THEODORUS ABUCARA Kappwv sive Charan in Mesopotamia, Joannis Damasceni, circa a. C. 756 defuncti discipulus: theologiæ ac philosophiæ Arabicæque peritus linguæ, et scriptis adversus Judæos, Mabumedanos, Nestorianos et Jacobitas, Severianos et Origenistas clarus fuit circa a. C. 770, adeoque a Thendoro Cariæ in Turacia et Laodicææ postea episcopo, Photii amico primum deinde desertore et in synodo octava a. C. 869, Ignatii secuto partes, haud dubie distinguendus, perinde ut a Theodoro Ruaituensi qui circa a. 660 claruit, et a Theodoro Hagiopolitano sive Antiocheno sub cujus nomine opuscula quædam Abucaræ Canisius publicavit. Edita Theodori Abucaræ opuscula Majores numeri præmissi Gretserianam, minores editioner. Gens brardi respiciunt. 1. Ότι πέντε έχθροὺς ἔχομεν, ἐξ ὧν ἡμᾶς ὁ Σωτὴρ ἐλυτρώσατο. Dialogus de quinque inimicis, morte, diabolo, maledicto legis, peceato et inferno, a quibus nos Christus liberavit. Edit. Ratisbon. P. 346. Vertit praeter Genebrardum Franciscus Turrianus. Incipit: Πέντε θανατηφόρους ἐχθροὺς ἔχομεν. Ια cod. Vindovon. observante Koll. ad Lambec. VII, p. 292]. 11. Διάκρισίς τε καὶ διασάφησις τῶν περὶ ἃς οἱ φιλόσοφοι καταγίνονται φωνῶν, καὶ ἔλεγχος τῆς τῶν quod Theodorum facit ab epistolis Thomæ, qui patriarchatum haud obtinuit ante a. C. 802. Atque ex inscriptione opusculi quarti Abucaræ potius suspiceris, illud scriptum jam ante aliquod temporis fuisse compositum ab Theodoro, lingua Arabica, deinde vero_ob solidam succinctamque perspicuitatem jussu Thomæ fuisse Grace versuin Michaele Syncello, et ad Armenios transmissum. FABR. Confer de Theod. Abucara Guill. Cave in scriptorum eccles. Historia liter. vol. II, ad a. 867, s. sarculum Photianum, p. 54 sq. edit. Basil. - Dupin. Hist. eccles. vol. VII. pag. 109.- Bayle, Dictionnaire, etc., tom. 1, p. 35, voc. Abucaras. Fabric. nostrum De veritate christ, relig. cap. 2, § 57, p. 119. Oudin. Supplem. p. 259. Hammergeri Zuverlässige Nachricht. tom. II, p. 532 seq. Saxit Onom. lit. II, p. 90 et 543. Walchii Histor. høres. (Germanice scriptam), tom. Vill, p. 857 seq. HARL. Hoc placuit Cotelerio, et ante Cotelerium Turriano, atque longe præferendum illorum sententiæ, qui Theodorum nostrum cum Cariæ episcopo confundunt. Vid. Assemann. tom. Il bibl. orient. p. 292, not. 3. De bac Charan sive Carris Mesopotamiæ, erudite B. Tho. litigius diss. ad Theodori Abucaræ opusculum XVII, § 5 et 6. V. etiam Ez. Spanhemium ad orat. 1 Juliani, p. 170; Zaccagmum ad Archelai Acta cum Manete, et Millesium ad Cyrill., Hierosol. p. 95. De Damasceno dictum superiore volumine VIII, p. 772 seq. [vol. IX, p. 682 seqq. nov. ed.] Abucara autem in titulo opusculi X-Viji, profitetur se illud accepisse διὰ φωνῆς Ἰωάννου Δαμασκη vou. Neque hoc solum, sed alia quoque, ut XXXV et XXXVII, quemadmodum palam est, illa conferenti cum Dam-scem scriptis, et disceptatione cuin Saraceno tom. 1 edit. clarissimi Lequinii p. 467 seq. Inscriptio opusculi XXVII: ɛoôípov pihoσόφου επισκόπου Καρών, etc. Opusculi XXXiν; Του Θεολόγου περὶ χρόνου, τοῦ αὐτοῦ ᾿Αβουκαρά Cum hoc Theodoro nostrum confundere primum doenit Gretserus ad opuscula Abucaræ a se edita, quem secuti sunt Ducæus in Auctario Bibl. Patrum, Lambec. V, p. 77 et 358 [pag. 33, 168, not. ad n. 7; et ind. 1, ad illud vol. p. 737 seq. Kollar.] Nesselius, part. 1, pag. 251; 1v, p. 153; vi, p 413. Caveus, in Historia litteraria scriptorum Eccles. ad a. 867. Hendreichius in Pandectis Brandenburg. p. 24; aliique. Vide Nicetam in Vita Ignatii, tom. V Concil. edit. Harduini p. 980 seq. et concilium a. 869 Constantinopoli celebratum, actione 11, p. 1035, et IV, pag. 1050. Cum hoc confunditur ab Antonio Possevino în Apparatu sacro, ubi de Theodoro Abucara dicere cum cepisset, Vide autem, inquit, in verbo Theodorus in cœnobio Raithu: est enim idem. Dubius etiam hærebat Gretserus in nota ad opu-culum XXVI, quod in altero codice Bavarico trimitur Theodoro Raitbuensi. Hæc sententia etiam placuit viro docto, de quo Andreas noldus præfat. ad saneti Athanası. Syntagma doctrinæ: Redit in mes moriam virum doc:um in Angliu ad sæculum septi mum retulisse Abucaram, etc. Ut Theodorus Hagiopolitanus non diversus est ab Antiocheno (Antiochia enim passim 'Ayó πολις vel Θεόπολις), Ita Antioch nus idem ένα Mopsnesteno, de quo supra abunde dictum. Que vero, sub Theodori Hagiopolitani nomme Latine exhibuit Henricus Canisius tom. IV Antique Lect. part. 1, p. 281 seqq., Iria opuscula, a Turciano e Græcis translata atque sub eodem nomine recusa in Bibliothecis Patrum Paris. 1654, tom. IV, d Colon. 1622, in Supplemento, sive tom. XV, ila inter Theodori Abicaræ scripta num. 27, 28, 29, fide miss, codicum edere non dubitarunt Grelseras ac Ducæus, primum De nomine Dei, alterum De Deo et Deitate, et tertium Contra Nestorianos. Fefellit memoria Jo. Mollerum, qui in honourmoscopia pag. 521, illa tria opuscula sub Theodori Raithnensis nomine a Camisio publicata fuisse allirmat. Opuscula varia Abucaræ, et de Christianorum hæresibus sunt in cod. Escorialeusi. V. Pluer in Itinerario per Hispan. p. 191. Coll. Montfauc. Bibl. biblioth. miss. p. 624 B, ac p. 706 D. In duobus codd. bibl. Sfortianæ Abicaræ dialogus, in quo demonstrat syllogismis Deum esse; atque aliæ variæ respousiones ad quæstiones Arahuin, seil. Saracenorum et Nestorianorum. - Varia Vindobon, in codd. Cæsar. V. Lambec. cum Kol larii not. 5, p. 468, et vn p. 135 seqq. atque p. sexy. Paris, in cod. 1501 sunt, secundum Fæ bric. ordinem n. 1, 5, 6. 7, 9, 11, 14, 16, 22, 23, 31, um Colloquium de Christiana religioue et Mosaica lege; item Responsio ad quamdam quæstionem, et Dialogus hondum editus, ostenditur Christi hypostasin in passione soluiem non esse. In cod. tii sunt ejusd. opusc. quæ a Fabricio notantur, n. 2, 3 (qui dialogus est quo que in cod. 1258), n. 5, 6, 7, 10 (et in cod. 1372), n. 18 (ex Disputationibus adversus Suracenos, re ferente Jo. Diacono), n. 20. 22, 25; tum n. 14, 16, 17, item Interrogatio a Saraceno quodam adversus Christianam religionem proposta, et tertius, hace nus ineditus Dialogus cum Nestoriano. In utroque cod. colloquium be non comedenua suilla monac.; sunt in codd. Bavar. (ex quibus ediderat opuscula Gretser us), 76 et 104. Singula quæ iilus essian distincte sciteque recenset cel. Hardt. in Aretai Beyträgen, etc., 1804, part. I, pag. 19 se 19., * 27 seqy. et part. vir, p. 4 seqq. Multi Abocarz libelli sunt in cod. Mosquensi synod. 32, quos re censet Matthæi in Notitia codd. Gr. Mosy. p. 21) seqq. ed. in-8. HARL,

NOTITIA. Ακεφάλων, Σενηριανών ήτουν Ἰακωβιτών ψυχοφθόρου αἱρέσεως. Εxplanatio vocum quibus philc sophi utuntur, et confutatio hæresis Acephalorum, Severianorum, id est Jacobitarum, p. 351. Incipit: Tol; tŵy álŋßivwv doyµáswv ¿pastal; te xal πpozomistals. Vertit Turrianus. [In cod. Vindob. 77. V. Kollar. 1. modo citato, et Mosquæ in cod. synodali 32. Vid. Matthæi Notit. p. 291. n. 6, in 8. HARL.] 11. Διάλογος γενόμενος πρὸς τὸν τοῦ δρόμου Ἐμέσης (λογοθέτην) αιτησάμενον ἀποδοθῆναι αὐτῷ ázodoyiskov ött korɩ Oɛ6;. Dialogus cum præfecto cursus publici Emeseno qui petierat ut ratiocinatione demonstraret, Deum esse, pag. 364. Incipit: 'Anódos, & ozos, áñóðeiĘiv. Verterunt Genebrardus et Turrianus. De ms. Cæsareo vide Lambecium, V, p. 78 [p. 168, n. 7, ed. Kollar. et VII, p. 289, notante Koll.]. 17. Επιστολή περιέχουσα τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώμητον πίστιν. Epistola continens de Christo fidem orthodoxam Chalcedonensis concilii, missa a Thoma patriarcha Hierosolymitano ad hæreticos in Armenia, Arabice vero dictata (àñayopɛvēɛica 'Apaбior?) a Theodoro Abucara, et in Græcum sermonem translata a Michaele presbytero et syncello Ecclesie Hierosolymitana, pag. 371. Incipit: Xptorès é Kúpios xat Ocdc hµŵv. De ms. Cæsareo vide Lambec. V, p. 13 [p. 33, n. 2; et VII, p. 290 seq. Køllar., Mosquæ in cod. syn. 32. V. Matthæi Notit. p. 291, n. 4, ed. in-8]. Vertit Turrianus. V. Responsio brevis ad quæstionem, Aià ti Aéyoµɛv &rt, etc. Quare, sicut dicimus, humanitas Christi est ipsa humanitas Petri et Pauli, et uniuscujusque hominis, non sic dicimus, corpus Christi, quod sumimus et participanus, idem est Petri et Pauli et cujusvis corpus? pag. 381. Etiam hoc memorat ms. Lambec. V, p. 78 Vertit Turrianus. VI. Hapádɛtypa. Exemplum quo ostenditur quomodo macula peccati Adami, et per incarnationem Salvatoris nostri, expiatio ad universum genus humanum pervaserit. Vertit Turrianus, p. 382. Incipit: Þasły oi yɛŋnóvoi, sive, ut in ms. Cæsareo apud Lambecium [V, p. 169, n. 9; et VII, p. 290, adnot. Kollar.], οι γεωργικοί. 4. VII. Περὶ τῆς πάλης τοῦ Χριστοῦ μετὰ διαβόλου. Dialogus De luctatione Christi cum diabolo. Incipit pag. 582. Xplorò; Oɛd; ŵv xal npdę tòv diábolov nalaisas. Verterunt Turrianus et Genebrardus. Ms. Græce Lambec. V. pag. 78 [pag. 169, 10; et VII, pag. 291 Kollar.]. 3. VIII. 'Epúτnois 'Apáбwv xpd; Xplatiavóv. Interrogatio Arabum contra Christianum, pag. 385. Incipit: Einé poi, Xpistòę Deós soú Éstiv. Vertit Turrianus, itemque Genebrardus. [In cod. Vindob. ap. Kollar. ad Lambec. VII, p. 291.] 7. IX. 'Epúrŋois 'Ayapnvoû πpdę tòv aútóv. Quæstio, ab Agareno eidem Christiano proposita, pag. 385. Incipit: Elné pot, ol 'Ioudaïoi tòv Xprozóv. Verterunt Turrianus et Genebrardus. [V. Kollar. ad Lambec. I. c.] 7. Χ. Πρὸς Ἰουδαῖον. Adversus Judæum dissertatio, p. 386. Incipit: Ὁ Ἰουδαῖος, Εγώ σοι, φησίν. [V. Kollar. I. c.] Vertit præter Genebrardum Turrianus. 9. XI. Opdę Nɛstopiavóv. Adversus Nestorianum, de eo, Matth. xxvin, 18: Data est mihi omnis potestas, p. 389. Vertit Turrianus et Genebrardus. ΧΙΙ. Ερώτησις προς Νεστοριανόν. Interrogatio contra Nestorianum, p. 389. Incipit: Τίς τὸ καθ᾿ ἡμῶν χειρόγραφον. Vertit Turrianus. 11. ΧΙΙΙ. Ερώτησις. Interrogatio altera adversus Nestorianum. Incipit: Τέσσαρά εἰσιν τὰ τοῦ Χριστοῦ. Verterunt Turrianus et Genebrardus. 12. ΧΙV. Διάλογος πρὸς Νεστοριανόν. Dialogus cum Nestoriano. Incipit: Διὰ τί Θεοτόκον τὴν Μαρίαν όνοµáčetɛ; Vertit Turrianus, p. 390 [Quinque libelli Abucaræ contra Nestorianos sunt in cod. Vindob. 77 notante Koll. ad Lambec. vii, p. 291 seq. "Harl.]; itemque Genebrardus. Χν. Πρὸς Νεστοριανόν. Ad Nestorianum, p. 391. Incipit: Διὰ τί λέγεται ὁ Χριστὸς Χριστός; Vertit Turrianus. 2. XVI. Epútnois &Florov. Quæstio ab infideli Abucaræ proposita, p. 392. Incipit: Oùyl, pŋoiv,èv nãoi xal navtayoù tòv Oedv elvai Aéystat. Vertit Turrianus, et Genebrardus. [V. Kollar. ad Lambec. VII, p. 137 et 291.] AVII. Ἠρωτήθη παρὰ πιστοῦ πῶς τοῦ Χριστοῦ τρανῶς ἀποφηναμένου, clc. Quæstio a fideli proposita, quomodo, cum Christus clare pronuntiet (Joan. 111, 5) ‹ Qui non est natus ex aqua et Spiritu sancio non intrabit in regnum cœlorum: › fieri potest, ut qui ante adventum ejus fuerunt justi, non baptizati in id ingrediantur? Vertit Turrianus. Incipit: “Ot: 6 Xploròs Unip Exɛlvwv ¿Cantloðn, pag. 393. Abucara Distinguit Theodorus inter vocabula philosophice accepta et logice. Φιλοσοφικὰ ὀνόματα appellat, quæ rem ipsam denotant, ut sunt, Potrus, homo, animal; loyixò, quæ conceptionem logicam, ut individuum, persona, species, genus, natara, etc. Sie, opusc. XXVIII, pag. 514, distinguit inter κατηγορούμενα οὐσιωδῶς εἰ ἐπουσιωδῶς. Est quoque Mosque in cod. synod. 32, n. 7. V. Matthæi in Notit. codd. mss. Gr. Mosg. p. 291. ed. in-8. Is vero loco δρόμου conjicit θρόνον, et PATROL. GR. XCVII. accipit de sede episcopali, seu de episcopo Emesæ. HARL. In ed. Koller. p. 168, n. 8, it. notante Kollario, vol. VII, p. 289, n. 7 de cod. 77, in quo etiam est quæstio Abucaræ proposita: init. Пɔla ĉtxasoσύνη, δέκα, ἢ πεντήκοντα χρόνους. ΗARL. Ita codex Bavaricus. Gretsero leste. [Et in cod. Vindob. 77 notante Kollar. ad Lambeč. VII, pag. 292. HARL.] Al. nap' &nistov.

THEODORUS ABUCARA. respondet, Christum pro illis baptizatum esse, et aquam e latere Christi fluentem eos sanctificasse Quam ipsius responsionem singulari diatriba ad examen revocavit B. D. Thomas Ittigius, De baptismo fidelium ante Christi·adventum defunciorum per aquam quæ ex ejus latere fluxit, Lipsiæ 1698, 4, atque in Enneade ejus dissertationum ibid. 1702, 8. XVIII. Ἐκ τῶν πρὸς τοὺς Σαῤῥακηνοὺς ἀντιῤῥήσεων, διὰ φωνῆς Ἰωάννου Δαμασκηνού. Επ concertationibus cum Sarracenis, ex ore Joannis Damasceni. Hoc opusculum Græce et Latine primus edidit Michael Lequien Paris. 1712, tom. 1 Operum Jo. Damasceni pag. 472 Nam Grelserus tantum ediderat pag. 394 ex versione Turriani, cum græcum in codicibus Bavaricis non reperisset. Incipit: Εἰπέ μοι, ᾧ ἐπίσκοπε, [V, supra not, mm, ad vol. VIII, p. 86; et IX, p. 709, n. 8. Harl.] XIX. "Ou 6 Mwáµsů où× šõtɩ Èx toÙ Đeoŭ. Mahometem non esse ex Deo, pag. 394. Incipit: "Eb; τοῖς τῶν Σαρακηνῶν ὑποκριταῖς. Vertit Jacobus Gretserus. ΧΧ. "Οτι ὁ Μωάμεθ ἐχθρὸς ἦν τοῦ Θεοῦ καὶ ὑπὸ δαίμονος ἠνωχλεῖτο. Quod Mohametus fuerit hastis Dei et a dæmone obsessus, p. 395 lucipit: El másŋ; tñs ún³ oúpavòv xt{oswę. Vertit Gretsērus. ΧΧΙ. Ερώτησις ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἐλαττόνων κηρύγματος βεβαιοῦται τὸ Χριστιανῶν δόγμα. Dogma ed confirmationem Christianismi ex vocibus humilibus et abjectis prædicationis Evangelii, pag. 396. Vertit Turrianus. Incipit: Τῶν ἐλλογίμων Σαρακηνῶν. · ΧΧΙΙ. Τὸν εὐλογούμενον ἄρτον εἶναι σῶμα Χριστοῦ. Dialogus cum Sarraceno, ostendens parem mystica benedictione fieri corpus Christi, pag. 400. Vertit Turrianus. Incipit: Aid t!, ènloxone, èµnaičete ipsis. FABR. Idem Fabric. noster in Delectu argumentorum et syllab. scriptor. qui veritatem religionis Christianæ asseruerunt, pag. 119 seq. hæc, quæ sequuntur, addidit: «Opusculum XXII constituit partem priorem Disceptationis, quam diu post cum Ahmede Sarraceno a. 1050 habuisse fertur Samonas, archiepiscopus Gazensis, ut notatum a Michaele Lequien. ad Damascenuin tom. I, p. 655. Illumi Samonam Nicolaus Comnenus Papadopoli p. 407, prænotionum mystagogicarum martyrem appellat. Illa cum Ahmede ‹isceptatio de veritate corporis et sanguinis Christi Græce sub Samonæ nomine prodiit una cum liturgiis SS. Jacobi, Basilii, Chrysostomi p. 133, Paris. 1560 fol. Latine in liturgiis SS. Patrum ex Claudii de Sainctes edit. p. 79, Antuerp. 1562, 8, et in Bibliotheca Patrum ed. Lugdun. tom. XVIII, pag. 577; Græce et Lat. in Auctario Ducœano, tom. II, p. 277; et in Biblioth. Patrum, Paris. 1644, 1654, tʊm. XII, p. 5±2-526. › Hactenus Fabric. Tum breviter recenset alia ex Theodori opusculis, quæ spectant ad vindicias doctrinæ Christianæ. HARL. 10. ΧΧΙΙ. Ὅτι ὁ Χριστὸς γεγονώς ἄνθρωπος, Θεὸς ἀληθινός ἐστιν. Quod Christus homo factus sit simul · verus Deus, p. 401. Vertit Genebrardus. Incipit: 'ʼn Xpiotòs elnev öti oů dúvatai ó viós. XXIV. Περὶ μονογαμίας. De una uaore ducenda, p. 401. incipit: Πόθεν ὑμῖν, ὦ ἐπίσκοπε, φαίνεται ἡ ·µɔvoyaula. Vertit Turrianus. 5. ΧΧV. 'Απόδειξις ὅτι ἔχει ὁ Θεὸς Υἱὸν ὁμοούσιον, συνάναρχόν τε καὶ συναΐδιον. Demonstratio, quod Deus habeat Filium consubstantialem, ut ipse carentem principio et coæternum. lloc opusculum primus Græce et Latine edidit Jo. Baptista Cotelerius ad lib. v Constitutionum apostol. cap. 7, tom. 1 Pairum apostol. pag. 307. Nam Gretserus tantum Latine p. 403 ex Turriani versione dederat. Incipit: Twv'Ayzμηνῶν τὸ φρόνημα. Vertit etiam Genebrardus. tribaiXXVI. Διάλεξις ἀποδεικνύουσα ὅτι ὁ Πατὴρ ἀεὶ γεννᾷ, ὁ δὲ Υἱὸς ἀεὶ γεννᾶται. Dialogus demonstrans quod Pater semper generat, Filius autem semper generatur, p. 404. In altero codice Bavarico perperam tur Theodoro presbytero tñ; 'Patov. Incipit: Ilótępóv cot doxɛt; Vertil Turrianus. Faba. Vindob. in cod. 26, adnotante Kollario ad Lambec. VII, p. 136. In Cod. Taurin. 316, est hoc et sequens opasculum. V. Cat. codd. Gr. Taurin. p. 395. HARL. XXVII. Hɛpt o óvoµázwy. De nominibus Dei, p. 406, cum Turriani versione, quam perinde, ut duorum, quæ sequuntur, opusculorum vulgaverat II. Canisius, tom. IV Antiquæ lect. retuleratque ad Theodorum Hagiopolitanum. Incipit: Τὰ Θεὸς ὄνομα τίνος ἐνεργείας είρηται; Theodorum τὸν ᾿Αβουχαρᾶν ἐν tol; nɛp! Oɛíwy óvoµátwy 26ɣoię aŭtoŭ citat Jo. Veccus in Allatii Græc. Orthod. tom. II, pag. 244. Fabr. Exstat Vindobonæ in codd. Cæsar. 26 et 77, observante Kollar. de utroque codice ad Lambec. VII, p. 163 et 292. - In bibl. Vaticana, in cod. reginæ quondam Sueciæ, n. 1095, et in cod. Sfortiano, leste Montfauc. in Bibl. biblioth. mss. p. 37 A, et 707 B. Add. Molleri Homonymoscopia p. 521. Harl. ΧΧΥΙΙ. Διάλεξις αἱρετικοῦ πρὸς ὀρθόδοξον περὶ Θεοῦ καὶ θεότητος. Dialogus hæretici et orthodori d Deo et deitate, p. 407. Incipit: Пórspóy cot dOXET; TAUTÓ ÉS 265. Vertit Turrianus, sed ita ut posèrefoam partem, quam ex codice Bavarico addidit vertitque Gretserus, ignoraret. FABR. N. 28, 29, 30. 31, 54, 42, sunt in cod. Vindobon. 26, notante Kollario ad Lambec. VII, pag. 135 seq. Harl. XXIX. Aά; mph; Neotopiavóv. Cum Nestoriano disputatio, p. 412. Incipit: 16où náperovky. Vertit Turrianus. ΧΧΧ. Διάλεξις πρὸς Ιακωβίτην. Disputatio cum Jacobita, p. 414. Incipit: Πότερόν τοι δοκεῖ, ὁ Χριστὸς Bao; Vertit Turrianus. Exstat inter Opera S. Joannis Damasceni hujus Patrologiæ 1. XCIV, col. 1595. In cod. cit. Mosquensi 32, legitur: použí V. Matthæi I. c. p. 293, n. 21. Harl.

NOTITIA. 14. XXXI. Epurnois Opiɣeviaσtwv mpdę mistów, p. 415. Incipit: Quæstio quam Origenista fideli proporit. Vertit Genebrardus. Incipit: Ποία δικαιοσύνη, δέκα ή πεντήκοντα χρόνους ἁμαρτήσαντός τινος. 6. XXXII. Contra Sarracenos Theopaschitas p. 415 ex Genebrardi versione; Græca enim Gretserus non reperit. Incipit: Aiio in conventu Sarracenus. 13. ΧΧΧΙΙΙ. Διάλογος προς Νεστοριανόν, p. 416. Dialogus cum Nestoriano. Incipit: Ειπέ μοι, τὸ Χριστὸς Svopa. Vertit Genebrardus. XXXIV. Περὶ χρόνου. Tempus an sit in tempore? pag. 417. Incipit: Ο χρόνος ἐν χρόνῳ ἢ οὐκ ἐν Xpov. Vertit Jacobus Gretserus. XXXV. 'Epwtno:s. Disceptatio cum Sarraceno De auctore boni et mali, p. 418. Incipit: Tīva Zéysis αἴτιον καλοῦ τε καὶ κακοῦ; Vertit Gretserus. XXXVI. Epwtrois, verbum Dei num creatum, an increatum? p. 420. Incipit: Tà lóyia Kupiou xXTISTÁ eloiv †j äxtista. Vertit Gretserus. Idem in controversiam vocatum nestra ætate. Vide Georgii Nitschii Beantwortung der Frage: Ob die Heilige Schrifft Gott selbst sey? Gothæ, 1714, 4. XXXVII. 'Epútŋois, quæstio duplex, una De Maria Oɛotóxw, vivatne, an mortua sit; altera: Num Deus etiamnum creet? pag. 421. Incipit: “Hv λéyetɛ 0:otóxov, áñéðavev † †. Vertit Gretserus. XXXVIII. Epwτnais, uter major, sanctificans (Joannes Baptista) an sanctificatus? p. 422. Tię ko παρά το μείζων. Vertit Gretserus. XXXIX. Пpó; tɩva έpwthoavta aúróv. Ad aliquem, qui percontatus fuerat de distinctione mundorum et immundorum esculentorum, quatenus illa in Novo Testamento observaretur? Incipit: El ánoxýv xal petáàŋţiv ȧxaßáptwy. Vertit Gretserus. Subjicitur p. 422. Scholion Arethæ de eodem argumento, ällwç, 'Apźña, notatque Gretserus, sc in altero Bavarico codice aliquoties dissertatiunculis Abucaræ hoc pacto subnotata quædam reperisse: et ascripsisse quoque ad oram suæ versionis aliquot hujusmodi scholia Arethæ episcopi Turriani, illius, ut videtur Arethæ, sæculo decimo clari, de quo dixi volumine VII, P. 191 seq. vol. VIII, p. 698 seq. nov. ed. XL. Ἐκ τοῦ αὐτοῦ Θεοδώρου ἐπισκόπου Καρῶν περὶ τοῦ ᾿Αδάμ. Φωτίου. Photii excerptum ex eodem Theodoro episcopo Carrarum, de Adami corpore an passibile? p. 423. Incipit: Xph sidέvat. Vertit Gretserus. XLI. Τί ἐστι θάνατος; καὶ πῶς θανατοῦται ὁ θάνατος; (δοξάζει γὰρ καὶ τοῦτο ἡ Ἐκκλησία,) καὶ ἰδοὺ ánoðvýoxojev. Quid sit mors, et quomodo mors morti dedatur (nam et hoc docet Ecclesia) et ecce mori - mur, p. 424. Incipit: Oávato; obte oùola Èstly. Vertit Gretserus. XLII. Σύντομος διδασκαλία περὶ θείων ὀνομάτων, τῶν τε κοινῶν Τριάδος, καὶ τῶν ἰδικῶν ἑκάστου τῆς Tpiádos. Brevis doctrina de divinis nominibus, tam communibus sanctissimæ Trinitatis, quam propriis cujusque personæ. p. 524. Incipit: "Esti óvóµata xoivà dià tñs dylas Tpiádo; dihxovta. Vertit Gretserus. Hæc opuscula XLII ad calcem Hodegi Anastasiani utraque lingua primus Ingolstadii edidit Jacobus Gretserus S. 1. 1605 unde recusa sunt Latine quidem in Bibliotheca Patrum, edit. Coloniensis a. 1618, tomo IX; et Lugdunensis a. 1677, tomo XVI. Græce et Latine vero in Auctario Duceano, Paris 1624, tomo 1, et in Bibliotheca Patrum Paris. 1644 et 1654, tomo XI. Ex illis XLII opusculis Gilbertus Genebrardus Latine verterat hæc quindecim, quæ cum Gretseriana editione sic licebit conferre: Genebr. 1, 2, 3, 4, 5, Greiser. III, XVI, VIII, VII, XXV, XXXII, IX, X, XI, XXIII, XIII, XIV, XXXIII, XXXI, I. Exstant ex Genebrardi versione in Bibliotheca Patrum Parisiensi a. 1575, tomo V, et a. 1579 [1589, in Cat. bibl. Leidens. p. 25.] tomo IV. Etiam tria ex his opusculis Latine, Francisco Turriano interprete, in lucem emiserat H. Canisius tomo IV, Antiquæ lectionis, nimirum XXVII, XXVIII et XXIX, Ingolstad. 1603, 4; recusa in Bibliothecæ Patrum Coloniensis Supplemento sive tomo XV, a. 1622 vulgato, et in Parisiensi a. 1654, tomo IV. His denique accedit: XLIII. Περὶ ἑνώσεως καὶ σαρκώσεως, καὶ ὅτι ἡ μὲν ὑπόστασις ἐσαρκώθη, ἡ δὲ φύσις τῆς θεότητος ἡνώθη τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ἐν ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου. De unione et incarnatione, quodque persona fuerit incarrata. Divina autem natura humanæ unita in persona Dei Verbi. Hoc opusculum ex ms. Bodleiano primus edidit, Latinamque versionem adjunxit Andreas Arnoldus Norimbergensis, Paris. 1€85, 8, ad calcem Syntagmatis doctrinæ ad clericos et laicos sub sancti Athanasii nomine, et Valentiniam ac Marciani impp. epistolarum binarum ad Leonem M. Incipit: 'H µày cápxwolę totiv Évavo pwysig. Idem opusculum ms. in bibl. Cæsarea memoratur a Lambecio, V, p. 78. Fabr. s. p. 169, n. 11, ed. Koll., item in cod. Mosquensi synod. 32. V. Matthæi Notit. cit. p. 291, n. 5. — Iterum editum est illud opusc. ex cod. Bodlei Gr. ac Lat. in nova edit. Henr. Canisii Lect. ant. tom. II, part. 11, p. 473 seqq. ed. Basnag. Harl. 11. Ex ANG. MAI Bibl. Nov. t. VI, p. 169. Theodorum Abucaram Carorum episcopum Turrianus aliquoties Damasceni discipulum nominat, cui probabilitatem conciliat illud in titulo dissertationis decimæ oclava Διὰ φωνῆς Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ. Et in Gretseri Operib. Ratisbon. 1741, t. XV, p. 342. Harl.

THEODORUS ABUCARA. Significat enim ea, quæ in dicta disputatione adversus Saracenos disseruntur, ex ore dictantis Damasceni excepisse. Turriano non assentitur Gretscrus, arbitraturque Theodorum Abucaram alium non fuisse, quam illuns qui cum Photianas partes contra Ignatium secutus fuisset, atque adeo una cum Zacharia Chalcedonensi, pro Photio ad Ludovicum secunduin imperatorem Francorumque regein legationem obiisset, ut in vita Ignatii testatur Nicetas, postea Photii fraudibus in apertum prolatis, vela retrorsum vertit, et in octava synodo œcumenica admissi piaculi veniam impetravit, prout secunda et quarta ejusdem concilii actio nos docent; pro quo etiam apud Adrianum summum pontificem intercessit Ignatius, ut pristino honori ac muneri restitueretur: quod item fecerunt tres imperatores Basilius. · Constantinus, ac Leo in litteris ad eumdem Romanæ Ecclesiæ antistitem, qui Theodorum insigni encomio decorarunt, cum hominem Ecclesiæ valde utilem appellare voluerunt, idque propter eximiam eruditionem, qua instructus cum hæreticis, Judæis, et Mahometanis auimose congrediebatur, quorum ingens in Caria tam multitudo, ut et Laodiceæ, quo Theodorum translatum Nicetas scribit. Cum ergo Nicetas. et octava synodus Theodorum illum nominent Cariæ episcopum et metropolitam, ut et Ignatius, et imperatores in epistolis að Adrianum pontificem, et hic Abucara Cariæ præsul fuerit, neque ratio temporis obstet, in eam sententiam devenit ut sibi persuadeat, alium dissertationum auctorem non fuisse, quam illum Theodorum Cariæ antistitem, qui sub Basilio Macedone, temporibus octavæ synodi, doctriva -nominisque celebritate claruit. Et cum a secunda synodo Nicæna anno Domini 787, celebrata, usque ad octavam synodum, quæ habita est anno 869, auni octoginta duo interfluxerint, Joannes vero Damascenus, ut plerisque chronologiæ non imperitis placet, ante septimam synodum supremum diem obierit, alterutrum necessario asserendum esset, aut Abucaram ferme adhuc puerum Damasceno operam dedisse, ´ant octogesimum ætatis annum longe transcendisse, quando Constantinopoli œcumenica synodus octava roacta fuit; nisi quis Damasceni vitam ultra septimam synodum proferre velit. Et hæc quidem Gretserus ad Antonium Velserum, quæ non tanti mihi videntur, ut a sententia nos Turviani retrabant. Namque Theodorum hunc Abucaram non omnes codices manuscripti faciunt Kapwv, Carum, episcopuni, sive Cariæ, sed quidam ita efferunt, quidam immutatione non levi litterarum Xaġġåv exprimunt, ut præter alios videre est in codice Vaticano 492, p. 193, quæ longe est diversa a Caria. Et quamvis ætate Basilii Macedonis et Photii, Cariæ episcopus variis disciplinis instructus, non erat Ecclesiæ inutilis, non inde tamen sequitur eum solum fuisse istiusmodi conditionis, alios nihil valuisse. Et quanam ratione iste vir puer sapere potuisset, ut quæ de rebus difficillimis dictaret Damascenus, ipse scripto exciperet? Studia illa tam seria statum alium, et solidiorem mentis firmitatem exposcunt. Certum enim est apud sensatos viros, planeque ex concilio septimo constat, Damascenum ante celebratum illud concilium mortem obiisse. Sed quoniam hæc minutiora non nemini videri possunt, quis vel parum sanus negaverit, Abucaram hune Theodorum una simul floruisse cum Thoma Hierosolymitano, qui paulo post septimum concilium illi Eccle-iæ præfuit? Idque ex ipsis opusculis a Gretsero publicatis addisco evidentissime. Quarti enim titulus ita se habet in codice meo: Ἐπιστολὴ περιέχουσα τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώμητον πίστιν, πεμφθεῖσα παρὰ τοῦ μακαριωτάτου πάπα Θωμᾶ πατριάρχου Ἱεροσολύμων πρὸς τοὺς κατὰ τὴν ᾿Αρμενίαν αἱρετίζοντας, Αραβιστὶ μὲν ὑπὸ Θεοδώρου τοῦ ἐπίκλην ᾿Αβουκαρά τοῦ Καρῶν ἐπισκόπου ὑπαγορευθείσα, διὰ δὲ Μιχαὴλ ἐμοῦ τοῦ ἐλαχίστου πρεσβυτέρου καὶ συγκέλλου τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου Ἱεροσολύμων μεταφρασθεῖσα, μεθ' οὗ καὶ ἀπέσταλται. Epistola continens fidem rectam atque inculpatam, missa a beatissimo Thoma patriarcha Hierosolymitano ad Hæreticos in Armeniam, Arabice dictata a Theodoro cognomenio Abucara episcopo Carorum, et a me minimo presbytero Michaele et syncello Ecclesiæ Hierosolymilanæ in Græcum sermonem translata, per quem et missa est. Si sub Thoma jam perfectus ætate, ut verosimile est, et conspicui nominis doctor dogmata catholica hæreticis pandit, quæ tanti æstimantur, ut in alías quoque versa linguas legenda aliis atque aliis transmittantur, qua ratione sub Constantino adhuc vegeta ætate florere dici poterit? Adde in meo manuscripto multa in margine adnotata esse scholia, quæ auctorem præ se ferunt Aietham, quem æqualem aliqui Photio faciunt. Hinc argumentari licet Abucaram esse antiquiorem. Quare assentior Turriano, iisdem cum Damasceno temporibus huuc Abucaram vixisse, et ab eo multa sibi hausisse. flujus opuscula contra varios infideles Arabas, Agarenos, Tritheitas, Theopaschitas, Nestorianos, Jacobitas, Monophysitas, Judæos, nec non Origenistas, interpretibus Francisco Turriane, et Jacobo Gretsero, Græce et Latine Ingolstadii edita sunt, ex typographia Adami Sertorii anno 1606, et antea edita fuerant in Bibliotheca veterum Patrum secundæ editionis tomo IV, Latinitate donata a Genebrardo, passimque manuscripta inveniuntur in bibliothecis Italicis, ex quibus possent edi correctiora atque auctiora, et potissimum ex meo codice. In bibliotheca Bavarica num. 16, notantur: Theodori episcopi Cariæ cognomento Abucaræ Dialogus, quo demonstrat esse Deum. Ejusdem de variis copilibus Questiones et Responsiones. Epistola Thomæ patriarchæ Hierosolymitani ad Armenos hæreticos. Colleclanea Theodori episcopi Curiæ de variis capitibus contra Severianos, et Acephalos, et contra Manichæos. Et cod. 175. Theodori episcopi Curiæ cognomento Abucaræ opuscula, de Dei nominibus. Patrem semper generare, Filium semper generari. Dialogus cum Nestorianis. Dialogus cum Jacobita. Quæ sil maxime propria differentia. De tempore. Brevis doctrina de divinis nominibus, cum toti Trinitati communibus, tum propriis singularum personarum. Quæstiones Origenistarum propositæ, earumque solutiones. Et in bibliotheca Regia Scoriaci, ut notat Index ms. Theodori Abucaræ Cariensis episcopi, de nominibus

ut alias alia, ita jam hæc opuscula Abucaræ vulganda censui. Quis autem iste Abucaras fuerit, quo sæculo floruerit, non ego dicere; sed a te, Vir Clarissime, qui omnem antiquitatis memoriam pectore conclusam tenes, discere cupio. Turrianus aliquoties Damasceni discipulum nominat, cui probabilitatem conciliat illud dissertationis decimæ octave: Aid quvñs Twvvov Saμaoxŋvov. Significat enim, Abucaram ea, quæ in illa disputatione adversus Saracenos disseruntur, ex ore dictantis Damasceni excepisse quo modo Leontius etiam Byzantinus litteris se mandasse profitetur Commentarium de grclis ἀπὸ φωνῆς Θεοδώρου τοῦ θεοφιλεστάτου ἀ66, ex ore Theodori religiosissimi abbatis. Haud gravale assentirer, nisi me conjectura alio raperet. Arbitror enim Theodorum nostrum Abucaram, alium non fuisse, quam illum, qui cum Photianas partes contra Ignatium legitimum sedis Constantinopolitanæ præsulem secutus fnisset, atque adeo una cum Zacharia metropolitano Chalcedonensi pro Photio ad Ludovicum II imperatorem, Francorumque regem, legationem obiisset, ut in vita Ignatii testatur Nicetas, postea Photii fraudibus in apertum prolatis, vela retrorsum vertit, et in octava synodo œcumenica admissi piaculi veniam impetravit, prout secunda et quarta ejusdem concilii Actio nos docet; pro quo etiam apud Adrianum summum pontificem intercessit B. Ignatius, ut pristino honori et inuneri restitueretur; quod item fecerunt tres imperatores Basilius, Constantinus, Leo, in litteris ad eumdem Romanæ Ecclesiæ antistitem, qui Theodorum insigni encomio decorarunt, cum hominem Ecclesiæ ralde utilem appellare volueruat. Qua de causa vero, nisi propter eximiam eruditionem, qua instructus cum hæreticis, Judæis et Mahometanis animose congrediebatur? quorum ingens in Caria tum multitudo, ut et Laodiceæ, quo Theodorum translatum Nicetas scribit. Cum ergo Nicetas, et octava synodus Theodorum illum nominent Cariæ episcopum et metropolitam, ut et Ignatius et imperatores in epistolis ad Adrianum pontificem, noster autem Theodorus Carice præsul fuerit, neque temporis ratio obstet, in eam sententiam descendo, ut mihi persuadeam alium harum dissertationum auctorem non fuisse, quam illum Theodorum Cariæ antistitem, qui sub Basilio Macedone, temporibus octave synodi, doctrina nominisque celebritate claruit. Cum autem a secunda synodo Nicæna, anno Domini 787 celebrata, usque ad octavam synodum, quæ habita est anno Redemptoris 869 anni octoginta duo interfluxerint, Joannes vero Damascenus, ut plerisque chronologiæ non imperitis placet, ante septimam synodum supremum diem obierit, alterutrum necessario asserendum esset: aut Abucaram ferme adhuc puerum Damasceno operam dedisse, aut octogesimum ætatis annum longe transcendisse quando Constantinopoli ecumenica synodus, ordine octava, coacta fuit; nisi quis Dănasceni vitam ultra septimam synodum proferre velit. Verum hæc omnia tni judicii et arbitrii facio, eruditissime Domine, qui nodo huic facile vindicem reperies; cui Abucaram, quisquis tandem fuerit, et quocunque sæculo vitam agitarit, sacrum dicatumque volo, testem et indicem mei in te amoris, et singularis observantiæ. Occurrebat quidem ille apud Plutarchum versiculus. Οὐ βούλομαι πλουτοῦντι δωρεῖσθαι πένης, Μή μ' ἄφρονα κρίνης, ἢ διδοὺς αἰτεῖν δοκῶ. Pauper ego cum sim, nolo diviti dare, Ne videar amens, vel aliquid dans poscere. Sed vicit desiderium mei erga te affectus publice testandi. Nam simul atque cum Marco, fratre tuo, litteraria necessitudo ante complusculos annos mihi contracta est, tecum etiam contracta est; et quidem nexu firmo, nec ut voveo, dissolvendo. Et quamvis in te admirer ac suspiciam ea omnia ornamenta et decora, quibus virum ecclesiasticum insignitum nobilitatumque esse oportet; nescio tamen quo occulto illice mirifice me in tui cultum trahat incredibilis illa tua doctrinæ varietas, theologiæ, inquam, phi Josophiæ, et elegantioris litteraturæ scientia, linguarumque non modo Italicæ, Gallice, Hispanica, sed et Græcæ, et Latinæ, non illius, quæ et compita et pulpita jam obsidet, sed ejus, qua prisci illi Quirites usi, peritia. Unde fit, ut æs nunquam inelius utiliusque expositum insumptumque opineris, quam si in libros impendatur. Hinc bibliotheca illa tua omni voluminum genere instructissima et abundantissima. Quis vel apud ultimos Iberos bonæ probæque notæ auctor in publicum venit, qui per tot` maris terrarumque spatia Frisingam pariter ad Museum tuum non veniat? ut Laudat Agathias historicus Trallianam quamdam mulierem, eamque fortunatam prædicat, quod quinque filios, eosque postea omnes doctissimos et celeberrimos progenerasset: Arthmesium mathematicum, Metrodorum grammaticum, Olympium jurisconsultum, Dioscorum et Alexandrum medicos. Harc profecto laus in tuam domum stirpemque concinnius, quam in illam Tralliensem quadrat, in qua insignem zaváda selectissimorum fratrum cernere licet, litteris ita florentem, ut has solas tractare videatur, rursumque in negotiis, quæ ad Dicen et Themidem spectant, usque adeo excellentem, reliquis omnibus posthabitis, hoc unum duntaxat curæ cordique habere existimari queat. Nec pluribus te detineo. Tantum rogo, ut quia Anastasius, Marco, fratri tuo, Viro Amplissimo, inscriptus est; tu itidem nomen tuum, Abucaræ quasi postibus præfixuni prænotatumque, æquo animo intuearis; huncque novum civem in libraria et litteraria tua civitate, loco aliquo et statione digneris. Quamvis satins forte fuerit, non rogare; quia ut Ennadius Ticinensis scite alicubi ait: Argu mentum est nil merentis, diu rogare. Vale. Ingolstadii x, Kalend. Martii. 1606. Exstant hæ litteræ in fine octavæ synodi, сі. Вагов.

OPUSCULA. CARUM EPISCOPI. CONTRA HÆRETICOS, JUDÆOS ET SARACENOS VARIA OPUSCULA NUNC PRIMUM GRÆCE ET LATINE EX SERENISSIMI UTRIUSQUE BAVARIE DUCIS MAXIMILIANI BIBLIOTHECA IN LUCEM PROLATA. (Interpretibus Fr. Turriano et J. Gretsero S. J.) Θεοδώρου ἐπίκλην ᾿Αβουκαρᾷ τῶν Καρῶν ἐπι- 347 Theodori cognomento Abscura episco σκόπου γεγονότος, ὅτι πέντε ἐχθροὺς ἔχομεν ἐξ ὧν ἡμᾶς ὁ Σωτὴρ ἐλυτρώσατο. Κατὰ πεύ σιν, καὶ ἀπόκρισιν. Christianus. Α. Πέντε θανατηφόρους ἐχθροὺς ἔχομεν, ἐξ ὧν ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας ὁ Χριστὸς ἐλυτρώσατο. Β. Τίνες οὗτοι, καὶ τίς ὁ τρόπος τῆς ἐξ ἑκάστου λυτρώσεως, ἡδέως ἂν γνοίην, καί σου δυσωπητικώς πυνθανομένου, καὶ φράσαι παρακαλώ. Α. Εγώ σοι φιλοπευστοῦντι τὸ ζητούμενον, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, τῷ λόγῳ διασαφήσω. Ἐκεῖνο δέ μοι ἐπερωτῶν ' σε, λέξον 5. Β. Ποίον; Α. Φῆς, τὸν ἐπὶ πᾶσι Θεὸν μάτην τι καὶ εἰκῆ πράτο τεῖν, ἢ ἀποφαίνεσθαι; Β. Πῶς τοῦτο ἐπὶ Θεοῦ λέγειν εὐαγὲς, ὅπου γε οὐδὲ ἐπὶ τὸν σώφρονα λογισμὸν ἐχόντων καὶ ἀπερίττων ἀνθρώπων; Λ. Ηνίκα οὖν κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ παραβε σηκότος αὐτοῦ τὴν ἐντολὴν ἀπεφήνατο, ο Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ο κατὰ τὴν προτέραν αὐτοῦ πρὸς αὐτὸν διαμαρτυρίαν· Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φαγῇ ἀπ' αὐτοῦ τοῦ ἀπηγορευμένου, δῆλον, ὅτι ξύλου, θανάτῳ ἀποθανῇ· ο πῶς ἂν τὴν ἰδίαν ἡκύρωσεν ἀπόφασιν, μηδενὸς ἑτέρου γεγονότος λόγου δικαίως αὐτὴν λύοντος; Εἰ γὰρ κριτὴν ἑώρακας κρίσιν τινὰ κρίνοντα σήμερον, εἶτα αὔριον αὐτὴν καταργοῦντα· οὐκ ἂν αὐτὸν ὑπείληφας μαίνεσθαι; Πῶς οὖν ὁ Θεὸς τὴν πρώτην αὐτοῦ κρίσιν ἀνέτρεπεν καὶ ἀπόφασιν; Β. Εἶπε, πῶς. Συνιδείν γὰρ οὐκ ἔχω. Δ. Τίς ἡ αἰτία τῆς τοῦ θανάτου κατακρίσεως; Β. Η παρακοή δηλονότι. Α. Ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου Carum, De quinque inimicis, a quibus nos Christus humo factus liberavit. Per interrogationem, et responsionem. Infidelis. A. Quinque nobis inimici sunt capitales, a quibus. nos Christus homo factus liberavit. B. Qui isti sint inimici, et quomodo ab unoqueque eorum liberati simus, libenter intelligerem; idque te reverenter interrogo, et ut explices, rogo: A. Ego tibi cupide interroganti, et scire aventi quantum consequi potero, quod quæris, sermone explanabo. Sed illud primum mihi responde. B. Quid? A. Dicisne tu, Deum, qui omnia.moderatur et re git, quidquam temere et frustra facere, aut dicere? Β. Quomodo hoc de Deo fas est dicere? quandoquidem nec in hominem sua mente præditum ct cordatum cadere hoc decet. A. Cum igitur Deus contra hominem, qui mandatum ejus transierat, ‹ Terra es, et in terram ibis ",» pronuntiavit, sicut postulabat, quod prius eidem testatus fuerat, Quocunque, inquiens, dic ex ligno interdicto comederis, morte morieris ³, › φuomodo sententiam suam irritam fecit, si nullum verbum aliud factum est, quo juste sit sententia illa abrogata? Si enim tu judicem vidisses, hodie judicium aliquod pronuntiare, et cras illud ipsum irritum facere, annon existimares insanire? Quomodo igitur illius primum judicium et sententiam abrogavit? B. Dic, tu quomodo. Ego enim intelligentia comprehendere non possum. A. Quæ fuit causa judicii de morte pronuntiati? B. Non obedire. A. Sicut igitur quia non obedivit unus lo • Gen. m. 19. t Gen. 11, · ἐπερωτώντι. * B, λέξω. male. • Videtur legend. ξύλου, δῆλον, ὅτι. NOTÆ. In aliis attribuitur Chrysostomo, sed falso.

Adam, unors ingressa est in mundum, et ita in 'Αδάμ, ὁ θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ οὕτως omnes homines pervasit; sic per obedientiam unius hominis secundi Adam, Christi, juste mors destructur; et vita introducetur c. B. Ante Christum igitur Abraham, et Isaac, et Jacob, Moyses, el Enoch, et Noe, nonne obedierunt Deo, et ei placuerunt? A. Etsi placuisse Deo dicuntur, sic tamen, si cum reliquis hominibus conferantur; perfecte vero, et omnino peccati expers nemo, præter Christun. Omne autem peccatum, quodcunque sit, mortem inducit. Quod igitur ad rationem justitiæ attinet, ex quo obedivit Christus summa illa obedientia, et tentationes diaboli cunctas illa in erenio luctatione repulit, mortem dissolvit, et vitam per propriam obedientiam induxit. B. Quid igitur opus fuit morte in cruce, post deletam damnationem mortiș? 348 A. At remanebat diaboli in nos criminatio. An ignoras, factos nos fuisse illius servos, cum Deo non paruimus, et diabolo paruimus? Quid igitur, cedo, curaret ipse, quod mors eversa esset, si ipsius tyrannis et potestas remanebat? imo magis fortassis lætitia exsultasset, tanquam rex esset immortalium. B. Rogo, ut doceas, quomodo facti fuimus servi diaboli. A. Deus a principio, cum hominem finxit, et fortem et invictum fecit. Quare diabolus cum non posset suis illum viribus superare, esselque sapiens ad nocendum, fallaciam illi machinatus est, quousque per obedientiam voluntariam voluptate delinitum, nudavit eum gratia, quæ fortem illum reddebat. Atque ita debilitatis viribus facile eum superavit, et in omnem voluptatem, et peccatum, et obedientiæ repulsam una cum posteris suis induxit. Deinde Deus eum, qui mandatum suum improbaverat, et rejecerat, et ad inimicum accurrerat eique obedierat, juste permisit tyrannide ejus opprimi. ‹ Cui enim quis obedit, hujus se servum facit, inquit Apostolus, servi enim estis ejus, cui obeditis ª. › Vendidit ergo se homo, qui liber erat, voluptati et inimico. Β. Εt quomodo post peccatum non potuit homo per pœnitentiam revocare seipsum, et jugum diaboli excutere? A. Quoniam vendere nos ipsos, penes nos est; post venditionem vero et servitutem, ut nos ipsi liberemus, non est in nostra potestate, et non dicimus sic factum esse diabolum nostrum dominum, ut nos penitus per vim teneat; sed quod per peccatum debilitati, deinceps tanquam valetudinarii faciles facti sumus diabolo ad capiendum nos, nullo negotio, et facile in peccata ejus et voluptates adεἰς πάντας ἀνθρώπους διέβη, οὕτως καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου δευτέρου 'Αδάμ, Χρι στοῦ, ὁ θάνατος εὐλόγως καταργηθήσεται, καὶ ἡ ζωὴ ἀντεισαχθήσεται. Β. Πρὸ οὖν τοῦ Χριστοῦ ᾽Αβραὰμ, καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, καὶ Μωσῆς, καὶ Ενώχ, οὐχ ὑπήκουσαν τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐηρέστησαν αὐτῶ; Α. Εἰ καὶ εὐηρεστηκέναι τῷ Θεῷ λέγονται, ἀλλὰ πρὸς σύγκρισιν τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων· ἄκρως δέ, καὶ τὸ παράπαν ἁμαρτίας άγευστος οὐδεὶς εἰ μὴ ὁ Χριστός. Πᾶσα δὲ ἁμαρτία, καὶ ἡ τυχούσα, θάνατον ἐπιφέρεται. "Οσον οὖν κατὰ τὸν τοῦ δικαίου λόγον, ἀφ' οὗ ὑπήκουσεν ὁ Χριστὸς ἄκραν ὑπακοὴν, καὶ τὰς τοῦ διαβόλου προσβολὰς ἀπεκρούσατο πάσας κατά τὴν ἐν τῇ ἐρήμῳ πάλην, τὸν θάνατον ἔλυσεν, καὶ τὴν ζωὴν διὰ τῆς ἰδίας ὑπακοῆς ἀντεισήγαγεν. Β. Τίς οὖν ἔτι ἦν χρεία τοῦ διὰ σταυροῦ θανάτου, λελυμένης τῆς τοῦ θανάτου κατακρίσεως; Α. 'Αλλ' ἔμενεν ἂν τοῦ διαβόλου τὸ ἔγκλημα καθ' ἡμῶν. "Η οὐκ οἶσθα, ὅτι γεγόναμεν αὐτοῦ ὑποχεί ριοι, τοῦ μὲν Θεοῦ παρακούσαντες, αὐτῷ δὲ ὑπακού σαντες; Τί οὖν, φέρε εἰπεῖν, ἔμελλεν αὐτῷ, εἰ ὁ μὲν θάνατος ἀνετράπη, ἡ δὲ αὐτοῦ τυραννὶς καὶ ἐξουσία διέμεινεν; ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐγεγήθει ὡς ἀθανάτων βασιλεύων. Β. Αξιώ μαθεῖν, ποίῳ τρόπῳ γεγόναμεν δοῦλοι τοῦ διαβόλου. Α. Ὁ Θεὸς ἀπ' ἀρχῆς πλάσας τὸν ἄνθρωπον, ἰσχυρὸν καὶ ἀήττητον αὐτὸν ἀπέφηνεν. Ὁ γούν διάβολος, μὴ δυνάμενος αὐτοῦ περιγενέσθαι δυνάμει, σοφὸς δὲ ῶν τοῦ κακοποιῆσαι, ἐμηχανήσατο, καὶ ἐσο φίσατο αὐτὸν, ἕως ἂν ἀπεγύμνωσεν τῆς ἐνισχυούσης χάριτος διὰ τῆς ἑκουσίου παρακοῆς, δι' ἡδονῆς δελεά σας αὐτόν. Καὶ οὕτως ἀσθενήσαντος αὐτοῦ ἐπεκράτ τήσεν, καὶ εὐκόλως εἰς πᾶσαν ἡδονὴν, καὶ ἁμαρ τίαν, καὶ παρακοὴν αὐτὸν καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ ἐνῆγεν. Καὶ λοιπὸν ὁ Θεὸς, ὡς τὴν αὐτοῦ ἐντολὴν ἐκφαυλίσαντα, τῷ ἐχθρῷ δὲ προσδραμόντα, καὶ πειθαρχήσαντα, παρεχώρησεν αὐτὸν δικαίως τυραννεί σθαι ὑπ' ἐκείνου. «Ὦ γάρ τις ὑπακούει, τούτῳ καὶ δοῦλον ἑαυτὸν ἀποδείκνυσιν, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος δοῦλοι γάρ ἐστε, ᾧ ὑπακούετε. Πέπρακεν εν Ο ἑαυτὸν ἐλεύθερος ὢν ἄνθρωπος τῇ ἡδονῇ καὶ τῷ ἐχθρῷ. • Rom. v, 12,21. d Rom. vi, 16; 11 Petr. 11, 19. Β. Καὶ πῶς μετὰ τὴν ἁμαρτία, μετανοήσας ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἠδυνήθη ἑαυτὸν ἀνακαλέσασθαι, καὶ τὸν ζυγὸν τοῦ διαβόλου ἀποσείσασθαι; Α. Οτι τὸ μὲν πιπράσαι ἑαυτοὺς ἐν ἡμῖν ἐστι τὸ δὲ μετὰ τὴν πρᾶσιν καὶ τὴν δουλείαν, ἑαυτοὺς ἐλευθερῶσαι, οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν, καὶ οὐχ οὕτως λέ γομεν κύριον ἡμῶν γεγονέναι τὸν διάβολον, ὡς βία κρατοῦντα παντελῶς ἡμῶν, ἀλλ' ὅτι ἀσθενήσαντες διὰ τῆς ἁμαρτίας, λοιπὸν, ὡς νοσεροὶ, καὶ εὐχείρω τοι τῷ διαβόλῳ γεγόναμεν, ῥᾳδίως καὶ εὐχερῶς εἰς τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ καὶ ἡδονὰς ἐναγόμενοι. Ώσπερ

OPUSCULA. levolo suo potionem veneni adhibeat, ut potiona debilitatum facile vincat; sie cibo illo vetito hominem decepit, et factum imbecillum arripuit. Tenebat itaque nos servituti subjectos; nisi quod Christus adversarium nostrum decepit, quousque ipse adversarius Christum inique occidit; et per iniquum interitum illum ipsum diabolum et omnes ejus servos cepit. Et sic nos a diaboli servitute liberavit ipsa justitia Christi, et mortem, ut ita dicam, a nobis excussit. Tenebat enim nos Satanas, tanquam qui ei obedissemus. γὰρ εἴ τις ἐχθρὸς τροπώσηται ποτίσαι δηλητήριον ducti et illeetl. Sicut enim si quis mimicus maνοσοποιὸν τὸν ἑαυτοῦ δυσμενή, ἵν᾿ ὡς ἀσθενοῦς αὐτοῦ γεγονότος λοιπὸν ῥᾳδίως περιγένηται, οὕτως ἐδελέασεν ὁ διάβολος τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς ἐπηγορευμέ της βρώσεως, καὶ ἀσθενοῦς γεγονότος ἐπεδράξατο. Εἶχεν οὖν ἡμᾶς ὑποχειρίους· καὶ εἰ μὴ ὅτι ἐδελέα σεν τὸν ἀντίπαλον ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ἕως ἂν αὐτὸν ἀνεῖλεν ἀδίκως, καὶ διὰ τῆς ἀδίκου ἀναιρέσεως αὐτόν τε τὸν διάβολον, καὶ πάντας τοὺς ὑποχειρίους αὐτοῦ δούλους ἔλαβεν. Καὶ οὕτως ἡμᾶς ἐῤῥύσατο ἡ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ δικαιοπραγία ἐκ τῆς τοῦ διαβό λου δουλείας· κἂν φέρε εἰπεῖν, καὶ τὸν θάνατον ἀφ' ἡμῶν ἀπεσείσατο. Κατεῖχεν γὰρ ἡμᾶς ὡς ὑπο ακούσαντας ὁ Σατανᾶς. Β. Θέλω δ' ὑπόδειγμα τοῦτο μαθεῖν τηλαυγές στερον. Α. Εστω βασιλεὺς ἐν χώρᾳ τινὶ ἔχων δούλους. Περικυκλούτω δὲ τὴν χώραν ταύτην ποταμός. Επ· έκεινα δὲ τοῦ ποταμοῦ ὑποκείσθω πεφυτευμένος κῆπος, καρποὺς ὡραίους καὶ εὐηδόνους κεκτημένος. Απαγορευέτω δὲ ὁ βασιλεὺς πᾶσιν τοῖς δούλοις αὐτ τοῦ τὴν ἐπὶ τὸν κῆπον ἐκεῖνον τοῦ ποταμοῦ παρα διάβασιν. Τις δὲ τῶν δούλων ἐκείνων θελχθεὶς τῇ θεωρίᾳ καὶ ἐπιθυμίᾳ τῶν καρπῶν ἐκείνων, καὶ τῇ ἰδίᾳ χαυνωθεὶς ὀρέξει, καὶ ἡττηθεὶς ἀλογίστως τὴν δεσποτικὴν ἐντολὴν, καὶ τὸν ποταμὸν διαβάτω ἐπὶ τὸ ἐμφορεῖσθαι τῆς ἐπιθυμίας· καὶ μὴ μόνον τοῦτο ποιείτω, ἀλλὰ καὶ τοὺς λοιποὺς συνδούλους ἐξαπατάτω δελεάζων διὰ τῆς τῶν ὑποδεικνυμένων καρπῶν Τονῆς τοῦ μὲν κοινοῦ δεσπότου παρακοῦσαι, καὶ τὸν ποταμὸν διαπεράσαι, καὶ ὑπὸ χεῖρα αὐτῷ γενέσθαι. Εἶτα τούτους τους συνδούλους ὁ ἀρχέκακος ἐκεῖνος τυραννείτω καὶ καταπονείτω. Βοάτωσαν δὲ πρὸς οἰκεῖον δεσπότην οἱ τυραννούμενοι, καὶ ἐπικαλείτωσαν τὴν ἐκείνου ἐκ τῶν συνεχουσών κακώσεων λύτρωσιν. Εἶτα τούτους οἰκτείρας ὁ ἱερώτατος βασιλεὺς τὸν ἴδιον υἱὸν ἀποστειλάτω ἀμφιασάμενον τὸ τῶν δούλων πρόσχημα κατὰ πάντα αὐτοῖς ὁμοιωθέντα· ὁ δὲ εἰς μέσον παρελθὼν παραπορευέσθω τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ. Ον θεασάμενος ὁ ἀρχέκακος τύραννος, καὶ ἕνα τῶν δούλων ὑπὸ τὸ πάσα; αὐτὸν εἶναι, παρακαλείτω συνήθως ταῖς καρπῶν ἡδοναῖς ἐπὶ τὸ διαπεράσαι τὸν ποταμὸν καὶ ὑπ' ἐκείνῳ γενέσθαι, μὴ ὑπακούσαντα δὲ, ἀλλὰ σφοδρώς τὰς ἐκείνου τροπὰς ἀποτρεπόμενον, ζήλῳ καὶ φθό νῳ πυρποληθεὶς ὁ τύραννος διαβάτω τὸν ποταμὸν, καὶ ἀναιρείτω τὸν τοῦ βασιλέως υἱόν. Τοῦτο δὲ δραξάμενον ὁ βασιλεὺς ἐταζέτω λέγων· Εἰπε, παμπόνηρε, ἡνίκα τοὺς ἄλλους δούλους ἀνέπειθες ἐμοῦ τοῦ φυσικοῦ δεσπότου αὐτῶν παρακοῦσαι, καὶ πρὸς σὲ διαδῆναι, μὴ τούτους ἀπέσπασα τῶν χειρῶν σου, καὶ τῆς δουλείας τῆς σῆς ἑκουσίως σοι ὑποταγέντας; καίπερ δυνάμενος καὶ ἰσχύων τοῦτο ποιῆσαι· ἀλλ' οὐκ ἠθέλησα παραχαράξαι τὸ δίκαιον. Τοῦτον δὲ ἐμὸν υἱὸν ὑπάρχοντα, καὶ ταῖς σαῖς παντάπασιν προτροπαῖς οὐχ ὑπείξαντα, τίνος ἔνεκεν ἀνεῖλες, 349 B. Cupio intelligere hoc dilucidius per exemplum. " A. Sit rex, qui in regione quapiam habeat servos. Circumfluat regionem istam amnis. Ultra amnem vero sit hortus consitus, qui pulchros et jucundos fructus ferat. Interdicat rex servis suis omnibus amnis ad illum hortum trajectionem. Aliquis vero ex illis servis, delinitus et illectus aspectu, et cupiditate illorum fructuum, et sua appetitione mollitus ac victus, nulla ratione mandati domini babita, amnem trajiciat, ut cupiditatem suam expleat: ac non solum hoc faciat, sed etiam reliquos conservos fallat, voluptate fructuum, quos ostendit, eos decipiens, ut communis domini obedientiam abjiciant, et fluvium transmittant, et servi ejus efficiantur. Deinde ille princeps malorum exerceat in eos tyrannidem et opprimal. Illi vero tyrannide oppressi inclament dominum suum, et implorent illius opem, et a tantis malis liberationem. Postea horum misericordia commotus mansuetissimus rex mitrat proprium flium, vestitu servorum indutum, in omnibus assimilatum eis (excepto peccato), ille autem in mediuin prodiens deambulet juxta ripas fluminis. Quem cum tyrannus ille viderit, et arbitratus esse unum e servis, lortetur, ut solet, voluptatibus fructuum propositis et ostensis, ad trajiciendum fluvium, et ut sub imperio suo sit, videat tamen non obedire, quin potius ipsius hortationes vehementer repellere, unde zelo et invidia incensus tyrannus transeat fluvium, et filium regis occidat: hune vero rex prehensum percontetur in hune modumn: Age jam, pessime et nequissime, cum aliis servis suadebas, ut mihi eorum natura domino non parerent, et ad te transirent, an eos e manibus tuis eripui? et a servitute tua tibi subjectos liberari? cum id alioqui facere potuissen, nolui tamen jus immutare. Hunc vero filium meum, qui hortationibus tuis nequaquam cessit, quare interfecisti et injuste occidisti? Igitur quoniam hoc ausus es, jure optimo et te et omnes tuos servos capiam, et potestati ejus subjiciam; et si tot • Sic G B, lege ὑποτοπάσας.

millia acquisivisti, tamen neque multesimam partem καὶ ἀδίκως ἀπέκτεινας; Ἐπειδὴ οὖν τοῦτο τελ debiti recuperabo. Quid enim unquam tu efficere possis uni guttæ sanguinis regii par? Hoc modo a tyrannide dæmonis nos liberavit, justa ratione, cl non robore et potestate solum usus. μηκας, δικαίως καὶ σὲ καὶ πάντας τοὺς τοὺς ἀν λους λήψομαι, καὶ ὑποχειρίους αὐτῷ θήσομαι, καὶ εἰ μυρίους τοσούτους ἐκέκτητο, οὐδ᾽ οὕτως τὸ πολὺς στὸν τοῦ χρέους ἀπολήψομαι. Τί γὰρ ἂν ἰσχύσῃ καὶ μιᾶς τοῦ βασιλικοῦ αἵματος ρανίδος ἀντάξιον; Τούτῳ τῷ τρόπῳ τῆς τοῦ πονηροῦ τυραννίδος ἡμῖς ἐῤῥύσατο δικαίῳ λόγῳ, καὶ οὐχ ἁπλῶς κράτει καὶ δυναστεία χρησάμενος. B. Satis de hac re dictum est. Dic quinque illos inimicos, ex quibus nos Christus liberavit. A. Mors, diabolus, maledictum legis et damnatio, peccatum, infernus. B. De morte quidem quod per obedientiam Christi deleta est, dixisti. Similiter etiam, quomodo nos ab imperio diaboli liberavit. Explica nunc, quomodo nos redemit a maledicto legis, factus pro nobis maledictum. A. Memineris eorum, quæ prius a me dieta sunt, quod qui millies legem mortis transivimus (28'), millies interire debemus. Responde enim mihi, quod te primum de morte Adam rogabam. Facitne Deus quidquam frustra et casu? B. Absit. A. Si quis alicui deberet mille nummos, quos nullo inodo solvere posset, nollet autem exigere dominus, cui debetur, summam auri, scripsisset autem alias contra illum debitorem chirographum, et in carcerem conjiceret, et male omnibus modis afficeret, affligeret, et premeret, qui nollet, ut ante dixi, summam repetere, sed potius postularet, ut dimitteretur liber et solutus, nonne stultum bunc esse existimaremus? B. Quomodo non? A. Si igitur Deus nolebat exigere a nobis justificationes legis, quare hanc 350 contra hos scripsit? At non sic est, absit. Non enim oliose, et tanquam ludens, quin potius justo judicio, omnia quæ in lege scripta erant, a nobis exigebat, et quia non poteramus solvere debitum, pro nobis Dominus noster Christus persolvit, maledictum et condemnationem nobis debitam volens assumpsit, atque in se suscepit: et quæ nos pati oportebat, ipse passus est; verberatus, spulis, pugnis, colaphis affectus, crucifixus, et pro nobis mortuus: quamvis, Β. Αρκούντως περὶ τούτου εἴρηται. Φράση δὲ τοὺς πέντε ἐχθροὺς, ἐξ ὧν ἡμᾶς ὁ Χριστὸς είν τρώσατο. Α. Ο θάνατος, ὁ διάβολος, ἡ τοῦ νόμου κατάστ καὶ καταδίκη, ἡ ἁμαρτία, ὁ ᾅδης. Β. Περὶ μὲν τοῦ θανάτου, ὅτι διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ Χριστοῦ λέλυται, εἴρηκας. Ομοίως δὲ, καὶ ὅπως ἡμᾶς ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου ἐπικρατείας ἐξεῖωστ Φράσον δή, ὅπως ἐξηγόρασεν ἡμᾶς τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα. Α. Αναμνήσθητι τῶν ἐν τοῖς ἔμπροσθέν μα λί γων εἰρημένων, ὅτι μυριάκις τὸν τοῦ Θεοῦ νόμου παραβεβηκότες, μυριάκις ἀποθανεῖν ὀφείλομεν. Εἰπὲ γάρ μοι, ὅπερ σοι καὶ πρῶτος ᾑρώμην παρὶ τοῦ κατὰ τὸν Ἀδάμ, ποιεῖ ὁ Θεός τι ματαίως και ὡς ἔτυχεν; Β. Μὴ γένοιτο. Α. Εἰ γάρ τις ἐχρεώστει τινὶ χιλιάδες νομισμά των, ἂς ἀποδοῦναι οὐχ οἷός τε ἦν· οὐκ ἠβούλετο δὲ ἀπαιτῆσαι αὐτὸν ὁ τοῦ χρέους κύριος τὴν τοῦ χρυ σίου ποσότητα, έγραψεν δὲ τὴν ἄλλως κατ' αὐτοῦ χειρόγραφον, καὶ λαβὼν ἐν φυλακῇ ἔθετο, καὶ ἐλύπησεν, καὶ ἐστένωσεν παντοίως, μὴ βουλόμενος, ὡς προέφην, παρ' αὐτοῦ τὸ ποσὸν λαβεῖν, ἀλλ᾽ ὕστερον, ἀπαιτῶν αὐτὸν ἀπολῦσαι, οὐχὶ μάταιον τὸν τοιοῦτον ὑπολαμβάνομεν; Β. Πῶς γὰρ οὗ; Α. Εἰ οὖν ὁ Θεὸς οὐκ ἠβούλετο παρ' ἡμῶν ἀπαι τῆσαι τὰ τοῦ νόμου δικαιώματα, τίνος χάριν τούτον καθ᾿ ἡμῶν ἔγραψεν; Αλλ' οὐχ οὕτως τοῦτο, μή γένοιτο. Οὐ γὰρ περίεργος, καὶ οἷα παίζων ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τῇ αὐτοῦ δικαιοκρισίᾳ πάντα παρ' ἡμῶν τὰ ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένα ἀπήτει. Καὶ ἐπειδὴ οὐκ Ισχύομεν ἀποτῖσαι, τούτου χάριν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ 15. σπότης ἡμῶν Χριστὸς ἀπέδωκεν, καὶ τὴν κατάραν καὶ καταδίκην τὴν καθ᾿ ἡμῶν χρεωστουμένην ἀν έλαβεν, καὶ ἑκουσίως ἀνεδέξατο. Καὶ ἅπερ ἡμᾶς ἐχουν παθεῖν, αὐτὸς πέπονθεν. Καὶ ἐμαστίχθη, καὶ ἐνεπτύ σθη, καὶ ἐῤῥαπίσθη, καὶ ἐκολαφίσθη, καὶ ἐστι ρώθη, καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν. Καίπερ, ὡς ἔφαμεν καὶ πρώην, διὰ τῆς ὑπακοῆς λῦσαι τὸν θάνατον ἐν eriperet, et ex maledicto legis, justoque Dei judi- νάμενος, ἀλλ᾽ ἐκ περιουσίας, ἵνα καὶ ἐκ τοῦ διαβόλο ut paulo ante diximus, per obedientiam mortem delere potuisset, sed tamen ἐκ περιουσίας, id est, ut abundaret, et superflueret, quo nos ex diabolo cio, pro nobis mortuus est, ut liceret Deo misericordiam nobis tribuere; et non justitiam propriam improbaret, et supervacuam atque irritam reddeἡμᾶς ἐξέληται, καὶ ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, καὶ τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισίας, ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἐξῇ τῷ Θεῷ ἐλεῆσαι ἡμᾶς, καὶ μήτε τὴν ἰδίαν δικαιοσύνην ἀκυρῶσαι καὶ καταργῆσαι, ἀλλὰ ταύτης ret; sed potius uane circumscriberet et terminaret, * Αρωτησάμην. NOTÆ. Illam legem dicit, de qua Paulus in Epist. ad Hebr. x, meminit: Irritam quis faciens legem Moysi sine ulla miscratione duobus, vel tribus testifus moritur. (Deut. xv, 6.)

