos Judæos, quid ex Salvatoris doctrina commodi consecuti sint; seu magis Judæorum principes, qui nimirum, hominum gloriam diligentes magis quam gloriam Dei 51, hoc est, vocari Rabbi os; vere illa inauferibili gloria, fide, inquam, in Christum, scipsos privarunt. Quod enim non pauci ex illo coetu crediderint, declarat postmodum evangelista, dicens: De turba autem multi crediderunt in eum. li ergo qui inconsona de præceptore cogitabant, Deo adibile concilium illud erat, pontificum, scribarum, ac reliquorum principum; qui nimirum Domino docente, dicebant: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit **? Ejusmodi autem vox et cogitatio. 61 Exod. xix. * Luc. vu, 48. ss Juan. vi, 51. ss Joan. v, 46. to Matth. v, 18. 18 Matth. x', 9. 49 Matth. vi, 20. ss Joan. vu, 15. ac prophetarum mandatis fuerint adversati. Dicend enim, Quomodo hic scit litteras, cum non didicerit aperte indicant, tunc Dominum ex scriptis legis aç prophetarum, contexuisse doctrinam. Quod itaque, ex Scripturis doceret, quanquam non didicerat litteras, invidia in ipsum (nec enim admiratione) obstupentes dixerunt: Quomodo hic scit litteras, cum non didicerit? Siquidem enim, secus res habebat, novamque, atque hactenus ignotam, neque Scripturis traditam doctrinam exponebat, frustra fuisset ille stupor, quod non sciret litteras. Ea vero cogiJoan, vi, 14. so Matth. vi, 9. • es Joan. vi. 14. Joan. si, 45. on *Marc. vi, 56, Matth. SXI16, Τα

tatione relicta, dixerunt invicem: Nos scimus quia ἦν, ἀλλὰ καινὴν καὶ μήπω ἐγνωσμένη", Η γεγραμMoysi locutus est Deus ss: hunc autem nescimus μένην διδασκαλίαν ἐξετίθετο, περιττὴ ἡ περὶ τοῦ unde sit. Omnis enim iniquitatis modus, perinde illis expeditus est; idcirco etiam utraque ratione permanserunt increduli Christo, cum quidem legalia ac prophetica documenta proponeret, calumniam inferentes, tanquam arte magica scientiam sine lit teris comparasset; cum autem doceret sua, eidem contradicentes. Τu de teipso testimonium perhibes? testimonium tuum non est verum ". Omni ergo ratione venia carent, Judeorum principes, nec quidquam omnino volunt juvari. Salvator nihilominus innata illa sua clementia victus, non statim ita loquentes aversatus est, sed respondit eis, aitque: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me 87 Qui enim eos sciret, facientes irritam legem, ac do. centes doctrinas ac mandata hominum *: repulisse quoque prophetas, dicendo huic: Non nominabis nomen Domini **: illi autem: Qui vides recede, et vade in terram tuam, et ibi vive, et ibi prophetabis: in Bethel autem non prophetabis 60: quin et eosdem occidisse, nec Christi doctrinam ullo modo recipere, qui dissuadentes turbis dicerent, Quid eum auditis? Insanit, et demonium habet "; jure plane merito, cum legis et prophetarum, tum sui ipse mentionem omittens, in Deum refert doctrinæ vim; ut vel reverentia perculsos, ac linguam dolosam cohibentes, percepta utilitate salvos faceret, vel palam Deum impugnantes convinceret. Sive enim legalia sunt, quæ docco, sive prophetica, noveritis esse Dei, qui et locutus est ad illos, et me misit. Hactenus siquidem congruum assumptæ hominis naturæ modum retinet, ut ne statim occurrendo, impudenter dicant, quod et postea dixerunt: Quid tu, homo cum sis, ſacis teipsum Deum «? Nam alioqui scimus nos fidels, quæ scripta sunt in prophetis et lege, Christi csse praenuntiationes: Nam ait ipse Salvator: Omnia quæ habet Pater, mea sunt ". Iterum quoque per prophetam ait: Ipse qui loquebar, ccce adsum ". Subjungit deinceps dictis: Si quis voluerit ejus voluntatem facere, nempe ejus qui misit me cognoscel de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. Quod ait, tale quid est. Qui quaerit non suam, sed Dei voluntatem,utique attendit Scripturis sacris, in illis siquidem latet voluntas Dei; atqui Scripturæ sacræ de me prænuntiant,meque Deum Verbum ex Patre procedentem prædicant; atque hominem fore novissimis temporibus nulla niei mutatione, prophetant. Qui ergo impendio studet Dei facere voluntatem, me quidem ex Scripturis sacris agniturus est; postmodum vero ex me recurret ad Patrem; atque adeo, meam doctrinam, Patris esse doctriI am conitens, bi ipse salutem paraturus est. Qui a semetipso, inquit, loquitur, gloriam propriam quarit: qui autem quærit gloriam ejus qui misit eum, hic verax est, et injustitia in illo non est. lis, doctrinam S. ribarum et Phariserum facite significat. **Juan. 1x 29. 56 Joan. vult, 13. 37 Joan. v, 16. Joan. x, 20. 61 Joan. x, 33. μὴ εἰδέναι αὐτὸν γράμματα ἔκπληξις. Εἶπον δὲ ἂν πρὸς αὐτοὺς, ταύτην καταλείποντες τὴν ἔννοιαν· Οίδαμεν ὅτι Μωϋσεῖ λελάληκεν ὁ Θεός· τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστί. Πᾶς γὰρ αὐτοῖς ὑπὸ πήλατος παρανομίας τρόπος· διὸ καὶ κατ' ἀμφότερα ἀπιστοῦντες διαμεμενήκασι τῷ Χριστῷ· νομικά μὲν, ήτοι προφητικά, παρατιθέντος διδάγματα, συκοφαν τίας προσράπτοντες, ὡς ἐκ τῆς μαγείας τινὸς τὴν εἴδησιν ἄνευ γραμμάτων ἔχοντι· ἰδικὰς δὲ ποιουμέ. νου διδασκαλίας, ἀντιφθεγγόμενοι· Σὶ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς; ἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀλη θής. Πάντοθεν οὖν ἀσύγγνωστοι, καὶ ὠφελεῖσθαι μηδόλως βουλόμενοι, οἱ τῶν Ἰουδαίων καθηγεῖσθα: λαχόντες. Ἀλλ' ὅμως ὁ Σωτὴρ τῇ ἐμφύτῳ φιλαν θρωπία νικώμενος, οὐκ εὐθὺς ἀπεστράφη τοὺς ταῦτα λέγοντας, ἀλλ' ἀπεκρίθη αὐτοῖς καὶ εἶπεν· Ἡ ἐμὴ διδαχὴ, οὐκ ἔστιν ἐμὴ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοὺς ἐγίνωσκε, νόμον μὲν ἀθετοῦν τας, διδάσκοντας δὲ διδασκαλίας εντάλματα άνθρώπων, προφήτας δὲ παρωσαμένους ἐκ τοῦ λέγειν, πρὸς μὲν τὸν, Μὴ ὀνομάσεις τὸ ὄνομα Κυ· ρίου· πρὸς δὲ τὸν, Εκχώρησον, ὁ ἐρῶν, καὶ βάδιζε εἰς τὴν γῆν σου, καὶ ἐκεῖ καταβιοῦ, καὶ ἐκεῖ προφητεύσεις· εἰς δὲ Βεθήλ οὐ μὴ προςητεύσεις· μᾶλλον δὲ καὶ προφητεκτόνους γεγενημέν νους· τὴν δὲ αὐτοῦ Χριστοῦ διδασκαλίαν μηδόλως ἀποδεχομένους, ἐκ τοῦ ἀναπείθειν τοὺς ὄχλους λέο γοντας· Τί ἀκούετε αὐτοῦ; Μαίνεται, καὶ δαιμό νιον ἔχει· εἰκότως καὶ νόμου καὶ προφητικῶν, καὶ ἑαυτοῦ, ἐν τῷ πρὸς αὐτοὺς ἐλέγχῳ μὴ ἐπιμνησθείς, εἰς Θεὸν ἀναπέμπει τὴν τῆς διδασκαλίας δύναμιν· ἵνα ή αιδεσθέντες καὶ παυσάμενοι τῆς πολιολόγου γλώσσης, ὠφεληθέντες σωθῶσιν, ή φανερῶς θερμα χοῦντες ἐλεγχθῶσιν. Εἶτε γὰρ νομικά, εἴτε προφη τικά εἰσι τὰ παρ' ἐμοῦ διδασκόμενα, γινώσκετε ότι Θεοῦ εἰσι, τοῦ πρὸς ἐκείνους λαλήσαντος, καὶ ἐμὲ ἀποστείλαντος. Τέως γὰρ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέσ τρον, ἵνα μὴ εὐθὺς ἀπαντήσωσιν, ἀδεῶς λέγοντες, ὅπερ καὶ εἰρήκασιν ὕστερον· Τί ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν; Ἐπεὶ ὅτι γε τὰ προφή τῶν καὶ νόμου, Χριστοῦ εἰσι προαναγγέλματα, 13μεν ἡμεῖς οἱ πεπιστευκότες. Αὐτὸς γὰρ ὁ Σωτὴρ έφησε· Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά ἐστι. Καὶ πάλιν διὰ τοῦ προφήτου φησίν· Αὐτὸς ὁ λαλών, πάρειμι. Εἶτα ἑξῆς ἐπάγει τοῖς εἰρημένοις· Ἐάν τις θέλῃ τὸ θέλημα αὐτοῦ, τοῦ πέμψαντές με λέγω, ποιεῖν, γνώσεται περὶ τῆς διδαχῆς, πότε ρον ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ἢ ἐγὼ ἀφ' ἑαυτοῦ λαλῶ. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ὁ μὴ ζητῶν τὸ ἴδιον θέλημα, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ταῖς θείαις πάντως προσανέχει Γραφαῖς· ἐν γὰρ ταύταις τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἐγκέκρυπται. Αἱ δὲ θεῖαι Γραφαί περὶ ἐμοῦ προαγγέλλουσι, καὶ Θεόν με λόγον της ρύττουσιν, ἐκ τοῦ Πατρὸς προελθόντα· καὶ ἄνθρωπον ἀτρέπτως ἐπεσχάτων γενέσθαι τὸν αὐτὸν προστ 38 Matth. xv, Q. * Amos. v, 10. eo ibid. vu, 13. se Joan. xvi 15. 6. Isa. L'I, 6

SERMO IN MEDIAM PENTECOSTEN. τεύουσι· ο τοίνυν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ποιεῖν ἐπε:- llli enim, in legem injuriosi, a semetipsis loquebanγόμενο;, ἐπιγνώσεται μὲν διὰ τῶν θείων Γραφών tur. Ea siquidem auferentes, quæ in Deum confeἐμέ· αὖθις δὲ ἐξ ἐμοῦ ἀναδραμεῖται πρὸς τὸν Πα rebant, ac sua adjicientes, per devia sequaces suos τέρα· καὶ οὕτως τὴν ἐμὴν διδαχὴν, τοῦ Πατρὸς εἶ- incedere cogebant, quemadmodum dicunt sacr: καὶ ὁμολογήσει * καὶ ὁμολογῶν, τὴν σωτηρίαν πορή Evangelia: Baptismata calicum, el urceorum, γιασεται. Ο παρ' ἑαυτοῦ, φησί, λαλῶν, τὴν δόξαν nuumque lotiones, crebro tradentes; quæ autem sunt τὴν ἰδίαν ζητεῖ· ὁ δὲ ζητῶν τὴν δόξαν τοῦ graviora legis 68, velut non essent scripta, præterπέμψαντος αὐτὸν, οὗτος ἀληθῆς ἐστιν, καὶ ἀδιeuntes se : nempe rectum judicium, ac misericorκία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Τὴν διδαχὴν τῶν Γραμμα diam in proximos: Quamobrem etiam væ illud toτέων καὶ Φαρισαίων διὰ τούτων αἰνίττεται. Ἐκεῖ ties snper talibus iniquitatibus ingeminatum reporναι γὰρ ἀφ' ἑαυτῶν ἐλάλουν, ἀδικοῦντες τὸν νόμον· tarunt. Væ enim vobis ": nec id semel, sed et sæpius: καὶ τὰ μὲν εἰς Θεὸν συμφέροντα ἀφαιροῦντες· τὰ Væ Scribæ et Pharisæi hypocritæ 68, inquit Salvator; δὲ παρ' ἑαυτῶν προστιθέντες, ἀνοδίαν βαδίζειν τοὺς qui irritum fecistis mandatum Dei, propter traditioαὐτοῖς ἑπομένους ἠνάγκαζον, ὥς φησι τὰ θεῖα nem vestram ". Nec solum vero facitis irritum, sed Εὐαγγέλια Βαπτισμοὺς ξεστῶν, καὶ ποτηρίων, et injuriam facitis, qui vestræ voluntatis inventa, ἀπονίψεις τε χειρῶν, συμπυγμῇ παραδιδόντες· tanquam ex ipso praetendatis, ac faciatis, ut absonis καὶ τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου, ὡς μηδὲ γεγραμ· ejusmodi adulterationibus ac additamentis, divina μένα, παρατρέχοντες, τήν τε εὐθεῖαν κρίσιν, καὶ lex blasphemetur. Hoc ipsum autem etiamnum hæτὸ πρὸς τοὺς πέλας Έλεος. "Οθεν καὶ τὸ οὐαὶ ἐπὶ retici faciunt, qui Judæorum improbitatem ac diviταῖς τοιαύταις ἀνομίαις πολλαπλασιαζόμενον έχου norum contemptum æmulantes, vel falsent ac adulμίσαντο. Οὐαὶ γὰρ ὑμῖν οὐ μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ terent deiferorum Doctorum