Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 96:1408«Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη ὁ Ἰησοῦς τοῖς Σάββασι διὰ τῶν σπορίμων, οἱ δὲ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν, καὶ ἤρξαντο τίλλειν στάχυας, καὶ ἐσθίειν.« Καὶ ὁ δοῦλός σου, φησὶ, καὶ τὸ ὑποζύγιον ἐν τῷ Σαββάτῳ ἀναπαυθήσεται· τουτέστιν, ἐν τῷ ἑβδοματικῷ τούτῳ βίῳ· ὡς μὲν ὑποζύγιον τὸ σῶμα τῆς δουλείας τῆς ἁμαρτίας παυθήσεται· ταῖς δὲ θείαις ἐντολαῖς ἐξυπηρετήσεται· ὡς δὲ δοῦλος ὁ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία, τῆς μὲν ἁμαρτίας καταπαυθήσεται, τῷ δὲ Θεῷ σχολάζειν ἐπιτραπήσεται· ἡ μὲν ἐπιθυμία πρὸς Θεὸν ἅπασα τεινομένη, ὁ δὲ θυμὸς κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ δυσμενειῶν ὁπλιζόμενος. «Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, ὡς ὁ ἥλιος· τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένοντο λευκὰ, ὡς τὸ φῶς.« Μεταμορφοῦται ὁ Κύριος οὐχ, ὃ οὐκ ἦν, προςλαβόμενος, ἀλλ’ ὅπερ ἦν τοῖς μαθηταῖς ἐκφαινόμενος, καὶ λάμπει τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος (φωτὶ γὰρ ἄλλῳ ταυτίζεται καθ’ ὑπόστασιν)· ὡς δὲ χιὼν λευκαίνεται κατὰ Μάρκον τὰ ἱμάτια. Περιβολὴ γὰρ δοξάζεται σχέσει, οὐχ ἑνώσει τῇ καθ’ ὑπόστασιν.
πλημμελῶς τοῦ νοῦ, πολιορκεῖ με, σφοδρώς με κατά Β τρύχον, πολλαῖς ὠδύναις ἀπολ.... Τῶν ἰαμάτων ἔχων πηγὴν ὡς θαυμάτων πλουτή σας ἐνέργειαν ἐπὶ Θεοῦ, ἔπαθλον τῶν ἄθλων σου τῶν σεπτῶν, τὰ τῶν τρώσεων σκιῤῥώματα, καὶ τὰς ἐν τῷ λάρυγγι φλεγμονας μαλάσσεις ἀνωδύνως, σκορ πίζεις λεληθότως ἐπιστασίαις σου. . . . κώδεσιν. Ην ηύξω τῷ Δεσπότη, Πάτερ, εὐχὴν ἐν καιρῷ τῷ τῆς σῆς τελειώσεως, εύχου καὶ νῦν, ὅπως ἀντι- λήπτορα ἔχωμεν οἱ σὲ ἐπικαλούμενοι· ἔχοιμεν καὶ δύστην καὶ βοηθὸν ἐν λύπαις, ἐν ἀνάγκαις, ἐν νό σοις, ἐν κινδύνοις, διαφοραῖς καὶ περιστάσεσιν. Θεοτόκιον. - Σωτῆρα καὶ Δεσπότην και Αυ τρωτὴν ὑπὲρ λόγον καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν, πάθος.... Δέσποινα, τεκοῦσα σωματικῶς, ἐκ τῶν παθῶν μου ῥῦσαί με τῶν σωματικῶν καὶ τῶν ψυχικῶν· καὶ θείας βοηθείας στολὴν περιβαλοῦσα, σῶσόν με, Κόρη κοσμοσώτειρα. Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη ὁ Ἰησοῦς τοῖς Σάββασι διὰ τῶν σπορίμων, οἱ δὲ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν, καὶ ἤρξαντο τίλλειν στάχυας, καὶ ἐσθίειν. ο Καὶ ὁ δοῦλός σου, φησὶ, καὶ τὸ ὑποζύγιον ἐν τῷ Σαββάτῳ ἀναπαυθήσεται· τουτέστιν, ἐν τῷ ἑβδο ματικῷ τούτῳ βίῳ· ὡς μὲν ὑποζύγιον τὸ σῶμα τῆς δουλείας τῆς ἁμαρτίας παυθήσεται· ταῖς δὲ θείαις ἐντολαῖς ἐξυπηρετήσεται· ὡς δὲ δοῦλος ὁ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία, τῆς μὲν ἁμαρτίας κατακαυθή σεται, τῷ δὲ Θεῷ σχολάζειν ἐπιτραπήσεται· ἡ μὲν ἐπιθυμία πρὸς Θεὸν ἅπασα τεινομένη, ὁ δὲ θυμὸς κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ δυσμενειῶν ὁπλιζόμενος. Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Καὶ ἔλαμ- με το πρόσωπον αὐτοῦ, ὡς ὁ ἥλιος· τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένοντο λευκά, ὡς τὸ φῶς. ο Μεταμορφοῦται ὁ Κύριος ούχ, ὃ οὐκ ἦν, προσ- λαβόμενος, ἀλλ᾽ ὅπερ ἦν τοῖς μαθηταῖς ἐκφαινόμε νος, καὶ λάμπει τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος (φωτὶ γὰρ ἄλλῳ ταυτίζεται καθ᾽ ὑπόστασιν) (3)· ὡς δὲ χιών λευκαίνεται κατά Μάρκον τὰ ἱμάτια. Περιβολὴ γὰρ δοξάζεται σχέσει, οὐχ ενώσει τῇ καθ' ὑπόστασιν. Ωσπερ δὲ ὁ ἥλιος εἷς ἐστιν, ἔχει δὲ οὐσίας δύο, τοῦ τε φωτός, δ γέγονε πρότερον, καὶ τοῦ τῇ κτίσει ἐφυστερίζοντος σώματος, δι' ὅλου δὲ τοῦ σώματος τὸ φῶς ἀδιαιρέτως ἤνωται, καὶ τοῦ σώματος μένοντος, τὸ φῶς πᾶσι τῆς γῆς ἐφαπλοῦται ADDENDA. tati, me circumveniunt opprimuntque; doloribus & multis crucior. Alios sanandi vi gaudes, prodigia operandi vir- tutem a Deo adeptus, præmium illustrium tuorum certaminum ; vulnerum tumores et gutturis infam- mationes sine dolore restinguis, prorsusque tollis potenti tua cura. Quam Domino profudisti precem, Pater, tempore interitus tui, et nunc profunde ut intercessorem te habeamus qui te invocamus; Te inveniamus auxiliatorem et liberatorem in doloribus, in neces- sitatibus, in morbis, in periculis, in discriminibus et vicissitudinibus. - Salvatorem et Dominum et Libera- Deipare. torem quæ præter mentem, et rationem, et cogita- tionem carnaliter genuisti, Domina, ab affectibus me libera corporis et animi; circumda mihi amictum divini auxilii; salva me, Virgo mundi liberatrix. S. JOANNIS DAMASCENI FRAGMENTA IN S. MATTHÆUM* (Ex Cutena Nicetæ Balth. Corderio interprete. ) - CAP. XII, 1. c in illo tempore abiit Jesus per sala C Sabbato discipuli autem ejus esurientes cœpe- runt vellere spicas, et comedere. • Et servus tuus, inquit, et subjugale in Sabbato requiescet: id est, in hebdomadali hac vita, subjugale quidem quasi corpus a servitute pec- cati requiescet, divinis autem mandatis inser- viet ; ira vero et concupiscentia, tanquam servus . requiescet, Deo autem vacare jubebitur: concu- piscentia quidem omnis ad Deum tendens, ira vero, contra eos qui Deum oppugnant, armata (1). D XVII. 2. Et transfiguratus est ante eos. Et resplenduit facies ejus sicut sol; vestimenta sicut sol; vestimenta autem ejus alba facta sunt, sicut nix. » Transfiguratur Dominus, non quod non erat assumeus, sed quod erat ostendens discipulis: et splendet facies ejus sicut sol (luce enim alia clarescit secundum hypostasim); sicut nix autem albescunt secundum Marcum ejus vestimenta, amictus enim habitu glorifcatur, non unione ly- postatica. Ut vero sol, unus cum sit, duas habet substantias, scilicet unam lucis, quæ prior facta est, et alteram corporis creatione posterioris; per totum autein corpus lux non divisim unitur, ac corpore manente lux omnibus terræ partibus * Vestiganti mihi fragmenta hæc nonnisi excerptim in editis occurrunt. Edit. • NOTÆ. (4) Cf. tom. XCIV, 1202 seq. (2) Cf. supra, 794.