OPUSCULA. Οι γράψει ἀπολαβοῦσαν τὰ ἴδια δικαιώματα, μήτε receptis, et recuperatis propriis justificationibus; Ελεος αὐτοῦ ἄπρακτον παρεᾶσαι. Β. Καὶ περὶ τούτου ἀρκούντως λέλεκται. Φράσον [, πῶς ἡμᾶς ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἐῤῥύσατο; Α. Τί ἐστιν ἁμαρτία; οὐχὶ ἀποτυχία τις, καὶ ἀστο Τα τοῦ σκοποῦ; Ωσπερ γὰρ εἴ τις ὑγιὴς ὢν ἐν τῷ αδίζειν, ὅπου θέλει, τὸν πόδα τίθησιν, ἡνίκα δὲ ἐξ σθενείας τινὸς ἀῤῥωστήσας τρομικός γένηται, μὴ υνηθείη τὸν πόδα θεἶναι, ὅπου βούλεται, ἀλλὰ σχο τῆ σας εἰς τόπον τινὰ πῆξαι τὸ ἴχνος, ὑπὸ τῆς ἐνοιούσης ἀγρωστίας ὠθούμενος, ἀλλαχοῦ τὸ βῆμα που αστρέψαιεν· οὕτω καὶ τῆς ἁμαρτίας ἐνοικησάσης τη · μετέρα ψυχῇ, ἀσθενῆ αὐτὴν καὶ ἄῤῥωστον που ποίηκεν, ἀστοχοῦσαν καὶ ἁμαρτάνουσαν τῶν οἰ κείων σκοπῶν καὶ προθέσεων· ὁ δὲ Χριστὸς βαπτίζει ἡμᾶς ἐν ὕδατι, καὶ Πνεύματι, καὶ ἡ χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος ρώννυσιν ἡμᾶς, πᾶσαν τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν ἀῤῥωστίαν, καὶ νόσον ἀποξύει, καὶ ἀνανεοί, καὶ ἀνακαινίζει καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον σθένος, καὶ κάλλος, τὸ πρὸ τῆς παραβάσεως, ἀποκαθίστησιν. Β. Πέμπτον ὑπολέλειπται τὸ τοῦ ᾅδου. Α. Ἐπειδὴ ἀδύνατον μετὰ σαρκὸς ἐνδημῆσαι τοῖς ἐν ᾅδου, τῷ θανάτῳ διαιρεθείσης ἐκ τῆς σαρκὸς τῆς τοῦ Κυρίου ψυχῆς, γυμνὴ ταῖς ἐν σκότει ψυχαῖς ἐνδημήσασα, καὶ φῶς αὐτοῖς τὸ τῆς θεότητος ἀπὸ αστράψασα, καὶ εἰς αὐτὸν πιστευσάσας εἰς τὸν παρά δε σον μετατέθηκεν, καὶ τὸ τοῦ ᾅδου βασίλειον καταλέλυκεν. Ὥσπερ γὰρ πύλη καὶ εἴσοδος τῆς εἰς τὸν κόσμον ἐπιδημίας τοῦ Θεοῦ Λόγου ή παναγία Παρθένος γέγονεν, οὕτως καὶ ὁ θάνατος πύλη καὶ εἰσ υλος τῆς εἰς ᾅδην καταφοιτήσεως. Διακρισίς τε καὶ διασάφησις τῶν περὶ ἂς οἱ φιλόσοφοι καταγίνονται φωνῶν, καὶ ἔλεγχος τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων Σενηριανών, ήγουν Ιακω βιτῶν ψυχοφθόρου αἱρέσεως, τοῦ αὐτοῦ ᾿Αβου καρᾶ. Τοῖς τῶν ἀληθινών δογμάτων ἐρασταῖς τε καὶ προασπισταῖς ἀναγκαία καθέστηκεν ἡ τῶν φωνῶν, · περὶ ἂς οἱ φιλόσοφοι μάλιστα καταγίνονται, διάκρισίς τε καὶ διασάφησις. Τὴν γὰρ τούτων ἀκριβῆ γνῶσιν πολλοὶ τῶν δοκούντων εἶναι σοφῶν ἀγνοήσαντες περὶ τὴν ἀλήθειαν ἡστόχησαν, καὶ εἰς ἀτοπίας καὶ βλασφημίας ἐξώκειλαν, καὶ τῆς εἰς τὸ Θεῖον ὀρθῆς πίστεως ἐξέπεσον ἡγνοηκότες μὲν, εκόντες δὲ τὰς τῆς διανοίας ὄψεις ἀποκλίναντες τοῦ τῆς σωτηρίας φωτός, καὶ πρὸς τὸ ὀλέθριον σκότος αυτομολήσαντες, εἰς ἀπωλείας κατώλισθον βάραθρον. Διὸ περὶ μὲν ἀσήμων φωνῶν ἐνάρθρων, ἢ ἀνάρθρων περισημαντικῶν ἀνάρθρως, οὐδὲν εἰς ἀποδεικτικὴν συντελουσῶν μέθοδον λέγειν, τὰ νῦν ἐάσαντες, περὶ αὐτῶν, ὡς οἷοί τε τυγχάνομεν ὄντες, βραχέα διαληψόμεθα· τοὺς τῆς Ἐκκλησίας τροφίμους κατὰ τῶν φρενοβλαβῶν τῆς Ἐκκλησίας ἀντιπάλων ᾿Ακεφάλων αἱρετικῶν καθοπλίζοντες, καὶ τὴν ἐκείνων ἄνοιάν τε καὶ ἀδρανίαν ἐλέγχοντές τε καὶ στηλιτεύοντες Deque misericordia ejus άπρακτος, id est, sine opere justitiæ transmitteretur. B. Sed de his satis lactenus. Explica modo, quo modo ex peccato nos liberavit. A. Quid est peccatum? nonne est aberratio a scopo? Ut enim si quis valet, cum ambulat, ubi vult, pedem ponit; cum vero ex quapiam imbecillitate laborat, effectus tremulus, non potest vestigium figere, ubi vult, sed potins animadverso loco, in quo vestigium ponat, ab infirmitate sua detrusus, alibi ponit, sic cum in anima nostra peccatum habitare cœpit, infirmam et imbecillem eam facit, et aberrantem a suo scopo ac proposito: Christus autem baptizat nos in aqua et Spiritu sancto, et gratia Spiritus sancti roborat nos, et omne peccatum atque infirmitatem detrahit; ac renovat, et robur pristinum et pulchritudinem, quæ ante transgressionem Adæ erat, restituit. B. Quintus inimicus relinquitur, id est, infernus. A. Quia fieri non poterat, ut cum carne in ind feris peregrinaretur, anima a carne Domini per morlem separata ad animas, que in tenebris erant, profecta et lumine divinitatis illis illato, eas, quæ in eum crediderunt, in paradisum transtulit, et regiam inferni demolitus est. Sicut enim janua et aditus peregrinationis Verbi Dei in mundum facta 351 est sanctissimna Virgo; sic mors facta est janua et introitus descensus Christi in inferEjusdem Theodori Abucaræ explanatio rocum quibus philosophi utuntur, et confutatio haeresis Acephulorum Severianorum, id est Jacobita· rum. (Interprete Francisco Turriano Societatis Jesu.) lis, qui verorum dogmatum studiosi sunt et defensores, necessaria est vocum, in quibus philosophi versantur, explanatio et distinctio. Ilarum enim cognitionem perfectam quia multi ex iis, qui sapientes esse videbantur, ignoraverunt, a veritate aberrarunt, et in absurditates ac blasphemias impegerunt; et a recta in Deum fide nescientes quidem exciderunt, sed quia oculos mentis a lumine salutis deflectere voluerunt, et ad pestiferas tenebras sponte declinare, in profundum interitus deciderunt. Quamobrem omissis nunc vocibus nihil significantibus tum articulatis; aut significantibus non articulatis, quæ ad conclusiones rationum nihil prodesse possunt, de illis, quas principio dixi, pauca pro viribus nostris tractabimus, quibus alumnos Ecclesiæ contra hæreticos et Ecclesiæ adversarios Acephalos deuentes instruamus et armemus. NOTÆ. Sequebatur hic in Bavarico codice assumentum satis prolixum. Quod omisimus, quia Turrianus suo in exemplari non reperit, et clarum videtur, non ab auctore, sed ab alio quopiam pro diisse.

} 1471 Ex vocibus igitur, quibus utuntur philosophi, aliæ quidem sunt philosophica, ut substantia, animal, homo, Petrus, aliæ vero logicæ, ut genus generalissimum, species, natura, substantia, individuum, hypostasis, persona. Notanda vero eat horum ab aliis inter se differentia. Omne commune in vocibus quidem philosophicis, communicat nomen et definitionem cum iis, quæ sunt infra ipsum commune, ut animal communicat homini, equo, bovi et leoni, quæ sub ipso sunt, tum nomen, tum definitionem. Homo enim, eademque est ratio aliorum, animal et substantia animata, et sentiens dicitur, et unusquisque singularis homo similiter. In logicis vero quod commune est, omnino non communicat nomen, neque definitionem. Nec enim quod dicitur genus, idemque species subalterna, dicitur unquam genus generalissimum, neque definitionem generis generalissimi penitus recipiet, neque species 352 specialissima genus appellabitur, nec individuum species, neque aliquid prorsus in vocibus logicis eorum, quæ inferiora sunt, nomen vel definitionem superiorum potest suscipere. Praeterea, omne quod in vocibus philosophicis definitur, statim ostendit in seipso definitionem, qua definitur, veram esse. Homo enim, quem definiunt esse animal particeps rationis, mortale, et mentis ac scientiæ capax, statim in seipso demonstrat, esse hanc veram definitionem hominis, in vocibus vero logicis non sic, sed contra potius, omne quod in his definitur, in se quidem falsum est, in voce vero philosophica verum est. Verbi gratia, hoc nonien species, id est, haec dictio trium syllabarum, sic definita, quod de pluribus differentibus numero in eo quod quid est, prædicatur, in se quidem falsun esse hoc demonstrat, in philosophica vero voce, de qua prædicatur, plane verum, ut diximus. Species enim, id est dictio trium syllabarum non prædicatur de pluribus differentibus in eo, quod quid est, quod definitio dicit, sed in nomine ostenditur, verum esse. Homo enim de Socrate, Platone, Aristarcho, Phadone, et de singulis hominibus,qui sunt iufiniti, et numero differentes, praedicatur, et definitionem totam in se veram servat. Præterea omnis res, de qua dicitur species specialissima, postquam dicitur species, natura etiam et substantia nominatur. Ex quo fit, ut quæcunque æqualiter eam speciem participant, ejusdem naturæ et ejusdem substantiæ esse dicantur, ut homo; prædicatur enim de illo species infima. Quocirca simul atque species vocatur, vocatur et natura et substantia respectu omnium, de quibus praedicatur; prædicatur autem de Petro, Paulo, Joanne, et de singulis hominibus qui speciem æqualiter participant. Unde qui speciei snbjiciuntur, ejusdem naturæ sunt ac substantiæ. Quæ vero * οίτε.· εἰσίν, Τῶν φωνῶν, περὶ ἂς οι φιλόσοφοι καταγίνονται αἱ μέν εἰσι φιλόσοφοι, οἷον οὐσία, ζῶον, ἄνθρωπος, Πέτρος· αἱ δὲ λογικαί, οἷον γενικώτατον γένος, είδος, φύσις, οὐσία, ἄτομον, ὑπόστασις, πρόσωπον. Δε οριστέον καὶ τὴν τούτων ἀπ' ἀλλήλων διαφοράν. Πέν κοινὸν ἐν μὲν ταῖς φιλοσόφοις φωναῖς μεταδίδωσι τοῖς ὑπ' αὐτὸ τοῦ τε ὀνόματος, καὶ τοῦ ὁρισμοῦ· οἷον, τὸ ζῶον μεταδίδωσι τοῖς ὑπ' αὐτό, ἀνθρώπιν τε καὶ ἵππῳ, καὶ βοῖ, καὶ λέοντι, τοῦ τε ὀνόματος, καὶ τοῦ ὁρισμοῦ· ὅ τε γὰρ ἄνθρωπος, καὶ τῶν λων ἕκαστον, ζῶον ἂν λέγοιτο, καὶ οὐσία ἔμμαχος αἰσθητική, καὶ οἱ κατὰ μέρος άνθρωποι ὡσαύτως. Ἐν ταῖς λογικαῖς φωναῖς τὸ κοινὸν οὐ μεταδίδωσ παντάπασιν, οὔτε τοῦ ὁρισμοῦ· οὔτε γὰρ ἂν τὸ λεγόμενον γένος, τὸ αὐτὸ καὶ εἶδος υπάλληλον καλοντό ποτε γενικώτατον γένος, οὔτε τὸν ὁρισμὸν τοῦ γενι νωτάτου γένους παντελῶς ἐπιδέχοιτο, οὔτε τὸ ειδι χώτατον εἶδος ονομάζοιτο γένος, οὔτε τὸ ἄτομαι εἶδος, οὔτε μήν τι τὸ παράπαν ἐν ταῖς λογικεῖς φω ναῖς τῶν ὑποκάτω δέχεσθαι δύναται, ούτε τὴν προς ηγορίαν, οὔτε τὸν ὅρον τὸν ἐπάνω. Ετι τῶν ὀρε μενον· ἐν φιλοσόφοις φωναῖς, αὐτίκα δείχνυσιν ἐκ ἑαυτῷ τὸν αὐτὸν ὁρίσαντα ὁρισμὸν ἀληθεύοντα. Ο γὰρ ἄνθρωπος οριζόμενος ζώον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, παρίστησιν εὐθέως ἐν ἑαυτῷ τοῦτον τὸν ὁρισμὸν ἀληθῆ τυγχάνοντα· ἐν δὲ ταῖς λογικαῖς οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πᾶν ἐν ταύται; οριζόμενον ἐφ' ἑαυτοῦ μὲν ψεύδεται· ἐπὶ δὲ τοῦ φι λοσοφικοῦ ἀληθεύει. Οἷον τὸ εἶδος όνομα, ήγουν ή δ σύλλαβος αὕτη λέξις, οριζόμενόν τι, κατά πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ, ἐν τῷ τί ἐστι κατηγ ρούμενον, ἐφ' ἑαυτοῦ μὲν ψεύδεται· ἐπὶ δὲ τοῦ φιλο σοφικοῦ, καθ' οὗ τάττεται, σαφῶς ἀληθεύει, καθώς Εφημεν. Τὸ γὰρ εἶδος, τοῦτ' ἔστιν, ἡ δισύλλαβος αὕτη λέξις, οὐκ ἂν ἐν τῷ τί ἐστι κατηγοροῖτο κατά πλειόνων, καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ, ὡς ὁ ἐρ σμὸς διαγορεύει· ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ δειχθήσεται οὕτως ἀληθεύων. Ο γὰρ ἄνθρωπος κατά Σωκράτους, καὶ Πλάτωνος, καὶ ᾿Αριστάρχου, καὶ Φαίδωνος, καὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων, οἵτινες ἄπειροί τε καθ εστήκασιν, καὶ ἀριθμῷ διαφέρουσιν, κατηγ n ρεῖται, καὶ τὸν ὅρον ὅλον ἐν ἑαυτῷ σώζει ἀλη θεύοντα. Πᾶν πράγμα καθ᾽ οὗ τάττεται τὸ εἰδικώτατον εδος, μετὰ τὸ λέγεσθαι εἶδος, φύσις τε ονομάζεται καὶ οὐσία. Διὸ καὶ πάντα ὅσα ἐπίσης αὐτοῦ μετ έχουσιν, ὁμοφυή τε λέγεται, καὶ ὁμοούσια, οἷον ὁ ἄν θρωπος· τάττεται γὰρ κατ' αὐτοῦ τὸ εἰδικώτατ εἶδος. Οθεν σὺν τῷ λέγεσθαι εἶδος, καὶ φύσις λέγε ται, καὶ οὐσία πᾶσιν τοῖς καθ' ὧν κατηγορείται· κατ ηγορεῖται γὰρ Πέτρου, καὶ Παύλου, καὶ Ἰωάννου, καὶ τῶν καθ᾽ ἕκαστα ἀνθρώπων, οἱ καὶ ἐπίσης αὐτοῦ μετα ἔχουσιν· ὅθεν ἅτε δ' κατ' αὐτοῦ ὄντες ἴσοι ὁμοφυείς το καὶ ὁμοούσιοι. Πάντα όσα κατὰ πραγμά ἐστιν isa καθ' ἃ τάττεται τὸ γένος, οὐ πάντως καὶ ὁμοφυἢ ὑπάρ

OPUSCULA. τε, οὐδὲ ὁμοούσια. Τὰ δὲ ὄντα ἐκ τῶν καθ᾽ ὧν κατ- secundum rem sunt æqualla, de quibus genus diγορείται, ὁμοφυῆ καὶ ὁμοούσια, οὐ διὰ τὸ εἶναι ατ' αὐτῶν ' ἴσα ὁμοφυῇ ἐστι καὶ ὁμοούσια· ἀλλὰ πειδὴ κατὰ τὸ ὑπ' αὐτῶν εἰδικώτατον εἶδος ἴσα, διδ Εν πράγμα, καθ' ὧν * τάττεται τὸ γένος, οὐκ ἔστιν ύσις, οὐδὲ οὐσία τὰς ὑπ' αὐτῷ, οἷον, κατὰ τὸ ζῶόν ἐσεν ἴσοι, ἄνθρωπος, ἵππος, βοῦς, λέων, εἴπερ ὄντες μογενείς, οὐκ εἰσὶν ὁμοφυεῖς, οὐδὲ ὁμοούσιοι. Οθεν > ζῶον ἔστι μὲν γένος, οὐκ ἔστι δὲ φύσις οὐδὲ Ασία. Ἡ οὐσία, ἡ μετὰ τῶν φιλοσόφων φωνῶν τα τ ομένη, ἧς, ὁ ὅρος πρᾶγμα αὐθύπαρκτον, μὴ δεόκενον ἑτέρου πρὸς σύστασιν, ἔστι μὲν γένος πᾶσιν οῖς ὑπ' αὐτὴν, ἐπειδήπερ ὅσα κατ' αὐτῆς ἐστιν ἴσα, μογενῆ πάντως ἐστὶ, καὶ λέγεται· οὐ μὴν αὐτή στιν οὐσία, ούτε φύσις· οὐ πάντα γὰρ τὰ κατ' αὐτ τὴν ἴσα καὶ ὁμοούσιά ἐστι, καὶ ὁμοφυῆ, ὡς πᾶσιν δηλον. Ἰδοὺ γὰρ ἄνθρωπος, καὶ ἡ ῥοὰ, καὶ ὁ λίθος, κατ' αὐτὴν τὴν οὐσίαν, εἰσὶν ἴσα· δέχεται γὰρ κα στον τούτων τό τε ὄνομα, καὶ τὸν δρον τῆς οὐσίας· οὐκ εἰσὶ δὲ ταῦτα ὁμοούσια, οὐδὲ ὁμοφυῇ. Διὸ ἡ προς εἰρη μένη ουσία γένος μέν ἐστι τούτων, μᾶλλον δὲ γενιχώτατον γένος· οὐκ ἔστι δὲ φύσις αὐτῶν, οὐδὲ οὐσία. citur, non necesse est esso ejusdem naturæ et substantiæ. Quæ autem sunt ejusdem naturæ et substantiæ, de quibus prædicatur genus, non quia sunt æqualia secunduin genus, idcirco sunt ejus - dem naturæ et substantiæ, sed quia secundum speciem, quæ infra genus est, sunt æqualia. Quocirca de quibus dicitur genus, non est genus eorum natura et substantia, verbi gratia, secundum animal, quod est genus, æquales sunt homo, equus, bos, leo, quæ quidem sunt ejusdem generis, sel non ejusdem naturæ, neque 353 substantiæ. Unde animal est quidem genus, non autem natura, neque substantia. Substantia illa, quæ ad voces philosophicas pertinet, quam definiunt, rem per se exsistentem, non indigentem alio, ut exsistat, est quidem genus eorum omnium, quæ infra eam sunt, siquidem quæcunque secundum ipsam æqualia sunt, omnino ejusdem generis dicuntur, et sunt; non tamen est eorum natura et substantia, - quia non omnia, quæ secundum ipsam æqualia sunt, ejusdem naturæ et substantiæ sunt, ut omnibus est manifestum. Homo enim, et malus punica, et la pis secundum ipsam substantiam æqualia sunt; quia quodque recipit nomen et definitionem substantiæ; non sunt tamen ejusdem naturæ et substantiæ. Quare substantia proposita genus quidem horum est, imo genus generalissimum; non tamen est natura eorum, neque substantia. Ομολόγηται τοίνυν διχῶς λέγεσθαι τὸ ὄνομα τῆς οὐσίας, λογικῶς ἅμα καὶ φιλοσοφικῶς· ἁπλῶς δὲ φάναι τἂν ὄνομα φιλοσοφικὸν ἅμα τὸ λέγεσθαι, παρ έχει τῷ ἀκούοντι τῶν ὄντων τι νοεῖν ὡρισμένως, ἀφαιρουμένης ἀπ' αὐτοῦ, δῆλον ὅτι τῆς ὁμωνυμίας, ὥστε μηδὲν ἕτερον ἐξ αὐτοῦ νοεῖσθαι δύνασθαι παρά τὸ πρᾶγμα τὸ ἐριζόμενον· οἷον, εἴ τις τὸ ἄνθρω πος όνομα φαίη, θᾶττον ὁ ἀκροώμενος ὁριστὸν πράγμα νοεῖ, τοῦτ᾽ ἔστι ζῶον λογικὸν θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν· οὐδὲν ἄλλο δυνάμενος ἐκ τοῦ ἄνθρωπος ονόματος καταλαβέσθαι, πλὴν τοῦ ὁρισθέντος πράγματος. Απαν δὲ λογικὸν ὄνομα λεγόμενον, οὐ δίδωσι τῷ ἀκούοντι νοεῖν τι τῶν ὄντων ἀορίστως, ἅτε δὴ ἐπὶ πολλῶν καὶ διαφόρων πραγμάτων τιθέμενον. Οἷον, τὸ εἶδος ὄνομα λογικόν ὑπάρχον, πολλαχοῦ περιφερόμενον, καὶ ἐπιπίπτον ἐπὶ ἀνθρώπου, καὶ ἵππου, καὶ βοὸς, καὶ χρυσοῦ, καὶ κύκλου, καὶ γραμματικῆς, καὶ ἐπὶ πλείστων, καὶ διαφερόντων, οὐ συγχωρεῖ τὸν ἀκροατὴν ὡρισμένον τι κατανοεῖν. Ὡσαύτως εἰ μὲν λέγοι τις τὸ Παῦλος ὄνομα, τῆς ὁμωνυμίας εκκεκαθαρμένον, παραχρῆμα νοεῖσθαι δίδωσιν, ὡς φέρε εἰπεῖν, τὸν μέγαν Απόστολον, τόν ποτε τῆς Ἐκκλησίας διώχτην, καὶ τὰς ἄλλας ιδιότητας, αἷς χαρακτηρίζεται περὶ οὗ ὁ σκοπός, αἵτινες οὐκ ἄν ποτε ἐπί τινος ἄλλου γένοιντο. Εἰ δέ τις άτομον εἴποι ὄνομα περιθέον, καὶ · αὐτοῦ. Quare omnes concedunt, dupliciter dici nomen substantia, logice et philosophice, et ut simpliciter dicam, omne nomen philosophicum, statim ut dicitur, facit, ut qui audit, aliquid certi et definiti intelligat, remota scilicet ab eo homonymia, quæ &quivocatio dici solet; ita ut nihil aliud intelligi ex eo possit præter rem definitam, ut si quis dicat hoc nomen homo, continuo qui audit, rem certam intelligit, animal scilicet rationis particeps et mortale; neque potest aliud quippiam ex ipso nomine hominis comprehendcre præter rem definitam. Omne vero nomen logicum habet hoc proprium, ut cum dicitur, non subjiciat menti audientis aliquid rei certæ et definitæ, quia in muttis et diversis rebus ponitur. Ut nomen logicuín species, quod multipliciter circumfertur, et in hominem, equum, bovem, aurum, circulum, grammaticam, plurimaque alia cadit, non sinit, ut auditor aliquid definitum intelligat. Similiter, si quis dicat nomen Paulus homonymia nudatum, statim intelligimus, verbi gratia, magnum Paulum Ecclesiæ quondam persecutorem, cum aliis proprietatibus, quibus signatur, de quo propositum est loqui, quæ quidem proprietates nunquam in alio insint. Si quis vero dicat nomen hoc individuum, infinite fertur in multis, ut in Paulo, Petro, hoc equo, boc • καθ' οὗ sed ferri potest eliam altera lectio. NOTÆ. Accipit Theodorus nomen nature et substantiæ strictius, pro gradu nimirum specifico in- · τῶν. fimo; que parto duo homines sunt ejusdem naturæ et consubstantiales, non autem honio et cans.

THEODORI ABUCAR.E albo, lioc circulo, et in reliquis similiter individuis περιφερόμενον, ἀορίστως παραδείκνυται ἐπὶ Περ λου, καὶ Πέτρου, καὶ τοῦδε τοῦ ἵππου, καὶ πολ τοῦ λευκοῦ, καὶ τοῦδε τοῦ κύκλου, καὶ τῶν λεπ ὁμοίως, τῶν μὴ τεμνομένων παντάπασιν, ήγουν τῶν ἄλλων κατηγορουμένων. Εντεῦθεν τοίνυν τὰ φύσι ὄνομα, καὶ τὸ οὐσία, λογικῶς καμβανόμενον, και τ ὑπόστασις, ἐκ τῶν περιφερομένων καὶ ἐπὶ πολλῶν ἀορίστως τιθεμένων, ήγουν τῶν λογικῶν, ἐναργώς εἶναι φαίνεται· καθὼς καὶ τὸ εἶδος όνομα, καὶ τὰ ἄτομον, ὡς ἀπεδείξαμεν. Τὸ γὰρ φύσις δίκαια, και ἐπὶ ἀνθρώπου, καὶ ἵππου, καὶ χρυσοῦ, καὶ τῶν ίσω πῶν τάττεται, πολλαχοῦ περιφερόμενον παραπλησίως τὸ εἶδος ὀνόματι. Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον, καὶ τ ὑπόστασις ὄνομα ἐπὶ Πέτρου, καὶ Παύλου, καὶ τοῦδε τοῦ ἵππου, καὶ τοῦδε τοῦ βοός τάττεται, ὡς καὶ τὸ ἄτομον. de quibus dicitur. Hinc igitur nomen naturæ, et substantiæ logice sumpta, et nomen bypostasis ex vocibus, quæ in multis infinite ponuntur, id est, ex vocibus logicis perspicue sunt, sicut nomen spe· cies, 354, et individuum, ut demonstratum est. Nomen enim naturæ in homine, et in equo, et in auro, et in reliquis ponitur, et multipliciter fertur, sicut nomen species. Eodem modo nomen hypostasis in Petro, et Paulo, et in hoc equo, et in loc bove ponitur, sicut et individuum. Εντεῦθεν τοιγαροῦν ἡ ἄγνοια του παράφρονα αἱρετικοῦ Σευήρου διαῤῥήδην ἐλέγχεται· ἐκεῖνες γὰρ ἐπειδή φησιν, Παῦλος μέν ἐστιν ὑπόστασις, ἐν θρωπος δὲ φύσις, ὥσπερ Παῦλος άνθρωπος είναι λέγεται, οὕτω λεγέσθω καὶ ὑπόστασις φύσις. Ἡμεῖς δὲ τὴν τοῦ ἀνοήτου κακόνοιαν ἀνατρέποντες ἀνδ ερούμεν· Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, ὃν παρήνεγκας, χαλίφρον, ἐπειδὴ Παῦλος μέν ἐστιν ἄτομον, ἄνθρω πος δὲ εἶδος, καθὼς τὸν Παῦλον ἄνθρωπον εἶναι φέρ λέγε καὶ τὸ ἄτομον εἶδος, καὶ τηνικαῦτα καθώς το ο Παύλῳ δίδως τὸν τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὸν καὶ τον νομα, δώσεις καὶ τῷ ἀτόμῳ τὸν τοῦ εἴδους ὁρισμέν όμοίως καὶ τοὔνομα, καὶ οὕτω φήσεις τὸ ἄτομον εἶναι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμ. ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον, όπερ ἀκρότατην καθέστηκεν ἀφροσύνης, οι 10 παρά τοὺς δαίους αἱρετικοὺς ἐξαιρέτως ἁρμόζουσα. Εἶτα καθὼς τὸν Παῦλον εἶναι φὴς οὐσίαν, ἥτις ἐστὶ γενικώτατον για νος, καὶ δίδως τῷ Παύλῳ τὸν τῆς οὐσίας ορισμός, τοῦτ' ἔστι, τὸ εἶναι πράγμα αὐθύπαρκτον μὴ ἐν μενον ἑτέρου πρὸς σύστασιν, λέγεται καὶ τὸ ἄτομο εἶναι γενικώτατον γένος· καὶ δὸς τῷ ἀτόμῳ τὸν τοῦ γενικωτάτου γένους ὅρον καὶ τούνομα, τοῦτ' ἐστιν, ὑπὲρ δ οὐκ ἂν εἴη ἄλλο ἐπαναβεβηκὸς γένος, καὶ τὸ ἀεὶ γένος ἄν· τοῦτο δὲ τίνι φίλον ἂν εἴη. εἰ μὴ πάντη τῷ τῆς θείας ἀπηλλοτριωμένω χάριτος; Ἐκ τούτων οὖν ἁπάντων ἀναγκαστικώτατα συνάγεται τῷ νῦν ἔχοντι, μὴ εἶναι τὴν ὑπόστασιν φύσιν, μήτε μήν οὐσίαν τὴν κατὰ πάντα τρόπον φερομένην τε καὶ περιθέουσαν, ὡς ἡ φύσις, τοῦτ᾽ ἔστι, τὴν λογικήν ὁμοούσια, καὶ τούμπαλιν πάντα τὰ τῇ οὐσίᾳ δεν Hinc aperte ignorantia insani Severi redarguitur; ille enim, quia, inquit, Paulus est liypostasis, homo vero natura; sicut Paulus dicitur homo, sic etiam dicatur hypostasis esse natura. Nos vero ut pravam intelligentiam stulti evertamus, sic occurremus: Si hoc, quod prave intulisti, valet, o delire, quando Paulus quidem est individuum, homo vero est species, sicut ais Paulumn esse hominem, dic individuum esse speciem, et tunc ut Paulo tribuis hominis definitionem et nomen, tribues etiam individuo definitionem et nomen similiter specici, atque ita dices, individuum esse, quod de pluribus differentibus numero in eo, quod quid est, praedicatur, quæ est summa insipientia tibi, præter alios haereticos, congruens. Et sicut Paulum ais esse substantiæ definitionem, id est, esse rem per se exsistentem, non indigentein alio ad exsistendum, dic etiam individuum esse generalissimum genus; et tribue individuo definitionem, et nomen generis generalissimi, id est, quo non est aliud genus superius; et quod semper est genus; hoc autem cuinam placeat, et probetur nisi ei, qui omnibus modis a divina gratia alienatus est? Ex his omnibus necessario apud eum, qui mente præditus est, fertur, non esse hypostasim naturam, neque substantiam quae omnimodis circumfertur,et circumfert, sicut natura logice sumpta: omnia enim, quæ sunt ejusdem naturæ, omnino sunt ejusdem substantiæ, et contra, oninia, quæ substantia differunt, et natura differunt. Quare idem est natura et substantia. πάντα γὰρ ὅσα ἐστὶν ὁμοφυῆ, πάντως ἐστὶ καὶ νοχεν; ὥστε ταυτόν ἐστι φύσις καὶ οὐσία. inSciendum autem est, quod res non numerantur cum nominibus suis philosophicis secundum compositionem, sed cum logicis congruentibus, ut si velinus 355 numerare Petrun, et Paulumn, et Joannem, non dicimus tres homines (proprie scilicet), quia unusquisque quidem ipsorum est homo; homo vero nullus horum non est; superiora enim dicuntur de inferioribus, non inferiora de superioribus. Non enim dices hominem esse Petrum; sed potius Petrum esse hominem. Si igitur dicas PcΔέον δὲ εἰδέναι, ὡς τὰ πράγματα τοῖς ἑαυτῶν φιλοσοφικοῖς ὀνόμασιν οὐκ ἀριθμοῦνται κατά τον θεσιν, ἀλλά τινες ἐφαρμόζουσιν αὐτοῖς λογικές, οἱονεὶ βουλοίμεθα Πέτρον ἀριθμῆσαι, καὶ Παύλον. καὶ Ἰωάννην· οὐ φαμεν γὰρ ἀνθρώπους, ἐπειδὴ ἕκαστος μὲν αὐτῶν ἐστιν ἄνθρωπος· ἄνθρωπος δε οὐκ ἔστιν οὐδεὶς τούτων· τὰ γὰρ ἐλάττω τῶν μετ νων οὐ κατηγορεῖται, ἀλλὰ τὰ μείζω τῶν ἐλαττόνων. Οὐκ ἔτι γὰρ ἂν εἴποις τὸν ἄνθρωπον εἶναι Πέτριν ἀλλὰ τὸν Πέτρον εἴποις ἂν εἶναι ἄνθρωπον. Εἰ τοίνη

OPUSCULA. Πέτρον, καὶ Παῦλον, καὶ Ἰωάννην εἴποις εἶναι trum, et Paulum, et Joannem esse tres homines, τρεῖς ἀνθρώπους, Αριθμηκώς ἔσῃ ὁ μὴ προέθου καθυποβάλλειν ἀριθμῷ. Προέφημεν γὰρ " τὸν ἄν θρωπον μὴ εἶναι μηδένα τούτων. Εἰ δὲ καὶ αὐτοὺς τούτους εἶναι τρεῖς λέγοις, ἕκαστον αὐτῶν τρείς ἀριθμήσεις, ὥστε τοὺς τρεῖς εἰς ἐννέα πολυπλασιασθῆναι, ὅπερ ἀδύνατον. Ἐντεῦθεν ἀναγκαίως εἰσα φέρεται τὸ ἐφαρμόζον αὐτῶν ἑκάστῳ λογικὸν ὄνομα, ὅ ἐστιν, ὑπόστασις, άτομόν τε καὶ πρόσωπον, καθ' δ οἱ προτεθέντες ἀριθμηθῆναι ἀριθμῷ καθυποβλη θήσονται, τρεῖς ὑποστάσεις, ἢ ἄτομα, ἢ πρόσωπα λεγόμενοι. Κατὰ τοῦτον δὴ τὴν τρόπον ἀποδείκνυται, μὴ εἶναι τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τρεῖς θεούς, εἰ καὶ τούτων έκαστος Θεός ἐστι τέλειος, ὥσπερ ἕκαστος εκείνων ἄνθρωπος τέλειος, ἀλλ᾽ οὐ λέγονται τρεῖς ἄνθρωποι. Ὁ Πατήρ τοίνυν, καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τρεῖς εἰσιν ὑποστάσεις, ὥσπερ κἀκεῖνοι. Ἐκ δὲ τούτου γνωσόμεθα σαφῶς, δεῖν ὁμολογεῖσθαι τὸν Χριστὸν εἶναι μίαν ὑπόστασιν ἐν δυσὶ φύσεσιν. Εστι γὰρ ὁ Χριστὸς ὁ τοῦ Θεοῦ ἀΐδιος Υἱὸς ὁ σαρκωθείς, τοῦτ' ἔστιν, ἡ μία τῆς ἁγίας Τριάδος ὑπόστασις σε σαρκωμένη, καὶ αὕτη ἡ ὑπόστασις, ήγουν άΐδιος Υἱός ἐστιν ὁ αὐτὸς Θεὸς ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπος. Βουλόμενας τοίνυν ἀριθμῆσαι Θεὸν, καὶ ἄνθρωπον, ἅ ἐστιν αΐδιος Θεός, τοῦτ' ἔστιν ἡ μία ὑπόστασις, οὐ δύνασαι τούτους εἰπεῖν ὑποστάσεις εἶναι δύο. Οὔτε γὰρ ὁ Θεὸς ὄνομα, οὔτε τὸ, ἄνθρωπος, ὑπόστασιν σημαίνει. numerabis, quos non erat propositum subjicere numero. Diximus enim antea hominem nullum horum esse. Si autem hos ipsos dicas tres esse, unumquemque horum numerabis tres; ut tres in novem multiplicentur, quod fieri non potest. Hinc necessario infertur, nomen, quod cuique horum congruit, logicum esse, quod est hypostasis, iudividuum, persona, quatenus propositi erant, ut numerarentur, ita ut dicantur tres bypostases, vel individua, vel personæ. In hunc modum demonstratum est, non esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum tres deos, etsi unusquisque illorum est Leus perfectus, quemadmodam quisque illorum homo perfectus, non tamen dicuntur tres homines. Pater igitur, et Filius, et Spiritus sanctus tres hyposlases sunt, sicut illi. Ex his cognoscemus manifeste confitendum esse Christum esse unain hypostasim in duabus naturis Est enim Christus æternus Dei Filius, qui incarnatus est, id est, una bypostasis sanctæ Trinitatis incarnata, et hæc hypostasis, æternus scilicet Filius est idem Deus simul et homo. Quare qui vult numerare Deum et hominem, quæ sunt æternus Filius, id est una bypostasis, non potest dicere esse hos duas hypostases. Nec enim nomen Deus, neque nomen homo hypostasin significat. Ilypost: sis enim de nullo omnino prædicatur. Quare nihil horum est hypostasis. Neque videtur licere dicere Deum et hominem duo genera, siquidem unumquodque genus de speciebus prædicatur, quod lic non fit. Neque convenit dicere eos duas species. Unaquæque enim species sub genere collocatur. Deus autem non habet genus, sub quo collocandus sit, sicut habet homo. Quamobrem magis proprium est, numerare hæc duas naturas, et duas substantias. Utrumque enim eorum est et natura, et substantia iis de quibus prædicantur. Nihil enim sub utroque horum habet constitutivas differentias, vel substantiales et naturales, ut sit natura et substantia utrumque eorum, de quibus prædicatur. Η μὲν ὑπόστασις οὐδενὸς ὅλως κατηγορείται, ὥστε οὐκ ἔστιν οὐδὲν τούτων ὑπόστασις. Οὔτε μὴν ἔοικεν εἰπεῖν τὸν Θεὸν καὶ τὸν ἄνθρωπον, δύο γένη, ἐπειδή- " περ ἕκαστον γένος ίδιον 18 κατηγορεῖται· τούτων δὲ οὐδὲν κατηγορεῖται ἴδιον. Ἀλλ᾿ οὐδὲ δύο είδη ἁρμόζει αὐτοὺς λέγεσθαι. Εκαστον γὰρ αὐτῶν ὑπὸ γέ νος τάττεται. Θεὸς δὲ οὐχ εἰς γένος ὑποταχθήσεται, ὡς ἔχει άνθρωπος, διὸ κυριώτερόν ἐστιν ἀριθμῆσαι ταῦτα δύο φύσεις, καὶ δύο οὐσίας. Εκάτερον γὰρ αὐτῶν, καὶ φύσις ἐστὶν, καὶ οὐσία τοῖς ὧν κατηγο ρεῖται. Οὐκ ἔχει γὰρ οὐδὲν τῶν ὑφ᾽ ἑκατέρων τού των συστατικάς διαφοράς, ήγουν ουσιώδεις καὶ φυσικὰς, ὥστε φύσις καὶ οὐσία, τῶν 18 καθ᾽ ὧν κατ ηγορείται, ἑκάτερον εἶναι. Διὰ πολλῶν οὖν ἀποδέδεικται, μὴ εἶναι τὴν ὑπό στασιν φύσιν, μήτε μὴν οὐσίαν τὴν λογικήν, την κατά πάντα τρόπον περιθέουσαν, ὡς ἡ φύσις. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ὀρθοδοξία φησίν, μὴ εἶναι τὴν φύσιν ὑπόστασιν μίαν τῶν καθ᾽ ὧν κατηγορείται, μήτε ὅλας τὰς ὑποστάσεις, ὅσαι ἂν ὑπ' αὐτὴν εἶεν, οἷον ἡ θεότης, ήγουν ὁ Θεὸς οὐκ ἔστι Πατήρ· εἰ γάρ ἐστι Πατήρ, πάντως οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς Θεός. Οὐ γὰρ ἀντιVARIE 13 In suppositione simplici, ut vocant logici. 356 Demonstratum igitur est pluribus, non esse hypostasim naturam, neque substantiam logicam, quæ omnibus modis circuit, sicut natura. Quia vero orthodoxa doctrina dicit, non esse naturam hypostasim, unam eorum, de quibus prædicatur, neque universas bypostases, quæ sub ipsa sunt, ut Deitas, id est, Deus non est Pater, si enim Deus est Pater, profecto non erit Filius Deus LECTIONES. 19 κατ' είδους. NOTÆ. Est dispar ratio, quia in divinis est una numero natura in tribus personis. In proposito autem sunt tres numero distinctæ naturæ humanæ in tribus personis. Quae hoc loco Theodorus disputal, ἀρίστῃ · γνώμη, candido animo, interpretari decet. Nami 13 τό. Deitas tota est in Patre; et sic perfectus Deus est: sed quia in illo non est, totaliter, hoc est ita, ut in Filio et Spiritu sancto non sit; ideo dicit Theodorus, Patrem non esse Deum πάντως, hoc est, ὁλικῶς, totaliter, sive solum, cum exclusione Filii et Spiritus sancti. Et quod de Patre affirmat, idem

THEODORI ABUCARA Non enim reciprocatur prædicatio, nt omnibus pa- στρέφει ἡ κατηγορία, ὡς πᾶσιν εὔδηλον. Ὅτι ὁ Πα. tet. Quia Pater quidem est Deus, Deus autem non est omnino Pater. Et Filius similiter est Deus, et Spiritus sanctus similiter. Quare Deus, nullus est horum trium. Imo neque Deus universa tria est. Si enim Deus est Pater, Filius, et Spiritus sanctus, omnino omne quod est Deus, erit Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, imo unusquisque horum Deus perfectus cum sit, non est universa tria, idque manifestum est et apertum omnibus, qui mentem habent. Objiciunt autem nobis orthodoxis Severiani hæretici imprudentissimi quæstiones quasdam subvertentes, quas nos in medium producemus, el adjuvante Deo dissolvemus, et futiles esse demonstrabimus. Dicunt ergo nobis illi: Si Deum dicitis non esse hæc tria; dicite, Deus est res, an non Si nos respondemus, rem esse Deum, rursus dienut: Tres hypostases non sunt res? cum nos concedimus esse tres res, colligunt contra nos: Igitur secundum vos, Deus, et Pater, et Filius, et Spiritis sanctus, quatuor res numerantur, atque ita onvicti estis negare Trinitatem; et quaternitatem pro Trinitate introducere. Nos vero respondemus istis: Ignorantes rectam viam demonstrationis, fallaces istas conclusiones vomitis. Ignoratis enim, quod omnis res, quæ alteram perficit, non connumeratur cum ea quam perficit, verbi gratia, aurum nummi non est ipse nummus: aurum enim qualenus aurum est, non habet signum nummi, el res est aurum; et nummus alia rursus res est. Quare aurum, quod alioqui res est præter nummum, non numeratur cum nummo, ex quo fit, ut non dicantur hæc duæ res. Nec oportet hæc cum conjunctione efferre. Durum enim, et nimis inscitum est, dicere nummum et aurum. Idem intelligendum est in 357 Paulo, et corpore ejus. Nec enim Paulus corpus suum; neque corpus Pauli est Paulus. Tamen Paulus res est, et corpus Pauli res item est; sed non numeratur Paulus cum corpore suo, ut sint duæ res. Quare hoc? quia Paulum suum corpus perficit. Igitur quia Deitas unamquamque hypostasin perficit, de qua prædicatur, non numeratur cum tribus hypostasibus, ut sit τὴρ μέν ἐστι Θεός· Θεὸς δὲ οὐ πάντως ἐστὶ Πατήν. Καὶ ὁ Υἱὸς Θεός ἐστιν, ὡσαύτως καὶ τὸ Πνεῦμα τ ἅγιον. Ὥστε Θεός οὐκ ἔστιν οὐδὲν τῶν τριῶν τοῦ των. 'Αλλ' οὐδὲ ὅλα τρία ἐστὶ Θεός. Εἰ γὰρ θελή Πατήρ ἐστιν, Υἱός τε καὶ ἅγιον Πνεῦμα, πάντως πᾶν ὃν Θεός ἐστι Πατὴρ, καὶ Υἱὸς, καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ἀλλ᾽ ἕκαστος τούτων Θεὸς ὑπάρχων τέλειος, οὐκ ἔστιν, ἄλλα τὰ τρία, καὶ τοῦτο σαφές τε καὶ ἐναργὲς τοῖς γε νοῦν ἔχουσι. Προβάλλονται δὲ καθ᾿ ἡμῶν τῶν ὀρθοδόξων τ Σευηριανοί, οἱ λίαν άφρονες αἱρετικοί, αἱρετικά τινα προβλήματα, άτινα προσαγαγόντες εἰς μέσος, ἀνασκευάσωμεν σὺν Θεῷ ὡς σαθρὰ καὶ εὐδιάλυτα. Έροῦσιν οὖν ἡμῖν οἱ ματαιόφρονες· Εἰ τὸν Θεόν φατε μὴ εἶναι τὰ τρία ταῦτα, είπατε λοιπόν, θες πρᾶγμά ἐστιν, ἢ οὐκ ἔστιν; Αποκρινομένων ε ἡμῶν, τὸν Θεὸν εἶναι πράγμα, πάλιν ἐρωτῶσιν· δἱ τρεῖς ὑποστάσεις δὲ οὐ τρία πράγματα; Συγκατα τιθεμένων οὖν ἡμῶν, καὶ αὐτὰ εἶναι πράγματα, συνάγουσι καθ' ἡμῶν λέγοντες· Αρα καθ' ὑμᾶς Θεός, Πατήρ τε καὶ Υἱὸς, καὶ ἅγιον Πνεύμα, τέτ σαρα ἀριθμοῦνται πράγματα, καὶ οὕτως ἐλέγχεσθε, τὴν μὲν Τριάδα αρνούμενοι, τετράδα δὲ ἀντιφέρη τες. Ἡμεῖς δὲ τούτοις ἀνταποκρινόμεθα· Μὴ εἰδότες, ὦ οὗτοι, τὴν ἀληθινὴν τῆς ἀποδείξειος ὁδὸν, ἐμεῖτε τοὺς παραλογισμούς τούτους, ἀγνοοῦντες, ὡς τον πράγμα τελειωτικὸν ἑτέρου πράγματος οὐ συνα Ο αριθμεῖται τῷ 14 τελειοί πράγματι. Οἷον ὁ χρυσὸς τοῦ νομίσματος, οὐκ αὐτὸ τὸ νόμισμά ἐστιν. Ὁ γὰρ χρυσός, καθ' 8 χρυσός ἐστιν, οὐκ ἔχει τὸν τοῦ νομίσματος χαρακτήρα· καὶ ἰδοὺ πρᾶγμα καθέστηκεν ὁ χρυσὸς, καὶ τὸ νόμισμα πράγμα πάλιν ἐστὶν ἕτερον. Ο χρυσός τοίνυν πρᾶγμα πεφυκώς παρὰ τὸ νόμι σμα, οὐ συναριθμεῖται τῷ νομίσματι· ὅθεν οἱ δέν γονται ταῦτα δύο πράγματα, ἀλλ' οὐδὲ χρὴ ταύτα σὺν τῷ συμπλεκτικῷ συνδέσμῳ προφέρεσθαι. Σκαλ της γὰρ καὶ ἀμαθία πολλὴ τὸ λέγειν, νόμισμα, καὶ χρυσός. Ταυτὴ δὲ νοεῖν ἔστι περὶ Παύλου, καὶ τοῦ ἰδίου σώματος· οὔτε γὰρ Παῦλός ἐστι τὸ σῶμα αὐτ τοῦ, οὔτε τὸ σῶμα Παύλου ἐστὶν Παῦλος. Παύλος μέντοι πρᾶγμά ἐστι, καὶ τὸ σῶμα Παύλου πραγμα ἐστιν· ἀλλ᾽ οὐ συναριθμεῖται Παῦλος τῷ ἰδίῳ οποίο 4. Deest aliquid. ΝΟΤΑ. de Filio et Spiritu sancto asserit. Nam sicut anima quam tres homines numerari posse negavit: qua tola est in digito, sed non όλικῶς, quia simul est in capite aliisque corporis membris, ita et natura divina tota est in Patre; sed non ὁλικῶς, hoc est, non soluin; et huic fundamento inædificat Theodorus totum hunc suum discursum. Cui venia danda; quia boni sensus capax est, si in bonam mentem incidat. Nam lividas non morabitur Theodorus, cui persuasum ſuit, nescio ex qua phantasia potins, quam philosophia, naturam, quæ ab uno solo non participaretur, non posse dare nominationem subjerto. Hinc supra Petrum, Paulum, Joannem, tansensu quodam vera sunt; quia tres non sul, spe ctando naturam specifice. Tres sunt spectando camdem naturam secundum individuam rationem, prout spectari debet. Sic quando Theodorus dicit, neque tres personas esse Deum, ὁλικῶς nimirum, totaliter et adæquate, non loquitur collective, sed distributive: quia ut nec Pater, ita nec filius, se Spiritus sanctus est Deus ολικώς, id est solus, exclusis aliis. Et hoc emplastro arbitror satis bunc duriorem Ahucaræ loquendi modum mitigatum iri.

OPUSCULA. ' ματι, ὥστε εἶναι τὰ δύο, δύο πράγματα. Τίνος ipsa Deitas et illa hypostases quatuor res, ut lgΈνεκεν; Επειδὴ τὸν Παῦλον τὸ ἴδιον σῶμα τελειοι. retici somniant. Τῶν ὑποστάσεων καθ' ὧν κατηγορείται, οὐ συναριθμεῖται ταῖς τρισὶν ὑποστάσεσιν, ὥστε είναι αὐτὴν κἀκείνας τέσσαρα πράγματα, ὡς ὄνειρώττοντές φασιν οἱ αἱρετίζοντες. Καὶ ἄλλο δὲ προ[σ]φέρουσι κατὰ τῆς ὀρθοδοξίας οἱ αἱρετικοί πρόβλημα τοιοῦτο λέγοντες· Τὸν ἀΐδιον Υιόν φατε πράγμα εἶναι, ἢ οὐ; Εἶτα λεγόντων ἡμῶν, αὐτὸν εἶναι πράγμα, επερωτώσιν αὖθις· Καὶ τὸ τοῦ ἀἰδίου Υἱοῦ σῶμα τὸ ἔμψυχόν τε καὶ νοερόν, οὐ πράγμα είναι λέγετε; Συγκατατιθεμένων οὖν ἡμῶν εἶναι καὶ αὐτὸ πρᾶγμα, εὐθέως συμπεραίνουσιν καθ' ἡμῶν, Αρα συναριθμεῖτε τὸν ἄΐδιον Υἱὸν τῷ ἰδίῳ σώματι, λέγοντες, ὅπως ἡμᾶς ἑκατέρωθεν, ὡς οἷόν τε, δήσαντες ἀράχνοις ἱμᾶσιν, ἤτοι βάλοιεν εἰς βλασφημίας ατόπημα, ἢ εἰς τὸ ἴδιον ἐφελκύσωνται φρόνημα. Εἰ γὰρ δύο πράγματα, τὸν ἀΐδιον Υιόν, καὶ τὸ ἔμψυχον αὐτοῦ καὶ νοερὸν αὐτοῦ σῶμά φαμεν, αὐτίκα κατακρινοῦσιν ἡμᾶς ὡς τεσσάρων πραγμάτων ἐφίδρυσιν ἐν τῷ τῆς θείας ὑψηλῷ θρόνῳ τις θέντας, ὅπερ ἐστὶ τῆς Τριάδος ἄρνησις. Εἰ δὲ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα μὴ εἶναι δύο πράγματα λέγοιμεν, ἀνθυποφέρουσιν ἡμῖν φάσκοντες· Μὴ ὄντων τούτων δύο πραγμάτων, πῶς ὑμεῖς τὸν Χριστὸν λέγετε δύο φύσεις; Οἷς ἐροῦμεν, ὡς Ἡμεῖς τὸν ἀΐδιον Τὸν οὐ συναριθμοῦμεν τῷ ἰδίῳ σώματι, ὥστε λέγειν ἐκεῖνα δύο πράγματα, ἐπειδὴ τὸ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ σῶμα ὑποστατικὸν αὐτοῦ, καθέστηκεν τρόπον τινὰ τελειοῦν αὐτὸν, καθώς ἐστιν ἄνθρωπος. "Απαν δὲ πράγμα τελειοῦν ἕτερον πράγμα, ἢ ὡς γένος, ἢ ὡς διαφορὰ, ἢ ὡς φύσις, ήγουν οὐσία, ἡ ὡς ὃν ὑπο στατικὸν τελειοῦν, καὶ ὑφιστάνον ἐκείνου ἐστίν. Ὑποστατικὸν οὖν ὑπάρχον τὸ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ σῶμα, εἰ καὶ μὴ τελειοῦν αὐτὸν ἁπλῶς, ήγουν κυρίως, λέγε ται, οὐδαμῶς αὐτῷ συναριθμεῖται παντάπασιν. Αλλ' · οὐκ ἐντεῦθεν ἀναιρετέον ἐν τῷ Χριστῷ λέγεσθαι δύο φύσεις. Ἡμεῖς γὰρ οἱ ὀρθόδοξοι, οὐ τὸν ἀΐδιον ϊν τῷ ἑαυτοῦ συναριθμοῦντες ὑποστατικῷ σώματι, δύο φύσεις φαμὲν, ἀλλὰ τὴν θεότητά τε καὶ ἀνθρωπότητα δύο φύσεις ἀριθμοῦμεν. Τάχα δέ τις ἔνθεν ἐπισκέψας φήσειεν. Αρα οὖν καὶ ἡ τοῦ Δεσπότου ἀνθρωπότης οὐκ αὐτὸ πέφυκεν τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα τὸ ἔμψυχών τε καὶ νοερόν; πρὸς ἐν ἀντιφήσωμεν οὐκ εἶναι. Ἐπειδὴ ἡ τοῦ Χριστοῦ ἀνθρωπότης, πάντων ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων καθέστηκεν· τὸ δὲ ἔμψυχον αὐτοῦ, καὶ νοερόν σῶμα, αὐτοῦ μόνου διαφερόντως ἐστίν. Εἰ δέ τις πρὸς ταῦτα διαμάχοιτο, εἰς τὸ δυοῖν θάν τερα μέλλει ατοπίαν ὑποπεσεῖν· ἤτοι γὰρ εἰπεῖν ἀναγκασθήσεται, τὴν τοῦ Χριστοῦ ἀνθρωπότητα μη εἶναι τῶν πάντων ἡμῶν ἀνθρωπότητα· κἀντεῦθεν πολλὰς ἐπεισάγειν ἀνθρωπότητας, ἢ τὸ ἰδίου Υιού σῶμα, λέγειν ἑκάστου ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων εἶναι σῶμα. Καὶ τηνικαῦτα φαγέτω ὁ τοιοῦτος ἐπίσης τὸ τοῦ Χριστοῦ σῶμα, καὶ ληστοῦ τινος καὶ ἀθέου σῶμα. Aliam præterea quæstionem hæretici contra orthodoxam veritatem proferunt. Sic enim aiunt; Bicitisne æternum Filium esse rem, au non? Deinde cum respondemus rem esse, rursus interrogant; Corpus æterni Filii animatum et intelligens, an non dicitis esse rem? Cum respondemus esse, sla tim contra nos concludunt: Igitur numeratis æternum Filium cum proprie corpore. Hoc dicunt ut nos utrinque, quoad fieri potest, hamis aranearum caplos in absurdam blasphemian compellant, aut in propriam sententiam trahant. Si enim dicamus duas res esse Filium æternum, et corpus ejus animatuin, et mente præditum, continuo condemnabunt nos, tanquam qui quatuor res in alto throno Divinitatis fundemus, quod est negare Trinitatem. Sin autem Filium, el corpus ejus proprium RON dicamus duas res esse, occurrunt nobis: Si non sunt duæ res, quomodo, inquiunt, vos Christum duas naturas dicitis? Quibus respondendum est nos Filium æternum nom numerare cum proprio corpore, ut dicamus esse duas res, quia corpus lypostaticum æterni Filii quodam modo perfcis ipsum, quatenus est home. Omnis autem res qua alterum perficit, aut tanquam genus, aut lanquam differentia, aut tanquam natura, substantia scilicet, aut Lanquam hypostaticum, illud perfeit cujus est. Corpus igilur æterni Filii cum sit lry postaticum quamvis non simpliciter, id est, proprie perfcere illum dicitur, non tamen cum eo corpus numeratur. Sed non propterea non est dicendum duas naturas esse in Christo. Nos enim orthodoxi, non æternum Filium numerantes cum corpore ejus hypostalico, duas naturas esis dicinus; sed divinitatem et humanitatem 358 duas naturas numeramus. Fortassis aliquis bine occasione accurrendi arrepta, dicit: in Chrisi humanitas non est ipsius An naturale corpus animatum et intelligentia præditum? Cui respondebimus non esse, Siquidem humanitas Christi omnium nostrum, qui homines sumus, est; corpus vero ejus animatum et intelligens, ipsius solius præcipue est. Si quis vero contra hæç pugnet, in alterum ex duobus absurdis incidet; aut cogetur dicere kumanitatem Christi scilicet non esse nostram, et bing multas humanitates introducere (id est, naturas), aut corpus ælerni Filii, uniuscujusque nostrum, qui sumus homines, corpus esse. Et tunc qui sic sentit, comedat corpus Christi æque alque corpus alicujus latronis et impii. Et rursus si quis dicet NOTE. Bavaricus codex hic est mutilus. ltaque es versione Turriaui, et ex codice quo usus, cujus Græca verba ad marg. suorum adversariorum adPATROL. GR. XCVII. notavit, leg. τοιγαρούν, ὅτι ἡ θεότης εκάστην τελειο Corpus hypostaticum clicis, id est, corpus in hypostasi Filli æterni.

μὴ εἶναι τὴν ἡμετέραν ἀνθρωπότητα, βιασθήσεται φάναι, μὴ εἶναι τὴν Χριστοῦ θεότητα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· καὶ ἐκ τούτου τρεῖς ἐπο εισάγειν θεότητας, δ δὴ τοῦ Χριστιανισμού παντελώς ἐστι ἔκπτωσις. Εἰ δὲ αὐτὸ ἕτερον φαίη, ἀρκεῖται τῷ ἀποφαινομένῳ τὸ παναίσχιστον παρακολούθημα, όπερ φθάσαντες εἰρήκαμεν. Ἱστέον ὡς οἱ ἅγιοι Πατέρες πῆ μὲν τὸν ἀΐδιον Υἱὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς, πὴ δὲ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γεγενῆσθαί φασιν. Ημών εν τῶν ὀρθοδόξων, μὴ τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν απ τὸν εἶναι τὸν Πατέρα λεγόντων, ἀλλὰ, παρὰ τὴν Πατέρα, παραχρῆμα καθ᾿ ἡμῶν ἄλλονται δύο θρυλλοῦντες, ἡμᾶς πεφωρᾶσθαι τὸν Υἱὸν λέγον τας, ἐκ δύο γεννηθῆναι πραγμάτων· εἶτα τὸν Πατέρα συναριθμεῖσθαι τῇ ἑαυτοῦ οὐσία καθώς ἐν τοῖς προειρημένοις ήδη προαποδέδεικται. Προς αὐτοὺς ἡμῶν ἀποκρινομένων, ἐροῦσιν οἱ φρενο βλαβεῖς· Κἂν τοῦτο δῶμεν εἶναι, καθ' & προέφησε, τέως γοῦν ἀναγκάζεσθε τὸν Υἱὸν εἰπεῖν οὐκ ἐκ τοῦ αὐτοῦ φῦναι πράγματος. Πρὸς οὓς ἀποκρινούμεθα τοὺς ἀνοήτους ἐντρέποντες, Οντως πλανάσθε με ειδότες, ὦ τάλανες, τὰ τῶν λεγομένων αἰνίγματα. Οὐ γὰρ, ὅπερ ὑποτοπάζετε, λέγειν βιαζόμεθα. Εἰ γέρ καὶ ὁ Πατὴρ ἄλλο τί ἐστι, καὶ ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία ἄλλο ἀλλ᾽ οὖν ἡμεῖς τὸν Υἱὸν ἐκ τῆς τοῦ Πατρός οὐσίας, ἢ ἐκ τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγοντες, ἐκ τοῦ αὐτοῦ φῦναι πράγματος σημαίνομεν, οὐκ ἐξ ἄλ λου, καὶ ἄλλου, μὴ γένοιτο. Ωσπερ γὰρ σὺ λέγων, Έστησα 18 τὸν τοῦ νομίσματος χρυσὸν, αὐτὸν ὑπαινίς τῇ τὸν χρυσὸν ἑστᾶναι σταθμῷ· καὶ πάλιν λέγων, Ἐστάθμισα τὸ νόμισμα, τὸν χρυσόν σταθμίζεσθαι φής· ὁ γὰρ τοῦ νομίσματος χαρακτήρ οὐ σταθμίζει ται, ὡς πᾶσιν εὔδηλον,· οὕτω, καὶ ἡμεῖς, κἂν εἶπα μεν, ἐκ τοῦ Πατρὸς οὐσίας γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν, οὐκ ἀναγκαζόμεθα λέγειν αὐτὸν ἐκ δύο φύναι πραγμά humanitatem Christi non esse nostram humanita- Καὶ πάλιν εἰ τὴν τοῦ Χριστοῦ φασιν ἀνθρωπότητα tem, cogetur dicere non esse divinitatem Christi, divinitatem Patris, et Spiritus sancti, atque ita tres divinitates, sive deitates introducere, quod est excidere penitus a Christianismo. Sin autem illud alterum dicat, sufficiat ei qui id dicit turpissima consecutio, quam diximus prius. Quamobrem scire oportet Sanctos Patres alias quidem æternum Filium ex Patre, alias vero ex substantia Patris genitum esse dicere. Nos igitur orthodoxi, cum non dicimus substantiam Patris esse ipsum Patrem, sed aliam rem præter Patrem continuo in nos prosiliunt, jactantes nos esse deprehensos in eo ut dicamus ex duabus rebus genitum esse Filium; deinde Patrem numerari cum sua substantia, sicut in superioribus jam demonstra. tum est. Hæc nobis respondentibus occurrunt insani illi dicentes: Etiamsi demus rem ita se habere, ut prius asseruistis, interim necesse habetis afirinare Filiuin non nasci ex eadem re. Quibus respondemus, pudore stullos aficientes: Erratis profecto, miseri, non intelligentes quæ significent ea quæ dicuntur. Non enim sicut conjicitis, cogimur dicere. Etsi enim aliud quid est Pater, et aliud quid substantia Patris nos tamen Filium ex substantia Patris, vel ex Patre genitum esse cum dicimus, ex eadem re genitum esse significamus, non ex alia, et alia, abstt. Sicut enim tu cum dicis: Ponderavi aurum nummi, ipsum aurum ponderasse significas; et rursus, cum dicis, Ponderavi nummum: aarum ponderasse dicis; character enim sive signum nummi non 359 ponderatur, ut omnibus patet: sic et nos, etsi dicamus ex Patre, vel ex substantia Patris genitum esse Filium, non cogimur dicere genitum esse ex duabus rebus, sed ex una et eadem re. Ut semper orthodoxa doctrina victrix appareat, et præmia victoriæ contra hæreticos reportentur. ἀλλ᾽ ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος· ώστε τὴν ὀρθοδοξίαν ἀεὶ τροπαιοῦχον φαίνεσθαι· καὶ τὰ τῆς νίκης βραβεία καθ᾿ ἡμῶν τῶν αἱρετιζόντων κομίζεσθαι, Rursus exoritur nobis alia istorum percontatio: Πάλιν ἐπιφύεται παρ' αὐτῶν ἡμῖν ἐρώτημα λεternus Filius, assumpta carne, assumpsit com- γόντων· Ὁ ἀΐδιος Υιός σαρκωθείς κοινὸν πραγμα munem rem, an particularem? ut si dicamus rem προσείληφεν 1; εἰ εἴποιμεν αὐτὸν πράγμα προσε particularem assumpsisse, crimen nobis sit dicere ληφέναι μερικόν, ἐναχθείημεν ἐν Χριστῷ δύο λέγειν in Christo duas hypostases, quomodo dicimus duas, ὑποστάσεις, δν τρόπον λέγομεν δύο φύσεις· καντεύ naturas, atque ita incidamus in exsecrabilem opi- θεν τῷ βδελυρωτάτῳ τῶν Νεστοριανῶν συνεμπεσείν nionem Nestorianorum; apud illos enim hypostasis φρονήματι (παρ' ἐκείνοις γὰρ ὑπόστασίς ἐστι τὸ μετ est res particularis; aut nullo modo in Christo ρικὸν πράγμα)· ἢ μηδαμῶς ἐν Χριστῷ δύο φύσεις duas naturas confiteamur, sicut neque duas hypo- ὁμολογεῖν, ὡς οὐδὲ δύο υποστάσεις· κἀκ τούτου 1. Port. ἐστάθμισα. 16 ή μερικόν; Schol. Turriani. — id est, differre substantiain Patris ab actu notionali, qui est generare, qui vocatur a Dionysio res Patris, sicut res Filii est generari. Nec aliud vult quam essentiam Patris, et paternitatem, per quam Pater est Pater, ratione distingui. Non concedit aliud esse Patrem, et aliud substantiam Patris. In Trinitate enim non est aliud, et aliud, sed alius, et alius; imo negat potius, quia si nor est alia, et alia res, non est aliud, των, ΝΟΤΑ. et aliud. Summa est: Patrem et substantiam Patris esse unam eamdemque simplicissimam rem, sed propter infinitatem suam duabus realiter distinctis æquivalentem. Quæ æquivalentia, fundans virtualem distinctionem, facit ut aliquid de paternitate seu actu notionali Patris affirmari queat, quod non potest affirmari de substantia seu essertia Patris, et vice versa. Et huc respexit Theod rus, quamvis obscurius.

OPUSCULA. Σευηροί 17 χρηματίσαι συνωσθείημεν, μίαν εἶναι stases, alque il Severiani dici compellamur, diφύσιν τὸν Χριστὸν λέγοντες, δν τρόπον μίαν αὐτόν φαμεν ὑπόστασιν, ὅπερ ἐστὶ ψυχολεθρίας ανάμεστον. Εἰ δὲ κοινὸν πρᾶγμα προσειληφέναι τὸν Υἱόν φαμεν, ἐπεμβαίνουσιν ἡμῖν αὐτίκα φάσκοντες· Πῶς ὁ Υἱὸς σαρκοῦται τοῦτο προσειληφώς; τῶν ἀδυνάτων γάρ ἐστιν ἀσώματόν τι σωματωθῆναι ἐνωθὲν ἀσωμάτῳ. Πρὸς οὓς ἀπαντήσωμεν· Οὐ νενοήκατε, λέγοντες, ὦ οὗτοι, τὸν τῶν φιλοσόφων σκοπὸν εἰρηκότων, ἀσώματον εἶναι τὸ κοινόν. Ἐκεῖνοι γὰρ λέγοντες ἀσώματον εἶναι πᾶν γένος, καὶ εἶδος, καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα, τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τῆς ἀνωτάτω, ἥτις λέγεται γενικώτατον γένος διαιρούμενον, ἀσώματον εἶναι λέγουσι. Διὸ δέον ἐπίστασθαι, ὡς τὸ ἀσώματον ὄνομα κατὰ τοὺς φιλοσόφους ὁμωνύμως τε καὶ ἀορίστως λέγεται, μᾶλλον δὲ συλλήβδην φάναι, ἐκεῖνοι τὴν ὕλην· καὶ τὸ εἶδος ἐξ ὧν τὰ σώματα, καὶ χρῶμα, καὶ πᾶν σχῆμα, ήγουν πᾶσαν ποιότητα καλοῦσιν ἀσώματον τήν τε ψυχήν, καὶ τοὺς ἀγγέλους, καὶ αὐτὸ τὸ θεῖον, ὧν οὐ μία καὶ ἡ αὐτὴ τῶν ἁπάντων ἡ φύσις, ἀλλὰ πολλαὶ καὶ διάφοροι, ὡς ἐντεῦθεν πιστοῦσθαι σαφῶς ὁμωνύμως καὶ ἀορίστως λέγεσθαι τὸ ἀσώματον ὄνομα, κατὰ πολλῶν σημαινόμενον 18, καὶ τῇ φύσει διαφερόντων φερόμετον. Τὸ σῶμα τοίνυν, καὶ ὅσα ὑπὸ τὸ σῶμά ἐστι κοινά, οἷον ἔμψυχον, ζῶον, ἄνθρωπος, ἀσώματα και λοῦνται Ἐπειδὴ τούτων ἔκαστον αἰσθήσει μὲν οὐχ ὑποπίπτει, ἀλλὰ νοῖ καταλαμβάνεται· οὐ γάρ εἰσιν αὐτοῖς ἰδιότητες ὁριστικαί, καθ᾽ ἃς αἰσθήσει καθυποβληθήσονται. Τὰ μέντοι ἄτομα, καθ' ὧν ταῦτα κατηγοροῦνται, σώματά ἐστιν, ὡς ὑπὸ τὴν αἴσθησιν πίπτοντα· ὁριστικὰ γὰρ ἔχουσιν ἰδιώματα. Πλὴν εἰ καὶ τὸ κοινὸν σῶμα, καὶ ὅσον ἐστὶν ὑπὸ τὸ κοινὸν διὰ τὸ μηδαμῶς αἰσθήσει, ἀλλὰ νῷ μόνον εἶναι ληπτόν, ἀσώματον λέγεται· ἀλλ᾽ οὖν φύσει σῶμα καθ. έστηκεν· παραπλήσιον δ' ἂν εἴη τοῦτο τῷ ἁπλῶς λε γομένῳ κύκλῳ, τῷ γραμμὰς ὁριστικὰς οὐκ ἔχοντι. Ο γὰρ τοιοῦτος κύκλος φύσει μὲν μετρητός, καθ' * δὲ γραμμὰς ὁριστικὰς οὐκ ἔχει, οὐδαμῶς ὑποπίπτει μετρήσει· οὐκ ἔχει γὰρ ὁριστικὸν σταυρὸν, δι' οὗ ποδός ἐστι γνωσθῆναι δυνήσηται. Ἐπὰν δὲ κύκλος γένηται μερικῶν, εἰδικῶς τε, καὶ ὁριστικῶς ἐν εὐ θέως ὁπόσον ἔχει μέγεθος μετρήσει και περιορισθή σεται. Οὐκοῦν ὁ λεγόμενος ἁπλῶς κύκλος φύσει μὲν ἀορίστως μετρεῖται. Οριστικῶς οὐχ ὑποπίπτει με τρήσει. Οὕτω τὸ παρὰ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ προσληφθέν ἀνθρώπινον σῶμα, σῶμα μέν ἐστι φύσει· καθ᾿ ὃ δὲ κοινὸν ὄν, οὐδαμῶς ὑπὸ τὴν αἴσθησιν πίπτει, ἀσώματον καλεῖται· ἐπ᾽ ἂν δὲ χαρακτηρίζεται ὁριστικοῖς ἰδιώμασιν, ὁριστικῶς αὐτίκα τῇ αἰσθήσει ὑποπίπτει χρηματίσαν αἰσθητόν τε καὶ ἄπτωτον. centes Christum esse unam naturam, sicut dicimus esse eum unam hypostasim, quod est plenum interitus animæ. Sin autem commnnem rem Filium assumpsisse dixerimus, insultant statim nobis dicentes: Quomodo Filius incarnatur communi re as - sumpta? impossibile enim est aliquid incorporeum corporatum fieri copulatum incorporeo. Quibus occurrendum est: Non intellexistis, o boni, propositum philosophorum, cum dixerunt, incorporeum esse commune. Nam cum dicunt incorporeum esse omne genus et speciem, etiam ipsum corpus ex substantia generalissima, quæ dicitur genus generalissimum, divisum, incorporeum esse dicunt. Quamobrem scire oportet nomen incorporeum secundum philosophos homonyme et infinite dici, imo, ut paucis rem complectar, illi materiam et speciem ex quibus corpora, et omnem colorem atque figuram, id est, omnem qualitatem vocant incorporeum, et animam, atque angelos, et ipsum Deum, quorum omnium non est una et eadem natura, sed multæ ervariæ, ut hine plane probetur homonyme et infinite dici nomen incorporeum de multis significatis et natura differentibus. Quare corpus, et quæcunque sunt sub corpore communia, ut animatum, animal, homo, incorporea vocantur, quia unumquodque horum non est subjectum sesui, sed mente comprehenditur: non enim sunt G eis proprietates ὁριστικαὶ (id est, individuantes), 360 quibus sensui subjiciuntur. Individua tamen, de quibus hæc prædicantur, corpora sunt, utpote sub sensum cadentia; proprietates enim habent defimientes, sive terminantes. Veruin etsi commune corpus, et quodcunque est sub ipso commune, incorporeum dicitur, quia non potest sensu, sed mente percipi, tamen natura corpus consistit; simile est hoc circulo simpliciter dicto, non ha - benti lineas ὁριστικάς [definientes]. Hujusmodi enim circulus natura quidem mensuratus, quale - nus vero non habet lineas definientes, nequaquam subjicitur mensurationi; non enim habet όριστικὸν σταυρόν, id est, lineam partientem in modum crucis, qua possit cognosci quantus sit: postquam autem factus fuerit circulus particularis, specialis, et definitus, statim mensura circumscribetur, quantam habeat magnitudinem. Igitur circulus, qui simpliciter dicitur, natura quidem indefinite mensuratur, definite vero non subjicitur, mensuræ, Sic humanum corpus ab æterno Filio assumptum,, corpus quidem est natura, quatenus vero commune, nequaquam sub sensum cadens, incorporeum vocatur; postquam vero signatur proprietatibus dedinitis, continuo definite sub sensum cadit, vocaturque sensile et tactile. 17 Σευηριανοί. 10 σημαινομένων. 19 Γ. μερικός, εἰδικός τε καὶ ὁριστικός. ΚΟΤΑ. In Bavarico codice sejungebantur hæc a superioribus, interposito hoc titulo: Τοῦ 'Αδουκαρά, quasi esset novum opusculum. Sed hæc distinctio non fuit in Turriani exemplari, ut patel ex ejusdem versione.