sententias; vel, quod πολλάκις), τοῦτο, Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑπο- nihil minus scelestum est, quæ sunt hæreticorum, κριταί, φησὶν ὁ Σωτήρ· ὅτι ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν falso sanctorum Patrum nomine publicent, ac coτοῦ Θεοῦ, διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν. Οὐ μόνον rum pravis ac impiis scriptis, illorum veneranda γὰρ ἀθετεῖτε· ἀλλὰ καὶ ἀδικεῖτε αὐτὴν, τὰ οἰκείων nomina oblinant: impiaque Apollinarii dogmata, θελημάτων, ὡς ἐξ αὐτῆς προϊσχόμενοι· καὶ βλατο. modo quidem divino Athanasio, modo autem Julio φημεῖσθαι τὴν θείαν θεσμοθεσίαν, ταῖς ἀτόποις veteris Romæ episcopo, aut Gregorio Thaumaturgo, παραποιήσεσιν ὑμῶν καὶ προσθήκαις, παρασκευά- vel cuipiam alii probato Patri inscribant: aliaque aliis ζετε. Τοῦτο δὲ αὐτὸ καὶ μέχρι τήμερον πράττου- tribuant, quæ sunt orthodoxorum,hæreticis; et que σιν, οἱ τὴν Ἰουδαϊκὴν ἀγνωμοσύνην, καὶ περὶ τὰ hæreticorum, orthodoxis. Quare et ipsi væ illud in θεία καταφρόνησιν ἐκμιμούμενοι τῶν αἱρετικῶν suni capul accersunt, qui proximo propinent subverπαῖδες, ἢ παραποιοῦντες καὶ νοθεύοντες τὰ τῶν sionem turbidanı, dicendo, Dulce amarum, et e conΘεοφόρων διδασκάλων δόγματα· ῆ, τὸ τούτου προς verso: Qui ponunt tenebras lucem, et lucem tenebras ™. ἁμαρτίαν οὐκ ἔλαττον, ψευδῶ; τὰ τῶν αἱρετικῶν Verum amaram Scribarum et Pharisæorum, quin τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐπιφημίζοντες, τοῖς ἐκείνων et hæreticorum obliquationem ac adulterationem reμοχθηροῖς καὶ δυσσεβέσι συγγράμμασι, τὰς αὐτῶν linquentes, ad salutarem doctrinam recurramus. τιμίας προσηγορίας χραίνοντες· καὶ τὰ μὲν ᾿Απολιναρίου τοῦ δυσσεβοῦς, ποτὲ μὲν ᾿Αθανασίῳ τῷ θείῳ· ποτὲ δὲ, Ἰουλίῳ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης προέδρῳ ἢ Γρηγορίῳ τῷ Θαυματουργῷ, ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἐγκρίτων Πατέρων ἐπιγράφοντες· καὶ ἄλλα ἄλλοις, ὀρθοδόξων μὲν αἱρετικοῖς· αἱρετικῶν δ᾽ ὀρθοδόξεις. Οθεν καὶ αὐτοὶ τὸ οὐαὶ ἐφ᾽ ἑαυτοὺς ἕλκουσι· ποτίζοντες τοὺς πλησίον ἀνατροπὴν θολεράν, ἐκ τοῦ λέγειν· Πικρὸν γλυκύ, καὶ τοὐναντίον· τιθέντες τὸ σκότος εἰς φῶς, καὶ τὸ φῶς σκότος. Αλλά τὴν πικρὰν τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αἱρετικῶν παρεξήγησιν καὶ νοθείαν καταλεπόντες, πρὸς τὴν σωτήριον διδασκαλίαν επαναδράμωμεν. Λέγει γὰρ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ὁ Κύριος· Οὐ Μωϋσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν νόμον; καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ποιεῖ τὸν νόμον. Ἰδοὺ σαφῶς διά τούτων, γνῶθι ἀκριβέστερον, ἀγαπητέ, ὅτι καθὼς ἀνωτέρω ἔφημεν, ἐκ νομικῶν καὶ προφητικῶν τὴν διδασκα λίαν ὁ Κύριος πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἐποιεῖτο, ὅτε ἐκεῖνοι τῷ φθόνῳ κεντούμενοι ἔφασκον· Πῶς οὗτος γράμματα, μὴ μεμαθηκώς, οἶδε; Τρανῶς γὰρ νῦν αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ τοῦ δεδωκότος Μωσέως ὑπομιμνήσκει, πᾶσαν αὐτοῖς ἀποκλείων ἐντεῦθεν ἀπολογίαν. Εἶτα, καὶ τὸν κεκρυμμένον καὶ ἔνδον μυ χοῦντα, τῇ μιαιφόνῳ αὐτῶν καρδίᾳ δόλον ἀποκαλύπτει, φήσας· Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι; Οἱ δὲ πάντολμοι, καὶ τῆς παρανομίας σύντροφοι, δέον τὰ κρυπτὰ τῆς 68 Marc. VII, 8. * Matth. xxi, 25. 71 Joan. vi, 19. 73 Psal. vu, 10. 67 ibid. Ait siquidem Judæis Dominus: Nonne Moyses dedit vobis legem? et nemo ex vobis facit legem ". En, dilecte, unde accuratius noveris, ut quemadmodum superius diximus, tunc suum Dominus ad Judæos doctrinam ex legalibus ac propheticis institueret, cum illi stimulante invidia, dixerunt: Quomodo hic scit lilleras, cum non didicerit? Perspicue enim, cum legis meminit, tum Mosis legislatoris, oninem eis inde excusationem excludens. Deinde etiam occultum, pronoque in cædes eorum corde latitantem dolum, detegit, dicens: Quid me quæritis interficere? Verum audacissimi homines, ac iniquitatis alumni, cum audientes secreta cordis, Deum quoque debuissent agnoscere, qui corda et renes scrutatur”- cs Matth. xv, 16. 9 Marc. VII, 9. 7* Isa. v, 20..

γνῶναι ], τὸν καρδίας καὶ νεφροὺς ἐτάζοντα. Προσέν αὐτοῖς ὁ λόγος [Ισ. ὅλως] ἐπιστρέψαι, καὶ μετανοήσαι, άπεκρίθησαν Δαιμόνιον ἔχεις· τίς σε ζητεῖ ἀποκτεῖ ναι; Ω τῆς ἀφιλοθέου τῶν Ἰουδαίων ψυχῆς! ὢ τῆς παντόλμου τῶν Χριστοκτόνων μανίας! ὢ τῆς βλασ φήμου γλώττης, τῶν πάντοτε ἀντιπιπτόντων τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ! Δαιμόνιον ἔχεις, λέγουσι τῷ τοὺς δαιμονιῶντας αὐτῶν θεραπεύσανιι· αὐτοὶ δαιμονῶντες ἀληθῶς ταῖς ψυχαῖς, καὶ τὰ θελήματα τοῦ πατρὸς αὐτῶν τοῦ διαβόλου ποιοῦντες ἀεί. Τις δέ σε καὶ ἀποκτεῖναι ζητεῖ; προστιθέασιν, οὐ δο δοικότες τὸν τῶν κρυφίων αὐτῶν λογισμῶν συν έστορα, ἀλλ' οὐδὲ τοὺς ἐλέγχους αἰδούμενοι. Ο δὲ συμπαθής, καὶ ὄντως φύσει οἰκτίρμων Ἰησοῦς, οὐκ ἐπιμένει τοῖς ἐλέγχοις, οὐδὲ ἐπιζέει τῷ λόγῳ, τὴν μιαιφόνον αὐτῶν στηλιτεύων προαίρεσιν, ἀλλ᾽ ἐφ' ἑτέραν μεταβαίνει διήγησιν, παιδεύων ἅπαντας ἐν τοῖς πρός τινας τῶν ἀντιτεταγμένων ἐλέγχοις, ὅταν οἱ ἁμαρτάνοντες ἀπορρίπτειν πειρῶνται τὸ ἔγκλημα. μὴ ἐπιτείνειν τὸν ἔλεγχον, ἀναιδεστέρους ὡς τὰ πολλὰ τοὺς προσκεκρουκότας ἀποτελοῦντας· αλλά διδόναι χώραν τοῖς φωραθεῖσι μὲν, ἀποδύεσθα: δὲ βουλομένοις τὸ ἔγκλημα. Πολλάκις γὰρ ἐπιστρέψαν τις τῇ μεταγνώσει, βελτίους γενήσονται. Τοῦτο πο ποιηκὼς ὁ Δεσπότης τὸ τηνικαῦτα δείκνυται. Απ εκρίθη γὰρ καὶ εἶπεν αὐτοῖς· "Εν ἔργον ἐποίησα. καὶ πάντες θαυμάζετε. Ορᾶς φιλανθρωπίας ῥῆμα; Ορᾶς ἀγαθοσύνης ἀνεπίλειπτον θησαυρόν; Όρος τῆς σοφίας τῆς ἀποῤῥήτου τὴν πηγήν; Αφέμενο τούτοις ὡς μιαιφόνοις ἐγκαλεῖν, ὡς θαυμάζοντας το γεγενημένον τεράστιον μικροῦ καὶ ἀποδέχεσθαι, ὁ τῆς σωτηρίας πάντων κηδόμενος, κατεπείγεται. Εν γάρ, φησὶν, ἔργον ἐποίησα, καὶ πάντες θαυμά ζετε. Καίπερ γὰρ οὐ πάντες ἐξαυτῆς περὶ τὸ γενόμενον ἐξεπλήσσοντο· περὶ τοῦ γεγονότα, λογιζόμε νοι, εἰκότως ὡς Θεοῦ καὶ οὐκ ἀνθρώπων &εον τὸ τοιαῦτα θαυματουργεῖν, ὑπεραίρονται. Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ Φαρισαῖοι, τοὐναντίον λοιδοροῦντες τὸν Ἰησοῦν οὐ διαλελοίπασιν, οὐ μόνον ἐν τοῖς ἄλλοις ὑπ' αὐτοῦ γεγενημένοις θαύμασιν, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῷ περὶ οὗ ὁ λόγος. Τὸ γὰρ κατὰ τὸν παράλυτον ἦν, τὸν ἐν τῇ Προβατικῇ κολυμβήθρα, πρὸς ὅν ἀγαν ακτοῦντες ἔφασκον οἱ τῶν Ἰουδαίων ἄρχοντες· cum abunde suppeteret, unde converterentur ar καρδίας ἀκούσαντας, καὶ Θεὸν ἐπιγνόντας [ἶσ. ἐπι· poenitentiam agerent, ii contra responderunt: Demonium habes. Quis te quærit interficere? O Judæorum impium animum! Ο plenam temeritate Christicidarum insaniam! O blasphemam linguam seinper Spiritui sancto resistentium! Dæmonium habes, ei dicunt, qui eorum obsessos a dæmone curassel; vere ipsi animis dæmoniaci, ac patris ipsorum diaboli voluntatem semper facientes. Quis vero, etiam addiderunt, quærit te interficere? nec arcanorum cordis testem timentes, at neque reveriti coargutiones. Enimvero humanitatis affectu condolens, ac vere natura misericors Jesus, non instat arguendo, nec cruentam eorum traducens voluntatem, sermone incalescit, sed ad alian transit narrationen, universos erudiens, ut cum adversantes aliquos arguimus, " siquidem illi moliuntur amoliri crimen, haudquaquam reprehensionem intendamus; in majorema sæpius impudentiam abacturi eos, qui peccaverunt; sed demus locum iis, qui fuerunt quidemn deprehensi, sed volunt crimen depellere, ac excusare. Saepe enim fiat, ut poenitudine conversi, meliores evadant. Hoc Dominus in præsentiarum fecisse dignoscitur: Respondit enim, et dixit eis: Unum opus feci, et omnes admiramini. Vides sermonem humanitate plenum? Vides indeficientem bonitatis thesaurum? Vides arcanæ illius sapientiæ fontem? Eorum enim ceu homicidarum reprehensionem omittens, parum abest, ut ne tanquam prodigium exhibitum admirantes, qui omnium gerit curam salutis, etiam approbare sludeat, ac laudet. Unum enim, inquit, opus feci, et omnes admiramini. Quanquam enim non omnes statim, pro eo quod acciderat, obstupuerunt; rem tamen considerantes, ut Dei, non ut hominum proprium, miracula ejusmodi facere merito admirantur. At contra pontifices et Pharisæi conviciantes, nunquam a calumnia in Jesum destiterunt; nec id solum in aliis ab eo patratis mira - culis, verum et in ipso quoque de quo nobis est sermo. Agimus enim de paralytico sanato in Probatica piscina, adversus quem Judæorum principes, indignantes dixerunt: Sabbatum est: non licet tibi tollere grabatum tuum 13: multa in eum jactantes qui hoc fieri jusserat. Enimvero quanquam ita animis impie affeci erant, ipse nihilominus Salvator Σαββατόν ἐστι, καὶ οὐκ ἔξεστί σοι ἆραι τὸν omnibus tribuit, quod opus admirentur. ο κράββατόν σου, πάμπολλα κατὰ τοῦ τοῦτο πράξει προστεταχότος εἰρηκότες. ᾿Αλλὰ καίπερ οὕτως ἀφιλοθέως διατεθέντων, πᾶσιν ὁ Σωτὴρ τὸ θαυμάζειν τὸ γεγονὸς ἐπιγράφει. Ad hæc autem, non tantum edicendo cogitationes, verum etiam exemplis nititur flectere, atque ad id quod rectum esset, reducere, cum ait: Propterea Moyses ɖedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse est, sed et patribus *. Quid enim adeo, inquit, videri vultis studere legi, qui semper legi contraria agatis? Nam et circumcisio, primum illud post fidem signum fidei, quæ est in præputio 7, proavis vestris, non ex Moyse, sed ex patribus est. 78, data Εἶτα, οὐ μόνον ἐξειπὼν τὰ λογισμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ παραδειγμάτων πειρᾶται δυσωπεῖν, καὶ πρὸς τὸ εὐθὲς ἐπαναγαγεῖν· διὰ τοῦτο λέγων, Μωϋσῆς ἐξδωκεν ὑμῖν τὴν περιτομὴν, οὐχ ὅτι ἐκ το Μωϋσέως ἐστὶν, ἀλλ' ἐκ τῶν πατέρων. Τί γὰρ φησί, τοσοῦτον τοῦ νόμου δοκεῖτε ἀντιποιεῖσθαι, καίπερ τἀναντία τοῦ νόμου πάντοτε πράττοντε;; Αὕτη γὰρ ἡ περιτομή, τὸ πρῶτον μετὰ τὴν πίστιν σημεῖον τοῖς προπάτορσιν ὑμῶν δεδομένον τῆς ἐπ I joan. vụt, 4. "Joan. VII, 22. 18 Rom. 1, 11.