Ὥσπερ δὲ ὁ ἥλιος εἷς ἐστιν, ἔχει δὲ οὐσίας δύο, τοῦ τε φωτὸς, ὃ γέγονε πρότερον, καὶ τοῦ τῇ κτίσει ἐφυστερίζοντος σώματος, δι’ ὅλου δὲ τοῦ σώματος τὸ φῶς ἀδιαιρέτως ἥνωται, καὶ τοῦ σώματος μένοντος, τὸ φῶς πᾶσι τῆς γῆς ἐφαπλοῦται τοῖς μέρεσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς φῶς ἐκ φωτὸς ἄναρχον ὃν, καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτιστῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης Ἥλιος, εἷς Χριστὸς ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι· καὶ τὸ μὲν σῶμα περίγραπτον, ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος ἐν πᾶσιν οὖσα, καὶ πάντων ἐπέκεινα· καὶ ὥσπερ ἕτερον μὲν ἥλιος (πηγὴ γάρ ἐστι φωτὸς, καθορᾶσθαι μὴ δυνάμενος τρανῶς), ἑτέρου δὲ τὸ φῶς, τὸ ἐξ αὐτοῦ πρὸς γῆν ἀφικνούμενον (ὁρᾶται γὰρ καὶ προβλέπεται σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπία, ὡς ἂν μὴ παντελῶς ἀμέτοχοι τῶν καλῶν κατασταίημεν)· οὕτω τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λάμπει τρανότερον ὡς ὁ ἥλιος (ὅπερ γὰρ ἐν αἰσθητοῖς ὁ ἥλιος, τοῦτο ἐν νοητοῖς ὁ Θεὸς), ὡς δὲ φῶς λευκαίνεται τὰ ἱμάτια, τῇ μεταδόσει τοῦ θείου φωτὸς ἀγλαϊζόμενα. Ὅτι μέντοι οὐχ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, ἀλλὰ ὅτι καὶ τοῦ ὑποδείγματος μεῖζον ἦν τὸ φῶς, ἔδειξαν οἱ μαθηταὶ πεσόντες.
πλημμελῶς τοῦ νοῦ, πολιορκεῖ με, σφοδρώς με κατά Β τρύχον, πολλαῖς ὠδύναις ἀπολ.... Τῶν ἰαμάτων ἔχων πηγὴν ὡς θαυμάτων πλουτή σας ἐνέργειαν ἐπὶ Θεοῦ, ἔπαθλον τῶν ἄθλων σου τῶν σεπτῶν, τὰ τῶν τρώσεων σκιῤῥώματα, καὶ τὰς ἐν τῷ λάρυγγι φλεγμονας μαλάσσεις ἀνωδύνως, σκορ πίζεις λεληθότως ἐπιστασίαις σου. . . . κώδεσιν. Ην ηύξω τῷ Δεσπότη, Πάτερ, εὐχὴν ἐν καιρῷ τῷ τῆς σῆς τελειώσεως, εύχου καὶ νῦν, ὅπως ἀντι- λήπτορα ἔχωμεν οἱ σὲ ἐπικαλούμενοι· ἔχοιμεν καὶ δύστην καὶ βοηθὸν ἐν λύπαις, ἐν ἀνάγκαις, ἐν νό σοις, ἐν κινδύνοις, διαφοραῖς καὶ περιστάσεσιν. Θεοτόκιον. - Σωτῆρα καὶ Δεσπότην και Αυ τρωτὴν ὑπὲρ λόγον καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν, πάθος.... Δέσποινα, τεκοῦσα σωματικῶς, ἐκ τῶν παθῶν μου ῥῦσαί με τῶν σωματικῶν καὶ τῶν ψυχικῶν· καὶ θείας βοηθείας στολὴν περιβαλοῦσα, σῶσόν με, Κόρη κοσμοσώτειρα. Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη ὁ Ἰησοῦς τοῖς Σάββασι διὰ τῶν σπορίμων, οἱ δὲ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν, καὶ ἤρξαντο τίλλειν στάχυας, καὶ ἐσθίειν. ο Καὶ ὁ δοῦλός σου, φησὶ, καὶ τὸ ὑποζύγιον ἐν τῷ Σαββάτῳ ἀναπαυθήσεται· τουτέστιν, ἐν τῷ ἑβδο ματικῷ τούτῳ βίῳ· ὡς μὲν ὑποζύγιον τὸ σῶμα τῆς δουλείας τῆς ἁμαρτίας παυθήσεται· ταῖς δὲ θείαις ἐντολαῖς ἐξυπηρετήσεται· ὡς δὲ δοῦλος ὁ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία, τῆς μὲν ἁμαρτίας κατακαυθή σεται, τῷ δὲ Θεῷ σχολάζειν ἐπιτραπήσεται· ἡ μὲν ἐπιθυμία πρὸς Θεὸν ἅπασα τεινομένη, ὁ δὲ θυμὸς κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ δυσμενειῶν ὁπλιζόμενος. Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Καὶ ἔλαμ- με το πρόσωπον αὐτοῦ, ὡς ὁ ἥλιος· τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένοντο λευκά, ὡς τὸ φῶς. ο Μεταμορφοῦται ὁ Κύριος ούχ, ὃ οὐκ ἦν, προσ- λαβόμενος, ἀλλ᾽ ὅπερ ἦν τοῖς μαθηταῖς ἐκφαινόμε νος, καὶ λάμπει τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος (φωτὶ γὰρ ἄλλῳ ταυτίζεται καθ᾽ ὑπόστασιν) (3)· ὡς δὲ χιών λευκαίνεται κατά Μάρκον τὰ ἱμάτια. Περιβολὴ γὰρ δοξάζεται σχέσει, οὐχ ενώσει τῇ καθ' ὑπόστασιν. Ωσπερ δὲ ὁ ἥλιος εἷς ἐστιν, ἔχει δὲ οὐσίας δύο, τοῦ τε φωτός, δ γέγονε πρότερον, καὶ τοῦ τῇ κτίσει ἐφυστερίζοντος σώματος, δι' ὅλου δὲ τοῦ σώματος τὸ φῶς ἀδιαιρέτως ἤνωται, καὶ τοῦ σώματος μένοντος, τὸ φῶς πᾶσι τῆς γῆς ἐφαπλοῦται ADDENDA. tati, me circumveniunt opprimuntque; doloribus & multis crucior. Alios sanandi vi gaudes, prodigia operandi vir- tutem a Deo adeptus, præmium illustrium tuorum certaminum ; vulnerum tumores et gutturis infam- mationes sine dolore restinguis, prorsusque tollis potenti tua cura. Quam Domino profudisti precem, Pater, tempore interitus tui, et nunc profunde ut intercessorem te habeamus qui te invocamus; Te inveniamus auxiliatorem et liberatorem in doloribus, in neces- sitatibus, in morbis, in periculis, in discriminibus et vicissitudinibus. - Salvatorem et Dominum et Libera- Deipare. torem quæ præter mentem, et rationem, et cogita- tionem carnaliter genuisti, Domina, ab affectibus me libera corporis et animi; circumda mihi amictum divini auxilii; salva me, Virgo mundi liberatrix. S. JOANNIS DAMASCENI FRAGMENTA IN S. MATTHÆUM* (Ex Cutena Nicetæ Balth. Corderio interprete. ) - CAP. XII, 1. c in illo tempore abiit Jesus per sala C Sabbato discipuli autem ejus esurientes cœpe- runt vellere spicas, et comedere. • Et servus tuus, inquit, et subjugale in Sabbato requiescet: id est, in hebdomadali hac vita, subjugale quidem quasi corpus a servitute pec- cati requiescet, divinis autem mandatis inser- viet ; ira vero et concupiscentia, tanquam servus . requiescet, Deo autem vacare jubebitur: concu- piscentia quidem omnis ad Deum tendens, ira vero, contra eos qui Deum oppugnant, armata (1). D XVII. 2. Et transfiguratus est ante eos. Et resplenduit facies ejus sicut sol; vestimenta sicut sol; vestimenta autem ejus alba facta sunt, sicut nix. » Transfiguratur Dominus, non quod non erat assumeus, sed quod erat ostendens discipulis: et splendet facies ejus sicut sol (luce enim alia clarescit secundum hypostasim); sicut nix autem albescunt secundum Marcum ejus vestimenta, amictus enim habitu glorifcatur, non unione ly- postatica. Ut vero sol, unus cum sit, duas habet substantias, scilicet unam lucis, quæ prior facta est, et alteram corporis creatione posterioris; per totum autein corpus lux non divisim unitur, ac corpore manente lux omnibus terræ partibus * Vestiganti mihi fragmenta hæc nonnisi excerptim in editis occurrunt. Edit. • NOTÆ. (4) Cf. tom. XCIV, 1202 seq. (2) Cf. supra, 794.
PG 96:1409Εἰ γὰρ μὴ ἄκρατον ἦν τὸ φῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ ἡλίῳ σύμμετρον, οὐκ ἂν ἔπεσον. «Οὗτός ἐστιν Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα, αὐτοῦ ἀκούετε.« Ἐπισήμηναι ὅτι πρότερον μὲν ἐν Ἰορδάνῃ ἡ Τριὰς ἐμαρτυρήθη τοῦ Υἱοῦ βαπτιζομένου, Πατρὸς ἄνωθεν μαρτυροῦντος, τοῦ Πνεύματος ὡσεὶ περιστερὰ κατερχομένου. Νῦν δὲ ἐν Θαβὼρ ἡ αὐτὴν πάλιν μαρτυρεῖται τῷ κηρύττοντι. Τῷ κηρυττομένῳ, τῇ νεφέλῃ τῷ Πνεύματι. Ταῦτά τοι καὶ Δαβὶδ προανεφώνησε. Θαβὼρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Τὸ μὲν γὰρ Ἑρμὼν ἠγαλλιάσατο βαπτιζομένου τοῦ Χριστοῦ. Τὸ δὲ Θαβὼρ μεταμορφουμένου, ἐπειδὴ ἐν ἀμφοτέροις ἠνέχθη φωνὴ, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου λέγουσα. «Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες.« Οὐκ ἔστι τύπος ὁ ἄρτος καὶ οἶνος τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, μὴ γένοιτο, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα εἰς σύστασιν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τε καὶ σώματος χωροῦν, οὐ δαπανώμενον, οὐ φθειρόμενον, οὐκ εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἡμῶν οὐσίαν τε καὶ συντήρησιν.