THEODORI ABUCAREE Οὐδὲ μὴν ὁ χαρακτὴρ τῶν ἰδιωμάτων μερικών πραγμά ἐστιν, ήγουν ὑπόστασις. Ο χαρακτήρ γὰρ οὐκ ἄλλου τινός ἐστιν, ήγουν οὐκ ἄλλης υποστάσεως ἐν Χριστῷ, εἰ μὴ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ· δν τρόπον ἡμῶν ἑκάστου τῶν ἰδιωμάτων ὁ χαρακτήρ, οὐκ ἄλλου τινός ἐστιν, ἢ ἐκείνου ο πέρ ἐστιν ὁ χαρακτήρ. "Οθεν ὁ ἀξδιος Υἱὸς, ὁ αὐτός ἐστι Θεός τε καὶ ἄνθρωπος, τους Εστιν ὁ αὐτός ἐστιν ὁ πρὸ πάντων αἰώνων ἐκ Πατρὸς γεγεννημένος, καὶ Ἰησοῦς, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων ἀσπόρως τεχθείς, ὑπόστασις μία τῆς Τριάδος ὑπάρχων. Διὸ κυρίως καὶ ἀληθῶς ἡ πάνω αγνος καὶ πανάμωμος Δαυϊδικὴ νεάνις Θεοτόκος όμοι λογεῖται. Αὐτὸν γὰρ τὸν ἀΐδιον τέτοκεν Υἱὸν ἄνθρα που γεγονότα καθ' ἡμᾶς, κατὰ πάντα, δίχα τῆς ἀμερο τίας, καὶ Ἰησοῦν προσαγορευθέντα καθὼς ἡμῶν Neque character proprietatum res particularis est, id est, hypostasis. Character enim non est alterius, id est, alterius hypostasis in Christo, nisi æterni Filii, sicut character proprietatum cujusque non est alterius character, quam ejus cujus est character. Unde æternus Filius idem est Deus et homo, id est, idem est ante omnia sæcula ex Patre genitus, et Jesus ex Virgine Maria in fine sæculorum sine virili semine natus, qui est una hypostasis Trinitatis. Quocirca proprie et vere castissima et omuis maculæ expers Virgo stirpiς Davidica Deipara, id est Mater Dei, prædicatur. Hæc enim æternum peperit Filium factum hominem, sicut nos in omnibus, excepto peccato, Jesum appellatum, sicut unusquisque nostrum appelJatur Petrus, verbi gratia, aut Paulus, aut alio & προσαγορεύεται Πέτρος τυχόν, ἢ Παῦλος, ἢ ὁτιοῦν quocunque nomine proprio. Clarissime igitur demonstratuin est quod, etsi communem rem assumpsit æternus Filius, quæ quidem incorporea est, scilicet substantiam humanam, non tamen negatur corporatum esse, id est, incarnatum, factumque esse hominem, ut aiunt hæretici amentes. At. que hoc rursus scire oportet, quod hæretici ea de causa properant ad constituendum esse naturam communem et particularem, communem quiden omnes hypostases, particularem vero unam hypostasim, ut hoc 361 concessum et confirmatum, telum ipsis efficiatur ad labefactandum verum et inviolabile dogma. Si enim hoc, quod illi proftentur, verum esset, esset aliquid dicendum contra sanclissimam synodum Chalcedonensem. Dic mihi, hæ duæ naturæ quas in Christo prædicas, communes sunt, an particulares? Si igitur respondeat cómmunes esse, statim ratiocinatur, qui secundum eos loquitur: Christus igitur secundum te est omnes hypostases Divinitatis, quod quidem absurdum est. Sin vero dicat particulares esse, incidet in blasphemiam Nestorii, tanquam qui confleatur duas in Christo hypostases. Quaniobrem patronis et defensoribus synodi Chalcedoneusis necesse est demonstrare, naturam neque cominunem, neque particularem dici, sicut illi dicunt; sed communem rem, quæ absurditatem utrorumque fugit; quæ quidem communis res, nec est omnes hypostases, nec una hypostasis: sed quæ κῶς ἐν ἑκάστῃ τῶν ἑαυτοῦ ὑποστάσεων. spectatur, et reperitur ολικώς, id est, tota, in unaquaque hypostase. Demonstratur autem (adjuvante Deo, qui illuminat) hujusmodi ratiocinationibus. Omnis res communis de multis prædicatur; quare si natura, communiter dicta, est omnes hypostases, igitur omnes hypoetases de se ipsis omnibus prædicabuntur. Quod autem de multis prædicatur, totum in unoquoque multorum de quibus prædicatur, reperitur. Ex quo inferendum erit unamquemque hypostasium esse sui hypostasim, quod est impossibile, ut natura non sit omnes hypostasės. Naturam 10 Γ. ὁμολογήσας κύριον όνομα. Τηλαυγέστατα τοίνυν ἀποδέδεικτα, ότιπερ εἰ καὶ κοινὸν πρᾶγμα προσείληφεν ὁ ἄἴδιος Υἱός, ὅπερ ἐστὶν ἀσώματον, ήγουν τὴν ἀνθρωπίνην οὐσίαν, ἀλλ᾽ οὖν οὐκ ἀπαγορεύεται σωματωθῆνει, ήγουν σαρκωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπήσαι, καθώς με σιν ὁ παράφρων αἱρετικός. Καὶ τοῦτο δὲ πάλιν εἰδέ και χρή, ὡς οἱ αἱρετίζοντες τούτου δὴ χάριν σπεύ δουτί συστῆσαι τὴν φύσιν εἶναι κοινήν τε καὶ μερι· κήν· τὴν μὲν κοινὴν πάσας εἶναι τὰς ὑποστάσεις· τὴν δὲ μερικὴν μίαν ὑπόστασιν λέγοντες, όπως όμο λογηθὲν τοῦτο καὶ ὀχυρωθὲν αὐτοῖς, ὅπλον γίνεται πρὸς καθαίρεσιν τοῦ ἀληθινοῦ καὶ ἀκαθαιρέτου 16ο γματος. Εἰ γὰρ τοῦτο τὸ παρ' ἐκείνοις ὡμολογημένον ἀληθείας είχετο, ἔμελλεν ἄν τις πρὸς τὴν ἐν Χαλκη δόνι συγκροτηθείσαν ἁγιωτάτην φάναι σύνοδον Ελπί μοι, αἱ δύο φύσεις αὗται, ἂς ἐν Χριστῷ κηρύττεις κοιναί εἰσιν, ή μερικαί; Εἰ μὲν οὖν ἀποκρίνοιτο, κοινὰς εἶναι, εὐθὺς συλλογίζεται κατ' αὐτῆς λίγων, Ὁ Χριστὸς ἄρα, κατὰ σὲ, πᾶσαι αἱ τῆς θεότητος υπου στάσεις ἐστὶν, ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ μερικὰς εἶναι φής σειεν, ἐμπετεῖται τῷ τοῦ Νεστορίου βλασφημήματα, ὡς δύο ἐν Χριστῷ ὑποστάσεις ὁμολογοῦσα 10. Διὸ τοῖς τῆς ἁγίας συνόδου προμάχοις, καὶ ὑπερασπιστείς, ἀναγκαῖον ἀποδεῖξαι τὴν φύσιν, μήτε κοινὴν, μήτε μερικὴν λέγεσθαι, ὡς ἐκεῖνοί φασιν· ἀλλὰ κοινὸν πρᾶγμα, φεῦγον τὴν ἀτοπίαν ἑκατέρων, ὅπερ οὐκ ἔστιν, οὔτε πᾶσαι αἱ ὑποστάσεις, οὔτε μία ὑπόστα σις, ἀλλὰ τὸ θεωρούμενόν τε καὶ εὑρισκόμενον άλιΑποδείκνυται δὲ σὺν Θεῷ τῷ φωτολογούντι τοιαύταις ἀποδείξεσιν. Πάν πράγμα κοινὸν πολλῶν ἐστι κατηγορούμενον· εἰ μὲν οὖν ἡ φύσις κοινώς λεγομένη πᾶσαι αἱ ὑποστάσεις, ἄρα πάσαι πασών ἑαυτῶν κατηγορηθήσονται. Τὸ δὲ πολλῶν κατηγο ρούμενον, ὅλον ἐν ἑκάστῳ τῶν πολλῶν εὑρίσκεται, ὧν κατηγορείται. Καντεύθεν συναχθήσεται πάσας τὰς ὑποστάσεις καθ' ἑκάστην ἑαυτῶν ὑπόστασιν ευρίσκεσθαι, ὅπερ ἀδύνατον, ὥστε μὴ εἶναι τὴν φύσιν πάσας τὰς ὑποστάσεις. Τὴν γὰρ φύσιν κατ'

OPUSCULA. ἐκείνους κοινῶς νοουμένην, δεῖ κατηγορεῖσθαι τῶν enim secundum illos communiter cogitatam oportet Οποστάσεων, μὴ λέγεσθαι τὴν φύσιν, ὡς ἐκεῖνοί prædicari de multis hypostasibus, non autem dici φασιν, ὡς ἐντεῦθεν ἀποδειχθήσεται. Εἰ γὰρ ἡ φύσις naturam particularem, ut illi dicunt, quemadmoμερική, κατ' ἐκείνους νοουμένη, ὑπόστασίς ἐστιν, dum ex his demonstrabitur. Si enim natura parἀνάγκη πᾶσα κατ' αὐτοὺς τόν τε Πατέρα, καὶ τὸν ticularis, ut illi intelligunt, hypostasis est, necessa Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τρεῖς μερικὲς ἀρισ omnino est secundum eos Patrem, et Filium, et Ο μεῖσθαι φύσεις, καὶ τρεῖς ὁμολογεῖσθαι θεούς, καὶ Spiritum sanctum, tres particulares naturas nuτρεῖς θεότητας, δ δὴ βλασφημιῶν ἐστιν ἀπασῶν merari, et tres deos dici, et tres deitates, quæ est ἀκροτάτη, μᾶλλον δὲ τοῦ Χριστιανισμοῦ παντελής summa omnium blasphemia, quin potius Christiaἄρνησις· ὥστε δῆλοι πεφήνασιν ἀνοήτως λέγοντες, mismum penitus negare; quamobrem manifestum μερικὴν εἶναι φύσιν, οἱ παράφρονες αἱρετικοί, καὶ est amentium hæreticorum esse, quod aiunt esse πάντοθεν στεφανοῦται κατ' αὐτῶν βασιλικῷ διαδή naturam particularem; et ex omni parte contra ματι τῶν ὀρθοδόξων ἡ πίστις, ἡ τὸν Χριστὸν, ἤγουν eos regia corona redimitur fides orthodoxa, quæ τὸν ἀΐδιον Υἱὸν ἐνηνθρωπηκότα μίαν ὑπόστασιν εἶναι, Christum, eternum scilicet Filium factum hominemn καὶ δύο φύσεις ὁμολογοῦσα τὸν αὐτὸν ὁμοῦ Θεόν τε unam bypostasim esse, et duas naturas confitetur καὶ ἄνθρωπον, ὑποκείμενον τὸν αὐτὸν ταῖς δύο φύ- eumdem Deum simul et hominem, 362 eumdem σεσιν πρὸς κατηγορίαν. Καὶ γὰρ ἑκατέρα τῶν δύο subjectum duabus naturis ut de eo prædicentur. φύσεων κατηγορεῖται αὐτοῦ, καὶ μεταδίδωσιν αὐτῷ Utraque enim natura de eo prædicatur, et comτοῦ τε ὀνόματος αὐτῆς, καὶ τοῦ ὁρισμοῦ. "Οθεν ὁ municat cum eo et nomen et definitionem. Unde άΐδιος Υιός ἐστι Θεὸς, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ τὸ Πνεῦμα æternus Filius est Deus, sicut Pater, et Spiritus τὸ ἅγιον, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ ὁρισμὸν ἐπιδέχεται, δν sanctus, et delnitioneia Dei recipit, sicut unaSτρόπον ἐκείνων ἕκαστος, καὶ ἔστιν ὁ αὐτὸς ἀΐδιος quisque illorum, estque idem æternus Filius homo, Υἱὸς ἄνθρωπος, ὡς καὶ ἔστιν ἡμῶν ἕκαστος· καὶ sicut et unusquisque nostrum; et definitionem hoτὸν τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὸν ἐπιδέχεται, δν τρόπον minis recipit, id est, animal rationale mortale, menεκείνων ἕκαστος, καὶ ἔστιν ὁ αὐτὸς ἀΐδιος Υἱὸς ἄν- - tis et discipline capas, sicut unusquisque nostrum. θρωπος, ὡς καὶ ἔστιν ἡμῶν ἕκαστος· καὶ τὸν τοῦ ἀνθρώπου ὁρισμὲν ἐπιδέχεται, τοῦτ' ἔστι τὸ εἶναι ζώον λογικόν, θνητὸν, καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, καθ' δν τρόπον ἡμῶν ἕκαστος. Ο δὲ λέγων τὸν Χριστὸν μίαν εἶναι σύνθετων φύ- G σιν, ὡς ἔστι μία σύνθετος ὑπόστασις, ὀνόματι φιλοσοφικῷ, τήν τε φύσιν ταύτην όνομάσαι, καὶ τὴν ὑπόστασιν, ὡσαύτως βιασθήσεται. Τὴν μέντοι ὑπό στασιν πάντως καλέσειεν ἀΐδιον Υιόν σεσαρκωμένον. Τῇ δὲ φύσει τίνα κλῆσιν ἄρα ἐφαρμόσειν δυνήσεται; Εἰ γὰρ Θεὸν ταύτην ὀνομάσειεν, ἀρνήσεται τὴν ἀνθρωπότητα. Εἰ δὲ ταύτην ἄνθρωπον προσαγορεύω σειεν, ἀνελεῖ τὴν Τριάδα. Εἰ δὲ μήτε Θεὸν μήτε ἄνθρωπον ταύτην ονομάσειεν, τὸν Χριστὸν ἄρα παραστήσεται, μήτε Θεὸν εἶναι, μήτε ἄνθρωπον· καὶ πρὸς τῇ αἰσχύνῃ, καὶ μεγίστῳ περιπεσείται βλασφημήματι, καὶ ἀπωλείας χάσματι. Ποιον γὰρ ἐφεύροι ὁ δύστηνος τῇδε τῇ κενῇ καὶ νωθεί φύσει ἁρμόδιον ὄνομα, ὅτι μὴ σκινδαψός, ἢ τραγέλαφος, η ἄλλο τι τῶν τοιούτων; Τοῦτο δὲ μάλιστα δεν γινωσκειν ὑμᾶς, ὦ φιλομαθέστατοι, ὡς ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι τὸν Χριστὸν εἶναι μίαν σύνθετον ὑπόστασιν λέγοντες, οὐχ ἑτέραν παρὰ τὴν τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ νοοῦμεν ὑπόστασιν, τὴν μίαν οὖσαν τῆς Τριάδος· οὐ γὰρ κοινήν τινα συνεισ φέρειν ἀνεχόμεθα, μὴ γένοιτο! Ἀλλ᾿ οὖν ὁ τρόπος σαφηνιζέσθω τῆς ὑποστατικῆς συνθέσεως. Σύνθετον δὴ διχῶς εἶναι τὴν τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ λέγομεν ὑπό στασιν. Λέγεται γὰρ σύνθετος ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος· λέγεται πάλιν σύνθετος, ὡς ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος τῶν ἀνθρώπων ἕκαστος. Ἀλλὰ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος οὐ λέγεται Κύριος σύνθετος, μεταφορικῶς δέ· πᾶν γὰρ κυρίως σύνθε τον ὂν, οὐκ ἦν παντάπασιν πρὶν ἢ συναφθῆναι ἐξ ὧν συντέθειται. Τὸν δὲ Χριστὸν οὐ φαμεν ἁπλῶς μὴ εἶναι παντελῶς πρὸ τῆς συνόδου τῆς θεότητός τε Qui autem dicit Christum unam naturam compositam esse, sicut est una composita hypostasis, cogetur nominare nomine philosophico hane, naJuram, et similiter bypostasim. Atque hypostasim quidem omnino vocaverit æternum Filium incare natum. Naturæ vero quam appellationem accommodare: poterit? Si enim hanc appellet Deum, negabit humanitatem: sin autem hanc appellet hominem, tollet Trinitatem. Sin vero hanc neque Deum neque hominem nominet, Christum igitur statuet neque Deum esse neque hominem. Incidelque in dedecus, et maximum crimen, et interitum. Quod enim nomen miser invenire poterit ina et tardæ naturæ accommodatum? non enim nomen scindapsus, aut tragelaphus, aut aliud hujusmodi. Hoc autem maxime advertendum vobis, qui studio discendi tenemini, quod nos ortho̟dozi, euru Christumn unam hypostasim compositam esse dicimus, non aliam hypostasim, quam bypostasim æterni Filii intelligimus, quæ una est Trinitatis; non enim patimur aliquam communem induci, absit! Sed declaremus modum hypostaticæ conipositionis. Compositam quidem dupliciter esso æterni Filii Dei bypostasim dicimus. Dicitur enim composita ex divinitate et humanitate: et dicitur rursus composita ex anima et corpore, sicut unusquisque homo. Sed ex deitate et humanitate now dicitur proprie composita, sed metaphorice, sive translate. Omne enim quod proprie compositum est, non erat prius quam copulata essent ea, ex quibus compositum est. Christum vero non dicimus·

simpliciter et absolute non esse 363 Christum καὶ ἀνθρωπότητος ἐξ ὧν συνετέθη· ἀλλὰ τὸν Χρι ante divinitatis cum humanitate a quibus compo- στὸν λέγομεν μὴ εἶναι Χριστὸν μετὰ προσδιορισμού, uitur conjunctionem: sed dicimus non esse Chri- πρὶν ἢ συνελθεῖν ἐν αὐτῷ τὴν θεότητά τε καὶ ἀν stum cum determinatione, prius scilicet quam in θρωπότητα· ὧν καθ᾽ ὑπόστασιν συνδραμουσῶν εἰς eo congressum haberent divinitas et humanitas, ἀσύγχυτόν τε καὶ ἄτρεπτον ἔνωσιν, μετενήνεκται quibus congressis in unionem confusionis et muἐπ' αὐτὸν ἡ σύνθεσις ἀπὸ τῆς ἀληθῶς οὔσης συνθέ tationis expertem, translata est in eum compositio σεως, καὶ μεταφορικῷ τρόπῳ κέκλητα: σύνθετος ἐκ a vera compositione, et modo metaphorico vocata θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος. Τὸ γὰρ κυρίως ἐκ est composita ex deitate et humanitate. Quod πράγματος συντιθέμενον, ἄλλῳ τινὶ κατονομάζεται emim proprie ex re compositum est, alio quodam παρὰ τῶν πραγμάτων ὀνόματι, ἀφ᾽ ὧν συνετέθη, nomine, quam nomine earum rerum ex quibus ἅτε τρίτον ἀποτέλεσμα γεγονώς, παρὰ τὰ ἀφ᾽ ὧν composium est, nominatur. llomine enim compo- συντέθειται. Τοῦ γὰρ ἀνθρώπου συντεθέντος ἐκ sito ex anima et corpore, non nominatur nomine ψυχῆς καὶ σώματος, οὐ κατονομάζεται τῷ ἄνθρωπος hominis anima, neque corpus. Christus tamen ὀνόματι, οὔτε ἡ ψυχή, οὔτε τὸ σῶμα. Ο μέντο: quodammodo compositus ex æterno Filio et huma- Χριστὸς τρόπῳ τινὶ συντεθειμένος ἐξ ἀϊδίου τε nitate, ipse æternus Filius est Christus, tametsi Υἱοῦ, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, αὐτὸς ὁ ἀΐδιος Υιός non est appellatus Christus ante incarnationem ἐστι ὁ Χριστὸς, εἰ καὶ μὴ Χριστός κέκληται πρ suam. Hinc Scripturæ sanctæ, et sancta Nicana 318 τῆς αὐτοῦ σαρκώσεως. Εντεῦθεν αἱ ἅγιοι Γραφα! Patrum a Deo congregata synodus Dominum Jesum πᾶσαι, καὶ ἡ κατὰ Νίκαιαν τῶν ἁγίων τριακοσίων Christum prædicat ex Patre genitum ante omnia δεκαοκτώ Πατέρων θεόκλητος σύνοδος, τὸν Κύριον sæcula, et sæcula fecisse; et omnia ex nihilo fe- Ἰησοῦν Χριστὸν κηρύττουσιν ἐκ τοῦ Πατρός γεγενντ - cisse, ut essent; esseque sapientiam Patris, et σθαι πρὸ πάντων τῶν αἰώνων, καὶ τοὺς αἰῶνας πο verbum, et virtutem. Si autem esset compositum ποιηκέναι· καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα ex divinitate et humanitate, id est, Christus nova προ[σ]ενηνοχέναι· σοφίαν τε τοῦ Πατρὸς εἶναι, καὶ hypostasis præter æternam, non esset Christus ex λόγον, καὶ δύναμιν. Εἰ δὲ ἦν τὸ συντεθὲν ἐκ θεότη - Patre ante omnia sæcula genitus, nec auctor sæcu- τός τε καὶ ἀνθρωπότητος, τοῦτ' ἔστι ὁ Χριστὸς, ὑπό lorum, neque sapicntia Patris, et verbum, et vir- στασις καινή παρὰ τὴν ἀΐδιον, οὐκ ἂν εἴη ὁ Χριστός tus. Sic igitur dicitur Dominus Jesus Christus una ἐκ Πατρὸς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων γεγεννημένος, εύ scilicet composita hypostasis, ex divinitate et hu- δὲ ποιητὴς τῶν αἰώνων, οὔτε σοφία τοῦ Πατρὸς καὶ manitate composita esse, non sicut dicimus com- λόγος, καὶ δύναμις. Οὕτω τοίνυν λέγεται ὁ Κύριος positum conflari ex quibus consistit. Ἰησοῦς Χριστὸς, ἤγουν ἡ μία σύνθετος ὑπόστασις, ἐκ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος συντεθεῖσθαι, οὐχ, ὥς φαμεν, πᾶν σύνθετον συγκεῖσθαι, ἐξ ὧν συνέστηκεν. Secundo modo Jesus Christus, id est, incarna- Κατά δεύτερον δὲ τρόπον ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χρισ tus, æternus, unigenitus Filius Dei dicitur compo- στὸς, τοῦτ' ἔστι ὁ σεσαρκωμένος άΐδιος μονογενής situs esse ex anima et corpore, sicut antea dixi- Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, λέγεται συντεθεῖσθαι ἐκ ψυχῆς τε mus; quia enim æternus Filius natura Deus factus καὶ σώματος, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες· ἐπειδὴ γὰρ δ est homo tanquam unus noștrum, manens àlioqui άΐδιος Υἱὸς θεὸς ὢν φύσει γέγονεν ἄνθρωπος, ὡς Deus qualis antea, de eo dicuntur quæcunque de εἷς ἐξ ἡμῶν, μεμενηκώς Θεός οἷος καὶ πρώην, - unoquoque nostrum. Ut ergo quisque nostrum com- γεται κατ' αὐτοῦ πάντως, ὅσα καθ᾿ ἡμῶν ἑκάστου. positus est ex anima et corpore, similiter et ipse Ως οὖν ἕκαστος ἡμῶν σύνθετός ἐστι ἐκ ψυχῆς καὶ compositus ex anima et corpore vocatus est. De- σώματος, καὶ αὐτὸς παραπλησίως ἡμῖν κεχρημάτικ monstratum igitur est dupliciter Christum compoi ἐκ ψυχῆς τε καὶ σώματος· διχῶς ἄρα σαφῶς ἀποδεδε:- situm dici, sicut prius diximus, ex divinitate et κται τὸν Χριστὸν σύνθετον λέγεσθαι, καθ' ά προει humanitate; et ex anima et corpore, æternum Fi, καμεν, ἔκ τε θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, καὶ ἐκ lium, id est, unam hypostasim 364 Trinitatis. ψυχῆς καὶ σώματος, τὸν ἀΐδιον Υἱὸν ὄντα, τοῦτ' Cui gloria et imperium cum Patre sine principio, et sancto Spiritu in secula sæculorum. Amen. παναγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι, εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. III. Beati Theodori episcopi Charran cognomento Abucara, Dialogus πρὸς τὸν τοῦ δρόμου ἐμέσης qui pelierat ui ratiocinatione demonstraret Deum esse. ἔστι, τὴν μίαν τῆς Τριάδος ὑπόστασιν, ᾧ ἡ δεξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τὰ Διάλογος Θεοδώρου του γεγονότος ἐπισκόπου Καρῶν, τὸ ἐπίκλην Αβουκαρά, γενόμενος πρές τὸν τοῦ δρόμου Εμέσης, αιτησάμενον ἀπόδειξιν ἀποδοθῆναι αὐτῷ ἀπολογισμοῦ, ὅτι ἔστι θείς. interprete.) (Francisco Turriano Littera Orthodoxum designat. Littera Ințide!em. B. Demonstra esse Deum. Lege Carum. Fuit enim Caria episcopus, no Chararum in Mesopo'amia. Genebr. vertit: cum Emteseno cursore. Ma· Πρόσκειται οὖν τῷ μὲν προσώπῳ τοῦ ᾿Ορβελί ξου, Α, τῷ δὲ τοῦ ᾿Απίστου Β. Β. Απόδος, ὦ οὗτος, ἀπόδειξιν ὅτι ἔστι Θεός. lim, cum prafccio cursorum, seu teredariorum, quem Germani vocant Postmeister: Græci λογοθέτην του δρόμου.

OPUSCULA. 1. Απας αριθμός προσδεχόμενος προσθήκην, καὶ πέρας ἐπιδέχεται. Ο οὖν τῶν ἀνθρώπων ἀριθμὸς ἐπιδεχόμενος προσθήκην, πεπερασμένος ἐστὶν, εἰ καὶ ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν τὴν ποσότητα, ἀλλ' ὑποθώμεθα συντομίας καὶ σαφηνείας ἕνεκεν, εἶναι τοὺς πάντας ἀνθρώπους ἑκατόν. Αδύνατον δὲ τούτους ἅπαντας γεννητοὺς ὑπάρχειν· ἐξ ἀλλήλων μὲν γὰρ γενεαλογοῦνται· ἀλλὰ ἀναποδίζων ὁ νοῦς τὴν γενεαλογίαν ἐπὶ τὰ ἄνω, εἰς ἕνα καταντᾷ πάντως ἀγέννητον. Οὐ γὰρ ἐνδέχεται ἐπὶ τὸν πρῶτον ἐλθόντας εἰπεῖν, αὐτὸν ἐξ ἄλλου γεγεννῆσθαι· ἐπεὶ κἀκεῖνος ἐξ ἑτέρου γεγεννημένος ἂν εἴη, μέχρις ἂν ἐπὶ τὸν πρῶτον ἀγέννητον τὸν νοῦν ἐπερείσωμεν. Ανάγκη τοίνυν τοῦτον, ἢ ἐκ τῆς γῆς φῦναι, καθάπερ τὰ βλαστήματα, ἢ ἀΐδιον εἶναι, ἢ ὑπό τινος δημιουργού πε ποιῆσθαι. 'Αλλ' εἰ μὲν ἐκ τῆς γῆς ἐβεβλαστήκει καὶ εἰς ὅτι ἂν ἄχρι τοῦ παρόντος ἑτέρους ἐβλάστανεν, ὥσπερ καὶ τῶν δένδρων καὶ βοτανῶν εἴδη. Ἐπειδὴ δὲ οὐχ ὁρῶμεν τοῦτο γινόμενον, δῆλον ὅτι οὐδὲ τὸν πρῶτον ἐβλάστησεν. Οὐδὲ μὴν άΐδιος ἦν. Εἰ γὰρ άναρχος καὶ αΐδιος ὑπῆρχεν, οὐκ ἂν ἐτεθνήκει, οὐδ᾽ ἂν ἀπώλετο. Τὸ γὰρ ἄναρχον, καὶ ἀτελεύτητον. Λείπεται τοιγαροῦν αὐτὸν πεποιῆσθαι ε, τὸ δὲ πεποιημένον ἔχει ποιητήν. "Αρα τῶν ἀνθρώπων ἐστὶ Κτίστης τε καὶ ποιητής. Δέχου δὲ καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν εἰς θεογνωσίαν καθοδηγοῦσαν. Εἰπέ μοι, εἰ βῶλον ἐκ τῆς γῆς λαβὼν ἐφ' ὑψηλὸν ἀναβαίην δωμάτιον, κἀκεῖθεν τοῦτον ἀφείην, οὐχὶ φύσει κατωφερής ὤν, ἐπὶ τὰ κάτω διτνεχώς φέρεται, μέχρις ἂν ἐπὶ στερεώτερον καὶ ἀκίνητον ερεισθῇ; Β. Ναί. Α. Οὕτως καὶ ἡ γῆ· ἐκ γὰρ τοῦ μέρους τὸ πᾶν καταλαμβάνεται. Εἰ μὴ γὰρ κάτωθεν εἶχέν τι στε ρεώτερον ὑπερείδον αὐτὴν, οὐκ ἂν ἔληξεν κάτω φερ ρομένη. Νῦν δὲ ταύτην ὁρῶμεν ἀσάλευτον. Εστιν ἄρα δύναμίς τις ισχυροτέρα ή ταύτην ὑπερείδουσα καὶ βαστάζουσα, ἥτις ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Εἰ γὰρ ἕτερον ὑπεἶναι σῶμα φαίη τις ὑπερεῖδον αὐτὴν, τί τὸ κἀκεῖνο βαστάζον; καὶ οὕτω διατείνων τὴν Έρευναν ο λογισμός, οὐ παύεται ἄχρις ἂν ἐπί τι πέρας στῇ βασταζομένων. Οὐ γὰρ ἂν ἄπειρος κάτωθεν εἴη, ἄνωθεν περατουμένη. Τὸ γὰρ ἐξ ἑνὸς μέρους πεπερατωμένον, καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου δῆλον ὅτι πέρας ἕξει. Εἰ γὰρ σπαρτίον καθ᾽ ὑπόθεσιν ἦν ἐκ τοῦδε τοῦ μέρους τῆς γῆς, ἕως τοῦ ἑτέρου διῆκον μέρους, ἐπιλαβόμενος δὲ τοῦ ἐπιφαινομένου ἄκρου τοῦ σπαρτίου, ἐξείλκυσα δύο, ἢ τρεῖς πήχεις, οὐχὶ καὶ ἐκ τοῦ ἑτέρου ἀφανοῦς μέρους, ἀνάγκη ἀποσπα σθῆναι τὸ ἄκρον τοῦ σπαρτίου, ἐξελκόμενον ἐπὶ τὰ ἄνω τοσοῦτον, καθόσον ἐξείλκυσα μέτρον; Εντεῦθεν ἔστι σαφῶς εἰδέναι τὴν γῆν τὸ πέρας ἔχειν κάτωθεν. Ὥστε ἐκ τούτων ἀποδέδεικται, ὅτι τῶν ὄντων ἐστὶ ποιητής. A. Omnis numerus qui recipit accessionem, finem quoque recipit. Numerus igitur hominum accessionem recipiens, finitus est, quamvis nos quantus sit ignoremus, sed ponamus, brevitatis et declarationis gratia, omnes homines esse centum. Fieri non potest ut hi homines fuerint geniti. Alii quidem ex aliis ortum ducunt, sed mens rationem ortus et originis sursum revocans, omnino ad unum non genitum evadit. Cum enim ad primum devenerit, non potest dicere ex alio ortam esse, quia et ille alius ex alio item generatus esset, donec in primo mens consistat fixa. Necesse igitur est et terra natum esse hunc instar arborum, aut æternum esse, aut ab aliquo creators factum esse. Sed si e terra ortus fuisset, adhue usque in hodiernum diem alios terra procrearet; sicut fit in genere arborum et herbarum. At quia hoc fieri non videmus, manifestum est neque primum procreasse. Sed nec æternus erat. Si enim principio caruisset, essetque æternus, nuaquam mortuus fuisset, neque interisset. Quod enia principium non habet, neque finem habet. Relinquitur igitur ut factus fuerit. Quod autem factum. est, auctorem habet. Est igitur Creator et auctor hominum Deus. Accipe aliam demonstrationem, quæ ad cognition nem Dei deducit. Dic mihi, si glebam e terra acciperem, et in altum tectum ascenderem, et inde hane dimitterem, an non natura perpetuo deorsum ferretur, quousque in infirmiore quopiam et immobili firmaretur? B. Maxime. A. 365 Sic etiam terra; ex parte enim intelligitur totum. Nisi enim haberet aliquid firmius, quod ipsam fulciret, nunquam desineret ferri deorsum. Nunc autem videmus hanc immotam. Est igitur vis aliqua fortior, quæ hanc sustinet et portat, quæ est Verbum Dei. Si enim dicas aliud corpus subesse, quod eam sustineat, quid erit quod illud ipsum corpus portat et sustinet? atque ita cogitatio scrutari pergens, non cessabit quousque quiescat in aliquo termino, et extremo, quod sustinetur. Non enim est inferne infinitum quod est superne terminatum. Quod enim est ex una parte terminatum, etiam ex alia terminum habebit. Nam si funis, ut ita ponamus, ex hac parte terræ usque ad alteram partem pertingat,ipse vero summam partem funis, qui videtur, apprehendam, et duobus aut tribus cubitis eum protendam, annon necesse erit, ex altera parte, quæ non apparet, avelli summam partem funis tanto spatio sursum attractam, quanto ex altera parte attraxi? Ilinc lices perspicue cognoscere, habere terram finem inferne. Quare ex his demonstratum est esse Deum omnium rerum auctorein, κι αὐτὸ πεποίηται.

B. Pulcherrime demonstrasti. Et gratism babeo pro utilitate mibi allata. Unde autem demonstrabis, hunc auctorem habere Filium? A. Nonne scis aliud esse percussum, aliud percutiens? aliud videns, aliud quod videtur? aliud cognoscens, aliud quod cognoscitur? B. Maxime. Sic enim omnine habet. Non enim potest idem esse agens et patiens. A. Deus vero annon est quiddam simplex et penitus puram, immistum et a compositione alieDum? B. Sic oportet esse. A. Quod igitur est ex toto simplex, et per om nis unum, quomodo seipsum cognoscit? Conces. sum est enim aliud esse quod eognoscit, et aliud quod cognoscitur. Et hoc maxime spectatur et cernitur in simplicibus, et μονομερέσι, id est, unhis modi. Quod enim ex partibus compositum est, poterit forte una parte videre, et alia videri: quod aulem ejusmodi est, necessario compositionem secum infert; Deus autem non potest esse compositus, qui est supra omnem simplicitatem et omnem vacationem materiæ; quare necesse est alterum duorum dicere, aut quod se ipsam cognoscit Deus, et ita erit compositus, et rursus primum, quod posuisti et concessisti, evertetur. Poseisti enim aliud esse quod 366 cognoscit, et aliud quod cognoscitur: aut quod se ipsum ignoret, quod est valde absurdum. B. Non potest contradici. A. Igitur, quandoquidem utrumque est absurdum, quomodo seipsum cognoscit Deus manens in simplicitate? B. Non intelligo quomodo. Β. Καλῶς πάνυ απέδειξας. Και χάριν έχω σοι τῆς ὠφελείας. Πόθεν δὲ τοῦτον τὸν ποιητὴν ἀποδείξεις, Υἱὸν ἔχειν; Α. Οὐκ οἶσθα ὅτι ἄλλο ἐστὶ τὸ τύπτον, καὶ ἄλλο το τυπτόμενον, καὶ ἄλλο τὸ βλέπον, καὶ ἄλλο τὸ βλεπόμε νον, καὶ ἄλλο τὸ γινώσκον, καὶ ἄλλο τὸ γινωσκόμενον; Β. Ναί, τοῦτο πάντως οὕτως ἔχει. Οὐ γὰρ δύνατα τὸ αὐτὸ εἶναι τὸ ἐνεργοῦν καὶ τὸ πάσχον. Α. Ὁ δὲ Θεὸς οὐχὶ ἁπλοῦν ἐστι, καὶ παντελώς ἄκρατον, καὶ ἀμιγές, καὶ ἀσύνθετον; Β. Οὕτως ώφειλεν εἶναι. Δ. Τὸ οὖν πάντη ἁπλοῦν, καὶ ἐν κατὰ πάντα, πώς ἑαυτὸ γινώσκει; Δέδοται γὰρ ἄλλο εἶναι τὸ γινώ σκον, καὶ ἄλλο τὸ γινωσκόμενον. Καὶ τοῦτο μάλιστα θεωρεῖται ἐπὶ τῶν μονομερῶν καὶ ἁπλῶν. Τῶν γὰρ ἐκ μέρων τα συγκειμένων τάχα δυνήσεται μέρος μὲν όρᾷν, μέρος δέ τι ὁρᾶσθαι, καί τι μὲν γινώσκειν, τ δὲ γινώσκεσθαι· τὸ τοιοῦτον δὲ σύνθεσιν ἐξ ἀνάγκης εἰσάγει. Ὁ δὲ Θεός, συνθέσεως πάσης ἀνεπίδεκτος, ὁ πάσης ἀθλίας καὶ ἁπλότητος ἐπέκεινα - Ανάγκη τοίνυν δυοῖν θάτερον εἰπεῖν, ἢ ὅτι ἑαυτὸν γινώσκει ὁ Θεὸς, καὶ οὕτως ἐστὶ σύνθετος, καὶ πάλιν, ἡ πρώτη σύνθεσις, καὶ ὁμολογία ανατραπήσεται, άλλο μέν τιθεμένη, τὸ γινώσκον εἶναι, ἄλλο δὲ τὸ γινωσκή μενον· ἢ ἐν ἀγνοίᾳ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν καθεστάναι, όπερ καὶ αὐτὸ λίαν ἄτοπον. Β. Αναντίρρητος ὁ λόγος. Α. Ἐπεὶ οὖν ἄμφω πεφύκασιν άτοπα, πῶς ἑαυτόν ὁ Θεὸς εἴσεται μένων ἐν τῇ ἁπλότητι; Β. Οὐ συνερῶ πῶς. Α. Πᾶσα γνῶσις καθ᾿ ἕνα τρόπον γίνεται. Η γὰρ ἐκ τῆς ἰδίας ὑπάρξεως γινώσκεται, ὡς ὅτ' ἂν ἴδω τινά, γινώσκω, εἰ λευκός ἐστιν ἡ μέλας. ἢ οὐλέθριξη ἁπλό θριξ, ἢ εὐειδής ή δυσειδής, μακρὸς ἢ κολοβός· ἡ ἐκ τοῦ ὁμοίου, ήγουν ὁμοουσίου καὶ ὁμοφυούς, οἷον πήθεν γινώσκεις, ὅτι καρδίαν ἔχεις, καὶ ἧπαρ, καὶ σπλήνα, καὶ τὴν ἔνδον λοιπὴν διάπλασιν, καὶ οἰκονομίαν, ἣν οὐχ εώρακας πώποτε· εἰ μὴ ἐξ ἄλλου ὁμοφυείς, ἐξ οὗ σε αὐτὸν τοιοῦτον ὑπάρχει ἐπέγνωκας. Ἐκ γάρ τῶν ὁμοίων τὰ ὅμοια καταλαμβάνεται. Τρίτον, ἐξ A. Omnis cognitio fit une quopiam ex quinque modis. Aut enim cognoscitur ἐκ τῆς ἰδίας ὑπάρ ξεως, id est, ex propria essentia, ut cum videns aliquem, cognosco esse album vel nigrum, capille crispo vel non erispo, formosum vel defora mem, longum aut curtum: aut cognoscitur ex simili, id est, ex eademn substantia et natura: verbi gratia, unde cognoscis, quod habes cor, et hepar, et splenem, et reliquam interiorem formationem, et dispositionem quam nunquain vidisti, nisi ex alio ejusdem natura, ex quo te cognovisti talem ίχνους τινὸς πολλάκις γνωρίζεται τὸ πράγμα, οἷον, csse? es similibus enim comprehenduntur.Tertius modus, ex vestigio quodam sape res cognoscitur, ut si transeam per agrum aliquem aratum et cul tum, ab aliquo excultum esse ex vestigio cognosco, quamvis non viderim aratores. Et rursus, si aliqua, arce undique muris cincta videam telum aut lapidem in sublime enaissum, intelligo ab aliquo emissumn esse. Quartus modus, cum aliquis cognoscitur ex imagine. Si enim teneam speculum, et formam in eo apparentem alicujus retro stantis, et in speculum intuentis speciem, 1. Γ. μερών. Εἰ παρέλθοιμι διά τινος αρούρας ἠροτριασμένης, καὶ εἰργασμένης ὑπό τινος εἰργάσθαι ταύτην γινώσκω ἐκ τοῦ ἴχνους, εἰ καὶ τοὺς ἀρόσαντας οὐ τεθέαμαι. Καὶ πάλιν, εἰ ἀπό τινος πύργου τετειχισμένου πάνω τοθεν ἴδω βέλος ή λίθον εἰς ὕψος ἀκοντιζόμενον, ὑπό τινος ἐξηκοντίσθαι καταλαμβάνομαι. Τέταρτον ἐξ ινδάλματος πολλάκις γινώσκεται τις. Εἰ γὰρ κατέχων Έσοπτρον μορφήν τινος όπισθέν μου ἱσταμένου, al ενατενίζοντος εἰκονισθεῖσαν ἐν αὐτῷ κατοπτρίσομαι. Γινώσκω, εἰ φαλακρός ἐστιν, ἢ σιμός, ἢ γρυπής, ή μεγαλόφθαλμος, ἀπὸ τοῦ ἐντυπωθέντος τῷ ἐσόπτρῳ

OPUSCULA. δμοιώματος. Πέμπτον, ἐκ τῶν ἐναντίων τὰ ἐναντία cognosco, utrum ille calvitiem habeat, aut sit siγινώσκεται πολλάκις, ὡς, ὅτε τῷ ᾿Αδάμ εἶπεν ὁ Θεὸς, • Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγῃ ἀπὸ τοῦ ξύλου, θανάτῳ ἀποθανή.» Πόθεν ᾔδει ὁ Ἀδάμ, τί ἐστι θάνατος, μηδέ ποτε αὐτὸν ἑωρακώς; οὐ γὰρ προεῖδεν ἀποθνήσκοντά τινα, εἰ μὴ ἐκ τοῦ ἐναντίου, ήγουν ἐκ τῆς ζωῆς. Η γὰρ στέρησις τῆς ζωῆς δῆλον ὅτι θάνατος. Οὕτως καὶ ὁ πλούσιος τὴν πενίαν, καὶ ὁ ὑγιὴς τὴν νόσον ἐπίσταται. " mus, aut naso adunco, vel magnis oculis, a similitudine in speculo expressa. Quintus modus, sæpenumero contraria ex contrariis cognoscuntur, ut cum dixit Deus Adæ: • Quocunque die ex ligno comederis, morte morieris. Unde cognovit Adam quid esset mors, cum nunquam eam vidisset? non enim prius viderat aliquem mortuum. Cognovit scilicet ex contrario, id est, ex vita; privatio enim vitæ mors est. Sie dives paupertatem cognoscit, et sanus morbum. Κατὰ ποῖον οὖν τῶν πέντε τρόπων τούτων ἑαυτὸν ὁ Θεὸς οἶδεν; ἐξ αὐτοῦ γινώσκειν ἑαυτὸν οὐ δύναται. Τοῦτο γὰρ δέδοται, ἄλλον εἶναι τὸν γινώσκοντα, καὶ ἄλλο τὸ γινωσκόμενον, οὐδὲ μὴν ἐξ ἴχνους τινός. Τὰ γὰρ ποιήματα πολλῷ δεύτερα καὶ κατώτερα· ἀλλ' οὔτε δι' ἐσόπτρου, οὔτε διά τινος τῶν τεσσάρων τρόπων· ἀνάγκη τοίνυν εἶναί τινα κατὰ πάντα ὅμοιον, Έχουν ὁμοούσιον, καὶ συναΐδιον τῷ Θεῷ ἐξ οὗ γνοίη ἑαυτόν, ἵνα μὴ ἀγνοῶν ἑαυτὸν καταλείποιτο· ὁρῶν γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱόν, ὅμοιον ἑαυτῷ, κατά πάντα, ἑαυτὸν ἐν ἐκείνῳ ὁρᾷ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, ὑποστάσεως αὐτοῦ. αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ καὶ ὁ χαρακτήρ τῆς Β. Εστω δή, τὸν Θεὸν ἔχειν τινὰ συναΐδιον, ὅμοιον, ὅπως ἑαυτὸν ἀπ' ἐκείνου γινώσκοι. Πόθεν ἀποδείξεις ὅτι υἱός ἐστιν; Α. Εοικεν τοῖς τῆς δικαιοσύνης ἐρασταῖς τῷ αὐτῷ μέτρῳ καὶ ζυγῷ, ᾧ μετροῦνται τε καὶ στα ἡμῶνται, ἀντιμετρεῖν τε καὶ ἀντισταθμίζειν. Εἰ γὰρ εἴην εἰληφὼς παρὰ σοῦ χρυσίνους ἑκατὸν, ἐθέλοιμι δέ σαι τούτους ἀποδοῦναι, τῷ ζυγῷ, ᾧ σταθμισάμενος εἴληφα, ἐκείνῳ καὶ σὺ παρ᾿ ἐμοῦ οὐχ ἑτέρῳ ἀπολα δεῖν ὀφείλεις. Στάθμιον γὰρ μικρὸν, καὶ μέγα ἐμίσησεν ή ψυχή μου, φησὶν ὁ Θεός. Πόθεν ἐπιστάμεθα, ὅτι ἔστιν Θεὸς, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ ἰδιώματα; οὐχὶ ἐκ τῶν παρ' ἡμῖν; Εἰ γὰρ αὐτὸν οὐχ έωράκαμεν πώποτε, οὐδ᾽ ἐκ τῶν αὐτοῦ ποιημάτων αὐτὸν κατα λαμβανόμεθα, ἀνάγκη πᾶσα ἐν παντελεί διαρκεῖν ἡμᾶς ἀγνωσίᾳ τοῦ Θεοῦ. Ἐκ τῶν οὖν παρ' ἡμῖν τι μιωτέρων τὸν Θεὸν διαγράφομεν, τὰ ἡμῖν ἐπισυμβαίνοντα συμπτώματα παντελῶς ὑπεξαιροῦντες ἀπὸ τῶν ὑπὸ Θεοῦ λεγομένων. Οἷόν ἐστι παρ' ἡμῖν ζωή, καὶ θάνατος. Τίνι πρέπει ἡμῖν τὸν Θεὸν χαρακτηρί σαι, τῇ ζωῇ, ἢ τῷ θανάτῳ; Β. Δηλονότι τῇ ζωῇ. Α. Λέγομεν οὖν, ὅτι ὁ Θεὸς ζωή, καὶ ζῶν ἐστιν. Αλλ' ἐπειδὴ παρ' ἡμῖν ἡ ζωὴ καὶ ἀρχὴν ἔχει, καὶ τέλος, καὶ ἐνδεής ἐστι· χρήζει γὰρ τῆς ἔξωθεν επιρ ῥῆς, βρώσεως τε, καὶ πόσεως, καὶ τῆς τοῦ ἀέρος ἀναπνοῆς, καὶ τῶν τοιούτων, ἐξ ὧν ἡ σύστασις τῆς ἡμετέρας ζωής. Ταῦτα πάντα τα συμπτώματα, καὶ ελαττώματα κάτω θέντες, καὶ ἀφελόντες, λέγομεν, τὸν Θεὸν ζην ζωήν, καὶ τοιαύτην ζωήν, την μήτε ἀρχὴν μήτε τέλος ἔχουσαν, μήτε τινὸς παντελῶς τῶν ἔξωθεν χρήζουσαν. Η οὐχ οὕτως ἔχειν σοι δοκεί; Β. Καὶ πάνυ θαυμασίως, καὶ εὐστοχώτατα ἐκ τῶν d. Prov. xx, 10. Quo igitur modo ex his quinque cognoscit Deus seipsum? cognoscere seipsum e se scilicet non potest: hoc enim datum est, aljum esse qui cognoscit, et alium qui cognoscitur. New ex vestigio aliquo; quæ enim facta sunt, multo sunt inferiora: neque per speculum, nec alio ex quatuor modis; necesse igitur est esse aliquem per omnia similem, id est, homousion, et coæternum Deo, ex quo cognoscat seipsum, ne reliquum sit ignorare 367 seipsum: videns enim Deus Filium suum sibi per omnia similem, se ipse in illo videt, ipse enim Filius est imago Dei invisibilis, et f. gura substantiæ ejus. B. Esto, habeat Deus aliquem coæternum similem, ut ex illo se ipse cognoscal. Unde demonstrabis filium esse? A. Decet justitiæ amatores eadem mensura et lance, qua metiuntur et ponderant, remetiri et rependere. Si enim a te accepissem centum aureos nummos, vellemque hos tibi reddere, ea lance qua appensos sccepi, et non alia, a me recipere debes. Pondus enim parvum et magnum odivit anima mea 3*, ait Deus. Unde scimus, si Deus est, ejusque proprietates? annon ex iis quæ apud nos sunt? Etenim si nunquam eum vidimus, nec ex creaturis ejus eum cognoscimus, necesse omnino est nos Deum ignorare. Igitur ex iis, quæ apud nos sunt nobiliora, Deum describimus, eas penitus quæ nobis accidunt aberrationes eximentes e numero eorum quæ de Deo dicuntur. Verbi gratia, apud nos est vita et mors: quo decet nos signare Denin, vita, au morte? B. Vita scilicet. A. Dicimus igitur Deum vivere, et viventem esse. Sed quia apud nos vita et principium habet et finem, et indiget; indiget enim iis quæ extrinsecus influunt, ut cibo, et potu, et respiratione aeris, et aliis hujusmodi, ex quibus vita nostra constat. His omnibus, quæ accidunt, sepositis ac remotis, dicimus Deum vivere vitam quæ neque principium babet neque finem, nec ulla prorsus re extrinsecus indiget. Annon videtur tibi sic esse? B. Admirabiliter, et quam optime conjici potest,

THEODORI ABUCAR.E Deum describis, neque poles aliunde cognosci, παρ' ἡμῖν τὸν Θεὸν διαγράφεις, καὶ οὐκ ἔστιν αὐτὸν nec aliter possumus de eo loqui. ἄλλοθεν εἰδέναι, ἢ ἄλλως εἰπεῖν. A. Ad eumdem modum, anice, debes intelligere. de reliquis. Est apud nos aspectus et cæcitas. Relicta cæcitate, Deum dicimus videntem ἀπαθῶς, id est, non patiendo, il est, removentes ab eo passiones visionis. Est enim Deus in omnibus ἀπαθής, id est alienus a passione. Similiter auditus et 368 surditas est apud nos. Denm dicemus audientem, et non surdum. Similiter in reliquis. B. Pulchre et demonstranter dixisti. Eadem lance, justissime, quæ consectaria sunt in hoc sermone, redde mihi. A. Quid apud nos est illustrius, ac majoris dignitatis, fecunditas, an infecunditas? generatio, an sterilitas? Si enim hoc contendis, et injustus sis, ego etiam contendam mortem esse vita me. liorem, et cæcitatem ac surditateni aspectu et auditu honoratiora: ecquid ista contentione absurdius, et magis ridendum esse possit? B. Sane demonstrasti Deum esse fecundum et generantem, idque esse citra ullam controversiam nobilius: gignere enim præstantius est quam sterilem et infrugiferum esse. Αt generationem sequuntur passiones. A. Bone et sapiens vir, jam prius constituimus habere Deum nobilissima eorum quæ apud nos sunt absque iis quae consequuntur, quæ παθήματα οι συμπτώματα dicuntur. B. Et satis, et plane, ac vere de hoc tractasti, quod Deus sit, et Filium habeat. Sed quare non multos genuit, ut per plures princeps et regnator esset? Α. Οὕτως, ὦ φίλος, ἐπὶ τῶν λοιπῶν μοι νόει 28 Ἔστι παρ' ἡμῖν ὅρασις, καὶ τύφλωσις. Την τύφλω σιν ἀφέντες, τὸν Θεὸν λέγομεν ὁρατικὸν ἀπαθῶς, ήτοι, τὰ τῆς ὁράσεως ἐξορίζοντες πάθη ἀπ' αὐτοῦ. Ἐν πᾶσι γάρ ἐστιν ὁ Θεὸς ἀπαθής. Ὡσαύτως ἀκοὴ καὶ κώφωσις παρ' ἡμῖν. ᾿Ακουστικόν, οὐ κωφόν ἐροῦμεν τὸν Θεόν. Ωσαύτως δὲ, καὶ τὰ λοιπά Β. Πάνυ γε καλῶς καὶ ἀποδέκτως είρηκας. Τῷ αὐτῷ οὖν ζυγῷ, ὦ δικαιότατε, τὴν τοῦ λόγου ἀπο λουθίαν ἀνταπόδος μοι. Α. Τί παρ' ἡμῖν τιμαλφέστερον, τὸ γόνιμον, ἢ τὸ ἄγονον; γένεσις, ή στείρωσις; εἰ γὰρ ἐν τούτῳ φιλονεικοίης, καὶ ἀδικοίης, φιλονεικήσω κἀγώ, ὅτι καὶ ὁ θάνατος τῆς ζωῆς κρείσσων, καὶ ἡ τύφλωσις, καὶ ἡ κώφωσις τῆς ὁράσεως καὶ ἀκοῆς τιμιωτέρα. Καὶ τί ἂν τῆσδε τῆς φιλονεικίας εκτοπώτερόν τε, ή καταγελαστότερον; · Β. Οντως ἀπέδειξας ὅτι γόνιμος ὁ Θεὸς, και γεν νητικός· πάσης γὰρ ἀντιλογίας ἀργούσης τιμιώτερον τὸ γεννᾶν τῆς στειρώσεως καὶ ἀκαρπίας. ᾿Αλλὰ τῇ γεννήσει παρέπεται πάθη. Α. Αλλ', ἀγαθὲ καὶ σοφέ, προδιεστειλάμεθα τὸ Θεῖον κεκτῆσθαι τὰ παρ' ἡμῖν τιμιώτατα, ἄνευ τῆς ἐπακολουθούσης αὐτοῖς τῶν παθημάτων καὶ συμπτω μάτων συμβάσεως. Β. Αρκούντως περὶ τούτου, καὶ σαφῶς, καὶ ἀλη θῶς διεξῆλθες, ὅτι Θεός ἐστι, καὶ Υἱὸν ἔχει. Αλλά διὰ τί μὴ πλείους ὁ Θεὸς ἐγέννησεν, ἵνα πλειόνων ἄρχῃ, καὶ βασιλεύῃ; Α. Ἐπειδὴ ἀνάγκη ἐν τῶν τριῶν τούτων γενέσθαι· ἢ ἀπείρους γεννῆσαι, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, καὶ ἀτελευτήτως, ἢ ὡρισμένον ἀριθμὸν, ἤτοι ἑκατὸν, ἡ ἕνα, φέρε εἰπεῖν. Εἰ μὲν οὖν ἀπείρους καὶ ἀνας: θμήτους ἐγέννησεν, καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς ἐγέννα, ούτ ἂν αὐτοῦ ἡ ἔφεσίς ἐστι, οὔτε ἡ εὐδοκία αὐτοῦ ποτε ἐπληροῦτο. Εἰ δὲ ὡρισμένους τινάς, οἷον ἑκατὸν, ἐγέν νησεν, ὅτου χάριν ἐποίει τοῦτο; πάντως ὡς μὴ οὐχ τοῦ ἑνὸς ἐπαρκοῦντος πᾶσαν αὐτοῦ πληρώσαι τὴν εὐδοκίαν καὶ ἔφεσιν. Διὰ τοῦτο γὰρ τῶν πλειόνων A. Quia oporteret ut unum ex tribus fleret, ant genuisse infinitos, et in sæculum sæculi, et perpetuo; aut certo numero, verbi gratia, centum aut unum. Si infinitos genuisset, et perpetuo, nunquam quiesceret ejus desiderium, neque ejus voluptas unquam impleta esset. Sin vero certos et finitos, ut centum, generasset, qua de causa hoc faceret? profecto quia unus non satis esset ad implendum omne desiderium ejus, omnemque voluntatem. Idcirco enim opus esset pluribus. Quod quidem si dederimus, sequitur imperfectum ἡ χρεία. Εἰ δὲ τοῦτο δοίημεν, ἀτελῆς ἄν, καὶ ἐνδες, et indigentem esse Filium, neque sibi sufficere. Quod si Filius sit indigens, est autem æqualis et similis Patri, ut demonstratum est, erit igitur etiam Deus Pater imperfectus, et indigens (sed propitius sis mihi, Domine), et non per se sumciens, quod quidem absurdum est. Sin vero perfectus est Filius sicut Pater, non opus est aliis. Dic mihi, nonne tibi ita videtur? B. Sane quidem. A, Age: reliqua animalia suntne rationis et liberi arbitrii expertia? καὶ οὐκ αὐτάρκης & Υιός. Εἰ δὲ ὁ Υἱὸς ἐνδεής, ίσος δὲ καὶ ὅμοιος τῷ Πατρὶ πέφυκεν εἶναι ἀποδέδεικται, ἔσται ἄρα καὶ ὁ Θεὸς, καὶ Πατὴρ ἀτελῆς τε καὶ ἐν δεής (ἵλεως γένοιο, Κύριε), καὶ οὐκ αὐτάρκης, ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ τέλειός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὁ Πατήρ, οὐκ ἔστιν ἑτέρων χρεία. Εἰπέ μοι, οὐχὶ φής; Β. Ναί. Α. Τὰ δὲ λοιπὰ ζῶα, λόγου τε καὶ αὐτεξουσια τητος ἄμοιρα; 13 Turrian. legit, ὀφείλεις ἐπὶ τῶν λοιπῶν μοι νοεῖν. ** Desideratur in versione Turriani.

Β. Οὕτως ἔχει. OPUSCULA. Α. Εἰ οὖν ὁ Θεὸς ἠβουλήθη πρὸς ἡμᾶς, ήγουν εἰς τὸν κόσμον ἀπόστολον τινα πέμψαι, ποίου τάγματος ἀποστέλλειν ἔμελλε, ἐξ ἀγγέλων πάντως, ἢ ἀνθρώ πων; οὐ γὰρ ἐκ τῶν ἀλόγων ζώων. Β. Οὕτως ἔχει. Α. Αὐτεξουσίων οὖν ὄντων, ἐν τῷ ἀποστελλομένῳ ἣν ὑπακοῦσαι τοῦ Θεοῦ, ἢ μὴ ὑπακοῦσαι εἰς τὴν ἀποστολὴν, καὶ εἰπεῖν, ὡς ἐκελεύσθη, παρατρέψαι τινὰ 8, ἢ οὐκ; Οἶσθα, ὅτι καὶ Μωσῆς, καὶ Ἱερεμίας, καὶ ἕτεροι ἀποστελλόμενοι παρὰ τοῦ Θεοῦ, τὰ πρῶτα παρητοῦντο, καὶ ἀνένευον, καὶ δέει τῆς λειτουργίας, ἢ ἑτέρῳ πάθει κρατούμενοι προεφασίζοντο, μέχρις ἂν αὐτὸς ὁ Θεὸς πλείοσι λόγοις, καὶ παραινέσεσιν ἀνέπειθεν. Εἰ δὲ καὶ ἕως τέλους είλοντο διαρκέσαι ἐπ' αὐτοῖς, ὡς μὴ αὐτεξουσίοις ἔκειτο τοῦτο. Β. Οὕτως ἔχει. Α. Ο δὲ Ἰωνᾶς καὶ φυγῇ ἐχρήσατο ἀπὸ προσώπου Κυρίου, εἰς Θαρσεῖς ἀποσταλεὶς παρ' αὐτοῦ εἰς Νηνευτ. Β. Οὕτως ἀναγινώσκομεν. Α. Εἰ τοίνυν ἀποστελλόμενοι ἢ παρητοῦντο την ἀποστολὴν, ἢ ἀνθ' ἑτέρων ἀπήγγελλον ἕτερα, ἀνάγκη πᾶσα τῶν δύο τὸ ἕτερον ἦν γενέσθαι, ἢ τὴν τοῦ Θεοῦ βουλὴν ἀργῆσαι τὸ μὴ εὑρίσκειν ἀπόστολον, ἢ αὐτὸν ἀπαναστάντα τοῦ βασιλικοῦ θρόνου ἀπόστολον ἑαυτοῦ, καὶ αὐτάγγελον χρηματίσαι, καὶ διάκονον τῆς ἑαυτοῦ βουλῆς, καὶ αὐτουργὸν, καὶ ὑπηρέτην, ὅπερ, ὡς ἀπέδειξεν ὁ λόγος, ἀλλότριον πάντη και ἀπεξενωμένον τοῦ βασιλικοῦ ἀξιώματος, τὸ δι᾿ ἑαυ τοῦ αὐτουργικῶς περαιοῦντι τῶν οἰκείων βουλημά των τε καὶ προσταγμάτων, ἀποστεῖλαι δὲ πρὸς ἡμᾶς τι τῶν ἀλόγων ζώων, καὶ τὸ λέγειν ἠλίθιον. Οὐκοῦν ἀνάγκη πᾶσα τὸν Θεὸν ἔχειν τινὰ ὁμοούσιον ἑαυτοῦ τὸ αὐτεξούσιον ἔχοντα, καὶ τὸ θέλημα, οὐ παρηλλαγμένον, καὶ ἀπᾶδον παντελῶς τῆς ἰδίας βουλήσεως, εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν θείων αὐτοῦ ἐφέσεων, ὅς ἐστιν ὁ Υιός συναΐδιος, καὶ ταυτοτελής, καὶ ὁμόβουλος, ὁ καὶ ἐν ταῖς Γραφαῖς τῆς μεγάλης βουλῆς καλούμενος Αγγελος, 45 καὶ τοῖς πρώην χρηματίσας Πατράσιν ᾿Αβραάμ τε, καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, καὶ Μωϋσῇ, καὶ τοῖς λοιποῖς, ὡς καὶ ἐκ τῶν ἁγίων Γραφῶν ἀκριβέστερον ἐντυγχάνων μαθήσῃ. B. Sic est. A. Si igitur voluisset Deus mittere ad nos, ad mundum, inquam, nuntium, 369 ex quo ordine missurus erat? ex angelis, aut ex hominibus? non enim ex animantibus ratione carentibus. B. Ita est. A. Cum igitur hi essent suæ voluntatis compotes, in potestate ejus qui mitteretur erat obedire aut non obediremittenti; item dicere ut ei jussum esset, aut aliqua invertere. An ignoras Moysen, et Jeremiam, et alios a Deo missos recusasse, et detreclasse, ac metu ministerii obeundi, aut alia affectione captus excusasse, quousque Deus multis verbis et hortationibus eis suasit? quid si usque ad finem voluissent perseverare? penes eos tanquam libero Barbitrio præditos erat hoc. B. Sic est. A. Jonas autem fugit a facie Domini in Tharsis, cum ab eo missus est Ninivem. B. Sic legimus. A. Si igitur qui mitterentur, aut recusarent missionem, aut alia pro aliis nuntiarent, alterum duorum omnino fieri necesse erat, aut vacare, ac frustra esse consilium Dei; quia non inveniretur nuntius, aut ipsum a regali solio discedentem fieri sibi nuntium, et αὐτάγγελον νοcari, et sui consilii administrum, et per se confectorem et famulum, quod quidem, ut ratio denonstravit, alienum omnino et extraneum a regali dignitate erat, per se ipsum ministrantem sermones facere apud nos de nostris voluntatibus et rebus. Mittere autem ad nos aliquid animalium ratione carentium, vel hoc ipsum dicere, mortiferum [stolidum] est. Quare necesse omnino erat ut Deus haberet aliquem homousion, id est, suæ essentiæ, qui liberum arbitrium haberet, et voluntatem penitus a sua voluntate non dissidentem, neque discordantem ad explendum omnia sua desideria, qui est Filius ejus, coelermus, et per se perfectus, et ejusdem consilii, qui in sanctis Seri pluris vocatur magni consilii Angelus. e. B. Quid habes ad dicendum de Spiritu sancto? Β. Τί δὲ εἰπεῖν ἔχεις περὶ τοῦ Πνεύματος: τις τούτου χρεία ἦν, αὐτάρκους ὄντος τοῦ Υἱοῦ, ὡς quid hoc opus est? Cum satis sit filius, ut dixisti, εἴρηκας, εἰς τελείωσιν τῆς ἀρχῆς, καὶ τῆς βασιλείας τοῦ Πατρός; Α. Ιδίωμά ἐστιν τῆς ἐννομωτάτης βασιλείας, τὸ μηδὲν δήποτε δι' ἑαυτοῦ τὸν βασιλέα ποιεῖν· ἀλλὰ, τὰ δοκοῦντα αὐτῷ διὰ κελεύσεως πληροῦν. Εἰ γάρ τι δι' ἑαυτοῦ ποιήσει, ἐλάττωμα, καὶ ὕφεσις, καὶ κατάπτωσίς ἐστι τῆς βασιλείας, καὶ οὐ βασιλικόν. · Διὸ μεσιτεύει ὁ Υἱός. Πάλιν τῶν ἀναγκαιοτάτων, καὶ συμπληρωτικῶν τῆς βασιλείας ἐστὶ τὸ ἔχειν πλοῦτον ἀπέραντον, καὶ ἀδαπάνητον, καὶ θησαυρούς, καὶ τα • Isa. 18, 6 sec. LXX ad perfectionem principatus, et regni Patris? A. Proprietas regni optime legibus instituti esi ut nihil, 'qualecunque sit, per se faciat rex, sed quæ ei videantur, jubendo perficiat. Si quid enim per se faciat, imminutio est et dejectio, et regui depressio, et non dignitatis regiæ. Quamobrem 370 Filius est medius. Rursus valde necessarium est, et quod regnum complet, habere infinitas divitias, et quæ consumi nequeant, et thesauros, ac 3 Aliter hic distinctus est codex Turr. 25 Haec desunt in versione Turriani.

malta recondita. Qui enim non est splendidus, et μιεῖα. Ο γὰρ μὴ φιλοτιμούμενος, καὶ πλουτίζων. copiosus, et munificus, inops et pauper, imo rex non est. Divitiæ igitur regales Patris sunt ipse Spiritus sanctus, qui charismatibus scatet. Pater igitur per Filium dat Spiritum sanetum, id est, operationes, et gratias Spiritus saneti. B. Et quare Filius non tribuit se ipsum, ut fiat ipse divitia? A. Quia sic Filius esset dator, et datum, quod non posse fieri a principio constitutum est, cum diximus aliud esse cognoscens, et aliud quod cognoscitur; aliud efficiens, et aliud quod elicitur. Pater igitur jubet regaliter; Filius perficit quod Patri placet, et dat Spiritum sanctum, qui est divitiæ, et penus bonorum donorum. Atque ita reperietur regnum perfectum, bene compositum, et nulla re defectum. B. At antequam creaturæ essent, non fiebant divites, nec erant qui honores cuperent, ac proinde non opus erat ut adesset Spiritus sanclus. Quid enim eo opus erat? A. Verum, o bone vir, oportebat ut regnum Dei esset ex æternitate, ne in tempore et postea perficeretur, quamvis nullus participaret. Sicut philosophus et medicus cognitionem et artem perfectam habere vult, quamvis non sint qui discant, et quibus medicina flat. Etenim et tu visum habes etiam cum nocte dormis et in lecto cubas, quamvis non sint quos videas, quia perfectus homo es, ut cum videre volueris, præsto sit tibi aspectus, et non tunc foris accedat. Dicam autem tibi de Spiritu sancto, quod de Filio dice. bam: opulentia Dei aut est major, aut æqualis, aut minor. Major eo non est, quia nihil potest esse Deo majus. Minor non est, alioqui pones eam inter creaturas. Quod enim minus Deo est, creatura est. Atque ita fiet ut Deus aliquando sit pauper et indigens, et cui aliquid desit. Quod non est concedendum, et est absurdum. Necesse ergo est æqualem esse opulentiam, et ex eadem æternitate, ut perfectus sit Deus et Rex æternus. Cui gloria, et honor, et imperium in sæcula saeculorum. Amen. 371. Epistola continens fidem orthodoram, missa a beato Thoma patriarcha Hierosolymitano ad hæreticos in Armenia, Arubice dictata a Thevdoro, cognomento Abucara, episcopo Carum, et a Michaele presbytero et syncello Ecclesiæ Hierosolymitana, in Græcum sermonem translata, per quem et missa est; continens, inquam, solam veramque fidem in concilio Chalcedonensi truditam de Christo Domino ac Deo nostro. Christus Dominus et Deus noster dixit Petro principi apostolorum: ‹ Tu es Petrus, et super καὶ δωρεάς διανέμων, πένης, καὶ πτωχὸς βασιλεύς, μᾶλλον δὲ οὐδὲ βασιλεύς. Ο πλοῦτος τοίνυν ὁ βασι λικὲς τοῦ Πατρὸ;, ἔστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ τὰ χαρίσματα βρύον. Ο Πατὴρ οὖν δι' Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ήγουν, τὰς ἐνεργείας, καὶ χάριτας του Πνεύματος δίδωσι. Β. Καὶ διὰ τί μὴ ὁ Υἱὸς εἴη ὁ διδοὺς ἑαυτὸν, ἵνα γένηται αὐτὸς ὁ πλοῦτος; Α. Οὐκοῦν ὁ Υἱὸς ἐγίνετο αὐτὸς ὢν ἐδιδοὺς, καὶ τὸ διδόμενον, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἀσύστατον, καὶ παρ' ἡμῶν ὡμολόγηται, ἡνίκα ἐλέγετο, ἄλλο τὴ γινώσκον, καὶ ἄλλο τὸ γινωσκόμενον, τὸ ἐνεργοῦν καὶ τὸ ἐνεργού μενον. Οὐκοῦν ὁ Πατήρ κελεύει βασιλικῶς· ὁ Υἱός περαίνει τὴν πατρικὴν εὐδοκίαν, καὶ δίδωσι τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅγιον, ὅπερ ἐστὶν ὁ πλοῦτος, καὶ τὸ ταμιείον τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων δωρημάτων. Καὶ οὕτως ἀνελ λιπὴς, καὶ τελεία ἡ βασιλεία, καὶ εύτακτος εὑρεθή σεται. Β. ᾿Αλλὰ πρὸ τῶν κτισμάτων οὐκ ἦσαν οἱ πλουτι ζόμενοι, καὶ φιλοτιμούμενοι· οὐκ ἔδει οὖν εἶναι τὸ Πνεῦμα. Τίς γὰρ αὐτοῦ ἦν χρεία; Α. 'Αλλ', ὦ βέλτιστε, τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ του λείαν ἐξ ἀἰδίου είναι χρή, ἵνα μὴ χρόνῳ καὶ ὕστερον τελειοῦται, κἂν μηδεὶς ὁ μετέχων ταύτης εἴη, ὥσπερ ὁ φιλόσοφος καὶ ἱατρός, ἔχειν θέλει τὴν τέχνην, καὶ τὴν γνῶσιν τελείαν, κἂν μὴ ὦσιν οι μανθάνοντες, η οἱ ἱατρευόμενοι. Καὶ σὺ γὰρ ὁρατικὸς εἶ, καὶ καθεύ δων, καὶ ἐν νυκτὶ ἀνακείμενος, κἂν μὴ ὦσιν, οὓς ὁρᾷς, ἐπειδὴ καὶ τέλειος ἄνθρωπος εἶ, ἵν' όταν θελή σης ὁρᾷν, πάρεστί σοι ἡ ὅρασις, καὶ οὐχὶ τότε ἐπίκτητος προσέρχοιτο. Ερῶ γάρ σοι περὶ τοῦ Πνεύμα τος, ὅπερ καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ ἔλεγον, ὅτι ὁ πλοῦτος τοῦ Θεοῦ ἢ μείζων, ἢ ἴσος, ἢ ἐλάττων. Καὶ μείζων αὐτοῦ οὐκ ἔστιν· οὐδὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ μείζον. Ελατ τον δὲ οὐκ αὐτοῦ. Ἐπιθήσεις τε αὐτὸν μετὰ τῶν κτι· σμάτων. Τὸ γὰρ ἔλαττον τοῦ Θεοῦ, κτίσμα. Κα ἔσται ποτὲ οὕτως ὁ Θεὸς πένης, καὶ ἐνδεὴς, καὶ ἐλλιπὴν, ὅπερ ἐστὶν ἀνεπίδεκτον καὶ ἄτοπον. Ανάγκη τοίνυν ἴσον εἶναι, καὶ συναΐδιον, ἵνα τέλειος ᾗ ὁ Θεὸς καὶ βασιλεὺς αἰώνιος, ᾧ ἡ δόξα, καὶ ἡ τιμή, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Επιστολὴ περιέχουσα τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώμητον πίστιν, πεμφθεῖσα παρὰ τοῦ μακαρίου πάππα Θωμᾶ πατριάρχου Ιεροσολύμων, πρὸς τοὺς κατὰ τὴν ᾿Αρμενίαν αἱρετίζοντας. Αραβιστί μὲν ὑπὸ Θεοδώρου τοῦ τὸ ἐπίκλην Αβουκαρά, τοῦ Καρῶν ἐπισκόπου γεγονότος, ὑπαγορευθεί σα, διὰ δὲ Μιχαὴλ πρεσβυτέρου, καὶ συγγέλου ἀποστολικοῦ θρόνου μεταφρασθεῖσα, μεθ' ου καὶ ἀπέσταλται, μόνην, ἀληθινὴν, καὶ κατὰ τὸν ὅρον ἐν Χαλκηδόνι οὖσαν συγκεκροτημένης συνόδου τὸν περὶ τῆς εἰς Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν πίστεως ορισθέντα λόγον. Χριστὸς ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν, τῷ τῶν ἀποστό λων ἔφη κορυφαίῳ Πέτρων • Σύ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ** Videtur addendum yáp.