SERMO IN MEDIAM PENTECOSTEN. ἀκροβυστία πίστεως, οὐκ ἐκ τοῦ Μωϋσέως ἐστίν, Εt in Sabbato, inquit, circumcditis hominem. Si cirἀλλ' ἐκ τῶν Πατέρων. Καὶ ἐν Σαββάτῳ, φησί, περιτέμνετε άνθρωπον. Εἰ περιτομὴν λαμβάνει ἄν θρωπος ἐν Σαββάτῳ, ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωϋσέως· ἐμοὶ χολᾶτε, ὅτι ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν Σαββάτῳ; Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Ἐν Σαββάτῳ περιτέμνειν ἄνθρωπον, φησίν, οὐ παραιτεῖσθε, καίπερ καὶ αὐτὸ ἔργον ἐστίν. Αλλ' ὅμως διὰ τὸν νόμον τοῦτο πράττειν διαγορεύοντα, εἰ τύχοι γεννηθῆναι βρέφος ἐν Σαββάτῳ, τοῦτο περιτέμνετε τῇ ὀγδόη ἡμέρα. τουτέστι τῷ ἐρχομένῳ Σαββάτῳ, καίπερ τοῦ νόμου λέγοντος, πᾶν ἔργον μὴ ποιεῖν ἐν Σαββάτῳ, ἢ τὸν τοῦτο πράττοντα εξολοθρεύεσθαι ἐκ τοῦ λαοῦ, ὅπερ καὶ πέπονθεν ὁ ἐν τῇ ἐρήμῳ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Σαββάτου συναγαγὼν τὰ ξυλάρια, λιθόλευτος γενόμενος· ὑμεῖς δὲ περιτέμνεσθε ἀδεῶς, διὰ τὸ μέρος τῆς περιτομῆς, ὑλικῶς ἀθετοῦντες τὸν νόμον. Ο γὰρ παίσας, φησὶν, ἐν ἐνὶ, γέγονε πάντων ἔγ οχος. Μη κρίνετε τοίνυν κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δι καίαν κρίσιν κρίνατε. Μὴ γὰρ ὅτι τῇ προλήψει του νόμου κεκράτησθε, καίπερ τὰ λοιπὰ παρωθούν μενος, πρὸς τὸ παρ' ἐμοῦ γενόμενον ἀγανακτεῖτε. Εἰ γὰρ διὰ τὸ μερικῶς ἐν ἀνθρώπῳ διὰ τῆς περιτομῆς γενόμενον, παραλύετε δυνάμει τὸν νόμον, ἵνα μὴ δῆθεν λυθῇ ὁ νόμος Μωϋσέως· Ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν Σαββάτῳ; Μή κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Εἰ γὰρ ἡ μέρος ἀνθρώπου Ιατρεύων, ἐπαινετός, μᾶλλον ὁ ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ καθιστάς, οὐ ψεκτός ἀλλ᾽ εὐφημεῖσθαι ἄξιος. Καὶ ἄλλο δέ τι βαθύτερον ὑπὲρ τὸν πρόχειρον νοῦν σημαίνειν οἶμαι τοῦ Κυρίου τὰ ῥήματα. Τῷ γὰρ εἰπεῖν, ὅτι "Ολον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν τῷ Σαββάτῳ, οὐ μόνον τὸ ὅλον σώματος νεεῖν τὸ παράλυτον σημαίνει, ἀλλ' ὅτι καὶ ψυχικῶς ἐξ ἁμαρτιῶν νοσοῦντα τοῦτον, κατ' ἀμφότερα ἐξιάσατο. Ολον γάρ, φησίν, ἄνθρωπον ἐποίησα ὑγιῆ. Τὸ δὲ σῶμα πᾶν, κἂν ἄρτιον ᾗ καὶ ἀνελλιπές, ἀλλ' οὐχ, ὅλος ἐστὶν ἄνθρωπος· ὅλος δὲ ἄνθρωπος μᾶλλον ἐστιν, ὁ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος συνεστώς, ἂν καὶ ἰᾶσθαι ἔφησεν ὁλικῶς ὁ Κύριος, κατά τε ψυχὴν καὶ σῶμα. Οτι δὲ ταῦτα οὕτως ἐστίν, ἐκ τῶν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ῥημάτων πρὸς τὸν πρώην παράλυτον ἔστι μαθεῖν. Εὑρὼν γὰρ αὐτὸν, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς, εἶπεν αὐτῷ· Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται. Τοίνυν καὶ ψυχὴν ἐξ ἁμαρτιῶν, καὶ σῶμα ἐκ παρέσεως Ιασάμε νοι, ὅλον ὑγιῆ ἄνθρωπον ἐποίησε. Μὴ οὖν κρίνετε κατ' όψιν, ὦ Φαρισαῖοι, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνετε. Ταῦτα τοῦ Χριστοῦ εἰρηκότος, τινές, φησί, τῶν Ἱεροσολυμιτῶν ἐθαύμαζον τῶν ῥημάτων τὴν παρουσία» [γρ. παρρησίαν, καὶ τῶν Φαρισαίων τὴν ἡσυχίαν, λέγοντες· Οὐχ οὗτός ἐστιν δν ζητοῦσιν ἀποκτεῖναι; Καὶ ἵδε παρρησίᾳ λαλεῖ, καὶ οὐδὲν αὐτῷ λέγουσι. Μήποτε ἔγνωσαν οἱ ἄρχοντες, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ Χριστός; Οἷς ἐπισυν Σπτει· Τοὺ οὖν ὄχλου πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτ ? Exod. xx, 30. * Num. 15, 36. cumcisionem accipit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi: mihi indignamini, quia totum hominem samum feci in Sabbuto? Nolite, judicare secundum faciem, sed justum judicium judicate. Nihil, inquit, recusatis circumcidere hominem in Sabbato, quanquam ipsum circumcidere opus est. Propter nih lominus legem mandantem hæc fieri, si contingat nasci infantem Sabbato, eum circumciditis die octava; hoc est, proxime sequenti Sabbato, quanquam lex vetat, ne quod opus Sabbato faciatis”; sive nt qui facit, exterminetur de populo, quod etiam ei accidit, qui in deserto liguula colligens die Sabbati, lapidatus est 17. Vos autem nullo timore circumcidentes, propter partem illam circumcisionis, legem totam irritam facitis: Qui enim, inquit, offendit in uno, facius est omnium reus. Nolile ergo judicare secun dum faciem, sed justum judicium judicate ". Ne enim quia legis præsumptione tenemini, quanquam reliqua rejicitis, adversus id quod gestum est, indignemini. Si enim propter hoc, quod in parte circumcisio in homine facit, legem virtute vacuatis, ut ne nimirum solvatur Moysi lex, Mihi indignamini, quia totum hominem sanum feci in Sabbato? Nolite judicare secundum faciem, sed justum judicium judicale. Cum enim is, qui parti medetur laudem labeat, potiori jure non fuerit culpandus, qui hominem totum sanum facit, sed celebri potius fama eelebrandus. Arbitror tamen Dominica verba profundius aliquid, quam quod primo statim occurrit sensu, significare. Nam dicendo: Totum hominem sanum feci in Sabbato, non id tantum ingerit, ut corpus quod erat paralysi resolutum, intelligamus; sed quod etiam animo a peccatis laborans, utroque sanatus sit. Totum enim hominem, inquit, sanum feci in Sabbato. Atqui corpus totum, quanquam integrum ac nulla mutilum parte, non est totus homo; sed magis totus homo est, qui ex animo et corpore constituitur, quem se totum Dominus curasse profitetur; quod nimirum ad animam spectat, et corpus. Ut enim ea sic habeant, ex ipsius Domini Salvatoris verbis ad eum qui fuisset paralyticus, facile noverimus: Cum enim, inquit, invenisset eum Jesus, uirit illi: Ecce sanus factus es; jam noli peccare, ne delerius tibi aliquid contingat v. Cum itaque animam a peccatis, tum corpus sanans a paralysi, totum bominem sanum fecit. Nolite ergo judicare secundum hominem, ο Pharisti; sed justum judicium judi cate. Cum hæc Christus locutus esset, quidam, inquit, ex Jerosolymis verborum Christi libertatem mirantes, ac Pharisæorum silentium, dixerunt: Nonne hic est, quem quærunt interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil ei dicunt. Nunquid cognoverunt principes, quia hic est vere Christus **? Subditque: De turba ergo multi crediderunt in eum, postquari haec ille locutus esset: nimirum prudenter cogi tantes, non fuisse laturos principes, qui sic in cum 78 Jacob. 11, 10. το Jean. v, Joan. vii. 25.