τοῖς μέρεσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς φῶς ἐκ φωτός ἄναρχον ὅν, καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτι στῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης "Ηλιος, εἰς Χριστὸς ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι· καὶ τὸ μὲν σῶμα περίγραπτον, ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος ἐν πᾶσιν οὖσα, καὶ πάντων ἐπέκεινα· καὶ ὥσπερ ἕτερον μὲν ἥλιος (πηγή γάρ ἐστι φωτός, καθορᾶσθαι μὴ δυνάμενος τρανῶς), ἑτέρου δὲ τὸ φῶς, τὸ ἐξ αὐτοῦ πρὸς γῆν ἀφικνούμενον (ὁρᾶται γὰρ καὶ προβλέπεται σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπία, ὡς ἂν μὴ παντελῶς ἀμέτοχοι τῶν καλῶν κατασταίημεν)· οὕτω τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λάμπει τρανότερον ὡς ὁ ἥλιος ( ὅπερ γὰρ ἐν αἰσθητοῖς ὁ ἥλιος, τοῦτο ἐν νοητοῖς ὁ Θεὸς) (3), ὡς δὲ φῶς λευκαίνεται τὰ ἱμά τια, τῇ μεταδόσει τοῦ θείου φωτὸς ἀγλαϊζόμενα. Οτι μέντοι οὐχ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, ἀλλὰ ὅτι καὶ Β τοῦ ὑποδείγματος μεῖζον ἦν τὸ φῶς, ἔδειξαν οἱ μα θηταὶ πεσόντες. Εἰ γὰρ μὴ ἄκρατον ἦν τὸ φῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ ἡλίῳ σύμμετρον, οὐκ ἂν ἔπεσον. • Οὗτός ἐστιν Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδό- κησα, αὐτοῦ ἀκούετε. Επισήμηναι ὅτι πρότερον μὲν ἐν Ἰορδάνῃ ἡ Τριὰς ἐμαρτυρήθη τοῦ Υἱοῦ βαπτιζομένου, Πατρὸς ἄνωθεν μαρτυροῦντος, τοῦ Πνεύματος ὡσεὶ περιστερά κατερχομένου. Νῦν δὲ ἐν Θαβώρ ἡ αὐτὴ πάλιν μαρτυ- ρεῖται τῷ κηρύττοντι, τῷ κηρυττομένῳ, τῇ νεφέλῃ τῷ Πνεύματι. Ταῦτά τοι καὶ Δαβιδ προανεφώνησε. Θαβώρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Το μὲν γὰρ Ερμὼν ἡγαλλιάσατο βαπτιζομένου τοῦ Χρι- στοῦ. Τὸ δὲ Θαβώρ μεταμορφουμένου, ἐπειδὴ ἐν ἀμφο- τέροις ηνέχθη φωνή, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου λέ- γουσα. • Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες. Οὐκ ἔστι τύπος ὁ ἄρτος καὶ οἶνος τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα εἰς σύστασιν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τε καὶ σώματος χωροῦν, οὐ δαπανώμενον, οὐ φθειρόμε- νυν, οὐκ εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἡμῶν οὐ σίαν τε καὶ συντήρησιν. Εἰ δὲ καί τινες ἀντίτυπα τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον ἐκάλεσαν, οὐ μετὰ τὸ ἁγιασθῆναι εἶπον, ἀλλὰ πρὶν ἁγιασθῆναι, τὴν προσφορὰν οὕτω καλέ- σαντες. Αντίτυπα δὲ τῶν μελλόντων λέγονται, οὐχ ὡς μὴ ὄντα ἀληθῶς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, ἀλλ' ὅτι νῦν μὲν δι' αὐτῶν μετέχομεν τῆς Χριστοῦ θεό- τητος, τότε δὲ νοητῶς διὰ μόνης τῆς θέας. Λέγεται δὲ μετάληψις μὲν, ὅτι δι' αὐτῆς μεταλαμβάνομεν τῆς Ἰησοῦ θεότητος· κοινωνία δὲ, διὰ τὸ κοινωνεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς τῷ Χριστῷ, καὶ μετέχειν αὐτοῦ τῆς σαρκός τε καὶ θεότητος. Κοινωνεῖν δὲ καὶ ἐνοῦσθαι καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἐξ ἑνὸς ἄρτου μεταλαμβάνομεν πάντες, ἓν σῶμα Χριστοῦ καὶ ἐν αἷμα, καὶ ἀλλήλων μέλη γινόμεθα, σύσσωμοι Χρι- στοῦ χρηματίζοντες. * ΝΟΤΑ. FRAGMENTA IN S. MATTHAEUM. A difunditur : ita etiam Christus, lumen de lumine sine principio, et inaccessibile, in temporali et creato exsistens corpore, unus est sol justitiæ, unus Christus in duabus naturis: ac corpus qui- dem circumscriptum, divinitas sine loco in omni- bus exsistens, omnibusque superior : ac sicut aliud quidem sol est (fons enim est lucis, nec videri potest exacte), aliud vero lux, quæ ab eo in terram difunditur ( videtur enim et aspicitur sapientia Dei, et benignitas, ut ubique bonorum illius possimus esse participes) : ita facies qui- dem Christi splendet lucida sicut sol (quod enim in sensibilibus sol est, hoc in spiritualibus Deus); sicut lux autem albescunt vestimenta communica- tione divinæ lucis radiantia. Neque certe ut sol tan- tum resplenduit, sed bac similitudine lucem etiam fuisse majorem, ostenderunt cadentes discipuli : nisi enim purissima lux fuisset, sed soli commen surata, utique non cecidissent. bene complacui, ipsum audite. > C vos data est : Hic est Filius meus, dicens. Indicatur, quod prius quidem in Jordane bapti- zato Filio testata est Trinitas, Patre testante de- super, Spiritu tanquam columba descendente. Nunc vero in Thabor ipsi rursus testimonium perhibetur a prædicante, ab eo qui prædicatus est, et nube, quæ Spiritus est : hæc David quoque prædixit: Thabor et Hermon in nomine tuo exsul- taverunt '. Hermon enim exsultavit baptizato Chri- sto. Illud vero Tlabore mutato, quia in utrisque Psal. Lxxxvını, 43. D XXVI, 27. ‹ Et accipiens calicem gratias egit, et dedit eis dicens: Bibite ex hoc omnes. › Panis et vinum non est figura corporis et san- guinis Christi, absit! sed ipsum corpus, et ipse sanguis ad constitutionem animæ nostræ corpo- risque conferens, non consumptum, neque cor- ruptum, non in secessum abiens, sed in substan- tiam nostram ac conservationem. Sin autem nonnulli etiam antitypa corporis et sanguinis Domini panem et vinum vocaverunt, non post consecrationem dixerunt, sed priusquam conse- craretur, ita oblationem appellantes : antitypa autem futurorum dicuntur, non tanquam vere corpus et sanguis Christi non sint; sėd quia nunc quidem iis Christi participamus divinitatem, tunc vero intellectualiter per solam contemplationem. Dicitur autem susceptio quidem, eo quod per eam Jesu suscipiamus divinitatem: communio autem, eo quod nos cum Christo communicemus ac par- ticipes simus carnis illius ac deitatis: ac per eam aliis quoque communicemur, ac uniamur. Cum enim ex uno pane sumamus omnes unum Christi corpus, unumque sanguinem, mutua etiam membra fimus, concorporei Christi nuncupati (4). 5. • Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi (3) Cf. supra, col. 799, 800. (4) Cf. XCIV, 1147, 1151.
Εἰ δὲ καί τινες ἀντίτυπα τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον ἐκάλεσαν, οὐ μετὰ τὸ ἁγιασθῆναι εἶπον, ἀλλὰ πρὶν ἁγιασθῆναι, τὴν προσφορὰν οὕτω καλέσαντες. Ἀντίτυπα δὲ τῶν μελλόντων λέγονται, οὐχ ὡς μὴ ὄντα ἀληθῶς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, ἀλλ’ ὅτι νῦν μὲν δι’ αὐτῶν μετέχομεν τῆς Χριστοῦ θεότητος, τότε δὲ νοητῶς διὰ μόνης τῆς θέας. Λέγεται δὲ μετάληψις μὲν, ὅτι δι’ αὐτῆς μεταλαμβάνομεν τῆς Ἰησοῦ θεότητος· κοινωνία δὲ, διὰ τὸ κοινωνεῖν ἡμᾶς δι’ αὐτῆς τῷ Χριστῷ, καὶ μετέχειν αὐτοῦ τῆς σαρκός τε καὶ θεότητος. Κοινωνεῖν δὲ καὶ ἑνοῦσθαι καὶ ἀλλήλοις δι’ αὐτῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἐξ ἑνὸς ἄρτου μεταλαμβάνομεν πάντες, ἓν σῶμα Χριστοῦ καὶ ἓν αἷμα, καὶ ἀλλήλων μέλη γινόμεθα, σύσσωμοι Χριστοῦ χρηματίζοντες. «Καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ἐν τῷ ναῷ, ἀνεχώρησε· καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο.« Τῶν ἐγκαταλείψεων, ἡ μὲν ἔστι διὰ κεκρυμμένην ἀρετὴν, ἵνα φανερωθῇ, ὡς ἡ τοῦ Ἰώβ· ἡ δὲ δι’ ἀποτροπὴν ὑπερηφανίας, ὡς ἐπὶ τοῦ Παύλου· ἡ δὲ πρὸς διόρθωσιν ἄλλου, ὡς ἐπὶ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου. Φυσικῶς γὰρ ὁρῶντές τινας πάσχοντας, συστελλόμεθα.