OPUSCULA. inferi non prævalebunt adversus eam 1., lisc verba dixit Dominus Petro, cum Petrus Domino, qui se appellaverat Filium hominis, dixit: «Tu es Christus Filius Dei vivi (*; et copulata sunt in Christo Domino nostro utraque verba, et confrmatum quod esset Deus et homo. Oportet igitur, clarissimi, ut quicunque Christianam religionem amplectitur, fdem suam prolet, et conside ret, et si quidem eam reperiat allirmare Christum esso Deum et hominem, debet eam complecti et retinere, ac pro ea usque ad mortem pugnare. Sin autem ad aliud quid declinet, debet abominari, et fugere, et odio prosequi, et duritiam fidei, et majores, a quibus illam, tanquam hæreditatem accepit, ejicere ex corde suo, et illam affectionem, quam David ait, cum dicit: ● Audi, filia, et vido, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui, et domus patris tui, et concupiscet rex pulchritudinem tuam #. Tunc enim homo pulchritudinem vere concupiscendam haurit et elicit a Christo vero sponso, el rege regum, quando affectionem erga parentes abjecerit, et satietatem perseverandi in iis quæ ab illis tradita fuerunt, excusserit. Quandoquidem igitur sic se res habet, agite, omnes simul ad fidem quam dixi, petræ hujus άκλινοῦς, id est, quæ distorqueri et infecti non potest, Petri fcilicet ducis apostolorum, accurranus, creda musque Christum esse Deum et hominem. ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ hanc petram ædificabo Ecclesiam meam, et porte πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσί σε. Τοῦτον δὲ τὸν λόγον ὁ Κύριος ἔφησε τῷ Πέτρῳ, ηνίκα Πέτρο;[πρὸς] τὸν Κύριον, ἑαυτὸν Υἱὸν ἀνθρώπου κεκληκότα, είρηκεν· • Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.» Καὶ συνήχθησαν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἀμφότεροι οἱ λόγοι, καὶ πεπίστωται, ὅτι Θεός ἐστι καὶ ἄνθρωπος. Χρὴ τοίνυν, ἀγαπητοί, πάντα τὸν Χριστιανισμὸν οἰκειούμενον τὴν ἑαυτοῦ δοκιμάζειν, καὶ διασκέπτεσθαι πίστιν· καὶ εἰ μὲν βεβαιοῦσαν αὐτὴν εὕροι, Χριστὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον, ὀφείλει στέργειν, καὶ ἀντέχεσθαι, καὶ ὑπερμαχεῖν αὐτῆς, ἄχρις ἀποβιώσεως. Εἰ δὲ καὶ ἐκβαίη τὸ πέρας εἰς ἄλλο, δεῖ μυσάττεσθαι, καὶ φεύγειν, καὶ ἀπεχθάνεσθαι, τήν τε τραχύτητα, καὶ τὴν πρὸς τοὺς προγό νους, ἀφ᾽ ὧν ἐκείνην τὴν πίστιν ἐκληρονόμησεν, ἐξ. ορίζειν τῆς ἑαυτοῦ καρδίας, καὶ τὴν προσπάθειαν, οἷόν φησιν ὁ Δαυΐδ·. "Ακουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε, καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου, καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου· καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βα σιλεὺς τοῦ κάλλους σου.» Τηνικαῦτα γὰρ ὁ ἄνθρω πος τὸ ὄντως ἐφετὸν ἐπισπᾶται κάλλος πρὸς Χριστοῦ ἀληθινοῦ νυμφίου τοῦ τῶν βασιλευόντων βασιλέως, ἡνίκα τὴν πρὸς τοὺς πατέρας προσπάθειαν ἀποῤῥίψειεν, καὶ τὴν εἰς τὸ διαρκεῖν ἐν τοῖς ἀπ' ἐκείνων παραδεδομένοις πλησμονὴν ἀποτινάξειεν. Ἐπεὶ οὖν, ὦ οὗτοι, οὕτως ἔχει ταῦτα, δεῦρο πάντες ἀμφότεροι προσδράμωμεν, τῇ προειρημένῃ πίστει τῆς ἀκλινοῦς ταύτης πέτρας τοῦ τῶν ἀποστόλων προηγήτορος, καὶ πιστεύσωμεν τὸν Χριστὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ο άνθρωπον. Sciendum autem est quod, quia idem ipse est Deus et homo, una omnino hypostasis est, et cum Deus et bomo sit, duas habet naturas, divinam et humanam, et quia Deus est, non potest non habere divinam naturan; et quia homo, non 372 potest non habere humanam. Est autem hæc una hypostasis ipse ante sæcula Filius, qui est Deus æqualis Patris secundum æternitatem, qui ex æternitate paternam substantiam habet, novissimis vero diebus ex Maria Virgine carnem assumpsit, et homo factus est. Sic æternus Filius sine mutatione et variatione, factus sicut unus ex hominibus per omnia, excepto peccato, assump!a nostra natura, quan non habebat, remanente divina, quam ex æternitate babebat. Hic æternus Filius post incarnationem suam idem est Deus et homo una hypostasis ex Trinitate, habens naturam Patris et Spiritus sancti, et nostram naturam, aula ad Trinitatem accessione facta. Siquidem veritas eorum quæ a nobis dicta sunt, plane babet Trinitatem non esse auctam, quia non dicimus unam lypostasim Deum esse, aliam vero hominem; sed Lypostasim, quæ est Deus, hanc dicimus esse ho minem, non aliam, et aliam bypostasim. Non est autem verum dicere Christum esse unam hypostasim, et propterea non debere nisi unam naturam Ἱστέον δὲ, ὅτι ἐπειδὴ ὁ αὐτὸς ὑπάρχει Θεός τε καὶ ἄνθρωπος, μία πάντως ἐστὶν ὑπόστασις· καὶ Θεὸς ῶν, καὶ ἄνθρωπος, δύο φύσεις έχει, θείαν τε καὶ ἀνθρωπίνην· διὰ δὲ τὸ κυρίως εἶναι Θεός, τὸ μὴ οὐχὶ θείαν ἐσχηκώς φύσιν ἀδύνατον, καὶ ἀληθῶς ἄνθρωπος εἶναι, τὸ μὴ πεφυχὼς ἔχειν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἀδύνατον. Εστι δὲ αὕτη ἡ μία ὑπόστασις αὐτὸς ὁ προαιώνιος Υἱὸς, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ Πατρὸς δ ἀχρόνως καὶ ἀπαθῶς γεγεννημένος, ὅς ἐστι Θεός, ἴσος τῷ Πατρὶ, κατὰ τὴν ἀϊδιότητα τὴν πατρικὴν οὐσίαν ἀἰδίως ἔχων· ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου, ἐσαρκώθη, καὶ ἐνηνθρώπησεν οὗτος ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἀτρέπτως, καὶ ἀναλλοιώτως γεγονώς, ὡ; εἷς τῶν ἀνθρώπων κατὰ πάντα, δίχα τῆς ἁμαρτίας, προσειληφὼς τὴν ἡμετέ ραν, ἣν οὐκ εἶχε, φύσιν, μεμενηκυίας αὐτῷ τῆς θείας, ἣν ἀϊδίως προείχε, φύσεως. Οὗτος ὁ ἀΐδιος Υἱὸς μετά τὴν ἑαυτήν σάρκωσιν, Θεὸς ὁ αὐτός ἐστι καὶ ἄνθρωπος, μία ὑπάρχων τῆς Τριάδος ὑπόστασις, τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος φύσιν ἔχων, καὶ τὴν ἡμετέραν ἀνθρωπείαν φύσιν, τῆς Τριάδος προσθήκην οὐκ εἰσδεξαμένης. Καὶ γὰρ, ὦ βέλτιστοι, σα φῶς ἐπ' αὐτῆς τῆς ἀληθείας τῶνδε τῶν ἡμῖν εἰρημένων, ὅτι ἡ Τριάς οὐ προσείληφεν αύξησιν· ἐπειδήπερ οὐδέ φαμεν μίαν ὑπόστασιν, ἥτις ἐστὶ Θεὸς, ταύτην ἐροῦμεν ὑπάρχειν ἄνθρωπον, οὐκ ἄλλην ὑπόστασιν. 18. f. ibid. 16. s Psal. xLiv, 11, 12. • Matth. xvi, '

THEODORI ABUCARA habere; quia omnino, si non habeat nisi unam na- Οὐκ ἀληθὲς δὲ φάναι τὸ, τὸν Χριστὸν εἶναι μίαν ὑπί turam, sequetur ut dicendum sit hanc unam naturam vel esse divinam puram, vel humanam puram, vel divinam et humanam simul, vel neque divinam nec humanam. στασιν, διὰ τοῦτο δεῖν μὴ ἔχειν εἰ μὴ μίαν φύσιν· ἐπεὶ πάντως ἔψεται ταύτην τὴν μίαν εἰπεῖν φύσιν, ή θείαν ἄκρατον, ἢ ἀνθρωπίνην ἄκρατον, ἢ θείαν καὶ ἀνθρωπίνην ἅμα, ἢ μήτε θείαν, μήτε ἀνθρωπίνην. Εἰ μὲν γάρ ἐστιν ἡ μία φύσις αύτη θεία άκρα. τος '', ὁ Χριστὸς ἄρα ἄνθρωπος, καὶ οὐ θεός. Ε: δέ ἐστιν ἡ μία φύσις αὕτη, θεία καὶ ἀνθρωπίνη ἅμα, οὔτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ούτε μὴν τῶν ἀνθρώπων ἄρα φύσις ἐστὶν, καὶ ἀμφοτέρωθεν βλασφημίας Εγ κλημα τῷ τουτί φρονοῦντι προστριβήσεται, καὶ τῆς ἐρωμένης φύσεως ἐκστήσεται. Εἰ δέ ἐστιν ἡ μία φύ σις αὕτη, οὔτε θεία, οὔτε ἀνθρωπίνη, ὁ Χριστὸς ἄρα, οὔτε Θεός, οὔτε ἄνθρωπος. Όπου τοιγαρούν τους λόγους περιστρέφωμεν, εἰς τὸ λέγειν ἀπαγόμεθα, ὅτι ὁ Χριστὸς, μία ὑπόστασις ἐκ τῆς Τριάδος, δύο φύσεις ἔχων, φύσιν τε θείαν καὶ φύσιν ἀνθρωπίνην, καὶ τούτου χάριν ἐπ' αὐτοῦ συνῆλθον ὁμοῦ ἀμφότερα εί λόγοι αὐτοῦ τὰ περὶ ἑαυτοῦ εἰρηκότος, εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τοῦ Πέτρου περὶ αὐτοῦ, ὅτι αυτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Ὁ δὲ λέγων τὸν Χριστὸν ὑποστάσεις εἶναι δύο, τὸν ἅγιον Πέτρον ἀποκρινόμενον τῷ Χριστῷ καθίστησιν ἀσκόπως ἀπο κρίνεσθαι, περὶ οὗ ὁ Χριστὸς οὐκ ἠρώτησεν. Ὁ μὲν γὰρ ἠρώτησε περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἑτέρα καθέστηκε παρὰ τὴν ὑπόστασιν, ἥτις ἐστὶν ὁ γιος τοῦ Θεοῦ, ἀπεπλανήθη τῆς κατανοήσεως ὁ Πέτρου νοῦς· καὶ γέγονεν αὐτοῦ ἡ ἀπόκρισις, ὑπὲρ οὗ οὐκ ἠρώτηται, ὡς ἔφημεν εἰπόντες. Εἰ δὲ τοῦτο οὕτως ἦν (ἵλεως ὁ Θεὸς), οὐκ ἂν ὁ Κύριος ἐπήνεσεν αὐτοῦ τον λόγον· οὔτ᾽ ἂν ἐμακάρισεν αὐτὸν τῆς ἀμοιβής, τῇ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀποκαλύψει αὐτὴν ἐπιγραψάμενος. Dominus sermonem ejus laudasset: neque beatum revelationem a Patre profectam relulit. Si enim est hæc una natura pure divina, Christus igitur Deus est, et non homo. Sin vero est pure humana, Christus igitur est homo, et non Deus. Si autem est hæc una natura divina simul et humana, ergo neque Patris, neque Spiritus sancti, nec hominum natura est, et ex utraque parte crimen blasphemiæ inuretur sic sentienti, et a sana natura excedet: sin autem est hæc una natura neque divina neque humana, igitur Christus neque Deus neque homo est. Quare quocunque sermonem circumvertamus, eo adducimur ut dicamus Christum esse unam bypostasim sanctæ Trinitatis naturas duas habentem, divinam scilicet et humanam. Et ob hanc causam in co simul concurrerunt utrique sermones, et ipsius Christi, cum dixit se esse Filium hominis; et Petri, cum ipsum dixit esse Filium Dei vivi. Qui vero dicit, Christum esse duas hypostases, Petrum Christo respondentem facit respondere ἀσκόπως, id est, extra propositum, de quo Christus non est percontatus. Ille enim percontatus est de Filio hominis; Petrus autem ipsum, per quem facta erat percontatio, 373 respondit esse Filium Dei. Si igitur hypostasis quæ est Filius hominis alia fuit præter hypostasim quæ est Filius Dei, aberravit ab intelligentia meus Petri; et respondit, de quo non fuit interrogatus, ut prius diximus. Si sic autem esset (propitius sit mihi Deus), nunquam eum prædicasset propter responsionem, quam ad Igitur confessionis fidei in Christum verum dogura est, quod definitio divinæ sanctorum Patrum synodi Chalcedonensis recle tractal, decernens Christum esse unam hypostasim sanctæ Trinitatis duas naturas habentein, divinam et humanam, ut jam ante diximus. Sitque hujus exemplum perspicuum: ponamus tres aureos, quorum unus injectus in ignem igue alectus factus est ignis, remanens auruin, ut erat: tu ergo si alios duos aureos seponas, et seponas multos carbones igneos, deinde aureum factumn ignem inter alios duos au- ἄνθρακας πυρίνους, εἶτα τὸν χρύσινον τὸν πυρα reos et carbones videas habere naturam aliorum duorum aureorum perfectorum, id est, qui sit aurum, sicut uterque illorum duorum aureorum, et naturam carbonum igneorum, quia ignis est, sicut unusquisque aliorum carbonum, ille in medio aureus una hypostasis est aureorum Trinitatis, quia naturam carbonum, quæ erat ignis, non unum carbonem ex illis assumpsit, sed factus est sicut unus ex illis carbonibus. Ad eamdem modum æternus Filius e cœlo descendens (intelligunt auditores descensum, ut Deuin decet), non hypostasim 37 Alterum membrum hic desideratur. Οὐκοῦν τὸ τῆς εἰς Χριστὸν ὁμολογία; ἀληθινὸν δόγμα, ὁ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συγκεκροτημένης θείας συνόδου τῶν ἁγίων Πατέρων ὄρος ὀρθοτομεί, τὸν Χριστὸν ὁρίζων μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῆς Τριάδος είν ναι, δύο φύσεις ἔχοντα, φύσιν θείαν καὶ φύσιν ἀν θρωπίνην, ὡς ἤδη προείπομεν. Καὶ σαφὲς τούτου παράδειγμα - Προκείσθωσαν χρύσινοι τρεῖς, ὧν ὁ εἷς ἐμβληθεὶς πυρὶ, καὶ πυρωθείς, ἐγένετο πύρι μεμενηκώς χρυσός, οἷος ἦν· σὺ οὖν εἰ θείης ἐν μέρει μὲν τοὺς ἄλλους δύο χρυσίνους, εν μέρει δὲ πολλοὺς θέντα, καὶ πῦρ γενόμενον, μεταξύ τε τῶν ἄλλων δύο χρυσίνων καὶ τῶν ἀνθράκων, τὸν μέσον ἂν θεᾶσαι τὸν χρύσινον ἔχοντα τῶν ἄλλων δύο χρυσίνων των τελείων φύσιν, τουτέστιν ὄντα χρυσόν, ὡς την δυσίν ἐκείνοιν χρυσίνοιν ἑκατέροιν, καὶ τὴν τῶν ἀνθράκων φύσιν, ἐπειδὴ πῦρ ἐστιν ὥσπερ τῶν ἄλλων ἀνθράκων ἕκαστος. Ὁ δὲ μέσος χρύσινος, ὑπόστασίς ἐστι μία τῆς τῶν χρυσίνων Τριάδος, διότι τὴν τῶν ἀν θράκων φύσιν, τὴν οὖσαν πῦρ, οὐχ ἵνα προσείλη φεν ἀπ' ἐκείνων τῶν ἀνθράκων ἄνθρακα· ἀλλὰ γέν γονεν αὐτὸς, ὡς εἷς τῶν ἀνθράκων. Τὸν αὐτὸν δὲ

OPUSCULA. τρόπον ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκώς (ἐν- nostram, sed naturam assumpsit; factusque est sic νοείτωσαν δὲ οἱ ἀκροαταὶ θεοπρεπῶς τὴν κατάβασιν), ut unus nostrum, extra peccatum, sicut Apostoοὐχ ὑπόστασιν ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ τὴν ἡμετέραν φύσιν Jus ait ª, tentatum esse per omnia secundum simiπροσέλαβεν, καὶ γέγονεν ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, δίχα τῆς litudinem, absque peccato. ἁμαρτίας, ὡς αὐτὸς ὁ θεῖος Απόστολος· Πεπείρασται, φησί, κατὰ πάντα καθ' ὁμοιότητα, χωρίς ἁμαρτίας. Τοιγαροῦν ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἔχει τήν τε τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἣν ἀεὶ προεῖχε, φύσιν, καὶ τὴν ἡμετέραν ἀνθρωπίνην φύσιν μετὰ τὴν ἑαυ τῆς σάρκωσιν, μία ὑπάρχων ἐκ τῆς Τριάδος ὑπόστα σις, προσθήκην οὐκ εἰσδεξάμενος, ώς προείρηται. Μὴ ποιητέον δὲ τὴν φύσιν ὑπόστασιν, ἢ τὴν ὑπό στασιν εἶναι φύσιν. Εἰ δὲ μή, πᾶσιν ἡμῖν τοῖς Χριστιανοῖς συμβήσεται λέγειν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τρεῖς φύσεις, ὥσπερ εἰσὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἢ μίαν αὐτοὺς ἔχειν ὑπόστα. σεν, δν τρόπον μίαν ἔχουσι φύσιν. Αμφότερα δὲ τῆς τῶν Χριστιανῶν ὁμολογίας ἀλλότρια, ἐπειδὴ τὸ μὲν Αρείου, τὸ δὲ Σαβελλίου πέφυκε φρόνημα. Ο μένε τοι τῆς ἀληθείας λόγος, ὡς ὁ Θεολόγος ἔφη Γρηγό ριος, μονάς ἐστι ἐν Τριάδι, καὶ Τριὰς ἐν μονάδι προσηνουμένη 18. Εστιν μὲν οὖν μονὰς τῆς φύσεως μονάς, οὐ μονὰς τῆς ὑποστάσεως· ἡ δὲ Τριὰς τῶν ὑποστάσεων Τριάς, οὐ Τριὰς τῶν φύσεων· ὁ λέγων δὲ τὴν φύσιν αὐτὸ τὸ τῶν ὑποστάσεων εἶναι σύ στημα, τὸν ἅγιον ψήσει Γρηγόριον, εἰρηκότα, μονάδα αινίττεσθαι τὴν Τριάδα, καὶ ἴσον αὐτοῦ κριθήσεται φάναι, μονάδα ἐν Τριάδι, κάντεῦθεν συνωθήσεται φάσκειν, ἑνάδα ἐν ἑνάδι. Οὗ τι ἂν ἐπείη διανοίᾳ τι νὰς αἰσχρότερον; διόπερ ἐπιτιμήσειεν τῷ ταῦτα δογματίζοντι λέγων, ὅτι ἀντιταττόμενόν ἐστί μοι κράτος οἷον καὶ σοὶ, καὶ τοῖς ῥήμασιν· καὶ καθάπερ ἀκηκοὼς πρὸς τοῦ Θεολόγου μονάδα νοεῖν αὐτὴν Τριάδα, οὕτω κἀγὼ μονάδα νοῦ ἀκούων παρ' αὐτοῦ τὴν Τριάδα. Καὶ συμπεραίνεται μοι τὸ δόγμα εἰς μονάδα ἐν μονάδι. Καὶ καθάπερ ὡς ἐκεῖνον σεαυτῷ τὸν λόγον ἐκύρωσας, τοῦτον εί μοι κυρώσεις πεφυρμένος ὄντως ὁ νοῦς φυραθήσεται, καὶ τῶν ἀντιθέσεων καὶ ἀνατροπῶν ὁ νόμος ἀχρειωθήσεται, ὅπερ οὐκ ἐνδέχεται γενέσθαι. Εἰ δὲ μὴ κυρώσειας, ἐνδίκῳ κρίσει λεχθήσεταί σοι, ὅτι τῶν λόγων οὐ τυγχάνεις ὢν ἐξεταστής, ὥστε θρασύτητι διαστρέφειν πρὸς τὸ σοὶ δοκοῦν ἀσχέτως. Ἐπεὶ οὖν ἀληθεῖς εἶναι οὗτοι οἱ λόγοι, οὓς περὶ φύσεως καὶ ὑποστάσεως εἴπομεν, ἡγνίηνται, τὸ ἡμέτερον πάντως 36εβαιώθη φρόνημα, ὅτι ἡ φυσική μονὰς ἄλλη παρὰ τὴν ὑποστατικὴν Τριάδα, καὶ ἡ πίστις ἀεὶ διαμένει ἐπὶ τῆς ὁμολογίας τῆς φυσικῆς μονάδος, ὡς ὁ θεῖος ἔφη Γρηγόριος, καὶ πᾶς ὁ τῶν ἁγίων καὶ θεολήπτων χορὸς Πατέρων. Εἰ δέ τις πάλιν εἴποι, τὴν φύσιν κοινὴν καὶ ἰδι κὴν εἶναι, καὶ ὅτι εἰ μὲν ἡ κοινή φύσις ἐστὶν αἱ ὑποστάσεις πᾶσαι, ἡ δὲ ἰδική ἐστι μία ὑπόστασις· hllebr. IV, 18 προσκυνουμένη Turr. 33 νοεῖς Turr. Habet itaque æternus Filius Patris et Spiritus sancti naturam, quam semper ante habebat, et nostram humanam naturam post incarnationem una hypostasis sive persona ex sancta Trinitate non capiente accessionem, ut ante dictum est. Non est autem natura facienda hypostasis, vel dicamus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum esse tres naturas, sicut habent unam naturam. Utrumque autem a confessione Christianorum alienum est, quia illud quidem est Arii dogma; hoc vero Sabellii. Sermo tamen veritatis est, ut Gregorius Theologus dixit, unitas in Trinitate, 374 et Trinitas in unitate adorata. Est igitur unitas naturæ unitas, non unitas hypostasis: Trinitas vero hypostaseon sive personarum Trinitas, non Trinitas naturarum. Qui vero dicit naturam, ipsam congregationem hypostaseon, dicet dixisse Gregorium unitatem significare Trinitatem, et tantumdem judicabitur, dicere, ut si diceret unitatem in Trinitate et Trinitatem in unitate, ex quo cogetur dicere, unitatém esse in unitate. Quo quid ullius mente turpius cogitari potest? quamobrem reprehendet eum qui hoc dogma tradit, inquiens, tam contra me, et tanta vi sunt verba, quam contra te: et sic ut tu audiens ex Gregorio unitatem, ipsam Trinitatem intelligis, sic ego audiens ab eo Trinitatem, unitatem intelligo. Et concludo dogma hoc, unitatem in unitate esse. Et sicut tu illud tibi approbasti, hoc mihi si approbes, deprehen detur profecto mens confusa, et lex contradicendi et refellendi inutilis erit, quod non potest fieri. Si autem non comprobes, justo judicio dicetur tibi, non te expendere verba, cum arbitral: tuo omnia pervertere non erubescas. Quandoquidem igitur bæc, quæ de natura et hypostasi diximus, vera esse ignoras, sententia nostra confirmata est, unitatem naturalem aliam esse præter Trinitatem hypostaseon, et fidem semper perseverare in confessione unitatis naturæ (et Trinitatis personarum), sicut dixit divimus Gregorius, et omnes sancti et divini Patres. Si vero rursus dicat naturam communem et specialem esse, et quod communis est omnes hypostases, specialis vero est una hypostasis ΝΟΤΕ. Ponere in Trinitate naturam communem, quæ sit omnes hypostases, hæreticorum_est; fides vero ponit unam naturam communem in Trinitate hypostaseon.

respondeat nobis percontantibus: Pater et Filius ἀναγγειλάτω ἡμῖν ἐρωτῶσιν· Ο Πατὴρ, καὶ ὁ Υἱός suntne æquales natura, id est, unius naturæ, et substantiæ, annon? Si enim non concedit æquales esse natura, a Christianismo penitus alienatus est. Sin vero concedat, concedet igitur omnino Patrem et Filiun æquales esse secundum naturam. Rursus respondeat nobis, hæc natura, qua Pater ·et Filius æquales sunt, communisne est, an specialis? Si enim dicat communem esse, cogetur dicere Patrem et Filium æquales esse in tribus personis. Sin vero naturam, secundum quam Pater et Filius æquales sunt, specialem dixerit, cogetur dicere Patrem et Filium æquales esse hypostasi. Et 375 ei, qui hoc dicit, erunt Pater et Filius una hypostasis. Utraque autem consecutio valde angusta et blasphema est. Ron Sermo igitur veritatis confessione synodi Chalcedonensis sanctorum Patrum continetur, esse naturam omnes simul hypostases, nec unam hypostasim, sed naturain esse semper in eadem unitate; hypostases vero esse in eadem Trinitate, sicut dixit Gregorius Theologus. Docet enim hoc solum scire, unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate adoratam, habentem admirabilem divisionem et unionem. Neque dicere licet, si naturalis unitas alia est præter Trinitatem hypostaticam, id est, hypostaseon, sunt igitur quatuor res, quia per naturam completur unaquæ. que hypostasis, et non connumeratur cum re per quam completur. Mens igitur, quæ omnni dubitatione agitatur, necessitate compellitur confiteri Tectissimam et ab omni macula vacantem fidem sanctæ synodi Chalcedonensis, esse scilicet Christumi unam hypostasim ex sancta Trinitate naturas duas habentem, divinam et bananam. Et non licet illi dicere quod, si una bypostașis est Christus, non desinit babere unam naturam; et si duas vaturas habet, omnino est duæ liypostases; rala enim et fixa est confessio synodi sanctorum Patrum Chalcedonensis secundum fidem beati principis apostolorum, a qua nullo modo variat, quam principio posuimus. Et confessio hæc est illa confessio Petri, adversus quam non prævaluerunt portæ inferni. Et ipsa erit tandem sors, et bæreditas omnis cœtus Christianorum, quamvis adversarius vitæ et salutis nostræ Belial multas sectiomes ei ‘immisit, Christi permissu, ut ostendatur, quod de ea dixit, nequaquam in perpetuum frustrandum esse, et omnino nunquam vit:cendum. ἐνδείξηται, ὅτι ὁ θεῖος αὐτοῦ περὶ αὐτῆς λόγος, εἰς τὸ οὐχ ἡττηθήσεται. Hoc præterea dicendum est, quoniam cum æterno Filio simul copulata est natura divina et humana, post carnem assumptam habet duas naturalesproprie tates,et item naturales operationes,ac duas naturales voluntates,'quia naturæ comprehensio non est firma et certa, nisi natura omnino habeat quæcunque sunt perfectionis ejus. Percipiatoptime quod dico auditor, quod ejusdem aterni 978 Filii sunt dum proprie ἴσοι κατὰ τὴν φύσιν εἰσὶ, τοῦτ' ἔστιν αὐτοφυείς, καὶ ὁμοούσιοι, ἢ οὐκ εἰσίν; Εἰ μὲν γὰρ μὴ συνθῆται ἴσους αὐτοὺς εἶναι κατὰ τὴν φύσιν, τοῦ Χριστιανισμού παντάπασιν ἀπεξένωται. Εἰ δὲ συνθῆται, συνθῆται δ' οὖν πάντως τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν ἴσους εἶναι κατὰ τὴν φύσιν· αὖθις ἡμῖν ἐρωτῶσιν ἀποκρινάσθω Η φύσις αὕτη, καθ' ην ίσοι πεφύκασιν ὁ Πατήρ, καὶ Υἱός, κοινή ἐστιν, ἢ ἰδική; Εἰ μὲν γὰρ αὐτὴν εἴποι, κοινὴν εἶναι, βιασθήσεται τον Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν λέγειν ἴσον ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν. Εἰ δὲ τὴν φύση, καθ᾽ ἦν εἰσιν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς ἴσσι, ἰδικὴν εἶπος, ἀναγκασθήσεται τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν λέγειν ἴσους εἶναι τῇ ὑποστάσει. Καὶ ἔσται τῷ τοῦτο λέγοντι, ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱός μία ὑπόστασις. Αμφότερα δ τὰ ἐπακολουθήματα λίαν ἐστενωμένα, καὶ βλάσφημε Ο τῆς ἀληθείας τοίνυν λόγος ἂν ἡ τῶν ὁμοφρόνων τῆς ἐν Χαλκηδόνι συναθροισθείσης τῶν ἁγίων Πατέ ρων ὁμηγύρεως ὁμολογία καθέστηκεν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ φύσις αἱ ὑποστάσεις ὁμοῦ πᾶσαι, οὐδὲ μία υπό στασις· ἀλλ' ἡ φύσις ἔστηκεν ἀεὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐνάδος, αἱ δὲ ὑποστάσεις ἐπὶ τῆς αὐτῆς Τριάδος, ὡς εἴρηκεν ὁ θεῖος Γρηγόριος Θεολογών. Διδάσκει γὰρ τοσοῦτον εἰδέναι μόνον, μονάδα ἐν Τριάδι, καὶ Τρι δὲ ἐν μονάδι προσκυνουμένην, παράδοξον ἔχουσαν καὶ τὴν διαίρεσιν καὶ τὴν ἔνωσιν. Οὐδέ τινι λέγειν έξεστιν, ὅτι εἴπερ ἄλλη πέφυκεν ή φυσική μονάς παρὰ τὴν τῶν ὑποστάσεων Τριάδα, ή φυσική μονάς, καὶ ἡ τῶν ὑποστάσεων Τριάς· ἄρα τέσταρα πρά γματα, διότι τῇ φύσει συμπληρούται ἑκάστη τῶν ὑπου στάσεων· οὐ συναριθμεῖται πράγματι· τῷ συμπλη ροῦται. Απορῶν οὖν ὁ νοῦς παντοίαν ἀπορίαν, ἀνάγ κῇ φέρεται τὴν ὀρθοτάτην, καὶ ἀμώμητον, ὁμολογεῖν ὁμολογίαν τῆς ἐν Χαλκηδόνι συγκροτηθείσης αγία; συνόδου, ὅτι ὁ Χριστὸς μία ὑπόστασις ἐκ τῆς Τριά δος, ἔχων δύο φύσεις, θείαν τε καὶ ἀνθρωπίνης. Καὶ οὐκ ἐξόν τινι λέγειν, ὅτι εἰ μία υπόστασις ἐ Χριστός, ἀπαραχώρητον ἔχειν αὐτὸν, καὶ μίαν φύσιν, καὶ ὅτι εἰ δύο φύσεις έχει, πάντως καὶ δύο ὑποστάσεις ἐστί· κεκύρωται δὲ, καὶ πεπαγίωται, ἡ τῶν ὁμογρά των τοῦ ἐν Χαλκηδόνι συγκεκροτημένου τῶν μαχαρίων Πατέρων ὁμολογία, κατὰ τὴν τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων πίστιν ἀπαράλλακτος οὖσα, ἣν προ οίμιον ἐθέμεθα. Καὶ ἡ ὁμολογία αὕτη ἐστὶν ἡ ΠΕ τρου, ἧς οὐ κατίσχυσαν αἱ τοῦ ᾅδου πύλαι. Καὶ εἰς αὐτὴν ἡ λῆξις παντὸς τοῦ τῶν Χριστιανῶν πληρώ ματος ἔσται ποτέ, εἰ καὶ πολλὰς ὁ τῆς ἡμετέρας ζωῆς, καὶ σωτηρίας αντίπαλος Βελίαρ ἐμβέβληκε αὐτῇ διαιρέσεις Χριστοῦ παρακεχωρηκότος, όπως διηνεκές ἥκιστα καταργηθήσεται, καὶ εἰς τὸ παντελές Ἔτι δὲ τοῦτο ρητέον, ὅτι ἐπείπερ ὁμοῦ συνήπται Υἱῷ φύσις θεία καὶ φύσις ἀνθρωπίνη, έχει δύο φυσι κὰς ἐνεργείας, καὶ δύο φυσικὰς θελήσεις· διότι της φύσεως κατάληψις οὐ πιστοῦται, εἰ μὴ πάντως σχοίη, ὅσα τῆς αὐτῆς ἐστι τελειώσεως. Κάλλιστα τὸν ἡμέτερον λόγον κατανοείτω ὁ ἀκροώμενος, ὅτι τοῦ αὐτοῦ ἀἰδίου Υἱοῦ εἰσιν αἱ δύο φυσικαὶ θελήσεις τε καὶ ἐνέργειαι τοῦ ὄντος μία ὑπόστασις ἐκ τῆς

OPUSCULA. Τριάδος, ἂν ὁμοῦ δύο φύσεις ἐσχηκέναι σαφώς παρ- tales naturales, et duæ naturales voluntates, et εστήσαμεν, οὐκ ἄλλης ὑποστάσεως. Καὶ γὰρ τῶν δεχομένων ἐστὶν, ὦ οὗτοι, μίαν ὑπόστασιν διαφόρους ἔχειν ἐνεργείας, καὶ μένειν ἐπὶ τῆς ἑαυτῆς μονάδος. Ὥσπερ, παραδειγματικῶς εἰπεῖν, βλέπομεν τὸν Παῦ λον δυνάμενον ὁρᾷν, καὶ ἀκούειν, καὶ λαλεῖν, καὶ διαλογίζεσθαι· ἡ ὅρασις, καὶ ἡ ἀκοὴ, καὶ ἡ λαλιά, καὶ ὁ διαλογισμός, διάφοροι εἰσιν ἐνέργειαι, καὶ τούτων ἑκάστη ἄλλη παρὰ τὴν ἑτέραν· ἀλλ' ὁ Παῦλος μία ἐστὶν ὑπόστασις, ταύτας ἔχων ὅλας τὰς τέσσαρας ἐνεργείας· ἀλλ' ὀφθαλμῷ μὲν ὁρᾷ, καὶ οὐκ ἄλλῳ τῶν τοῦ σώματος μελῶν· ἀκούει δὲ τῷ ὠτίῳ, καὶ οὐκ ἄλλῳ, καὶ τῇ γλώττῃ λαλεῖ, καὶ οὐκ ἄλλῳ μορίῳ, καὶ διαλογίζεται τῷ νοῖ, καὶ οὐκ ἄλλῳ τινὶ· ἑκάστη δὲ τῶν ὑποστατικῶν ἐνεργειῶν ἔχει φυσικὴν ἐν τῇ ὑποστάσει δύναμιν, ὕλην ὑποκειμένην τῷ ἐνεργή ματι, ὅπερ ἡ ὑπόστασις ἐνεργεῖ, καὶ ἔστι τὸ ἐνερ γούμενον ἴδιον τῆς ὑποστάσεως. Ον τρόπον Παῦλος ὑπόστασις ὢν, δύναμιν ἔχει τῇ ἑαυτοῦ γνώμῃ λαλεῖν, ὡς ἔχουσιν οἱ πάντες άνθρωποι. Οι μέντοι λόγοι, οῦ; Παῦλος λαλεῖ, καθ' δν φθέγγεται καιρόν, τοῦ Παύλου εἰσὶν ἴδιοι. Οὕτω τοίνυν μὴ ἀπαγορευτέον, τὸν ἀΐδιον Υἱόν, τὸν ἐκ τῆς Τριάδος ἅπαντα ὑπόστα σιν, ἔχειν μετὰ τὴν ἑαυτοῦ ἐνανθρώπησιν, τήν τε Θείαν φύσιν, ὡς ὁ Πατήρ, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ὥσπερ ἕκαστος τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων, καθ᾿ ὃν προέφημεν τρό που. Τούτων οὕτως ἐχόντων, πέφυκεν εἰλικρινῶς ἡ θεία φύσις, ἐν τῇ αὐτοῦ ὑποστάσει, ὕλη τοῖς ἑαυτοῦ Θείοις ἔργοις, ἃ κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ γῆς ἀναστροφὴν εἰργάσατο. Αληθῶς δὲ καὶ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ἔνεστι τῇ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ ὑποστά σει, ὕλη τοῖς ἑαυτοῦ ἀνθρωπίνοις ἔργοις, ἃ τοῖς ἀνω θρώποις συναναστρεφόμενος πεποίηκεν, καὶ ἔστιν αὐτοῦ ἴδια παρὰ πάντας ἀνθρώπους. Ὁ αὐτὸς δὲ λόγος ἐστὶν καὶ ἐπὶ τοῖς δυσὶν αὐτοῦ φυσικοῖς ἰδιώ μασίν τε καὶ θελήμασιν. operationes, ejus scilicet, qui est una bypostasis ex sancta Trinitate, quem aperte probavimus habere duas naturas, non alius et alius hypostasis sive personæ. Siquidem possibile est, unam hypostasim habere diversas operationes, et manere in sua unitate. Ut exempli causa dicamus, videmus Paulum potentem videre, et audire, ac loqui, et disputare; visio, auditio, locutio, et disputatio diversæ operationes sunt; et unaquæque harum alia est præter aliam, et Paulus una est bypostasis, quæ habet totas quatuor operationes; verum oculo videt, et non alia parte corporis, audit aure, non alio membro, et lingua loquitur, et non alia particula, et mente ratiocinatur, et non alio aliquo: unaquæque autem operationum hypostaticarum habet naturalem in hypostasi potentiam materiam subjectam effectui, quem hypostasis operatur, et est quod efficitur, proprium hypostasis. Sicut Paulus, qui est hypostasis, potentiam babet loquendi sua voluntate, sicuti habent omnes homines. Sermones tamen quos Paulus loquitur, quo tempore loquitur, proprii sunt Pauli. Sic igitur non est negandum, æternum Filium totum hypostarim ex Trinitate, habere post incarnationem naturam divinam, sicuti unus Pater, et Spiritus sanctus; et naturam humanam, sicuti unusquisque homo particularis, sicut ante diximus. Hæc cum sic sint, babet divina natura in aypostasi Filii, ut sit materia divinis ejus operibus quæ secundum suam humanitatem assumptam, et secundum conversationem in terra operatus est. Vere enim et natura humana inest in hypostasi æterni Filii materia suis operibus humanis, quæ cum hominibus agens, et in terra versans fecit, et sunt ejus propria præter omnes homines. Eadem ratio est et in duabus ejus naturalibus proprietatibus et voluntatibus. Necessarium præterea est non relinquere hoc lectori sine explicatione, quod cum dicimus æternum Filium factum esse hominem, hoc dicimus, quod Athanasius et Cyrillus Alexandrini archi episcopi, et omnes sancti Patres dixerunt, cum fabricavit sibi ex purissima Virgine Maria anima- ᾿Αναγκαῖον δὲ καὶ τοῦτο μὴ ἀσαφὲς καταλιπεῖν τῷ ἐντυγχάνοντι τῷδε τῷ ἡμετέρῳ γράμματι, ὅτι τὸν ἀΐδιον Υἱὸν ἄνθρωπον λέγοντες γεγενῆσθαι, τοῦ το φαμεν, ὅπερ ᾿Αθανάσιος τε καὶ Κύριλλος, οἱ τῆς Αλεξανδρείας εἰρήκασιν ἱεράρχαι, καὶ πάντες οἱ θεοφόροι Πατέρες, ὅτι κτίσας ἐκ τῆς Παρθένου πανάγνου Μαρίας ἑαυτῷ ἐψυχωμένην, λογικήν τε καὶ tum et ratiocinantem, ac intelligentem humanam ἱερὰν ψυχήν, ἰδίαν τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως ἐποιήσατο, ὡς ἡ τοῦ δεῖνος σάρξ τε καὶ ψυχὴ, τῆς τοῦ δεῖνος αποστάσεως ίδία καθέστηκεν. "Ον οὖν τρόπον ὁ δεῖνα, ὁ σῶμα ἀνθρώπινον ἔχων καὶ ψυχὴν ἀνθρωπίνην, ἄνθρωπος ἐστιν· τὸν αὐτὸν τρόπον ὁ ἀΐδιος Υἱός, κτίσας τῇ ἑαυτοῦ ὑποστάσει σῶμα ἀνθρώπινον, καὶ ψυ χὴν ἀνθρωπίνην, καὶ ἴδια αὐτοῦ ἄμφω ποιησάμενος, γέγονεν ἀληθῶς ἄνθρωπος. "Ωσπερ δὲ τὸ τοῦ δεῖνος σῶμα καὶ ἡ ψυχὴ ἀμφότερα τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως carnem, etiam humanam intelligentem animam ' propriam suæ hypostasis fecit, sicuti cujusdam carò et anima cujusdam hypostasis sive personæ propria est. Sicut igitur quidam, qui corpus et animam 377 habet, homo est, ad eumdem modum æternus Filius, fabricatus sibi corpus humanum, et animam humanam, et ambo propria sibi faciens, factus est vere homo. Sicut igitur corpus et anima cujusdam utraque sunt propria sɩæ perNOTÆ. Schol. Turr. Sicut potentia est subjecta suis operationibus in hypostasi humana, sic in hypostasi divina Filii divina natura subjecta erat divinis operationibus: humana vero natura in eadem PATROL. GR. XCVII. hypostasi divina subjecta operationibus humanis. Dicitur natura divina materia, id est, instar mate riæ, et subjecti secundum modum apprehensionis nostra, ut sanctus Thom. loqui solet.

sonæ, et non alius humanae persona [sic corpus, & ἴδια, οὐκ ἄλλης τῶν ἀνθρωπίνων ὑποστάσεων· τούτου et anima aeterni filii, ambo sunt propria suæ bypostasis, et non alius humanarum hypostaseon (42)], hac de causa dicimus æternum Filium unam hypostasim ex Trinitate, habere duas naturas, non utrasque ἰδικῶς, id est, specialiter sive particulariter hypostasi ipsius differentes; sed divina quidem natura ipsius et Patris, et Spiritus sancti erat, humana vero ipsius et hominum. Hypostasis tamen ejus διαφερόντως, id est præcipue ipsi soli præter Patrem et Spiritum sanctum, distincta et discreta est, et corpus ejus et anima specialiter sunt hypostasis, sive personæ ejus præter omnes homines. δὴ χάριν τὸν ἀΐδιον Υιόν φαμεν τὸν ἐκ τῆς Τριάδος - ὄντα μίαν ὑπόστασιν, δύο φύσεις ἔχειν, οὐκ ἐδικῶς έκατέρας τῇ αὐτοῦ ὑποστάσει διαφερούσας, ἀλλὰ τῆς μὲν θείας φύσεως αὐτοῦ τε, καὶ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος ἦν· ἀνθρωπίνη δὲ, αὐτοῦ τε καὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων. Η μέντοι ὑπόστασις αὐτοῦ διαφερόντως αὐτῷ μόνῳ παρὰ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀφώρισται, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ καὶ ἡ ψυχὴ ἰδικῶς ἀμφότερα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ παρὰ πάντας ἀνθρώπους. Quæcunque autem sustinuit et passa est caro æterni Filii, et anima ejus humana, ipse æternus Filius Dei sustinuisse et passus esse dicitur; et ipsi vere acciderunt, et ipsi attribuuntur, sicuti quæcunque patitur caro cujusdam et anima, cuidam accidunt, et ipsi vere attribuuntur. Idcirco veram confessionem confitemur, cum dicimus æternum Filium esurisse, et sitisse, et defatigatum esse in agonia, et faciem ejus percussam esse et couspu- ‘am, et dorsum ejus flagellatum esse, et æterni Fi- „i manus esse conflixas et pedes, et ipsum in cruce suspensum esse, et mortuum ac sepultum, et tertia die resurrexisse. Verum hæc passus est, qualeaus possibile fuit pati, id est, carne sua bumana, et anima cum sua natura divina. Sed si vellemus sigilla tim explicare, quomodo unumquodque horum, quæ diximus, factum fuerit, longa esset epistola, et satietatem afferret. Sin autem horum omnium explicalionem omittam, videndum erit, ne quid mei sermones excludant ab iis, qui non sunt ad intelligen dum acuti, neque habent ingenii solertiam. Quocirca mortem ad explicandum seligemus, qua eorum, quæ in passione alerno Filio Dei tribuuntur, nihil est odiosius et invisius. De hac vobis aperiemus, quomodo accidit ei, et ejus reputata est, ut hoc dicto et prolato, ad reliqua ducem habentis. 378 Joannes Baptista, quod vos non fugit, impletus est Spiritu sancto cum adhuc in utero matris esset. Erat aulem Joanni corpus et anima. Post adventum igitur Spiritus sancti, anima et corpus Joannis Spiritus sancti erant. Mors autem cujusque hominis separatio est animæ a suo corpore. Separata igitur anima Joannis a corpore suo, mortuus fuit Joannes, non autem Spiritus sanctus, qui ei advenit. Mors igitur Joannis fuit, a qua liber fuit Spiritus sanctus, ita ut mors Joannis non reputetur Spiritus sancti mors, sicut audistis: æternus vero Filius non est copulatus hypostasi alicujus hominis corpus et animam habentis, sed potius Οσα δὲ ὑπέστη καὶ πέπονθεν ἡ τοῦ ἀἰδίου σὰρξ καὶ ἡ ἀνθρωπίνη αὐτοῦ ψυχή, αὐτὸς ὁ ἀἴδιος Υ ύφεστάναι τε λέγεται καὶ πεπονθέναι, καὶ αὐτῷ συμβέβηκε κατὰ ἀλήθειαν, καὶ αὐτῷ ἐπιγράφεται, δν τρόπον ὅσα πάσχει ἡ τοῦ δεῖνος σάρξ τε καὶ ψυχή, τῷ δεῖνι συμβαίνει, καὶ αὐτῷ κατὰ ἀλήθειαν ἐπιγρά φεται. Διὰ τοῦτο τὴν ἀληθινὴν ὁμολογίαν ὁμολογούν τες λέγομεν, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἐπείνασε, καὶ εδίψησε, καὶ ἐκοπίασε, καὶ ἡγωνίασε, καὶ τὸ πρόσο ωπον αὐτοῦ ἐῤῥαπίσθη καὶ ἐνεπτύσθη, καὶ ε τὸν νῶτον αὐτοῦ ἐμαστιγώθη, καὶ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ καθ ηλώθησαν αἱ χεῖρες, καὶ οἱ πόδες, καὶ αὐτὸς ἐπὶ σταυροῦ ἐκρεμάσθη, καὶ ἀπέθανε, καὶ ἐτάφη, καὶ ἀνέστη τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. Ταῦτα πάντα, ὦ οὗτος, τῷ ἀϊδίῳ συμβέβηκε· ἀλλὰ ταῦτα πέπονθε, καθ᾽ ὁ δυνα τὸν ἦν παθεῖν, τουτέστι, τῇ ἑαυτοῦ ἀνθρωπίνῃ σερ κί τε καὶ ψυχῇ σὺν τῇ ἑαυτοῦ θείᾳ φύσει. Αλλ' εἰ μὲν ἀνὰ μέρος διασαφῆσαι πῶς ἔκαστον τῶν εἰρημέ νων ἐγένετο βουληθείημεν, μακράν ει ἂν εἴη το γράμμα και προσφορές. Εἰ δὲ τὴν τούτων ἁπάντων διασάφησιν καταλίποιμεν, σκόπει λοιπών, μή τι ἂν ἀποκλεισθεῖεν τῶν οὐκ ὄντων εἰς κατανόησιν οὐκ ἐχόντων ἀγχίνοιαν οἱ ἡμέτεροι λόγοι, ὅθεν τὸν θάνα τον ἀφορίζομεν, ὅς ἐστιν ὅσα τῷ ἀϊδίῳ Υἱῷ ἐπιγρά φεται παθημάτων ἀπεχθέστερός τε καὶ εἰδεχθέστε ρος. Καὶ τοῦτο διαλευκάναντες γνωριοῦμεν ὑμῖν, πῶς αὐτῷ συμβέβηκέ τε καὶ λελόγισται, όπως έν τεῦθεν λεγομένου καὶ ἠχομένου 8, καὶ εἰς τὰ λοιπὰ καθοδηγηθείητε. " Ο Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής, ὦ οὗτοι, καθὼς ἐπίστασθε, επλήσθη Πνεύματος ἁγίου ἔτι κατὰ γαστέρα τῆς μη τρὸς αὐτοῦ κεκτημένος. Ην δὲ τῷ Ἰωάννη, ψυχή καὶ σῶμα. Μετὰ γοῦν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος επι φοίτησιν, ἡ τοῦ Ἰωάννου ψυχή, καὶ τὸ σῶμα τοῦ Ἰωάννου τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἦν. Ὁ δὲ θάνατος ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων χωρισμός ἐστι τῆς οἰκείας ψυχῆς ἀπὸ τοῦ οἰκείου σώματος. Χωρισθείσης σύν τῆς τοῦ Ἰωάννου ψυχῆς ἀπὸ τοῦ ἰδίου σώματος, σ Ἰωάννης τέθνηκεν, οὐ τὸ ἐπιφοιτῆσαν ἐν αὐτῷ Πνεῦμα ἅγιον. Ο θάνατος τοίνυν Ἰωάννου ἦν, καὶ τὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐλεύθερον, ὥστε μὴ λογισύς και αὐτῷ τὸν τοῦ Ἰωάννου θάνατον, καθ᾽ ἂν ἀκτκόπτε το κατά. οι δε μακρόν. εἴσ. ηχουμένου. Deest in Græco. ΝΟΤΑ.

OPUSCULA. 1518° omnino fecit, sicuti corpus et animna Joannis, non alterius fuit. Atque hac ratione fuit æternus Filius sicut unus e numero honinum. Sicut autem, anima Joannis a corpore suo sejuncta, ipse Joannes est mortuus, cujus anima et corpus, quæ separata sunt. propria erant, sic humana æterni Filii anima a corpore suo separata, ipse æternus Filius mortuus est, quia non erat illic præter bypostasim æterni Filii, alia hypostasis, quæ habuisset corpus et animam, quorum est facta separatio, ut illius hypostasis, I sive personæ mors esse reputaretur. Joannes tamen, anima a corpore suo separata, mortuus est, et interiit, nequaquam enim erat nisi ex conjunctione animæ et corporis: qui vero est ante sæcula, et est cum Patre ex æternitate, separata anima ejus humana a proprio corpore, mortuus quidem est vere, quia corpus et anima disjuncta sunt, et ipsa non erant alius hypostasis, sicut ante diximus; non tamen interitum cepit, quia erat semper antequam hanc animam et corpus assumeret. Ad hunc modum æternus Filius pro nobis vere mortuus est, manens vivus, ut erat: factaque est redemptio nostra non in morte personæ alicujus hominis, ut scilicet Joannis Baptistæ, sed in morte æterni Filii, nec ullo incommodo hinc ei illato: sic igitur de morte æterni Filii sentiendum est. τρόπον· ὁ μέντοι άΐδιος Υἱὸς οὐχ ὑποστάσει τινός carnem et animam sibi assumpsit, et utraque fecit τῶν ἀνθρώπων ἔχοντος σῶμα καὶ ψυχὴν ἐνηρμόσθη, propria suae hypostasis, sive personæ; nec aliter ἀλλ᾽ ἑαυτῷ σάρκα καὶ ψυχὴν ἀνθρωπίνην προσειληφως, καὶ οἰκειωσάμενος ἀμφότερα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ οὐκ ἄλλως παντάπασιν ἐποιήσατο, ὥσπερ τὸ τοῦ Ἰωάννου σῶμα, καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ Ἰωάννου οὐκ ἄλλου ὑπῆρχεν, καὶ κατὰ τοῦτο γέγονε, καὶ ἀΐδιος Υἱὸς ὡς εἷς τῶν ἀνθρώπων. Καθάπερ δὲ τῆς τοῦ Ἰωάννου ψυχῆς ἀπὸ τοῦ ἰδίου σώματος χωρισθείσης, αὐτὸς ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ὁ τεθνηκώς, οὗ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα τὰ κεχωρισμένα ίδια· οὕτω τῆς ἀνθρωπί νης τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος αὐτοῦ χωρισθείσης, αὐτὸς ὁ ἄΐδιος τέθνηκεν Υἱὸς, ἐπειδὴ ἐκεῖ οὐκ ἦν ὑπόστασις ἑτέρα παρεκτὸς τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ ἐσχηκυῖα σῶμα καὶ ψυχήν, ὧν ἐγένετο χωρισμός, ἵνα λογισθῇ τῆς ὑποστάσεως εκείνης ὁ θάνατος εἶναι. 'Αλλ' ὁ μὲν Ἰωάννης τῆς ψυχῆς αὐτοῦ χωρισθείσης ἀπὸ τοῦ ἰδίου σώματος τέθνηκεν καὶ ἀπόλωλεν· οὐ γὰρ παντελῶς ἦν, εἰ μὴ ἐκ συναφείας ψυχῆς καὶ σώματος· ὁ δὲ προαιώνιος καὶ τῷ Πατρὶ σύναρχος καὶ συναΐδιος Υἱὸς τῆς ἀνθρωπίνης ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἑαυτοῦ σώματος χωρισθείσης, ἀπέθανε μὲν ἀληθείᾳ· διότι τὸ σῶμα, καὶ ἡ ψυχή, ἅπερ διεζεύχθησαν, αὐτὰ οὐκ ἄλλης ὑποστάσεως ἦσαν, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες· οὐκ ἀπώλετο δὲ, ἐπειδήπερ ἦν ἀεὶ, πρὸ τοῦ εἰληφέναι ταύτην τὴν ψυχὴν, καὶ τὴν σάρκα. Κατὰ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἀπέθανεν ὁ ἀΐδιος Υιος ὑπὲρ ἡμῶν ἀληθείᾳ, μεμενηκώς ζῶν, οἷος ἦν· καὶ γέγονεν ἡ λύτρωσις ἡμῶν οὐκ ἐν θανάτῳ ὑποστάσεων τινὸς τῶν ἀνθρώπων, ὡς δῆθεν Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ἀλλ' ἐν τῷ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ θανάτῳ, οὐδεμιᾶς ἐντεῦθεν αὐτῷ ζημίας ἐπεισελθούσης· οὕτω τοίνυν, ὦ οὗτοι, γέγονεν ὁ τοῦ ἀϊδίου θάνατος. Οστις οὖν ἐστιν νουνεχής, δύναται τὴν ἑαυτοῦ G Quicunque igitur habet animum attentum, potest θεωρίαν ἐμβαθῆναι πᾶσι τοῖς εἰς ἃ κεχρημάτικεν αὐτῷ, ἀνθρώποις, καὶ γνῶναι πῶς ἐγένετο. Οσα γάρ ἐστι τοῦ θανάτου, τῶν ἀνθρωπίνων πως ήττω τυγχάνει. Εἰ γὰρ ὁ θάνατος ἁρμόζει ἐπὶ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ λέγεσθαι, καθ᾿ ὃν ἔφημεν τρόπον, πάθους οὐ προσπελάσαντος αὐτοῦ τῇ θεότητι, τὰ χωρὶς θανά του ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων προσήκει μᾶλλον ἐπ' αὐτοῦ λέγεσθαι, μηδενὸς τῇ αὐτοῦ θεότητι προσαπτομένου παθήματος. Οὐκοῦν ταῦτα τὰ ἀνθρώπινα καθὰ προείρηται, τῷ ἀἰδίῳ Υἱῷ, ὅς ἐστιν ὁ Χριστὸς, συμβέβηκεν μετὰ τὴν ἑαυτοῦ ἐνανθρώπησιν, ὅτε θάνατος, καὶ τάλλα ὅσα τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις ἐγγέγραπται. ᾿Αλλὰ μηδαμῶς ὑποληπτέον, αὐτὸν ὑπομεμενηκέναι τι τούτων ἀνάγκη τὸ παράπαν, ἀλλ᾽ ἑκουσίῳ θελήματι· πλὴν ὅτι ἡνίκα ταῦτα παθεῖν ἐδούλετο, συνέβαινεν αὐτῷ, καθ᾽ ἂν ἡμῖν συμβαίνει φυσικὸν τρό πον. Ὥστε μὴ νομισθῆναι τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ · φαντασίαν, καὶ ὅπως ἡ κατὰ τοῦ διαβόλου ἀπόφασις δικαιωθῇ, ἐξ οὗ ταύτῃ τῇ οἰκονομίᾳ τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐλυτρώσατο γένος. Εἶδος δ' οὖν τῶν αὐτῷ συμβάντων ἀνθρωπίνων κατάδηλον ποιήσομαι, ἵνα τὸ ῥηθὲν βεβαιώσω· ἔστω δὲ ἡ πείνα. Οτε δὴ γὰρ πεινἂν ὁ ἀΐδιος ἤθελεν Υιός, ἐφίε: τῇ ἑαυτοῦ σαρκὶ τὴν τοῦ ἀέρος εἰσδέχε 28 f. ἀνθρωπίνοις. contemplationem suam adhibere 379 omnibus ´illi's, quæ in eo vocantur humana, et cognoscere quomodo facta fuerunt. Quæcunque enim sunt mortis, mitiora sunt, quam quæ dicuntur humana, Si enim mors apte dicitur æterni Filii, sicut ex - plicatum est; non pertingente passione in divinitatem; quæ sunt citra mortem humana, multo magis convenit, ut de eo dicantur, nulla passione divinitatem ejus attingente. Hæc igitur humana, sicut dictum est prius, æterno Filio, qui est Christus, acciderunt post carnem assumptam, mors scilicet et alia quæcunque in Evangeliis scripta sunt. Sed nequaquam existimandum est quidquam horum necessario omnino sustinuisse, sed voluntarie, nisi quod quando volebat hæc pati, accidebat illi modo naturali, quo nobis accidit: ne existinaretur incarnatio ejus fictio, et ut sententia contra diabolum pronuntiata justificaretur, a quo hac incarnatione genus humanum redemit. Unam autem speciem eorum quæ humana acciderunt ei, declarabo, ut quod dictum est confirmem sit fames, loquamur de fame. Quando noluit æternus Filius esurire, sinebat carnem

THEODORI ABUCAR.E poris cutis. suam cxcipere vim aeris, ut aer illa exprimeret, σθαι δύναμιν, ὥστε τὸν ἀέρα κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν qua per superficiem carnis sunt in Deinde pars carnis propinquior aeri, ex membris attrahebat, quibus appropinquat pars ex qua aer hauritur; et illa membra extrahebant ex vacuis receptaculis, quibus semper suppeditatur ex conveniente alimento digestio, quæ ex venis ipsorum membrorum ab hepate educitur; venæ autem ex hepate; hepar vero ex duabus venis, quæ ex stoinacho oriuntur; hæ duæ venæ trahebant ex stomacho. Stomachus igitur exinanitus requirit ut extrinsccus suppeditetur alimentum. Hoc modo, fratres, alerno Filio accidit fanes. Voluntate enim libera, non necessitate naturali esurivit. Cujus rei evidens argumentum est quod, cum quadraginta diebus et noctibus jejunasset, postea esuriit. Si enim aer potestatem in carnem ejus habuisset, ut in carnem cujusque nostrum, non unum dieni, vel duos, vel tres transegisset, quousque esuriret, sicut factum in eo esse videmus. Sed quando volebat, permittebat naturæ ut quæ erant ejus operaretur et ostenderet. 380 Similiter etiam ·mortem volens sustinuit. Audite quid ipsa Veritas de se dicat: Potestatem habeo ponendi animamı meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Et nemo tollit animam meam a me i. › Ut autem clarius, quæ dicuntur, intelligatis, hæc addam. Corpus Adæ purum ab omni labe formasse Deum formavit Deus], nullis naturalibus passionibus, a culpa vacantibus necessitate subjectum, ut mortis, et iis passionibus quæ sunt ante mortem, et quæ post mortem. Postquam autem Adam sua voluntate divinum mandatum transivit, et sub peccato cecidit, et pollutus est, passiones naturales a culpa vacantes dominatæ sunt in eum, mors scilicet, et quæ ante mortem, et quæ post mortem. Ob hanc causam cogebatur Adam esurire, et silire, ac mori. Et post mortem corruptio corporis, et quæcunque his sunt similia dominatum in eum habebant. Æternus tamen Filius corpus Adamæum assumpsit, id est, ipse sibi ex sanguinibus purissimis sanctissimæ Virginis Mariæ corpus purum, et ab omni macula liberum formavit. Hac de causa non habuit mors imperium in eum, nec ante mortem, faunes scilicet, et aliarum passionum, quæ reprehendi non pussit, multitudo, ut docuimus; neque post mortem corruptio corporum, quod Davidin Psalmo prædixit, inquiens: • Non derelinques animam meam in inferno; neque dabis sanctum tuum videre corruptionem i., Sed quid ea quæ ab aliis decursa sunt, subjiciam, et non potius summatim dicam? corpus scilicet æterni Filii a princípid suæ formationis et unionis hypostaticæ sine confusione, perfectissime deificatum esse, et factum sine mutatione illum qui unsit, et audeo dicere όμόθεον. Verum aler1 Joan. x, 18. 1 Psal. xr, 1, G αὐτῆς, ἐν τοῖς τῷ δέρματι πόροις ἀναμάττεσθαι. Εἶτα τὸ προσεχέστερον τῷ ἀέρι τῆς σαρκὸς μέρος, ἐκ τῶν μελῶν ἐπεσπᾶτο οἷς ἂν ἐμπελάζει μέρος, ἀφ' οὗ ὁ ἀὴρ ἀνιμᾶται, κἀκεῖνα τῶν κενῶν ἐξεῖακε χωρημάτων, οἷς ἀεὶ χορηγεῖται τις ἔνυλος ἐκ τῆς καταλλήλου τροφῆς ἀνάδοσις, ἥτις ἐκ τῶν ἐμπερι κυιῶν αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ ἤπατος ἐξείλκετο φλεβῶν· αἱ δὲ φλέβες ἐκ τοῦ ἤπατος· τὸ δὲ ἦπαρ ἐκ τῶν δύο φλεβῶν τῶν ἀπὸ τοῦ στομάχου ἐκφυομένων δύο φλέβες αὗται ἐκ τοῦ στομάχου ἀφείλκοντα. Κε· νούμενος οὖν ὁ στόμαχος τὴν ἔξωθεν τῆς τροφῆς επεζήτει χορηγίαν. Κατὰ τοῦτον οὖν ἀδελφοὶ τὸν τρό πον, τῷ ἀἰδίῳ Υἱῷ συμβέβηκεν ἡ πεῖνα. Αὐτεξουσί γὰρ βουλήσει, οὐκ ἀνάγκῃ φυσικῇ ἐπείνασεν, καὶ τούτου ἀπόδειξις ἐναργής, ὅτε τεσσαράκοντα ἡμέρας διαμείνας ἀπόσιτος, ὕστερον ἐπείνασεν. Εἰ γὰρ ὡς ἑκάστης τῶν ἡμετέρων σαρχῶν, καὶ τῆς αὐτοῦ σαρ κὸς ἐξουσίαζεν ὁ ἀὴρ, οὐκ ἂν ἡμέραν διεληλύθει μίαν, ἢ δύο, ή τρεῖς, ἄχρις ἂν πεινάσῃ, καθὼς ἐν αὐτῷ ὁρῶμεν γινόμενον. Ἀλλ' ὅτε ἐβούλετο, ἐνεδί· δου τῇ φύσει καιρὸν τὰ ἑαυτῆς ἐνεργῆσαι καὶ ἐνα δείξασθαι, ὡσαύτως καὶ τὸν θάνατον ἑκὼν ὑπέμεινε, καὶ αὐτῆς τῆς ὄντως ἀληθείας περὶ αὐτῆς τοῦτο λε γούσης ἀκούετε· «Εξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχὴν μου, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Καὶ οὐ δεὶς αἱρει αὐτὴν ἀπ' ἐμοῦ. ο Ινα δὲ σαφέστερα τὰ λεγόμενα κατανοήσητε, ταῦτα προσθήσομαι. Ὅτι τοῦ ᾿Αδάμ τὸ σῶμα καθαρὸν ἀπὸ παντὸς μεν σματος ἔπλασεν ὁ Θεὸς, ὑπ᾽ οὐδενὸς τῶν φυσικῶν ίδιαβλήτων παθῶν ἀναγκαστικῶς κυριευόμενον θανάτου της, καὶ τῶν πρὸ τοῦ θανάτου καὶ μετὰ θάνατον. Εκουσία δὲ γνώμῃ καὶ ἐκουσιότητι τοῦ ᾿Αδάμ τὴν θείαν του ραβάντος ἐντολὴν, ὑποπεσόντος τε τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ μολυνθέντος, τοῖς φυσικοῖς ἀδιαβλήτοις ἐδουλώθητε, καὶ κατεκυριεύθη πάθεσι, θανάτῳ τε, καὶ τῆς πρὸ θανάτου, καὶ μετὰ θάνατον. Οθεν ὁ ᾿Αδάμ πεινόν, καὶ διψᾶν, καὶ θνήσκειν ἀνάγκῃ κατεβιάζετο, καὶ θάνατον ἡ διαφθορὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ κατεξουσίας, καὶ ὅσα τούτοις ἦσαν ὅμοια. Ο μέντοι άξοιο; Τις τὸ Ἀδαμιαῖον ἀνέλαβε σῶμα, τοῦτ' ἔστιν αὐτὸς ἑαυτῷ ἐκ τῶν ἀχράντων αἱμάτων τῆς παναγίας Παρθένου Μαρίας διεπλάσατο καθαρὸν, καὶ παντὸς μύσους ἁμαρτίας ἐλεύθερον. Ταύτῃ του τῷ θανάτῳ κατ' αὐτοῦ κράτος οὐκ ἦν, οὔτε πρὸ θανάτου πεῖνα δή φημι, καὶ τῶν ἄλλων φυσικῶν ἀδιαβλήτων παθών ἑσμός, ὡς ἀπεδείξαμεν· οὔτε μὴν τῇ μετὰ θάνατον τῶν σωμάτων διαφθορᾷ, ἣν Δαυΐδ ὁ θεοπάτωρ μελωδών προανεφώνησεν, ὅτι. Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχὴν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθο ράν.» Τί δή μοι τὰ πεπερασμένα υποτάττειν, ἀλλὰ μὴ συλλήβδην ἐρεῖν; ὅτι τὸ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ σῶμα, ἀπαρ χῆς τῆς ἑαυτοῦ διαπλάσεως, καὶ τῆς καθ᾽ ὑπόστασιν τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ ἀσυγχύτου ἐνώσεως, τὴν τελειοτάτην ἐλεώθη θέωσιν, καὶ γέγονεν ἀτρέπτως ὑπερ τὸ χρίσαν, καὶ θαῤῥῶ λέγειν, ὁμόθεον. Αλλ' ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἐθέσ

OPUSCULA. λοντι ἐνέδωκεν αὐτῷ διάγειν, κατὰ τὴν τῶν ἀνθρω- nus Filius volens concessit ei degere vitam more corporum humanorum, ut diabolum lateret, et incarnatio ejus salutaris crederetur, et experiri asper: et molesta, et passiones suscipere, ac mortem pro nobis vere, et non ficte subire. Completa autem omni sua dispensatione post resurrectionem a mortuis, ostendit in propria carne gloriam suæ divinitatis. Ne autem existimaremus hanc gloriam, quæ in carne æterni Filii post resurrectionem ostensa est, extrinsecus advenisse, quin potius ostensam esse, quæ in ipsa a principio ipsius secundum hypostasim unionis sine confusione factæ, latebat, testimonium manifestum dedit, quando ante passionem 381 coram tribus discipulis suis in monte Thabor in propria carne sua divinam gloriam ostendit, quam etiam post resurrectionem patefecit. Erat enim, ut jam diximus, caro æterni Filii perfecta deificatione a principio suæ formationis prædita. Sed æternus Filius sivit eam conversari more victus nostrorum corporum, ut jam commemoravimus. πίνων σωμάτων διαγωγήν, ἵνα τὸν μὲν διάβολον λάθῃ, τῆς δὲ αὐτοῦ σωτηρίου οικονομίας γένηται πίστωσις· καὶ πειραθείη τῶν σκυθρωπῶν, καὶ δέξηται τὰ πάθη, καὶ τὸν θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν ὑπομείνῃ ἀληθείᾳ, οὐ φαντασία. Πληρώσας δὲ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν οἰκονομίαν, ἀνέδειξε μετὰ τὴν ἑαυτοῦ ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ τὴν δόξαν τῆς ἑαυτοῦ θεότητος. Αλλ' ἵνα μὴ νομιστέον ταύτην τὴν δόξαν, τὴν ἐν τῇ σαρκὶ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ, μετὰ τὴν ἐκ τάφου ἔγερσιν ἀναδε δειγμένην ἔξωθεν ἐπεισελθεῖν, ἀλλὰ φανέρωσιν εἶναι τῆς ἐν αὐτῇ κεκρυμμένης ἀπ' ἀρχῆς τῆς καθ᾽ ὑπό στασιν ἀσυγχύτου ἐνώσεως· τούτου δὲ μαρτυρία σα φῆς, ὅτε πρὸ τοῦ σωτηρίου πάθους ἔμπροσθεν τριῶν τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἐν ὄρει Θαβώρ, τὴν ἐν τῇ αὐτοῦ σαρκὶ θεϊκὴν ἔδειξε δόξαν, ἦν καὶ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναφοίτησιν ἐξέφηνεν. Ἐτεθέωτο γάρ, ώς προείπου μεν, ἡ τοῦ ἀϊδίου σὰρξ, τὴν τελειοτάτην θέωσιν ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς ἑαυτοῦ διαπλάσεως. Ἀλλ᾿ ὁ ἀΐδιος Υἱὸς ἀφῆκεν αὐτὴν διὰ τὴν αἰτίαν, ἧς ἐμνημονεύσαμεν, κατὰ τὴν τῶν ἡμετέρων σωμάτων ἀναστρέφε σθαι βίωσιν. Αὕτη τοίνυν, ὦ οὗτοι, τῆς ἡμετέρας ὁμολογίας ή διατύπωσις, καὶ πλατύτερον ἐδυνάμεθα περὶ αὐτῆς διεξιέναι, ἀλλὰ τὸ τοῦ λόγου παρῄτημα: μήκος. Διδ κατανοήσαντες τὰ πρὸς ἡμῖν σημανθέντα, καὶ τῇ κατὰ Χριστὸν ἀγάπῃ προσηκάμενοι, συναρμόσθητε ἡμῖν, καὶ ἐνώθητε, καὶ γενώμεθα πάντες ἐν διὰ τοῦ ἀϊδίου Πνεύματος ἐν τῇ θεοπνεύστῳ τοῦ μετ γάλου καὶ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου G ὁμολογία ταύτῃ, ᾗ συνετάξαμεν, ὅπως ἡμῖν ἐλασθῇ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ πᾶσαν ἐναντίαν προσο βολὴν, καὶ ἀναρὰν ἐπαγωγὴν ἀπώσῃ τε, καὶ εἰς τὴν ὄντως ἡμᾶς μεταστήσῃ μακαριότητα, καὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ συνάψῃ, καὶ συναρμόσῃ βασιλείᾳ. "Ης γένοιτο πάντας ἐπιτυχεῖν, πρεσβείαις τῆς παναγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου Μαρίας, καὶ Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ, Πέτρου τε τοῦ κοι ρυφαίου τῶν ἀποστόλων, καὶ Ἰακώβου τοῦ ἀδελ φοθέου, καὶ πάντων τοῦ τῶν ἁγίων συστήματος. Τοῦ αὐτοῦ Θεοδώρου τοῦ ᾿Αβουκαρᾶ ἐπισκόπου Καρών. Har: est, fratres, descriptio nostra confessionis, quam quidem latius persequi poteramus; sed nolui esse prolixus. Quamobrem, comprehensis mente quæ significavimus, et admissis per charitatein erga Christumn, adjungite vos nobis, et copulamini, et efficiamur omnes unum per Spiritum sanctum, in hac divinitus revelata confessione Petri principis apostolorum, cui uos ascripsimus, ut nobis Dominus Deus noster propitius sit, et omnem contrarium incursum et acerbam afflictionem amoveat et ad veram beatitudinem nos transferat, et in regno suo nos omnes conjungat et aplet. Quam ut-- assequamur omnes, faxit Deus precibus sanctissimæ Reginæ nostræ Deiparæ Mariæ, ac Joannis præcursoris et Baptistæ, ac Petri summi in apostolis, et Jacobi fratris Domini, et cœtus omnium horum sanctorum. Amen. <. Ejusdem Theodori cognomento Abucara episcopi Carum. (Turriano interprete.) Ερώτησις. Διὰ τί λέγομεν, ὅτι ἡ ἀνθρωπότης τοῦ Χριστοῦ αὕτη ἐστὶν ἡ ἀνθρωπότης Πέτρου, καὶ Παύλου, καὶ τῶν καθέκαστα ἀνθρώπων, οὐ λέγομεν δὲ, ὅτι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, οὗ καὶ μεταλαμβάνομεν, αὐτό ἐστι τὸ σῶμα Πέτρου, καὶ Παύλου, καὶ ἑκάστου ἀνὰ μέρος ἀνθρώπων; Απόκρισις. Οτι τὸ κοινὸν τὸ ὁλικὸν δεχόμενον ἰδίωμα χαρακτηριστικὸν, ὑπόστασις γίνεται. Τὸ δὲ σῶμα τὸ κοινὸν, καὶ ἁπλῶς λεγόμενον δεχόμενον ἰδίωμα χαρακτηριστικών, οὐκέτι ὁ δεῖνα λέγεται, ἀλλὰ τοῦ δεῖνος, ήγουν οὐχ ὑπόστασις γίνεται, ἀλλὰ τῆς ὑποστάσεως· τὸ γὰρ σῶμα μέρος ἐστὶ τῆς Η Αμήν. Τu. Interrog. Quare, sicut dicimus, Hamanitas Chris sti est ipsa humanitas Petri et Pauli et uniuscujusque hominis, non sic dicimus, Corpus Christi, quod sumimus et participamus, idem est Petri et Pauli, et cujusvis corpus? Resp. Quoniam commune recipiens totam proprietatem characteristicam, id est, signantem. hypostasis ellicitur. Corpus vero cominune et simpliciter dictum recipiens proprietatem signantenr non amplius dicitur ὁ δεῖνα, quidam, sed cujusdam, id est, non fit hypostasis sive persona, sed fit per VABLE LECTIONES.

sonæ; corpus enim pars naturæ est, non totum. φύσεως, καὶ οὐχ ὅλον. Διὸ τὸ μέρος οὐκ ἰδίᾳ ὑφ Quamobrem pars non exsistit seorsum et per se, ίσταται, ἀλλὰ τοῦ ὅλου λέγεται. sed dicitur totius. 382 Exemplum, quo ostenditur, quomodo macula peccati Adami universum genus humanum pervaserit. Aiunt agricolæ, si accipias palmitem, tinctunique oleo plantes, olei qualitatem in ipsum etiam fruclum, hoc est, in uvam redundare. Sic et Adamus cum naturam omnis maculæ expertem accepisset, eau peccato variisque affectionibus contaminavit, cujus contagio ad nos usque manavit. Quomodo per incarnationem Salvatoris nostri ad omnes expiatio pervenerit. Aient, si semen peponis melle tinctum seras, dulcedinem mellis in ipsum fructum transire. Ita Christus natura ab oleosa qualitate, nimirum a peccato per sanctum Baptismum expurgata, assumpsit illam absque labe et macula, qualis prius erat, et condita fuerat, eaque melle divinitatis et dulcedine, hoc est virtute Spiritus sancti delibuta, nos etiam dulcedinis participes effecit, quemadmodum grana peponis, quasi per traducem, fructum participem efficiunt. Theodori episcopi Carum de luctatione Christi cum diabolo. VI' Παράδειγμα, δι' οὗ ἀποδείκνυται, πως ο μολυ σμὸς τῆς ἁμαρτίας τοῦ ᾿Αδὰμ εἰς ἅπαν τὸ ἀνθρώπειον διέβη γένος. Φασὶν οἱ γεηπόνοι, ὅτι ἐὰν λαβὼν κλάδον ἀμπέλου καὶ ἐμβάψας ἐλαίς φυτεύσης, ἡ ποιότης τοῦ ἐλαίου πᾶσα καὶ ἐν τῷ καρπῷ, ἤγουν ἐν τῇ σταφυλή, διαδίδοται, οὕτω καὶ ὁ ᾿Αδὰμ παραλαβὼν τὴν φύσιν καθαράν, ἔχρανεν αὐτὴν τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ τοῖς πάν θεσι, καὶ διεδόθη εἰς ἡμᾶς ἡ ποιότης. Πῶς δὲ διὰ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Σωτῆρος οἰκονο μίως εἰς πάντας ἡμᾶς διέθη ἡ κάθαρσις. Φασὶ δὲ πάλιν· Εἰ λαβὼν σπέρμα πέπονος, καὶ ἐμβάψας μέλιτι σπείρεις, ἡ γλυκύτης τοῦ μέλιτος καὶ ἐν τῷ καρπῷ διαδίδοται. Οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς τὴν φύσιν ἐκ τῆς ἐλαιώδους ποιότητος, ήγουν ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἀποκαθάρας, διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσ σματος, ἀνέλαβεν αὐτὴν ἀκηλίδωτον καὶ ἄχραντον, οἷα καὶ ἦν, καὶ ἐκτίσθη τὸ πρότερον· καὶ ἐμβάψας αὐτὴν τῷ μέλιτι τῆς θεότητος, γλυκύτητι, ήτοι ε δυνάμει τοῦ Παρακλήτου, μετέδωκεν ἡμῖν τῆς γλυ κύτητος, ὡς οἱ κόκκοι τοῦ πέπονος τῷ ἀπ' αὐτῶν καρπῷ, καὶ κατὰ διαδοχήν. Τοῦ αὐτοῦ Θεοδώρου ἐπισκόπου Καρών, περί τῆς πάλης τοῦ Χριστοῦ μετὰ διαβόλου. (Francisco Turriano interprete.) Interrog. Christus Deus cum diabolo luctatus, G vicit eum: quid magnum fecit? dicet diabolus. Ego homineın vici; et a Deo victus sum. Quam utilitatem reportavit natura Rostra ex victoria Dei? Resp. Jacobitæ Deum Verbum simpliciter aiunt luclalum esse; Nestoriani contra, hominem sit pliciter, et solum. Ecclesia vero, quæ inedia via et regia ingreditur, Verbum in carne cum diabolo luctatum esse docet. Quod si, ut Nestoriani aiunt, homo erat, qui vicit, et qui interfectus fuit, nibil nobis profuit mors hominis. Omitto nunc dicere, quam multis erroribus labi necesse est, priusquam ab eis doceri possit, bominem solum vicisse. Sin autem est, ut Jacobitæ dicunt, nihil ad nos mors Christi, si Deus simpliciter vicit. Sed quia propria vitas compositio et ordinatio Adæ, ad Adam, et ad posteros ejus 383 pertinebat, cum videret illam diabolus a se victam esse, non personam Ade et reliquos homines victos esse reputavit, sed ipsamı naturam. Sic enim aiebat: Quin Deus creavit hoininem, qui neque mihi, neque peceato resistere pos: set, idcirco Deus Verbum, assumpta natura humanitatis perfecta, usus est libera ejus voluntate, el sensibus, et naturalibus potentiis omnibus convoΕρώτησις. Χριστὸς Θεὸς ὤν, καὶ πρὸς τὸν διά βολον παλαίσας, ἐνίκησεν, τί δὴ μέγα πεποίηκεν; Βρεῖ γὰρ ὁ διάβολος, ὅτι Ανθρωπον ἐνίκησα, καὶ ὑπὸ Θεοῦ ἐνικήθην, τί δὲ καὶ ὠφελήθη ἡ φύσις ἡμῶν τοῦ Θεοῦ νενικηκότος; Απόκρισις. Οἱ μὲν Ἰακωδῖται τὸν Θεὸν λόγον ἁπλῶς λέγουσι πεπαλαικέναι, καὶ νενικηκέναι· οἱ δὲ Νεστοριανοί τοὐναντίον, τὸν ἄνθρωπον ἁπλῶς καὶ μόνον. Ἡ δὲ Ἐκκλησία, την μέσην καὶ βασιλικὴν ἰδόν διανύουσα, τὸν Θεὸν Λόγον, σαρκὶ τὴν πάλην ποιή σασθαι μετὰ τοῦ διαβόλου διδάσκει. Καὶ εἰ μὲν, ὡς οἱ Νεστοριανοὶ λέγουσιν, ἦν ἄνθρωπος ὁ νενικηκώς καὶ ἀναιρεθείς, οὐθὲν ἡμᾶς ὠφέλησεν ἀνθρώπου θάνατος. Ἐῶ γὰρ λέγειν νῦν, ὅτι πολλά προσκόψουσιν, πρὶν ἢ ἀποδείξαι, δυνατὸν εἶναι, ἄνθρωπον ψιλόν νενικηκέναι. Εἰ δὲ, ὡς οἱ Ἰακωβίταί φασιν ἔστιν, οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ ἁπλῶς νενικηκότος, ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ ἰδιορυθμία * τὸν Ἀδὰμ νέμειν, καὶ τοὺς μετέπειτα ἀνθρώπους, ὁρῶν ὁ διάβολος ὑπ' αὐτ τοῦ ἡττημένην, οὐ τῇ ὑποστάσει τοῦ Ἀδάμ, καὶ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων ἐλογίζετο τὴν ἧτταν, ἀλλ' αὐτῇ τῇ φύσει, λέγων· Οτι ἔπλασεν ὁ Θεὸς πλάσμα μὴ δυνάμενον πρός με καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἀντιστή ναι, τούτου χάριν ὁ Θεὸς Λόγος, τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότητος τελείαν ἀναλαβὼν, ἐχρήσατο τῷ αὐτῷ * Videtur legendum: ἐπεὶ ἔδει ίδιορυθμίαν.