LEONTI NEAPOLITANI EPISCOPI mentis proposito instructi essent, reprehensionun τον. Ταῦτα εἰρηκότος, σώφρονι λογισμῷ ἐννοήσαν libertatem, nisi esse vere Christum cognovissent; τες, ὅτι οὕτως πρὸς τὸν κατ' αὐτοῦ φόνον ἐξωπλι nou ea quæ dicerentur fuisse silentio ac sine stre- σμένοι τῇ προαιρέσει οἱ ἄρχοντες, εἰ μὴ ἔγνωσαν pitu suscepturos; non tardos adeo futuros ad iram αὐτὸν τὸν Χριστὸν ἀληθῶς εἶναι, οὐκ ἂν ἤνεγκεν ", qui sic veloces erant ad effundendum sanguinem *³. τῶν ἐλέγχων τὴν παρρησίαν· οὐκ ἂν ἡσυχῆ κατεδέ Quamobrem cognito quod e re erat, ac supra ξαντο τὰ λεγόμενα· οὐκ ἂν ταχεῖς ὄντες προς modum admirati doctrinam, multi crediderunt. Vi- αἱμάτων ἔκχυσιν, οὕτως βραδείς πρὸς ὀργά des, dilecte, præsentiæ Christi in templo finem? διετέθησαν. "Οθεν τὸ δέον ἐπιγνόντες, καὶ τὴν 6:- Vides doctrinæ quam proposuit fructum? Vides δασκαλίαν ὑπερθαυμάσαντες, πολλοὶ ἐπίστευσαν. quid is negotiatus egerit, qui vult omnes salvos fieri na Ορις, ἀγαπητέ, τὸ πέρας τῆς ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ Χρισ Idcirco, qui omnia novit priusquam fiant", fc- στοῦ παρουσίας; ὁρᾶς τὸν καρπὸν τῆς παρατεθεί sto illo die mediante, qui erat Scenopegiæ, propere σης διδασκαλίας; βλέπεις τὴν πραγματείαν του ad templum venit, cum jam eos qui salvandi essent, πάντοτε πάντας θέλοντος σωθῆναι; Τούτου χάριν præscia divinitatis sagena, ante suum in illud ad- ὁ πάντα γινώσκων πριν γενέσεως αὐτῶν, ἐπεί· ventum, conclusisset. χθη καταλαβεῖν τὸ ἱερὸν τῆς τότε ἑορτῆς μεσούσης, ἥτις ἦν τῆς Σκηνοπηγίας, τοὺς σωθῆναι μέλλοντας τῇ προγνωστικῇ σαγήνῃ τῆς θεότητος, πρὸ τοῦ ἀνελ θεῖν εἰς τὸ ἱερὸν περικλείσας. Hunc quoque nos modum, præsentem Mediapentecostes diem celebremus, suscipientes Salvatoris doctrinam, ac aversati nequitiam principum Judeorum, eosque tandem imitati, qui Christo Domino crediderunt. Ut autem majori honoris cumulo dignum noverimus Mediapentecostes diem, ubi pauca de medio dixerimus, fiuem dicendi faciemus. Ait itaque David ad Deum: In medio Ecclesiæ laudabo te. Et, Operatus est salutem in medio terræ ". Salomon vero didicisse se ait a sapientia, Initium et consummationem, et medietatem temporum 67. Habacuc etiam in cantico: In medio duoorum animalium cognosceris **. Alius item propheta Ecce ego venio et habitabo in medio tui”. Et iterum: Ero in gloria in medio ". Dominus vero: Ego sum in medio vestrum sicut qui ministrat " Ipse etiam, cum essent discipuli congregati, stetit in medio eorum "; neque id semel, sed et iterum. Joannes quoque Baptista: Medius vestrum stetit, quem vos nescilis s: Quibus non id tantum signi dicat, esse Jesun, in medio turbe, sed, inquit, medius vestrum est et Dei, in utraque substantia, in quibus exsistit, divinitatis ac humanitatis, simili ambas complexus virtute: atque ut ait Apostolus: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus **. Idcirco igitur Deus est. Non enim esset mediator, ut esset tantum homo; ac nec e converso, ut tantum Deus esset. Ideo autem est mediator, quia est et Deus et hono; seu potius, Deus factus homo. Quamobrem etiam utrisque illis communicat, quibus mediatorem agit; Deo quidem, ut qui Deus exsistat, per divinitatis naturam; hominibus autem, ut qui exsistat homo, per humanitatis substantiam. Veruin hactenus sistenda oratio, ut mediocritas consistat, ubi satis jam ostendit, dignam esse cui honorem habeamus diem Mediapentecostes. Quin etiam virtutem docent doctores medio hærere. Oinni ergo nos virtute perornantes, nunc quiss Jac. 1, er Sap. vit, 18. 0 Joan. 1, 26. 63 Psal. stil, 68 Hab. 1. 2. * 1 Tim. n, 5. 83 | Tim. 11, 4. 89 Zach. 11, 10. Οὕτω καὶ ἡμεῖς τὴν παροῦσαν ἡμέραν τῆς Με σοπεντηκοστῆς ἑορτάσωμεν, τὴν τοῦ Σωτῆρος ε δασκαλίαν προσιέμενοι, τὴν φαυλότητα τῶν ἀρ χόντων τῶν Ἰουδαίων ἀποστρεφόμενοι, τοὺς πεπ στευκότας τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ ἐκμιμούμενοι. Ἵνα δὲ ἐπιπλέον γνῶμεν τιμῆς ἀξίαν τὴν τῆς Μεσοπεντηκοστῆς ἡμέραν, ὀλίγα περὶ μεσότητος εἰπάντες, τὸν λόγον καταπαύσωμεν. Λέγει τοίνυν Δαβὶδ πρὸς τὸν Θεόν· Ἐν μέσῳ Εκκλησίας ὑμνήσω σε. Κα!. Ειργάσατο σωτη ρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Φησὶ δὲ ὁ Σαλομών, ως δάχθαι παρὰ τῆς σοφίας, Αρχὴν καὶ τέλος καὶ μεσότητα χρόνων. Ο δὲ ᾿Αμβακούμ ἐν τῇ ἀδη 'Εν μέσῳ δύο ζώων γνωσθήσῃ. Προφήτης δὲ ἔτερος· 'Ιδοὺ ἔρχομαι καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος. Καὶ πάλιν· Εἰς δόξαν ἔσομα: ἐν μέσῳ αὐτῆς. Καὶ ὁ Κύριος· Εγώ εἰμι ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ὁ διακονῶν. Ὁ δ' αὐτὸς, τῶν μαθητών συνηγμένων, ἔστη ἐν μέσῳ αὐτῶν· καὶ οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ δεύτερον. Καὶ ὁ Βαπτιστή: Ιωάννης Μέσ σος δὲ ὑμῶν ἔστηκεν, ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε. Ο χ ἁπλῶς τὸ εἶναι ἐν μέσῳ τοῦ ὄχλου τὸν Ἰησοῦν, διὰ τοῦτο σημαίνων· ἀλλὰ, Μέσος ὑμῶν τε, φησὶ, καὶ Θεοῦ, ἐν ἑκατέραις αἷς ἐστιν οὐσίαις, θεότητές το καὶ ἀνθρωπότητος, ἑκατέρων ἐπειλημμένος, ὁμε δυνάμει. Καὶ ὡς Απόστολός φησιν· Εἷς Θεὸς, εἰς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός. Διὰ τοῦτο οὖν Θεός. Οὐδὲ γὰρ μεσ: της ᾖ, μόνον ἄνθρωπος· οὐδὲ ἔμπαλιν, εἰ μέντο Θεός· ἀλλὰ διὰ τοῦτο μεσίτης, ἐπειδὴ Θεός τε καὶ ἄνθρωπος, μᾶλλον δὲ ἐνανθρωπήσας Θεός. "Οθεν καὶ ἐν ἑκατέροις κοινωνεῖ, ὧν ἐστι μεσίτης· Θεῷ μὲν, Θεὸς ὤν, κατὰ τὴν φύσιν τῆς θεότητος· ἀνθρώ ποις δὲ, ὢν ἄνθρωπος, κατὰ τὴν φύσιν τῆς ἀνθρω πότητος. ᾿Αλλὰ μέχρι τούτου τὸν λόγον στῆσαι δέον, διὰ τὴν συμμετρίαν, δείξαντα αὐτάρκως ἐκ τῶν θείων Γραφών, τιμᾶσθαι ἀξίαν τὴν τῆς Μεσοπεντηκοστῆς ἡμέραν. Μεσότητος δέ φασιν οἱ διδάσκαλο καὶ τὴν ἀρετὴν ἔχεσθαι. Πάσῃ οὖν ἀρετῇ ἑαυτοὺς καes Dan. ", I. es Psal. SSI, 23. se Psal. LXXIII, 0 ibid. v, 5. ** Joan. xx, 19. η οι Lue. 1$1,

SERMO CONTRA JUD.EOS. τακοσμοῦντες, νῦν μὲν τὴν τιμίαν ἡμέραν τῆς Με· dem venerandam celebremus festivitatem Mediepentecostes; ipsi autem idonea vasa præstemus, et ab omni munda sorde, quo et Pentecostem occupantes, religiosa pietate colanus, dignemurque præsentia ac adventu Spiritus sancti, ac benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. σοπεντηκοστῆς ἑορτάσωμεν· ἑαυτοὺς δὲ ἐπιτήδεια δοχεῖα καὶ καθαρὰ ἀπὸ παντὸς ῥύπου κατασκευάσωμεν, ἵνα καὶ ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς θεοφιλῶς φθάσαντες ἑορτάσωμεν, καὶ παρουσίας καὶ ἐπιφοιτήσεως ἀξιωθῶμεν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Λεοντίου επισκόπου Νεαπόλεως τῆς Κύπρου ἐκ τοῦ πέμπτου λόγου ὑπὲρ τῆς Χριστιανῶν ἀπολογίας κατὰ Ἰουδαίων, καὶ περὶ εἰκόνων τῶν ἁγίων. Leontii episcopi Neupoleos Cypri, ex quinto sermone pro Christianorum apologia contra Judæos, ac de imaginibus sanctorum. (MANS) Conc. L. XIII, p. 45.) $7 Eia nunc de cætero super veneranter pictis imagiuibus apologiam faciamus, quo obstruantur ora loquentium injustitiam. Legalis enim est hæc traditio: et audi Deum dicentem ad Moysem: Imagines duorum Cherubim aureorum sculptilium construe, obumbrantium propitiatorium *. Et iterum: Templum forte, circa templum] quod Deus ostendit Ezechieli: [al. habebat Facies, dixit, palmarum et leonum et hominum et Cherubim a pavimento ejus usque ad laquear tecti **. Vere terribilis sermo, qui mandat Israeli non facere omne sculptile, neque iconam, neque similitudinem eorum quæcunque sunt in cœlo, et quæcunque sunt super terram; et ipse præcipit Moysi facere sculptilia animalia, Cherubim, qui et Ezechieli plenum similitudinibus sculptilium, leonum, palmarum et hominum templum ostendit. Unde et Salomon ex lege accepta figura, plenum fecit templum æneis et sculptilibus el fusilibus leonibus, et bobus, et palmis, et hominibus; et tamen non est in his reprehensus a Deo. Si igitur me reprehendere vis super imaginibus, reprehende Deum qui hæc facere jussit, ut in recordationem ejus essent apud nos. Judaeus dixit: Sed non adorabantur illæ similitudines sicut dii, sed ad recordationem solam efficiebantur. Christianus dixit: Bene Φέρε δὴ λοιπὸν περὶ τῶν σεπτογράφων εἰκόνων ἀπολογίαν ποιήσωμεν, ὅπως ἐμφραγῶσι στόματα λαλούντων ἀδικίαν. Νομικὴ γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ παράδοσις. Καὶ ἄκουσον τοῦ Θεοῦ λέγοντος πρὸς Μωσῆν· Εἰκόνας δύο Χερουβίμ χρυσογλύπτων κατασκεύασαι, κατασκιαζόντων τὸ ἱλαστήριον. Καὶ πάλιν, κατὰ τὸν ναὸν, ἂν ἔδειξεν ὁ Θεὸς τῷ Ἱεζεκιήλ· Πρόσωπα, εἶπε, φοινίκων, καὶ λεόντων, καὶ ἀνθρώπων, καὶ Χερουβὶμ ἀπὸ ἐδάφους αὐτοῦ ἕως τοῦ φατνώματος τῆς στέγης. Οντως φοβε ρὸς ὁ λόγος ὁ ἐντειλάμενος τῷ Ἰσραὴλ μὴ ποιῆσαι παντοίον γλυπτών, μηδὲ εἰκόνα, μηδὲ ὁμοίωμα, ὅσα ἐστὶν ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐστὶν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ αὐτὸς προστάσσει τῷ Μωϋσεί ποιῆσαι γλυπτά ζώδια, Χερουβίμ, ὃς καὶ τῷ Ἰεζεκιήλ πλήρη εικόν νων καὶ ὁμοιωμάτων γλυπτών, λεόντων, φοινίκων, & καὶ ἀνθρώπων δείκνυσι τὸν ναόν. Οθεν καὶ ὁ Σολο μὼν ἐκ νόμου λαβὼν τὸν τύπων, πλήρη πεποίηκε τὸν ναὸν χαλκῶν, καὶ γλυπτῶν, καὶ χωνευτῶν λεόντων, καὶ βοῶν, καὶ φοινίκων, καὶ ἀνθρώπων· καὶ οὐ κατα εγνώσθη ἐν αὐτῷ ὑπὸ Θεοῦ. Εἰ τοίνυν ἐμοῦ καταγι νώσκειν θέλει; περὶ εἰκόνων, κατάγνωθι τοῦ Θεοῦ τοῦ ταῦτα ποιεῖν κελεύσαντος εἰς ὑπόμνησιν αὐτοῦ εἶναι παρ' ἡμῖν. Ὁ Ἰουδαῖος ἔφη· Αλλ' οὐ προσεκυνοῦν το ἐκεῖνα ὡς θεοὶ τὰ ὁμοιώματα, ἀλλ᾽ ὑπομνήσεω; μόνης χάριν ἐγένοντο. Ο Χριστιανὸς ἔφη· Καλῶς dixisti, quia et penes nos sicut dii non adorantur εἶπας· οὐδὲ παρ' ἡμῖν ὡς θεοὶ προσκυνοῦνται οἱ τῶν Αγίων χαρακτήρες, καὶ εἰκόνες, καὶ τύποι. Εἰ γὰρ ὡς Θεὸν προσεκύνουν τὸ ξύλον τῆς εἰκόνος, ἔμελλον πάντως καὶ τὰ λοιπὰ ξύλα προσκυνεῖν. Εἰ γὰρ ὡς Θεόν προσεκύνουν τὸ ξύλον τῆς εἰκόνος, οὐκ ἂν πάν τως λειανθέντος τοῦ χαρακτῆρος, τὴν εἰκόνα κατ έκαιον. Καὶ πάλιν ἕως μέν ἐστι συμπεπεδημένα τα δύο ξύλα τοῦ σταυροῦ, προσκυνῶ τὸν τύπον διὰ Χρισ στὸν τὸν ἐν αὐτῷ σταυρωθέντα· ἐπὰν δὲ διαιρεθῶν σιν ἐξ ἀλλήλων, ρίπτω αὐτὰ καὶ κατακαίω. Καὶ ὥσπερ ὁ κέλευσιν βασιλέως δεξάμενος, καὶ ἀσπασά μενος την σφραγίδα, οὐ τὸν πηλὸν ἐτίμησεν, ἢ τὸν χάρτην, ἢ τὸν μόλυβδον, ἀλλὰ τῷ βασιλεῖ τὴν προσ κύνησιν καὶ τὸ σέβας ἀπένειμεν· οὕτω καὶ Χριστιανῶν παῖδες τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ προσκυνούν τες, οι φύσιν τοῦ ξύλου τιμῶμεν, ἀλλὰ σφραγίδα sanctorum characteres et iconæ vel formæ. Si enim ut Deum adorarem lignum imaginis, possem profecto et ligna reliqua adorare. Nam si ut Deum lignum adorarem, minime utique deleto charactere iconam incenderem. Et iterum, usquequo compacta sunt duo ligna crucis, adoro figuram propter Christum, qui in ipsa crucifixus est; postquam autem ab invicem separata fuerunt, projicio ea et incendo. Et sicut is qui jussionem imperatoris suscepit et salutavit sigillum, non lutum adoravit, aut chartam, auţ plumbum, sed imperatori adorationem et cultum impendit, ita et nos Christianorum pueri figuram crucis adorantes, non naturam ligni adoramus, sed signum et annulum et characterem Christi, cum aspicientes, per eum illum qui in eo crucifixus est, salutamus et adoramus: et sicut pueri proprii patris Exod. XXV, 18. * Ezech. sui, 18. 97 Esod. xx, 4.