τοῖς μέρεσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς φῶς ἐκ φωτός ἄναρχον ὅν, καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτι στῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης "Ηλιος, εἰς Χριστὸς ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι· καὶ τὸ μὲν σῶμα περίγραπτον, ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος ἐν πᾶσιν οὖσα, καὶ πάντων ἐπέκεινα· καὶ ὥσπερ ἕτερον μὲν ἥλιος (πηγή γάρ ἐστι φωτός, καθορᾶσθαι μὴ δυνάμενος τρανῶς), ἑτέρου δὲ τὸ φῶς, τὸ ἐξ αὐτοῦ πρὸς γῆν ἀφικνούμενον (ὁρᾶται γὰρ καὶ προβλέπεται σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπία, ὡς ἂν μὴ παντελῶς ἀμέτοχοι τῶν καλῶν κατασταίημεν)· οὕτω τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λάμπει τρανότερον ὡς ὁ ἥλιος ( ὅπερ γὰρ ἐν αἰσθητοῖς ὁ ἥλιος, τοῦτο ἐν νοητοῖς ὁ Θεὸς) (3), ὡς δὲ φῶς λευκαίνεται τὰ ἱμά τια, τῇ μεταδόσει τοῦ θείου φωτὸς ἀγλαϊζόμενα. Οτι μέντοι οὐχ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, ἀλλὰ ὅτι καὶ Β τοῦ ὑποδείγματος μεῖζον ἦν τὸ φῶς, ἔδειξαν οἱ μα θηταὶ πεσόντες. Εἰ γὰρ μὴ ἄκρατον ἦν τὸ φῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ ἡλίῳ σύμμετρον, οὐκ ἂν ἔπεσον. • Οὗτός ἐστιν Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδό- κησα, αὐτοῦ ἀκούετε. Επισήμηναι ὅτι πρότερον μὲν ἐν Ἰορδάνῃ ἡ Τριὰς ἐμαρτυρήθη τοῦ Υἱοῦ βαπτιζομένου, Πατρὸς ἄνωθεν μαρτυροῦντος, τοῦ Πνεύματος ὡσεὶ περιστερά κατερχομένου. Νῦν δὲ ἐν Θαβώρ ἡ αὐτὴ πάλιν μαρτυ- ρεῖται τῷ κηρύττοντι, τῷ κηρυττομένῳ, τῇ νεφέλῃ τῷ Πνεύματι. Ταῦτά τοι καὶ Δαβιδ προανεφώνησε. Θαβώρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Το μὲν γὰρ Ερμὼν ἡγαλλιάσατο βαπτιζομένου τοῦ Χρι- στοῦ. Τὸ δὲ Θαβώρ μεταμορφουμένου, ἐπειδὴ ἐν ἀμφο- τέροις ηνέχθη φωνή, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου λέ- γουσα. • Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες. Οὐκ ἔστι τύπος ὁ ἄρτος καὶ οἶνος τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα εἰς σύστασιν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τε καὶ σώματος χωροῦν, οὐ δαπανώμενον, οὐ φθειρόμε- νυν, οὐκ εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἡμῶν οὐ σίαν τε καὶ συντήρησιν. Εἰ δὲ καί τινες ἀντίτυπα τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον ἐκάλεσαν, οὐ μετὰ τὸ ἁγιασθῆναι εἶπον, ἀλλὰ πρὶν ἁγιασθῆναι, τὴν προσφορὰν οὕτω καλέ- σαντες. Αντίτυπα δὲ τῶν μελλόντων λέγονται, οὐχ ὡς μὴ ὄντα ἀληθῶς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, ἀλλ' ὅτι νῦν μὲν δι' αὐτῶν μετέχομεν τῆς Χριστοῦ θεό- τητος, τότε δὲ νοητῶς διὰ μόνης τῆς θέας. Λέγεται δὲ μετάληψις μὲν, ὅτι δι' αὐτῆς μεταλαμβάνομεν τῆς Ἰησοῦ θεότητος· κοινωνία δὲ, διὰ τὸ κοινωνεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς τῷ Χριστῷ, καὶ μετέχειν αὐτοῦ τῆς σαρκός τε καὶ θεότητος. Κοινωνεῖν δὲ καὶ ἐνοῦσθαι καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἐξ ἑνὸς ἄρτου μεταλαμβάνομεν πάντες, ἓν σῶμα Χριστοῦ καὶ ἐν αἷμα, καὶ ἀλλήλων μέλη γινόμεθα, σύσσωμοι Χρι- στοῦ χρηματίζοντες. * ΝΟΤΑ. FRAGMENTA IN S. MATTHAEUM. A difunditur : ita etiam Christus, lumen de lumine sine principio, et inaccessibile, in temporali et creato exsistens corpore, unus est sol justitiæ, unus Christus in duabus naturis: ac corpus qui- dem circumscriptum, divinitas sine loco in omni- bus exsistens, omnibusque superior : ac sicut aliud quidem sol est (fons enim est lucis, nec videri potest exacte), aliud vero lux, quæ ab eo in terram difunditur ( videtur enim et aspicitur sapientia Dei, et benignitas, ut ubique bonorum illius possimus esse participes) : ita facies qui- dem Christi splendet lucida sicut sol (quod enim in sensibilibus sol est, hoc in spiritualibus Deus); sicut lux autem albescunt vestimenta communica- tione divinæ lucis radiantia. Neque certe ut sol tan- tum resplenduit, sed bac similitudine lucem etiam fuisse majorem, ostenderunt cadentes discipuli : nisi enim purissima lux fuisset, sed soli commen surata, utique non cecidissent. bene complacui, ipsum audite. > C vos data est : Hic est Filius meus, dicens. Indicatur, quod prius quidem in Jordane bapti- zato Filio testata est Trinitas, Patre testante de- super, Spiritu tanquam columba descendente. Nunc vero in Thabor ipsi rursus testimonium perhibetur a prædicante, ab eo qui prædicatus est, et nube, quæ Spiritus est : hæc David quoque prædixit: Thabor et Hermon in nomine tuo exsul- taverunt '. Hermon enim exsultavit baptizato Chri- sto. Illud vero Tlabore mutato, quia in utrisque Psal. Lxxxvını, 43. D XXVI, 27. ‹ Et accipiens calicem gratias egit, et dedit eis dicens: Bibite ex hoc omnes. › Panis et vinum non est figura corporis et san- guinis Christi, absit! sed ipsum corpus, et ipse sanguis ad constitutionem animæ nostræ corpo- risque conferens, non consumptum, neque cor- ruptum, non in secessum abiens, sed in substan- tiam nostram ac conservationem. Sin autem nonnulli etiam antitypa corporis et sanguinis Domini panem et vinum vocaverunt, non post consecrationem dixerunt, sed priusquam conse- craretur, ita oblationem appellantes : antitypa autem futurorum dicuntur, non tanquam vere corpus et sanguis Christi non sint; sėd quia nunc quidem iis Christi participamus divinitatem, tunc vero intellectualiter per solam contemplationem. Dicitur autem susceptio quidem, eo quod per eam Jesu suscipiamus divinitatem: communio autem, eo quod nos cum Christo communicemus ac par- ticipes simus carnis illius ac deitatis: ac per eam aliis quoque communicemur, ac uniamur. Cum enim ex uno pane sumamus omnes unum Christi corpus, unumque sanguinem, mutua etiam membra fimus, concorporei Christi nuncupati (4). 5. • Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi (3) Cf. supra, col. 799, 800. (4) Cf. XCIV, 1147, 1151.
PG 96:1410Ἡ δὲ εἰς ἄλλου δόξαν, ὡς ὁ ἐκ γενετῆς τυφλὸς, εἰς δόξαν Χριστοῦ. Ἡ δὲ εἰς ἄλλου ζῆλον, ὡς ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν. Καὶ ἁπλῶς τῆς ἐγκαταλείψεως εἰσὶν εἴδη δύο· ἔστι γὰρ ἐγκατάλειψις οἰκονομικὴ καὶ παιδευτικὴ, καὶ ἔστιν ἐγκατάλειψις τελεία ἀπογνωστική. Οἰκονομικὴ μὲν καὶ παιδευτικὴ, ἢ πρὸς διόρθωσιν καὶ σωτηρίαν, καὶ δόξαν τοῦ πάσχοντος γινομένη, ἢ καὶ πρὸς ἄλλων ζῆλον καὶ μίμησιν, ἢ καὶ πρὸς δόξαν Θεοῦ. Ἡ δὲ τελεία κατάλειψις, ὅτε τοῦ Θεοῦ πάντα πρὸς σωτηρίαν πεποιηκότος, ἀνίατος ἐξ οἰκείας προθέσεως διαμένῃ ὁ ἄνθρωπος. Τότε γὰρ εἰς ἀπώλειαν παραδίδοται ὡς ὁ Ἰούδας. «Καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.« Ἡ τοῦ λευκώματος γραφὴ ἣν Πιλάτος πρὸ τῆς Κυριακῆς ἔπηξε κεφαλῆς, τὴν τοῦ Κυρίου ἐπλήρου φωνὴν, Ἐπειδὰν ὑψωθῶ, λέγοντος, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἐδήλου τοίνυν ἡ ἐκεῖθεν ἀνάγνωσις οὐχ ὑπὲρ Ἰουδαίας μόνης, ἀλλὰ καὶ πάσης Ἑλλην[ικ]ῆς καὶ βαρβάρου γεγενῆσθαι τὸ σωτήριον πάθος.
τοῖς μέρεσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς φῶς ἐκ φωτός ἄναρχον ὅν, καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτι στῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης "Ηλιος, εἰς Χριστὸς ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι· καὶ τὸ μὲν σῶμα περίγραπτον, ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος ἐν πᾶσιν οὖσα, καὶ πάντων ἐπέκεινα· καὶ ὥσπερ ἕτερον μὲν ἥλιος (πηγή γάρ ἐστι φωτός, καθορᾶσθαι μὴ δυνάμενος τρανῶς), ἑτέρου δὲ τὸ φῶς, τὸ ἐξ αὐτοῦ πρὸς γῆν ἀφικνούμενον (ὁρᾶται γὰρ καὶ προβλέπεται σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπία, ὡς ἂν μὴ παντελῶς ἀμέτοχοι τῶν καλῶν κατασταίημεν)· οὕτω τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λάμπει τρανότερον ὡς ὁ ἥλιος ( ὅπερ γὰρ ἐν αἰσθητοῖς ὁ ἥλιος, τοῦτο ἐν νοητοῖς ὁ Θεὸς) (3), ὡς δὲ φῶς λευκαίνεται τὰ ἱμά τια, τῇ μεταδόσει τοῦ θείου φωτὸς ἀγλαϊζόμενα. Οτι μέντοι οὐχ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, ἀλλὰ ὅτι καὶ Β τοῦ ὑποδείγματος μεῖζον ἦν τὸ φῶς, ἔδειξαν οἱ μα θηταὶ πεσόντες. Εἰ γὰρ μὴ ἄκρατον ἦν τὸ φῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ ἡλίῳ σύμμετρον, οὐκ ἂν ἔπεσον. • Οὗτός ἐστιν Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδό- κησα, αὐτοῦ ἀκούετε. Επισήμηναι ὅτι πρότερον μὲν ἐν Ἰορδάνῃ ἡ Τριὰς ἐμαρτυρήθη τοῦ Υἱοῦ βαπτιζομένου, Πατρὸς ἄνωθεν μαρτυροῦντος, τοῦ Πνεύματος ὡσεὶ περιστερά κατερχομένου. Νῦν δὲ ἐν Θαβώρ ἡ αὐτὴ πάλιν μαρτυ- ρεῖται τῷ κηρύττοντι, τῷ κηρυττομένῳ, τῇ νεφέλῃ τῷ Πνεύματι. Ταῦτά τοι καὶ Δαβιδ προανεφώνησε. Θαβώρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Το μὲν γὰρ Ερμὼν ἡγαλλιάσατο βαπτιζομένου τοῦ Χρι- στοῦ. Τὸ δὲ Θαβώρ μεταμορφουμένου, ἐπειδὴ ἐν ἀμφο- τέροις ηνέχθη φωνή, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου λέ- γουσα. • Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες. Οὐκ ἔστι τύπος ὁ ἄρτος καὶ οἶνος τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα εἰς σύστασιν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τε καὶ σώματος χωροῦν, οὐ δαπανώμενον, οὐ φθειρόμε- νυν, οὐκ εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἡμῶν οὐ σίαν τε καὶ συντήρησιν. Εἰ δὲ καί τινες ἀντίτυπα τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον ἐκάλεσαν, οὐ μετὰ τὸ ἁγιασθῆναι εἶπον, ἀλλὰ πρὶν ἁγιασθῆναι, τὴν προσφορὰν οὕτω καλέ- σαντες. Αντίτυπα δὲ τῶν μελλόντων λέγονται, οὐχ ὡς μὴ ὄντα ἀληθῶς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, ἀλλ' ὅτι νῦν μὲν δι' αὐτῶν μετέχομεν τῆς Χριστοῦ θεό- τητος, τότε δὲ νοητῶς διὰ μόνης τῆς θέας. Λέγεται δὲ μετάληψις μὲν, ὅτι δι' αὐτῆς μεταλαμβάνομεν τῆς Ἰησοῦ θεότητος· κοινωνία δὲ, διὰ τὸ κοινωνεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς τῷ Χριστῷ, καὶ μετέχειν αὐτοῦ τῆς σαρκός τε καὶ θεότητος. Κοινωνεῖν δὲ καὶ ἐνοῦσθαι καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἐξ ἑνὸς ἄρτου μεταλαμβάνομεν πάντες, ἓν σῶμα Χριστοῦ καὶ ἐν αἷμα, καὶ ἀλλήλων μέλη γινόμεθα, σύσσωμοι Χρι- στοῦ χρηματίζοντες. * ΝΟΤΑ. FRAGMENTA IN S. MATTHAEUM. A difunditur : ita etiam Christus, lumen de lumine sine principio, et inaccessibile, in temporali et creato exsistens corpore, unus est sol justitiæ, unus Christus in duabus naturis: ac corpus qui- dem circumscriptum, divinitas sine loco in omni- bus exsistens, omnibusque superior : ac sicut aliud quidem sol est (fons enim est lucis, nec videri potest exacte), aliud vero lux, quæ ab eo in terram difunditur ( videtur enim et aspicitur sapientia Dei, et benignitas, ut ubique bonorum illius possimus esse participes) : ita facies qui- dem Christi splendet lucida sicut sol (quod enim in sensibilibus sol est, hoc in spiritualibus Deus); sicut lux autem albescunt vestimenta communica- tione divinæ lucis radiantia. Neque certe ut sol tan- tum resplenduit, sed bac similitudine lucem etiam fuisse majorem, ostenderunt cadentes discipuli : nisi enim purissima lux fuisset, sed soli commen surata, utique non cecidissent. bene complacui, ipsum audite. > C vos data est : Hic est Filius meus, dicens. Indicatur, quod prius quidem in Jordane bapti- zato Filio testata est Trinitas, Patre testante de- super, Spiritu tanquam columba descendente. Nunc vero in Thabor ipsi rursus testimonium perhibetur a prædicante, ab eo qui prædicatus est, et nube, quæ Spiritus est : hæc David quoque prædixit: Thabor et Hermon in nomine tuo exsul- taverunt '. Hermon enim exsultavit baptizato Chri- sto. Illud vero Tlabore mutato, quia in utrisque Psal. Lxxxvını, 43. D XXVI, 27. ‹ Et accipiens calicem gratias egit, et dedit eis dicens: Bibite ex hoc omnes. › Panis et vinum non est figura corporis et san- guinis Christi, absit! sed ipsum corpus, et ipse sanguis ad constitutionem animæ nostræ corpo- risque conferens, non consumptum, neque cor- ruptum, non in secessum abiens, sed in substan- tiam nostram ac conservationem. Sin autem nonnulli etiam antitypa corporis et sanguinis Domini panem et vinum vocaverunt, non post consecrationem dixerunt, sed priusquam conse- craretur, ita oblationem appellantes : antitypa autem futurorum dicuntur, non tanquam vere corpus et sanguis Christi non sint; sėd quia nunc quidem iis Christi participamus divinitatem, tunc vero intellectualiter per solam contemplationem. Dicitur autem susceptio quidem, eo quod per eam Jesu suscipiamus divinitatem: communio autem, eo quod nos cum Christo communicemus ac par- ticipes simus carnis illius ac deitatis: ac per eam aliis quoque communicemur, ac uniamur. Cum enim ex uno pane sumamus omnes unum Christi corpus, unumque sanguinem, mutua etiam membra fimus, concorporei Christi nuncupati (4). 5. • Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi (3) Cf. supra, col. 799, 800. (4) Cf. XCIV, 1147, 1151.
«Ἀπὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ἕως ὥρας ἐννάτης.« Ἐκλείπει ὁ ἥλιος τοῦ σώματος τῆς σελήνης ὥςπερ τι μεσότοιχον γενομένου καὶ ἀποσκιάζοντος, καὶ μὴ ἐῶντος διαδοθῆναι ἡμῖν τὸ φῶς. Ὅσον οὖν εὑρεθῇ τῆς σελήνης ἀποκρύπτειν τὸν ἥλιον, τοσοῦτον καὶ ἡ ἔκλειψις γίνεται. Ἡ δὲ τῆς σελήνης ἔκλειψις ἐκ τοῦ ἀποσκιάσματος τῆς γῆς γίνεται, ὅταν γένηται πεντεκαιδεκαταία ἡ σελήνη, καὶ εὑρεθῇ ἐξ ἐναντίας κατὰ τὸ ἄκρον κέντρον, ὁ μὲν ἥλιος ὑπὸ γῆν, ἡ δὲ σελήνη ὑπὲρ γῆν. Ἀποσκίασμα γὰρ ποιεῖ ἡ γῆ, καὶ οὐ φθάνει τὸ ἡλιακὸν φῶς φωτίσαι τὴν σελήνην, κἀκεῖθεν ἐκλείπει. «Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πᾶσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἀμήν.« Οὐ μετ’ ἐκείνων μόνον εἶπεν ἔσεσθαι, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάντων τῶν μετ’ ἐκείνους πιστευόντων. Οὐ γὰρ δὴ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλ’ ὡς ἑνὶ σώματι διαλέγεται τοῖς πιστοῖς. Μὴ γάρ μοι, φησὶ, τὴν δυσκολίαν εἴπητε τῶν πραγμάτων. Ἐγὼ γάρ εἰμι μεθ’ ὑμῶν πάντα ποιῶν εὔκολα.