OPUSCULA. luntatem Dei; atque ita vicit diabolum, non opposita et suppeditata in luctatione, divina virtute, ampliore, quam naturali, sed ut decebat Deum, et legem, usus naturalibus, et omnibus naturæ partibus, et potentiis, et organis sic compositis, sicut conveniebat, ut mensura humanitatis postulabat Atque ita vicit, et ostendit naturam victricem, et naturæ deinceps victoria, et justificatio attribuitur. εξουσίῳ αὐτῆς θελήματι, ταῖς τε αἰσθήσεσι, καὶ ταῖς nienter natura, et ut oportebat, ac secundum νοφυσικαῖς δυνάμεσι πάσαις κατὰ φύσιν, καὶ κατὰ τὸ δέον, καὶ κατὰ τὸ βούλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ οὕτως ἐνίκησεν τὸν διάβολον, οὐ δύναμιν θεϊκὴν, καὶ περισσοτέραν τῆς φύσεως προσθεὶς, καὶ ἐπιχορηγήσας ἐν τῇ πάλῃ, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἁρμόζον καὶ τῷ Θεῷ νόμῳ συνάδον χρησάμενος τοῖς φυσικοῖς, καὶ ῥυθμίσας πάντα τὰ τῆς φύσεως μέρη, καὶ δυνάμεις, καὶ δρ γανα, κατὰ τὸ προσῆκον, κατὰ τὰ μέτρα τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ οὕτως ἐνίκησεν, καὶ ἀπέδειξεν τὴν φύσιν νικηφόρον, καὶ τῇ φύσει λοιπὸν ἡ νίκη, καὶ ἡ δικαίωσις λογίζεται. Β. Εἰπέ μοι, ὁ ἀνθρώπινος νοῦς, αὐτὸς ἦν ὁ πα λαίων πρὸς τὸν διάβολον, ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν, αὐτοκί νητος ἦν ἢ ἑτεροκίνητος; Α. Ὥσπερ οὐ λέγεται ὁ σας νοῦς, ἢ ποῖς, ἢ χεὶρ κινεῖσθαι· σὺ γὰρ ὁ τὸν σὸν νοῦν, καὶ τὰ μέλη, καὶ τὰς δυνάμεις κινῶν, καὶ ῥυθμίζων, ὡς βούλει· οὕτω καὶ ὁ Θεὸς Λόγος, αὐτὸς ἦν, ὁ τὸν ἴδιον ἀνθρώπινον νοῦν, καὶ τὰς αἰσθήσεις, καὶ φυσικὰς ἕξεις, καὶ δυνάμεις κινῶν, καὶ διακυβερνῶν, ὡς βούλεται, πρὸς τὸ εἰρημένον παρὰ σοῦ, ὅτι αὐτοκίνητος, ἢ ἑτεροκίνητος ὁ νοῦς τοῦ Χριστοῦ· τοῦτό φαμεν, ὡς ἔχει ἡ φύσις, ἤτοι καὶ ἡ ψυχὴ, καὶ τὸ σῶμα, καὶ τὰ τούτου μέρη, καὶ αἰσθητήρια, ἕκαστον ἰδίαν τινὰ ἁπλῆν καὶ φυσικὴν κίνησιν. Εἰ μὴ γὰρ ἔχουσι ταῦτα κατὰ φύσιν τινὰ κίνησιν, οὐκ ἂν ἡμεῖς δυνηθείημεν αὐτὰ κινῆσαι. Τὴν οὖν φυσικὴν καὶ ἁπλῆν κίνησιν ἡμεῖς παραλαμβάνοντες, κινοῦμεν καὶ ῥυθμίζομεν αὐτὴν, ὡς ἂν βουλοίμεθα, καλῶς, ἡ κακῶς. Οἷον ἔχουσι τὴν βαδιστικὴν κίνησιν φυσικῶς οἱ πόδες· ἐγὼ δὲ κέ χρημαι τῇ βαδίσει, ὡς βούλομαι. Εχουσιν οἱ ὀφθαλμοὶ τὸ ἁπλῶς ὁρᾷν· ἐγὼ δὲ, ὡς βούλομαι, κέχρημαι τῇ δράσει. Τὸ οὖν ὁρᾶν ἐκ τῆς φύσεως ἔχω· τὸ δὲ, πῶς ὁρᾷν, ἐξ ἐμαυτοῦ ἐστιν. Ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τῆς θελήσεως, καὶ τῶν λοιπῶν τῆς φύσεως μερῶν, καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ νοῦ. * Εχει γὰρ καὶ αὐτὸς φυσικῶς τὸ ἁπλῶς λογίζεσθαι, καὶ τοῦτο, ἢ τοῦτο· ἐγὼ δὲ τῇ τοιαύτῃ φυσικῇ δυνάμει τοῦ νοῦ κέχρημαι, ὡς βούλομαι κατὰ γνώμην, ἤτοι καλά, ἢ κακὰ λογιζόμενος, καὶ κατεργαζόμενος τὴν τοῦ νοῦ δύναμιν, εἰς ὅπερ ἐφίεμαι. Τὸ γοῦν ἁπλῶς κινεῖσθαι, κατὰ τὴν ἰδιότητα ἑκάστου μέρους τῆς φύσεως ἐστι· τὸ δὲ πῶς κινεῖσθαι, τῆς ὑποστάσεως. Οὕτω καὶ ἐπὶ Χριστοῦ νόει. Ωσπερ λέγεται ὁ τέκτων τῇ ἰδίᾳ χειρὶ πεποιηκέναι τὸν θρόνον, καὶ λέγομεν, ὅτι ἡ χεὶρ τοῦ τέκτονος τὸν θρόνον πεποίηκεν· οὕτω φαμὲν, καὶ τὸν Θεὸν Λόγον νενικηκέναι τῇ σαρκί, τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότητος. Β. Πῶς ὁ Ἀδὰμ ἡττήθη; οὐχὶ διστάσας, μᾶλλον δ᾽ ἀπιστήσας τῷ λόγῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ πιστεύσας τῷ διαβόλῳ; Α. Τὸ λεῖον τῆς ἡδονῆς ἔθελξεν αὐτὸν πρῶτον τῆς ἐπιθυμίας, εἶτα ἐδίστασεν. Εἰ γὰρ μὴ καλὸν ἦν, 36 Desideratur in codice Turr B. Dic mihi, ipsa mens humana, quæ cum diabolo luctabatur, movebaturne a se, an ab alio? A. Sicut non dicitur mens lua, aut pes, aut ma - nus moveri; tu enim es qui mentem tuam, e: membra, ac potentias moves et moderaris sicu vis sic Deus Verbum ipse erat qui propriam mentem humanam, et sensus, et naturales habitus, ac potentias movebat et gubernabat ut volebat. Quod autem quærebas, utrum mens Christi a se an ab alio moveretur, respondemus quod mens, et anima et corpus, et partes corporis, et sensus, unumquodque horum proprium quemdam et sim plicem ac naturalem motum habet. Si enim nor haberent hæc secundum naturam motum aliquem, non possemus nos naturali et simplici motu moveri, quem nos suscipimus, et eo movemur, et uderamur eum, ut volumus, bene vel male. Verli gratia, habent pedes facultatem insitam ad ambu. landum; ego vero utor ingressu, ambulatione, ut volo. Habent oculi facultatem videndi simpliciter, ego vero aspectu, ut libet, utor. Ut igitur videam, a natura habeo, quomodo' autem videam, ex me est. Similiter fit in voluntate,' et in reliquis partibus natura, et in ipsa mente. Utor, ut volo, et secundum sententiam, id est, honesta, aut prava, potestate mentis cogito, et operor. Quod igitur diximus, simpliciter moveri secundum proprieta - tem cujusque 384 partis, natura est; quomodo, autem quis moveatur, personæ est. Sic in Christe intellige. Sicut dicitur faber lignarius fecisse propria manu sedile; et dicimus item manum fabri lignarii fecisse sedile; sic dicimus Deum Verbum vicisse carne; et rursus dicimus carnem vicisse, id est, naturam humanitatis καὶ τὴν σάρκα λέγομεν πάλιν νενικηκέναι ήτοι B. Quomodo Adam victus est? nonne dubitans? imo potius non credens verbo Dei, et credens diabolo? A. Blanditia ipsius voluptatis primum delinivit eum cupiditate; deinde dubitavit. Nisi pulchrum ei ΝΟΤΑ. ld est, natura humana in Christo semper fuit intra mensuram suam. Videtur hic legisse Turr. Ὁ νοῦς, καὶ ἡ ψυχή. Naturam humanitatis in hypostasi dicit. !

visum esset, quod interdictum erat, nunquam μήτε ὡραῖον ἐφάνη αὐτῷ τὸ ἀπηγορευμένον φυτόν, mentem suam decepisset. Et adverte quod dico, si diabolus ostendisset ei lignum, unde sumpsit vecitum cibum, tetro odore, et spinosum, et amarum, dixissetque: Si ex hoc comederis, eris Deus, nunquam sine probatione et indagatione locum fallaciæ ejus dedisset. Quin potius curiose de ea re inquisivisset, ac respondlers-dixisset: Unde hoc scis? aut unde mihi hoc probas, et me certum reddis? et denique nunquam sine vera demonstratione fidem verbis ejus adhibuisset. Postquam vero cupiditas eum mollivit, fefellit ipse suam cogitationem. Sic evenit iis qui pseudoprophetam Agarenorum secuti, crediderunt ei, concessis et promissis voluptatibus decepti. Cum enim multa spolia, et legem remissam et relaxatam, et eorum cupiditatibus jucundam, dedisset, facile conscientiam propriam fatue deceperunt, credideruntque prophetam Dei esse et apostolum. Etenim, uisi proposuisset quæ eis jucunda essent, sed potius molesta et difficilia, statim austere et sine ullo pudore respondissent: Unde nobis suades esse te a Deo missum? et quomodo fidem facis? exegissentque ab eo perspicuas eorum, quæ dicebat, rationes. Et ut uno verbo dicam, cum ægrolat ea pars qua cupimus, tunc mentem trahit et ad assensionem illicit. οὐκ ἂν ἑαυτὸν ἐφρεναπάτησεν, καὶ τὸν λόγον του ἐχθροῦ παρεδέξατο. Καὶ πρόσχες ᾧ λέγω· εἰ ὑπο έδειξεν αὐτῷ ὁ διάβολος φωτὸν δυσώδες, ἀκανθῶδες, καὶ πικρὸν, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εἰ φάγοις ἀπὸ τούτου, ἔσῃ Θεός· οὐκ ἂν ἀναποδείκτως καὶ ἀνεξετάστως παρεδέξατο τὴν ἀπάτην. Ἀλλ᾿ ἐπολυπραγμόνησεν ἂν ἀποκρινόμενος, καὶ λέγων· Πόθεν σοι τοῦτο τὸ εἰδέναι, ἢ πόθεν μοι παρέχεις τὴν τοιαύτην πληρο φορίαν, καὶ ἀπόδειξιν; καὶ ἁπλῶς οὐκ ἂν ποτε ἐπείσθη ἄνευ ἀπαραλογίστου ἀποδείξεως τὸν λόγον αὐτοῦ παραδέξασθαι. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπιθυμία έχει νωσε, τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν παρελογίσατο. Οὕτω καὶ οἱ τῷ ψευδοπροφήτῃ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἠκολουθηκότες πεπιστεύκασιν αὐτῷ, ταῖς δεδομέναις αὐτοῖς καὶ ἐπηγγελμέναις ἡδοναῖς φενακισθέντες· λάφυρα γὰρ πολλά, καὶ σκύλα, καὶ νόμον ἀνειμένον, καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν καταθύμιον δεδωκότος αὐτοῖς. ἐμώραναν, καὶ ἐξηπάτησαν τὴν ἰδίαν συνείδησιν, καὶ ἐπίστευσαν, ὅτι προφήτης ἐστί, καὶ Θεοῦ ἀπό στολος. Ἐπεὶ εἰ μηδὲν προέτεινεν ἐκ τῶν ἐφέσεων αὐτῶν, ἀλλὰ λυπηρά τινα, καὶ ἐργώδη αὐτοῖς πρ εβάλετο, εὐθὺς ἂν αὐστηρῶς αὐτῷ, καὶ ἱταμῶς ἀπὸ εκρίναντο· Καὶ πόθεν ἡμᾶς πείθεις, ὅτι σε ὁ Θεὸς ἀπέσταλκεν; καὶ τίνα πίστωσιν δίδως; καὶ ἂν αὐτὴν εἰσε πράξαντο ἐναργείς, ὧν λέγῃ, τὰς ἀποδείξεις. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐπεὶ πάντως τὸ ἐπιθυμητικόν νοσεῖ, καὶ τότε τὸν νοῦν ἐπισπᾶται, καὶ δελεάζει προς συγκατάθεσιν. B. Poteratne qui erat secundum hypostasim unitus Deo, et caro illa trahi omnino voluptatibus illius, qui tentabat, et mundi? A. Non potuisse diciinus, non propter infirmitatem et debilitatem, sed propter 385 conveniertiam rationis et decentiæ; sicut dicimus non posse Deum injuriam facere. Interrogatio Arabum contra Christianum, A. Christ. B. Arab. B. Dic mihi, estne Christus Deus tuus? A. Maxime. B. Habesne alium Deum præter eum? A. Nequaquam. B. Igitur Paler et Spiritus sanctus exciderunt tibi. A. Audi etiam me. Sit, exsistatque hic scriptura vestra, quam dicitis e cœlo descendisse, percontor a te, habesne aliam præter hanc? B. Respondeo, nullam aliam habere. A. Negas igitur omnem aliam? B. Maxime. A. Quid? Si adsit alius liber, qui eandem scripturam habeat, negas scripturam illan? B. Non est alia, et alia scriptura, sed eadem; tametsi in alio libro posita est. A. Sic ego etiam dico, non est Pater et Spiritus sanctus aliud et aliud præter Filium, quamvis in alia et alia hypostasi reperitur. Β. Ηδύνατο ὁ ἡνωμένος καθ' ὑπόστασιν τῷ Θεῷ Λόγῳ καὶ ἡ σὰρξ ἐκείνη συναπαχθῆναι όλως ταῖς τοῦ πειράζοντος ἡδοναῖς, καὶ τοῦ κόσμου; Α. Τὸ μὴ δύνασθαι ὧδε οὐ κατὰ τὸ ἀσθενὲς, καὶ ἀνένδεκτον, καὶ ἀνεγχώρητον, ἀλλὰ κατὰ τὸ εὔλογον, καὶ εὐπρεπές, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ φαμεν, ὅτι οὐ δύναται ἀδικῆσαι. Ερώτησις Αράβων πρὸς Χριστιανόν. Η Χριστιανός, Αραψ. Β. Εἰπέ μοι, ὁ Χριστὸς Θεός σου ἐστιν; Α. Ναί. Β. Εχεις οὖν ἕτερον Θεὸν πλὴν αὐτοῦ; Α. Οὐχι. Β. Οὐκοῦν ὁ Πατήρ καὶ τὸ Πνεῦμα διαπεπτώκαΟ σίν σο!. Α. Ακουε καὶ σὺ παρ᾿ ἐμοῦ. Παρέστω ἐνταῦθα καθ' ὑπόστασιν ἡ ὑμετέρα γραφή, ἡ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ὥς φατε, κατελθοῦσα· ἐρωτήσω δέ σε, ἔχεις ἄλλην γραφὴν πλὴν ταύτης; Β. Αποκρινοῦμαι σοι λοιπὸν μὴ ἔχειν. Α. Οὐκοῦν ἀρνῇ πᾶσαν ἑτέραν γραφήν; Β. Ναί. Α. Τί οὖν; Εἰ παρείη ἄλλη βίβλος, τὴν αὐτὴν γρα φὴν ἔχουσα, ἀρνῇ τὴν γραφὴν ἐκείνην; Β. Οὐκ ἔστιν ἄλλη, καὶ ἄλλη γραφή, ἀλλ᾽ ἡ αὐτή, εἰ καὶ ἐν ἄλλῃ καὶ ἄλλῃ καθέστηκεν βίβλῳ. Α. Ἀλλὰ κἀγὼ λέγω, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ Πατὴρ, καὶ τὸ Πνεῦμα ἄλλο, καὶ ἄλλο παρὰ τὸν δΐον, εἰ καὶ ἐν ἄλλῃ, καὶ ἄλλῃ ὑποστάσει εὑρίσκεται.

Ερώτησις Αγαρηνοῦ πρὸς τὸν αὐτόν. OPUSCULA. Quæstio ab Agareno Abucarie proposita. (Turriano interprete.) Α. ὁ Χριστιανός. Β. ὁ Αγαρηνός. Β. Ειπέ μοι, οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Χριστὸν, ὃν Θεὸν σὸν εἶναι λέγεις, σταυρώσαντες, βουλομένου αὐτοῦ, ἢ μὴ βουλομένου, τοῦτο πεποιήκασιν; Α. Βουλομένου. Β. Οὐκ οὖν μόνον εἰσὶν ἀνεύθυνοι, ἀλλὰ καὶ εὐχα ριστηθῆναι παρ' ὑμῶν ὀφείλουσιν. Α. Απόκριναί μοι, ἀντερωτῶντί σε· ἐγὼ βλασ φημῶν καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν, ὡς σὺ λέγεις, εἰς τὸν Θεόν σου, ἄκοντος αὐτοῦ τοῦτο πράσσω, ἢ ἑκόντος;' εἰ μὲν γὰρ ἄκοντος, ἀσθενής ἐστιν· εἰ δὲ ἑκόντος, οὐ μόνον οὐκ ὤφειλεν τέλη, καὶ φόρους ἀπαιτεῖσθαι παρ' ἐμοῦ, ἀλλὰ δῶρα κομίζεσθαι, ἅτε βούλημα τοῦ Θεοῦ σου πληρῶν. Ἔτι μοι ἀπόκριναι· ἡνίκα ταῖς Ῥωμαϊκαῖς ἐπιβατεύσοιτε χώραις, εἴ τις ἐξ ὑμῶν αὐτόθι φονευθῇ, οὐκ εἰς τὸν παράδεισον πορεύεται πάντως ὡς ὑμεῖς δογματίζετε; Β. Ναὶ πάντως. Α. Εἰ οὖν σου ἅμα τῷ σῷ ε' γνησίῳ ἀδελφῷ περ πορευμένου, καὶ ἐπιστρατευσαμένου τοῖς τῶν Ῥω μαίων τὸν σὸν υἱὸν 38 ἀνεῖλεν, ἄρα τὸν αὐτὸν ἀνελόν τα ὡς ἐχθρὸν ἀμύνεσθαι, καὶ ἀνταναιρεῖν ἔμελλες, ἢ ὡς εὐεργέτην τιμᾷν, καὶ ἀσπάζεσθαι καὶ καταφιλεῖν; Β. Πάντως ἂν ἀπέκτεινα αὐτὸν μυριάκις, καὶ μετ ληδόν κατέτεμον, είγε δυναίμην. A. Christianus. B. Agarenus. B. Dic mihi, Christum, quem tu dicis Deum tuum esse, cum cruci affixerunt Judai, feceruntne hoc, ipso volente, an non volente? A. Volente. B. Non solum igitur sunt nullius pœnæ rei, sed potius habendæ sunt eis gratiæ. A. Responde mihi rursus percontanti, ego cum quotidie Deum tuum, ut tu ais, blasphemiis aflicio, facio hoc invito eo, an non invito? si enim invito, infirmus et imbecillis est; sin autem volente, non solum non debet a me pro eo tributum exigi; sed potius munera deberem ferre, quippe qui voluntatem Dei tui expleam. Responde adhuc mihi, cum vos ad regiones Romanorum profecti estis, si quis ex vestris ibi 386 interfectus est, nonne, ut vos docetis et traditis, in paradisum ingreditur? B. Ita sane est. A. Si igitur tu cum fratre tuo et filio illuc profectus esses, et ibi militasses, ac postea aliquis Romanus fratrem tuum, aut filium occideret, an tu illum qui occidit, tanquam inimicum ulcisci deberes, an potius tanquam beneficum honorare, amplecti et exosculari? B. Imo vero millies sane occidissem, et membratim discerpsissem si potuissem. A. Et quomodo æquum esse judicas, eum occidere, qui fuit causa filio, aut fratri tuo, tanta ac talis salutis ac voluptatis? Responde mihi rurΔ. Καὶ πῶς τὸν αἴτιον τῆς τοιαύτης σωτηρίας καὶ τρυφῆς τῷ σῷ γεγενημένον 80 ἀδελφῷ, δίκαιον κρίνεις ἀνελεῖν; Εἰπὲ δέ μοι καὶ ἕτερον πρᾶγμα· εἰ κατὰ τὸν σὸν ὀφθαλμὸν εἶχες μώλωπα λίαν ὀδυνηρὸν καὶ sus, si haberes in oculo tuo cicatricem, quæ te doθανάσιμον· ἠθέλησε δέ τις τῶν σῶν ἐχθρῶν καιρίαν σοι δοῦναι πληγήν, καὶ θᾶττόν σε τῆς ζωῆς ἀπαλλάξαι εὐκαιρίας δραξάμενος, ἐπήγαγεν δέ σοι τὴν πληγήν, οὐκ ἐν ἄλλῳ μέρει τοῦ σώματος, ἀλλ᾽ ἢ κατὰ τὸν τετραυματισμένον ὀφθαλμόν, ἵνα σε, καθὼς ἔφην, ταχύτατα τοῦ ζῆν ἀπαλλάξῃ ἐκ τοῦ συμβεβηκότος πληγεὶς ὀφθαλμός, ἔρευσε πύα, καὶ ἰχώρας, καὶ ὑγρὰν σηπεδόνα· σὺ δὲ τῆς ἀλγηδόνος ἀπαλλα - γεὶς διὰ τῆς πληγῆς ἐκείνης τελείως υγίανας, ώς φίλον ἄρα καὶ εὐεργέτην, τὸν δεδωκότα σοι τὴν πλη γὴν ἑώρας ἐχθρὸν, οὐ πρὸς τὴν προαίρεσιν αὐτοῦ ἀποσκοπήσας, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἀπροαιρέσεως 60 αὐτοῦ μὴ θέλοντος συμβάν ἔστεργες, καὶ εὐηργέτεις; Β. Ἀλλὰ καὶ κατὰ μέλος αὐτὸν ἐτιμωρούμην, lore aliceret, et mortifera esset, velletque aliquis inimicus tuus plagam tibi infligere mortiferam, et vitam adimere, et opportunitatem nactus, non in aliam partem corporis, quam in oculum vulneratum plagam impingeret, ut te cito, ut dixi, morte afficeret; accideret autem, ut oculus plaga accepta, putrem humorem emitteret, tu vero et dolore liberatus, et oculi sanitatem integram assecutus esses, nunquid tanquam amicum, et bene de te meritum eum aspiceres, qui percussit, et intuens non quidem in voluntatem, quam ille habuit, sed in id quod præter voluntatem illius accidit, amares et munerares? an vero inimicum duceres? B. Imo magno supplicio afficerem, si possem, εἰ δύναμιν εἶχον, καὶ ὡς ἔχθιστον καὶ δυσμενέστατον et tanquam inimicissimum et maxime malevolum Σταζον. 4. Οὕτω καὶ περὶ ὧν ἡμᾶς ἄκοντας οἱ Ἰουδαῖοι εὐεργέτησαν διανοοῦ. Πρὸς Ἰουδαῖον ὁ αὐτὸς διελέχθη. Χ. cruciarem. A. Sic cogita de iis beneficiis, quæ nobis inviti Judæi attulerunt. Ejusdem Theodori dissertatio cum Judæo. (Turriano interprete.) Α. ὁ Χριστιανός, Β. ὁ Ἰουδαῖος. Β. Εγώ σοι, φησίν, ἐκ τῶν Γραφών διαλέγομαι, οὐδὲν γὰρ ἕτερον οἶδα παρὰ ταύτας. A. Christianus. B. Judæus. B. Ego, inquit Judæus, ex Scripturis tecum disputo; nihil enim aliud scio præter has, 30 αδελφόν. 30 υἱῷ 7. 4 Γ. ἀπροαιρέτως. Η υἱῷ καί.

A. Nec ego has rejicio; sed oportet ut his au- ▲ ditoribus prius explicem quomodo Scripturas intelligo. Ct si quis domum aliquam ingressus pictam Pauli, si ita ponamus, imaginem spectaret, diceret digitum intendens, indicandi gratia. Hie est Paulus Tarsensis, qui stetit consentiens in morte Stephani, qui litteris 387 a sacerdotibus acceptis perrexit Damascum *, qui custodiæ tradebat Christianos; hic visione divina, penitentia ductus ad Christianismum conversus est, et prædicator ac magister gentium factus, et alia ejusmodi: qui in imaginem Pauli intentus est, ad Paulum, cujus est illa imago, haec omnia refert, non autem in pictaram et colorem, quæ vidit. Si vero dicat, Non bene pictor depinxit Paulum; nimiuro enim latos bumeros ejus fecit; oculos ejus non bene pictura imitatus est, et crura gracilia, aut manca fecit: hæc et alia ejusmodi non ad Paulum referuntur; sed in sola imagine circumscripta manent. Sic sunt, quæ in Scriptura de sanctis dicta sunt: alia quidem referuntur ad Christum, qui in illis est figuratus et præformatus, alia vero ad ipsos, et solos pertingunt. Placet tibi, Judae, hujusmodi lectio, et explicatio Scriptura? B. Nequaquam. Non approbo hoc, sed litteram, ut verbi gratia, quæ dicta sunt de David, de illo tantum intelligo, et quæ de Abraham, Isaac, et Jacob, et Juda, et de reliquis similiter. A. Vide quid dicas, et scias quod, ad hunc modum loquendi et intelligendi, Deum facis mendaren. B. Quomodo? Totam bane A. Nonne dixit Deus Abrahæ: terram, quam tu vides, tibi dabo eam, et semini 100¹?, B. Sic est. A. Fuitne unquam Abraham dominus illius terræ? B. Quomodo dominus, qui neque passum pedis 4. Ο'ὲ ἐγώ ταύτης ἀποδέλομαι. Αλλά δεν κα της πρώπν ἀκρατείς προδιαστείλει, πως να τὰς Γραφάς. Ὥσπερ εξ τις εἰσελθὼν ἐν αἰτία ἐξωγ φημένη Παύλου, εἰ τύχη, θεάσατο τὴν εἰκόνα, είπε δακτυλοδεικτών, ὅτι οὗτος ὁ Ταρσεύς Παύλος, ες την ενδοκών ειστήκει τῇ ἀναιρέσει Στεφάνου, ως το τῶν ἀρχιερέων επιστολές επηρώς εἰς Δημοτ ώρμησε, πορθῶν, καὶ φυλακίζων τους Χριστιανούς Οὗτός ἐστι ὁ θεία δυνάμει μετατεθεὶς ἐπὶ τὸν Ικ στιανισμὸν ὀπτασία, καὶ κήρυξ, και διδάσκαλος τη ἐθνῶν γενόμενος, καὶ τὰ τούτοις όμοις λέγα, ί τ εἰκόν Παῦλου ἐνατενίζων, ταῦτα δὴ κάνει ἐπὶ τ εἰκονιζόμενον Παῦλον, οὗ ἐστιν ἐκείνη εἰκῶν, ἀνφέρεται, οὐκ ἐπὶ τὴν ζωγραφίαν, ἢ τὰ χρώματα. δὲ εἶποι· Οὐ καλῶς ἑστόρησεν ὁ ζωγράφος τὸν Παύ λον· πλατεῖς γὰρ ὑπερβολικῶς τοὺς ὤμους επ πεποίηκεν, καὶ τὸν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ οὐκ εὐπάρω; ἐζωγράφησεν, καὶ τὰ σκέλη λεπτὰ ἢ καλαδή εύρε γάσατο, καὶ ὅσα τοιαῦτα· οὐκ ἐπὶ τὸν ἐκτυπώμενον ἀναφέρονται, ἀλλ' ἐν μόνη περιγράφονται τῇ τίπίπ. Οὕτω καὶ ἐν τῇ Γραφῇ περὶ τῶν ἁγίων είρημένα τὰ μὲν εἰς τὸν δι' ἐκείνων εἰκονιζόμενον καὶ πρα πούμενον Χριστὸν ἀναφέρονται· τὰ δὲ εἰς αὐτοῖς, καὶ μόνους περιίστανται. Αρέσκει σοι, ὦ Ἰουδαία, ή τοιαύτη τῆς Γραφῆς ἀνάγνωσις, καὶ ἀνάπτυξις; Β. Οὐχι. Οὐ δέχομαι γὰρ τοῦτο, αλλά πάντα κατά τὸ γράμμα, οἷον τὰ εἰς Δαυὶδ λεγόμενα, εἰς ἐκείνη μόνον νοῦ· καὶ τὰ εἰς Ἀβραὰμ, καὶ εἰς Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, καὶ Ἰούδαν, καὶ τοὺς λοιποὺς ὡσαύτως. Δ. Βλέπε τί λέγεις, καὶ γίνωσκε, ὅτι μετά επί την τὴν φράσιν καὶ διάληψιν, ψεύστην ἐν πολλοῖς ποιεῖς τὸν Θεόν. Β. Πώς λέγεις; Α. Οὐκ εἶπεν ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αβραάμ, «Ταύτην είχαν τὴν γῆν ἦν ὁμος, σοὶ δώσω αὐτὴν, καὶ τῷ σπέρματό σου;» Β. Ναί. Α. Ἐκυρίευε δὲ τῆς γῆς ἐκείνης Αδριάς ποτε; Β. Πῶς γὰρ, ὁ μήτε βῆμα ποδὸς ἐσχηκὼς ἐκείσε in illa habuit? sepelire enim Sarain non potuit, θάψαι γὰρ τὴν Σάρβαν οὐκ ἐδυνήθη, ἕως οὗ τόπον donec locuin emit». A. Sermo igitur Dei excidit. 13. Daturus, inquit, est eis terram. A. At non sic dixit Deus, daturus sum eam filiis Luis, sed tibl et semini two. › Similiter dixit Jacob:: Hanc terram, quam dedi patribus tuis Abraham, et Isaac, tibi dabo cam, et semini tuo post te ". › Et nec Jacob habuit passum pedis; sed potius in aliena terra, in Ægypto mortuus est. Vides, quemadmodum, cum sic intelligis Scripturas, Deum mendacem facis? Et quid ad illud, quod de Jacob dixit Scriptura: • Gentes et congregationes gentium ex te ex- ¡bunt? › Ubi autem, aut quomodo 388 ex Jacob generata sunt gentes? Et rursus dixit: «Et adora- & Act 18, segg. I Gen. sum, 15. ἠγόραχεν. Α. Οὐκοῦν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος διέπεσεν; Β. Μέλλει, φησὶν, δοῦναι αὐτοῖς τὴν γῆν. Α. Αλλ' οὐχ οὕτως εἶπεν ὁ Θεὸς, ὅτι Μέλλω τές τέκνοις σου δοῦναι αὐτὴν, ἀλλὰ, «Σοὶ καὶ τῷ υπέρο ματί σου.» Ὡσαύτως τῷ Ἰακὼβ εἶπεν, ὅτι • Ταύτην τὴν γῆν, ἣν ἔδωκα τοῖς πατράσιν σου, τῷ Ἀβραὰ καὶ Ἰσαὰκ, σοὶ δώσω αὐτὴν, καὶ τῷ σπέρματί σου μετὰ σέ.» Καὶ οὐδὲ Ἰακὼς ἔσχε βήμα ποδός· ἀλλὰ καὶ ἐν ἀλλοτρία γῇ ἐν Αἰγύπτῳ τετελεύτηκεν. Ορις, ὅτι ὁ οὕτως νοῶν τὰς Γραφές, τὸν Θεὸν ποιεῖς ψεύστην; και Τί ὅτι δὲ καὶ πρὸς τὸν Ἰακὼν εἶπεν· ο Εθνη και συναγωγὴ τῶν ἐθνῶν, ἐκ σοῦ ἐξελεύσονται;» Πο δὲ, ἢ πῶς ἐκ τοῦ Ἰακὼν τὰ ἔθνη ἐγεννήθησαν; * πάλιν εἶπεν αὐτῷ, ὅτι ο Προσκυνήσουσιν m. Gen. XXIII, 1 seqq. ¤ Gen. xxvm11, 13. σοι νέοι του

OPUSCULA. ρός σου. Καὶ αὐτὸς, καὶ τὸ σπέρμα σου κυριεύσει hunt te filii patris tui; et ipse, et semeu tuum, doῶν. › Πῶς εἶπεν, Οἱ ἀδελφοί σου, πληθυντικῶς; τοι γε οὐκ ἔσχεν εἰ μὴ ἕνα ἀδελφὸν τὸν Ἡσαῦ· · δὲ καὶ προσεκύνησεν ὁ Ἡσαῦ τῷ Ἰακώβ; τού τέον δὲ μᾶλλον ὁ Ἰακὼβ ἐπτάκις ἐπὶ τὴν γῆν σεκύνησεν τῷ Ἡσαῦ, καὶ δεσπότην ἐκάλεσεν· · δεδοικώς, καὶ τρέμων αὐτὸν διετέλεσεν ὅλον τὸν · αὐτοῦ. ᾿Αλλὰ, καὶ μετὰ τοσαῦτα ἔτη ἐξελθόντων τῶν ἐξ Αἰγύπτου, ἐδήλωσεν Μωϋσῆς τῷ πρώτῳ ι ἄρχοντι τῶν υἱῶν Ἡσαῦ, ὅτι • Ἀδελφοὶ ὑμῶν μεν· μηνύσατε ἡμῖν διαβῆναι μόνον διὰ τῆς γῆς ῶν· Εν· ὁδῷ βασιλική πορευσόμεθα· οὐκ ἐκκλινοῦμεν ξιὰ καὶ ἀριστερά· ἀλλὰ τὸ ὕδωρ καὶ τὸν ἄρτον μῆς ἀγοράσομεν, ἕως ἂν διαδῶμεν εἰς τὴν γῆν, · ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός.. Καὶ ἀντεδήλωσεν αὐτοῖς, • Οὐχέ· ἐὰν διαβῆτε διὰ τῆς γῆς μου, ἐξελευσό Εθν, καὶ ἀποκτενοῦμεν ὑμᾶς.» Καὶ οὐκ ἀνέτρεψεν οῦτο ὁ Θεὸς, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ὑπεκύρωσεν, καὶ τέσχυρεν λέγων, ὅτι «Τὴν γῆν ταύτην, ἣν δέδωκα ο Ησαῦ, μὴ πλησιάσητε αὐτοῖς,» καὶ τὰ ἑξῆς. τοῦ οὖν ἐπλήρωσεν ὁ Θεὸς τῷ Ἰακώβ, ἃ εἶπεν, ὅτι Προσκυνήσουσί σοι υἱοὶ τοῦ πατρός σου, καὶ οἱ δελφοί του, καὶ σὺ, καὶ τὸ σπέρμα σου κυριεύσει ὐτῶν,» καὶ τὰ τοιαῦτα; Ορᾶς, ὦ Ἰουδαῖε, ὅτι τα ταχοῦ τὸν Θεὸν ψεύστην ποιεῖς διὰ τῆς κακῆς ρμηνείας σου καὶ ἀσυνεσίας; Οὐχὶ δὲ τῷ Ἰακὼβ ρανεὶς ὁ Θεὸς, ἡνίκα ἐπάλαισεν μετ' αὐτοῦ, εἶπεν αὐτῷ, ὅτι ο Ἀπὸ τοῦ νῦν οὐκέτι κληθήσεται τὸ ὄνομά του Ἰακώβ, ἀλλὰ Ἰσραήλ;» καὶ μυριάκις μετὰ ταῦτα καὶ ὁ Θεὸς, καὶ ἡ Γραφὴ, καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν Ἰακὼβ ἐκάλεσεν. Τί οὖν οὐ διαπεπτώκασιν, καὶ οὕ τως εἰσὶν ἀβέβαιοι οἱ λόγοι τοῦ Θεοῦ; Β. Αλλ' ἐγώ, φησὶν, εἰμὶ ὁ υἱὸς τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ἐμοὶ αἱ ἐπαγγελίαι. Δ. Οὐχί· ἀλλ' ἐγώ εἰμι ὁ τοῦ Ἰσραὴλ υἱός. Ἐν τίνι γὰρ ἐπὶ τῷ Ἰσραὴλ ἐγκαυχάσαι; ὅτι τὴν τρίχα ἔσχεν οὔλην, ἢ τὸ σῶμα μέγιστος παρὰ τοὺς ἄλλους ἦν, ἢ κράτιστος, ἢ παρηλλαγμένην ἔσχεν μορφήν; Β. Οὐχί - ἀλλ' ὅτι θεοσεβής ἦν. minaberis eis °. Quomodo dixit, fratres tui, numero plurium, cum non habuerit, nisi unum fratrem Esau? ubi autem adoravit ipse Esau Jacob? imo. contra potius septies ipse Jacob humi stratus adoravit Esau, et dominum eum vocavit P; el universo vitæ suæ tempore eum timuit. Et non solum hæc, sed post tot annos post exitum Hebræorum ex Ægypto, aperte dixit Moyses principi filiorum Esau: «Fratres vestri sumus, significate nobis, ut transeamus per terram vestram, via regia gradiemur; non declinabimus nec ad dextram, nec ad sinistram; sed panem et aquanı pretio ememus, donec perveniamus in terram quam dedit nobis Deus 9; et contra significavit eis clare inquiens: • Minime, sin autenı transieritis, ex terra mea egrediemur, et occidemus vos ³. › Et non invertit hoc Deus, sed potius confirmavit et roboravit Deus inquiens: • Terrain hanc dedi Esau, ne appropinquetis ei •, › et quæ sequuntur. Ubi igitur implevit Deus quæ dixerat ipsi Jacob: ‹ Filii patris tui adorabunt te; et tu, et semen tuum dominaberis eis; et alia hujusmodi? Vides, Judae, quod ubique Deum, propter pravam interpretationem et intelligentiam Scripturæ, mendacem facis? Nonne cum Deus apparuit Jacob et cum eo luctabatur, dixit: ‹ Jam deinceps non amplius vocabitur nomen tuum Jacob, sed Israel?, et tanen millies et Deus, et Scriptura, et ipsemet se ipsum nominavit Jacob. Quid igitur? annon deciderunt, atque ita infirmi et instabiles facti sunt sermones Dei? B. At ego, inquit, sum filius Israel; et mihi promissiones factæ sunt. A. Minime; imo ego sum filius Israel. Qua enin ra de Israel tu gloriaris? quod fuit capillo crispo, vel maximo corpore præ aliis, vel robustissimus, vel dissimili forma? B. Minime; sed quia erat pius in Deum. A. Omnis igitur cultor Dei, et Deo clarus, est Israel et filius Abrahæ. Quid igitur miraris, si, qui Deum Israel colo et diligo, dico me esse filium Δ. Πᾶς οὖν θεοσεβής, καὶ θεοφιλής, τους τρόπους Ἰσραὴλ σέβων καὶ ἀγαπῶν, λέγω, ὅτι Υιός είμι τοῦ Ἰσραὴλ ἐξομοιούμενος αὐτῷ τοῖς τρόποις καὶ τῇ πίσ στει. Ωσπερ γὰρ αἱ εὐλογίαι ἦσαν τοῦ Ἡσαῦ τοῦ πρω- Israel, si moribus et fide similitudinem ejus expriτοτόκου, ἐλθὼν δὲ Ἰακώβ, καὶ εἰπὼν τῷ πατρὶ αὐτοῦ· «Ἐγώ εἰμι Ησαύ, ο μὴ ὢν Ἡσαῦ, τὰς εὐλογίας ἔλαβεν, καὶ οὐ μετέτρεψεν αὐτὰς Ἰακώβ οὐδὲ μετὰ τὸ νοῆσαι τὴν ἀπάτην· οὕτω καγώ σοι λαμβάνω τὰς ἐπαγγελίας λέγων, υἱὸς ὑπάρχειν τοῦ Ἰσραήλ. ΧΙ. mo? Sicut benedictiones Esau quidem primogeniti erant, sed cum venisset Jacob et dixisset patri suo, e Ego sum Esau ",» cum non esset, benedictiones tulit, et non 389 mutavit eas Isaac, neque postquam agnovit fallaciam: sic ego benedictiones tuas aceipio, cum nie dico esse filium Israel. Θεοδώρου τοῦ ᾿Αβουκαρᾶ, πρὸς Νεστοριανόν. Theodori Abucaræ Dialogus contra Nestorianum. (Francisco Turriano interprete.) ό Ορθόδοξος, Νεστοριανός. A. Catholicus. B. Nestortunus. Α. Τίς εἶπεν· • Εδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐ A. Quis dixit: • Data est milli omnnis potestas ' • Gen. xxvi, 29. P Gen. XXXIII, 3. 9 Numn. xxi, 22; Deut. 11, 27-29. ibid.23,50. * Deut.1,5. * Gen. - Gen. xxvi, 19. • God. Bavar, mutilus.

in colo et in terra v?, Filius Virginis, id est, ρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς;» ὁ υἱὸς τῆς Παρθένου, έγινε homo, an Filius Dei? B. Homo. A. Igitur cum data sit omnis potestas cœlestium, et omnium quæ in terris sunt, huic homini, male, et præter voluntatem Dei faciunt, qui Deum orant, aut ab eo aliquid quodcunque sit, petunt, siquidem omnia sunt hujus hominis. Et quæcunque petemus vel regni terreni, vel calestis, omnia hæc sunt hominis. Vel igitur peccant qui a Deo postulant; bic enim habet potestatem, et sine pœnitentia sunt dona Dei; vel, si oportet adhibere Deo preces, deceplus est bic, et arroganter et frustra dicit: • Data est mihi omnis potestas in cœlo et in terra, o cum alius gubernet et dominetur. Interrogatio contra Nestorianum. ἄνθρωπος, ἢ ὁ Υἱὸς Θεοῦ; Β. Ο άνθρωπος. Α. Οὐκοῦν πάσης ἐξουσίας τῶν ἐπουρανίων και τῶν ἐπιγείων δεδομένης τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ, κατάφ καὶ παρὰ τὸ βούλημα τοῦ Θεοῦ ποιοῦσιν οἱ προσεκτι χόμενοι τῷ Θεῷ, ἢ αὐτοῦντές τι παρ' αὐτοῦ τί πο οὖν πάντα γὰρ τοῦ ἀνθρώπου τούτου εἰσίν. Καὶ ἐπ ἂν αιτησώμεθα, ἢ ἐπιγείου βασιλείας, ἢ ἐπουρανία ἐστὶ, ταῦτα δὲ πάντα τοῦ ἀνθρώπου εἰσίν. Η αν ἁμαρτάνουσιν οἱ παρὰ τοῦ Θεοῦ τι αιτοῦντες (ένας γὰρ ἔχει τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἀμεταμέλητα τοῦ θεοῦ τὰ χαρίσματα), ἢ εἴπερ δεῖ τῷ Θεῷ δι' εὐχῆς προσ ιέναι, ἠπάτησε 4 οὗτος καὶ ἀλαζονεύεται μάτην μέ γων, «Εδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία, ο άλλος διοικε τος καὶ κυριεύοντος, ἅπερ εἶπεν αὐτὸς ἔχειν. (Turriano interprete.) A. Quis nostrum debitum solvit moriens pro nolis, quo debito soluto, nos a morte et corruptione peccati liberati sumus? Deus Verbum? an homo? B. Homo. A. Huic igitur agere gratias pro salute nostra debemus, siquidem ipse est auctor beneficii hujus erga genus humanum. Videmus. enim quod, dum debitum quod Deo debebamus erat contra nos, interimebat nos et perdebat; postquam vero hoc debito liberati sumus, salvi facti sumus, et reviximus. Alia interrogatio. Ερώτησις πρὸς Νεστοριανός. Α. Τίς τὸ καθ᾿ ἡμῶν χειρόγραφον χρέος απέτισεν ἀποθανὼν ὑπὲρ ἡμῶν, δι' ἧς ἐκτίσεως τοῦ θανάται καὶ τῆς φθορᾶς, καὶ τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέρωσεν, ὁ Θεός Λόγος, ἢ ὁ ἄνθρωπος; Β. Ο άνθρωπος. Α. Τούτῳ καὶ τὴν εὐχαριστίαν τῆς ἡμῶν σωτηρίας προσφέρειν ὀφείλομεν, ἐπειδὴ αὐτός ἐστιν ὁ εὐερ της τοῦ γένους ἡμῶν. Ὁρῶμεν γὰρ ὡς ἡνίκα του Θεοῦ τὸ χρέος ἦν καθ᾿ ἡμῶν ἔπνιγεν ἡμᾶς, καὶ ἀπώ λυεν. Οτε δὲ τούτου ἐλεύθεροι γεγόναμεν, σεσώσμε θα, καὶ ἀνεζήσαμεν. (Turriano interprete.) A. Quatuor sunt Christi. Verbi gratia, ortus ex Virgine, naturales et culpa vacantes passiones, crux el passiones crucis, et mors. Hæc 390 qua· tuor propria Christi, transtulitne in seipsum, aut aliquid ex ipsis Deus Verbum? an nihil eorum assumpsit, suscepit, et sua fecit? B. Omnia profecto suscepit, non naturaliter, sed ceconomice. A. Esto, non naturaliter, sed economice; sed quæro utrum vere, an falso, an fallaciter? B. Minimne, imo vere. A. Igitur dicimus quod Deus Verbuin vere ex Virgine genitus est, esurivit, sitivit, naturalesque passiones haluit, et crucifixus, et mortuus est. His conturbatus, et tortus hæreticus, clamavit. Dicebat autem hæc et docebat Abucaras, distinguens dià ψηφίδων, id est, minute et subtiliter, veluti ad calculum omnia revocans, explicans res et personas: ▾ Matth. xxvm, 18. s *Αλλη ερώτησις. Α. Τέσσαρά εἰσιν τὰ τοῦ Χριστοῦ. Φέρε εἰπεῖν ἡ γέννησις ἡ ἐκ γυναικὸς, τὰ φυσικὰ καὶ ἀδιάβλητα πάθη· ὁ σταυρὸς καὶ τὰ κατ' αὐτὸν πάθη· ὁ θέτο τος. Ταῦτα τὰ τέσσαρα, τὰ τοῦ Χριστοῦ ίδια, μετά έθηκεν αὐτὰ, ἤ τι ἐξ αὐτῶν ὁ Θεὸς Λόγος ἐφ' εν τὸν, ἢ οὐδὲν αὐτῶν ἀνέλαβεν, καὶ ἀνεδέξατο, καὶ οἱκειώσατο; Β. Ναὶ πάντα, οὐ φυσικῶς, ἀλλὰ τρόπον οίκονο μίας. Α. Καὶ ἔστω φυσικῶς “, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶς πλὴν ἀληθείᾳ, ἢ μόνον φαντασίᾳ καὶ ἀπάτη; Β. Οὐχὶ, ἀλλ' ἀληθῶς. Α. Οὐκοῦν λέγομεν, ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος έγει ἀληθῶς ἐκ γυναικὸς, καὶ ἐπείνησεν, καὶ ἐδίψησαν καὶ τὰ φυσικὰ ἔσχεν πάθη, καὶ ἐσταυρώθη, καὶ ἀπέθανεν. Ἐπὶ τούτοις δὲ θορυβούμενος καὶ φοβού μενος ὁ αἱρετικὸς ἀνέκραξεν. Ἔλεγεν δὲ ταῦτα καὶ ἐδογμάτιζεν ὁ Ἀβουκαράς, διὰ ψήφων. " ἀφορίζουν καὶ διασαφῶν τὰ πράγματα, καὶ τὰ πρόσωπα, καθώς οι Απάτητα. Turn. οὐ φυσικῶς. σε Turr. διὰ ψηφίδων. C. Β. ψήδων vitiosc.

OPUSCULA. αὶ τῷ ᾿Αγαρηνῷ ὑποδεικνύων ἔλεγε, ὅτι ὁ Θεὸς sicut contra Agarenos demonstravit quod Deus τὸν ἔχει. Εἶτα πάλιν ἠρώτησε τον Νεστοριανὸν ὁ Ὀρθόδοξος" Ο Χριστός, ήτοι ὁ ἄνθρωπος, ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς Μητρός αὐτοῦ ἐγνώρισε τὸν Θεὸν Λόγον; Β. Οὐχι. Τότε οι συνόντες αὐτῷ Νεστοριανοί, Βλάσφημον ἡγησάμενοι τὸ ῥῆμα, ἐπετίμησαν τῷ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν ὑπερασπίζοντι ἐξάρχῳ ἐπι στίχῳ τάξιν ἐπέχοντι, καὶ ἀπέστησαν ἀπ' αὐτοῦ. Αλλος διάλογος προς Νεστοριανόν. haberet Filium. Rursus interrogavit Nestorianum Catholicus: Christus, id est, homo in ventre Matris suæ cognovit Deum Verbum? B. Nequaquam. Tunc Nestoriani, qui aderant, arbitrati blasphemniam esse, quod responsun erat, reprehenderunt illum, qui hæresim Nestorii defendebat; et discesserunt ab eo. (Francisco Turriano interprete.) Β. Διὰ τί Θεοτόκον την Μαρίαν ονομάζετε, καὶ οὐχὶ μᾶλλον Χριστοτόκον; ἀπόδειξον ἐκ τῆς Γραφῆς τὴν Θεοτόκου φωνήν. Α. Απόδειξον δέ μοι σὺ τὴν, Χριστοτόκος. Β. Ναί τοῦ γὰρ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὔτ τως ήν ο Μνηστευθείσης γὰρ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ, κ καὶ τὰ ἑξῆς. Οὐκοῦν ἡ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν γεννήσασα, δήλον, ὅτι Χριστοτόκος ονομασθήσεται. Α. Ἐγὼ τὴν φωνὴν αὐτὴν ῥητῶς λεγομένην ἀπὸ ήτησα, όπερ καὶ σὺ τὴν, Θεοτόκος, παρ' ἐμοῦ ἐζήτησας. Εἰ δὲ τούτῳ τῷ τρόπῳ τὴν ἀπόδειξιν ποιῇ, κἀγὼ διὰ μυρίων ἐκ τῆς Γραφῆς χρήσεων ἀποδεικνύων Θεὸν τὸν Χριστὸν, συναποδείκνυμι, ὅτι καὶ ἡ αὐτὸν τεκοῦσα, Θεοτόκος ὀφείλει ὀνομάζεσθαι· πῶς γὰρ οὐ Θεοτόκος ἡ Θεὸν υἱὸν ἔχουσα; ἢ εἰπὲ, εἴπερ τολμᾷς, τῇ τοῦ βασιλέως μητρί, ὅτι Οὐκ ἐγέννησας βασιλέα, καὶ ὅτι οὐκ εἶ μήτηρ τοῦ βασιλέως. Διὰ τί δὲ καλουμένου αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὐ καλεῖς τὴν Μητέρα αὐτοῦ Ἰησουτόκον, ἀλλὰ ὑπερβὰς τοῦ Ἰησοῦ ὄνομα, ὀνομάζεις αὐτὴν Χριστοτόκον, ὅπερ δὲ σὺ ἐποίησας ἐπὶ τοῦ Ἰησοῦ ὀνόματος παραδραμών αὐτό, καὶ τὸ Χριστὸς ἐκλεξάμενος, τοῦτο κἀγὼ πεποίηκα παραδραμὼν τὸ Χριστὸς ὄνομα, καὶ τὸ Θεὸς ἐκλεξάμενος τὸ πρῶτον, καὶ κύριον, καὶ ἐξαί ρετον. Ἐκ γὰρ τοῦ κρείττονος μέρους, οὐκ ἐκ τοῦ χείρονος, αἱ προσηγορίαι τίθενται, καὶ μάλιστα παρά τῶν ἐπαινούντων, καὶ τιμᾶν βουλομένων. Β. Ἀλλ᾽ ἐὰν εἴπω Θεοτόκος, ἐμφαίνω τὸν Πατέ ρα, καὶ τὸν Υἱόν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐξ αὐτῆς γεν γεννῆσθαι. Ο γὰρ Θεὸς ἀπολύτως λεγόμενος, μή ἐπιφέρων τὸ ὑποστατικὸν ἰδίωμα τῆς πατρότητος, ἢ τοῦ Πνεύματος, τὴν ἁγίαν ὅλην Τριάδα ἐσή μανεν. Dialogus cum Nestoriano. B. Quare Mariam Theotocon nominatis, et non potius Christolocon? demonstra ex Scripturis vocem Theotocos. A. Demonstra tu mihi vocem Christotocos. B. Nonne Jesu Christi generatio sic erat? • Cum enim desponsata esset Mater ejus ³, › et qux sequuntur. Igitur quæ genuit Jesum Christum, sane Christolocos nominabitur. A. Ego hanc vocem, expresse dictam petivi, sicut tu vocem Theotocos. Quod si ad hunc modum demonstras, ego etiam cum infinitis auctoritatibus Scripturæ Christum Deum esse probo, simul probo, quæ ipsum peperit, debere Theotocon nominari, et quomodo non Theolocos dicenda est, quæ Deum filium habet? aut dic, si audes, matri regis: Non genuisti regem, neque mater regis es. Quare cum vocetur Jesus Christus, non vocas Matrem ejus Jesutocon, sed potius prætermisso primo nomine Jesu vocas 391 eam Christotocon? Quod igitur tu fecisti in nomine Jesus, cum præterito nomine Jesu, nomen Christi elegisti, hoc ego etiam feci, prætermisso nomine Christus, nomen Deus elegi primum, et proprium, et excellens. meliore enim parte, non a minore appellationes funt, ac nomina imponuntur ab iis praesertim qui laudant, et honorare volunt. Δ. Οὐκ εἴρηκας ἀληθὲς, ἀλλὰ προφασίζεις προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις· ἐπεὶ ἀνάγνωθι τὴν ἀρχὴν τῆς πρὸς Ρωμαίους Επιστολῆς Παύλου. Β. • Παῦλος δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ κλητὸς ἀπό στολος ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ.» Α. Τί ἐστιν, οὗτος ὁ Θεὸς, ήγουν ποία ὑπό στασις; Β. Η Τριὰς όλη. Α. Ορθῶς ἐψεύσω κατὰ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς. Ανάγνωθι τὰ ἐχόμενα. 2 Matth. 1, 18. • Rom. 1, 1. B. At si dico Theotocon, significo, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum ex ipsa genitos esse. Qui enim absolute dicit Deus, et non indicat liypostaticam proprietatem paternitatis, aut filiationis, aut Spiritus sancti, totam Trinitatem significavit. A. Nequaquam, quod dicis, verum est; quin potius excusas excusationes in peccatis. Lege enim principium Epistolæ ad Romanos. B. Paulus servus Jesu Christi segregatus in Evangelium Dei 3. › A. Quid est iste Deus? et qualis persona? B. Tota Trinitas. A. Recte mentitus es in caput tuum. Lege qoæ sequuntur.

B. Quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem *.. A. Quid igitur? Si Christus et Filius unus est sancta Trinitatis, non vides convictam esse maliLiam tuam? Lege etiam principium ad Hebræuς, quod tuam quoque malam mentem redarguit. Et in multis locis Scripturæ plane hæc hæresis redarguitur; sæpenumero enim nomen Deus de una persona Filii dicitur. Sicut, «Deus erat Verbum 4., Et rursus Paulus de Filio ait: «Qui est super omnia Deus ³, › et alia ejusmodi plurima. Sed non est nunc mihi otium ad congerendum auctoritates. Sed iis qui veritatem inquirunt, et non contentiose contradicunt, satis sint hæc. Alius Dialogus contra Nestorium eruditum 134) Β. • Ο προεπηγγείλατο διὰ τῶν προφητών από ἐν Γραφαῖς ἁγίαις περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ γενετ νου ἐκ σπέρματος Δαυίδ κατὰ σάρκα. Α. Τί ούν; Ὁ Χριστὸς Υιός ἐστι τῆς ἁγίας Τμή δος; ὁρᾷς τὴν σὴν κακουργίαν ἐλεγχομένην; Απ γνωθι καὶ τὴν πρὸς Ἑβραίους· καὶ αὐτὴ γὰρ ἐλέγχει σου τὴν κακόνοιαν. Καὶ πολλαχοῦ τῆς θείας Γραφής προφανὴς ὁ τῆς αἱρέσεως ἔλεγχος· πολλάσεις τις μονοῦ πόστατος τό, Θεὸς, ὄνομα, ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ λέγω ται. Ωσπερ, ο Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.» Καὶ πάλιν ὁ θεσπέσιος Παυλός φησιν περὶ τοῦ Υἱοῦ· κ Ὁ ὧν ἐπὶ πάντων Θεός, ο καὶ ἕτερα τοιαῦτα πλείστα. Απ' οὐ σχολή μοι νῦν ἐπισωρεύειν τὰς χρήσεις· πλήν με τοῖς τὴν ἀλήθειαν ἐκζητοῦσιν, καὶ οὐκ ἐριστικές ἀντιλέγουσιν, ἱκανούσθω ταῦτα. (Turriano interprete.) A. Catholicus. B. Nestorianus. A. Quare Christus dicitur Christus? B. Quia unxit eum Deus Spiritu sancto. A. Quis igitur est unctus, Deus Verbum, an homo? 392 B. Absit ut dicamus unctum esse Deum Verbum, et non hominem. A. Homo igitur est unctus. Si igitur qui unctus est ipse est Christus, Christus autem est homo, et alius est Deus Verbum præter hominem vestra opinione, Christus igitur ἀνὰ μέρος id est, àvà secundum partem est homo. Quomodo ergo et vos ipsi, et alios fallitis, cum dicitis Christum esse Deum et hominem? Quæstio ab infideli Abucaræ proposita. A. Christianus. B. Infidelis. Πάλιν πρὸς Νεστοριανίτ. Α'Ορθόδοξος, Η Νεστοριανός. Α. Διὰ τί λέγεται ὁ Χριστὸς Χριστός; * Β. "Οτι έχρισεν αὐτὸν ὁ Θεὸς Πνεύματι ἁγίῳ. Α. Τίς οὖν ἐστιν ὁ χρισθεὶς, ὁ Θεὸς λόγος, ἢ ὁ ἄνθρωπος; Β. Μη γένοιτο λέγειν ἡμᾶς, ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος έχε σθη, ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος. Α. Ανθρωπος οὖν ἐστιν ὁ χριστός· Εἰ γὰρ ὁ χε σθεὶς, αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἄνθρωπος δὲ ὁ χρ σθεὶς, καὶ ἕτερός ἐστιν ὁ Θεὸς λόγος παρὰ τὸν ἄθρωπον καθ᾽ ὑμᾶς, ὁ ἄνθρωπος ἄρα ἐστὶν ἀνὰ μέρος ὁ Χριστός. Τί οὖν ἑαυτοὺς καὶ ἄλλους ἀπατώντες λέγετε, ὅτι ὁ Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπός ἐστιν; 'Ερώτησις ἀπίστου πρὸς αὐτὸν γενομένη. (Turriano interprete.) B. Nonne, inquit, Deum in omnibus, et ubique esse dicitis? A. Ita est. B. Erat autem similiter in ventre Virginis et Matris suæ. Quid igitur amplius in illa fuit? A. Dic mihi, cum tu cogitas, et mente revolvis, ac consideras res quas jain cognitas habes, quomodo cas intelligis? transferunturne res illæ in mentem tuam? an potius mens tua ad illas pergit 1. B. Mens mea ad illas pervadit easque contemplatione intelligentiæ spectat. Δ' ὁ Χριστιανός, ὁ ᾿Απιστος. Β. Οὐχὶ, φησί, ἐν πᾶσι, καὶ πανταχοῦ τὸν θεὸν εἶναι λέγετε; Α. Ναί. Β. Ὡσαύτως καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ ἦν Παρθένου, καὶ Μητρὸς αὐτοῦ. Τί οὖν τὸ περισσὸν ἐν ἐκεῖ· 4. Ειπέ μοι· δ' ἂν ἐννοῆς καὶ ἀναλογίζη τ ήδη σοι γεγεννημένα σε πράγματα, πως αὐτὰ ἐ νοεῖς; τῶν πραγμάτων ἐκείνων ἐν τῷ σῷ τοῦ με ταχωρούντων, ἢ μᾶλλον τοῦ σοῦ νοὸς πρὸς ἐκείν διαφοιτώντος; Β. Τοῦ νοός μου διήκοντος εἰς ἐκεῖνα, καὶ τῇ πρὸ; νοερότητος θεωρία κατοπτεύοντος δηλονότι. A. Dicimusne igitur mentem tuam in rebus, in Α. Λέγομεν οὖν τὸν σὸν νοῦν, καὶ ἐν τοῖς πρά quibus versatur, et quas meditatur, similiter atque γμασιν, ἐν οἷς ἀναστρέφεται καὶ ἀδολεσχε, εἶναι καὶ * Rom. 1, 3. ■ Joan. 1, 1. b Rom. ix, 5. Αν [οτί. Ἐγνωσμένα vel εγνωρισμένα. NOTÆ. Deest in nostro Græco codice. Hoc argumento redarguitur Nestorianus, cum non dicit, Christum esse ἀνὰ μέρος Verbum, et ἀνὰ μέρος hominem, id est, ex parte Verbum, et ex parte hominem.

OPUSCULA. ἐν σοὶ, ἀλλ᾽ οὐχ ὁμοίως ἐν σοὶ, καὶ ἐν ἐκείνοις. Εν in te esse? Minime; in te enim uuita mens est seσοὶ μὲν γὰρ οὐσιωδῶς ἡνωμένος ἐστὶν, ἐν ἐκείνοις δὲ οὐχ οὕτως. Οὕτω μοι ὡς ἐξ ὑποδείγματος νόει τὸν Θεὸν λόγον ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, καὶ ὁπηνίκα ἐν τῇ παρ θενικῇ μήτρα ἦν, καὶ μετὰ τὸν τόκον οὐσιωδῶς καθ' ὑπόστασιν ἡνωμένον, καὶ σεσαρκωμένον, καὶ παγταχοῦ τῇ προνοίᾳ καὶ ἐνεργείᾳ τὸ πᾶν διέποντα καὶ διακρατοῦνται ἀλλ' οὐ τῷ αὐτῷ ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, καὶ ἐν τῷ παντί· καὶ γὰρ φέρει τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς δὲ, καὶ ὑπὲρ πᾶν ὑπό δειγμά ἐστι, καὶ ἐμφάσεις τινὰς νοήσεων ἐκ τῶν ὄντων λαμβάνομεν ἐπὶ τοῦ ὑπὲρ τὰ ὄντα καὶ ποιητοῦ τῶν ὄντων. cundum substantiam; in rebus vero ipsis non ita. Sic, exempli causa, intellige mihi Deum Verbum et in propria carne, et quando erat in ventre virginali, et post partum secundum substantiam et hypostasim unitum, et incarnatum; et ubique esse providentia et operatione universum gubernantem et continenten non tanquam aliter substantia, aliter operatione. Non enim in νοεροίς substantia ab operatione separata est, sed in eodem ipso in propria carne secundum hypostasim et in universo; Deus autem supra omne exemplum est; quamvis enim quasdam manus, et adjumenta intelligentiæ e rebus accipimus in auctore omnium, qui supra omnia est, non tamen κατὰ ταὐτό, id est secundum idem ipsum existimandum est esse hoc quod omnia quæ sunt supra substantiam (superat. IZ'. Ἐρωτήθη * Αβουκαρᾶς παρ' ἀπίστου 68. 393 Quæstio ab infideli Abucaræ proposita. (Interprete Turriano.) Β. Πῶς τοῦ Χριστοῦ τρανῶς ἀποφηναμένου, ὅτι • Ο μὴ γεννηθεὶς ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ο δυνατόν ἐστι τοὺς πρὸ τῆς παρουσίας αὐτοῦ δικαίους μὴ βα πτισθέντας εἰσελθεῖν εἰς αὐτήν; Α. Καὶ ἀπεκρίθη· Ὁ Χριστὸς ὑπὲρ ἐκείνων ἐβαπτί σθη, ὥσπερ καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ πάντων· «Ἐγὼ γὰρ, φησίν, ἐμαυτὸν ἁγιάζω ὑπὲρ αὐτῶν.» Πλὴν ἀλλὰ καὶ σωματικῶς ἐβαπτίσθησαν. Β. Πῶς τοῦτο δυνατόν; Δ. Οὐκ οἶδας, ὅτι οὐ πάντη οἱ ἀποθνήσκοντες ἀπόλλυνται, ἀλλ' ἐν τοῖς στοιχείοις ἀναλύονται, ἐξ ὧν καὶ συνετέθησαν; Β. Οὕτως ἔχει. Α. Γέγραπται δὲ, ὅτι κεντηθεὶς τῇ λόγχῃ τὴν πλευρὰν, ἔρευσεν αἷμα καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ. Β. Ναὶ οὕτως γέγραπται. Δ. Οὐκοῦν ἀναλυθέντος ἐν τοῖς στοιχείοις ἐκείνου τοῦ ὕδατος, ἡγίασεν τὰ πάντα, καὶ ἐβάπτισεν τοὺς μεμερισμένους καὶ ἀναλυθέντας εἰς τὰ στοιχεῖα. Β. Τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ οἱ ἄπιστοι, καὶ πάντες ἁπλῶς ἐβαπτίσθησαν οἱ προαποθανόντες; Α. Οὐχί· ἀλλὰ μόνον τὰ σώματα τῶν πιστῶν, ὧν αἱ ψυχαὶ, ἐν τῷ ᾅδῃ κατελθόντος ἐκεῖσε τοῦ Χριστοῦ, ἢ τῆς ἁγίας αὐτοῦ ψυχῆς, ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν. Ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἀγωγὸς, καὶ ῥύαξ ὕδατος ζῶντος δένδρα πολλὰ παραπεπηγότα, καὶ παραπεφυτευ μένα ἔχων, τὰ μὲν παντελῶς νεκρὰ καὶ ξηρά, τὰ δὲ ἔτι ζῶντα, τί δοκεῖ σοι; πάντα τὰ δένδρα, ὧν ἅπτε ται τὸ ὕδωρ, ὠφελοῦνται, καὶ ἀνιμῶνται την πιότητα 40 καὶ τὴν ζωήν, ἢ μόνα τὰ δεκτικὴν ἔχοντα © Joan. 111, 5. a Joan, xvi, 19. B. Quomodo, cum Christus clare dicat et pronuntiet Qui non est natus ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum calorum c, fieri potest ut qui ante adventum ejus fuerunt justi, non baptizati in id ingrediantur? A. Quia Christus pro illis baptizatus est. Ego enim, inquit, pro illis sanctifico meipsum d, Caterum σωματικῶς, id est, corporibus etiam baptizati sunt. B. Quomodo hoc fieri potuit? A. Nescis, quod qui noriuntur, non penitus in nihilum intereunt, sed potius in elementa, ex quibus compositi sunt, resolvuntur? B. Sic est. A. Scriptum est *, quod latere lancea aperto, sanguis et aqua ex latere ejus fuxit. B. Sic sane scriptum est. A. Illa igitur aqua resoluta in elementa, Christus omnia sanctificavit, baptizavitque divisos et resolutos in elenienta. B. Hac ratione infideles etiam, et denique omnes baptizati sunt, qui ante fuerant mortui. A. Minime, sed sola corpora fidelium, quorum animæ, cum descendit ad infernum Christus, id est, sancta ejus anima, in eum crediderunt. ' -Sicut enim si quis aquæ ductus, aut rivus multas árbores habeat juxta consitas, alias quidem omnino exstinctas et aridas, alias vero adhuc viventes et virides, quid tibi videtur, an omnes arbores quas aqua tangit utilitatem capiunt, et qualitatem ac vitam hauriunt? an illæ solæ quæ vim. • Joan. xix, 34. 46 In altero exemplari Bavarico, læc periodus sultexitur. 47 ηρωτήθη. 48 C. Β. παρὰ πιστοῦ. Sic habet titulus in codice Græco. In Turriani codice pleraque pars tituli, pars contextus erat, ut apparet ex versione. 40 Turr. legit ποιότητα. Ἐν τῷ αὐτῷ, id est, in cadem divinitate, inquit Turrianus. Codices Bavarici hic sunt mutili. Integrius exemplar Turrianus habuit, ut Genebrard,

habent recipiendi et eliciendi? quæ enim ex toto δύναμιν, ήτοι ελκτικήν; τὰ γὰρ τελείως ξηρά, δεν siccæ sunt, nihil eis prodest aqua. Sic infidelibus nihil profuit aqua illa, quæ in elementa abiit. παρὰ τοῦ ὕδατος ὠφελοῦνται. Οὕτως οὐδὲν ὠρεις. θησαν οἱ ἄπιστοι ἐκ τῆς τοῦ ὕδατος ἐκείνον εἰς τὰ στοιχεῖα ἀναλύσεως. Opusculum XVIII prætermisimus jam inter Opera S. Joannis Damasceni editum hujus Patrologiæ t. XCIV, col. 1595. 394 Mahometem non esse ex Deo. ΧΙΧ. 10'. · Ερώτησις, ὅτι ὁ Μωάμεθ οὐκ ἔστι ἐκ τοῦ Θεοῦ. (Jacobo Gretsero interprete.) Consuetudine receptum est apud Saracenorum hypocritas, ut si in Christianum incidant, salute eum nequaquam dignentur, sed statim dicant: Christiane, testimonium, quod unus et incommunicabilis Deus Mahometem asciverit sibi servum et apostolumn. Et hac ipsa quidam ex hujusmodi bypocritarum numero Abucaræ proposuit. Cui ille respondit: Annon tibi sufficit quod falsi testimonii condemnaris', nisi et alios falsa testari incites? Barbarus. Non dico falsum testimonium. Christianus. Omitte igitur dicere, Mahometem Deo missum esse. 395 Barb. Nequaquam. Sed quod testatur pater meus, testor et ego. Christ. Si vēra esse oportet, quæ filiis traduntur a patribus, sequitur et Samaritanos, et Judaeos, et Scythas, et Christianos et Græcos rectam fiđem colere, quia omnes isti eam persuasionem habent, qua a majoribus suis imbuti sunt. Et quidnam diversum ab his continet tua religio, qui patri tuo fdem habes? hoc enim et gentibus, quæ pecudum ritu vivunt, solemne est. Barb. Cum me in dubitationem conjeceris, cedo, precor, annon et tu ea quæ a patre edoctus es, sentis ac doces? Christ. Utique. Sed me pater meus alia docuit; et te pater tuus alia. Barb. Et quænam te docuit pater tuus, et quænam me pater meus? ο Christ. Pater meus docuit me, ut recipian Prophetam jam olim prænuntiatum, vel qui per signa et prodigia sibi fidem conciliat. Utrisque tuus Mahometus destituitur. Nullus enim ex veterum prophetarum numero quidquam de illo tanquam de propheta vaticinatus est, neque ipse signis et prodigiis fidem sibi astruxit. Barb. Imo vero, quia Christus in Evangelio dixit Mitto vobis prophetam nomine Mahometum. Christ. Atqui Evangelium nullam ejus mentionem facit. Barb. Faciebat, sed vos expunxistis. Christ. Si quis ad judicem ferat chirographum Εθος τοῖς τῶν Σαρακηνῶν ὑποκριταῖς, εἰ συνεν τῶν τὸ Χριστιανὸν, μὴ χαιρετίζειν, ἀλλ᾽ εὐθέως λέο γειν· Χριστιανέ, μαρτύριον, ὅτι εἷς ὁ Θεὸς ἀχανώ νητος τὸν Μωάμεθ ἔχει δοῦλον καὶ ἀπόστολον. Καὶ ταῦτα τὰς τῶν τοιούτων ὑποκριτῶν τοῦ ᾿Αβουκαρά ἠρώτησεν. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· Οὐχ ὅλις στι τὸ Ο τῆς ψευδομαρτυρίας κατάκριμα, ἕως οὗ καὶ ἄλλοις ψευδομαρτυρεῖν ἐπιτρέπῃ; Βάρβαρος. Οὐ ψευδομαρτυρώ. Χριστιανός. Οὐκοῦν παρῷς, ὅτε δ' ὁ Θεὸς τὴν Μωάμεθ ἀπέστειλε. Βάρδ. Οὐχι. Αλλ' ὡς μαρτυρεῖ ὁ πατήρ μου, μαρτυρῶ κἀγώ. Χριστ. Εἰ πάντοτε ἀληθῆ τὰ ὑπὸ τῶν γονέων τας τέκνοις λαλούμενα, καὶ Σαμαρείται, καὶ Ἰουδαῖα, καὶ Σκύθαι, καὶ Χριστιανοὶ, καὶ Ἕλληνες καλῶς ἂν πιστεύωσι, ἐπειδὴ ἕκαστος μαρτυρεῖν ὡς οἱ γόνα ἐδιδάχθησαν. Καὶ τί ἐστι λοιπὸν τῆς θρησκείας σου θεμιστεύεται καὶ τὰ βοσκηματώδη έθνη. τὸ διάφορον, τῷ πατρί σου πιστεύσαντος; οὕτως γὰρ Βάρβ. Επειδή με εἰς ἀπορίαν περιέστησας, είπί μοι σύ· ἆρ' οὐχ ὅσα δεδίδαξαι ὑπὸ τοῦ πατρός σου, μαρτυρεῖς; Χριστ. 'Αληθῶς. ᾿Αλλ' ἐμὲ ὁ πατήρ μου άλλα εξα δαξε, καὶ σὲ ὁ πατήρ σου ἄλλα. Βάρβ. Τίνα οὖν ἐδίδαξέ σε ὁ πατήρ σου, καὶ εἶνα με ὁ πατήρ μου; Χριστ. Ο πατήρ μου ἐδίδαξέ με δέξασθαι ἀπό στολον ἐκ παλαιοτέρου προδηλωθέντα, ἢ διὰ σημείων ἑαυτὸν ἀξιόπιστον παραστήσαντα. 'Ο δὲ σὺς Μωάμεθ ἑκατέρων γεγύμνωται, καὶ ἀλλοτρίωται. Παλακή γὰρ αὐτὸν προφήτης, προφήτην οὐ προεμήνυσε, καὶ σημείοις ἑαυτὸν οὐκ ἐπιστώσατο. Βάρβ. Ναί, ὁ Χριστὸς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ γρα λέγων· Αποστέλλω ὑμῖν προφήτην Μωάμεθ λεγόμε νον. Χριστ. Τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ τὸ Εὐαγγέλιον οὐκ ἔχει. Βάρδ. Εἶχεν, ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἐξηλείψατε αὐτό. Χριστ. Ο φέρων πρὸς τὸν δικαστήν, κατὰ τοῦ συναντῶσι. 51 Turr. videtur legisse πάρες ὅτι.