cujusdam, qui peregre profectus est ad tempus ab καὶ δακτύλιον καὶ χαρακτήρα Χριστοῦ αὐτὸν βλέ illis, multo erga eum affectu ex anima flagrantes, sive virgam ejus in domo videant, sive sedem, sive chlamydem; hæc cum lacrymis deosculantes amplectuntur, et non illa adorant, sed patrem desiderant et honorant; ita et nos omnes fideles ut virgam Christi, crucem adoramus; ut sedem vero et cubile, ipsius sanctissimum monumentum; ut domum, præsepe et Bethleem, et sancta ejus cætera taber - nacula: porro ut amicos, ejus apostolos et sanctos martyres ac reliquos sanctos ejus at vero ut civitatem ejus colimus Sion, ut autem villam ejus iterun Nazareth salutamus; atque ut divinum ejus lavacrum, Jordanem amplectimur. ποντες, δι' αὐτοῦ τὸν ἐν αὐτῷ στα χωθέντα ἀσπαζό μεθα καὶ προσκυνοῦμεν. Καὶ ὥσπερ παῖδες γνήσια, πατέρας τινὸς ἀποδημήσαντος πρός καιρὸν ἀπ' αὐτ τῶν, πολλῇ τῇ στοργῇ πρὸς αὐτὸν ἐκ ψυχῆς διαχεί μενοι, κἂν τὴν ῥάβδον αὐτοῦ ἐν τῷ οἴκῳ θεάσωνται, κἂν τὴν χλαμύδα, ταῦτα μετὰ δακρύων καταφιλον τες ἀσπάζονται· καὶ οὐκ ἐκεῖνα τιμώντες, ἀλλὰ τὸν πατέρα ποθοῦντες καὶ τιμῶντες· οὕτως καὶ ἡμεῖς οἱ πιστοὶ ἅπαντες, ὡς μὲν ῥάβδον Χριστοῦ τὸν σταυ ρὸν προσκυνοῦμεν, ὡς δὲ θρόνον καὶ κοίτην αὐτοῦ τὸ πανάγιον μνῆμα, ὡς δὲ οἶκον τὴν φάτνην καὶ τὴν Βηθλεέμ, καὶ τὰ λοιπὰ ἅγια αὐτοῦ σκηνώματα· ὡς δὲ φίλους αὐτοῦ, τοὺς ἀποστόλους αὐτοῦ καὶ τους ἁγίου; μάρτυρας καὶ λοιποὺς ἁγίους· ὡς δὲ πόλιν αὐτοῦ σεβόμεθα τὴν Σιών. ὡς δὲ χώραν αὐτοῦ τὴν Ναζαρέτ ἀσπαζόμεθα, καὶ ὡς θεῖον αὐτοῦ λουτρὸν τὸν Ἰορδάνην περιπτυσσόμεθα. Τῇ γὰρ πολλῇ καὶ ἀφάτῳ πρὸς αὐτὸν στοργῇ ἔνθε ἐπέβη, ἢ κεκάθικεν, ἢ ἐπέφανεν, ἢ ήψατο, ἢ ὅλους ἐπεσκίασε, σεβόμεθα, καὶ προσκυνοῦμεν ὡς τόπον Θεοῦ· οὐ τὸν τόπον, οὐδὲ τὸν οἶκον, οὐδὲ τὴν χώραν, ἢ τὴν πόλιν, ἢ τοὺς λίθους τιμῶντες· ἀλλὰ τὸν ἐν αὐτοῖς ἀναστραφέντα καὶ ἐπιφανέντα καὶ γνωρ σθέντα σαρκὶ, καὶ ἡμᾶς τῆς πλάνης ἐλευθερώσαντ Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν· καὶ διὰ τὸν Χριστὸν καὶ τὰ Χριστοῦ πάθη ἐν ἐκκλησίαις, καὶ οἴκοις, καὶ ἐγε ραἶ;, καὶ ἐν σινδόσι καὶ ἐν ταμιείοις, καὶ ἱματίας, καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἐκτυποῦμεν· ἵνα διηνεκῶς ἐρῶν τες ταῦτα ὑπομιμνησκώμεθα, καὶ μὴ ἐπιλανθανώ μεθα, ὡς σὺ ἐπελάθου Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· καὶ ὥσπερ σὺ προσκυνῶν τὸ βιβλίου τοῦ νόμου, οὐ τὴν φύσιν τῶν ἐν αὐτῷ δερμάτων καὶ τοῦ μέλανος Multa quippe et ineffabili erga ipsum affectione ubi ascendit, vel sedit, vel illuxit, vel teligil, aut omnnino obumbravit; colimus et adoramus ut locum Dei: non locum, neque domum, neque regionem, vel civitatem aut lapides honorantes, sed eum qui in illis conversatus est, et illuxit, et in carne innotuit, atque ab errore liberavit, Christum videlicet Dominum nostrum; et per Christum ea quæ sunt Christi, passionem in ecclesiis, et donibus, et plateis, et in imaginibus, et in sindonibus, et in penetralibus, et in vestimentis, et in omni loco formamus: ut incessanter aspicientes hæc commoneamur, et non obliviscamur, ut tu es oblitus Domini Dei tui. Et sicut tu adorans libruu legis, non naturam pel· lium vel atramenti, quæ in ipso est, adoras, sed verba Dei quæ jacent in eo, ita et ego imaginem προσκυνεῖς, ἀλλὰ τοὺς λόγους τοῦ Θεοῦ τοὺς ἐν αὐτ Christi adorans, non naturamı lignorum et colorunı adoro (absit!) sed inanimatum characterem Christi tenens, per eum Christum tenere spero [Gr. mihi videor,] et adorare. Et sicut Jacob acceptan a filiis tuis tunicam variam et sanguinolentam Joseph deosculatus est cum lacrymis, et propriis oculis hane circumposuit, et non vestimentum amans vel honorans, hoc fecit, sed per id estimans Joseph osculari, et in manibus eum habere ", ita et Christiani universi imaginem Christi vel apostolorum aut martyrum tenentes aut salutantes carne, anima ipsum Christum æstimamus vel martyrem ejus habitum retinere. Die: ergo mihi tu, qui opinaris nihil manu factum, vel nihil omnino creatum adorandum, nunquamne multotiens, muliere tua, vel filiis mortuis, tunicam, vel ornamentum ejus visum in cubiculo tuo osculatus es, et lacrymis illud infudisti, et in hoc non es condemnatus? non enim ut Deum vestimenta adorasti, sed amorem per osculum circa illum ostendisti, qui hoc aliquando fuerat circumamictus. Nain et ipsi natos nostros et patres creatos exsistentes et peccatores multotiens salutamus, et in hoc minime condemnamur; non enim ut Deos salutamus eos, sed affectionem naturæ nostræ erga illos per osculum demonstramus. Ut ergo sæpe dixi, intentio ** Gen. xxxv, 32 seqq. τῷ κειμένους· οὕτως κἀγὼ τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ προσκυνῶν, οὐ τὴν φύσιν τῶν ξύλων καὶ χρωμάτων προσκυνῶ· μὴ γένοιτο· ἀλλὰ τὸν ἄψυχον χαρακτήρε Χριστοῦ κρατῶν, δι' αὐτοῦ Χριστὸν κρατεῖν δαπῶ καὶ προσκυνεῖν. Καὶ ὥσπερ ὁ Ἰακὼς δεξάμενος τα ρὰ τῶν υἱῶν αὐτοῦ χιτῶνα ποικίλον ἡμαγμένον τοῦ Ἰωσήφ, κατεφίλησε μετά δακρύων, καὶ τοῖς ἰδίας ὀφθαλμοῖς τοῦτο περιέθηκεν, καὶ οὐ τὸ ἱμάτιον ἀγεπῶν, ἡ τιμῶν, τοῦτο ἐποίησεν, ἀλλὰ δι' αὐτοῦ νομί ζων τὸν Ἰωσὴφ καταφιλεῖν, καὶ ἐν χερσὶν αυτόν κατέχειν· οὕτω καὶ Χριστιανοὶ πάντες εἰκόνα Χρ: στοῦ, ἡ ἀποστόλου, ή μάρτυρος κρατοῦντες και ἀσπαζόμενοι τῇ σαρκί, τῇ ψυχῇ αὐτὸν τὸν Χριστὸν νομίζομεν ἢ τὸν μάρτυρα αὐτοῦ κατέχειν. Εἰπέ μα σὺ ὁ νομίζων χειροποίητον μηδέν, ἢ ὅλως κτιστὸν προσκυνεῖν, ἆρα οὐ πολλάκις γυναικὸς τῆς ἢ τέχνας τελευτησάντων χιτῶνα ἢ κοσμίδιον ἰδὼν ἐν τῷ το ταμιείῳ, κρατήσας ἐφίλησας, καὶ δάκρυσιν αὐτό κατέβρεξας, καὶ οὐκ ἐν τούτῳ κατεκρίθης; Οὐ γὰρ ὡ; Θεὸν τὰ ἱμάτια προσεκύνησας, ἀλλὰ τὸν πόθεν πρὸς τόν ποτε αὐτὸ περιβεβλημένον διὰ τοῦ φιλτ ματος ἔδειξας· ἐπεὶ καὶ αὐτὰ ἡμῶν τὰ τέκνα κεί τοὺς πατέρας κτιστούς ὄντας καὶ ἁμαρτωλούς πολ λάκις ἀσπαζόμεθα, καὶ οὐκ ἐν τούτῳ κατακριν μεθα. Οὐ γὰρ ὡς θεοὺς αὐτοὺς ἀσπαζόμεθα, αλλά

SERMO CONTRA JUD.EOS. τὴν στοργὴν ἡμῶν τῆς φύσεως τὴν πρὸς αὐτοὺς διὰ exquiritur in omni salutatione, et onini adoratione. τοῦ φιλήματος ἐνδεικνύμεθα. Ὡς γοῦν πολλάκις εξω πον, ὁ σκοπὸς ἐξετάζεται ἐπὶ παντὸς ἀσπασμοῦ, καὶ ἐπὶ πάσης προσκυνήσεως. Εἰ δὲ ἐγκαλεῖς μοι, ὅτι ὡς Θεὸν προσκυνῶ τὸ ξύλον τοῦ σταυροῦ, διὰ τί οὐκ ῥάβδου τοῦ Ἰωσήφ; Porro si me accusas quod quasi Dominum lignum adorem crucis, quare non calumniaris Jacob, qui adoravit super summitatem virgæ Joseph "? ἐγκαλεῖς τῷ Ἰακὼν προσκυνήσαντι ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς Sed manifestum est, quia non lignum videns adoravit, sed per lignum virgæ, Joseph; quemadmodum et nos per crucem, Christum. Nam et impios homines qui vendiderunt sepulcrun, Abraham adoravit ', et genu curvavit super terram; sed non ut deos eos adoravit. Et rursus Jacob Pharaoni benedixit impio et idololatra, sed non ut Deo illi benedixit '. Et iterum), Esau cadens adoravit, sed non ut Deum. Vidisti quot salutationes et adorationes demonstravimus tibi ex Scripturis, non habentes reprehensionem? Et tu quidem conjugem tuam fortassis et impudicam ac vitiosam per singulos dies osculans non reprehenderis, cum certe nusquam Deus tibi corporale oscu lum mulieri offerre præceperit. Quia vero me vidisti iconam Domini nostri Jesu Christi, vel immaculatæ Matris ejus, vel alterius cujuspiam justi salutare, indignaris et mox blasphemans salis, et nos idololatras appellas. Deinde non confunderis? die mihi, non horrescis? non tremis? non erubescis, videns me in toto terrarum orbe templa idolorum destruere, et templa martyrum ædificare? Si idola adorarem, cur martyres, qui destruxerunt idola, [honore] adoraremus. Si ligna ut deos honoro et glorifico, quomodo honoro et glorifico martyres, qui lignea simulacra destruxerunt? Si lapides ut deos glorifico, quomodo honoro et adoro martyres et apostolos, qui contriverunt et perdiderunt lignea signa? quomodo honoro et laudo, et templa erigo, et festivitatem celebro tribus pueris, qui in Babylone imaginem auream non adoraverunt *? Ἀλλὰ πρόδηλον, ὅτι οὐ τὸ ξύλον ἰδὼν προσεκύνη σεν, ἀλλὰ διὰ τοῦ ξύλου τὸν Ἰωσήφ, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ σταυροῦ τὸν Χριστόν. Ἐπεὶ καὶ τοῖς πωλή θασι τὸν τάφον ἀσεβέσιν ἀνθρώποις ὁ ᾿Αβραὰμ προσεκίνησε, καὶ γόνυ ἔκαμψεν ἐπὶ τὴν γῆν· ἀλλ' οὐχ ὡς θεούς αὐτοὺς προσεκύνησε. Καὶ πάλιν ὁ Ἰακὼβ τὸν Φαραὼ εὐλόγησεν ἀσεβῆ καὶ εἰδωλολάτρην ὄντα, ἀλλ' οὐχ ὡς Θεὸν αὐτὸν εὐλόγησε. Καὶ πάλιν τὸν Ησαῦ πεσὼν προσεκύνησεν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς Θεόν. Εἶδες πόσους ἀσπασμοὺς καὶ προσκυνήσεις ἀπεδείξαμέν σοι Γραφικάς, καὶ μὴ ἐχούσας κατάγνωσιν; Καὶ β σὺ μὲν τὴν σὴν σύμβιον, ἴσως καὶ ἄσεμνον οὖσαν καὶ ἐμπαθῆ, καθ᾿ ἑκάστην ἀσπαζόμενος, οὐ καταγνωστὸς εἶ· καίπερ οὐδαμοῦ σοι τοῦ Θεοῦ σωματικὸν ἀσπα σμὲν γυναικὸς ἐντειλαμένου· ἐμὲ δὲ ἐπὰν ἴδῃς εἰ κόνα τοῦ Χριστοῦ, ἢ τῆς παναμώμου αὐτοῦ Μητρὸς, ἢ ἄλλου τινὸς δικαίου ἀσπαζόμενον, ἀγανακτεῖς, καὶ εὐθέως βλασφημῶν ἀποπηδᾷς, καὶ εἰδωλολάτρας ἡμᾶς ἀποκαλεῖς. Εἶτα οὐκ αἰσχύνῃ, εἰπέ μοι; οὐ φρίσ σεις; οὐ τρέμεις; οὐκ ἐρυθριᾷς, ὁρῶν με καθ᾿ ἡμέσ ραν ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ ναοὺς εἰδώλων καταλύον τα, καὶ ναούς μαρτύρων οἰκοδομούντα; Εἰ τὰ εἴδωλα προσεκύνουν, διὰ τί λοιπὸν τιμῶ τοὺς μάρτυρας, τοὺς τὰ εἴδωλα καταλύσαντας; Εἰ τὰ ξύλα ὡς θεούς τιμῶ καὶ δοξάζω, πῶς τιμῶ καὶ δοξάζω τους μάρτυ - ρας, τοὺς τὰ ξύλινα ξόανα καταλύοντας; Εἰ τοὺς λίθους ὡς θεοὺς δοξάζω, πῶς τιμῶ καὶ προσκυνῶ τοὺς μάρτυρας καὶ ἀποστόλους, τους συντρίψαντας καὶ ἀπολέσαντας τὰ λίθινα ζώδια; Πῶς τιμῶ, καὶ ἐπαινῶ, καὶ ναοὺς ἐγείρω, καὶ ἑορτὰς ἐπιτελῶ τοῖς τρισὶ παισὶ, τοῖς ἐν Βαβυλῶνι τῇ χρυσῇ μὴ προσκυ νήσασιν; Οντως πολλὴ τῶν ἀνόμων ἡ πώρωσις, ἀληθῶς πολλὴ τῶν Ἰουδαίων ή τύφλωσις, πολλὴ ἡ ἀπέ Γεια. Αδικείται ὑπ' αὐτῶν ἡ ἀλήθεια. Θεὸς ὑβρί ζεται ὑπὸ γλώσσης ἀχαρίστων Ἰουδαίων. Ἐκ λει ψάνων πολλάκις μαρτύρων καὶ εἰκόνων ἐλαύνονται δαίμονες· καὶ ταῦτα ἐνυβρίζοντες άνθρωποι μιαροί διαστρέφουσι, καὶ διαπαίζουσι, καὶ διαγελῶσι. Πόσ σαι, είπέ μοι, ἐπισκιάσεις, πόσαι ἀναβλύσεις, πολλάκις δὲ καὶ αἱμάτων ῥύσεις ἐξ εἰκόνων καὶ λειψάνων • μαρτύρων γεγόνασι; Καὶ οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδία ἐρῶντες οὐ πείθονται, ἀλλὰ μύθους ταῦτα καὶ λήρους λογίζονται· ὁρῶντες οὕτως τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ σχεδὸν ἄνδρας ἀσεβεῖς καὶ παρανόμους, εἰδωλολάτρας, καὶ φονεῖς, πόρνους, καὶ λῃστὰς ἐξαι φνης διὰ τὸν Χριστὸν καὶ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καταφυσσομένους, καὶ κόσμου παντὸς ἀποτασσομένους, καὶ πᾶσαν ἀρετὴν ἐργαζομένους. Εἰπέ μοι, πως ἐσμεν εἰδωλολάτραι, οἱ καὶ αὐτὰ τὰ ὀστᾶ, καὶ τὴν κένιν, καὶ τὰ ῥάκη, καὶ τὸ αἷμα, καὶ τὴν σορὸν τῶν 89 febr. x1, 21. 1 Gen. xxiii, 7.. . Gen. XLVII, Certe multa est iniquorum obduratio, vere multa est Judæorum cæcitas, multa impietas. Injuriam patitur ab eis veritas: Deus contumelias sustinet a lingua ingratorum Judeorum. Per reliquias martyrum et imagines multotiens effugantur dæmonia: et hæc injuriis appetentes homines sordidi, subvertunt et illudunt atque derident. Quot, dic mihi, visi tationes [Gr. obumbrationes,] emanationes, sed et frequenter sanguinum fuores ex iconis et reliquiis martyrum facti sunt? et insensati corde videntes non credunt, sed fabulas ac deliramenta hæc existimant; videntes taliter per singulos dies in toto pene terrarum orbe viros impios et iniquos, idolorum cultores et bomicidas, et fornicatores, et latrones subito per Christum et crucem ejus compungi, et ad agnitionem veritatis venire, et mundo toti renunciare, atque omnem operari virtutem. Dic mihi, quomodo sumus idololatræ, qui et ipsa ossa, et cinerem, et pannos, et sanguinem, et tumulum martyrum • Gen. XXXIII, • Dan. 111, seqq.

ideo adoramus et honoramus, quia idolis non sacri- μαρτύρων προσκυνοῦντες καὶ τιμῶντες, διὰ τὸ μὴ θῦσαι αὐτοὺς τοῖς εἰδώλοις; ficarunt? meorum Judæus dixit: Et quomodo per totam Scripturam præcipit Deus non adorari omnem creaturam? Christianus dixit: Dic mihi, terra et montes, creaturæ Dei sunt? qui ait: Utique. Christianus dixit: Quomodo ergo docet inquiens: Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est?, Et iterum ipse dixit: Colum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum ?, Judaeus dixit: Sed non ut deos, sed per hæc eum qui fecit, adoras. Christianus dixit: Fidelis sermo: ergo scito, quod et ego per coelum, et terram, et mare, et ligna, et lapides, et lipsana, et templa, et crucem, et per angelos, et homines, atque per omnem creaturam visibilem et invisibilem, soli cunctorum conditori, dominatori et creatori adorationem et culturam offero. Non enim creatura per seipsam factorem adorat, sed per me cali enarrant gloriam Dei, et per me adorat Deum luna, et per me glorificant Deum stellæ, et per me aquæ, imbres, rores, et omnis creatura per me adorat et glorificat Deum 1. Et quemadmodum regis cujusdam benigni, qui coronam variam et pretiosam sibi propria manu paravit, omnes qui germane adhærent regi, salutant coronam et honorant: non aurum et margaritam honorantes, sed verticem regis honoran- c tes et sapientissimas manus ejus, quæ coronain struxerunt, sic, o homo, Christianorum populi quotquot figuras crucis et iconarum salutant, non ipsis eulturam lignis, vel lapidibus offerunt vel auro, vel corruptibili imagini, vel arce, vel reliquiis, sed per ea Deo et ipsorum et cunctorum creatori gloriam et salutationein et cultum impendunt. Honor enim qui sanctis ejus impenditur, ad eum recurrit: sicut e contra quiden imagines imperiales demolientes, principem offenderunt, et non ipsanı tabulam. Imago igitur Dei est, qui ad imaginem Dei factus est homo, maximeque quia eum Spiritus sanctus habitationein accepit. Ergo juste qui imaginem Dei servorum honorat et adorat, etiam domum Spiritus sancti glorificat. Inhabitabo enim in ipsis, inquit, et inambulabo. Confundantur Judæi, qui reges proprios et alienos adoraverunt, potius quam Christianos pronuntient idololatras. Nos autem Christiani per omnem civitatem et regionem, et per omnem diem et horam contra idola armamur, contra idola psallimus, contra idola scribimus, contra idola ac dæmones oramus. Et quomodo idololatras nos appellant Judæi? Ubi enim nunc sunt exhibita idolis ab eis sacrificia ovium et boum et filiorum? Ubi nidores, ubi aræ et perfusiones sanguinum? Porro nos Christiani neque aram, neque sacri. • Pal. xcviii, 5. 133. Ltv:, 1. 7 Poll. xi, 3 sc11 Ο Ἰουδαῖος ἔφη· Καὶ πῶς διὰ πάσης τῆς Γραφῆς παραγγέλλει ὁ Θεὸς μὴ προσκυνῆσαι παντί κτίσμα. τι; Ο Χριστιανὸς ἔφη· Εἰπέ μοι, ἡ γῆ καὶ τὰ ὄρη, κτίσματά εἰσι τοῦ Θεοῦ; Ο δὲ ἔφη· ο Δηλονότι. Ο Χριστιανός· Πῶς οὖν διδάσκει· Υψοῦτε Κύριον του Θεὸν ἡμῶν καὶ προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ τῶν παντ αὐτοῦ, ὅτι ἅγιός ἐστι. Καὶ προσκυνεῖτε εἰς ὄρος ἄγιν αὐτοῦ;» Καὶ πάλιν αὐτός φησιν· ο Ο οὐρανός μας θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου.» Ο δαῖος ἔφη· 'Αλλ' οὐχ ὡς θεούς, ἀλλὰ δι' αὐτὸν δὲ αὐτῶν [.] τὸν ποιήσαντα προσκυνείς. ῾Ο Χριστικές ἔφη· Πιστὸς ὁ λόγος. Οὐκοῦν γνῶθι, ὅτι κἀγὼ ε οὐρανοῦ, καὶ γῆς, καὶ θαλάσσης, καὶ ξύλων, καὶ μία θων, καὶ λειψάνων, καὶ ναῶν, καὶ σταυροῦ, καὶ δ' ἀγγέλων, καὶ ἀνθρώπων, καὶ διὰ πάσης κτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, τῷ πάντων Δημιουργώ και Δεσπότῃ καὶ Ποιητῇ μόνῳ τὴν προσκύνησιν καὶ τὴ σέβας προσάγω. Οὐ γὰρ δι' ἑαυτῆς ἀμέσως ἡ κοίτη τῷ Ποιητῇ προσκυνεῖ, ἀλλὰ δι᾿ ἐμοῦ οἱ οὐρανοὶ ἂν ηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, δι' ἐμοῦ προσκυνεῖ θεὸν ἡ σελή νη, δι' ἐμοῦ δοξάζει Θεὸν τὰ ἄστρα, δι' ἐμοῦ κατα ὄμβροι, δρόσοι, καὶ πᾶτα κτίσις, δι᾿ ἐμοῦ προσενεί καὶ δοξάζει Θεόν. Καὶ ὥσπερ βασιλέως τινὸς ἀγαθοῦ στέφανον τον κίλον καὶ πολύτιμον ἑαυτῷ ἰδιοχείρως κατασκευάστη τος, πάντες οἱ γνησίως προσκείμενοι τῷ βασιλεῖ ἀσπάζονται καὶ τιμῶσι τὸν στέφανον· οὐ τὴν χρυσής ἢ τὸν μαργαρίτην τιμῶντες, ἀλλὰ τὴν κορυφὴν το βασιλέως ἐκείνου τιμῶντες, καὶ τὰς πανσόφους απ τοῦ χεῖρας τὰς τὸν στέφανον κατασκευασάσις· ούτως, ὦ ἄνθρωπε, οἱ Χριστιανῶν λαοὶ ὅσους ἐὰν τύπους σταυροῦ καὶ εἰκόνων ἀσπάζονται, οὐκ αὐτοῖς τὸ σίδης τοῖς ξύλοις ἢ τοῖς λίθοις προσάγουσιν, ἢ τῷ χρυσά, ἢ τῇ φθαρτῇ εἰκόνι, ἢ τῇ λάρνακι, ἢ τοῖς λειμένα, ἀλλὰ δι' αὐτῶν τῷ Θεῷ τῷ καὶ αὐτῶν καὶ πάντο ποιητῇ τὴν δόξαν καὶ τὸν ἀσπασμὸν καὶ τὸ πέρα; προσφέρουσιν. Η γὰρ εἰς τοὺς ἁγίους αὐτοῦ τιμή. εἰς αὐτὸν ἀνατρέχει. Ποσάκις τινὲς εἰκόνας βασι κὰς ἀφανίσαντες καὶ ἐνυβρίσαντες, ἐσχάτη τιμωρία κατεδικάσθησαν, ὡς αὐτὸν τὸν βασιλέα ἐνυβρίσαντες καὶ οὐ τὴν σανίδα! Εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ κατ' εξα κόνα τοῦ Θεοῦ γεγονώς ἄνθρωπος, καὶ μάλιστα ἐν Πνεύματος ἁγίου ἐνοίκησιν δεξάμενος. Δικαίως ε τὴν εἰκόνα τῶν τοῦ Θεοῦ δούλων τιμῶ καὶ προσεκ καὶ τὸν οἶκον τοῦ ἁγίου Πνεύματος διξάζω. Επι κήσω γὰρ ἐν αὐτοῖς, φησὶ, καὶ ἐμπεριπατής. αἰσχυνέσθωσαν οἱ Ἰουδαῖοι, οἱ βασιλεῦσιν ἰδίας καὶ ἀλλοτρίοις προσκυνήσαντες, είπερ Χριστιακό καταγγέλλουσιν εἰδωλολάτρας. Ἡμεῖς δὲ οἱ Χριστι νοὶ κατὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν, καὶ κατὰ κάτ ἡμέρας καὶ ὥρας, κατὰ τῶν εἰδώλων ὁπλιζόμεν κατὰ εἰδώλων ψάλλομεν, κατὰ εἰδώλων συγγράφο κατὰ εἰδώλων καὶ δαιμόνων εὐχόμεθα. Καὶ πῶς δωλολάτρας ἡμᾶς καλοῦσιν οἱ Ἰουδαῖοι; Που ν εἰσιν αἱ προσαγόμεναι τοῖς εἰδώλοις ὑπ' αὐτῶν θεί * Levit. xxv1,12; 11 Cor. 1, 16.