τοῖς μέρεσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς φῶς ἐκ φωτός ἄναρχον ὅν, καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτι στῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης "Ηλιος, εἰς Χριστὸς ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι· καὶ τὸ μὲν σῶμα περίγραπτον, ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος ἐν πᾶσιν οὖσα, καὶ πάντων ἐπέκεινα· καὶ ὥσπερ ἕτερον μὲν ἥλιος (πηγή γάρ ἐστι φωτός, καθορᾶσθαι μὴ δυνάμενος τρανῶς), ἑτέρου δὲ τὸ φῶς, τὸ ἐξ αὐτοῦ πρὸς γῆν ἀφικνούμενον (ὁρᾶται γὰρ καὶ προβλέπεται σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ φιλανθρωπία, ὡς ἂν μὴ παντελῶς ἀμέτοχοι τῶν καλῶν κατασταίημεν)· οὕτω τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λάμπει τρανότερον ὡς ὁ ἥλιος ( ὅπερ γὰρ ἐν αἰσθητοῖς ὁ ἥλιος, τοῦτο ἐν νοητοῖς ὁ Θεὸς) (3), ὡς δὲ φῶς λευκαίνεται τὰ ἱμά τια, τῇ μεταδόσει τοῦ θείου φωτὸς ἀγλαϊζόμενα. Οτι μέντοι οὐχ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, ἀλλὰ ὅτι καὶ Β τοῦ ὑποδείγματος μεῖζον ἦν τὸ φῶς, ἔδειξαν οἱ μα θηταὶ πεσόντες. Εἰ γὰρ μὴ ἄκρατον ἦν τὸ φῶς, ἀλλὰ καὶ τῷ ἡλίῳ σύμμετρον, οὐκ ἂν ἔπεσον. • Οὗτός ἐστιν Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδό- κησα, αὐτοῦ ἀκούετε. Επισήμηναι ὅτι πρότερον μὲν ἐν Ἰορδάνῃ ἡ Τριὰς ἐμαρτυρήθη τοῦ Υἱοῦ βαπτιζομένου, Πατρὸς ἄνωθεν μαρτυροῦντος, τοῦ Πνεύματος ὡσεὶ περιστερά κατερχομένου. Νῦν δὲ ἐν Θαβώρ ἡ αὐτὴ πάλιν μαρτυ- ρεῖται τῷ κηρύττοντι, τῷ κηρυττομένῳ, τῇ νεφέλῃ τῷ Πνεύματι. Ταῦτά τοι καὶ Δαβιδ προανεφώνησε. Θαβώρ καὶ Ἑρμὼν ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Το μὲν γὰρ Ερμὼν ἡγαλλιάσατο βαπτιζομένου τοῦ Χρι- στοῦ. Τὸ δὲ Θαβώρ μεταμορφουμένου, ἐπειδὴ ἐν ἀμφο- τέροις ηνέχθη φωνή, Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου λέ- γουσα. • Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες. Οὐκ ἔστι τύπος ὁ ἄρτος καὶ οἶνος τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αὐτὸ τὸ αἷμα εἰς σύστασιν τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τε καὶ σώματος χωροῦν, οὐ δαπανώμενον, οὐ φθειρόμε- νυν, οὐκ εἰς ἀφεδρῶνα χωροῦν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ἡμῶν οὐ σίαν τε καὶ συντήρησιν. Εἰ δὲ καί τινες ἀντίτυπα τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον ἐκάλεσαν, οὐ μετὰ τὸ ἁγιασθῆναι εἶπον, ἀλλὰ πρὶν ἁγιασθῆναι, τὴν προσφορὰν οὕτω καλέ- σαντες. Αντίτυπα δὲ τῶν μελλόντων λέγονται, οὐχ ὡς μὴ ὄντα ἀληθῶς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ, ἀλλ' ὅτι νῦν μὲν δι' αὐτῶν μετέχομεν τῆς Χριστοῦ θεό- τητος, τότε δὲ νοητῶς διὰ μόνης τῆς θέας. Λέγεται δὲ μετάληψις μὲν, ὅτι δι' αὐτῆς μεταλαμβάνομεν τῆς Ἰησοῦ θεότητος· κοινωνία δὲ, διὰ τὸ κοινωνεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς τῷ Χριστῷ, καὶ μετέχειν αὐτοῦ τῆς σαρκός τε καὶ θεότητος. Κοινωνεῖν δὲ καὶ ἐνοῦσθαι καὶ ἀλλήλοις δι' αὐτῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἐξ ἑνὸς ἄρτου μεταλαμβάνομεν πάντες, ἓν σῶμα Χριστοῦ καὶ ἐν αἷμα, καὶ ἀλλήλων μέλη γινόμεθα, σύσσωμοι Χρι- στοῦ χρηματίζοντες. * ΝΟΤΑ. FRAGMENTA IN S. MATTHAEUM. A difunditur : ita etiam Christus, lumen de lumine sine principio, et inaccessibile, in temporali et creato exsistens corpore, unus est sol justitiæ, unus Christus in duabus naturis: ac corpus qui- dem circumscriptum, divinitas sine loco in omni- bus exsistens, omnibusque superior : ac sicut aliud quidem sol est (fons enim est lucis, nec videri potest exacte), aliud vero lux, quæ ab eo in terram difunditur ( videtur enim et aspicitur sapientia Dei, et benignitas, ut ubique bonorum illius possimus esse participes) : ita facies qui- dem Christi splendet lucida sicut sol (quod enim in sensibilibus sol est, hoc in spiritualibus Deus); sicut lux autem albescunt vestimenta communica- tione divinæ lucis radiantia. Neque certe ut sol tan- tum resplenduit, sed bac similitudine lucem etiam fuisse majorem, ostenderunt cadentes discipuli : nisi enim purissima lux fuisset, sed soli commen surata, utique non cecidissent. bene complacui, ipsum audite. > C vos data est : Hic est Filius meus, dicens. Indicatur, quod prius quidem in Jordane bapti- zato Filio testata est Trinitas, Patre testante de- super, Spiritu tanquam columba descendente. Nunc vero in Thabor ipsi rursus testimonium perhibetur a prædicante, ab eo qui prædicatus est, et nube, quæ Spiritus est : hæc David quoque prædixit: Thabor et Hermon in nomine tuo exsul- taverunt '. Hermon enim exsultavit baptizato Chri- sto. Illud vero Tlabore mutato, quia in utrisque Psal. Lxxxvını, 43. D XXVI, 27. ‹ Et accipiens calicem gratias egit, et dedit eis dicens: Bibite ex hoc omnes. › Panis et vinum non est figura corporis et san- guinis Christi, absit! sed ipsum corpus, et ipse sanguis ad constitutionem animæ nostræ corpo- risque conferens, non consumptum, neque cor- ruptum, non in secessum abiens, sed in substan- tiam nostram ac conservationem. Sin autem nonnulli etiam antitypa corporis et sanguinis Domini panem et vinum vocaverunt, non post consecrationem dixerunt, sed priusquam conse- craretur, ita oblationem appellantes : antitypa autem futurorum dicuntur, non tanquam vere corpus et sanguis Christi non sint; sėd quia nunc quidem iis Christi participamus divinitatem, tunc vero intellectualiter per solam contemplationem. Dicitur autem susceptio quidem, eo quod per eam Jesu suscipiamus divinitatem: communio autem, eo quod nos cum Christo communicemus ac par- ticipes simus carnis illius ac deitatis: ac per eam aliis quoque communicemur, ac uniamur. Cum enim ex uno pane sumamus omnes unum Christi corpus, unumque sanguinem, mutua etiam membra fimus, concorporei Christi nuncupati (4). 5. • Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi (3) Cf. supra, col. 799, 800. (4) Cf. XCIV, 1147, 1151.