OPUSCULA. ὀφείλοντος δανείου ", χειρόγραφον τὶ τῶν ζητουμέ- adversus femoris debitorem, quod nihil curun», νων, ἢ λαλουμένων μὴ ἔχον, τί κρίνει ὁ δικαστής, ἵνα λάσῃ: Βάρβ. Οὐδέν. Χριστ. Οὐκοῦν ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου έχετε οὐδέν. Βάρβ. Κἂν ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου ἔχω οὐδὲν, ἀλλ' ἐκ τῶν σημείων, ὧν ἐποίησεν, ἀξιόπιστος δείκνυται προφήτης. Χριστ. Ποιον σημεῖον ἐποίησεν; Ο Βάρβαρος, εἰς ψευδή μυθολογίαν τραπεῖς, καὶ μηδὲν ἀληθὲς εἰπεῖν δυνηθεὶς, ἡσύχασεν. Ετέρα ερώτησις, ότι ο Μωάμεθ ἐχθρὸς ἦν τοῦ Θεοῦ, καὶ ὑπὸ δαίμονος ἡνωχλεῖτο, δι' ὑποδεί γιατος. quæ poscuntur, contineat, quid statuit judex, at tafis actor recipiat? Barb. Nihil. Christ. Igitur ex Evangelio nihil libetis. Barb. Eliamsi es Evangelio nihil habeam, alla men ex signis, quæ patravit, fide dignus propheta apparet. Christ. Quale signum fecit? Barbarus ad falsa commenta conversus, cum nihil veritati consentaneum afferre posset, conticuit. Alia interrogatio speci: exempli, quod Molametus fuerit hostis Dei, et a dæmone obsessus. Interprete Gretsero. Εἰ πάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν κτίσεως δεσπόζων, κατά β χώρα; τινὸς οἰκήτορας ἔγνω λοιδοροῦντας αὐτῷ, καὶ παροινοῦντας αὐτοῦ τὸ κράτος, χολωθείς στρατοπεδάρχην τινὰ πρὸς αὐτοὺς ἀπέστειλεν, τὸν λοιδορεῖν παύσοντα, καὶ εὐφημεῖν διδάξοντα, ἢ μὴ προσθεμέτους ξίφει τιμωρησόμενον, ὁ δὲ τὴν χώραν τῶν ὑβριστῶν καταλαβών, χρήμασι δωροδοκηθείς, τὸν βπσιλέα μᾶλλον ὑβρίζειν αὐτοὺς προετρέψατο, ἀντὶ τῶν χρημάτων ἔγγραφον προτροπὴν ἰδιοχείρως αὐτοῖς χαράξας, ἆρ᾽ ἔστι τοῦ ταῦτα διαπράξασθαι τολμήσαντος τῷ βασιλεῖ δυσμενέστερος; Οἶμαι οὐδείς. Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τις, Καὶ μέχρι τοσαύτης τίς ἐλά σειεν ἂν μανίας, ὥστε τὸν ἑαυτοῦ δεσπότην λοιδορεῖν τινας παρορμήσας, ἀντὶ τῆς λοιδορίας χρυσὸν λαβών; Ερῶ δ' ἂν ἐγὼ πρὸς αὐτὸν, ὅτι ὁ μεμηνώς τῶν Αγαρηνῶν ψευδοπροφήτης Μωάμεθ, καθὼς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ ψεύσμασιν εὑρίσκεται κομπάζων. Έλεγε γὰρ δαιμονιῶν, ὅτι ς Ο Θεός με ἀπέστειλεν ἐκχύσαι τὸ αἷμα τῶν λεγόντων τὸ θεῖον, φύσιν τρισυπόστατον, καὶ πάντων τῶν μὴ οὕτω λεγόντων, «Ο Θεός, μουναξ, ὁ Θεὸς σφυρόπηκτος, δ; οὐκ ἐγέννησεν, οὐδὲ ἐγεννήθη, οὐδὲ γέγονεν αὐτῷ ἀντιμεριστής τις. ο Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ θεολογία μεμηνότος, γεννήτορα φωτός, ἁγιασμοῦ προβολέα ἀρνούμενος εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ ὡς λοιδόρους, καὶ τῆς θεότητος ὑβριστάς, ξίφει τιμωρήσασθαι, παρὰ Θεοῦ κεκελεῦσθαι τους Χριστιανοὺς ἐκομπάζετο, ἀλλὰ χρήμασιν ἐξαμελ:- σθεὶς 5, παρεχώρησεν αὐτοὺς τὸν ἀποστείλαντα αὐτ τὸν ὑβρίζειν, ὡς ᾤετο, ὁ δαιμονισθείς. Καὶ ἵνα μή τις ἡμᾶς ὑπολάβη ψευδηγορείν δαιμονῶντα αὐτὸν ὀνομάζοντας, ἀναγνώτω τὴν παρ' αὐτ τοῖς ἱστορίαν ἐπιγεγραμμένην, Συγγνώμη τῆς Σαΐσσα. Γυνὴ γὰρ αὐτοῦ αὕτη, καὶ ὑποπτευομένην αὐτὴν μοιχᾶσθαι, πρὸς τοὺς γονεῖς αὐτῆς αὐτὴν εξεδίωξε, καὶ μεθ' ἡμέρας συγκαθήμενος αὐτοῖς, σε δάνειον, και Γ. ἐκμειλισθείς. Melius diceretur dissertatio. PATROL. GR. XCVII. Si universæ terræ Dominus ira accensus in provinciæ álicujus incolas sibi convicia dicentes, et potentiæ majestatique 396 suæ illudentes, mitteret ad illos quempiam belli ducem, qui a maledíctis averteret, ad benedicta aulem converteret, gladio in immorigeros animadversurum: ille vero iu contumeliosorum hominum regionem delatus, pecuniisque delinitus magis ad maledicta in regem jacienda inflammaret, et hanc suam iplammatio nem proprio chirographo confirmaret, num ullus major et capitalior isto hæc talia auso regis hostis reperiri posset? Haud equidem arbitror.. Forte dicat quispiam: Et quis eo insaniæ processit, ut pecunia accepta liberam facial domini sui calumniis incessendi copiam? Cui respondeo, hunc ipsum esse insanum Agarenorum pseudoprophetam Mahometum, prout in propriis suis mendaciis gloriatur. Professus enin est velut a diabolo actus, se a Deo missum, ut effundat sanguinem eorum, qui affirmant, Numen divinum esse personis trinum; et omnium illorum, qui non dicunt: ‹ Deus est solus seu solitarius unica persona constans, qui neque genuit, neque generatus est; neque consortem ullum habuit. Hæc enim est insanientis theologia, ut genitorem Iuniinis, et sanctificationis productoremn neget esse Deum, et ut Christianos, qui hoc proftentur, tanquam injuriosos et calumniatores, gladio trucidet, idque sibi a Deo mandatum jactat. Attamen ære demulsus, concessit, ut eum, a quo homo ille a dæmone agitatus se missum ferebat, insectarentur. Et ne quis arbitretur nos falsa dicere, cumn damoniacum noninamus, legat, quæ apud illos circumfertur, historiam, cujus inscriptio. Dimissio Saisse. Hae enim uxor ejus fuit, quam adulterii suspectam, al parentes remisit, postqué`aliquot dies in familiarium congressu a dæmone correptus >

THEODORI ABUCAR.E Paulo post, corruit, ut præsentes dicerent eum gravissima vi 4 ἔπεσε δαιμονιζόμενος, καὶ στρεβλούμενος, ὥστε λέ coelitus afflatum instinctumque esse. recepta mente, percontati sunt, ecquidnam viderit? quibus ille: Decidit super me repudium Saisse, et ab angelo certior factus, adulterii crimine absolu- .tam, denuo in contubernium admisi. Dogma ad confirmationem Christianismi ex vocibus hunsilibus, et abjectis prædicationis Evangelii. γειν τοὺς παριόντας ", χρησμώδημα βαρύτατον ἐπ' αὐτὸν κατηνέχθαι, καὶ κατὰ βραχὺ ἀναντιψάμενος, ἠρωτήθη, τί τὸ ὅραμα; Ο δὲ ἔφη, Κατηνέχθη ἐπ' ἐμὲ συγγνώμη τῆς Σαΐτσα, καὶ ὡς ὑπ' ἀγγέλου πλη· ροφορηθεὶς εἶναι αὐτὴν τῆς ὑποψίας καθαρὰν, ἀν έλαβον αὐτήν. Ερώτησις ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἐλαττόνων κηρύγματος βεβαιοῦται τὸ Χριστιανῶν δόγμα. Turriano interpreta. Quidam ex peritis Saracenis cum audisset de Τῶν ἐλλογίμων Σαρακηνών τις θαβρῶν τῇ ἰδίᾳ τῶν episcopo sederetque cum aliis decem ex magistra- λόγων εὐπρεπείς, συναγαγὼν τοὺς ὁμοθρήσκους, ἵνα tibus, fecit 397 cum accersiri: coulisus enim elo- ὡς ἀνίκητον δογματιστὴν τοῦτον θαυμάσωσι, φησί quentiæ suæ convocaverat eos, ut laudem invicti πρὸς τὸν ἐπίσκοπον· "Ηκουσα, ότι καυχώμενος doctoris ab eis ferret. Ingresso autem episcopo, eἰ ἐπαγγέλλῃ βεβαιοῦν τὸν Χριστιανισμὸν, καὶ ἀπὸ τῶν sedere jusso: Audivi, inquit, episcope, gloriari le, δοκούντων εἶναι ἐν αὐτῷ ἐλαττωμάτων. idque profiteri, posse Christianismum confirmare ex bumilibus et abjectis. Theodorus autem cum audaciam, et confidentiam illius nosset: Verum, inquit, audisti. Sarac. Si hoc assequi non poteris, quid vis pati? Theod. Ut non habeam amplius potestatem disputandi cum Saraceno. Sarac. Et si hoc poteris; nec mihi facultas, et potestas sit cum Christiano disserendi. Theod. Quid aliud pacisceris, te passurum? Sarac. Quod tu pactus es, idem et ipse. Theod. Non est idem; si enim me a sermone Saracenorum excludas, magnam gratiam ab eis inibis, et rem gratissimam eis feceris. Tu vero, etsi multa loquaris, nullius momenti esse putant Christiani. Ad hoc cum graviter risisset, miratus fiduciam episcopi, ait Saracenus, Nullo pignore contra bus vicissim pacto, age jam, episcope, loquamur Theod. Responde percontanti. Sarac. Percontare, quæcunque libet. Theod. Quot sunt sortes hominum? Sarac. Nescio. Theod. Tres omnino sunt. Sapientes, medii, stulti. Sarac. Concello. Theod. Estne aliqua pars ex his tribus vel una, quæ approbet habere se Deum crucifixum? Tune Saracenus quasi jam prope vicisset, nibil cunctatus: Nulla, inquit. Theod. Adverte bene, ne subripiaris et cum speras vincere, victus reperiaris. Sarac. Non me penitet, inquit, avertat Deus, ut ullus unquain prudens, vel stultus, vel medius profiteatur habere se Deum crucifixum. Theod. Igitur Christiani opinione tua, non sunt Οι παρόντας. Θεόδωρος δὲ τὸ θάρσος αὐτοῦ γνούς, φησί. Αληθώς ἤκουσας. Σαρακ. Κἂν τοῦτο μὴ δύναιο, τί ἂν πάθοις; Θεόδ. Εξουσίαν μὴ ἔχειν με μετὰ Σαρακηνού δογματίσαι, Σαρακ. Καὶ εἰ τοῦτο δυνηθῇς, μηδὲ ἐγὼ ἔχουμε εν ἐξουσίαν μετὰ Χριστιανοῦ δογματίσαι. Θεόδ. Ετερον τί συγκατάθες παθεῖν; Σαρακ. Όπερ συγκατέθου, ταυτὸν κἀγώ. Θεόδ. Οὐ γὰρ ταυτόν. Εἰ ἐμὲ γὰρ παύσειας, ἐκ τῶν Σαρακηνῶν χάριν ἂν μεγίστην ἔσῃ αὐτοῖς χαριζόμενος. Σὲ δὲ, και πολλὰ λαλήσῃς, οὐδενὸς ἄξιον ἡγοῦνται οἱ Χριστιανοί. Ο Σαρακηνὸς δὲ πρὸς τοῦτο γελάσας, τὴν τοῦ ἐπισκόπου παρρησίαν θαυμάζων φησί· "Αγε, ὦ ἐπίσκοπε, λαλήσομεν. Θεόδ. Ερωτῶντί μοι ἀποκρίθητι. Σαρακ. Ερώτα, ὅσα βούλει. Θεόδ. Πόσαι εἰσὶ μοῖραι τῶν ἀνθρώπων; Σαρακ. Οὐκ οἶδα. Θεόδ. Πάντως, ότι τρεῖς· σοφοί, μέσοι, μικροί Σαρακ. Σύμφημε. Θεόδ. Ἔστιν ἐκ τούτων τῶν μοιρῶν τῶν τριῶν κἂν μία, καταδεχομένη ἐσταυρωμένον Θεὸν ἔχειν: Ο δὲ Σαρακηνός, ἅτε δὴ ἀγχίθυρος τοῦ νικήν γεγι νώς, μηδὲν μελλήσας φησί, Ουδεμία. Θεόδ. Πρόσεχε ἀκριβῶς, μὴ συναρπασθῇς, καὶ νικῶν προσδοκῶν ἡττηθῇς. Σαρακ. Οὐ μεταμελοῦμαι, φησί, μὴ γένοιτο, ποτά φρονίμῳ, ἢ μέσῳ, ἢ μωρῷ καταδέχεσθαι Θεὸν ἔγειν · ἐσταυρωμένον. Θεόδ. Οὐκοῦν οἱ Χριστιανοί, κατὰ σὲ, οὐκ εἰσὶν NOTÆ flec desunt in Bav. Grecis cod. Συναρπαστης, ne imprudens decipiaris.

OPUSCULA. ἄνθρωποι, ἐν οἷς πάντως εἰσὶ, καὶ σοφοί, καὶ μέσοι, homines, in quibus omrino reperiuntur sapientes, καὶ μωροί. Ο δὲ Σαρακηνὸς ἀπορήσας, καὶ ἐν μεταμέλει τῷ τάχα οι τῆς ἀποφάσεως γεγονώς απηνεώθη έντρα πείς. Θεόδ. Οἱ Χριστιανοὶ ἡμεῖς, τὸ τέταρτον τῶν ἀνθρώπων ἐσμὲν, ἢ καὶ πλεῖον· καὶ σὺ πῶς ἀποφάσκειν τολμάς, μηδένα τῶν ἀνθρώπων είναι καταδι χόμενον ἔχειν Θεὸν ἐσταυρωμένον; Σαρακ. Καὶ τίνι τρόπῳ φής, Αἱ τρεῖς τῶν ἀνθρώπων μοῖραι, Θεὸν ἱσταυρωμένον ἔχειν κατεδέξαντο; Διαποροῦμαι γὰρ ἀγνοῶν τῆς καταδοχῆς ταύτης τὸ ἀπόῤῥητον αἴτιον. Θεόδ. Ὡς ὑπεσχόμην προ βραχέως, δείκνυμι διὰ τῶν δοκούντων σοι παρ' ἡμῖν ἀτελών σε δογμάτων, τὸ Χριστιανῶν δόγμα κυροῦσθαι καὶ βεβαιοῦ - σθαι. Σαρακ. Δείξον. Θεόδ. Ἵνα μὴ τὰ καθ᾿ ἕκαστον ἐπεξιών τῷ λόγῳ διατρίψω, σύντομον μεθοδεύσω σοι ποιεῖσθαι τὴν ὑπογραφήν. Θοῦ τοιγαροῦν εἶναι ὑμᾶς τοὺς δέκα τῶν ἐθνῶν ἄρχοντας, εἰδωλολατρῶν δηλονότι· ὁ μὲν Ελλήνων, ὁ δὲ Ῥωμαίων, ὁ δὲ Φράγκων, καὶ ἄλλος ἄλλων· ἐξαίφνης δὲ ὑμῖν ἐπέστη ἄνθρωπος, ξένος, πτωχὸς, καὶ ἀειδὴς τὸ φαινόμενον καὶ μετὰ πολλοῦ τῆς παρρησίας πᾶσιν ἐβόησε· Διὰ τί πλανάσθε, ὦ ἄνθρωποι, τῆς εὐσεβείας προτιμώντες τὴν ἀσέβειαν; ὓς ἔοικε δὲ ἀπεκρίθητε· Καὶ ποταπή ἐστι, ταλαί. πωρε, ἡ ἀσέβεια, ἧς τὴν ἀσέβειαν προτετιμήκαμεν; Ο δέ φησιν· Τὸ λατρεύειν Θεῷ ἐσταυρωμένῳ τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ ὄντως εὐσέβεια. Ὑμεῖς δὲ ἀκούοντες, καὶ τοὺς ὀδόντας βρύχοντες, ώρμήθησαν σε φονεύειν αὐτ τὸν, οὐκ ἰσχύσατε δέ· καὶ πάλιν ἀναλαβόντες τὴν ἐρώτησιν, Εἰπὲ ἡμῖν, ἀπεκρίθητε, τοῦτο σαφῶς τὸ δυσπαράδεκτόν σου κήρυγμα· ὁ δέ φησιν· Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ ἐκ γυναικός ἐσαρκώθη, καὶ γεγονώς ἄνθρωπος, ὡς βρέφος ἀνετράφη, καὶ ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ζητούμενος εἰς Αἴγυπτον φυγαδεύεται, κἀκεῖθεν ἀνελθών, κρατεῖται, ῥαπίζε ται, ἐμπεύεται, καὶ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ κολαφίζε ται. κοκκίνην χλαμύδα ἐμπαιζόμενο; ἐνδύεται, καὶ ἀκάνθινον στέφανον περιτίθεται, σταυροῦται, καὶ ὄξος ποτίζεται καὶ τὴν πλευρὰν τῇ λόγχῃ νύττεται, και· «Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες; ἐβόησε, καὶ τὴν ψυχὴν ἐξέπνευσε, καὶ τῷ τάφῳ νεκρός καλύπτεται, οὐκέτι εἶπε 88, καὶ τριήμερος ἐκ τάφου ἀνίσταται, ἵνα μὴ δόξῃ τοὺς ἀκούοντας φρεναπατήν, ὡς μεγαλορρήμων φενακιζόμενος. Ταῦτα οὖν ἀκού σαντες, ἀπεκρίθητε· Ω ξένε, ἄλλος πώποτε οὐ μή ■ Matth. xxvii, 46. εν et medii, et stulti. Hic Saracenus dubitans, et sententiae celeriter dicis panitens, obstupuit pudens. Theod. Christiani, qui sunt duae 398 partes hominum cum dimidia profitentur habere se Deum crucifixum. Sarzc. Et quomodo ais tres partes hominum voluisse habere Deum crucifixum? Dubito enim; quia ignoro causam occultam ample tendi hanc professionem. Theod. Doceo quomodo, ut paulo ante promisi, quia per ea dogmata, quae tibi apud nos vilia, et humilia videntur, dogma Christianorum confirm'atur, et stabilitur. Sarac. Doce. Theod. Ne singulis commemorandis longum fiat, brevem tibi descriptionem facere aggrediar. Powe igitur esse vos decem principes populorum, idololatricorum scilicet, alium Græcorum, alium Romanorum, alium Gallorumi, et aliorum alium, et derepente adesse vobis hominem peregrinum, turpi specie ac forma, squalidum, pauperem nudis pedibus, sine virga, una tunica, sine ære, ct are gento, et magna confidentia, sic clamantem: Ο homines, quid ita erratis, ut impietatem pietati anleponatis? vos vero ut par est, respondisse; Et que ista, miser, pietas, cui impietatem anteposuimus? illum autem dixisse: Deum crucifixum colere; banc enim esse veram pietatem. Vos autem audientes, et dentibus stridentes ad delendum eum aggressos esse, neque tamen potuisse: et rursus ponamus, vos repetita percontatione, respendisse. Edissere nobis plane istam tuam improbabilem prædicationem; illum autem sic exorsum esse: Filius Dei e cœlo descendens ex muliere carnem assumpsit, et factus homo, tanquam infans, nutri tus est; et ab inimicis inquisitus, in Egyptum fugi', et inde reversus, capitur, pugnis impactis caditur, caput arundine percutitur, conspuitur, coccinea clamyde ilusus induitur, corona spinea redimitur, crucifigitur, potio aceti adhibetur, et latus lance transigitur, et cum clamore dixit: «Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti m; › animam emisit, mortuus sepulturæ mandatur, et tertio die resurgit, ne videatur fefellisse auditores, tanquam magnificis verbis 399 usus et eos compto sermone decepisse. Deinde hæc audientes respondisse: O peregrine, némo unquam te imprudentior apparere poterit. το τάχει. " Γ. εὐτελῶν vel ἐλαττωμάτων. tur redundare. ὁρμήσατε τεὶ ὡρμήθητε. "llæc duo verba videnΝΟΤ. Ημισυτέταρτον, dimidium quatuor sunt duo; et dimidium duorum est unum.. Haec non sunt in Bay. exemplari.

THEODORI ABUCAR.E ταῦτα παθόντος τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν; Ότι φησι· Σκληραγωγία, ἡδονῶν ἀποχή, πολυγαμία; ἀλλοτρίωσις, τῷ παίοντι τὴν δεξιὰν καὶ τὴν ἑτέραν παρέχειν, ἀγγαρευόμενον μίλιον ἐν δύο συνεπέρχε σθαι, τῷ τὸ ἱμάτιον ἀφαιρουμένῳ καὶ τὸν χιτῶνα προσεκδύσασθαι, τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπῶν, τοὺς λοιο ροῦντας, καὶ καταρωμένους εὐλογεῖν, καὶ ὑπερεύ χεσθαι. Καὶ ἀπεκρίθητε· Τίς ἐστι τοῖς ταῦτα καρ τερεῖν ἀνεχομένοις, παρ' αὐτοῦ ἀμοιβή; καὶ πρὸς ταῦτα εἶπεν· Ἐνταῦθα μὲν οὐδέν· ἀλλ' ἀφ' εξ έγερθήσεσθε ἀπὸ τῶν τάφων ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ, ἀμφιλαφής, καὶ δαψιλεστάτη γενήσεται τῶν ἀγαθῶν ἢ ἀπόλαυσις τῶν αἰωνίων παρ' αὐτοῦ τοῖς ταῦτα φυλάξουσι. Καὶ πρὸς ταῦτα ἀπεκρίθητε· "Ο άνθρωπος, τὸ μὲν ἀσθενὲς τοῦ διὰ σοῦ κηρυττομένου, προφανές, καὶ τὸ δυσκατόρθωτον τοῦ διαγγέλματος πρόδηλον. Ἡ δὲ ὑπὲρ τούτων ἀνταπόδοσις, καὶ λίαν μακρά, καὶ ἀμφίλεκτος. Καὶ τίς ἔσται, ὁ τὴν τοιαύτην θρησκείαν ὑπελθεῖν ἀνεχόμενος; Ο δέ φησι· Ε. πατέ μοι, ἑτέρῳ τινὶ ἀνέχεται ἡ κτίσις δουλεύειν, καὶ ὑποτάσσεσθαι μᾶλλον, ἢ τῷ Κτίσαντι; Απεκρί θητε δέ· Οὐδαμῶς, ἀλλὰ τῷ Κτίσαντι. Ο δέ φησι· Φέρετέ μοι τυφλήν. Καὶ ἀχθέντος τυφλοῦ, ἐβόησεν ὁ κήρυξ· Σοὶ λέγω, τυφλέ, ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ Ναζαραίου, τοῦ τεχθέντος ἐκ Μαρίας ἐν Βηθλεέμ, καὶ φυγόντος εἰς Αἴγυπτον, τοῦ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων κρατηθέντος, καὶ ἐπὶ ξύλου κρεμασθέντος, όξος τε, καὶ χολὴν ποτισθέντος, καὶ τὴν πλευρὰν τρωθέντος ἐν λόγχῃ, καὶ τῷ τάφῳ καλυφθέντος, ἀνάβλεψον. Ὁ δὲ παραυτίκα ἀνέβλεψε· καὶ τῇ αὐτοῦ ἐπικλήσει λεπρούς έκαθάρισε· καὶ πάντα τὰ θαύματα ἐποίησεν. Οθεν ἡμεῖς, καὶ πάντες οἱ θεασάμενοι σοφοί, καὶ μέσοι, καὶ μωροί, ἀναμφιβόλως ἔγνωσαν πᾶν γένος ἀνθρώπων,ὅτι Θεὸς, καὶ Θεοῦ Υἱός ἐστιν ὁ Ναζαραίος· καὶ ταῦτα ἐκουσίως πέπονθε δι' αἰτίαν τινὰ τὰς τῶν δρώντων διανοίας λανθάνουσαν. Ιδού σοι δέδεικται κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν ἡμῶν, τὸ τῶν Χριστιανῶν δόγμα βεβαιούμενον, ἐκ τῶν ἐν αὐτῷ δοκούντων ἐλατ τωμάτων. Sed quid tandem, qui hæc passus est, iis, qui in σου φανῇ ἀφρονέστερος. Εἶτα τί τὸ ἐπάγγελμα της cum credunt, præcipit? illum vero dixisse multam duritiam vita, abstinere a voluptatibus; - alienum esse a multis nuptiis; percutienti maxillam dexteram præbere sinistram; detrahenti pallium addere insuper tunicam; angarianti te ad unum milliarc, ire cum eo duo; inimicos diligere; convi ciantibus, et nos maledictis prosequentibus benedicere, et pro eis precari. Vos autem interrogasse: Quæ patienter ista sustinentes manet ab illo remuneratio? (Illum vero respondisse: Nulla equidem in presenti vita: sed in novissinio die, cum mortui ex sepulcris excitabuntur, uberrima et largissima æternorum bonorum merces illis dabitur, qui haec custodire iu animum induxerint. Vos autem contra retulisse: Imbecillitas ejus, quem prædicas, manifesta est; nec miņus clara difficultas præstandi bujus promissi. Adde quod retributio ob tot incommoda tolerata nimis diu diferiur; et præterea anceps est. Et quis fuerit, qui talem religionem amplecti velit?) Illum autem dixisse: Dicite mihi, patiturne creatura, ut ulli potius serviat, et subjecta sit, quam Creatori? Ad que vos: Nequaquam. Illum vero: Adducite mibi cacum. Et caeco adducto, clamavisse prædicatorem: Tibi dico, cæce, in nomine Jesu Christi Nazareni, qui natus est ex Maria in Bethleem, et Tugit in Ægyptum, qui a Judais captus est, et per ..uissus, et conspulus, et crucifcus, et in ligno crucis clamavit: «Deus, Deus meus, ut quid me ‹‹ reliquisti, › cui aceti et fellis potio data est, et Janicea latus apertum, qui et in sepulcro humalus -est, respice. Illo autem continuo respexit, et eadem rin vocatione leprosos mundabat, dæmones expellelat, paralyticos sanabat, mortuos suscitabat. Unde vos, et omnes, qui viderunt, viri et feming, juvenes et senes, sapientes et stulti, et medii, omne denique genus hominum citra ullam dubita- (tonem cognoverunt Deum esse, et Dei Filium “Jesum Christum Nazarenum, qui hæc volens passus ·est propter eausam aliquanı, quæ mentem eorum, qui viderunt, hactenus latuit. En demonstratum est tibi, sicut pollicitus eram, nostram Christianorum prædicationem iis, quæ in ea videntur vilia et humilia, confirmari. Aliud dogma, quo demonstratur, panem benedictione fieri corpus Christi. mystica 'Ετέρα ερώτησις δεικνύουσα εἶναι τὸν εὐλογού μενον ἄρτον σώμα Χριστοῦ. Turriano interprete. Sarac. Age, episcope, quare vos sacerdotes illuditis Christianis? ex una farina duobus panibus confectis unum in cibum communem relinquitis, alterum in particulas partitum, populis distribuitis, nominatisque Christi corpus; et remissionem peccatorum eis præbere affirmatis. Vobisne illuditis, an iis, quibus praefecti estis? Σαρακ. Διὰ τί, ἐπίσκοπε, ἐμπαίζετε, ὑμεῖς οἱ ἱερεῖς, τοὺς Χριστιανούς, ἐξ ἑνὸς ἀλεύρου δύο άρτους προτιθέντες ὠπτημένους; καὶ τὸν μὲν εἰς κοινής ἐᾶτε βρῶσιν, τὸν δὲ τοῖς λαοῖς κατὰ βραχύ μερίζον τες, σῶμα Χριστοῦ ὀνομάζετε, καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν παρέχειν αὐτὸν τοῖς μεταλαμβάνουσι δυνάμενον δια βεβαιοῦτε; 'Αρα ὑμᾶς αὐτοὺς ἐμπαίζετε, ἢ τοὺς, ὧν ἄρχετε; live, quæ parenthesi inclusimus, adjecimus ex cou. Bavarico,

OPUSCULA. Θεόδ. Οὔτε ἡμᾶς, οὔτε ἐκείνους ἐμπαίζομεν. Σαρακ. Πείσει με οὐκ ἐκ τῆς Γραφῆς σου, ἀλλ' ἐκ κοινῶν καὶ ὁμολογουμένων ἐννοιῶν. Θεόδ. Καὶ τί λέγεις; ἄρτο; οὐ γίνεται Θεοῦ σῶμα; Σαρακ. Εκάτερον ἀπορῶ μέρος τῆς ἀντιφάσεως ἀποκρίνασθαι. Θεόδ. Τοσοῦτόν σε ή μήτηρ σου γεγέννηκε; Σαρακ. Οὐχὶ, ἀλλὰ μικρόν. Θεόδ. Τίς σε ἐμεγέθυνε; Σαρακ. Θέλοντος τοῦ Θεοῦ, ἡ τροφή. Θεόδ. Οὐκοῦν ἄρτος σοι γέγονε σῶμα. Σαρακ. Σύμφημε. Θεόδ. Καὶ πῶς σοι ἄρτος γέγονε σῶμα; Σαρακ. Τον τρόπον ἀγνοῶ.. Θεόδ. Διὰ τοῦ λαιμοῦ ἡ βρῶσις καὶ ἡ πόσις εἰς τὸν στόμαχον κατέρχεται, ὡς εἰς χύτραν περικει μένου δὲ τῷ στομάχῳ τοῦ ἤπατος θερμοῦ ὄντος, ἐψονται ἡ τροφή, καὶ χυλοῦται, καὶ τὸ μὲν παχυμε ρές, κάτω χωρεῖ, τὸ δὲ λεπτομερὲς καὶ κεχυλωμέ νον, ἐπιπολάζει· ὡς θερμὸν δὲ τὸ ἦπαρ, καὶ συμφῶς δες ὑπάρχον, ἀνασπᾷ, καὶ αἱματοί, καὶ ὡς δι᾿ ὀχετῶν ἅπαν τὸ σῶμα διὰ τῶν φλεβών καταρδεύει, μερίζον τὴν ἐν τῷ στομάχῳ χυλωθεῖσαν τροφὴν, καὶ ἐν αὐτῷ αἱματωθεῖσαν, ἑκατέρῳ τῶν μερῶν συμμε ταβαλλομένην, οἷόν ἐστιν ἐκεῖνο, ὀστέοις ὀστέον, μυελοῖς μυελόν, νεύροις νεύρον, ὀφθαλμοῖς ὀφθαλμόν, θριξὶ τρίχα, δέρματι δέρμα, ὄνυξιν ὄνυχα. Καὶ οὕτως γὰρ ἡ τοῦ βρέφους εἰς ἄνδρα αὔξησις, τοῦ ἄρτου αύτοῦ γεγονότος σῶμα, καὶ τῆς πόσιος αἷμα. Σαρακ. Ἔοικε. Θεόδ. Τὸν αὐτὸν τρόπον γίνεσθαι τὸ ἡμέτερον νάει μυστήριον. Τίθησι γὰρ ἐπὶ τὴν ἁγίαν τράπεξαν ὁ ἱερεὺς τὸν ἄρτον, ὁμοίως καὶ τὸν οἶνον, καὶ δεόμενος ἐπικλήσει ἁγίᾳ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κάτο εισι, καὶ ἐπιφοιτᾷ τοῖς προκειμένοις· καὶ τῷ πυρί τῆς θεότητος αὐτοῦ, εἰς σῶμα, καὶ αἷμα Χριστοῦ τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον μεταβάλλει, οὐχ ηττον, ἢ τὸ ἦπαρ τὴν τροφὴν, εἰς τὸ τοῦ τινος ἀνθρώπου σῶμα. “Η· οὐ δίδως, ὦ τᾶν, δύνασθαι τὸ πανάγιον Πνεῦμα, ὅπερ τὸ σὸν ἦπαρ δύναται ἐκτελεῖν; Σαρακ. Δίδωμι, φησίν. Καὶ στενάξας ἡσύχασεν. Ετέρα ἐρώτησις, ὅτι ὁ Χριστὸς γεγονώς ἄνθρωπος, Θεός αληθινός ἐστιν. Theod. Neque nobis, nec illis illudimus. Sarac. Suade nibi non es tua Scriptura, sed ex.. communibus, et confessis notionibus. Theod. Quid ais? panis non ellicitur corpus Dei? Sarac. Ad utramque partem contradictionis respondere dubito. Theod. Genuitne te tam procerum mater tua? Sarac. Minime; sed parvum. Theod. Ecquis te procerum fecit? Sarac. Alimentum, Deo volente. Theod. Panis igitur factus est tibi corpus. Sarac. Intelligo. Theod. Et quomodo panis factus est tibi corpus? Sarac. Modum ignoro. Theod. Cibus potusque per guttur in stomachum, tanquam in ollam demittitur. Demissus complexu stomachi, et calore hepatis coquitur, et· in chylum vertitur, et pars crassior deorsum secedit, pars autem tenuis versa în chylum fluitat; hepar vero ut calidum et molle attrahit, et in sanguinem mutat, et per venas tanquam per ductus aquarum, totum irrigat corpus, alimentum, quod in stomacho mutakım est in chylum et in sanguinem in se singulis membris distribuens, ut quodque illorum est, ossibus os, medullae medullam, nervo nervum, oculis oculum, capillis capillos,. cuti cutem, unguibus ungues. Atque ita pueri infantis in virum accretio, mutato illi pane in corpus, et potione in sanguinemSarac. Ita videtur. 401 Theod. Eodem modo cogita mihi fieri mysterium nostrum. Ponit sacerdos panem super sanctam niensam, similiter et vinum, et precante eo precationem sanctam, descendit Spiritus sanclus in ea, quæ proposita sunt; et divinitate sua panem et vinum in corpus, et sanguinein Christi mutat non minus, quam hepar cibum in corpus alicujus hominis. An, amice, non das, ut possit Spiritus sanctus perficere, quod hepar tuum polest? ΧΧΙΙΙ. Sarac. Do, inquit, et suspirans tacuit. Alia interrogatio, quod Christus hono facius, sit simul verus Deus. Interprete Genebrardo. Σαρακ. Ὁ Χριστὸς εἶπεν, ὅτι ο Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα. › Πῶς οὖν Θεός ἐστιν, ὥς φατε, ὁ μὴ δυνάμενος ἀφ' ἑαυτοῦ τι; 'Λβουκ. Δύνασαι ίπτασθαι; Σαρακ. Οὐχι. ᾿Αβουκ. Ἐὰν ἴδῃς εἰς τὸ ὕψος ἀετὸν πετόμενον, καὶ δυνηθῇς ὁμοίως εἰς τὸ ὕψος αίρεσθαι, καὶ ὡς ἀετὸς ἵπτασθαι, πότερος ὑμῶν ἔσται τοῖς ὁρῶσι θαν μαστότερος; σύ, ἢ ὁ ἀετός; » Joan. v. 19. Sarac. Christus dixit: «Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem s. Quomodo igitur Deus est, ut dicilis, ο Christiani, qui a se ipso facere nihil potest? Abuc. Volarene potes? Sarac. Minime. Abuc. At si aquilam in sublimi volantem videas. itidenique magnum per inane sublimis terri, et instar aquilæ volare possis, uler vestrum majori spectantibus admirationi erit? tu, an a țuita?

Sarac. Ego. Abucar. Deo ergo tuo admirabilior est Christus. Aliud dogma de una uxore. Σαρακ. Εγώ. Αβουκ. Οὐκοῦν Θεοῦ σοῦ θαυμαστότερός ἐστιν ὁ Χριστός. Turriano interprete. Sarac. Unde vobis videtur, episcope, habere anam uxorem honoratius esse quam habere multas! oportebat enim vos, qui a conjugio multarum abhorretis, a conjugio etiam unius abhorrere. Cujus enim malum est generale, et particulare etiam malum est, et cujus particulare bonum, etiam est generale bonum: de singularibus enim necessario prædicatur generale. Theod. Hoc particulare non est particulare generalis, sicut quidam homo est particulare hominis; imo est hoc particulare oppositum generali, sicut moderatum iminoderato, justum avaritiæ. 402 Sarac. Probe mihi non ex vestris Esaiis, aut Matthæis, quos non multum attendo, sed ex communibus notionibus, cogentibus, et certis. Theod. Undecunque velis, suppetit mihi ad saturandum te. Qua de causa despondetur mulier viro? Sarac. Nescio. Theod. Duabus de causis, ad voluptatem, et ad procreationem liberorum. Sarac. Liquet ita esse. Theod. Ab Adamn primo homine hucusque nostine aliquem hominem, qui omne genus voluptatis, el delectationis a Deo consecutus sit magis quam ille? Sarac. Minime. Theod. Num vel una voluptatis specie caruit? Surac. Nequaquam. Theod. Quot ei factæ sunt uxores? Sarac. Una. Theod. Ostensum igitur est voluptatem ex una uxore perfectiorem esse voluptate ex multis, Sarac. Necessaria est hæc assensionis inductio. Sed consentaneum esse videtur, ut liberorum generatio copiosior sit ex multis conjugibus. Theod. Quod tempus videtur tibi magis indiguisse jualtorum liberorum procreatione quam illud? Sarac. Nullum. Theod. Ostensum igitur est, habere unam, plus valere ad suscipiendum multos liberos, quam habere multas. Nec obscurum est, contrariam esse, el et ex anore carnis profciscentem sententiam illo rum, qui cum erat multitudo hominum, jus-babendi mulias uxores constituerunt; cum alioqui auctor mundi tunc, cum erat paucitas hominum, conjugium unins sanserit. 'Ετέρα ερώτησις, περὶ μονογαμίας. Σαρακ. Πόθεν ὑμῖν, ὦ ἐπίσκοπε, φαίνεται ή μονογαμία τῆς πολυγαμίας εννομώτερος; ἐχρῆν γὰρ ὑμᾶς τὴν πολυγαμίαν βδελυττομένους ἀρνεῖσθαι καὶ την μονογαμίαν. Οὗτινος γὰρ κακὸν τὸ καθόλου, καὶ τὸ μερικὸν κακὸν, καὶ οὗτινος τὸ μερικὸν καλόν, καὶ τὸ καθόλου καλόν· τῶν γὰρ καθ' ἕκαστον, τὸ καθ όλου ἐξ ἀνάγκης κατηγορείται. Θεόδ. Τοῦτο τὸ μερικόν, οὐκ ἐκ τοῦ καθόλου σου διαιρεῖται, ὡς ὁ δεῖνα ὁ ἄνθρωπος ἐκ τοῦ καθόλου ἀνθρώπου· ἀλλ᾽ ἔστι τοῦτο τὸ μερικὸν ἀντικείμενον τῷ καθόλου ὡς μέτρον πρὸς ἀμετρίαν, καὶ ὡς δίκαιον πρὸς πλεονεξίαν. Σαρακ. Πεῖσόν με, οὐκ ἐκ τῶν καθ᾽ ὑμᾶς Ἠσαΐου τε, καὶ Ματθαίου, οἷς οὐ πάνυ προσέχω, ἀλλ' ἐξ ἀναγκαστικῶν, καὶ ὁμολογουμένων κοινῶν ἐννοιῶν. Θεόδ. "Οθεν βούλει, εὐπορῶ σε κορέσασθαι. Τοῦ χάριν ή γυνή μνηστεύεται τῷ ἀνδρὶ;;. Σαρακ. Οὐκ οἶδα. Θεόδ. Δυοῖν ἔνεκα πραγμάτων· ἡδονῆς τε, καὶ τεκνοποιίας. Σαρακ. Πρόδηλον. Θεόδ. ᾿Απὸ τοῦ πρωτοπλάστου Αδάμ ἕως τοῦ νῦν ἔγνωσταί σοι άνθρωπος παντοίας ἀπολαύσεως παρὰ Θεοῦ τυχὼν ἐκείνου μάλιστα; Σαρακ. Οὐδείς. Θεόδ. Μὴ ἐνδεὴς ἐπεφύκει καν ἑνὸς μιᾶς ἡδονῆς είδους; Σαρακ. Μὴ δῆτα. Θεόδ. Καὶ πόσαι αὐτῷ πεπλαστούργηνται για ναῖκες; Σαρακ. Μία. Θεόδ. Δέδεικται ἄρα ἡ διὰ τῆς μιᾶς γυναικὸς ἡδο νή, τῆς διὰ τῶν πολλῶν τελειοτέρα. Σαρακ. Αναγκαία ἡ τῆς συγκαταθέσεως επαγωγή. 'Αλλ', ὡς ἔοικε, διὰ τῶν πολλῶν δαψιλεστέρα ἐστὶν ἡ παιδοποιία. Θεόδ. Ποῖος καιρὸς μᾶλλον ἐκείνου φαίνεται στι πολυτεχνίας ἐνδεέστερος; Σαρακ. Οὐδείς. Θεόδ. Οὐκοῦν ὑμῖν δέδεικται, καὶ κατὰ πολυτεκνίαν τῶν πολλῶν, δαψιλεστέρα. Καὶ οὐκ ἄδηλον, τὸ ἀντίθεον, καὶ φιλόσαρκον φρόνημα τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῆς πολυανθρωπίας πολυγαμεῖν θεμιστευόντων, τοῦ Δη μιουργοῦ τῷ καιρῷ τῆς ὀλιγανθρωπίας μονογαμία θεσπίσαντος. Turrianus hic plura

Hic Saracenus cum se victum confiteri vereretur, et turpitudinem dogmatis sui obtegere et inumbrare machinaretur: Adhibe, inquit, mihi aliud exemplus. OPUSCULA Ὁ δὲ Σαρακηνὸς τὴν ἦταν ὁμολογεῖν ἐντρεπόμενος, καὶ τὴν αἰσχύνην τοῦ δόγματος αὐτοῦ συσκιάσαι τεχναζόμενος, Πρόσθες μοι, φησί, καὶ ἕτερον ὑπό δειγμα. Θεόδ. Έστωσαν δοῦλοι δύο δεσπότου ἑνὸς, εἰς ἀποδημίαν στελλόμενοι μίαν, ὧν ὁ μὲν ὑπὸ τοῦ δε σπότου κελεύεται ἱμάτια περιβάλλεσθαι, ὅσα ἂν βού λεται· ὁ δὲ χιτῶνα ἕνα περιτίθεσθαι προστάττεται, καὶ ὁπότερος δ' ἂν βιγώσῃ, ὀγδοήκοντα μάστιγας μαστιχθῆναι. Ο οὖν οὕτως αὐτοῖς νομοθετήσας δεσπότης, ἄρα δίκαιος, ἢ ἀδικός σοι φαίνεται; καὶ μάλιστα εἰ ἀσθενέστερός ἐστιν ὁ μονοχιτωνεῖν κελευθείς; Σαρακ. Αδικος. Θεόδ. Οὐκοῦν ἀδικίας τοῦ Θεοῦ ὑμεῖς κατηγορείτε, λέγοντες, αὐτὸν νενομοθετηκέναι τὴν γυναῖκα εύολισθοτέραν πρὸς τὸ πάθος οὖσαν, τέταρτον μόριον τοῦ ἀνδρὸς μόνον ἔχειν, τὸν δὲ ἄνδρα καρτερικώτατον ὄντα, τέσσαρας γυναίκας ἔχειν, δίχα τῆς τῶν παλλακῶν ἀγέλης, καὶ ἑκάστης τῆς πορνείας εἶναι τὴν ποινὴν, ὀγδοήκοντα μάστιγας. Τί γὰρ ἂν γένοιτο τῆς ἀδίκου ταύτης νομοθεσίας ἀδικώτερον; Σαρακ. "Αγε δή μοι, καὶ ἄλλο πρόσθες ὑπόδειγμα. Θεόδ. Πότερον ὁρῶν ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἀνθρώποις που λιτευομένην εὐφραίνεται, εἰρήνην, ἢ μάχην; Σαρακ. Εἰρήνην. Θεόδ. Εἰ γυναίκας πολλὰς ὁ ἀνὴρ σχοίη, ειρηνεύειν σοι μᾶλλον ἢ τότε δοκεῖ, ἢ ὅταν ἔχῃ μίαν; Σαρακ. Π:τὲ μὲν οὕτως, ποτὲ δὲ οὕτως. Θεόδ. Ενδέχεται αὐτὰς πρὸς ἀλλήλας ἀγάπην ἔχειν ποτέ; Σαρακ. Οὐχι. Θεόδ. Φαρμακείαις πολλάκις οὐ χρώμεναι τὸν ἄν δρα καὶ ἑαυτὰς φθείρουσιν; ἐν δὲ ταῖς συγγενείαις αὐτῶν ἔριδες ἐπιφυεῖσαι, οὐκ ἀσπόνδους ἐξῆψαν μάτ χα;; ἡ δὲ μονογαμία τα πρώην διεστῶτα γένη τῶν δύο ἤνωσε, καὶ τὰ δοκοῦντα διαιρείσθαι, συνήψεν. Σαρακ. Εοικεν. Θεόδ. Εντεῦθεν ἡμῖν ἡ μονογαμία τῆς πολυγα μίας εντιμοτέρα, καὶ ἐννομωτέρα, ὡς Θεῷ προκριθώσεως …. αλλ', εἰ βούλει, σοὶ ἕτερον προσθήσω ὑπό δειγμα. Σαρακ. Ἡ τῶν ὑποδειγμάτων ἀψευδὴς τῆς ἐρωτή σεως ἔκδοσις, τὰς ἀκοάς μου διαπετάσασα, μικρού με Χριστιανὸν πεποίηκεν. Ἀλλ᾽ ἅλις μοι. Απόδειξις ὅτι ἔχει ὁ Θεὸς Υἱὸν ὁμοούσιον, συν ἀναρχόν τε καὶ συναίδιον. Τῶν ᾿Αγαρηνῶν τὸ φρόνημα, καὶ πᾶσα αὐτῶν ἡ σπουδὴ πρὸς τὸ ἀθετεῖν τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου θεότητα Theod. Sint unius Domini servi duo missi ad peregrinandum, alterum jubeat dominus indui multis vestibus, alterum una tantum tunica; et utrumvis eorum frigore rigentem octoginta verberibus cædi. Qui sic igitur legem istis imponeret, justusne an injustus dominus tibi videtur, præsertim si is quem jubet unam tunicam habere, Imbecillior esset? 403 Sarac. Injustus. Theod. Deum igitur vos injustitiae accusalis, cum dicitis legem tulisse, ut mulier, quæ infirmior est ad resistendum libidini, unum virum tantum habeat; vir autem, qui est alioqui tolerantior, quatuor habeat uxores; ut omittam gregem concubinarum. Ail autem fornicationis supplicium esse octoginta verbera. Quid ista iniqua lege iniquius esse potest? Sarac. Age, adde adhuc aliud exemplum. Theod. Utro duorum magis Deus in republica delectatur, pace, an pugna? Sarac. Pace. Theod. Si vir uxores habeat multas, videturne tibi tunc magis in pace esse, quam cum unam habet? Sarac. Quandoque sic, quandoque secus. Theod. Potest contingere unquam, ut ipsæ inter se ament? Sarac. Minime. Theod. Annon potius veneno sæpenumero usæ et virum, et aliæ alias inter se de medio tollunt? in cognationibus earum nonne ortæ contentiones pugnas commiseruut perpetuas? conjugium vero unius, stirpes duorum, quæ ante dissidebant, conjunxit; et quæ divulsa esse videbantur, copulavit: Sarac. Par est, credere. Theod. Hinc fit, ut habere unam uxorem bonoratius sit et sanctius, ac divinius. Sed si vis, aliud adhuc exemplum apponam. Sarac. Dum tibi aures apertas adhibco, me prope Christianum fecisti. Sed hæc mihi satis. Demonstratio, quod Deus habeat Filium consubstantialem, ut ipse carentem principio, et coeternum Agarenorum cogitatio, et omne studium eorum eo spectat, ut divinitatem Verbi Dei negent; et unVARIE LECTIONES. • Locus mendosus. for. ὡς Θεῷ προκριθεῖσα. Τanquam a Deo polygamiæ prælata. NOTÆ. Opusculum illud in editis, num. 23. Latine eolammodo exstabat. Graeca ex volumine Regi descripsit Cotelerius et cum interpretatione edidit Patrol. Apost. 1. 1, ρ. 239 not.

THEODORI ADUCARE dique contra illud aciem instruunt, ut probent βλέπει, καὶ πανταχόθεν ἐπ' αὐτῷ παρατάσσεται non esse Deum, neque Filium Dei. Eorum enim pseudopropheta, utpote Ariani erroris auditor, hoc ipsis impium irreligiosumque dogmata tradidit. Unde quidam apud eos ob eloquentiam tumidus in conventu populari sedens, episcopum percontatus est his verbis: Quid Christum dicis, Theodore? Episcopus. Deum, et Dei Filium: Saracenus. Ει potest Deo esse Fillus? Theodorus. Non potest nun esse Deo Filius. Sarac. Quo modo, et qua ratione? Theod. Potest Deus principatum non habere? Sarac. Minime. Theod. Et quorumnam princeps est Deus? Sarac. Suarum creaturarum. Theod. Accidens igitur ei fuit, ut princeps esset, non autem naturale; et dicetur babere priucipatum adventitium et acquisitum, recentem, et non, ut ipse, principio carentem. Ante cuim quam creaturæ essent, ut tu ais, non habebat principatum: fuerunt autem ei creaturæ causa principatus, ipsumque sibi præfecerunt, principem videlicet, quod prius non erat natura; et habere illis gratiam debet, quia per eas habitus est honore principali dignus: et si videatur ipsi ut eæ rursus in bibilum redeant, non obedient; prætereaque principatu erga ea quibus præest, ex Tua sententia, nudabitur: et præter tanţa absurda aliud absurdius sequetur necessario. Strac. Quod illud? Theod. Quod principatus terreni regis multo. melior et nobilior, et supra. quam dici possit excellentior, quam principatus Dei intelligetur esse. Sarac. Quo modo, et quare? Theod. Quia terrenos quidem rex princeps est eorum qui sunt ejusdem naturæ et ejusdem temporis Deus autem, eorum qui sunt diversæ naturæ, et multo inferiores ac posteriores. Sarac. Non intelligo quod dixisti. Theod. Si quis adiret regem, et diceret: Salve, rex asinorum; quod supplicium ei subeundum sse diceres? Sarac. Summum. Theod. Et utra sunt alteri cognatiora; creaturæ Deo, an asini regi terreno? Sarac. Asini regi: ambo euin sunt creaturæ, ejusdem generis, et conserva. Sed age, responde mihi percontanti: In quos habet principatum Deus, si quidem in creaturas, ut tu ais, non habet? Theod. Triplices sunt quorum aliquis princeps est: vel sunt majores principe, vel minores, vel quales. At Deum dicere principem esse inajorum, Blasphemum est. Nihil enim Deo majus. Minorum vero, inhonoratum est, convenienter absurdis ilTis quae dicta sunt supra. Relinquitur ut dicamus, δεικνύναι αὐτὸν σπουδάζοντες μὴ εἶναι Θεόν, μηδέ Θεοῦ Υἱόν. Ο γάρ τοι ψευδοπροφήτης αὐτῶν 'Αρεια νοῦ ἀκροατὲς ἄτε γεγονώς, τοῦτο αὐτοῖς τὸ ἄθεον καὶ δυσσεβὲς 'παρέδωκε δόγμα, ὅθεν τις τῶν παρ' αὐτοῖς ἐπὶ λόγοις σεμνότητος κομψός, ἐν πανδήμαρ καθήμενος συλλόγῳ, τὸν ἐπίσκοπον ηρώτησε φήσις· Τί λέγεις τὸν Χριστόν, ώ Θεόδωρε; ῾Ο ἐπίσκοπος. Θεόν, καὶ Θεοῦ Υἱόν. Ο Σαρακηνός. Καὶ ἐνδέχεται εἶναι τῷ θεῷ Υϊόν; Θεόδωρος. Οὐκ ἐνδέχεται μὴ εἶναι τῷ Θεῷ Υἱόν. Ο Σαρακ. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ; Θεόδ. Ενδέχεται τῷ Θεῷ μὴ ἄρχειν; ὁ Σαρακ. Οἱ δῆτα. · Θεόδ. Καὶ τίνων ἄρχει ὁ Θεός; Ο Σαρακ. Τῶν ἑαυτοῦ κτισμάτων. Θεόδ. Οὐκοῦν συμβεβηκός γέγονεν αὐτῷ τὸ ἄρχειν καὶ οὐ φυσικόν· καὶ τὴν ἀρχὴν λεχθείη ἂν ἔχειν ἐπείσακτον καὶ ἐπίκτητον, πρόσφατον, καὶ οὐ συν άναρχον. Πρὸ γὰρ τῶν κτισμάτων, ὡς σὺ φῆς, οὐκ ἦρχε γεγόνασι δὲ αὐτῷ τὰ κτίσματα αἰτία τῆς ἀρχῆς, κεχειροτονηκότα αὐτὸν ἐφ᾽ ἑαυτά, δηλονότι άρχοντα, τὸ πρὶν μὴ πεφυκότα· καὶ χάριν αὐτοῖς ἂν σχοίς, ὡς τῆς ἀρχοντικῆς τιμῆς δι' αὐτῶν ἠξιωμένος· καὶ εἰ δόξει αὐτῷ εἰς τὸ μὴ εἶναι αὐτὰ παλινδρομείν, ἀν ήκοα ἔσται, καὶ λοιπὸν τῆς ἀρχῆς τῶν ἀρχομένων, κατὰ σὲ γυμνωθήσεται ἄν. Καὶ πρὸς τοσούτοις ἀπο πήμασιν, ἕτερον ἐξ ἀνάγκης παρέψοιτο ἂν ἀτοπώτε μου. · 'Ο Σαρακ. Ποίον δὴ τοῦτο; Θεόδ. Οτι ἡ ἀρχὴ τοῦ ἐπιγείου βασιλέως, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀρχῆς ἀσύγκριτος [Γ. ἀσυγκρίτως] νοηθείη ἂν, καὶ κατὰ πολὺ βελτίων καὶ τιμιωτέρα. Ο Σαρακ. Πῶς, καὶ διατί; Θεόδ. Ὅτι ὁ μὲν ἐπίγειος βασιλεὺς, ὁμοουσίων καὶ ὁμοχρόνων ἄρχει· ὁ δὲ Θεὸς, ἑτεροουσίων καὶ κατὰ πολὺ ἡττόνων καὶ ὑστερογενῶν. Ο Σαρακ. "Οπερ ἔφης οὐ συνίημι. Θεόδ. Ει προσιών τις προσαγορεύσοι σοι τὸν βασιλέα, λέγων· Χαῖρε, ὦ βασιλεῦ τῶν ὄνων· τί δεῖν Ο αὐτὸν λέγεις παθεῖν; Ὁ Σαρακ. Τὴν ἐσχάτην τιμωρίαν. Θεόδ. Καὶ πότερα θατέρω συγγενέστερα, τῷ θεῷ τὰ κτίσματα, ἢ τῷ ἐπιγείῳ βασιλεῖ οἱ ὄνοι; Ο Σαρακ. Τῷ βασιλεῖ οἱ ὄνοι· κτίσματα γάρ άμφω, ὁμογενῆ τε καὶ σύνδουλα. Ἀλλ᾽ οὖν πείθοντί μοι, ἄγε δή, λέγε· Τίνων ὁ Θεὸς ἄρχει, ἐπειδή και σμάτων, ὡς σὺ φής, οὐκ ἄρχει; Θείδ. Οἱ ἀρχόμενοι τρισσοί· ἢ μείζονες ὄντες τοῦ ἄρχοντος, ἢ ήττονες, ἢ ἴσοι· μειζόνων δὲ ἐπειπεῖν τὸν Θεὸν ἄρχειν, βλάσφημον· Θεοῦ γὰρ μείζον οὐδέν. Ηττόνων δὲ, ἄτιμον, κατὰ τὰ προειρημένα ἄτοπα λείπεται δὲ εἰπεῖν ἴσων καὶ συνανάρχων. aequalium, et pariter principio careptiv

Ο Σαρακ. Καὶ τίς ἐστιν ὁ τῷ Θεῷ ἴσος άναρχος, ὃς καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἄρχοιτο; OPUSCULA. καὶ συν- 404 Sarac. Ecquis est Deo par, et instar illius carens principio, qui illum habeat principem? Θεόδ. Οἱ ἀρχόμενοι τριττοί· ὁ μὲν γὰρ βουλόμενος ἀρχθήσεται· ὁ δὲ, τυραννούμενος· ὁ δὲ μήτε βουλόμενος, μήτε τυραννούμενος· ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς, βουληθέντων οὐκ ἄρχει, ἵνα μὴ πάλιν βουληθέντες διαδέ ξωνται αὐτὸν, καὶ ποὸς τοῦτο οὐ συνάναρχον, οὐδὲ φυσικὴν σχοίη τὴν ἀρχὴν μετὰ βούλησιν γὰρ, καὶ πρόσφατον καὶ ἄτιμον, καθὰ εἴρηται· ἀλλ᾽ οὐδὲ τυραννουμένων ἄρχει· ἀπρεπές γάρ, σὺν τοῖς λοιποῖς ἀτοπή μασιν. Ὑπολέλειπται οὖν εἰπεῖν ὅτι ὁ Θεὸς ἄρχει οὐ βουλομένοι, οὐδὲ τυραννουμένου, ἀλλὰ φυσική ἀρχῇ ἀρχομένου. Theod. In quos est principatus, sunt triplices. Unus quidem volens, habebit principem: alius per vim et tyrannice: alius vero neque volens, neque vi adactus. At Deus non est princeps, quia volunt ii quorum est princeps: ne rursus, si velint, ei succedant: ac præterea non habeat principatum naturalem, ac simul absque principio; utpote post voluntatem, et nuperum ac inhonoratum, sicut dictum est. Sed nec vim ac tyrannidem passorum princeps est: neque enim decet; præter reliqua absurda. Restat igitur ut dicatur Deus esse princeps, non ut volentis, nec tyrannidem subeuntis, sed naturali principatu habentis. Ο Σαρακ. Καὶ τίς ἐστιν ὁ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ φυσικῶς ἀρχόμενος: Θεόδ. Οἱ ἄρχοντες τρισσοί· ὁ μὲν γὰρ, ψήφῳ τῶν ἀρχομένων ἄρχει· ὁ δὲ, τυραννίδι· ὁ δὲ, φύσει· ἀλλ᾽ ὁ μὲν Θεὸς ψήφῳ ἀρχομένων οὐκ ἄρχει, διὰ τὰ προειρημένα ἀνάρμοστα ἐπὶ Θεοῦ λεχθῆναι συμβεβηκότα· ἀλλὰ οὐδὲ τυραννίδι· τοῦ Θεοῦ γὰρ ἡ τυραννὶς μακρὰν ἀποῤῥαπίζεται· ὑπολέλειπται δὲ ἄρα ὁ τρίτος τρόπος, καθ' δν λέγεται ὁ Θεὸς ἄρχων πάσης ψήφου ἀνώτερος, καὶ πάσης τυραννίδος ἐλεύθερος, ὅ ἐστι φύσει. Ὁ Σαρακ. Καὶ τί ἐστιν ὁ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ φυσικῶς ἀρχόμενος; Θεόδ. Ὁ Υἱὸς αὐτοῦ, δι' οὗ ἄρχων καὶ Πατὴρ οὐκ Αργμένος ὁ Θεὸς γνωρίζεται· διότι φυσικὸν πραγμα πᾶν, τῆς κατὰ προαίρεσιν θελήσεως προτέθειται. Ὁ Σαρακ. Οἷον τί φής; Θεόδ. Πρὸ γὰρ τοῦ θέλειν ἀναπνεῖν, ἀναπνέομεν· καὶ πρὸ τοῦ θέλειν ἀκούειν, ἀκούομεν· καὶ πρὸ τοῦ θέλειν ὁρᾷν, βλέπομεν. Ἰδοὺ γὰρ, σύ, ὦ ἀρνητὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου θεότητος, ἀποδέδεικται, ὅτι ἐστὶ τῷ Θεῷ Υἱὸς ὁμοούσιος, συνάναρχός τε καὶ συναΐδιος, ταῖς τῆς θεότητος ὑπεροχαῖς τῷ γεννήτορι συν εδρεύων, ὑπὸ πάσης ἀοράτου καὶ ὁρατῆς κτίσεως Δημιουργὸς καὶ Δεσπότης σὺν αὐτῷ λατρευόμενός τε καὶ προσκυνούμενος, τὸν οὐρανὸν ἔχων θρόνον, καὶ τὴν γῆν ὑποπόδιον· ἔτι δὲ καὶ προφητικῶς εἰπεῖν, σπιθαμῇ τὸν οὐρανὸν μετρῶν, καὶ τὴν γῆν δρακί, οὗ πάντα τὰ ἔθνη ἐνώπιον, ὡς ῥοπὴ ζυγοῦ, καὶ ὡς στα γὼν ἀπὸ κάδου. Sarac. Ecquis est qui natura Deum habet principem? Theod. Triplices sunt principes: alius enim suffragio eorum quibus præest, princeps est: alius per tyrannidem, alius natura. Verum Deus eorum quibus præest suffragio non est princeps; ob prædicta incongrua quæ de Deo dicenda essent: sed neque per tyrannidem; tyrannis enim procul a Deo profligatur superest itaque tertius modus, Deus dicitur princeps omni suffragio superior, et ab omni tyrannide liber, qui est modus naturalis. Sarac. Et quis est qui Deum naturaliter principem habet? Theod. Filius ejus; per quem Deus, princeps et Pater non cæptus sen absque principio agnoscitur. Quia omnis res naturalis voluntatem electionis præcellit. Sarac. Quid verbi gratia ais? Theod. Ante enim quam velimus respirare, respiramus; et antequam velimus audire, audimus; et antequam velimus videre, videmus. En igitur, o tu negator divinitatis Verbi Dei, demonstratum est quod Deo est Filius consubstantialis, carens ut ille principio, et coæternus, excellentiis divinitatis cum genitore præsidens, ab omni creatura inaspectabili et aspectabili tanquam Creator et Dominus cum ipso cultus et adoratus, qui cœlum pro throno habet, ac terram pro scabello; insuperque, ut prophetice dicatur, qui palmo calum metitur, et terram pugno; ante cujus conspectum omnes gentes sunt quasi momentum stateræ, et quasi stilla de situla¤*. Τοῦ αὐτοῦ διάλεξις ἀποδεικνύουσα, ὅτι ὁ Πατήρ ἀεὶ γεννᾷ, ὁ δὲ Υἱὸς ἀεὶ γεννάται. Turriano Αιρετικός. Πότερον σοι δοκεί; πᾶν τὸ εἰς πέρας ἐλθοι, ἤρξατο, ἢ οὐ; Theodori monachi demonstratio (56'), quod Paler semper generat, Filius aulem semper generatur. interprete flareticus. Utrum tibi videtur, omne quod ad fnem venit, cœpit, an non? De Isa. xL, 12. 15. ΝΟΤΕ. Hune titulum habebat versio Turriani. In altero cool. Bavarico, Θεοδώρου πρεσβυτέρου της Pathos, Theodori presbyteri Raithu. Secundus codex Barar. Τοῦ αὐτοῦ διάλεξις ἀποδεικνύουσα, Clea

405 Orthod. Capit. Haret. Nonne omne quod capit, cum non esset, eo devenit, ut esse inciperet? Orthod. Quidni? Harel. Igitur genuit Pater, et genitus est Filius? Orthod. Maxime. Haret. Si ille genuit, et hic genitus est, hac præterierunt, generare scilicet Patrem, et generari Filium; hæc autem præterila finein acceperunt. Quod autem ejusmodi est, cœpit, ut concessum est; cœpit igitur Pater generare, et Filius generari. Capit igitur esse hoc quod est, Patrem generare, et hoc, Filium generari. Cœpit igitur quod est esse Patrem; et similiter hoc, quod est esse Filium. Annon videntur tibi hæc sic concludi? Orthod. Non videntur mihi. Haret. Cur non? Orthod. Quia si diceretur secundum tempus in Deo: Genuit, et, Genitus est, extra dubitationem esset quod dicitur. Sed quia mens pia hæc ætérne ponit, non jam tanquam praeterita accipienda sunt, sed tanquam quæ semper sint; sicut enim erat Deus non tanquam qui haberet praeteritam essentiam, est enim semper, sic genuit Pater, et Filius genitus est. Hæret. Imperfecta ergo est generatio, siquidem Ille semper generat, et hic generatur. Annon sic est? Orthod. Nequaquam. Etenim Pater semper est, et similiter Filius; imperfecta igitur'est essentia Patris, et Filii, ut tu sentis, quia non accipit finem; quin potius hoc est perfectissimum, quod habet fuem οίκοθεν, id est, e se, et semper in fine est, et non accedit foris finis. Præterea quia generari Filium non significat aliud, quam habere essentiam ex Patre; semper autem habet essentiam ex Patre: semper igitur generatur. Oportebat enim, ut qui proprie Filius est, semper haBeret essentiam ex Patre, non sicut nos, qui principium tantum habemus. Generari enim homonymum est, siquidem in nobis via est ad essentiam habendam; in Filio autem Dei essentiam ipsam significat, et non viam ad essentiam, modo solum differunt: esse enim per se acceptum essentia est; Ορθόδ. ήρξατο. ut autem intelligitur esse ex Patre, generari dicitur. Quare cum duo significata in eo, quod est generari, demonstrata sint, in primo quidem absurdum est semper generari, in secundo vero minime; in eo enim quod est generari, quod duplex 'est, unam quidem habet finem ipsam essentiam, Αίρετ. Οὐχὶ πᾶν τὸ ἀρξάμενον ἐκ τοῦ μὴ εἶναι ἦλθεν εἰς ὃ ἤρξατο; 'Ορθόδ. Πῶς γὰρ οὔ; Αίρετ. 'Αρα ἐγέννησεν ὁ Πατήρ, καὶ ὁ γῆς ἐγεννήθη; Ορθόδ. Πάνυ μὲν οὖν. Αίρετ. Εἰ οὖν ὁ μὲν ἐγέννησεν, ὁ δὲ ἐγεννή ταῦτα δὲ παρῆλθεν· ήγουν τὸ τὸν Πατέρα γεννάν, καὶ τὸν Υἱὸν γεννᾶσθαι, τὰ δὲ παρελθόντα είναι ἔλαβε τὴ δὲ τοιοῦτον ήρξατο, ὡς ὡμολόγηται· ἤρξατο ἄρα τὸν Πατέρα γεννάν, καὶ τὸν Υἱόν γενιά σθαι. Ὥστε, καὶ τὸ εἶναι Πατέρα ήρξατο, ὁμοίως θα καὶ τὸ εἶναι Υἱόν. Η οὐ δοκεί σοι ταῦτα ούτω το λελογίσθαι; Ορθόδ. Οὐδαμῶς. Αίρετ. Πῶς γάρ; Ορθόδ. Εἰ μὲν γὰρ χρονικῶς ἐλέγετο ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, Ἐγέννησε, καὶ Ἐγεννήθη, ἄπορον ἦν τὸ λεγό το νον. Ἐπεὶ δὲ ὁ εὐσεβὴς νοῦς αἰωνίως ὑποτίθησ ταῦτα, οὐκέτι ὡς παρελθόντα ληπτέον αὐτὰ, ἀλλ' ὡς ἀεὶ ὄντα· ὥσπερ γὰρ ἦν ὁ Θεός, οὐχ ὡς παρεί θοῦσαν ἔχων τὴν ὕπαρξιν· καὶ γὰρ ἐστιν ἀεὶ, οὕτως τὸν Ἐγέννησε, και, Εγεννήθη. Αίρετ. Ατελὴς ἄρα ἡ γέννησις, εἰ ὁ μὲν ἀεὶ γεν vᾷ, ὁ δὲ γεννᾶται. Η οὐχ οὕτως ἔχει; να, Ορθόδ. Οὐ μὲν οὖν. Καὶ γὰρ ὁ Πατὴρ ἀε! ἐστιν· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Υἱός· ἀτελὴς ἄρα κατὰ σὲ ἡ ὕπαρ ξις τοῦ τε Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, ὅτι οὐ λαμβάνει πέρας· μᾶλλον δὲ τοῦτό ἐστι τὸ τελειότατον, το οἴκοθεν ἔχον τὸ τέλος καὶ ἀεὶ ἐν τέλει ὄν, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἐπιγινόμενον. Ἔτι δὲ ἐπεὶ τὸ γεννᾶσθαι τὴν Υἱὸν οὐκ ἄλλο σημαίνει, ἢ τὸ ἔχειν τὴν ὑπαρξινἐκ τοῦ Πατρός· ἀεὶ δὲ πατρόθεν ἔχει τὴν ὕπαρξιν ἀεὶ ἄρα γεννᾶται· ἔδει γὰρ τὸν κυρίως Υἱὸν ἀεὶ ἔχειν τὴν ὑπερ ξιν ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐχ ὡς ἡμεῖς, οἱ τὴν ἀρχὴν μὲν νον. Τὸ γὰρ γεννᾶσθαι ὁμώνυμον· ἐπὶ μὲν γὰρ ἡμῶν ὁδός ἐστιν εἰς ὑπαρξιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰ τὴν τὴν ὕπαρξιν σημαίνει, καὶ οὐχὶ ὁδὸν εἰς ὕπαρ ξιν· μόνῳ δὲ τῷ τρόπῳ διαφέρουσι· τὸ ψάρι είναι αὐτὸ καθ' αὐτὸ μὲν λαμβανόμενον, ὑπαρξῖς ἐστιν, ὡς δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς νοούμενον, γεννᾶσθαι λέγεται. Ότα ἐπεὶ δύο σημαινόμενα ἐδείχθη τοῦ γεννᾶσθαι, κατὰ μὲν τὸ πρῶτον, ἄτοπόν ἐστι τὸ γεννᾶσθαι ἀεί κατά δε τ δεύτερον οὐδαμῶς· τοῦ γὰρ γεννᾶσθαι, τὸ μὲν τὰ λος ἔχει τὴν ὕπαρξιν, ὅπερ εἰ οὐ λαμβάνει τὸ Πάν τέλος, ἀτελές ἐστιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, είχ ΝΟΤΑ. Ejusdem dissertatio, demonstrans. etc. Refertur autem illud: Τοῦ αὐτοῦ ad Abucaram, quia proxime antegresso dialogo hæc erat inscriptio: Θεοδώρου φιλοσόφου ἐπισκόπου Καρῶν τοῦ ᾿Αβουχαρά, Theodori philosophi, episcopi Carum, Abucara. Utrum autem Theodorus Abucara, et ille presbyter lauræ, seu monasterii Raithu sint unus et idem, incompertum habeo. Fx monasteriis certe ›usitati moris erat episcopos educere. Exstat Theodori presbyteri Raithu, sen ut alii vocant, Rkz tensis libellus, tom. I Biblioth. SS. PP. intery. Godefrido Tilmanno, adversus hæreses, quib jam olim hypostatica duarum in Christo nat rum unio oppugnata est. Eumdem Latine reddidi Turrianus: imo et Calvinianus Beza non m vertit, sed Greco-Latine publicavit. Doetores quirant, utrum sub istis Theodoris unus an des lateant.

OPUSCULA. πως ἔχει. Οὐ γὰρ ἔχει τὸ τέλος τὴν ὕπαρξιν, τὸ quod quidem si proprium fnem 406 non accipit. · Υεν τοῦ Θεοῦ γεννᾶσθαι, ἀλλ᾽ ἔστι τέλος, καὶ ιειόν ἐστιν. Ἐπεὶ οὖν ἐδείχθη ἀεὶ γεννᾶσθαι τὴν ἀν. τοῦτ' ἔστιν, ἀεὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἔχειν τὸ εἶναι, 18 Πατὴρ ἄρα ἀεὶ γεννᾷ, ήγουν ἀεὶ αἴτιός ἐστι ὁ Υἱοῦ. Καὶ ταῦτα οὕτως διορίσθω. imperfectum est; in Filio autem Dei non sic est, non enim hoc quod est, generari Filium, finem habet ipsam essentiam, sed est finis, et perfectum est. Quia igitur demonstratum est semper generari Filium, id est, semper habere ex Patre essenquidem sic im, et Pater utique semper generat, id est, semper est principium Filii. Atque hæc plicata siat, Σχόλιον τοῦ αὐτοῦ. Λέλυται ἄρα τὸ δοκοῦν ἄπορον πρόβλημα, λέγω δὲ », πότερον, όντα αὐτὸν γεγέννηκεν, ἢ οὐκ ὄντα. ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἄλλο σημαίνει τοῦτο ἢ τὸ ὄντος αὐτοῦ, · αἴτιο; τοῦ εἶναι αὐτὸν, ἢ μὴ ὄντος· οἶαν ἂν οὖν πόκρισιν ἁρμόζει προς ταύτην τὴν ἐρώτησιν ἀποοῦναι, καὶ πρὸς τὴν ἰσοδυναμοῦσαν αὐτῇ προκει ένην ἐρώτησιν, τὴν ἰσοδυναμοῦσαν ἀπόκρισιν ομόση λέγεσθαι. Ἐπεὶ οὖν ὁ Πατὴρ ἀεὶ αἰτιός ἐστι οῦ εἶναι τὸν Υἱόν, δῆλον, ὅτι ἀεὶ τοῦ Υἱοῦ ὄντος στὶν αίτιος αὐτοῦ ὁ Πατήρ. Ωστε ὄντος αὐτοῦ ἦν εἴτιος αὐτοῦ ὁ Πατήρ· τοῦτο δὲ ταυτόν ἐστι τῷ, ντα αὐτὸν γεγέννηκεν· ὄντα αὐτὴν ἄρα γεγέν πκε. Καὶ οὐκ ἄτοπον. Ἐπὶ γὰρ Θεοῦ, οὐ 'σημαί. νει, τὸ γεγέννηκε, τὸ παράγειν τι ἐξ αὐτοῦ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι. Τότε γὰρ ἦν ἄτοπον τὸ, ὄντα αὐτὸν γεγέννηκεν· ὡς δὲ δίωρισαμεν, οὐδαμώς. Scholium ejusdem. Ex his solutum manet problema illud, quod videtur dubitationis plenum, illud, inquam, utrum Pater exsistentem Filium genuerit, an non exsistentem. Cum enim hoc non significet aliud, quam istud; utrum Pater fuerit principium Filii exsistentis, an non exsistentis; quæ responsio ad hanc quæstionem dabitur, eadem accommodanda erit Bad aliam huic æquipollentem. Cum igitur Pater semper sit principium Filii, manifestum evadit Patrem semper exsistentis Filii esse principium. Itaque exsistentis Filii principium est. Quod idem est, ac illud: exsistentem genuit; exsistentem igitur genuit. Neque hoc absurdum est. Nam illud genuit, non significat in Deo aliquid ex non esse ad esse producere; sic enim absurdum foret dicere, Patrem genuisse Filium exsistentem. Eo a11tem modo, quo nos id amfirmamus, omni absurditate caret. Θεοδώρου φιλοσόφου ἐπισκόπου Καρῶν τοῦ Αβουκαρά, περὶ Θεοῦ ὀνομάτων. Theodori Hagiopolitani disputatio de nominé Dei Turriano interprete. Τὸ Θεὸς ὄνομα, από τινος ενεργείας είρηται, οὐ μὴν τῆς ἐνεργείας ἐστὶ σημαντικόν, ἀλλὰ τῆς φύσ σεως τῆς ἐνεργούσης· εἰ γὰρ τὸ Θεὸς ὄνομα ἐνεργείας δηλωτικόν, πᾶν δὲ ὄνομα, οὗτινός ἐστι δηλωτικὸν, ἐκείνου ἐστὶν ὄνομα, καὶ τὸ Θεὸς ἄρα ὄνομα ἐνεργείας ἐστὶν όνομα. Ὥστε τὸ ὠνομασμένον Θεὸς, ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ἐστι. Θεὸς ἄρα ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, καὶ ὁ Θεὸς ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ ἐστι. Ταυτὸν ἄρα Θεὸς, καὶ ἐνέργεια Θεοῦ, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δέ τις ἐριστικῶς λέγοι, ὡς οὐκ ἀδύνατον τοῦτο τιθέναι, ἴστω, ὡς πολλὰ ἄτοπα συμβαίνει αὐτῷ ὁμο λογεῖν. Πρῶτον, τὸ πρὸς τὸ αὐτὸ λέγεσθαι. Τὰ γὰρ ταυτά, πρὸς τὸ αὐτὸ λέγεται ", είγε τὸν αὐτὸν δέχεται; ἄλλη σε τοῦ Θεοῦ λέγεται ενέργεια· ὁ Θεὸς οὐ λέγεται τοῦ Θεοῦ εἶναι Θεός. Ετι ἡ ἐνέργεια ενεργοῦντός ἐστιν ἐνέργεια, ὁ δὲ Θεὸς οὐκ ἐνεργοῦν τῆς ἐστι Θεός. Ετι, εἰ ταὐτὸν Θεὸς, καὶ ἐνέργεια Θεοῦ, κατηγοροῦντο ἂν ἀμφότερα κατὰ τῶν αὐτῶν. 'Αλλ' ὁ Θεὸς κατηγορείται κατὰ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ Πνεύματος. Η δὲ ἐνέργεια οὐχ ὁμοίως· ὁ γὰρ Πατὴρ Θεός· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Nomen Dei a quǝdam operatione dictum est; non tamen significat operationem, sed naturam operantem. Si enim nomen Drus, significat operationem, omne autem nomen cujus habet signi ficationem, illius est nomen, igitur nomen Deus nomen operationis est. Quare quod nominatur. Deus, operatio Dei est. Operatio igitur Del est Deus, et Deus est operatio sua. Idem igitur est. Deus, et operatio Dei, quod est impossibile. Si quis vero contentiose dicat posse hoc poni et concedi, sciat is, multa absurda inde sequi. Primum, ad idem dici. Quæ enim sunt eadem, ad idem dicuntur; at operatio Dei, Dei operatio dicitur; Deus vero non dicitur esse Deus Dei. Præterea, operatio operantis operatio est; Deus autem non est Deus operaulis. Rursus, si idem ipsum est Deus, et operatio Dei, dicentur ambo deeisdem; at Deus de Patre dicitur, et Filio, 407 et Spiritu sancto, operatio vero non sic. Pater enim Deus est; similiter et Filius, et Spiritus. sanctus. Pater autem non est operatio, vel Filius, VARIÆ LECTtiones. Hæc non habentur in Turriano. 6 ἀλλὰ legit Ture. ΝΟΤΕ. Hunc titulum habet versio Turriani. Sed in uno cod. Bavarico expresse est ista, quam posuimus, inscriptio. In altero ista: Τοῦ αὐτοῦ ὀνόμα To. Precedit antea disputatiuncula Theodoro presbyt. Raithu inscripta.