SERMO CONTRA JUDEOS. τῶν προβάτων, καὶ βοῶν, καὶ τέκνων; Ποῦ αἱ κνίσ- ficium qualiter vel quid sint novimus. Et quidem σαι, ποῦ οἱ βωμοὶ καὶ προσχύσεις τῶν αἱμάτων; Ημεῖς δὲ οἱ Χριστιανοί, οὔτε βωμὸν, οὔτε θυσίαν πῶς ἢ τί ἐστιν, ἐπιστάμεθα. Οἱ μὲν γὰρ "Ελληνες μοιχοῖς ἀνθρώποις καὶ φονευταῖς καὶ ἀκαθάρτοις καὶ μικροῖς τοὺς ναούς ὠνόμαζον καὶ τὰ εἴδωλα, καὶ αὐ τοὺς ἐθεοποίουν, οὐ μέντοι γε προφητῶν ἢ ἁγίων μαρτύρων ναὸν ἢ βωμὸν ὠνόμασαν. "Ωσπερ γὰρ οἱ ἐν Βαβυλῶνι Ἰσραηλῖται εἶχον ὄργανα καὶ κιθάρας καὶ ἕτερά τινα, καθὼς καὶ οἱ Βαβυλώνιοι· καὶ τὰ μὲν εἰς δόξαν Θεοῦ, τὰ δὲ εἰς θεραπείαν δαιμόνων· οὕτω καὶ ἐπὶ εἰκόνων Ελληνικῶν καὶ Χριστιανικῶν νοήσωμεν, ὅτι ἐκεῖνοι μὲν εἰς λατρείαν τοῦ διαβόλου, ἡμεῖς δὲ εἰς δόξαν Θεοῦ καὶ ὑπόμνησιν. Πλὴν καὶ πολλὰ θαυμάσια ὁ Θεὸς διὰ ξύλον ἀκούειν πεποίηκε, ξύλον ζωῆς, ξύλον γνώσεως ὀνομάσας· καὶ ἄλλο φυ τὸν ὀνομάσας Σαβέκ, συγχωρήσεως τίθησιν. Εἶτα ῥάβδω τὸν Φαραὼ ἐκάλυψε, θάλασσαν ἔσχισεν, ὕδωρ ἐγλύκανεν, ὄφιν ύψωσε, πέτραν διέρρηξεν, ὕδωρ ἐξήγαγε, ξύλον βλαστῆσαν τῇ σκηνῇ τὴν Ααρών ἱερωσύνην ἐκύρωσεν. Οὕτω καὶ Σολομών φησιν· Εὐλογεῖτε ξύλον, δι' οὗ γίνεται δικαιοσύνη. Οὕτω καὶ Ελισσαίος ξύλον ἀποῤῥίψας ἐν Ἰορδάνῃ, τὸν εἰς τύπον τοῦ ᾿Αδάμ σίδηρον ὡς ἐξ ᾅδου ἀνήγαγεν. Οὕτω προστάσσει τῷ ἑαυτοῦ παιδὶ διὰ τῆς ῥάβδου ἀναστῆ σαι τὸν παῖδα τῆς Σωμανίτιδος. Ο οὖν διὰ τοσούτων ξύλων θαυματουργήσας Θεὸς οὐ δύναται, είπέ μοι, θαυματουργεῖν καὶ διὰ τοῦ τιμίου ξύλου τοῦ ἁγίου . σταυροῦ; Εἰ ἀσεβές ἐστι τιμᾷν τὰ ὀστᾶ, πῶς μετά πάσης τιμῆς μετεκομίσαντο τὰ ὀστᾶ Ἰωσὴφ ἐξ Αἰ γύπτου; Πῶς νεκρὸς ἄνθρωπος τῶν ὀστέων Ἐλισσαίου ἀψάμενος ἀνέστη; Εἰ δὲ δι' ἐστέων θαυματουρ γεῖ Θεὸς, εὔδηλον ὅτι δύναται καὶ δι' εἰκόνων, καὶ διὰ λίθων, καὶ δι᾽ ἑτέρων πολλῶν. Ἐπεὶ καὶ ᾿Αβραμ οὐ κατεδέξατο θάψαι τὸ σῶμα Σάββας ἐν μνήματι ἀλλοτρίῳ, ἀλλ' ἐν ἰδίῳ τάφῳ, τιμῆς χάριν. Ἐπεὶ καὶ Ἰακὼβ τιμᾷ διὰ λίθου Θεόν, στήσας καὶ χρίσας αύτ τὸν εἰ; τύπον Χριστοῦ τοῦ ἀκρογωνιαίου λίθου. Καὶ πάλιν βουνὸν λίθων ἐπὶ τοῦ Λαβὰς ὠνόμασε μάρτυρα. Μαρτυρεῖ καὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ δώδεκα λίθους στήσας εἰς Θεοῦ ἀνάμνησιν. Εἰ γὰρ ἦσάν σοι, ὦ Ιουδαῖε, ἐν τῷ σῷ ναῷ τὰ δύο Χερουβὶμ ἐκεῖνα τὰ κατα· σκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον, τὰ γλυπτά, εἰσῆλθε δέ τις Ἕλλην εἰδωλολάτρης ἐν τῷ ναῷ σου, καὶ θεασάμενος ταῦτα ἐμέμψατο τοῖς Ἰουδαίοις, ὡς καὶ αὐτῶν εἴδωλα προσκυνούντων, τι ἂν εἶχες, εἰπέ μοι, ἀπολογήσασθαι αὐτῷ περὶ τῶν δύο Χερουβὶμ τῶν χωνευτῶν, καὶ τῶν βεῶν, καὶ φοινίκων, καὶ λεόντων τῶν ὄντων τότε ἐν τῷ ναῷ γλυπτών; Οὐδὲν εἶχες πρὸς αὐτὸν ἀληθὲς λέγειν, εἰ μὴ τοῦτο, ὅτι οὐχ ὡς θεοὺς ἔχομεν αὐτὰ ἐν τῷ ναῷ, ἀλλ᾽ εἰς ἀνάμνησιν Θεοῦ καὶ δόξαν τὰ Χερουβὶμ ταῦτα ἔχομεν ἐν τῷ ναῷ. Εἰ οὖν ταῦτα οὕτως, πῶς ἐμοὶ περὶ εἰκόνων ἐγκαλεῖς; Αλλ ἐρεῖς μοι, ὅτι ὁ Θεὸς τῷ Μωϋσῇ προσέταξε ποιῆσαι ἐν τῷ ναῷ τα γλυπτά. Κἀγὼ τοῦτο λέγω· ἀλλ' ὁ Σολομὼν ἐκεῖ Δεν ὁδηγηθεὶς καὶ πλείονα ἐν τῷ ναῷ κατεσκεύασεν, Επερ οὐδὲ ὁ θεὸς αὐτῷ προσέταξεν, οὐδὲ ἡ σκηνὴ ἡ τοῦ pagani ab adulteris hominibus et homicidis et pollutis templa nominabant et idola: et illos deificabant: non autem prophetarum, vel sanctorum martyrum templum, vel aram nominaverunt. Sicut enim Israelitæ qui Babylone fuerunt, habebant organa et citharas, et alia quædam, quemadmodum et Babylonii et alia quidem in gloriam Dei, alia vero in culturam dæmonum ita et de imaginibus gentilium et Christianorum intelligamus, quia illi quidem in servitutem diaboli, nos autem in gloriam et memorationem Dei. Verumtamen et multa miracula Deus per lignum audire fecit, liguum vitæ et lignum scientiæ nominans ' et aliud virgultum nominans Sabec, indulgentiam ponit. Deinde virga Pharaonem operuit, mare scidit, aquam dulcem fecit, serpentem exaltavit, petram dirupit, aquam protulit, lignum gerininans in tabernaculo Aaron sacerdotium confirmavit. Sic et Salomon ait: Benedictum est lignum per quod justitia fit 10. Sic et Elisæus ligno in Jordanem jacto, ferrum in typum Adæ quasi ex inferno reduxit: sic præcipit puero suo per virgam suscitare puerum Sunamitidis ". Deus ergo, qui per tot ligna miracula operatus est, non potest, dic mihi, mira facere etiam per pretiosum lignum sancta crucis? Si impium est adorare Ossa, quomodo cum omni honorificentia detulerunt ossa Joseph ex Ægypto, quomodo mortuus homo ossa Elisæi tangens surrexit? Porro si per ossa miracula operatur Deus, perspicuum est quod possit etiam per imagines, et per lapides, et per alia multa. Nam et Abrabam non permisit sepeliri corpus Saræ in monumentis alienis, sed in proprio sepulcro causa honoris. Nam et Jacob honorat per lapidem Deum, statuens et ungens eum in typum Christi angularis lapidis. Et item acervum lapidum in Laban nominavit testem. Et Jesus Nave duodecim lapides statuit in recordationem Dei. Si enim essent tibi, o Judæe, in templo tuo duo cherubim illi, qui obumbrabant propitiatorium, sculpti, et intrasset quisquain paganus idolorum cultor, et visis his arguisset Judæos, quasi et ipsos adorantes simulacra, quid putas haberes, dic mihi, respondere illi de duobus cherubim fusilibus, et bobus, et palmis, et leonibus, qui erant in templo sculpti? Nihil haberes utique verum ad eum dicendum, nisi hoc; quia Non ut deos habemus ea in templo, sed ad recordationem Dei et gloriam istos cherubim habemus in templo. Si ergo hæc ita se habent, quomodo me super iconis accusas? Sed dicis mibi, quia Deus Moysi præcepit facere in templo sculptilia: et ego hoc dico; sed Salomo hinc directus etiam plura in templo construxit quæ neque ei Deus præcepit, neque tabernaculum testimonii habuit, neque templum quod Ezechiel ex Deo comtemplatus est, et non est in hoc Sa- • Gen. II, 17. 10 Sap. 1, 7. IV Reg. vi. “IV Reg. 11, 19; wv.29.