PG 96:1411Τοῦτο καὶ τοῖς προφήταις ἔλεγεν ἐν τῇ Παλαιᾷ συνεχῶς, καὶ τῷ Ἱερεμίᾳ νεότητα προβαλλομένῳ, καὶ τῷ Μωσῇ, καὶ τῷ Ἰεζεκιὴλ ἀναδυομένοις, Ἐγώ εἰμι μεθ’ ὑμῶν. Οὕτω καὶ ἐνταῦθα, τούτοις. Σκόπει δέ μοι κἀνταῦθα τὴν τούτων διαφοράν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἰς ἓν ἔθνος ἀποστελλόμενοι πολλάκις παρῃτοῦντο· οὗτοι δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ἐφθέγξαντο εἰς τὴν οἰκουμένην πεμπόμενοι. Τὸ δὲ ἕως, πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς, τὴν μὲν τοῦ ὡρισμένου χρόνου προθεσμίαν σημαίνει· οὐκ ἀποφάσκει δὲ τὸ μετὰ ταῦτα. Εἴρηται νῦν περὶ τῆς Ἀειπαρθένου Θεοτόκου ὅτι οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ὁ Ἰωσὴφ, ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον· καὶ οὔ τί που οἰητέον ὅτι μετὰ ταῦτα ἀνδρὸς συνάφειαν κατεδέξατο. Ἐπηγγείλατο οὖν κἀνταῦθα ὁ Κύριος ἕως τῆς συντελείας εἶναι μεθ’ ἡμῶν, οὐχ ὡς μετὰ τὴν τοῦ αἰῶνος συντέλειαν χωρισθησόμενος. Φησὶ γοῦν ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ὅτι μετὰ τὴν κοινὴν ἀνάστασιν Ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καὶ οὕτως πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα. Ἀναμιμνήσκει δὲ αὐτοὺς καὶ τῆς συντελείας, ἵνα μᾶλλον αὐτοὺς ἀφελκύσηται, καὶ μὴ τὰ παρόντα ὁρᾷν ἀηδῆ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ μέλλοντα ἀγαθὰ τὰ ἀπέραντα·
Καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ἐν τῷ ναῷ, ἀνεχώρησε καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο. » Τῶν ἐγκαταλείψεων, ἡ μὲν ἔστι διὰ κεκρυμμένη ἀρετήν, ἵνα φανερωθῇ, ὡς ἡ τοῦ Ἰώβ· ἡ δὲ ἀ ἀποτροπὴν ὑπερηφανίας, ὡς ἐπὶ τοῦ Παύλου δὲ πρὸς διόρθωσιν ἄλλου, ὡς ἐπὶ τοῦ Λαζάρου κα τοῦ πλουσίου. Φυσικῶς γὰρ ὁρῶντές τινας πάσχα τας, συστελλόμεθα. Ἡ δὲ εἰς ἄλλου δόξαν, ὡς ὁ ἐπ γενετής τυφλός, εἰς δόξαν Χριστοῦ. Ἡ δὲ εἰς ἄλλο, ζῆλον, ὡς ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν. Καὶ ἁπλῶς τῆς ἔγκι ταλείψεως εἰσὶν εἴδη δύο · ἔστι γὰρ ἐγκατάλειψες οι κονομική καὶ παιδευτικὴ, καὶ ἔστιν ἐγκατάλειψης τε λεία ἀπογνωστική. Οικονομικὴ μὲν καὶ παιδευτική, ἢ πρὸς διόρθωσιν καὶ σωτηρίαν, καὶ δόξαν του πάσχο τος γινομένη, ἢ καὶ πρὸς ἄλλων ζῆλον καὶ μίμησιν, ἢ καὶ πρὸς δόξαν Θεοῦ. Ἡ δὲ τελεία κατάλειψις, ὅτι Β τοῦ Θεοῦ πάντα πρὸς σωτηρίαν πεποιηκότος, ἀνές τος ἐξ οἰκείας προθέσεως διαμένῃ ὁ ἄνθρωπος. Τότε γὰρ εἰς ἀπώλειαν παραδίδοται ὡς ὁ Ἰούδας. • Καὶ ἐπέθηκαν επάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν α τίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βα σιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. » Η τοῦ λευκώματος γραφὴ ἢν Πιλάτος πρὸ τῆς Κυριακῆς ἔπηξε κεφαλῆς, τὴν τοῦ Κυρίου ἐπλήρω φωνὴν, Ἐπειδὰν ὑψωθώ, λέγοντος, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Εδήλου τοίνυν ἡ ἐκεῖθεν ἀνάγνωσις οὐχ ὑπὲρ Ἰουδαίας μόνης, ἀλλὰ καὶ πάσης Ἑλληνικ]; καὶ βαρβάρου γεγενῆσθαι τὸ σωτήριον πάθος. • Απὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσιν τὴν γῆν, ἕως ὥρας ἐννάτης. » Εκλείπει ὁ ἥλιος τοῦ σώματος της σελήνης όσ περ τι μεσότειχον γενομένου καὶ ἀποσκιάζοντας, καὶ μὴ ἐῶντος διαδοθῆναι ἡμῖν τὸ φῶς. Ὅσον οὖν εὑρεθῇ τῆς σελήνης ἀποκρύπτειν τὸν ἥλιον, τοσοῦτον καὶ ἡ ἔκλειψις γίνεται. Ἡ δὲ τῆς σελήνης έκλειψης ἐκ τοῦ ἀποσκιάσματος τῆς γῆς γίνεται, όταν γένη- ται πεντεκαιδεκαταία ἡ σελήνη, καὶ εὑρεθῇ ἐξ ἐναντίας κατὰ τὸ ἄκρον κέντρον, ὁ μὲν ἥλιος ὑπο γῆν, ἡ δὲ σελήνη ὑπὲρ γῆν. Αποσκίασμα γὰρ ποιεῖ ἡ γῆ, καὶ οὐ φθάνει τὸ ἡλιακὸν φῶς φωτίσαι τὴν σελή. νην, κακεῖθεν ἐκλείπει. • Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Αμήν. ο Οὐ μετ' ἐκείνων μόνον εἶπεν ἔσεσθαι, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάντων τῶν μετ᾿ ἐκείνους πιστευόντων. Οὐ γὰρ δὲ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλ' ὡς ἑνὶ σώματι διαλέγεται τοῖς πιστεῖς. Μὴ γάρ μοι, φησί, τὴν δυσκολίαν είπητε τῶν πρα γμάτων. Ἐγὼ γάρ εἰμι μεθ᾽ ὑμῶν πάντα ποιῶν εύκολα. Τοῦτο καὶ τοῖς προφήταις ἔλεγεν ἐν τῇ Παν λαιᾷ συνεχῶς, καὶ τῷ Ἱερεμίᾳ νεότητα προβαλλο- μένῳ, καὶ τῷ Μωσῇ, καὶ τῷ Ἰεζεκιὴλ ἀναδυομένοις, Ἐγώ εἰμι μεθ' ὑμῶν. Οὕτω καὶ ἐνταῦθα τούτοις. Σκόπει δέ μοι κανταῦθα τὴν τούτων διαφοράν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἰς ἓν ἔθνος ἀποστελλόμενοι πολ ΝΟΤΑ. - ADDENDA. FRAGMENTA IN S. MATTHÆUM. XXVII, 5. ◄ Et projectis argenteis in templo re- A cessit, et abiens laqueo se suspendit. › • Derelictio alia quidem est ob occultam virtutem ut manifestetur, sicut illa Jobi ; alia vero ob su- perbiæ aversionem, ut illa Pauli ; alia autem ad alterius correctionem, ut Lazari ac divitis. Natu- raliter enim cum videmus alios pati, reprimimur. Alia vero ad alterius gloriam ; ut illius, qui a na- tivitate cacus fuit, ad Christi gloriam. Alia autem ad alterius zelum, ut in testimonium. Ac simpli- citer duo sunt derelictionis genera. Est enim derelictio per dispensationem et instructionem, et est derelictio quæ sit finalis reprobatio; Di- spensativa quidem ac instructiva quæ ad corre- ·ctionem ac sælutem et gloriam illius fit, qui pati- tur, aut ad aliorum zelum ac imitationem, aut etiam ad Dei gloriam. Finalis auten derelictio, cum Deo omnia ad salutem peragente, incurabilis ex proprio affectu homo persistit. Tum enim perdi- dioni traditur ut Judas (5). - VERS. 37. Et imposuerunt super caput ejus rausam ipsius scriptam : hic est Jesus rex Ju- dæorum. » Tituli 'scriptio quam Pilatus supra Dominicum caput afixit, implebat Domini vocem : Cum exal- tatus fuero, dicentis, omnia traham ad meipsum 3, declarabat igitur ibidem hæc lectio, non pro Ju- dæa tantum, verum etiam Græcis et Barbaris sa- lutarem fieri passionem. super universam terram usque ad horam nonam. › C Deficit sol lunæ corpore tanquam medio quodam interposito, ac obumbrante, neque permittente dari nobis lucem. Quandocunque igitur inventum fuerit lunæ corpus solen abscondere, tum fit eclipsis solis, eclipsis vero lunæ ex umbra terræ oritur, cum quinta et decima luna fuerit, inven- taque ex adverso extremitatis centri, sol quidem sub terra, luna vero supra terram. Umbram enim facit terra, neque sinit solare lumen pervenire ad lunam, atque tum temporis deficit. XXVIII, 20.‹ Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem sæculi. Amen. Non cum illis tantum dixit se futurum, verum etiam cum omnibus qui post illos erant credituri. Non enim usque ad consuminationem sæculi man- suri erant apostoli, sed tanquam unum corpus fideles alloquitur. Ne enim, inquit, mihi rerum dimi- cultaten objiciatis; ego enim vobiscum sum, qui omnia reddo facilia. Hoc prophetis quoque in anti- qua lege assidue dixit, tuni Jeremiæ pueritiam excu- santi, tum Ezechieli, tum Moysi, obrutis dificul- tate : Ego vobiscum sum. Ita etiam hisce hic. Con- sidera vero mibi etiam hic horum differentiam. Illi siquidem ad unam gentem missi sæpenumero re- • Joan. x11, 32. D 45. A sexta autem hora tenebræ factæ sunt (5) Cf. XCIV, col. 1186, 1091.