THEODORI ABUCAR.E et Spiritus sanctus, sed operantes. Quod vero ma- Πνεῦμα. Οὐκέτι δὲ ὁ Πατὴρ ἐνέργεις, ή & Υιός, ximum est, non dicere Deum esse ante suain operationem, sed simul; quæ enim sunt eadein, necesse est confiteri simul esse. Si igitur Deus est æternus, et operatio ejus alerna est Ex quo fit, ut effectus operationis æternus sit; est autem electus operationis mundus: igitur eteruus mundus, ut positum est. Atqui dicere hoc non solum non licet, sed impium est. Ad hæc, omnia, quæ proprie, et maxime de individuis subjectis dicuntur, aut natura eunt, aut pars natura; Deus autem proprie et maxime dicitur de tribus personis: Deus igitur aut natura est, aut pars nature. Sed quia pars non potest de Deo dici, relinquitur, ut sit natura. Deus igitur est natura, et nomen Deus naturam significat. Sicut enim nomen homo, a quadam operatione dictumn est; non tamen significat operationem, sed naturam, et substantiam, similiter anima, et angelus et fere omnia nomina substantiarum ab operatione, aut affectione, sive passione dicta sunt; non tamen operationem aut affectionem, sive passionem significant, sic intelligendum est de nomine Dei. Et non oportet sequi per errorem etymologias, et leges gramma· Licæ, neglecta regula veritatis, qua multi prolltentur uti, pauci vero utuntur. Sed de his haclenus. Ejusdem disputatio de Deo, et Deitate. τὸ Πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἐνεργοῦντα τὴ δὲ μέγιστον, τ λέγειν μὴ εἶναι τὸν Θεὸν πρὸ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἅμα· τὰ γὰρ ταυτὰ ἅμα ὁμολογεῖν ἀνάγει Εἰ οὖν ὁ Θεὸς αἴδιος, καὶ ἐνέρ: αὐτοῦ ἔχε άΐδιος. Ὥστε καὶ τὸ τῆς ἐνεργεία: αποτελεσμ ἀΐδιον, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα, ὁ κόσμος· άίδος Ερε κόσμος κατὰ τὴν προτεθεῖσαν ὑπό.... υπερ οὐ μόνον ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ ἀσεβές ἐστι λέγει. Ετι, πᾶν τὸ κυριώτατον, καὶ μάλιστα κατηγορώ μενον κατὰ πασῶν τῶν ὑποκειμένων ὑποστάσεων, φύσις ἐστὶν, ἢ μέρος φύσεως· ὁ δὲ θεὸς κυριώτατα, καὶ μάλιστα κατηγορείται κατὰ τριῶν ὑποστάσεων ὁ Θεὸς ἄρα ἡ φύσις ἐστὶν, ἢ μέρος φύσεως. Αλλ' ἐπεὶ τὸ μέρος ἐπὶ Θεοῦ ἀδύνατον, λείπεται είναι φύσις. Φύσις ἄρα ἐστὶν ὁ Θεὸς, καὶ τὸ θεὸς ὄνομα, τ σεώς ἐστί δηλωτικόν. Ωσπερ γὰρ τὸ ἄνθρωπος ένα μα, παρά τινο; ἐνεργεία; ἐστὶ “σημαντικών, αλλά τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐσίας· ὁμοίως δὲ καὶ ψυχές καὶ ἄγγελος, καὶ σχεδόν πάντα ὀνόματα τῶν οὐσιῶν, ἀπὸ τῆς ἐνεργείας ἢ τοῦ πάθους εἴρηται, οὐ μὴν ἐνέργειαν, ἢ πάθος σημαίνει, ἀλλ' οὐσίαν, καὶ τ σιν· οὕτως μοι νόει καὶ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ ὀνόματος. Καὶ μὴ πλανηθῆς ἀκολουθῶν ἐτυμολογίαις, καὶ νόμος γραμματικοῖς, παρορῶν τὸν τῆς ἀληθείας κανόνα, μ πολλοὶ μὲν ἐπαγγέλλονται χρῆσθαι, ὀλίγοι δέ είπν οἱ χρώμενοι· τοῦ δὲ τέλους εὐχόμεθα σὺν Θεῷ. Διάλεξις Αιρετικοῦ πρὸς Ορθόδοξον περὶ Θεοῦ, καὶ θεότητος. Turriano interpreta. Hareticus. Utrum tibi videtur idem esse Deus, et Deitas? an aliud? Orthodorus. Idem. Haret. Nonne, quæ eadem sunt, de eodem dicuntur? Orthod. Non est necesse. Hæret. Si eadem sunt, quomodo non de eodem prædicantur? Sin vero non prædicantur, quomodo non sunt diversa, quæ eadem sunt? quod quidem Aeri non potest. Orthod. Non satis est, ut prædicentur eadem de ccdem, esse tantum eadem, 408 sed oportet in eo convenire, ut similiter dicantur, et intelligantur. Quia igitur Deus et Deitas, sensu nostro, idem sunt, modus autem significandi scilicet diversus est; non enim similiter intelligitur Deus et Deitas; siquidem Deum intelligentes, et dicentes, naturam tanquam in hypostase intelligimus, et dicimus; Deitatem vero cum dicimus, ipsam natuΑιρετικός. Πότερόν σοι δοκεῖ; ταυτόν έστι θεὸς καὶ θεότης, ἡ ἕτερον; Ορθόδοξος. Ταυτόν. Αίρετ. Οὐχὶ τὰ αὐτὰ καὶ τοῦ αὐτοῦ κατηγορούν ται; Ορθόδ. Οὐκ ἀνάγκη. Αίρετ. Εἰ μὲν οὖν ταῦτά εἰσι τὰ αὐτὰ, πῶς οἱ κατηγορούνται κατὰ τοῦ αὐτοῦ; Εἰ δὲ οὐ κατηγο ροῦνται, πῶς οὐχ ἕτερα τὰ αὐτά; ὅπερ ἀδύναται. Ὀρθόδ. Οὐκ ἀπόχρη εἰς τὸ κατηγορείσθαι τὰ τὰ κατὰ τοῦ αὐτοῦ, τὸ εἶναι ταυτὰ μόνον, ἀλλὰ δεῖ, συνδραμεῖν εἰς τοῦτο, καὶ τὸ ὡσαύτως νοεῖσθαι, καὶ λέγεσθαι. Ἐπεὶ οὖν Θεὸς, καὶ θεότης καθ' ἡμᾶς δεν τὸν, ὁ δὲ τρόπος διάφορος, τοῦτ' ἔστιν, οὐχ ὡκεύους νοεῖται Θεὸς, καὶ Θεότης· Θεὸν μὲν γὰρ νοοῦντες, καὶ λέγοντες, τὴν ἐν ὑποστάσει φύσιν νοοῦμεν καὶ λέγομεν. Θεότητα δὲ αὐτὴν τὴν φύσιν, ὡς γν μνὴν οὗταν, καὶ ἄνευ ὑποστάσεως θεωρουμένην' ἀπ • Videtur deesse λεγόμενον, ενεργείας οὐκ ἔστι. NOTÆ. Distingue: operatio immanens æterna est, nec a Deo distinguitur; transiens temporaria esi, effectus, ita et ipsa a Deo distinguitur.

OPUSCULA. το, τον μὲν θεὸν κατηγορούμεν κατὰ τῆς ὑπο- ram tanquam nudam, et sine personis, ratione ' σεως. Ὡς ἐν ὑποστάσει θεωρούμενον, τὴν δὲ τητα οὐδαμῶν, ὡς καθ᾿ ἑαυτὴν οὖσαν, καὶ ἄνευ ιστάσεως θεωρούμενην. tantum consideratam intelligimus, et diciwas, idcirco Deum prædicamus de hypostase, tanquam in bypostase consideratum; Deitatem vero nequaam, (non eniu: dicimus: Pater est Deitas, sed Deus) tauquam per se, et solum sine personis Isideratam. Ίστέον γάρ, ὅτι ἡ Θεότης οὐκ ἔστιν ἄνευ τῶν ῶν ὑποστάσεων. Θεωρουμένη δὲ καθ᾿ αὐτὴν, εν τῶν ὑποστάσεων θεωρεῖται. Καὶ γὰρ ἡ θεωρία, κ ἔστι κωλυτικὴ τῆς ὑπάρξεως· ἐπεὶ γὰρ ἡ Θεό ς καθ᾿ ἑαυτὴν νοουμένη, φύσις ἄνευ ιδιωμάτων εἶτα:, δῆλον ὅτι καὶ ἄνευ ὑποστάσεων. Εἰ γὰρ εἶται καθ' ἑαυτὴν, μετὰ ὑποστάσεων, δηλονότι, εὶ μετὰ ἰδιωμάτων, ὅπερ οὐχ ὑπέκειτο. Ετι, τὸ η δυνάμενον νοεῖσθαι ἄνευ ἄλλου, ἀνάγκη πρός τι ναι, καὶ οὐκ οὐσίαν. Η δὲ Θεότης οὐ πρός τί στιν, ἀλλ' ὑπερούσιος οὐσία· ὥστε δύναται θεω εἶσθαι καθ᾿ ἑαυτὴν μόνην, καὶ οὐ μετὰ ἄλλου· ἔτι, σπερ ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν ἄνευ τόπου, θεωρούμενος δὲ καθ' αὐτὸν, καὶ ὁριζόμενος, ἄνευ τόπου θεωρεῖται καὶ ὁρίζεται. Ετι μὴν καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ζῶντος αὐτοῦ, οὐκ ἔστιν ἄνευ σώματος, θεωρουμένη δὲ καθ᾿ ἑαυτὴν ἄνευ τούτου θεωρεῖται. Οὕτως καὶ ἡ Θεότης ἄνευ μὲν τῶν ὑποστάσεων οὐκ Επι· θεωρουμένη δὲ καθ᾿ ἑαυτὴν, ἄνευ τούτων θεωρεῖται. Αίρετ. "Αλλο σε γάρ ἐστιν οὐσία, καὶ ἄλλο ὑπό στασις; Ορθόδ. Αλλο καὶ ἄλλο, οὐχ ὡς πράγμα ἄλλο, καὶ άλλο, άλλο τι σημαινούσης τῆς ὑποστάσεως, καὶ ἄλλο τῆς οὐσία;, ὡς ὁ κόκκος τοῦ σίτου λέγεται σπέρμα, καὶ καρπὸς, οὐχ ὡς πρᾶγμα ἄλλο, καὶ ἄλλο. Αλλο δέ τι σημαίνει τὸ σπέρμα, καὶ ἄλλο ὁ καρπός, ὅτι, τὸ μὲν σπέρμα τοῦ μέλλοντός ἐστι γεωργίου σπέρμα, ὁ δὲ καρπὸς τοῦ παρελθόντος γεωργίου καρπός. Δίρετ. Τι σημαίνει ἡ οὐσία; καὶ τί ὑπόστασις; Ορθόδ. Η ουσία τὴν κοινότητα σημαίνει, καὶ εἴ τί ἐστιν ἴδιον τῆς οὐσίας, τοῦτο κοινὸν τῶν ὑποστάσεων τῶν ὑπὸ τὴν οὐσίαν· ἡ δὲ ὑπόστασις ιδιότητα ἔχει, ἥτις οὐκ ἔστι κοινὴ τῶν τῆς αὐτοῦ οὐσίας ὑποστάσεων, μετὰ καὶ τοῦ ἀριθμὸν ἐπιδέ χεσθαι. Αίρετ. Η γὰρ οὐσία οὐκ ἔχει ιδιότητα; Ορθόδ. Ούτε ιδιότητος μετέχει, μὴ οὔσης κοινῆς τῶν τῆς οὐσίας ὑποστάσεων· οὔτε γὰρ ἀριθμὸν πληθυντικὸν ἐπιδέχεται μία ουσία 68. Τὸ γὰρ ἀριθμὸν πληθυντικὸν ἐπιδεχόμενον, πάντως ιδιότητα ἔχει, καὶ τὸ ἔχον ιδιότητα, ἀριθμὸν ἐπιδέχεται· αὕτη γὰρ ἡ Ιδιότης τὸν ἀριθμὸν εἰσάγει. Αίρετ. Οὐ νοῦ, ὁ λέγεις. Εἰπὲ περισαρεστεpov. ᾿Ορθόδ. Λέγεις τὴν τοῦ Πατρὸς οὐσίαν ἀθάνα Advertendum mitem est, quod Deitas non est sine tribus personis. Considerata vero per se et sola, sine personis consideratur. Siquidem consi deratio non prohibet exsistentiam. Quia enim Deltas secundum se considerata, natura sine proprietatibus intelligitur, liquet sine hypostasibus consllerari; si enim consideratur per se cum hypostasibus, liquet considerari cum proprietatibus, quod quidem non erat positum. Deinde, quod non potest intelligi sine alio, necesse est aut aliquld esse, et non substantiam; Deitas autein non est ad aliquid, sed est substantia supra substantiam; quare potest considerari per se solam, et non cum alio. Rursus, sicut homo non est sine loco, consideratus vero per se, et definitus, sine loco consideratur, et definitur. Item anima hominis viventis non est sine corpore; considerata vero per se, sine corpore consideratur. Sin Deitas sine personis non est; considerata vero per se, sine bis consideratur. Hæret. Aliud estne substantia, et aliud hyposlasis Orthod. Aliud et aliud, non tanquam res alia el alia sed tanquam aliud significet hypostasis, et aliud substantia; sicut granum frumenti dici - tur et est semen et fructus, non tanquam res alia et alia. Aliud vero significat semen, et aliud fruclus; quoniam semen quidem semen est future agricultura; fructus vero præterile agricultura fructus est. Hæret. Quid significat substantia? et quid hypostasis? Orthod. Substantia significat quid commune, et si quid est proprium substantiæ, hoc commune est hypostaseon, quæ sunt subter substantiam; hypostasis auten 409 proprietatem habet, quas non est communis hypostaseon ejusdem substantiæ, et numerum recipit. læret. Num substantia non habet proprie. tatem? Orthod. Neque proprietatem habet, quæ non sit communis bypostaseon substantiæ: neque numerum plurium recipit, cum sit una. Quod enim numerum plurium recipit, omnino etiam proprie. tatem habet, et quod habet proprietatem, numeruin recipit; ipsa enim proprietas numerum introducit. Hlieret. Non intelligo, quod ais. Die clarius. Orthod. Diciane Patris substantiam immorta ον άλλο τι σε εύτα.

lem, et incorruptibilem et invisibilem, et creatri- τον, καὶ ἀόρατον, καὶ ἄφθαρτον, καὶ δημιου cem, et Deum? Hæret. Maxime. Orthod. Dicis similiter de Filio? Haret. Etiam. Orthod. Sicut dicis substantiam Patris immortalem, et reliqua, sicne etiam dicis Patrem ipsam substantiam? Haret. Ita est. Orthod. Filium vero dicis Patrem? Harel. Minime. Orthod. Non est igitur Pater proprium substantiæ, sed ipsius bypostasis. Haret. Quemodo? Orthod. Quia propria substantiæ similiter sunt communia Patris, et Filii, et Spiritus sancti; Pater autem non est commune: non est igitur Pater substantiæ,sed hypostaseos. Si igitur alia est proprietas hypostasis, et alia proprietas substantiæ, non est idem significatum substantia et hypostasis. Hæret. Annon est proprium Patris ingenitum, et Filii genitum, et Spiritus sancti procedens? Quare non dicimus tres substantias? Orthod. Quia necesse est dare proprietatem nu. mero, proprietas autem diversitas est. Diversitas autem substantia diversum substantia facit. Quod autem est diversum substantie, non est similiter immortale, similiter incorruptibile, et sanctum, et immutabile. Similiter autem sunt Pater, et Filius, et Spiritus sanctus immortale, et reliqua. Una igitur substantia est Patris, et Filii, et Spiriaus sancti. Cum vero dicimus tres hypostases, dicimus, quod verum est, differentiam proprietatum esse in lypostasi. καὶ Θεόν; Αίρετ. Ναί. Ορθόδ. " Καὶ τὸν Υἱὸν ὁμοίως; Αίρετ. Ναί. Desunt in Græco. Ορθόδ. Τὸν δὲ Υιόν λέγεις Πατέρα; Αίρετ. Ο. Ορθόδ. Οὐκ ἄρα τῆς οὐσίας ίδιόν ἐστιν ὁ Πατέρα ἀλλὰ τῆς ὑποστάσεως. Αίρετ. Πῶς; Ορθόδ. Οτι τὰ μὲν τῆς οὐσίας ίδια κοινά έμενες εἰσὶ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ Πνεύματος, τὸ δὲ Παι τὴρ οὐ κοινόν· εἰ δὲ ἄλλο τῆς οὐσίας τὸ ἰδίωμα, κα ἄλλο τῆς ὑποστάσεως, οὐ ταυτὸν σημαινόμενον α σία, καὶ ὑπόστασις. Αίρετ. Οὐκ ἔστιν ίδιον τοῦ Πατρὸς τὸ ἐγέννηση, καὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητὸν, καὶ τοῦ Πνεύματος το ένα πορευτόν; διὰ τί μὴ καὶ τρεῖς οὐσίας εἴπωμεν; Ορθάδ. "Οτι “ἀνάγκη τῷ ἀριθμῷ ἰδιώματα κ θῆναι· ἡ δὲ ἰδιότης ἑτερότης. Ἡ δὲ ἑτερότης ουσίας ἑτερούσιον ποιεῖ. Τὸ δὲ ἑτερούσιον, οὐχ ὁμιλος 15νατον, οὐχ ὁμοίως ἄφθαρτον ", καὶ τὰ λαεί. Με οὖν οὐσία Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, Οταν δὲ λέγωμεν τρεῖς ὑποστάσεις, Πατρίς, τε Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, τὰ ἀληθὲς εἶναι λέγο το των ιδιοτήτων τὴν διαφορὰν ἐν τῇ ὑποστάσεις, ούχι καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ. Αἱρετ. Εἰ μία θεότης, μία καὶ ὑπόσταση. Ορθόδ. " Η Θεύτης τὸ εἶναι κοινὴν ταῖς ὑποστή σεσι σημαίνει. Ὑπόστασις δὲ τὸ τὶ εἶναι· ἡ δὲ αὐτός ταυτότης. Οὐ γὰρ πᾶσα ὑπόστασις Θεότης, ενώ πᾶσα ὑπόστασις ἀνθρωπότης. Οὐδὲ πάνω ὑπε στασις Θεότης, οὐκέτι ταυτὸν σημαίνει ὑπόστασή Θεότητι, καὶ ἀνθρωπότητι. Ilæret.. Si una est Deitas, una est hypostasis. Orthod. Si scires donum Dei, cognosceres, quod Deitas significat esse commune hypostaseon. Hypostasis vero significat τὸ τὶ εἶναι, il est, esse hoc aliquid, sicut 410 humanitas significat esse commune, hypostasis vero esse boc aliquid. Non enim omnis hypostasis est Deitas, nec omnis hypostasis est humanitas. Si autem non omnis hypostasis est humanitas, nec omnis hypostasis ed Deitas; non igitur significant idem hypostasis, et Deitas et humanitas. Haret. Humanitas non exsistit per se? Orthod. Maxime, scilicet considerata in indiviΑίρετ. Ἡ ἀνθρωπότης οὐχ ὑφέστηκεν; Ορθόδ. Να!. duis. Haret. Igitur hypostasis est. Orthod. Dixi, in individuis considerata. Haret. Quid est individuum? et quid est humanitas? Orthod. Individuum est unaquæque bypostasis nostra. Humanitas vero communitas substantiæ. Ilæret. Et quæ est differentia communitatis, et hypostasis? Αίρετ. Οὐκοῦν ὑπόστασίς ἐστιν. Ὀρθίδ. Ἐν ἀτόμοις θεωρουμένη. Αίρετ. Τί ἐστιν ἄτομον, καὶ τί ἐστιν ἄνθρα πότης; Ορθόδ. Ατομόν ἐστιν ἡ καθ᾿ ἕκαστον ἡμῶν ἐπι στασις. Ανθρωπότης δε, ἡ τῆς οὐσίας κοινότης. Αίρετ. Καὶ τίς ἡ διαφορὰ κοινότητος, καὶ ἐπ στάσεως; riano, etsi forte in suo exemplari eam non reperit. Hic iterum plura? Turr. * Et bic. 4 11 € Turr. plura? or G. B. ὅτι οὐκ. Sed negatio debet alesse, et recte omissa est ο τα

Orthod. Quod tura bypostasis non est omnium hominum; humanitas vero communis est omnium kominum. OPUSCULA. Ορθόδ. Ότι σου μὲν ἡ ὑπόστασις, οὐκ ἔστι πάντων ἀνθρώπων, ἡ δὲ ἀνθρωπότης κοινή πάντων ἀνθρώπων. Αίρετ. Η ὑπόστασις τοῦ Πατρός, οὐκ ἔστι Θεότης; Ορθόδ. Ναί. 'Αλλ' ἡ Θεότης τὸ εἶναι σημαίνει ἡ δὲ ὑπόστασις τό, τί εἶναι. Αίμετ. Καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Υἱοῦ οὐκ ἔστι Θεό της; Ορθόδ. Ναί. Αίρετ. Δύο οὖν Θεότητες. Ορθόδ. Οὐ· οὐ γὰρ ἄλλη, καὶ ἄλλη Θεότης ἐστίν. Αίρετ. "Αλλη, καὶ ἄλλη ὑπόστασίς ἐστιν. 'Ορθόδ. ᾿Αλλ' οὐ τὸ αὐτὸ σημαίνειν εἶπον θεότης τα, καὶ ὑπόστασιν. Ἡ γὰρ Θεότης τὸ εἶναι σημαί νει, ἡ δὲ ὑπόστασις τό, τὶ εἶναι. Ὡς γὰρ οὐκ εἰσὶν ἀνθρωπότητες δύο Παῦλος καὶ Πέτρος, οὕτως οὐδὲ δύο θεότητες Πατρὸς καὶ Υἱοῦ. Αίρετ. Οὐκοῦν οὐχὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Πατρὸς καὶ Θεότης; Ορθόδ. Ἡ μὲν ὑπόστασις τοῦ Πατρὸς, καὶ Θεό τῆς καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Υἱοῦ, καὶ Θεότης. Οὐχὶ δὲ ἐπειδὴ δύο ὑποσάσεις εἰσὶ, διὰ τοῦτο καὶ δύο Θεό τητες. Αίρετ. Πῶς οὐχί; Ορθόδ. "Οτι ἀθανασία, ἡ ὑπόστασις τοῦ Πατρός· καὶ ἡ ἀθανασία καὶ ἡ ὑπόστασις τοῦ Υἱοῦ· οὐ δύο δὲ ἀθανασίαι. Αἱρετ. Πῶς; Ορθόδ. Ὅτι μὲν οὐδεμία διαφορά ἐστιν ἀθανα σίας· ἀθανασία γὰρ ἀθανασίας οὐδὲν διαφέρει, εἰ ἀθανασία ἐστίν. Αίρετ. Εἴπερ ἀληθῶς ἄλλη, καὶ ἄλλη ὑπό στασίς ἐστι, πῶς οὐχὶ καὶ ἄλλη, καὶ ἄλλη ἀθα νασία; Haret. Ilypostasis Patris non est Deitas? Orthod. Maxine. Verum Deitas esse sive essentiam significat, hypostasis vero hoc,aliquid esse. Hæret. Et hypostasis Filii non est Deitas? Orthod. Est. Hæret. Duæ igitur sunt Deitates. Orthod. Nequaquam; non enim alia et alia Deitas est. Haret. Alia et alia hypostasis est. Orthod. At non idem significant, ut dixi, Deitas. Bet hypostasis. Deitas enim significat esse: lypo. stasis vero hoc,aliquid esse. Sicut enim non sunt duæ humanitates Petriuset Paulius, sic non sunt duæ Deitates Patris et Filii. Ορθόδ. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ἄλλην, καὶ ἄλλην ἔχομεν ὑπόστασιν, οὐχὶ δὲ ἄλλην, καὶ ἄλλὴν ἀνθρωπότητα. Καὶ ἡ ὑπόστασις Πέτρου ἀνθρωπότης, καὶ ἡ ὑπό στασις Παύλου ἀνθρωπότης ἐστίν· ἀλλ᾽ οὐ διάφοροι ἀνθρωπότητες, καὶ ἄλλην, καὶ ἄλλην ὑπόστασιν ἔχε μεν· οὐχὶ δὲ καὶ ἄλλην, καὶ ἄλλην ἀθανασίαν, ἣν διὰ τοῦ ἑνὸς βαπτίσματος ἐλάβομεν. Η γὰρ ἄλλη, καὶ ἄλλη ἀθανασία, ἄλλο καὶ ἄλλο βάπτισμα, καὶ ἄλλη καὶ ἄλλη πίστις, καὶ οὐκέτι ἔσται εις Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα; Αίρετ. Αλλ' εἰ ἡ ἡμετέρα πίστις, ἄλλη ἐστὶ παρὰ τὴν ἀθανασίαν, καὶ τὸ βάπτισμα, ἄρα ἡ τοῦ Θεοῦ ὑπόστασις, ἄλλη ἐστὶ παρὰ τὴν ἀθανασίαν. Ορθόδ. Οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ αὐτὴ ἡ ὑπόστασις, καὶ ἀθανασία ἐστὶ, καὶ οὐ μόνον ἀθανασία, ἀλλὰ καὶ ἀφθαρσία, καὶ δικαιοσύνη. Καὶ οὐκ ἔστι κατὰ σύν θεσιν ταῦτα ὁ Θεὸς, ἀλλὰ κατὰ διαφορὰν ἐπινοίας λεγόμενος. ᾿Αθανασία μὲν, διὰ τὸ ἀτελεύτητον, ἀφο θαρσία δὲ, διὰ τὸ ἄλυτον. Δικαιοσύνη δὲ, διὰ τὸ ἴσον· ἁγιασμὸς δὲ, διὰ τὸ φυλάσσειν ἀπὸ ἁμαρτίας, Haret. Non est igitur bypostasis Patris Deitas! Orthod. Hypostasis quidem patris Deitas est, hypostasis item Filii Deitas ctiam est; non tamen, quia sunt duæ hypostases, idcirco sunt duæ Deitates Haret. Quomodo non? Orthod. Quia hypostasis Patris est immortalitas, et lypostasis Filii est immortalitas. Non sunt autem duæ immortalitates. Haret, Quomodo? Orthod. Quia non est differentia immortalitalis; immortalitas enim ab immortalitate non differt. Hæret. Si vere est alia et alia hypostasis, quomodo non est alia et alia immortalitas? Orthod. Nos enim aliam et aliam hypostasin habemus; non autem aliam et aliam 411 humanitatem. Et hypostasis Petri homo est; et hypostasis Pauli homo est, et duæ sunt hypostases, et non duæ humanitates. Εt aliam, et aliam bypostasim habenus; non tamen et aliam immortalitatem, quam per unum baptisma accepimus. Alia enim, et alia immorialilas, aliud el aliud baptisma; alia et alia fides. Et non est unus Dominus, una fides, unum baptisma? Hæret. At si nostra hypostasis alia est præter immortalitatem, et præter baptismum, igitur hypostasis Dei alia est præter immortalitatem, Orthod. Nequaquam: imo ipsa hypostasis immortalitas est, et non solum immortalitas, sed incorruptibilitas, et justitia. Et non est hæc Deus compositione, sed sic dictus secundum diversas notiones. Immortalitas quidem, quia caret fine. Incorruptibilitas, quia non potest dissolvi. Justitia propler æqualitatem: sanctificatio, quia servat a pec

«ato: redemptio, quia vitam nostram servat a ἀπολύτρωσις, διὰ τὸ σώζειν ἐκ φθορᾶς τὴν ζωή corruptione. Dominatio, quia in omnibus dominatur, et in omnia habet imperium. Virtus, quia nihil ci resistit. Hæc omnia in hypostasi etiam Filii similiter ut in Patre et non participate considerantur, et idcirco duas hypostases dicimus Patris et Filii, unam vero Deitatem, virtutem, et quæcunque hujusmodi sunt. Hæret. Quomodo dictum est de Spiritu sancto: •● Non loquetur a semetipso, sed quæcunque audiet, loquetur, siquidem ejusdem naturæ est? Orthod. Hoc est, quod declarat, ipsum non esse mendacem, et ejusdem naturæ esse. Hæret. Quomodo? Orthod. Quia omne creatum, si est particeps ratienis, quando vult, a se ipso loquitur, quia habet ἡμῶν· κυριότης, διὰ τὸ πάντων κρατεῖν· δύναμι διὰ τὸ μηδὲν ἀντικεῖσθαι. Ταῦτα δὲ πάντα, καὶ περὶ τὴν ὑπόστασιν Υἱοῦ θεωρεῖται ὁμοίως τῷ Πατρὶ καὶ οὐ μεθεκτῶς, καὶ διὰ τοῦτο δύο μὲν ὑποστάσεις Πατρὸς καὶ Υἱοῦ λέγομεν, μίαν δὲ θεότητα, καὶ ἐξουσίαν καὶ δύναμιν. propriam voluntatent, cui imponit silentium, ut voluntatem Dei dicat. Spiritus autem sanclus noa sic, sed tanquam Spiritus Dei voluntatem Dei kabet. Et hoc est, quod ait: «Non loquetur a semel. ipso. › Siquidem de se etiam dixit Folias: c me ipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, hæt loquor P. › Ex codice Bavarico. Harel. Nonne omnia, quæ de Deo dicuntur, dicuntur de illo essentialiter vel notionaliter? Orthod. Utique. Hæret. Annon omnia, quæ de quopiam essentialiter prædicantur, insunt omnibus quæ eamdem cssentiam participant? Orthod. Uiique. 412 Hæret. Ea vero quæ notionaliter, et quasi adventitie respectu essentiæ prædicantur, nonne separabilia sunt sive cogitatione, sive reipsa? Orthod. Maxime. Haret. Quomodo igitur nomen Patris dicitur de Patre? Si essentialiter, ergo et de Filio. Si vero tanquam quiddam essentiæ superveniens seu superadditum; concipi igitur poterit Pater, quasi non essel. Rursus, si, quæ prædicantur tanquam essenliæ adventitia, essentiis erunt posteriora; naturale igitur erit Patri esse Patrem. Ex quo sequitur Filium et Spiritum sanctum æque esse Patrem. Ejusdem Theodori disputatio cum Nestoriano. Αίρετ. Οὐχὶ πάντα τὰ κατηγορούμενα, ἡ ουσια δῶς, ἡ ἐπουσιωδῶς κατηγορείται; Ορθόδ. Ναί. Αίρετ. Πάντα δὲ τὰ οὐσιωδῶς τινι κατηγορούμεν οὐχὶ πᾶσι τοῖς ὁμοουσίοις προσεστιν; Ορθόδ. Ναι. Αίρετ. Τὰ δὲ ἐπουσιωδῶς κατηγορούμενα απλ χωριστά εἰσιν, εἴτε ἐπινοίς, εἴτε ἐνεργείς; Ορθόδ. Ναί. Αίρετ. Τὸ οὖν Πατὴρ ὄνομα πως πρόσεστι τῷ Πατρί; Εἰ μὲν οὐσιωδῶς, ἔσται καὶ τῷ Υἱῷ. Εἰ δὲ ἐπουσιωδῶς, ἔσται ἄρα ποτὲ ἐπινοούμενο; Πατέρ μὴ εἶναι. Καὶ πάλιν, εἰ τὰ ἐπουσιωδώς κατηγορούμε να, ὕστερα τῶν οὐσιῶν, φύσει ἔτι ἔσται τῷ Πατρὶ τὸ, Πατήρ. Καὶ ἔσται ὁ Υἱὸς Πατὴρ, ὁμοίως καὶ τὰ Πνεῦμα. Διάλεξις πρὸς Νεστοριανὸν τοῦ αὐτοῦ '.", Francisco Turriano interprete. Orthod. En, adest certamen disputationis. Unde ᾿Ορθόδ. Ἰδοὺ πάρεστιν ἀγὼν τῆς διαλέξεως. Πό igitur incipienda nobis est disputatio? ab eane θεν οὖν ἀρχτέον ἡμῖν τοῦ λόγου; ἀπὸ τῶν ἐπίστη. arte, quæ ad scientiam comparandam pertinet? an μονικῶν τεχνῶν, ἢ μᾶλλον πρῶτον ἀπὸ τοῦ τῶν ἄλ potius primum ab eo, quod ex aliis quæstionibus λων ζητημάτων ἀναγκαιοτάτου; ποῖον δὲ τοῦτο; τὰ maxime necessarium est? Sed quodnam hoc est? ea scilicet accurate indagare, quæ de fide dubitantur. Herret. Incipiendum profecto est a dogmatibus fidei. Orthod. Filius Dei ex muliere natus, quid ex ea accepit? naturam, au lypostasim? • Joan. xvi, 15. p Joan. vult, 28. τὰ ἀμφιβαλλόμενα περὶ τῆς πίστεως πολυπραγμο νεῖν. Αἱρετ. Καὶ πάνυ ἀρκτέον ἀπὸ τῶν κατὰ τὴν πίστιν δογμάτων. Ορθόδ. Ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ γεννηθείς εκ τ ναικὸς, τί ἂν ἔλαβεν ἐξ αὐτῆς; φύσιν, ἢ ὑπ στασιν; το s Quae sequuntur non sunt in Turriani versione, nec in suo exemplari reperit. Εt certe non videntur digna Theodoro Abucara.

Αίρετ. Φύσιν. OPUSCULA. Harel, Naturam. Ορθόδ. Εἶτα, μετὰ ἰδιωμάτων, ἢ ἄνευ τούτων; Αίρετ. Μόνην τὴν φύσιν ἀνέλαβεν χωρὶς τῶν ἴδιω· μάτων. Ορθόδ. Λοιπόν, καὶ ἄνευ χρώματος, καὶ σχήματ τος, καὶ κράσεως τῶν στοιχείων ἦν, καὶ ἄνευ μεγέ. θους. Ὥστε οὔτε ἐγνωρίζετο, οὔτε ἑωράτο, οὔτε ἐκρατεῖτο, οὔτε ἐκ παιδὸς εἰς ἄνδρα ηὐξάνετο. Τί οὖν; ὁμολογεῖς ἐπὶ Χριστοῦ τὴν ἀναίρεσιν τοῦ χρώματος, καὶ σχήματος, καὶ τῶν ἑξῆς ἐκτεθέντων; Αίρετ. Μὴ γένοιτο. *Ορθόδ. Ομολογεῖς ἄρα τὴν ὑπαρξιν αὐτῶν; Αίρετ. Ομολογώ. *Ορθόδ. Τί δέ; οὐχὶ ταῦτά ἐστι δὲ ἰδιώματα; Αίρετ. Πῶς γὰρ ου; Ορθόδ. Μετὰ ἰδιωμάτων ἄρα εἶχε τὴν ἡμετέραν φύσιν ὁ Χριστός. Φύσις δὲ μετὰ ἰδιωμάτων ὑπόστα σίς ἐστιν, ἢ οὐ δοκεῖ σοι; Αίρετ. Πάνυ μὲν οὖν. Ορθόδ. Υπόστασιν ἄρα προσέλαβε, καὶ οὐ μόν την τὴν φύσιν, ὡς προέθηκας. Αίρετ. Οὕτως ἔχει. Ορθόδ. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο ἀδύνατον. Αίρετ. Καὶ πόθεν ἔχεις δείξαι; Ορθόδ. Καὶ γὰρ ἤτοι ήνώθησαν αἱ ὑποστάσεις, * ἔμειναν κεχωρισμέναι· εἰ μὲν οὖν κεχωρισμέναι, δύο ἔσται, ὁ Χριστὸς, καὶ οὐχ οἷς. Εἰ οὖν σέβῃ τὸν Χριστὸν δύο ὄντα, σέβῃ δὲ τὸν Πατέρα, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, τετράδος κινδυνεύσεις σεβαστής είναι. Εἰ δὲ ἡνώθησαν αἱ ὑποστάσεις εἰς μίαν ὑπόστασιν σύνθετον, ἔσται ἡ σύνθετος ὑπόστασις, οὔτε θεία καθαρῶς, οὐδὲ ἀνθρωπεία, ἀλλὰ μέσον τούτων. Εἰ δὲ σύνθετος ὑπόστασις Χριστός ἐστιν, ὁ Χριστὸς ἄρα κατὰ σὲ οὔτε θεία ὑπόστασίς ἐστιν, οὔτε ἄνθρωπεία, ἀλλὰ μέσον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. ᾿Αλλὰ φευ κτέον τὴν ἀσέβειαν. Πῶς οὖν λύεις ἡμῖν τὸν λόγον; Αίρετ. Οὐδαμῶς ἱκανός εἰμι· χαριζόμενος οὖν ἡμῖν, δίδαξον, τί προσέλαβεν ὁ Χριστός, φύσιν, ή ὑπόστασιν; Ορθόδ. Φύσιν. Αίρετ. Μετὰ ἰδιωμάτων, ἢ ἄνευ τούτων; ᾿Ορθόδ. Μετὰ ἰδιωμάτων. Αίρετ. Υπόστασιν ἄρα προσέλαβεν; Ορθόδ. Οὐ δῆτα. Αίρετ Καὶ πόθεν δῆλον; Ορθόδ. Εγώ σοι φράσω. Ἔστι μὲν γάρ τι, δ λέγεται ὑπόστασις, ἔστι δέ τι, δ λέγεται υποστατικόν, ἤγουν τῆς ὑποστάσεως, καὶ κοινὸν ἀμφοτέρων ἐστὶ τὸ συγκεῖσθαι ἐκ φύσεως καὶ ἰδιωμάτων. Διαφέρουσι δὲ, ὅτι ἡ μὲν ὑπόστασις οὐκ ἔστι μέρος τινός, ὥστε 49 ὑπόστασίς ἐστι, τὸ δὲ σῶμα τοῦ Πέτρου μέρος έστί, so Desiderantur hic quædam in Græco. PATROL. GR. XCVII. Orthod. Deinde, cum proprietatibus, ar sine proprietatibus? Hæret. Solam naturam accepit sine proprietatibus. Orthod. Relinquitur igitur, ut sine colore, et Agura, et mistione elementorum, et sine magnitu dine. Quamobrem neque agnoscebatur, neque videbatur, neque tenebatur, neque crescebat, ut ex puero fieret vir. Quid igitur? confiteris interitum coloris, et figuræ et aliorum, quæ exposita sunt, in Christo? Haret. Minime. Orthod. Confiteris igitur fuisse hæc in co? Haret. Confiteor. Orthod. Quid? Annon sunt haec proprieta» tes? Hæret. Cur non? Orthod. Habuit igitur Christus naturam 413 nostram cum proprietatibus: natura autem cum proprietatibus bypostasis est. Annon videtur tibi? Hæret. Maxime. Orthod. Hypostasim ergo assumpsit; et non solam naturam, ut prius posuisti. Haret. Sic est. Orthod. At hoc feri non potest. Hæret. Et unde hoc docere potes? Orthod. Quia vel unitæ sunt hypostases, vel remanserunt separata, et tunc Christus erit duo, et non unus. Quare si colis Christum, qui sit duo, colis etiam Patrem, et Spiritum ejus: ergo cultor quatuor videris esse. Si autem unitæ sunt in unain hypostasim compositam, erit hypostasis composita, neque mere et pure divina, neque humana, sed intermedia. Si autem Christus hypostasis composi• ta est, Christus igitur opinione tua neque hypostasis divina est, neque humana, sed media inter Deum et homines. At fugienda est impietas. Quomodo igitur solvis nobis argumentum? Haret. Non sum idoneus ad solvendum. Quare in gratiam nostram, doce, quid assumpsit Christus, naturamne, an hypostasim? Orthod. Naturam. Haret. Cum proprietatibus, an sine bist Orthod. Cum proprietatibus. Haret. Hypostasim igitur assumpsit. Orthod. Minime. Hæret. Et unde hoc constat? Orthod. Ego tibi explicabo. Est enim aliquid, quod dicitur hypostasis; et est aliquid, quod dicitur hypostaticum, et commune utrique est componi ex natura et proprietatibus. Differunt tamen, quia hypostasis non est pars alicujus; bypostaticum vero pars est. Verbi gratia, Petrus non est pars alicujus,

quare hypostasis est, corpus autem Petri pars est, Πέτρου γάρ ἐστιν, ὥστε ὑποστατικών, καὶ εὐχ ὑπό. quare hypostaticum, et non hypostasis est corpus Petri, quamvis natura est cum proprietatibus. Sed non satis est compositam esse naturam cum pro prietatibus ad generationem hypostasis, sed oportet concurrere ad hoc, et non esse partem. Quia igitur pars Christi est assumptum corpus auimatum, idcirco non est lypostasis, sed hypostaticum: et sicut non numeratur cum Petro corpus ejus, ut sint duo, alterum enim cum altero συνταγή σε και sic neque cum Filio Dei incarnato conmeratur corpus animatum assumptum, ut sint duo. Atque hæc quidem videntur mihi satis esse ad solutionem dubitationis. στασίς ἐστι τὸ σῶμα τοῦ Πέτρου· καί τοι φύσις ἐστὶ μετὰ ἰδιωμάτων. Αλλ' οὐκ ἀρκεῖ τὸ συγκεῖσθαι τὴν φύσιν τοῖς ἰδιώμασιν εἰς γένεσιν ὑποστάσεως, ἀλλὰ δεῖ συνδραμεῖν εἰς τοῦτο καὶ τὸ μὴ εἶναι μέρος. Ἐπεὶ οὖν μέρος ἐστὶ τοῦ Χριστοῦ τὸ προσληφθέν ἔμψυχον σῶμα, διὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ὑπόστασις, ἀλλ' ὑποστατικόν. Ωσπερ οὖν οὐ συναρίθμεῖται τῷ Πέτρο τὸ σῶμα αὐτοῦ, ἵνα ώσι δύο, θάτερον γὰρ θατέρω συνάγεται το, οὕτως οὐδὲ τῷ Γιῷ τοῦ Θεοῦ στρατ θέντι συναριθμεῖται τὸ προσληφθὲν ἔμψυχον σώμα, ἵνα ὦσι δύο. Καὶ ταῦτα δοκεῖ μοι ἱκανῶς εἰρήσθαι εἰς λύσιν τῆς ἀπορίας. ΧΧΧ. 414 Alia dissertatio ejusdem Abucaræ cum Jacobita. Herel. Uirum videtur tibi esse Christus, Deus, an homo? Orthod. Utraque seorsum, et utrumque simul. Heret. Quomodo? Orthod. Etenim Deus est separatim, similiter et homo; et simul Deus et homo. Hæret. Deinde, estne hæc secundum naturam, an alio modo? gratia scilicet, vel exercitatione quapiam, et profectu? Orthod. Natura. Hæret. Unius igitur naturæ est Deus et homo. Orthod. Erras. Non enim secundum eamdem naΑλλη διάλεξις τοῦ αὐτοῦ πρὸς Ιακωβίτης. Αίρετ. Πότεμόν σοι δοκεῖ, ὁ Χριστὸς Θεὸ;, Η Αγ. θρωπός ἐστιν; 'Ορθόδ. Αμφότερα, καὶ ἑκάτερος. Αίρετ. Πῶς; *Ορθόδ. Καὶ γὰρ Θεός ἐστι χωρίς, ὁμοίως δὲ καὶ ἄνθρωπος· καὶ ἅμα Θεὸς, καὶ ἄνθρωπος. Αίρετ. Εἶτα, φύσει ταῦτά ἐστιν, ἢ ἄλλως, οι χάριτι, ἢ ἀσκήσει τινὶ, καὶ προκοπῇ; ᾿Ορθόδ. Φύσει. Αίρετ. Μιᾶς ἄρα φύσεως ἐστι Θεὸς, καὶ ἄνθρω πος. Ορθόδ. Πεπλάνησαι. Οὐ γὰρ τῇ αὐτῇ τύχη, turam, sed secundum aliam est homo; et secundum ἀλλ᾽ ἑτέρα. μέν ἐστιν ἄνθρωπος, ἑτέρᾳ δὲ θείς. aliam Deus. Haret. Igitur quia aliud est Deus, et aliud homo, secundum autem naturam est hæc Christus; Christus igitur alius est a seipso. Orthod. Minime; sed aliud natura dixi. loc enim oportet concludere ex iis quæ concessa s:inl Hæret. Quod dicis, obscure dixisti, sed explana. Orthod. Christus et Deus et homo est; Deus aulem, et homo aliud matura: Christus igitur aliud natura. Τe ipsum igitur decepisti; non enim si aliud natura, continuo alius a seipso Christus. Non est Christus natura, sed habet naturam. Harel. Sint ista sic. Quid igitur tibi videtur? nonne Christus homo, homo autem aliud a Deo? Orthod. Maxime. Hæret. Christus igitur aliud a Deo. Orthod. Adhibe distincionem, secundum humanam naturam aliud a Deo, secundum divinam naturam non aliud. Αἱρετ. Οὐκοῦν ἐπεὶ δὴ ἕτερόν ἐστι, Θεὸς, καὶ ἄνθρωπος φύσει· ταῦτα δὲ ἐστιν ὁ Χριστός· ἕτερον ἄρα ἑαυτοῦ ὁ Χριστός ἐστιν; Ορθόδ. Οὐδαμῶς· ἀλλ᾿ ἕτερον τῇ φύσει. Τούτο γάρ σε δεῖ συμπεραίνειν ἐξ ὧν ὡμολόγηται. Αλλά τι λέγεις, Ασαφὲς εἴρηκα; ἀλλὰ σας γίσω Ὁ Χριστὸς Θεὸς, καὶ ἄνθρωπος· Θεὸς δὲ, καὶ άνθρωπος, ἕτερον τῇ φύσει· ὁ Χριστὸς ἄρα ἕτερον τῇ φύσει· σεαυτὸν οὖν ἐσοφίσω· οὐ γὰρ εἰ ἔτερον τῇ φύσει, ἡ δὴ καὶ ἑαυτοῦ ἕτερον. Οὐ γὰρ φύσι ἐστὶν, ἀλλ' ἔχει φύσιν. Αίρετ. Εστω δὲ ταῦτα. Τί οὖν δοκεῖ σας; οὐχὶ ὁ Χριστὸς ἄνθρωπος, ὁ δὲ ἄνθρωπος έτερον Θεοῦ; 'Ορθόδ. Πάνυ μὲν οὖν. Αίρετ. Ο Χριστὸς ἄρα ἕτερον Θεοῦ. ᾿Ορθόδ. ᾿Αλλὰ προσδιόρισον τῇ ἀνθρωπεία φύσει τῇ γὰρ θείᾳ φύσει οὐχ ἕτερον. το Turr. συνταγήσεται. * Turrianus hic varial. Ita conjungitur ut quasi uniatur.

Hæret. Deus igitur et non Deus, quæ quidem contradictio est. OPUSCULA. Αίρετ. Θεὸς ἄρα, καὶ οὐ Θεός, ὅπερ ἀντίφασις. 'Ορθόδ. 'Αλλ' οὐκ ἀντίφασις τοῦτο. Οὐ γὰρ κατὰ τὸ αὐτό ἐστι καὶ Θεὸς, καὶ οὐ Θεός, ἵνα γένηται ἀντίφασις. Ωσπερ γὰρ ὁ ἄνθρωπος αἰσθητόν, καὶ οὐκ αἰσθητόν ἐστι κατ᾿ ἄλλο, καὶ ἄλλο· κατὰ μὲν τὸ σῶμα, αἰσθητόν, καὶ οὐκ αἰσθητὸν κατὰ τὴν ψυχήν καὶ οὐκ ἀντίφασις τοῦτο· κατὰ τὸν ἴσον τῆς ἀληΘείας τρόπον ἐστὶν ὁ Χριστὸς Θεὸς, καὶ οὐ Θεὸς, κατ᾿ ἄλλο, καὶ ἄλλο, καὶ οὐκ ἀντίφασις τοῦτο· κατὰ μὲν γὰρ τὴν θεότητα Θεός, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπό τητα, οὐ Θεός. Καὶ ταῦτα οὕτως. Ερώτησις Ωριγενιαστοῦ, πρὸς πιστόν. Orthod. At non est hac contradictio. Non enim secundum idem est Deus et non Deus, ut sit contradictio. Sicut enim homo est sub sensum cadens, et non sub sensum cadeas secundum aliud et aliud; secundum enim corpus sub sensum cadit, secundum vero animam non cadit. Et non est hæc contradictio secundum regulam veram. Sie Christus Deus et non Deus secundum aliud et aliud, et non est hæc contradictio: secundum enim divinitatem Deus, secundum vero humanitatem non Deus. Ac de his hactenus. 415 Quastio quam Origenista fideli proposuit, Genebrardo interprete. ᾿Αβουκαράς. 'Ωριγενιαστής. ριγενιαστής. Ποία δικαιοσύνη, δέκα, ἢ πενσήκοντα χρόνους ἁμαρτήσαντός τινος, μυριάδας, μᾶλλον δὲ ἀτελευτήτους αἰῶνας εἶναι τὴν κόλασιν; ᾿Αβουκαράς. Καὶ τί ἐστιν ἡ δικαιοσύνη παρὰ τοί; Ωριγ. Τὸ κατὰ ἀναλογίαν τῆς ἁμαρτίας είναι καὶ τὴν κόλασιν, τοῦτ᾽ ἔστιν, εἴ τις ἥμαρτε χρόνους πεντήκοντα, τοῦτον κολασθῆναι τοσούτους πεντή κοντα. Αβουκ. Ἐκ τόσων τρόπων τὴν δικαιοσύνην μαν θάνομεν; καὶ πόθεν σύ ταύτην ἔμαθες; Ωριγ. Εἰπὲ σὺ, ἐκ πόσων; ᾿Αβουκ. Πᾶσαν δικαιοσύνην, ἢ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ, ἢ ἐκ τῶν ἀνθρώπων τεθέντων νόμων, ἢ ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων γινώσκομεν. Οὐδεμίᾳ δὲ τούτων δικαιοσύνη χρονικῶς τὴν κόλασιν ποιεί. Οίον, πορνεύει τις, ἢ κλέπτει, ή φονεύει, μίαν ώραν. Ο δὲ νόμος τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ τῶν ἀνθρώπων νόμοι φονεύοντες τὸν φονέα, καὶ κολάζοντες τὸν παράνομον, οὐχὶ μίαν ὥραν κολάζουσιν αὐτὸν, ἀλλὰ φονεύοντες μὲν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα αὐτὸν ἐχόλασαν, ἢ τύπτοντες, πολὺν χρόνον ἀλγεῖν ἐκ τῶν τραυμάτων παρασκευάζουσιν. Καὶ σὺ δὲ, εἰ μοιχεύοντά τινα εἰς τὴν σὴν γυ ναῖκα, ἢ θυγατέρα κατέλαβες, οὐχὶ μίαν ὥραν ἔκρι νας ἂν κολασθῆναι, ἀλλὰ φόνῳ παραδοθῆναι; ὅπερ ἐστὶν αἰωνίᾳ κόλασις. ᾿Αλλὰ καὶ αἱ φύσεις τῶν πραγμάτων ὡσαύτως. Αποτρεπόμενοι γὰρ φέρε εἰπεῖν, ψυχρόν ὕδωρ πιεῖν, ἢ τινος ἅψασθαι τῶν βλαπτόντων, καὶ παραβαίνοντες πολυχρονίῳ κολάσει περιπίπτομεν. Εκ γὰρ ψυχροποσίας πολλάκις, ἢ ἐκ τοῦ ἅψασθαι πυρός, ἢ ὄξει χρήσασθαι, διηνεκώς ἐκολάσθημεν νόσῳ ἡ φύσις δὲ δικαιοτάτη ἐστί. Σὺ δὲ πόθεν ἔχεις, ἢ εὗρες τὴν δικαιοσύνην ταύτην, εἰπέ. Abuçara. Origenista. Origenista. Quid juris hoc est? ut qui antis decem, vel quinquaginta peccaverit, is decies millenis, imo etiam infinitis sæculis pœnas luat? Abucara. Quid vero justitia tibi esse videtur? Orig. Ut pro ratione delicti pœna infligatur. Ut vèrbi gratia, si quis annorum quinquaginta spatio peccaverit, is annis totidem et plectatur. Abuc. Quotnam modis justitiam dicimus? et, undenam tu eam didicisti? Orig. Tu vero ipse dicito, quotnam modis? Abuc. Omnein justitiam, vel ex Dei lege, vel ex legibus, quas homines sancierint, vel ex rebus naturalibus cognoscimus. Harum autem justitiæ spee cierum nulla temporalem pœnam irrogat. Prout fornicatur quispian, vel furatur, vel occidit, unius horæ spatio. At lex Dei, hominumque leges homicidam, capitis damnantes, extremoque supplicio facinorosum aliquem afficientes, non unius in eum horæ spatio animadvertunt; sed si morte quidem plectant, lerno eum supplicio aficiunt, vel si verberent, diuturnum ei dolorem ex rebus [fort. vulneribus] inferunt. Quin tu quoque si adulterum quempiam cum uxore, filiave deprehenderes, non unius illum horæ spatio puniendum, sed trucidandum censeres: quod quidem æternum est hominum supplicium. Sed ipsæ quoque rerum naturæ perinde se habent. Cum enim nobis ne frigidam, verbi gratia, bibamus aquam, neve quoque noxio cibi genere utamur, interdictum sit, in vetitum tamen nitamur, diuturnas nimirum pœnas damus. Itaque sæpenumero fit, ut ex frigidæ potu, ignisve contactu, vel aceti usu continuum morbum incurramus. Atqui natura justissima est. Tu vero justitiam undenam habes, aut invenisti?

D. Theodori Abucară, episcopi Carum, contra Saracenos Theopaschitas Interprete Genebrardo. Alo in conventu Saracenus, ex illustribus illis, utriusque partis suæ compositionem cum Patre el episcopum interrogans: Age vero, inquit, episcope, Deus ille tuus in cruce pendens, animam exspiravit? Maxime vero, respondit episcopus. Saracenus autem in risum profusus, et eos, qui tunc aderant, Saracenos, et Christianos ludibrio velut habens, extensa 416 manu exclamavit: Sine bypostasi factus est Christianorum Deus. Abuc. At undenam sine hypostasi Deum Christianorum fuisse colligis? Sarac, Meo ipsius exemplo. Abuc. Quonam? Sarac. Ego quondam non eram, quoad usque duæ mei partes in ventre matris meæ coaluerunt, corpus, inquam, et anima; unde tertium quiddam enatum est, qui ego ex utriusque partis concursu el compositione, hypostasis unica composita evasi. Cum ergo in ipso mortis articulo separatæ fuerint, an non hypostaseos meæ nullitas tunc necessaria erit? Abuc. An vero compositionis tui exemplum, idem esse cum Christi compositione censes? Sarac. Quidni censeam? Abuc. Antequam duæ tui partes illæ concurrerent, ut ipse confessus es, non eras: posteaquam vero natus es, utriusque partis integras proprieta - les conservare non potuisti: quandoquidem animæ ¡ınmortalitatem, corporisque brutalitatem amisisti: et tertium quiddam, ut dicebas, evasisti: nec anima, nec corpus, sed homo factus. At Christianorum Deus, ut cavillans objiciebas, vel ante Theodori Abucaræ Dialogus cum Nestoriano. Spiritu sancto erat: imo vero, ante omnia sæcula, eoque ipso, quod compositus ex Virgine processit, nihil quidquam ex partium suarum proprietatibus amisit. Perfectus enim Deus mansit, ut et Pater perfectus est: factus autem est homo, ut et mater; quandoquidem Christi partes hæ sunt, divinitas, et humanitas. At, ipso passionis tempore, cum a corpore separata est anima, ipse ab utraque parte inseparabilis mansit, indivulsa conjunctione colligatus, unaque sui ipsius diviuitatis et humanitatis bypostasis exsistens. Sarac. Ubinam ergo anima erat? Abuc. Corpus quidem in sepulcro; anima autem in inferno. His dictis Saracenus magna cum exclaratione: At quomodo, inquit, Verbum in utrisque tanto dissitis intervallo, conjunctum est, cum a neutro indivulsum manserit? Theodorus autem ridens: Superest, inquit, es hac tua sententia, ut Deus ille tuus, in Makensi, et Magadensi Mesquitis inveniri non possit. Sarac. An vero duæ illæ partes, quamlibet separatæ, participes divinitatis erant? Abuc. Non minus, quam quo tempore conjungobantur. Sarac. Qui vero divinitatis particeps corpus exanime in sepulcro jacens non mıovebatur? Abuc. Quia Verbum in ipso tunc incorruptionem sacro illi cadaveri convenientem servabat. Tunc Saracenus tanquam reti quopiam implicatus, et elinguis, præ stupore obmutuit. "Αλλος διάλογος πρὸς Νεστοριανὸν τοῦ αὐτοῦ. Interprete Genebrardo. Abuc. Die mihi, hoc nomen Christus, utram naturam indicat, divinitatis, an humanitatis? Nestor. Non unam in parte, sed utramque hypostasin, sive Dej, et hominis simul. Abuc. Recte censes. Jam hoc mihi edissere. An Christus ex Virgine natus? Nestor. Maxime. Abuc. Ergo Deus Verbum, et homo natus est ex Virgine. Christus cnim, ut confessus es, Deus et homo est. Hoc insuper a te peto: an Christus mortuus est? Nestor. Maxime. Abuc. Ergo Deus, et homo mortuus est. Christus enit, ut vis, Deus et homo est Quanam vero de causa Christus dicitur? 18 Hæc aliter Genebrardus. Αβουκ. Εἰπέ μοι, τὸ Χριστόν ὄνομα ποίας φύσ σεώς ἐστι δηλωτικόν; τῆς θεότητος, ἢ ἀνθρωπότητας; ῾Ο Νεστορ. Οὐ μιᾶς ἀνὰ μέρος, ἀλλὰ τῶν δύο ὑποστάσεων, ἤγουν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ ἀνθρώπου ὁμοῦ. ᾿Αβουκ. Καλῶς. Εἰπέ μοι, ὁ οὖν Χριστό, έγινα νήθη ἐκ γυναικός; Ο Νέστορ. Ναί. Αβουκ. Οὐκοῦν ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐκ γυναικός. Ὁ Χριστὸς γὰρ, ὡς ὡμολό γησᾶς, ὁ Θεός ἐστι καὶ ὁ ἄνθρωπος. το Και πάλιν ἐρωτῶ σε, ὁ Χριστὸς ἀπέθανεν; Ο Νεστορ. Ναί. AnibaΑβουκ. Οὐκοῦν ὁ Θεὸς, καὶ ὁ ἄνθρωπος νεν· κατά σε γὰρ ὁ Χριστὸς ὁ Θεὸς, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐστιν. NOTÆ. Hanc disputationem non reperi in codicibus Bavaricis. Itaque nonnisi Latinam exhibemus. Sequentia desunt in Græco Bav. codice.

OPUSCULA. Nestor. Quia unxit eum Deus Spiritu sancto. Abuc. User igitur unctus est, Deus Verbum, an honor Nestor. Absit ut Deum Verbum unctum fuisse dicamus, sed hominem. Abxc. Christus igitur est homo. Si enim is qui unctus est, Christus est, et homo is est, qui unctus est, alius denique Deus Verbam, et alius homo est, ut vultis, consequitur, ut homo sit Christus in parte. Quid ergo vobis ipsis, et aliis imponentes Christum Deum, et hominem esse dicitis? Τοῦ θεολόγου περὶ χρόνου, τοῦ αὐτοῦ ᾿Αβουκαρά. De tempore ejusdem Abucaræ. Jacobo Gretsero interprete. Ερώτ. 'Ο χρόνος ἐν χρόνῳ, ἢ οὐκ ἐν χρόνῳ; Απόκ. Διχῶς ἔστι πρὸς τοῦτο ἀπολογήσασθαι· ἤτοι γὰρ διαλεκτικῶς, καὶ ἐνδόξως, καὶ πιθανῶς, ἡ ἀποδεικτικῶς, καὶ ἀναγκαίως, καὶ ἀληθῶς· οὐ μένα τοι αδόξως. Ερώτ. Πῶς οὖν βούλει προβαίνειν τὸν λόγον; διαλεκτικῶς, ἢ ἀποδεικτικῶς; Interrog. Num tempus est in tempore, an non? Resp. Dupliciter ad hoc responderi potest, dia lectice videlicet et probabiliter et verisimiliter; vel demonstrative, necessario, et vere; non tamen improbabiliter. Interrog. Quomodo igitur disputationem instituere cupis? dialectice, an demonstrative? Resp. Dialectice. Tempus neque in tempore est; neque non est in tempore. Si enim non esset in tempore, a se ipso separatum esset, quod fieri nequit. Si vero sit in tempore, in se ipso erit: quod vero in aliquo inest, continetur ab illo. Atqui id quod continet, et quod continetur, distincta sunt. Distinctum igitur a se ipso est tempus: quod est imΑπόκ. Διαλεκτικῶς. Ερώτ. το Ο χρόνος οὔτε ἐν χρόνῳ ἐστίν, οὔτε οὐκ ἐν χρόνῳ. Εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἐν χρόνῳ, κεχώρισται ἑαυτοῦ· ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ ἐν χρόνῳ, ἐν ἑαυτῷ ἔσται· τὸ δὲ ἔν τινι, περιέχεται ὑπ' αὐτοῦ. ᾿Αλλὰ μὴν, ἕτερόν ἐστι τὸ περιεχόμενον παρὰ τὸ περιέχον. Ἕτερον ἄρα ἑαυτοῦ ἐστιν ὁ χρόνος, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ οὖν, ὡς ἐδείχθη, ἀδύνατόν ἐστι τὸ τὸν χρόνον ἑαυτοῦ κεχωρίσθαι, possibile. Si igitur, ut ostensum, impossibile est ἀδυνατώτερον δὲ καὶ τὸ ἑαυτοῦ ἕτερον εἶναι. Ταῦτα δὲ συνέβη” ἐκ τοῦ ὑποτίθεσθαι τὸν χρόνον, ἤτοι οὐκ ἐν χρόνῳ, δῆλον, ὅτι ἀδύνατον, τὸν χρόνον εἶναι ἐν χρόνῳ, ἢ οὐκ ἐν χρόνῳ. Πάσα γὰρ ὑπόθεσις ἀπάγουσα εἰς ἀδύνατον, καὶ αὐτὴ ἀδύνατός ἐστι, καὶ ταῦτα διαλεκτικώς είρηται, καὶ ἐνδόξως. Εἰ δὲ θέλεις καὶ τὸ ἀποδεικτικῶς λέγειν, οὐκ ὀκνήσω. Ο χρόνος οὐκ ἐν χρόνῳ ἐστίν· ἔστι δὲ ἐκ τῶν ὁμοίων περὶ τούτου πιστώσασθαι. Ωσπερ γὰρ ὁ τόπος οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ· πᾶν γὰρ τὸ ἐν τόπῳ, σῶμα· ὁ δὲ τόπος οὐ σῶμά ἐστι· καὶ ἡ ψυχὴ οὐκ ἐν ψυχῇ ἐστιν, ἀλλ' ἐν τῷ σώματι· καὶ ἡ κίνησις οὐκ ἐν κινήσει, ἀλλ᾽ ἐν κινουμένῳ· καὶ τὰ χρώματα οὐκ ἐν χρώμασιν, ἀλλ' ἐν κεχρωσμένοις σώμασιν· οὕτως καὶ ὁ χρόνος οὐκ ἐν χρόνῳ ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἐν χρονίοις. Ταῦτα δὲ ἐστι τὰ κινούμενα. Αριθμὸς γὰρ κινήσεώς ἐστιν ὁ χρόνος. Ὥστε κατὰ μὲν πρῶτον λόγον, ἐν κινήσει ἐστὶν ὁ χρόνος· ἐπειδὴ καὶ ἡ κίνησις ἐν τῷ κινουμένῳ ἐστὶ, καὶ ὁ χρόνος ἄρα ἐν τῷ κινου μένῳ ἐστὶ διὰ μέσου τῆς κινήσεως, ὥστε καὶ ἀληθῶς ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι· ὁ χρόνος οὐκ ἐν χρόνῳ ἐστὶν, ἀλλ' ἐν κινήσει, ἢ ἐν κινουμένῳ, ἀλλὰ πρῶτος μὲν ἐν κινήσει, δεύτερος δὲ ἐν κινουμένῳ, ὡς εἴρηκαι tempus a se ipso separatum esse; multo minus feri potest, ut a se ipso diversum sit. Si vero lac consequuntur ex hypothesi illa: Tempus vel non esse in tempore, vel esse in tempore; planum ſit fieri non posse, ut tempus sit in tempore, vel non sit in tempore. Omnis enim hypothesis, quæ ad impossibile ducit, ipsa etiam impossibilis est. Et hæc dialectice et probabiliter dicta sint. Si vero velis ut et demonstrative de his disseram, libenter parebo. Tempus non est in tempore; quod ex similibus confirmare licet. Quemadmodum enim locus non est in loco; nam omne, quod in loco est, corpus est; at locus non corpus, et anima non est in anima, sed in corpore; et moius non est in motu, sed in mobili; et colores Dou sunt in coloribus, sed in corporibus coloratis; sia et tempus non est in tempore, sed in rebus tempori subjectis; quæ alia non sunt, quam mobilia. Nam tempus est numerus motus. Itaque secundum pri; mam rationem tempus est in motu; cumque molus sit in mobili, etiam tempus in mobili erit intervent motus. Quapropter vere dicitur: tempus. non esse in tempore, sed in motu, vel in mobili, sed prima, rio quidem in motu; secundario autem in, was bili. * Videtur bac vos omnittenda hoc loco. * fort. leg. εἰ δὲ ταῦτα συνέβη. Notat R. P. Antonius Possevinus in suo Apparatu sacro, exstare in bibliotheca Vienneusi Opusculum Abucaræ de tempore; hoc istud ipsum csse, nullus dubito.

418 Alia dissertatio, de auctore boni et mali, habita cum Saraceno. Christianus. Barbarus. Jacobo Gretsero interprete. Barbarus. Quem statuis auctorem boni et mali? Christianus. Omnium bonorum Deum; mali vero nequaquam. Barb. Et quemnam mali auctorem dicis? Christ. Aio, hoc ex nostra socordia, et ex diaboli versutia nasci. Barb. Quam ob rem? Christ. Propter libertatem arbitrii. Barb. Quid igitur? Liberi arbitrii es, et quæcunque vis, potes, ac facis? Christ. Solum in duobus; in aliis autem non sum creatus a Deo liber. Barb. Quæ ista? Christ. Si bona agam, non timeo legem; sed honore aficior, et misericordiam consequor 2 Deo. Similiter et diabolus libero arbitrio a Deo conditus est; sed peccavit, et ideo propria statione dejectus est. At forte quaeres, quænam siut bona, quæ mala? Ecce sol et luna et stellæ bona sunt. Fae unum ex istis. Dico igitur tibi me, hominum more, sgere bona et mala. Bona quidem, cujusmodi divini numinis celebratio, et precatio. Mala vero, jusmodi fornicatio, et furtum. cuCum igitur, ut tu aflirmas, bona et mała Deum auctorem habeant, injustus erit, tua sententia, Deus, quod dictu nefas. Cum enim Deus præceperit, ut scortator scortetur, fur furetur, et homicida homicidium committat, digni erunt honore,. utpote qui voluntatem Dei perficiant. Legislatores quoque tui mendaces erunt et libri falsis titulis prænotati. Mandant enim ut scortator et fur cadatur; cum tamen voluntati divinæ obtemperent, et homicidam interfci jubent, quem honoratam oportuit. Cæterum Sarac. ostendere volens Deum esse auctorem boni et mali, adjutoremque tam scortatori, quam adultero, seiscitatus est: Quis format infantium corpora in materno utero? Christ. Non invenio, exacta hebdomade prima, Deum quidquam formare aut creare Et tu nequaquam demonstrabis, post hanc quidquam creatum esse, excepta iride, areu videlicet illo in nuΕτέρα ἐρώτησις τοῦ αὐτοῦ. Ο Χριστιανός. Ο Βάρβαρος. Βάρβαρος. Τίνα λέγεις αἴτιον καλοῦ τε καὶ και κου; Χριστιανός. Πάντων τῶν ἀγαθῶν τὸν Θεόν, και κοῦ δὲ οὔ. Βάρδ. Καὶ τοῦ κακοῦ τίνα λέγεις αἴτιον εἶναι; Χριστ. Τοῦτο ἐκ τῆς ἡμετέρας βαθυμίας εἶναι, καὶ τῆς τοῦ διαβόλου πανουργίας. Βάρβ. Χάριν τίνος; Χριστ. Διὰ τὸ αὐτεξούσιον. Βάρβ. Τί ούν; Αὐτεξούσιος εἶ, καὶ ὅσα θέλεις, δύνασαι, καὶ ποιεῖς; Χριστ. Εν δύο μόνοις· ἐν ἄλλῳ δὲ οὐ πέπλασμαι ὑπὸ Θεοῦ αὐτεξούσιος. Βάρβ. Ποια ταῦτα; Χριστ. Τὰ καλὰ μὲν πράττων, οὐ φοβούμαι τὸν νόμον· ἀλλὰ τιμῶμαι, καὶ ἐλεοῦμαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Ομοίως καὶ ὁ διάβολος αὐτεξούσιος πέπλασται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἡμάρτηκε. Καὶ ὁ Θεὸς τῆς ἰδίας τά ξεως ἐξέωσεν αὐτόν. Ἀλλ᾽ ἴσως ἀντερεῖς μοι, Ποιά εἰσι καλὰ, καὶ κακά; Ἰδοὺ ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη, καὶ οἱ ἀστέρες καλά εἰσ:. Ποίησον ἓν ἐκ τούτων. Λέγω οὖν σοι, ὅτι κατὰ τὸ ἀνθρώπινον ἐργάζομαι καλὰ καὶ κακά. Καλὰ μὲν, οἷόν ἐστι δοξολογία Θεοῦ, προσευχή. Κακὰ δὲ, πορνεία, κλεψία το Ἐπεὶ οὖν, ὡς λέγεις σύ, καλά, καὶ κακὰ ἐκ Θεοῦ ἐστιν, εὑρεθήσεται κατὰ σὲ ἄδικος ὁ Θεός, ὅπερ σίκ ἔστιν. Ἐπεὶ γὰρ ὁ Θεὸς προσέταξεν, ὡς σὺ λέγεις, τὸν πόρνον πορνεύειν, καὶ τὸν κλέπτην κλέπτειν, καὶ τὸν ἀνδροφόνον ἀνδροφονεῖν, ἄξιο! εἰσι τιμήν, ὅτι τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἐποίησαν. Εὑρεθήσονται δι καὶ οἱ νομοθέται του ψευδείς, καὶ τὰ βιβλία σου ψευδεπίγραφα. Προστάσσουσι γὰρ τὴν πόρνον καὶ τὸν κλέπτην δαίρεσθαι, ποιήσαντας τὸ θέλημα του Θεοῦ, καὶ τὸν ἀνδροφόνον ἀποκτανθῆναι, ὃν ἔδει τι μηθῆναι. Καὶ ὁ Σαρακ., θέλων δεῖξαι τὸν Θεὸν αἴτιον τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, καὶ ὅτι συνεργός ἐστι τῷ πόρνῳ καὶ τῷ μοιχῷ ὁ Θεὸς, φησί· Τις πλάττει τὰ βρέφη ἐν κοιλίαις τῶν μητρῶν '; δ Χριστ. Οὐδαμῶς εὑρίσκω μετὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα τὴν Γραφὴν λέγουσαν, πλάττειν τὸν Θεὸν, ἢ κτίζειν τι. Καὶ τοῦτο οὐδαμῶς σὺ ἀποδείξεις, ὅτι μετὰ ταύτην ἔκτισταί τι, πλὴν τῆς ἔριδος, τοῦ ἐν τῇ Libus posito, tempore Noe. Cum enim 419 hroni- νεφέλη δηλαδή τόξου ἐπὶ τοῦ Νώε. Πλάσας γὰρ nem prima hebdomade creasset, dixit: «Crescite et multiplicamini, et replete terram 9; › et quia homo animnatus est, animalum habens semet; se- ¶ Gen. 1, 28. το κλοπεία. το μητέρων. τὸν ἄνθρωπον τῇ πρώτῃ ἑβδομάδι, εἶπεν· «Αὐξά νεσθε, καὶ πληθύνεσθε, καὶ πληρώσατε τὴν γῆν κ καὶ ἐπειδὴ ἔμψυχος ἦν ὁ ἄνθρωπος, ἔμψυχον σπέρμα ffec non videntur satis conformia illi Salvaicris dicto Joan. v: Pater meus usque modo NOTE. cperatur, et ego cperor. Et illis, quæ de creation: rationalis animæ sana doctrina tradit.

OPUSCULA. ἔχων, ἐν τῇ ἰδίᾳ γυναικὶ σπέρμα ἀνέφυσεν. Ὥστε men in propria uxore produxit. Itaque homo geἄνθρωπος γεννᾷ, καθ' & φησι καὶ ἡ θεία Γραφή • Αδάμ ἐγέννησε τὸν Σήθ, καὶ ὁ Σήθ ἐγέννησε τὸν Ενώς, καὶ Ἐνὼς ἐγέννησε τὸν Καινᾶν.» Καὶ οὐκ εἶπεν, Ο θεὸς ἔπλασε τὸν Σήθ, ἢ τὸν Ἐνώς, ἢ ἄλλον τινά. Ο οὖν Ἀδὰμ ὑπὸ Θεοῦ μονώτατος πέπλασται· οἱ δὲ ἄλλοι γεννώνται καὶ γεννῶσιν. Οὕτω καὶ ἡ γῆ τῷ προστάγματι τοῦ Θεοῦ βλαστάνει· ο Βλαστησάτω γὰρ, φησίν, ἡ γῆ βοτάνην χόρτου, ο ἥτις ἐν τῇ γῇ πάλιν πίπτουσα, ἢ καὶ ὑπὸ ἄλλου σπειρομένη, βλαστάνει, μὴ πλαττομένη ὑπό τινος, ἀλλὰ τῷ πρώτῳπροστάγματι τοῦ Θεοῦ ὑπακούουσα. Ἰδοὺ γὰρ ἐγώ, ὡς καὶ πρῶτον ἔφην, αὐτεξούσιος ὢν ἔν τε καλοῖς, ἔν τε και κοῖς, ὅπου ἐὰν σπείρω κἂν εἰς ἰδίαν γυναῖκα, κἂν εἰς ἀλλοτρίαν, τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ χρώμενος, ἀναβλαστάνει, καὶ γίνεται τῷ πρώτῳ προστάγματι τοῦ Θεοῦ ὑπακούουσα, ὅτι τὸ καταβληθὲν ἔχει ἐν ἑαυτῷ σπερματικὴν δύναμιν· οὐχ ὅτι καὶ νῦν καθ' ἑκάστην ἡμέραν ὁ Θεὸς πλάττει καὶ ἐργάζεται, ἐπειδὴ ἐν τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ 80 τὰ πάντα πεποίηκε. Βάρδ. Καὶ πῶς φησιν ὁ Θεὸς πρὸς Ἱερεμίαν· • Πρὸ τοῦ μὲν πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ, ἐπίσταμαί σε, καὶ ἐκ μητρός οι ἡγίασά σε; ν Χριστ. Παντὸς ἀνδρὸς ἐκ κοιλίας τὴν σπερματι κὴν ὁ Θεὸς ἔπλασε δύναμιν τὴν ἔμψυχον, ἀπὸ ᾿Αδάμ, καὶ καθεξῆς, καὶ ἕκαστος ἄνθρωπος προέχων ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτοῦ υἱὸν, τοῦτον καὶ γεννᾷ, καὶ ὁ υἱὸς ὁμοίως ἕτερον γεννά. Τὸ δέ· «Ἐκ μήτρας ἡγιακά σε, ο τοιαύτην ἔχει τὴν ἔννοιαν· ὅτι, ὡς φησὶ τὸ Εὐαγγέλιον· «Οσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν, τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, οἳ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματ τος σαρκὸς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν, ο διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Βάρβ. Καὶ ἦν πρὸ τοῦ Χριστοῦ βάπτισμα; ὁ γὰρ Ἱερεμίας πρὸ τοῦ Χριστοῦ γεννᾶται. Χριστ. Ναὶ ἦν βάπτισμα τὸ διὰ θαλάσσης, καὶ νε φέλης· «Πάντες γάρ, φησίν, εἰς τὸν Μωϋσῆν ἐβαπτί σθησαν.» Εἰ δὲ εἶποις, Καὶ πῶς οἱ πρὸ τοῦ Μωσέως βαπτίζονται; ἐρῶ σοι, ὅτι φησὶνό Χριστός μου· «Πρὸ τοῦ Αβραὰμ ἐγώ εἰμι.» Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ· Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτόν.» r Gen. 9, ▼ Joan. xvII, 19. • Gen. 1, 11. * Jerem. * Γ. ἑβδομάδι. οι μήτρας. nerat, prout dicit divina Scriptura; ‹ Adam genuit Seth, el Seth genuit Enos, et Enos genuit Cainam r.» Neque dixit: Deus formavit Sell, vel Elos, vel alium quempiam, Adam igitur solus a Deo conditus est; alii autem generantur et generant. Sic et terra jussu Dei germinat. Ait enim:. Germinet terra herbam fonis, a quæ in terram decidens, vel ab alio sparsa, iterum germinat, non quasi ab alio formetur; sed quia primo Dei præcepto obtemperat. Ecce enin ego, ut et prius dicebam, tam ad þonum quam ad malum liber, ubicunque libertate propria usus, semnon jacio seu in propriam, seu in alienam mulierem, fetus. profertur ac producitur vi priui illius divini præcepti; quia id quod sparsum est, in se virtutem seminalem continet; non autemi quod Deus quotidie furinet ac operetur (GG), quia prima die omnia fecit. Barb. Et quomodo dicit Deus ad Jeremiam: • Priusquam in utero formarem te, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te *? Christ. Deus cujuscunque viri vim seminalem animatam ab utero primoque ortu formavit, ab Adamo et sic deinceps, et quilibet homo prius habcns in utero suo filium eumdem quoque progignit; pari modo filius alium progenerat. Illud vero: • Antequam exires de vulva sanctificavi te, o hunc sensum habet; quia, ut Evangelium testatur: «Quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex sanguinibus, noque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo (per sanctum baptisma ) nati sunt º, ɔ Barb. Eratne baptismus ante Christum? Nam Jeremias ante Christum vixit. Christ. Erat utique baptismus per mare, 420 et nubem: • Omnes enim, inquit, iu Moyse baptizati sunt v Si dicas: Quomodo baptizati sunt, qui ante Moysen vixerunt? respondeo tibi id quo: Christes meus de se pronuntiavit: «Antequam Abraham fieret, ego sum *.» Et alibi: ‹ Ego pro eis sanctifico incipsum F. › 1, 5. u Joan. 1, 12, 13. Imo etiam Deus concursu suo cum causa secunda formavit Seth in utero, ut et quemcunque alium partum. Quod probe intelligens pia illa Machabæorum genitrix hæc pie effata est, 11 Machab. ví: Nescio qualiter in alero meo apparuistis: neque enim ego spiritum donavi vobis et vitam, et singulorum membra non ego ipsa compegi: sed enim mundi creator, qui formavit hominis natiriLutem, quique omnium invenit originem, etc. Videtur hic auctor in ea fuisse opinione, quæ nonnullis scholasticis arisit; solas causas secundas ele ctum producere; neque ad hanc productionem ▾ I Cor. x, 2. × Joan. vii, 58. Deum aliter concurrere, quam quia initio causis secundis vim agendi tribuit. Quae opinatio jure a philosophis et theologis rejicitur, asserentibus, Deum ad singulos effectus producendos concursu suo generali, causis secundis opem ferre, et quasi adminiculari. Solus non format fetum, nec solus operatur; sed cum causis secundis: Qui producit in montibus fenum et herbam, ut psal. CXLVı dicitur: sed producit hæc cum causis secundis. Virtute prius habet, sicut causa effectum; praexs:st:tenim effectus in cansa virtualiter.