LEONTI NEAPOLITANI EPISCOPI lomon reprehensus: in gloriam enim Dei hujus. μαρτυρίου ἔσχεν, οὔτε ὁ ναός ὃν Ἰεζεκιήλ ἐκ θεοῦ modi formas construxit, quemadmodum et nos. Habuisti autem tu, o Judæe, et alia quædam in memoriam et gloriam Dei, videlicet virgam Moysi, fabrefactas divinitus tabulas, incombustum rubum, aridam et irriguam petram, manna gestantem urnam, arcam, altare, Dei nominis laminam, Deum manifestans ephod, Deo habitabile tabernaculum. Utinam et tu prius hæc adorans vacasses, et invocans eum, qui est super omnia Deus, et ipsum memorasses per has pusillas iconas et figuras, et non vitulum et muscas haberes super tabulas a Deo patratas. Utinam sanctum ac aureum altare desiderasses et tu, et non vaccas Samariæ. Utinam et virgam quæ germinaverat, et non Astarlem, quæ desolavit civitatem tuam. Utinam et divinitus imbrem dantem petram salutavisses, et non Baal deum tuum. Sed ideo hæc omnia non adoras, prisce Israel, quia non dilexisti Deum ex toto corde. Qui autem diligit amicum, aut imperatorem, et praecipue benefactorem suum, sive filium ejus videat, sive virgam, sive solen, sive coronatr, sive domum, sive servum, tcnet, osculatur, et honorat per ista bene meritum, et maxime Deum. Cum ergo videris Christianos adorare crucem, scito quia crucifixo Christo adora - tionem offerunt, et non ligno. Nam si naturam ligni coluissent, profecto et arbores et nemora adorassent: sicuti et tu quondam Israel adora- G bas hac, dicens arbori et ligno: Tu es Deus. meus, tu me genuisti ". At nos iterum non sic dicimus cruci, neque figuris sanctorum: Dii nostri estis: non enin sunt dii nostri, sed simili-- tudines et imagines Christi et sanctorum ejus, ad recordationem et honorem, et decorem ecclesiarum propositæ ac adorandæ. Qui enim honorat marLyrem, Deum honorat: et qui Matrem ejus adorat, ipsi honorificentiam exhibet. Et qui apostolum honorat, illum qui misit, honorat. Utinam et tu Mosaicas iconas faceres, et propheticas, atque per singulos dies in eis adorares Dominum et Deum ἑώρακε· καὶ οὐ κατεγνώθη ἐν τούτῳ Σολομών. Ε; δόξαν γὰρ Θεοῦ μορφές κατεσκεύασεν, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς. Εἶχες δὲ σὺ, ὦ Ἰουδαῖς, καὶ ἕτερά τινα εἰς μνήμ καὶ δόξαν Θεοῦ, τὴν ῥάβδον Μωσέως, τὰς θεστεί. στους πλάκας, τὴν ἄφλεκτον βάτον, τὴν ξηρένυδροι πέτραν, τὴν μαγνοφόρων στάμνον, τὴν κιβωτόν, το θυσιαστήριον, τὴ θεώνυμον πέταλον, τὸ θεεοηίον ἐφούς, τὴν θεόσκηνον σκηνήν. Εἶθε καὶ τὸ πρώην τούτοις ἐσχόλαζες προσκυνῶν, καὶ ἐπικαλούμενος τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν, καὶ αὐτοῦ ἐμνημόνευες διά των μικρῶν τούτων εἰκόνων καὶ τύπων, καὶ μὴ τὸν μέσ σχον καὶ τὰς μυίας κατείχες ὑπὲρ τὰς θεοτεύκτος πλάκας. Είθε καὶ τὸ ἅγιον χρυσούν θυσιαστήρι ἐπέθεις καὶ σὺ, καὶ μὴ τὰς δαμάλεις τῆς Σαμαρείας. Είθε καὶ τὴν βλαστήσασαν ράβδον, καὶ μὴ τὴν Αστάρτην ἐρημώσασάν σου τὴν πόλιν. Είθε τὴν όλ βρόθεον ἡσπάσω πέτραν, καὶ μὴ Βαέλ τόν Θεόν σου. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο αὐτὰ πάντα οὐ προσκυνεῖς, ὁ τέλι: Ἰσραὴλ, ἐπειδὴ οὐκ ἠγάπησας τὸν Θεὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου· ὁ γὰρ ἀγαπῶν τὸν ἑαυτοῦ φίλον, ἡ βα σιλέα, καὶ μάλιστα ευεργέτην, κἂν υἱὸν αὐτοῦ θεί σηται, και βάβδον, κἂν θρόνον, κἂν στέφανον, κα οἶκον, κἂν δοῦλον, κρατεῖ, ἀσπάζεται, καὶ τιμῇ δια τούτων τὴν εὐεργέτην, καὶ μάλιστα τὸν Θεόν. Όταν οὖν ἴδῃς Χριστιανούς προσκυνοῦντας τὸν σταυρόν, γνῶθι ὅτι τῷ σταυρωθέντι Χριστῷ τὴν προσκύνησαν προσάγουσι, καὶ οὐ τῷ ξύλῳ. Ἐπεὶ εἰ τὴν φύσιν τοῦ ξύλου ἔσεβον, πάντως ἂν καὶ τὰ δένδρα καὶ τὰ Ειση προσεκύνουν, ὥσπερ καὶ σύ ποτε ὁ Ἰσραὴλ προσεκ νεις τούτοις, λέγων τῷ δένδρῳ καὶ τῷ ξύλῳ· Σύ μου εἶ Θεός, καὶ σύ με ἐγέννησας. Πάλιν δὲ ούχ οὕτως λέγομεν ἡμεῖς τῷ σταυρῷ, οὐδὲ ταῖς μορφαίς τῶν ἁγίων Θεοὶ ἡμῶν ἐστε· οὐ γὰρ εἰσι θεοὶ ἡμῶν, ἀλλ' ὁμοιώματα καὶ εἰκόνες Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, πρὸς ἀνάμνησιν, καὶ τιμὴν, καὶ εὐπρέπειαν ἐκκλησιῶν προκείμενα και προσκυνούμενα· ὁ γὰρ τιμῶν τὸν μάρτυρα, τὸν Θεὸν τιμῇ· καὶ ὁ τῇ Μητεί αὐτοῦ προσκυνῶν, αὐτῷ τὴν τιμήν προσάγει. Καὶ ὁ τὴν ἀπόστολον τιμῶν, τὸν ἀποστείλαντα τιμά είδε καὶ σὺ Μωσαϊκάς εἰκόνας ἐποίεις και προφητικές. καὶ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν δι' αὐτῶν προσεκύνεις το ipsorum, et non imaginem auream Nabuchodono- Θεῷ καὶ Δεσπότῃ αὐτῶν, καὶ μὴ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ sor. Et quomodo non confunderis contra me commotus, et elevatus super imaginibus, et cruci calumniam inferens? Si Abraham idololatras adoravit, et Moses Jethro idololatram, et Jacob Pharaonem, et Daniel Nabuchodonosor: si isti, cum essent prophetae ac justi, propter quædam beneficia adorabant eos super terram idololatras exsistentes, in me efferris adorantem crucem et characteres sanctorum, ex quibus dena millia bona a Deo per ens percipio? Qui enim regem timuerit, non inlonorat flium ejus. Ει qui Deum timet, honorat utique, et colit, ac adorat ut Filium Dei Christum Dominum nostrum, et figuram crucis ejus, 12 Jerem. 11. 27. Ναβουχοδονόσορ· καὶ πῶς οὐκ αἰσχύνῃ κατ᾿ ἐμοῦ κινούμενος, καὶ κατεπαιρόμενος κατὰ τῶν εἰκόνων καὶ τοῦ σταυροῦ ἐγκαλῶν, εἰ ᾿Αβραάμ τους είδους λάτραις προσεκύνησεν, εἰ Μωσῆς τὸν Ἰοθόρ εἰδωλο λάτρην προσεκύνησεν, καὶ Ἰακώβ τὸν Φαραώ, και Δανιήλ τὸν Ναβουχοδονόσορ; Εἰ οὗτοι προφῆται κα δίκαιοι ὄντες, διά τινας εὐεργεσίας προσεκύνουν τ τοῖς ἐπὶ τὴν γῆν εἰδωλολάτραις οὖσιν, ἐμοῦ κατετε. τῇ προσκυνοῦντος σταυρῷ καὶ χαρακτῆρσιν ἁγίων, ἐξ ὧν μυρία ἀγαθὰ παρὰ Θεοῦ δι' αὐτῶν κομίζομαι. Ογὰρ τὸν βασιλέα φοβούμενος, οὐκ ἀτιμάζει τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· καὶ ὁ Θεὸν φοβούμενος, τιμᾷ πάνους καὶ σέβει καὶ προσκυνεῖ ὡς Υἱὸν Θεοῦ Χριστὸν τ

CONTRA JUD.EOS. Θεὸν ἡμῶν, καὶ τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, καὶ et characteres sanctorum ejus. Quia ipsum decet τοὺς χαρακτῆρας τῶν ἁγίων αὐτοῦ. "Οτι αὐτῷ πρέπει δόξα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν (*). gloria cum Patre ac Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen NOTÆ. (*) Hæc apud Mansi sequuntur: Kwvstaytivo; ἐπίσκοπος Κωνσταντίας τῆς Κύπρου εἶπεν· Οὗτος ὁ ἀναγνωσθεὶς Πατὴρ ἐν μιᾷ τῶν πόλεων τῆς Κύπρου ἱεροπρεπῶς διέπρεψε. Καὶ πολλὰ ἐγκώμια καὶ παν ηγυρικούς λόγους αὐτοῦ ἔχομεν, μεθ' ὧν καὶ εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. Συνεγράψατο δὲ καὶ τὸν βίον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου ἀρχιεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας τοῦ Ἐλεήμονος· ἔτι μὴν καὶ τοῦ ὁσίου Συμεὼν τοῦ Σαλοῦ, καὶ ἕτερά τινα· καὶ ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ ὀρθόδοξος γνωρίζεται. Ηκμαζε δὲ κατὰ τοὺς χρόνους Μαυρικίου τοῦ βασιλέως· Constantinus sanctissimus episcopus Constantiæ Cypri dixit: Hic qui lectus est Pater, in una urbium Cypri decore su cratissimo claruit: et multa præconia, et festivos sermones ejus habemus, cum quibus est etiam sern:o ejus in transfigurationem Salvatoris nostri. Conscripsit autém et vitam sancti Joannis archiepiscopi Alexandriæ cognomento Eleemonis, id est, misericordis: quin et sancti Symeonis simplicis, et alia quædam: atque in omnibus sermonibus suis orthodoxus cernitur. Floruit autem temporibus Mauricii imperatoris. FRAGMENTUM. LEONTII EPISCOPI CYPRII CONTRA JUDÆOS. (CANISIUS, Antiq. Lection. t. I, p. 765.) Ostende, inquit, mihi signa adventus Christi crediderunt. Secundum vero anagogen: Non levabit apud Michæam. Non amplius levabit gens contra gentem rhomphæam '; et illud apud Jeremiam: Non enim, inquit, docebunt amplius unusquisque proximum suum dicens, cognosce Dominum; quia omnes cognoscent me a parvo usque ad magnum, et illud apud Isaiam: Pascetur, inquit, lupus cum agno, et pardus simul requiescet cum hædo; et vitulus, et taurus, et leo simul pascentur, et catuli eorum simul erunt, et leo atque bos simul comedent paleas, et puer parvus in foramen aspidum, et in cubile natorum ex aspidibus manum mittet, et non nocebunt*. Ilæc enim est Judæorum pervulgata quæstio. Advertant autem oninia facta, et ad exitum perducta esse. Cum enim venturus erat Christus, statim exivit edictum a Cæsare Augusto, ut describeretur universus orbis, deinde omni gente in potestatem Romanorum redacta, omnes pacem fecerunt, et non amplius inter se bella gerentes, quippe qui sub uno capite essent, ad agriculturam se converterunt. Quod si quæ gentes relictæ sunt bellantes, idioma Scripturæ est, id est, propria consuctudo, loqui universe de majore parte. Hujusmodi est illud trium puerorum Non est in tempore hoc princeps, et propheta *; erant enim Daniel, et Ezechiel cum ipsis; et Jeremias, Hierosolymis: et multa hujusmodi sunt. Aut prophetia est de gentibus, quæ • Mich. IV, 3. * Jerem. xxxi, 34. * Isa. xi, 6, 9. PATROL. GR. XCIII. gens dæmonum in gentem hominum gladium idoloatriæ, qui occidit animas, et eripit sensuin cognitionis Dei. Ubi enim Evangelium prædicatum est, omnes unum corpus facti sunt, et unum caput Christum habuerunt, et terrorem dæmonibus intulerunt. lilud enim: Non veni mittere pacem, sed gladium", non de gladio civili dictum est; gladius enim quem misit Christus, prædicatio est, et fides prædicationis dividens fidelem ab infideli, et resecans thy ènì xaκῷ σχέσιν, καὶ συμφωνίαν αὐτῷ, id est, affectionem vitii, et cum eo consensionem. Sic ad illud Michææ. Videamus deinceps illud apud Jeremiam. Cum enim minita, et magna signa Christus faceret, omines a parvo usque ad magnum oculos habuerunt magistros cognitionis Dei, cumque virtutes, quæ Deum decebant, considerarent, cito per seipsos cognoverunt Deum esse, ut licet intelligere non solum ex Scriptura Evangeliorum, sed ex Annalibus Hebræorum, et Historiis gentilium. Reliquum igitur est, ut dicamus de signo adventus Christi apud Isaiam. Hic propheta ex differentia feritatis et mansuetudinis belluarum declaravit diversos mores hominum: et ex illorum in compascendo conjunctione, unum horum ovile, et Ecclesias ex his constituendas in ænigmitate significavit. Lupum quidem vocavit velocem ad rapiendum; agnum * Matth. 8, * Dan. 11, 58.