τὰ μὲν γὰρ λυπηρά φησιν ἅπερ ὑποστήσεσθε ἐν τῷ παρόντι βίῳ, συγκαταλύονται· ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ αἰὼν οὗτος εἰς συντέλειαν ἥξει· τὰ δὲ χρηστὰ ὧν ἀπολαύσεσθε ἀθάνατα μένει. Οὕτως ἀλείψας καὶ ἐγείρας αὐτῶν τὰ φρονήματα, καὶ τῇ μνήμῃ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐξέπεμψεν. Ἡ γὰρ ἡμέρα ἐκείνη τοῖς ἐν κατορθώμασι ζῶσι ποθεινὴ, ὥσπερ οὖν τοῖς ἐν ἁμαρτήμασι φοβερὰ, καθάπερ τοῖς καταδίκοις· ἀλλὰ μὴ φοβηθῶμεν μόνον καὶ φρίττωμεν, ἀλλὰ καὶ μεταβαλλώμεθα ἕως καιρός ἐστι, τὴν καλὴν ἀλλοίωσιν ἀλλοιούμενοι, ἵνα τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀπολαύσωμεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ἐν τῷ ναῷ, ἀνεχώρησε καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο. » Τῶν ἐγκαταλείψεων, ἡ μὲν ἔστι διὰ κεκρυμμένη ἀρετήν, ἵνα φανερωθῇ, ὡς ἡ τοῦ Ἰώβ· ἡ δὲ ἀ ἀποτροπὴν ὑπερηφανίας, ὡς ἐπὶ τοῦ Παύλου δὲ πρὸς διόρθωσιν ἄλλου, ὡς ἐπὶ τοῦ Λαζάρου κα τοῦ πλουσίου. Φυσικῶς γὰρ ὁρῶντές τινας πάσχα τας, συστελλόμεθα. Ἡ δὲ εἰς ἄλλου δόξαν, ὡς ὁ ἐπ γενετής τυφλός, εἰς δόξαν Χριστοῦ. Ἡ δὲ εἰς ἄλλο, ζῆλον, ὡς ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν. Καὶ ἁπλῶς τῆς ἔγκι ταλείψεως εἰσὶν εἴδη δύο · ἔστι γὰρ ἐγκατάλειψες οι κονομική καὶ παιδευτικὴ, καὶ ἔστιν ἐγκατάλειψης τε λεία ἀπογνωστική. Οικονομικὴ μὲν καὶ παιδευτική, ἢ πρὸς διόρθωσιν καὶ σωτηρίαν, καὶ δόξαν του πάσχο τος γινομένη, ἢ καὶ πρὸς ἄλλων ζῆλον καὶ μίμησιν, ἢ καὶ πρὸς δόξαν Θεοῦ. Ἡ δὲ τελεία κατάλειψις, ὅτι Β τοῦ Θεοῦ πάντα πρὸς σωτηρίαν πεποιηκότος, ἀνές τος ἐξ οἰκείας προθέσεως διαμένῃ ὁ ἄνθρωπος. Τότε γὰρ εἰς ἀπώλειαν παραδίδοται ὡς ὁ Ἰούδας. • Καὶ ἐπέθηκαν επάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν α τίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βα σιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. » Η τοῦ λευκώματος γραφὴ ἢν Πιλάτος πρὸ τῆς Κυριακῆς ἔπηξε κεφαλῆς, τὴν τοῦ Κυρίου ἐπλήρω φωνὴν, Ἐπειδὰν ὑψωθώ, λέγοντος, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Εδήλου τοίνυν ἡ ἐκεῖθεν ἀνάγνωσις οὐχ ὑπὲρ Ἰουδαίας μόνης, ἀλλὰ καὶ πάσης Ἑλληνικ]; καὶ βαρβάρου γεγενῆσθαι τὸ σωτήριον πάθος. • Απὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσιν τὴν γῆν, ἕως ὥρας ἐννάτης. » Εκλείπει ὁ ἥλιος τοῦ σώματος της σελήνης όσ περ τι μεσότειχον γενομένου καὶ ἀποσκιάζοντας, καὶ μὴ ἐῶντος διαδοθῆναι ἡμῖν τὸ φῶς. Ὅσον οὖν εὑρεθῇ τῆς σελήνης ἀποκρύπτειν τὸν ἥλιον, τοσοῦτον καὶ ἡ ἔκλειψις γίνεται. Ἡ δὲ τῆς σελήνης έκλειψης ἐκ τοῦ ἀποσκιάσματος τῆς γῆς γίνεται, όταν γένη- ται πεντεκαιδεκαταία ἡ σελήνη, καὶ εὑρεθῇ ἐξ ἐναντίας κατὰ τὸ ἄκρον κέντρον, ὁ μὲν ἥλιος ὑπο γῆν, ἡ δὲ σελήνη ὑπὲρ γῆν. Αποσκίασμα γὰρ ποιεῖ ἡ γῆ, καὶ οὐ φθάνει τὸ ἡλιακὸν φῶς φωτίσαι τὴν σελή. νην, κακεῖθεν ἐκλείπει. • Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Αμήν. ο Οὐ μετ' ἐκείνων μόνον εἶπεν ἔσεσθαι, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάντων τῶν μετ᾿ ἐκείνους πιστευόντων. Οὐ γὰρ δὲ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος οἱ ἀπόστολοι μένειν ἔμελλον· ἀλλ' ὡς ἑνὶ σώματι διαλέγεται τοῖς πιστεῖς. Μὴ γάρ μοι, φησί, τὴν δυσκολίαν είπητε τῶν πρα γμάτων. Ἐγὼ γάρ εἰμι μεθ᾽ ὑμῶν πάντα ποιῶν εύκολα. Τοῦτο καὶ τοῖς προφήταις ἔλεγεν ἐν τῇ Παν λαιᾷ συνεχῶς, καὶ τῷ Ἱερεμίᾳ νεότητα προβαλλο- μένῳ, καὶ τῷ Μωσῇ, καὶ τῷ Ἰεζεκιὴλ ἀναδυομένοις, Ἐγώ εἰμι μεθ' ὑμῶν. Οὕτω καὶ ἐνταῦθα τούτοις. Σκόπει δέ μοι κανταῦθα τὴν τούτων διαφοράν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἰς ἓν ἔθνος ἀποστελλόμενοι πολ ΝΟΤΑ. - ADDENDA. FRAGMENTA IN S. MATTHÆUM. XXVII, 5. ◄ Et projectis argenteis in templo re- A cessit, et abiens laqueo se suspendit. › • Derelictio alia quidem est ob occultam virtutem ut manifestetur, sicut illa Jobi ; alia vero ob su- perbiæ aversionem, ut illa Pauli ; alia autem ad alterius correctionem, ut Lazari ac divitis. Natu- raliter enim cum videmus alios pati, reprimimur. Alia vero ad alterius gloriam ; ut illius, qui a na- tivitate cacus fuit, ad Christi gloriam. Alia autem ad alterius zelum, ut in testimonium. Ac simpli- citer duo sunt derelictionis genera. Est enim derelictio per dispensationem et instructionem, et est derelictio quæ sit finalis reprobatio; Di- spensativa quidem ac instructiva quæ ad corre- ·ctionem ac sælutem et gloriam illius fit, qui pati- tur, aut ad aliorum zelum ac imitationem, aut etiam ad Dei gloriam. Finalis auten derelictio, cum Deo omnia ad salutem peragente, incurabilis ex proprio affectu homo persistit. Tum enim perdi- dioni traditur ut Judas (5). - VERS. 37. Et imposuerunt super caput ejus rausam ipsius scriptam : hic est Jesus rex Ju- dæorum. » Tituli 'scriptio quam Pilatus supra Dominicum caput afixit, implebat Domini vocem : Cum exal- tatus fuero, dicentis, omnia traham ad meipsum 3, declarabat igitur ibidem hæc lectio, non pro Ju- dæa tantum, verum etiam Græcis et Barbaris sa- lutarem fieri passionem. super universam terram usque ad horam nonam. › C Deficit sol lunæ corpore tanquam medio quodam interposito, ac obumbrante, neque permittente dari nobis lucem. Quandocunque igitur inventum fuerit lunæ corpus solen abscondere, tum fit eclipsis solis, eclipsis vero lunæ ex umbra terræ oritur, cum quinta et decima luna fuerit, inven- taque ex adverso extremitatis centri, sol quidem sub terra, luna vero supra terram. Umbram enim facit terra, neque sinit solare lumen pervenire ad lunam, atque tum temporis deficit. XXVIII, 20.‹ Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem sæculi. Amen. Non cum illis tantum dixit se futurum, verum etiam cum omnibus qui post illos erant credituri. Non enim usque ad consuminationem sæculi man- suri erant apostoli, sed tanquam unum corpus fideles alloquitur. Ne enim, inquit, mihi rerum dimi- cultaten objiciatis; ego enim vobiscum sum, qui omnia reddo facilia. Hoc prophetis quoque in anti- qua lege assidue dixit, tuni Jeremiæ pueritiam excu- santi, tum Ezechieli, tum Moysi, obrutis dificul- tate : Ego vobiscum sum. Ita etiam hisce hic. Con- sidera vero mibi etiam hic horum differentiam. Illi siquidem ad unam gentem missi sæpenumero re- • Joan. x11, 32. D 45. A sexta autem hora tenebræ factæ sunt (5) Cf. XCIV, col. 1186, 1091.
Continue reading PG 96: Joannes Nicaenus Archiepiscopus →≣ entire volume