Barb. Num eum, qui voluntatem Dei facit, bonum an malum dicis? Et siquidem bonum dicis, proba et Judæos, tanquam qui voluntatem Christi, Dei tui, ut ais, fecerint. Christ. Tu quidem appellas voluntatem. Ego vero patientiam et longanimitatem nomino. Qua de causa, audi. Cum Deus dixerit: Non furaberis: Non fornicaberis: Non occides *;, num jussit, ut furemur, scorlemur, adulteria et homicidia committamus? Barb. Nequaquam; si enim voluisset, non interdixisset. Christ. Recte statuis Deum nolle, ut furemur et fornicemur. Si igitur nunc abeam furtoque et fornicatione me obstringam; num factum illud meum nominabis voluntatem Dei? an patientiam et longanimitatem? Barb. Patientiam et longanimitatem. Christ. Sic cum Deus potuisset ab illis pœnas repetere, clementer ignovit. Si enim tandem non agam perfectam pœnitentiam, debitam mercedem reddet. Barb. Quem dicis esse Christum? Christ. Verbum Dei, sapientiam Dei, Filium Dei, brachium Dei, virtutem et alia innumera. Tu vero quid dicis esse Christum? Barb. Christum dico esse Spiritum et Verbum Dei. Christ. Num hac, Spiritus et Verbum, increata sunt an creata? Barb. Creata, Christ. Et quis creavit Verbum Dei et Spiritum? Et antequam hæc Deus crearet, quomodo se habebat Deus? Num Spiritu et Verbo carebat? Et quis Deum Verbo et Spiritu carentem statuere ausi:? Ad hæc barbarus conticuit, Alia dissertatiuncula. Βάρβ. Τον ποιοῦντα τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καλών λέγεις, ἢ κακόν; Καὶ εἰ μὲν καλόν, ἀποδέχου λοιπόν καὶ τοὺς Ἰουδαίους, ὡς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σου τοῦ Χριστοῦ, ὡς λέγεις, ποιήσαντας. Χριστ. Σὺ μὲν λέγεις, θέλημα εἶναι· ἐγὼ δὲ λέγω ἀνοχὴν καὶ μακροθυμίαν. Καὶ πῶς, ἄκους. Το Θεοῦ εἰπόντος·. Μη κλέψης, μὴ πορνεύσης, με τ νεύσῃς ", ἡμεῖς ἵνατίκλέψωμεν, καὶ πορνεύσωμεν, καὶ μοιχεύσωμεν, καὶ φονεύσωμεν; Βάρβ. Οὐχί· εἰ γὰρ ἤθελεν, οὐκ αὐτὰ ἀπέτρεψε. Χριστ. Καλῶς ἰδοὺ συνέθου μοι, ὅτι οὐ θέλει ὁ Θεός, ἵνα κλέπτωμεν, καὶ πορνεύσωμεν. Ἐὰν ἄρτι ἀναστὰς ἀπέλθω καὶ κλέψω, ἢ φονεύσω, τί αὐτὸν τ λέγεις θέλημα Θεοῦ; ἢ ἀνοχὴν καὶ μακροθυμίαν; Βάρβ. 'Ανοχήν καὶ μακροθυμίαν. Χριστ. Οὕτω τοῦ Θεοῦ δυναμένου πατάξαι αὐτός, συνεχώρησεν. "Οταν γὰρ θέλεις οι ἂν οὐ μετανοήσω, ἀποδίδωσί μοι. Βάρβ. Τί λέγεις εἶναι τὸν Χριστόν, Χριστ. Λόγον Θεοῦ, σοφίαν Θεοῦ, Υἱὸν Θεοῦ, βρα χίονα Θεοῦ, δύναμιν, καὶ ἄλλα μυρία. Σὺ δὲ τί λέγεις εἶναι τὸν Χριστόν; Βάρβ. Πνεῦμα καὶ Λόγον Θεοῦ φημι τὸν Χρισ στόν. Χριστ. Ταῦτα δὲ, τὸ Πνεῦμα καὶ ὁ Λόγος ἄκτιστά εἰσιν, ἢ κτιστά; Βάρβ. Κτιστά. Χριστ. Καὶ τίς ἔκτισε τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα; πρὸ γὰρ τοῦ κτίσαι αὐτὰ τὸν Θεόν, πὼς ἦν αὐτὸς ὁ Θεός; Δρα χωρίς Λόγου καὶ Πνεύματος; Καὶ τίς εἴπῃ τὸν Θεὸν ἄλογον, ή δίχα Πνεύματος ἁγίου; - Βάρβαρος σεσιώπηται. Jacobo Grelsero interprete. Ετέρα ερώτησις. Τα λόγια Κυρίου κτιστά εἰσιν, ἢ ἄκτιστα; Τούτο δὲ προσβάλλετο, θέλων ἀποδεῖξαι κτιστὸν εἶναι τὴν Λόγον τοῦ Θεοῦ, ὅπερ οὐκ ἔστιν. Εἰ μὲν γὰρ εἰσιν Κτιστά εἰσιν, εἴπῃ σοι. Τὰ κτιστὰ θεοὶ οὐ λέγονται. Εἰ δὲ εἴπῃς, Ακτιστα, ἐρεῖ σοι, ὅτι Ἰδοὺ ταῦτα πάντα λόγια Θεοῦ ὑπάρχοντα, κτιστὰ μὲν εἰσι, θεοὶ δὲ οὐκ Eloquia Dei num creata sunt, an increata? Hoc autem adversarius proponit, ut ostendat Verbum Dei esse creatum, quod dictu nefas. Si enim dixe• ris esse creata, mox dicet tibi: Creata non nominantur dii. Si vero dixeris, increata: 421 statim occurret: Ecce omnia bæc eloquia Dei creata sunt, dii vero non sunt. Faleris ergo Christum, εἰσὶ, καὶ ἰδοὺ σὺ ὁμολογεῖς, ὅτι ὁ Χριστὸς ὢν Λόγο; qui est Dei Verbum (seu Eloquium), non esse Deum. Quapropter neque creata, neque increata dicas, sed dicito: Ego unicum Dei Verbum confiteor, in bypostasi subsistens, increatum. Totam vero Scripturam sacram non voco λόγια, sed ῥήματα. Barb. Et quomodo licit Propheta: «Eloquia Do- • Exod. xx, 13-15. τοῦ Θεοῦ, οὐκ ἔστι Θεός. Διὸ μήτε κτιστά είπης, μέσα ἄκτιστα, ἀλλ' εἰπέ· Ἐγὼ ἕνα μόνον Λόγον τοῦ Θεοῦ ὁμολογῶ, ἐνυπόστατον, ἄκτιστον ὄντα· τὴν δὲ πάσαν Γραφήν μου οὐ λέγω λόγια, ἀλλὰ ῥήματα. Βάρδ. Καὶ πῶς λέγει ὁ Προφήτης· «Τα λόγια es Videtur in textu aliquid deesse. σε αυτή. • Logo τελείως.

OPUSCULA. Κυρίου, λόγια ἁγνὰ, ν καὶ οὐχὶ, τὰ ῥήματα Κυρίου mini, eloquia casta *?, Nonne verba Domini sunt λόγια ἁγνά; Χριστ. Ο προφήτης τροπολογικῶς ἐλάλησε, καὶ οἱ κυριολογικῶς. Βάρδ. Καὶ τί ἐστι τροπολογία, και κυριολογία; Χριστ. Κυριολογία μέν έστι βεβαία απόδειξις πράγματος· τροπολογία δὲ ἀβέβαιος ἀπόδειξις. Βάρβ. Οὐκ ἐνδέχεται Προφήτης εἰπεῖν ἀβέβαιον ἀπόδειξιν. Χριστ. Ἐν τοῖς προφήταις ἔθος ἐστί, τὰ ἄψυχα προσωποποιεῖν, καὶ σκοπῶν θεάσῃ αὐτοὺς ὀφθαλμούς, καὶ ὄμματα τιθέντας αὐτοῖς· ὡς τό· Ἡ θάλασσα εἶδε, καὶ ἔφυγεν. Ὁ Ἰδοὺ ἡ θάλασσα ὀφθαλμοὺς οὐκ ἔχει, οὐ γάρ ἐστιν ἔμψυχος. Καὶ πάλιν· Τί σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες;» καὶ τὰ ἑξῆς. Καί· «Ἡ μάχαιρά μου φάγεται κρέα.» Τὸ δὲ φαγεῖν ἐπὶ στόματῆς ἐστι τρώγοντος καὶ πίνοντος· ἡ δὲ μάχαιρα τέμνει μὲν, οὐ καταπίνει δέ. ᾿Αλλὰ καὶ ποταμούς κροτοῦντας χερσὶν εἰσάγουσι, καὶ βουνοὺς ἀλλομένους, καὶ ὄρη σκιρτώντα. Οὕτω καὶ τὰ βήματα προς πελογήσας, ἐκάλεσε λόγια, ἅπερ οὐκ εἰσὶ λόγια, ἀλλὰ βήματα. eloquia casta? Christ. Propheta tropologice locutus est, non proprie. Barb. Et quid est tropologica, et quid propria locutio? Christ. Propria locutio est firma rei demonstratio. Tropologia autem infirma demonstratio. Barb. Haud asserere licet prophetam attulisse infirmam demonstrationem. Christ. Mos apud prophetas receptus est etiam inanimatis rebus personam tribuere; hinc videas illis oculos aspectunique assignari: «Mare vidit, et fugit b.» Mare profecto oculos non habet. Est enim inanime. Rursus: e Quid est tibi, mare, quod fugisti st, Εt quæ sequuntur. Ει: e Gladius meus comedet carnes d» At comedere oris est manducantis et bibentis. Porro gladius scindit quidem, sed non bibit. Quin et fluvios mani bus plaudentes inducunt, et colles saltantes, et montes exsilientes. Sic et βήματα per tropologiam nominavit λόγια, quæ non sunt λόγια, seul βή ματα Ετέρα ἐρώτησις. Jacobo Gretsero interprete. Βάρβ. "Ην λέγετε Θεοτόκον, ἀπέθανεν, ἢ ζῇ; Χριστ. Οὐκ ἀπέθανε, καὶ τοῦτο λέγω θαῤῥῶν τῇ Γραφικῇ ἀποδείξει. Ὃς γὰρ φέρε εἰπεῖν, ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ὕπνωσε, καὶ τὴν πλευρὰν ἀφηρέθη, οὕτω καὶ αὕτη τὴν ψυχὴν τὴν παναγίαν τῷ Θεῷ, ὡς ἐν ὕπνῳ παρέθετο. Βάρβ. Ἰδοὺ πέπληγμαι εν τινι τόπῳ τῆς σαρκός μου, καὶ ἡ σὰρξ πληγείσα μώλωπα ἀπετέλεσε, καὶ ἐν τῷ μώλωπι ἐγένετο σκώληξ. Τίς αὐτὸν ἔπλασεν; Χριστ. Είπομεν, ὅτι μετὰ τὴν πρώτην εβδομάδα τῆς κοσμοποιίας, οὐδαμῶς εὑρίσκομεν τὸν Θεὸν πλά σαντά τι· ἀλλὰ πάντα τὰ ὄντα ἐξαημέρῳ ποιήσας, ἐξ αὐτῶν τῶν ὄντων, ἕτερα γενέσθαι ηὐδόκησεν μόνῳ θελήματι αὐτοῦ· μετὰ γὰρ τὴν παράβασιν κατεκρίθη ἡ γῆ ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατέλλειν. Τότε οὖν καὶ ἡ σὰρξ ἡμῶν κατακριθεῖναι “, φθεῖρας καὶ σκώ ληκας ἀνατέλλει. Ετέρα ερώτησις. Alia quæstio. Barb. Quam appellatis Deiparam, num mortua est, an vivit? Christ. Non est mortua. Et hoc assero denionstratione sacrarum Litterarum fretus. Quemadmodum enim, exempli causa, primus homo dormiens costa spoliatus est, sic et Deipara quasi in somno sanctissimam animam Dev tradidit. Barb. In carne mea vulneratus sum. Et caro saucia vibicem accepit. Et in vibice vermis exstitit. Quis eum formavit? Christ. Respondemus nusquam proditum esse Deum post primam illam, qua mundus conditus est, hebdomadem, 422 aliquid formare; quia cum omnia sex illis diebus condidisset, voluit ut de cætero alia ex aliis nascerentur sola voluntate sua. Post transgressionem enim damnata est terra, ut spinas et tribulos proferat. Tunc etiam caro nostra damnationis sententiam subiens pediculos et vermes progignit. Jacobo Gretsero interprete. Σαρακ. Τίς ἐστι παρὰ σοὶ μείζων, ὁ ἁγιάζων, ἢ ὁ b Psal. crit, 3. • Psal. XI, εν κατακριθεῖσα. Alia questio. Sarac. Quis apud te major est? sanctificans, an e ibid. 5. d Deut. xxxII, NOTÆ. Hæc apte non possunt exprimi Latine. Quamvis nil opus est distinctione quain affert inter λόγια οι ρήματα. les aliter expediri potest, ut vel pueris notum. Vide quæ notata dissert. 35.

THEODORI ABUCAR.B sanctifcatus? Hanc quæstionem proposuit de Ba• ἁγιαζόμενο;; Τοῦτο δὲ ἠρώτησε περὶ τοῦ Βεπτικο ptista et Christo. καὶ τοῦ Χριστοῦ. Christ. Quando cum servo. tuo in balneum tẹ confers, ut ab illo abluaris, quem arbitraris potiorem? Illumne miserum servulum, et ære comparatum mancipium, an teipsum, qui ab illo mundaris? Saracenus ad hæc nullum responsum dedit. Abucare ad cujusdam quæstionem. Χριστ. Απερχομένου σου ἐν τῷ βαλανείω μετά τοῦ δούλου σου, λούσασθαι βουλόμενος ὑπ' αὐτοῦ, εἶνε λέγεις μείζονα; ἐκεῖνον τὸν οἰκτρὸν δοῦλον, καὶ ἀε γυρώνητον, ἢ σαυτὸν τὸν καθαρθέντα ὑπ' αὐτοῦ; Jacobo Gretsero 'Ο δὲ Σαρακηνὸς πρὸς ταῦτα οὐκ ἀπεκρίθη Τοῦ Ἀβουκαρᾶ, πρός τινα ἐρωτήσαντα αὐτόν. interprete. Εἰ ἀποχὴν ἀκαθάρτων, καὶ μετάληψιν καθαρών τοῖς ἐν τῇ παλαιᾷ ἡ διάταξις ἠνόμενον και διηγή ρευσε, πῶς ἐν τῇ Νέᾳ μετάληψιν καθαρῶν, καὶ ἀπο χὴν ἀκαθάρτων γινώσκουσιν, οὐδενὸς αὐτοῖς νόμου ταῦτα αὐτοῖς ἐκδιδάξαντος τὴν διαφορά»; ᾿Αλλ' εἰ μὲν τοῦτο ποιοῦσι κατὰ τὴν τοῦ νόμου παράδοσιν, ἐχρῆν αὐτοὺς πάντων μεταλαμβάνειν, καὶ ἀπέχει σθαι, ὧν ὁ νόμος ἐκήρυξε· προβάτων μὲν ἐσθίοντες κατὰ νόμον, οὐκ ἐσθίοντες δὲ καμήλου, καὶ παρά λεως. Εἰ δὲ μὴ τῷ νόμῳ δεδούλωνται, πῶς πάλιν τῶν ὑπ' αὐτοῦ ἀπαγορευθέντων ἀπέχονται, οἷον ίππου, καμήλου, ἢ μυός, ἤ τινος τῶν ἀκαθάρτων; Νυνὶ δὲ, λὲς ἀπειθοῦντες, πῶς οὐ δώσουσιν ἀπὸ μέρους τὴν μὴ καθόλου τῷ νόμῳ πειθόμενοι, μήτε εἰς τὸ παντε ἑκάστου ποιεῖσθαι φύσιν, καὶ παράκλησιν, λέγω δὴ τοῦ νόμου, καὶ τῆς χάριτος, καὶ τῇ ἀμφοτέρᾳ ἀπει θείᾳ, καὶ πεισμονῇ, ὑπὸ νόμον, καὶ χάριν, καὶ πάλιν μὴ ὑπ' αὐτοῦ σ' καθεστηκέναι; Cum lex vetus diserte explicarit, a quibus, tanquam immundis, abstinendum sit; et quibus, tanquam mundis, vescendum; quomodo in Novo Testamento cognoscitur, quæ, tanquam munda, manducare liceat, et quæ, ut immunda, fugere oporteat; cum nulla exstet lex quæ horum differentiam tradat? Quod si cum legis antiquæ norma homines in horum observatione se conformant, debebant sane omnia comedere, et ab omnibus abstinere, quæ lex præscribat; exempli causa, ovibus vesci debebant; abstinere autem a camelo et pardali. At si legi non sunt subjecti, quo pacto abstinent ab illis, quæ lex vetat, ut ab equo, camelo, mure, et il genus aliis immundis? Nunc vero cam neque legi perfecte obtemperent, neque perfecte non obtemperent; nonne planum relinquitur, eos utriusque præscripta ex parte exsequi, legis, inquam, et gratiæ, dumque partim non obediunt, partim obediunt, sub lege et gratia; et rursus nec sub hac, neque sub illa constitutos esse? Responsio. In Novo Testamento nibil eorum, quæ in os intrant, coinquinat hominem. comedendis autem quibusdam abstinent aliqui, non legis præcepta secuti; sed propriæ conscientiæ, eo quod hæc vel illa manducare non libeat, obsecuti. 423 Nonnulli etiam studio et amore continentiæ, proprio arbitratu, omnino et a mundis et ab immundis sibi temperant; quanquam non ignari, omnem creaturam Dei esse bonam; et nihil eorum rejiciendum, quod cum gratiarum actione sumitur. Nibilominus illam gratiarum actionem, quæ in studio continentiæ sita est, præstantiorem censemus illa quæ in sumptione esculentorum consistit. Propter hæc igitur nihil quasi per partes com. mune est legi et gratiæ; sed omnia solius sunt gratia, sive quis abstineat; sive hæc vel illa ciborum genera sumat, ut dictum est. Aliter. Aretha. Fides non consistit in esca; sed in destinata el • 1 Tim. IV, Απόκρισις. Ἐν τῇ Νέα Διαθήκῃ οὐδὲν τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. Απέχονται δὲ ὧν οὐ μεταλαμβάνουσιν, οὐ κατὰ διαγόρευσιν τοῦ νόμου, ἀλλὰ κατὰ τὸ δυσάρεστον τῆς τῶν οὐ μεταλαμβανόν των εκουσίου συνειδήσεως. Τινὲς δὲ διὰ τὴν κατόρ θωσιν ἐγκρατείας; κατὰ τὴν οἰκείαν ἀρέσκειαν και νῶς ἀπέχονται καθαρῶν τε καὶ μὴ καθαρῶν· καίτοι εἰδότες, ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν· καὶ οὐδὲν ἀπό βλητον μετὰ εὐχαριστίας λαμβανόμενον. Αλλ' όμως τὴν ἐπὶ τῇ κατορθώσει τῆς ἐγκρατείας εὐχαριστίαν, μείζονα τῆς ἐπὶ τῇ μεταλήψει βρωμάτων εὐχαριστίες θέμεθα. Διὰ ταῦτα οὖν οὐδέν ἐστι κοινὸν νόμου καὶ χάριτος, ἀλλὰ μέρος “, ἀλλὰ χάριτος μόνης τὸ εἶν ὑπάρχει, τῆς τε μετοχῆς καὶ τῆς ἀποχῆς τῶν μετα· λαμβανομένων, κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον. "Αλλως. Αρέθα Οὐκ ἐν τοῖς βρώμασιν ἡ πίστις· ἀλλ' ἐν τῇ κεκρι 86 ita habet C. B. sed quid hoc voc.buli? er fort. ὑπ' αὐτὰ, ut referatur ad νόμον et χάριν, ο L. ἀπὸ μέρος. ΝΟΤΑ. Admonitio. Aliquoties in altero Bavarico codice dissertatiunculis Abucaræ subjicitur hoc vel simile seu scholium, seu quo alio nomine appellare libet ἄλλος ἀρεθ. Quas additiunculas reperit que

OPUSCULA. permittitur consuetudini manducantium, etiamn priusquamn Christiani fant. At Judais prescripta est ciborum differentia, non fortuito, sed ut insinuaretur quomodo vitam suam instituere ac com. ponere deborent; ita ut ex ipsa victus ratione utilitatem perciperent; verbi gratia (libet enim unuin aut alterum exemplum afferre), a leporum et porcorum esu arcet Judæos lex; ut ostendat nihil formidinis et pavoris eis inesse in his præstandis,· in quibns fortiter agere pietas et æquitas jubet; neque eos vitam impuram, et sordium immunditia detestandam sectari. Similiter et in aliis animaliἐνῃ τῆς πίστεως διαμονῇ. Ἡ δὲ περὶ βρωμάτων deliberata fidei perseverantia. Usus vero ciborum ρῆσις ἐφεῖται τῇ συνηθείᾳ τῶν ἐσθιόντων, καὶ πρὶν γενέσθαι Χριστιανούς. Ἰουδαίοις δὲ διαστολὴ τῶν ρωμάτων οὐχ ὡς ἔτυχε, δέδοται, ἀλλ᾽ εἰς αἴνιγμα οὐ πῶς ρυθμίζειν αὐτοὺς χρὴ τὴν κατὰ τὸν βίον έξοδον αὐτῶν ἀπὸ τῆς διαίτης ὠφελουμένην· οἷον Ένα δια βραχέως ὑπομνήσωμεν) λαγωῶν καὶ συῶν πεῖρξε τὴν ἐδωδὴν σε Ἰουδαίους ὁ νόμος· ἵνα διὰ ούτου παραστήσῃ δειλίας αὐτοῖς, ἐν οἷς ἀνδρίζε και εὐσεβές, μηδὲν ίχνος προσεἶναι· μηδὲ συρφετού του και βδελυροῦ ἀντιποιεῖσθαι. Ὡσαύτως καὶ ἐπὶ των άλλων ζώων, ὧν ἀπείπεν τὴν μετάληψιν, ἐπισκο ποῦντας τὴν ἐνυποῦσαν αὐτοῖς φυσικὴν ἰδιοτροπίαν, πρός ταύτην, καὶ ψυχικὴν ρυθμίζειν ὁρμήν. Ἐκ τοῦ αὐτοῦ Θεοδώρου ἐπισκόπου Καρῶν περὶ τοῦ Ἀδάμ. Φωτίου. ΧΕ bus, quorum esum lex prohibuit, considerare oportet naturales, quibus prædita sunt, proprietates, easque ad animæ appetitiones accommodare. Ex eodem Theodoro Abucara, episcopo Carum, de Adamo. Photii Jacobo Gretsero interprete. Χρὴ εἰδέναι, ὅτι δέον ἐννοεῖν, καὶ λέγειν, ὡς τὸ τοῦ ᾿Αδάμ σῶμα φύσει θνητὸν ἦν καὶ παθητόν· θείᾳ δε χάριτι, ἀθάνατον διεφυλάττετο καὶ ἀπαθές, μέσ χρις ἂν αὐτὸ ἡ παράβασις τῆς φυσικῆς ἀπεγύμνω σεν· οὕτω γὰρ καὶ ὁ τῶν ἁγίων χορὸς ἀποφαίνεται. Τί ἐστι θάνατος; καὶ πῶς θανατοῦται ὁ θάνατος; Δοξάζει γὰρ καὶ τοῦτο ἡ Ἐκκλησία· ι Καὶ ἰδοὺ ἀποθνήσκομεν. Scire oportet, et sentiendum et dicendum osse corpus Adami natura sua mortale et passibile fuisse, divina vero gratia immortale et impassibile perstitisse, donec transgressio illud naturali dono spoliavit; et hoc omnes sancti Patres tradunt. 424 Quid sit mors, et quomodo mors morti dedatur. Jacobo Grelsero interprete. Θάνατος οὔτε οὐσία ἐστὶν, οὔτε καθ' ἑαυτὸν ὑφω έστηκεν· ἀλλὰ πάθος περὶ οὐσίαν γινόμενον· καὶ μέν χρι τοῦ γίνεσθαι, τὸ εἶναι λεγόμενον 9. Ἐπειδὴ κατὰ πλειόνων, καὶ διαφόρως κατηγορεῖται ὁ θάνατος, δέον εἰδέναι, ὅτι θάνατος μὲν ἀγγέλῳ, ἡ τῆς ἐπουρανίου καὶ φωτοειδοῦς δόξης έκπτωσις, ἂν καὶ πρῶτος ὑπο έστη, ἄγγελος ὤν, ὁ Σατανᾶς. Θάνατος δὲ διαβόλια καὶ δαίμονι, ἡ τοῦ αἰωνίου πυρὸς ἀποκλήρωσις ἐπι ἐσχάτων. Θάνατος ἀνθρώπῳ, ἡ διάζευξις τῆς ψυχῆς ἀπὸ τοῦ σώματος. Θάνατος ψυχῆς, ἡ ἀπὸ Θεοῦ ἀλλο τρίωσις. Θάνατος δὲ θανάτῳ, ἡ ἀπαρχὴ τῆς ἡμῶν ἀναστάσεως, ὅς ἐστιν ὁ Χριστός· μέχρι γὰρ αὐτοῦ ὁ θάνατος τῇ διαφθορᾷ τῶν ἀνθρώπων ὑπούργει, καὶ ζωὴ αὐτῷ ἡ ἀνελπιστία τῆς ἀναστάσεως ἐνομίζετο. Αφ' οὗ δὲ Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, εἰς τούναν τον αὐτῷ τὰ τῆς ὑπουρῶς οι περιεστράφη. Οὐκέτι γὰρ διαφθορῇ ἀνελπίστῳ, ἀλλ' ἐλπιζομένῃ ἀναστάσει ὑπουργεῖ· καὶ τοῦτό ἐστιν αὐτῷ θάνατος. Τὸ γὰρ θανατούν θανατοῦται τῇ ἐλπίδι τῆς ἡμῶν ἀναστάMors neque substantia est, neque per se sulsistit, sed est passio quedam substantiæ adveniens; quæ esse dicitur, quousque mors advenit. Cum vero mors de pluribus prædicetur, animadvertendum est mortem angelo nihil esse aliud, quam casum ex cœlesti et luciflua illa beatitudinis gloria, απo primo ille angelus corruit, factus Salamis. Mors autem diabolo est sors et hæreditas æterni ignis in novissimis. Mors homini est sejunctio animæ a corpore. Mors animæ est abalienatio a Deo. Mors morti, primitiæ resurrectionis nostræ, qui est Christus. Nam usque ad Christumn mors corruptioni hominum inserviebat, et vita ipsi videbatur, quod nulla resurrectionis spes suppeteret. At ex quo Christus mortuus est, ac resurrexit, in contrarium recidit hoc ministerium, neque enim amplius spe destitutæ corruptioni, sed speratæ resurrectioni servit; et hoc ipsi mors est. Nam quod antea occidebat, id nunc spe resurrectionis τα τῆς ἐδωδής. το λεγομένην. οι υπουργίας. ΝΟΤΑ. que in suo exemplari Turrianus; qui aliquot hujus generis scholia Arethæ episcopi Græce ascripsit ad oram seu marginem versionis suæ; maxime in opusculo tertio. Quæ nos omisimus, evulgaturi illa alias cum variis veterum fragmentis, quæ ex codicibus Bavaricis excerpsimus. Photii, quomodo Aburaræ? sed num utrius que, quia Abucara ex Photio?

nostra occiditur Quoties enim intuetur Christia- σεω:. Οσάκις γὰρ ἴδῃ Χριστιανὸν ἐλπίδι τῆς ἡμῶν num pe res 'rrectionis nostræ mori, mortemque ἀναστάσεως ἀποθνήσκοντα, καὶ κοίμησιν τὸ πράγμα pro somno ducere, corruit; et a validiore percutitur. Est autem resurrectio validior morte. Neci igitur data est mors per Christi resurrectionem. Et hujus gratia spe resurrectionis freti moriuntur Christiani. Semper igitur hac spe niors corruptionis minister particulatim perimitur; atquando oinnes resurgent, primitias Christum secuti, ipsa elian mors perfecte evacuabitur, teste Apostolo f, non habens amplius, cui operam suam locet. Brevis doctrina de divinis nominibus, tam communibus sanctissimæ Trinitatis, quam propriis cujusque personæ. ὀνομαζόμενον πίπτει, καὶ βάλλεται τῷ ἰσχυροτέρω. Ἰσχυρότερον δὲ τοῦ θανάτου ἡ ἀνάστασις. Τεθα τωται ἄρα τῇ τοῦ Χριστοῦ ἀναστάσει ὁ θάνατος. Κε τοῦ 9 ἐπ' ἐλπίδι ἀναστάσεως ἀποθνήσκουσι Χριστι νοῖς 8. "Αρα ἀεὶ τῇ τοιαύτῃ ὑπουρῶς οι θανατούτα ὁ θάνατος μερικῶς· ὅταν δὲ τὸ πᾶν ἀναστῇ ἐπόμε νον τῇ ἀπαρχῇ, καὶ αὐτὸς, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, με ἔχων, ᾧ υπουργήσει, καταργείται ὁλοτελῶς. Jacobo Gretsero Sunt quædam nomina sacrosanctæ Trinitati communia, et de divina essentia seu natura dici consueta; ut Deus, Dominus, bonus, justus, sapiens, potens, Rex, Dominus, Creator, providens, Salvator, sanctus, et alia hujus generis, quæ communiter de natura divina enuntiantur; neque unius personæ propria sunt. 425 Sunt véro etiam nomina propria seu hypostatira; ut Pater, Filius, Spiritus sanctus. Ex communibus nomiuibus, quæ de natura prædicantur, hoc quidem, Deus, Patri attribuitur, eique quodammodo peculiare evasit; quia est principium Filii et Spiritus sancti, et ad illum referuntur. At Dominus, Filio similiter attribuitur, sanctus Spirilus, Spiritui. Hinc apostoli, et universa propemodum Scriptura, quando pronuntiant vocem Deus præcise et infinite, et ut plurimum cum articulo, et absque personali proprietate, Patrem significant. Exempli gratia: Σύντομος διδασκαλία περὶ θείων ὀνομάτων, τῶν τε κοινῶν Τριάδος, καὶ τῶν ἰδικῶν ἑκάστου τῆς Τριάδος. interprete. Εστιν ὀνόματα κοινὰ διὰ τῆς ἁγίας Τριάδος δ ήκοντα, ὡς ἐπὶ τῆς θεϊκῆς οὐσίας λεγόμενα· οἷον τί Θεός, τὸ Κύριος, ἀγαθὸς, δίκαιος, σοφός, δυνατό, Βασιλεύς, Δεσπότης, Δημιουργός, προνοητής. Στ τὴρ, ἅγιος, καὶ ὅσα τοιαῦτα κοινῶς ἐπὶ τῆς κας φύσεως τιθέμενα, καὶ οὐκ ἔστι μιᾶς ιδιαζόντως να στάσεως. Εστι δὲ καὶ ἰδικὰ, ήγουν υποστατικά· οἷον ὁ Πετὴρ, Υἱὸς, ἅγιον Πνεῦμα. Τούτων ὄντων κοινῶν ἀνα μάτων, τῶν ἐπὶ τῆς οὐσίας λεγομένων ἐλήφθη τὸ μὲν, Θεός, ἐπὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἐγένετο αὐτῷ ὥσπερ εξαίρετον· διότι αἴτιος Υἱοῦ, καὶ Πνεύματος, καὶ εἰς αὐτὸν ἀναφέρονται. Τὸ δὲ, Κύριος, ἐπὶ τοῦ Υἱο ὡσαύτως· τὸ δὲ, ἅγιον Πνεῦμα, ἐπὶ τοῦ Πνεύματος. Οθεν οἱ ἀπόστολοι, καὶ πᾶσα σχεδόν ἡ θεία Γραφή, ὅτ' ἂν εἴπῃ ὁ Θεὸς, οὕτως ἀπολύτως, καὶ ἀπροσδιορίστως, καὶ ὡς ἐπίπαν σὺν ἄρθρῳ, καὶ χωρὶς ματος ὑποστατικοῦ, τὸν Πατέρα δηλοί. υἷον • Παῦλος δούλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητὸς ἀπόστο λος, ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, ἦτας του Πατρός. Καὶ πάλιν·. Πολυμερώς, καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν,» ήγουν ὁ Beτήρ. Καὶ τὸ σύμβολον τῆς πίστεως • [Πιστεύω] εἰς τ Θεόν,» ἤτοι τὸν Πατέρα, καὶ εἰς ἕνα Κύριον, ο ἤτοι τὸν Υἱόν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος • Είπερ γάρ εἰσι πολλοὶ θεοὶ Φ, ἀλλ' ἡμῖν εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ.» Και ο Είπερ εἰσὶ κύριοι πολλοί, ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς Κύριος ο Υιός. Θεὸς δὲ ἐξαιρέτως λέγεται· ἐπειδὴ ἡ ἔνωσις, ήταν • Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei 8, › sive Patris. Iterum: «Multifariam multisque modis loquens olim patribus Deush, hoc est, Pater. Et Symbolum fidei: • Credo in unum Deum, hoc est, Patrem, et in cnum Dominum, hoc est, Filium. Εt Apostolus: • Elsi sunt qui dicantur dii, nobis tamen unus Deus, Pater i. a Et: c Quamvis multi Domini, nobis tamen unus est Dominus, Filius. • Deus vero peculiari ratione appellatur Pater; cum ipse Trinitatis sit unitio sive explicatio et quasi summa, ut dixit ἀνάπτυξις, καὶ ἀνακεφαλαίωσις τῆς Τριάδος, ο ΠαTheologus: «Nobis vero unus Deus Pater, quia nna divinitas i.» Rursus: c Unus Deus retine. bitur, si ad unum principium referamus, non autem componamus aut commisceamus *. › Iterum: • Pater unitio est, ex quo et ad quem referuntur, qui ex ipso sunt, Filius et Spiritus sanctus 1. ) Filius namque et Spiritus dicuntur Patris, non Pater 11 Cor. sill, 10. 8 Rom. 1, episcoporum. k ibid. 1 ibid. * Γ. τούτου χάριν, ο Χριστιανοί. τήρ ἐστιν, ὡς εἶπεν ὁ Θεολόγος· «Ἡμῖν δὲ εἰς θεὶς ὁ Πατήρ, ὅτι μία θεότης.» Καὶ πάλιν·. Εἰς ἐν αἴτιον τοῦ Υἱοῦ, καὶ Πνεύματος ἀναφερομένων, οὐ συντιθεμένων, οὐδὲ συναλειφομένων.» Καὶ πάλιν· • Ενωσις ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ πρὸς ἐν ἀναφέρεται τὰ ἐξ αὐτοῦ· ἡ ἐπειδὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός λέγονται, οὐχὶ ὁ Πατήρ αὐτῶν. Οἷον Ὁ Υἱὸς τοῦ ↳ Hebr. 1, 1. il Cor. viii, 5, 6. i S. Greg. Naz. Orat. de stars Οι υπουργός. οι λεγόμενοι.

εοῦ, Σοφία τοῦ Θεοῦ, Λόγος τοῦ Θεοῦ, Δύναμις τοῦ illorum. Verbi gratia: Filius Dei, Sapientia Dei, εοῦ, βραχίων τοῦ Θεοῦ, δεξιὰ τοῦ Θεοῦ. Καὶ τὸ [νεῦμα ὡσαύτως· Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, δάκτυλος τοῦ Θεοῦ. Εἰς αὐτὸν οὖν τὸν Πατέρα ἀναφέρονται, οὐχὶ · Πατὴρ εἰς αὐτά. Εἰ δὲ καὶ εὗρῃς τὸ Θεὸς· όνομα πὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὸ Κύριος ἐπὶ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ τὸ Ἅγιος, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐπὶ τοῦ Πατρός· ὡς τό· ο Αγιος ὁ Θεὸς, ο δῆλον ὁ Πατήρ καὶ τὸ «Πνεῦμα ὁ Θεός·. ταῦτα ονόματα τῆς φίλο σεως ὄντα κατηγοροῦνται ποτε καὶ τῶν ὑποστά σεων. Κατηγορικῶς οὖν ἐκ τῆς φύσεως λέγεται καὶ Υἱὸς ὁ Θεός· καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, χωρὶς ἄρθρου, εἰ μήπω πρόκειται περὶ αὐτοῦ ὁ λόγος εἰγοῦν ἡ φράσις. Καὶ τηνικαῦτα ἀναφορικὸν γένηται εἰς αὐτὸν, ὡς εἰς προεγνωσμένον πρόσωπον, τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει τὸ, • Ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ο καί·. Ο ὧν ἐπὶ πάντων Θεός. ι Καὶ τοῦτο δὲ χρὴ γινώσκειν, ὅτι οὐδὲν τῶν ὀνομάτων τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ δηλωτικόν ἐστιν· ὥσπερ καὶ τῶν λοιπῶν πραγμάτων. Ἐὰν γὰρ εἴπωμεν λίθον, ἢ χρυσόν, ἢ βοῦν, ἢ ἄνθρωπον, την οὐσίαν ἑκάστου διὰ τοῦ ὀνόματος δηλοῦμεν. Ἐὰν δὲ εἴπωμεν θεόν, ἢ καὶ Κύριον, ή Βασιλέα, ή Πατέρα, * Υἱόν, ἢ οἱονδηποτοῦν ὄνομα ἐπὶ Θεοῦ, ἐνέργειαν, Η σχέσιν σημαίνομεν. Θεὸς μὲν γὰρ ἡ ποιητής, ἐνεργείας· Βασιλεὺς δὲ, ἢ Δεσπότης, η Πατήρ, σχέσεως Psal. XCV, 9 et alibi. □ Joan. iv, 24. 5 alur H. S. σχέσεων. Verbum Dei, Virtus Dei, brachium Dei, dextra Dei. Similiter et Spiritus: Spiritus Dei, digitus Dei. Ad Patrem igitur referuntur non Pater ad illos. Quod si nomen Dei etiam Filio tributum reperias, el nomen Domini Patri et Spiritui, item nomen Sancti et Spiritus, Pairi; ut in illo: • Sanctus Deus m, ubi manifestum est, significari Patrem, et in illo: Spiritus est Deus ª, › noveris hæc et id genus alia nomina de natura enuntiari solita, enuntiari quandoque etiam de hypostasibus. ' Simpliciter igitur ob naturam dicitur Filius, Deus, et plerumque sine articulo; nisi oratio, quæ præcessit, sit de ipso Filio. Tunc enim refertur articulus ad Filium, tanquam ad jam prius cognitam personam; ut in illo: ‹ Ex quibus Christus secundum carnem °.. Et: < Qui est super omnia Deus benedictus P., Neque hoc ignorare oportet, nullum nomen divinam essentiam exprimere, ut Beri solet in aliarum rerum nominibus. Si enim nominemus lapidem, aurum, bovem, hominem, substantiam uniuscujusque indicamus. At si de Deo dicamus: Deus, Dominus, Rex, Pater, Filius, aut aliud quidpiam, actionem vel habitudinem signif camus. Deus. enim vel creator, nomina sunt actionis; Rex autem, Dominus, vel Pater, babitu dinis. • Rom. 15, 5. p ibid. NOTÆ. Nisi qua relativum refertur ad terminum, et principium ad id, quod ex ipso. DE UNIONE ET INCARNATIONE. (GALLAND. Vel. Patrum Biblioth. t. XIII, p. 286.) Περὶ ἑνώσεως καὶ σαρκώσεως· καὶ ὅτι ἡ μὲν G De unione et incarnatione: quodque persona sive ὑπόστασις εσαρκώθη, ἡ δὲ φύσις τῆς θεότη τος ηνώθη τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει ἐν ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ λόγου. Η μὲν σάρκωσίς ἐστιν ἐνανθρώπησις, καὶ ἡ ἐναν θρώπησίς ἐστι τὴ τὸν ἐνανθρωπήσαντα ἄνθρωπον ἀπεργάσασθαι· τὸ δὲ ποιήσαντα τὸν ἐνανθρωπήσαντα ἄνθρωπον, ἐπὶ τῷ κατηγορεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον τοῦ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ δέχεσθαι τὸν ἐνανθρωπήσαντα τό τε τοῦ ἀνθρώπου ὄνομα καὶ τὸν ὁρισμὸν, ὥσπερ τῶν ἀνθρώπων ἔκαστος. Ο δὲ ἄνθρωπος ὁ κατηγο δ ρούμενος φύσεως ὑπάρχει όνομα, καὶ ἡ φύσις ἐστὶν ἡ κατηγορουμένη τῆς ὑποστάσεως, οὐχὶ δὲ φύσις κατὰ φύσεως. Εἰ τοῦτο τοίνυν ὁμολογοῦμεν, ὡσαύτως ἔχει δηλονότι ἡ ὑπόστασις ἡ ἐνανθρωπήσασα, ἢ ὁ ἀἱο subsistentia fuerit incarnata; divina autem natura humana unita, in persona Dei Λόγου. Incarnatio est assumere humanitatem, alque hæc assumptio humanitatis eum sistit jam hominem, qui humanitatem assumpsit. Isthæc vero res consistit in eo, ut ille qui humanitatem assumpsit, atque honro factus est, praeterea quod bone prædicetur de eo, qui humanitatem in se suscepit, ferat quoque hominis nomen et definitionem, perinde ac quilibet aliorum hominum: qui prædicatur homo, naturæ est terminus, naturaque prædicatur de subsistentia, nequaquam autem natura de natura. Igitur, si largiamur istud, pari modo

γέγονεν ἄνθρωπος τροπῆς ἐκτὸς, καὶ ἔστιν ἐν ταυτο Θεὸς τέλειος καὶ ἄνθρωπος τέλειος, καὶ κατηγορεί ται αὐτοῦ τὸ Θεός όνομα, καθὼς καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ τὸ ἄνθρωπος πάλιν καθώς έχε στον τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἔστιν ὁ αὐτὸς τῆς καὶ σεσαρκωμένος· ἡ δὲ θεία φύσις διὰ τοῦτο σεταρ κῶσθαι οὐ λέγεται, ἐπειδὴ οὐκ ἐνδέχεται κατηγο ρεῖσθαι αὐτῆς τὸν ἄνθρωπον, εἴτ' οὖν τὴν ἀνθρωπία νην φύσιν, ὡς ἔφθημεν, είρηκότες, ότι φύσεως φύσις οὐ κατηγορείται παντελῶς, οὐδὲ καθ᾽ οἷον δήποτε τρόπον. se habet subsistentia, sive persona, quae humani- διος Υιός. Ο γὰρ ἀΐδιος Υἱός. Θεὶς τέλειες υπάρχει, tatem assumpsit, aut Filius æternus. Hic enim perfectus exsistens Deus, homo factus est sine ulla mutatione, inque eo ipso est perfectus Deus et perfectus homo, Deique nomen de illo prædicatur, quemadmodum prædicatur de Patre et Spiritu sancto: ita etiam hominis nomen de ipso effertur, ut solenius efferre de quocunque tandem hominum. Idem est Filius, atque idem ille incarnatus; ideo tamen non dicimus divinam naturam assumpsisse carnem; quandoquidem non licet de ipsa homo ut prædicetur sive etiam humana natura, ut præfati sumus, dicentes quod natura de natura omnino non prædicatur, quocunque denique respectu. Sic itaque comparatum est cum persona æterni Filii, ut exemplo rem ostendamus, quasi cum ainne torrenti, qui fumina duo accipit, diciturque turrens cepisse illa duo flumina, neutro Aluminum Aumen absorbente. Ad-hunc modum æternus Filius Dei nomen portat et defininionem, Deo nequaquam in se recipiente nomen vel deβnitionem hominis, uti nec homo capit aut nomen aut definitionem Dei. Verum persona æterni Filii, duarum naturarum, divinæ, inquam, et humanæ, perfecte planeque recipit nomen et definitionem: itaque, licet dicamus quod homo Deus sit factus, non dicimus factum esse Deum, quasi homo nomen et defuitionem Dei susceperit. Si enim ita foret, ejusdem substantiæ esset cum Patre et Spiritu sancto, non secus atque alernus Filius, qui care factus est, ejusdem cum nobis est substantiz. Atqui, ne commode quidem potest fingi, hominem habere eamdem substantiam, quam habent Pater et Spiritus sanctus: cæteroquin hoc pacto ipse homo esset persona, ac divina natura ei inesset pro subsistentia, et exhausta ab ipso, et moveret homo deitatem. Animadvertendum etiam istud cá, quod nihil absolute prædicetur de divina natura, quod non æqualiter efferatur de Patre, Filio, et Spiritu sancto: exempli causa, vita, fus, sine principio, immutabilis, hisque similia, de Patre, Filio, et Spiritu sancto prædicantur. Si jam de divina natura prædicaretur incarnatio; de Patre quoque et Spiritu sancto, æque ac illa, quæ modo adduximus, prædicarentur. Verum istud quidem est perabsurdum, et tenuis mortálium species aliqua mentis et cæci pectoris, nunquam ex ore proferenda: hoc est, nemo dixerit, Patrem et Spiritum sanctum fuisse incarnatos. Ubi vero inquiat non nerno, quod omnia absoInte et primario de persona prædicata, referantur secundario etiam ad naturam: sic postquam de æterno Filio, qui persona est sanctissimæ Trinitatis, prædicetur incarnatio, proxime quoque rere. rendani esse incarnationem de persona ad naturam: lakis homo intelligat, quod ea, quæ inferunter becundario a persona ad naturam, multo ante in natura exstiterunt potentia, deinde persona actu Γέγονεν οὖν, ὡς ἐν ὑποδείγματι φάναι, ἡ ὑπόπε σις τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ, καθάπερ τις χειμάρρους τα τινὰς ποταμοὺς δεχόμενος, καὶ λέγεται δεκτικὸς τῶν δύο ποταμών εἶναι ὁ χειμάρρους, ἑκατέρου ποταμού μὴ ἐπιδεχομένου τὸν ἕτερον. Τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ὁ ἀΐδιος Υἱὸς δέχεται τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομά τε καὶ τὴν - δρον, τοῦ Θεοῦ μηδαμῶς ἐπιδεχομένου τὸ ὄνομα ή τον ὅρον τοῦ ἀνθρώπου, μηδ' ἂν τοῦ ἀνθρώπου τὸ ὄνομα ἢ τὸν ὄρον τοῦ Θεοῦ ἐπιδεχομένου. Ἀλλ᾿ ἡ ὑπόστα σις τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ ἐπιδέχεται τῶν δύο φύσεων, μετ τητός τέ φημι καὶ ἀνθρωπότητος, ἀνελλιπῶς τότε όνομα καὶ τὸν ὅρον· ὡς, εἰ καὶ λέγεται ὁ ἄνθρω τεθεῶσθαι, οὐχ ὡς τοῦ ἀνθρώπου τὸ ὄνομα καὶ τὸν ἐρισμὸν τοῦ Θεοῦ ἐπιδεξαμένου λέγεται τεθεώσθαι. Εἰ γὰρ ἦν οὕτως, ὁμοούσιος ἂν ὑπῆρχε τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, καθὼς ὁ ἀΐδιος τις σαρκωθές γέγονεν ἡμῖν ὁμοούσιος. Καὶ τοῦτο οὐδὲ πλάσαι μήν διον, τὸ λέγειν ὅτι ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνί ματι ὁ ἄνθρωπος· ἄλλως τε, εἰ ἦν οὕτως, αὐτὸς ἐν ὁ ἄνθρωπος ὑπῆρχεν ἡ ὑπόστασις, καὶ ἦν ἡ θεία φύσ σις ἐνυπόστατος αὐτῷ καὶ κενουμένη ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ἦν ὁ ἄνθρωπος ὁ κινῶν τὴν θεότητα. Ιστέον δὲ καὶ τοῦτο, ὡς οὐκ ἔστι τῆς θείας ἀπολύτως (sic) κατηγο ροῦσαν φύσεως, δ μὴ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος επίσης κατηγορείται· εοι φέρε εἰπεῖν, ζωή, καὶ φῶς, καὶ ἄναρχος, καὶ ἐκεῖ. λοίωτος, καὶ τὰ τούτοις συγγενῆ, τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατηγορείται. Εί οὖν ἡ σάρκωσις τῆς θείας φύσεως κατηγορεῖτο, καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατηγορείτο, καθὼς καὶ τὰ προειρημένα. Ἀλλὰ τοῦτο πάσης ἀτοπίας ἀνάμεστον καὶ μόνον φανταζόμενον κατὰ ψιλὴν ἐπίνοιαν, μὴ ὅτι καὶ λεγόμενον, τους ἐστι, τὸ λέγειν σεσαρκῶσθαι τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Εἰ δέ τις φαίη, ὅτι πάντα τὰ κατηγορούμενα απο λύτως ἢ κυρίως τῆς ὑποστάσεως, ἀναφέρεται κατά δεύτερον λόγον καὶ ἐπὶ τὴν φύσιν, καὶ ἐπειδὴ τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ, ὑποστάσεως ὄντος ἐκ τῆς πανσέπτον Τριάδος, κατηγορεῖται ἡ σάρκωσις, ἀναφερέσθεν ἀπὸ τῆς ὑποστάσεως ἐπὶ τὴν φύσιν κατὰ δεύτερη λόγον· ἴστω δ τοιοῦτος, ὅτι τὰ ἀναφερόμενα τους δεύτερον λόγον ἀπὸ τῆς ὑποστάσεως ἐπὶ τὴν φύσιν ταῦτα πολὺ πρότερον ἐν τῇ φύσει δυνάμει ὑπάρχει,

in natura, inque persona actu deprehensa, recta a persona ad naturam inferuntur. Haud dissimili - ter, cum divisio specierum in genere sit potentia, in speciebus vero jam actu ipso, ratione fit ur a speciebus ad genus inferatur. Quo modo, cum * rationale sit in animali potentia, in homine vero actu; dicimus animal rationale secundario, quod homo sit rationalis. Ad hæc, quemadmodum differentiæ proprie characteristicæ, quæ cujusque hominum sunt personæ, potentia quidem cernuntur in homine, in Socrate vero et Platone fuerunt actu; tunc quoque a persona sive individuo, aut a Socrate ad hominem referuntur. Sic Socra tem dicimus habere nasum aduncum, aut calvum esse; secundario autem, propter Socratem, ipsumn hominem esse nasi adunci aut calvum perhibemus, prout ab homine enuntiavimus accepisse illam nasi aduncitatem, vel illain calvitiem. Verumtamen onantum horum, quæcunque Dei Λόγου personæ ab bumana massa, propter unionem personalen, accessserunt, nihil unquam quidquam, neque potentia, neque actu, in non creata, nón corporea, non patibili erat divina natura. Hujos rei gratia “æternum sane Filium dicimus carnem assumpsisse, crucifixum et mortuum esse; minime vero, natu- 'ram divinam, quamvis talia personæ ejus obtige - rint. ἐξ ἧς ἐν ἡ ὑπόστασις ενεργείας κεκληρονόμηκεν • est consecuta: line, quæ prius potentia fuerunt ὅθεν εὐλόγως ἀπὸ τῆς ὑποστάσεως ἐπὶ τὴν φύσιν ἀναφέρεται, ἅτε προόντα μὲν δυνάμει ἐν τῇ φύσει, ἐνεργείᾳ δὲ ἐν τῇ ὑποστάσει ευρισκόμενα. "Ωσπερ ἡ διαίρεσις τῶν εἰδῶν δυνάμει οὖσα ἐν τῷ γένει, ἐν δὲ τοῖς εἴδεσιν ενεργεία, ευλόγως ἀπὸ τῶν εἰδῶν και τὰ δεύτερον λόγον ἐπὶ τὸ γένος ἀναφέρεται. Οἷον, τὸ λογικόν ἐστιν ἐν τῷ ζώῳ δυνάμει, ἐν δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐνεργείας· καὶ λέγεται τὸ ζῶον λογικὸν κατὰ δεύτερον λόγον, διὰ τὸ τὸν ἄνθρωπον είναι λογικόν. Καὶ ὥσπερ αἱ ἰδίως διαφοραὶ χαρακτηριστικαὶ τῆς ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων ὑποστάσεως οὖσαι, δυνάμει μὲν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ θεωροῦνται, ἐν δὲ τῷ Σωκράτει καὶ Πλάτωνι ἐνεργείᾳ πεφύκασι· κἀντεῦθεν ἀπὸ τῆς ὑποστάσεως ἐπὶ τὴν φύσιν, ἢ ἀπὸ τοῦ Σωκρά τους ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον ἀναφέρονται. Οἷον, τὸν Σωκράτην γρυπὸν εἶναί φαμεν, ή φαλακρὸν, κατὰ δεύ τερον δὲ λόγον καὶ τὸν ἄνθρωπον γρυπὸν ὡσαύ τως καὶ ὑπάρχειν, ἢ φαλακρὸν λέγομεν, διὰ τὸν Σω κράτην· ὥσπερ είπομεν ἐκ τοῦ ἀνθρώπου κεκληρονομηκέναι τὴν γρυπότητα καὶ τὴν φαλακρότητα. Τῶν τοίνυν τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασιν ἀπὸ τοῦ ἀνθρωπείου φυράματος, διὰ τὴν καθ' ὑπόστασιν ἔνω σιν δεδραμηκότων, οὐδὲν παντάπασι οὔτε δυνάμει, οὔτε ἐνεργείᾳ ἐν τῇ ἀκτίστῳ καὶ ἀσωμάτῳ καὶ ἀπαθεῖ θεία φύσει ἦν. Τούτου δὲ εἵνεκεν ὁ μὲν ἀΐδιος σεσαρκῶσθαί τε καὶ ἐσταυρῶσθαι καὶ τεθνάναι λέγεται. Η δὲ θεία φύσις οὐδαμῶς, εἰ καὶ ὑπόστασις αὐτῆς καθέστηκεν οὖσα. Quod si seipsum aliquis arguat, se a nobis di, eta tardius assequi, atque objici; ac non facile cus juscunque tandem capere mentem, quare divina natura, com in persona Filii fuerit immota cţ non separata, non passa fuerit, cum ista pateretur; cum aliquid in persona corrumpatur, ilen tamen etiam non dicatur evenisse in natura, quæ mihil differat a persona æterni Filii. Nos dubium explicaturi, confestim illi remedium adhibebimus, rem demonstraturi per familiaria, quæque ante oculos manusque cernimus quotidie. Abunde nosti, quisquis es, homines omnes ex anima imma, teriali, et corpore materiali componi: verbi gratin Socratem, aut Platonem; et, quemada.odum illi inest anima Socratis, si separetur ab eo, So Εἰ δέ τι; ἑαυτὸν αἰτιῷ τὸ " βραδυ εἰς κατανόησιν εἶναι τῶν εἰρημένων, καὶ τὸν ἑκάστου νοῦν λέγοι μὴ παραδέχεσθαι, ὅπερ, ἡ θεία φύσις οὖσα ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ Υἱοῦ ἀμετακίνητός τε καὶ ἀχώρητος, οὐ συμπάσχων αὐτῇ πασχούσῃ καὶ ἀπογινομένου τινὸς ἐν τῇ ὑποστάσει, οὐ λέγεται τοῦτο καὶ ἐν τῇ φύσει γεγονέναι, τῇ μὴ διισταμένῃ τῆς ὑποστάσεως τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ· ἡμεῖς τὸ ἄπορον ἐπιλύσαντες, ταχίστην αὐτῷ τὴν θεραπείαν ἐπάξομεν, ἐκ τῶν συντρόφων καὶ τῶν ἐν χερσὶν ὁρωμένων τὴν ἀπόδειξιν ποιούμενοι. Οἶσθα πάντως, ὦ οὗτος, ὡς ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων ἐκ ψυχής άλλου και σώματος ὑλικοῦ σύγκειται, Σωκράτης, φέρε εἰπεῖν, ἢ Πλάτων· καὶ ὡς ἔνεστιν αὐτῷ ἡ ψυχὴ τοῦ Σωκράτους, ἀπ' αὐτοῦ χωρισθεῖσα, τὸν Σωκράτην μένειν ἀδύνατον. Λέγεται δὲ Σωκράτης, αὐξάνεσθαί τε ἐκ μικροῦ μέγας cratem manere impossibile est. Dicunt niluloi γίγνεσθαι, τέμνεσθαι ή καίεσθαι, τῆς αὐτῆς ψυχῆς μηδὲν τούτων ὑφισταμένης, ὡς πᾶσιν εὔδηλον. Τοῦ τον οὖν τὸν τρόπον κατηγορεῖ τοῦ ἀἰδίου Υἱοῦ τὸ προκόπτειν σαρκὶ καὶ αὐξάνεσθαι, καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον ἀνθρώπειον, μηδενὸς τούτων τῇ θεϊκῇ φύσει προσαπτομένου, ὥσπερ οὐδὲ τοῦ Σωκράτους. Πολλῷ μᾶλλον οὕτως οὐδὲ τῆς ἀκηράτου φύσεως κατα ηγορηθήσεται τὰ ὅσα σαρκικῶς τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ διὰ τὴν πρόσληψίν ἐστιν κατηγορούμενα. Ωσπερ δὲ λεγόντων ἡμῶν τετμῆσθαι Σωκράτην, οὐκ αὐτὴν τοῦ Σωκράτους ψυχὴν, ἀλλὰ τὸ σῶμα τετμημένον εἶναι nus Socratem crescere, ex parvo fieri magnum, secari, uri; anima ipsa nihil ejusmodi sufferente, ut nemini obscurum est, neque absconditum. Ilao· ratione igitur de æterno Filio prædicatur, quad proficiat, quod corpore incrementum capial, et si quid aliud humanum est; ut nihil rerum taliııım adhæreat divinæ naturæ, veluti ne naturæ quidem Socratis. Quin potius ita de immortali natura niinime etiam prædicabuntur, quæcunque carnaliter de æterno Filio, propter assumptionem carnis prædicantur. Sicut, quando verba facimus de Socrate • Forte έξης. " Forte ενεργεία. " αἰτιῷτη. ' Leg. τε κα!. 3 1.6. κατηγορείται.

Υἱὸν τετρῶσθαι τῇ λόγχῃ, οὐκ εἰς θεϊκὴν αὐτ [φύσιν], τὴν ἄφθαρτον καὶ ἀνόλεθρον, κεχωρηκέναι τὴν τρῶσιν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν αὐτοῦ σάρκα, τὴν δυνα μένην τιτρώσκεσθαί τε καὶ τέμνεσθαι, νοούμεν. Καὶ ἄλλοθέν σοὶ παρέξομεν τῆς ἀπορίας ἀπολυπν. Ο ἡμέτερος νοῦς αὐτὸς ὢν, ὁ διὰ τῶν σωματικών ὀφθαλμῶν τῶν ὁρώντων ἀντιλαμβανόμενος, καὶ εἰ την όρασιν ἰδιάζουσαν ἔχει, παρὰ τὴν δι' ὀφθαλμών διαρθρούσαν, ἣν καὶ θεωρίαν καλοῦμεν. Εἰ οὖν συμβαίη πεπηρῶσθαι τὴν τοῦ σώματος ὀπτικὴν δύ ναμιν, οὐ φαμὲν τὸν νοῦν μὴ βλέπειν, σωζομένης αὐτῷ ἀπαρατρέπτου καὶ εὐλαβοῦς ' τῆς φυσικής νοερᾶς βλεπτικῆς διοπτασίας. Οὕτως δὴ καὶ ὁ ἀἴδιος Υἱὸς λέγεται πεπονθέναι τῇ σαρκί, τῆς θείας αὐτοῦ saucio, non animam, sed corpus ejus plagam sus- γινώσκομεν· οὕτως φασκόντων ἡμῶν τὸν ἀλλον tinuisse arbitramur: ita quoque, dum æternum Filium lancea perforatum fuisse dicimus, non ad naturam ejus divinam, incorruptibilem, interitui non obnoxiam penetrasse vulnus; sed in carnem, quæ lacerari, quæ vulnera suscipere potuit, persuademur. Novo argumento controversiam solvimus. Mens nostra una est eademque, ac per bos quidem oculos visibilia recipit; habet tamen aliam adhuc vislonem sibi propriam (præter illam quae fit per membra oculorum), quamque theoriam appellamus. Si contingat lædi corporis videndi facultatem, neutiquam concludimus non videre mentem, dum ipsi salva est et integra naturalis ac intellectualis videndi facultas. In bunc modum gleruus Filius fertur passus esse secundum car- φύσεως ἀπαθοῦς διαρκούσης. nem, divina ejus natura non patiente. ᾿Αλλὰ τί δὴ ' ἐπὶ τούτοις ἄγεσθαι, ὅπου γε ἐν σ ματι καὶ πηλικότητι καὶ παχύτητι τοῦτο θεωρεί ται; Ισμεν γὰρ ἅπαντες, ὡς ὁ νοῦς διὰ τῶν ὀφθαλ μῶν ὁρᾷ καὶ διὰ τῶν ὤτων ἀκούει· ἐνίδρυται δὲ τῷ εγκεφάλῳ ἥ τε ὁρατική. καὶ ἀκουστική αίσθησις, ἑκατέρα παρὰ τὴν ἑτέραν ὑπάρχουσα, μεθ' ὧν καὶ ὁ νοῦς αὐλίζεται. Τούτων οὖν ἀλλήλοι; ἐν ἑνὶ συν ημμένων καὶ διαιτωμένων τῷ ὑποκειμένων, συμβαίνει πολλάκις, την σωματικής δρασιν ἢ τὴν ἀκοὴν, ἢ τὸν νοῦν αὐτὸν βλαβῆναι· καὶ ἡ τοῦ ἑνὸς βλάβη οὐ λυμαίνεται τὰ λειπόμενα, τῆς αὐτῶν φυ σικῆς δυνάμεως ἀβλαβούς τηρουμένης. Μή τοίνυν καταπληκτέον ἄγαν, εἰ τοῦ σώματος τοῦ ἀϊδίου Υιού πάσχοντος, οὐδὲν ἧττον ἡ ἀδιάσπαστος αὐτοῦ διετέ λεσε φύσις ἀπαθής τε καὶ ἀπήμαντος, ή πάσης φύ σίας ὑπερηρμένη, καὶ πάντων δεσπόζουσα, καὶ πε θῶν παντελῶς ἀνεπίδεκτος· παρ' ᾖ, κατὰ τὸν κορυ φαιότατον ἀπόστολον, οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις ἢ τροπής ἀποσκίασμα. Τετέξομαι (sic) δέ σοι καὶ ἕτερον ὑπό δειγμα, δι' οὗ κατοπτρίσεσθαι δυνήσῃ, πως το κά θος ή φθορὰ συμβῇ τινι ὑποστάσει, ἐπὶ τὴν φύσιν οἱ διαβαίνει, κἂν λάχῃ μὴ ἐχούση (sic) ὑπόστασιν, εἰ μὴ μίαν φύσιν. Ἀπὸ χρυσοῦ τυχόν, ὦ φιλότης. Η χαλκοῦ μορφωσάμενος ἀνδριάντα καὶ κατασκευάσας, εἰ πάλιν αὐτὸν ἀναχωνεύσῃς, τὸ μηδὲν, ἀνδρείκελον ἀπόλλυται μόρφωμα· ὁ δὲ χρυσὸς ἢ ὁ χαλκός, ὅστις τῷ ἀνδριάντι φύσις ὑπῆρχεν, ἀβλαβής τε μένει καὶ Verum quid hic vel dictu vel factu opus est, ubi vel in corpore, qualitate et crassitie istud deprehenditur? An est quisquam qui ignoret, quod mens videt oculis, auribusque audit; insidet autem cerebro videnti et audiendi facultas, alterutra subsistente sine altera, quibuscum etiam ipsa mens commoratur. Hæc cum ita conjungantur et cohabitent in eodem subjecto, sepe evenire solet ut visioni exteriori, vel auditui, vel ipsi denique menti aliquid incommodi accidat; attamen unius nocumentuin non lædit reliqua, dum illarum naturalis potentiæ status manet incolumis. Post hoc usque adeo mirum non est, si corpore æterni Filii patiente, nihilominus natura ejus non dissoluta passione caruit, perstititque illæsa, quæ super res omnes longissime elata undique dominatur, nec passiones ullo modo sustinet; in qua, juxta principem apostolorum, non est alteratio, neque mutationis quidem adumbratio. Aliud tibi proferam exemplum, per quod, tanquam in speculo, videas quo pacto, si vel passio vel corruptio acciderint alicui subsistentia, ad naturam non pertingant, quantumvis nullam aliam habuerit subsistentiam, nisi unicam suam naturam. Fac, mi dilecte, ex auro vel ære formaveris statuam atque elaboraveris, si deinde rursus conflasti, viri imago, quæ nihil est, perit; aurum autem sive 28, quod statuæ præbuit naturamn, salvum manet et άφθορος. Αλλά μοι • λίαν τοῖς ὑποδείγμασι πρόσεχε, integrum. De reliquo cave secteris nimium exempla, atque prudenter animadverte, non omnem, quæ inde tibi oriatur, ideam deducere ad divina dogmata, sed rudes esse adumbrationes quasdam et quasi ductus aliquos, solius theoriæ causa, propter quam tradita recipimus, sed analogice tantum. Quin imo perlonge submove ab hominibus piis, et qui sibi probe constant, quodcunque alienum et discrepans videatur. Discerne semper simile a dissimili, ad exemplum ventilatoris maxime industrii, qui separat a frumento, quidquid vel palez speciem refert. νουνεχῶς καὶ φυλάττου, μὴ πᾶσαν τὴν ἐξ αὐτῶν ἀνατέλλουσάν σοι οἰκεία' μετάγειν ἐπὶ τὰ θεῖα δόγ ματα, ἀλλὰ παχήματά τινα καὶ ἐμφάσεις, ὁρμαζού σας * εἰς θεωρίαν, ἧς είνεκεν παραλαμβάνονται μό νον ἀναλόγως. Πᾶς ἀπε πεμφαίνον καὶ ἀπεστές ἀποπεμπόμενος ὡς ἀποτάτω φρεσὶν εὐσεβέσι καὶ σταθεραῖς, διακρίνων ἀεὶ τοῦ ὁμοίου τὸ ἀνόμοιον, οἷά τις λικμήτωρ ἀκριβέστατος τοῦ σίτου τὸ ἀχυρώ δες ἐκλικμώμενος. · ἀβλαβοῦς. * δεῖ. * leg. ε!. ο αλλά μή. 1 δίαν. • leg. αρμοζούσας. • ἀποπεμπόμενον.

Duarum naturarum, divinitatis, inquam, et hum.- nitatis unio, in persona unigeniti æterni Filii Dei sic facta esse dicitur, ut nulla foret nec mutatio, wee mistura, nec confusio; esset sine principio ut Pater, et coæternus Filius; neque, si proprietatem ejus spectes, alia de ipso praedicaretur natura, quam divina paterna, non creata, non circumscripta. Propler misericordiæ vero magnitudinem, et humanitatem nulla verborum copia exprimendam, per dies ultimos, ut salutem nobis largiretur, descendit e colo, unde deitate sua omnia implente nunquam abfuit, homo factus est per Spiritum sanctum et immaculatam semperque Virginem Mariam, tenuit perfectam, et cui nihil deest, humanam essentiam, quæ de ipso predicatur perinde ac natura Ἡ μέντοι τῶν δύο φύσεων ἔνωσις, τῆς θεότητός τε, φημὶ, καὶ ἀνθρωπότητος, οὕτως ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ μονογενοῦς τοῦ ἀϊδίου Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ λέγεται γεγονέναι, δίχα τροπῆς καὶ φυρμοῦ καὶ συγχύσεως· ὡς ἦν μὲν ὁ συνάναρχος τῷ Πατρὶ καὶ συναΐδιος, μὴ ἔχων ἐν τῇ ἰδιότητι αὐτοῦ φύσιν ἑτέραν κατηγορουμένην αὐτοῦ παρὰ τὴν θείαν πατρικὴν, τὴν ἄκτιστόν τε καὶ ἀπερίγραπτον· διὰ δὲ πλῆθος ἐλέους καὶ φιλαν θρωπίαν ἄφατον, δι' ἡμετέραν σωτηρίαν ἐπ' ἐσχά των τῶν ἡμερῶν κατεληλυθὼς ἐξ οὐρανοῦ, ὅθεν οὐκ ἀπέστη τῇ πάντα πληρούσῃ θεότητι, καὶ σαρκωθείς ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ τῆς παναμώμου καὶ 'Αει παρθένου Μαρίας, ἔσχεν ἐν αὐτῷ τελείαν καὶ ἀνελ λιπῆ τὴν κτιστὴν καὶ παθητὴν καὶ ἀνθρώπειον οὐσίαν, κατηγορουμένην αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἡ θεία φύσις. Ἐπεὶ οὖν ἐν αὐτῷ συνῆλθον αἱ δύο φύσεις, καὶ divina. Quoniam ergo in eo convenerunt duæ na5 μοῦ κατ' αὐτοῦ κατηγοροῦνται, μετὰ πάντων τῶν φυσικῶν αὐτῶν ἰδιωμάτων, διὰ τοῦτο λέγονται ἄμφω ἐν ἀλλήλαις ἐν αὐτῷ ἡνῶσθαι, ἀτρέπτως τε καὶ ἀσυγχύτως καὶ ἀναλλοιώτως· κατὰ μίαν γὰρ καὶ τὴν αὐτὴν τοῦ ἀἰδίου Υἱοῦ ὑπόστασιν ἡνώθησαν αἱ δύο φύσεις. Οθεν καὶ ὁ αὐτὸς ἀΐδιος Υἱὸς κεχρημά τιχεν ἀριθμούμενος κατὰ τὴν θείαν φύσιν μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ μεθ᾿ ἡμῶν κατὰ τὴν ἡμετέραν ἀνθρωπείαν φύσιν ὁ αὐτὸς ἀριθμούμε νος, καὶ κατὰ τοῦτο ὁ αὐτὸς καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ ἐνανθρώπησιν, καὶ τὴν ἄφραστον τῶν ἑαυτοῦ συνδραμουσῶν δύο φύσεων ἄφυρόν τε καὶ ἀσύγχυτον γνωσιν, εἷς ἐστι τῶν ἀνθρώπων, οὐκ ἄλλο καὶ ἄλλο, δι᾿ οὗ σεσώσμεθα, καὶ εἰς τὴν ἀρχαίαν ἐκλήθημεν μακαριότητα, διὰ τῶν σωτηρίων αὐτοῦ παθημάτων, τοῦ τε ζωοποιοῦ θανάτου καὶ τῆς τριημέρου αὐτοῦ ταφῆς, καὶ νεκρῶν ἀναστάσεως, ἀθανατισθέντες, καὶ ἀφθαρτισθέντες, ᾧ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. turæ, et simul de eo prædicantur, cum omnibuз ipsarum proprietatibus naturalibus, dicuntur utreque sibi invicem in eo uniri, immutabiliter tamen, inconfuse et inalterabiliter: juxta unam eniin eamdenique personamn æterni Filii unitæ sunt hæ duæ naturæ. Hinc idem ille æternus Filius secundum divinam naturain numeratur cum Patre et Spiritu sancto, et nobiscum etiam numeratur juxta humanam nostram, proptereaque vel post naturam humanam assumptam, et inexplicabilem duarum ejus naturarum concurrentium non mistam neque confusam unionem, idem est unus sacratissimæ Trinitatis, atque etiam idem unus est hominum, aliud aliudque, qui nos servavit et in pristinam evocavit libertatem, qui per salutares dolores suos, per mortem vivificantem, per trium dierum sepulturam, per resurrectionem a mortuis, nos reddidit immortales et incorruptibiles, cui gloria, lotior et potestas, cum Patre ejus sine principio, e sanctissimo Spiritu, in sæcula sæculorum. Amen. ΠΟΛ EX CHRONICO SYRIACO DIONYSII TELMARENSIS FRAGMENTUM. (Ang. Mai, Spicileg. Rom. t. x, p. 223.) Placet nobis vacuam forte paginam occupare narratiuncula de imprudente quodam Phoca imperatoris jussu, qui salutare baptismi mysterium sacrilegio et perfidiæ invitorum Judæorum, contra morem Christiana Ecclesia, polluendum obtulit. Rem hanc quinque tantum verbis attigerat Assemanus Bibl. Orient. If, 102: Phocas imperator Judæos baptizari compulit. Verumtamen integer Dionysii textus in nostram linguam conversus ita se habet: Quidquid terræ dominus jusserit, confestim exse· quemur, hoc uno excepto, quod praestare nequimus, quia nondum suscipiendi sacri baptismi tempus advenit. Hoc audito, magnopere excanduil præfectus, surgensque alapam Nuno infixit dicens: Qui servi estis, cur vestro domino morem non geritis? Mandavitque eos baptizari: atque ita volentes nolentes baptizati omnes fuerunt, Anio Græcorum 928 (Christi 617) jussit Phocas De prinioribus unus, nomine Nunus, respondit: imperator ut omnes ditioni suæ subjecti Judæi baptizarentur; misitque Hierosolymam atque in universam Palæstinam Georgium provinciæ præfectum, ut Judæi cuncti in ea civitate finitimisque locis norantes ad baptismum adigerentur. Is primores ¡llorum sibi astantes interrogavit, num servi imperatoris essent? Quibus affirmantibus, ait: Mandat terræ dominus, ut baptismum admittatis. Silentibus ipsis, Quidii, inquit præfectus, respcndelis? Tune PATROL. GA. XCVII.