APPENDIX. NAUCRATII CONFESSORIS ENCYCLICA DE OBITU SANCTI THEODORI STUDITÆ. Τοῖς διὰ Κύριον δεδιωγμένοις, καὶ πανταχού διεσπαρμένοις πνευματικοῖς ἀδελφοῖς καὶ Πατράσι, Ναυκράτιος ἁμαρτωλός, εύχεται. (COMBEFIS. Histor. hæres. Ἕως μὲν τοῦ παρόντος, ἀδελφοί μου τιμιώτατοι καὶ Πατέρες, ἀναβαλλόμην τη ταπεινόν γράμμα, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας διεξερχόμενος, καὶ κατ' ἐμαυτὸν κατέχων τὸ λυπηρόν. Καὶ δὴ τοῦτο πέπραχα διὰ πολλὰ, ἃ οἶμαι οὐδὲ τὴν τιμιότητα ὑμῶν ἀγνοεῖν· καί γε πρὸ τῶν ἄλλων, μὴ φέρων ἄγγελος ὑμῖν θλι πτικῆς ἐπιφορᾶς γενέσθαι· λέγω δὴ, τῆς κοιμήσεως τοῦ μακαρίου καὶ ἀοιδίμου Πατρὸς ἡμῶν. Ἐπεὶ δε, ὡς ὁρῶ, οὐ μόνον τὰ ἐνταῦθα, ἀλλὰ καὶ τὰ πόρρω διδόνηται τῷ παραδόξῳ τοῦ ἀκούσματος· ὡς καὶ τοῖς πλείοσι δύσπειστον γενέσθαι, εἰ ἄρα γε μετέστη τῶν ἐνθένδε ὁ τοῦ Κυρίου θεράπων· οὐκ οἶμαι δὲ μὴ καὶ πρὸς ὑμᾶς καταλαβεῖν τὸ παρ' ἡμῶν αἰδοῖ ὑπο σιωπώμενον· ἀναγκαίως ἐπὶ τὸ γράμμα ἦλθον, ἄρτι ὑμῖν ἐναργέστερον, καὶ μὴ βουλόμενος, ἀναγγέλλων, τὸ παρ' ἑτέρων προακουσθέν· καὶ τοῦτο οὐκ ἀποτνιῶς οὐδ᾽ ἀδακρυτί. Τίς γὰρ εἰ καὶ λιθίνην ἔχει τὴν καρδίαν, οὐκ ἀποστάξεις δάκρυον θερμόν, τὴν κοινὴν ζημίαν τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας αναλογιζόμενος; ὁποίαν δὲ ἀδαμαντίνην ψυχὴν κεκτημένος, εἰ καὶ μὴ παντελῶς ἔξω τῶν ὅρων γεγονώς, ὃς οὐ πληγήσεται τῷ ἀπροσδοκάτῳ τῆς ἀκοῆς, καὶ τὰ τῆς φύσεως δράσειεν; ᾿Αλλὰ φεῦ τῆς ἐμῆς ταλαιπωρίας! εἰς οἷον τετήρημαι ὁ δύστηνος καιρον; καὶ ὁποῖον ἀκέκειτο μου τη μοχθηρᾷ ζωή, θάνατον ἀναγγεῖλαι τοῦ μὴ ἑαυτῷ ἐζηκότος, ἀλλὰ Χριστῷ; Καὶ ὄντως ἀληθῶς κακοίμηται ὁ κοινὸς Πατὴρ ἡμῶν, ὁ πολλὰ ὑμᾶς καὶ φιλῶν, καὶ στέργων, ὡς τέκνα ἀληθινά· ὡς ἐργάτας τοῦ ἀμπελῶνος Κυρίου· ὡς υἱοὺς ὑπακοῆς· ὡς στρατιώτας Χριστοῦ· ὡς ὁμολογητὰς ἀψευδείς; ὡς συγκεκοπιακότας αὐτῷ, καὶ συνηθληκότας ἐν πολλοῖς Persecutionem propter Dominum sustinentibus, ac ubique dispersis, spiritalibus fratribus patribusque, Naucratius peccator S. Monothelit., p. 856.) Hactenus, honoratissimi ac charissimi fratres ac patres, humiles vilesque distuli litteras, diem ex die decurrens, ac mecum ipse tristitiam retinens. Id porro multis de causis feci, quas neque puto, honoranda vestra charitas ignoraverit: In primis autem, quod non ferrem molesti vobis ac acerbi casus, nuntius esse: nempe dormitionis beati ac præclari Patris nostri. At postquam, ut video, non hic tantum, sed et longius positos, nova haec turbavit auditio; ut et plerisque difficile creditu videatur ut vere Domini famulus ab humanis translatus sit haud vero arbitror, ut quod ipsi ex quadam reverentia et metu subtacuimus, ad vos non pervenerit; necessitate ad scribendum processi; jam planius, quanquam nolens, renuntiaturus, quod utique ex aliorum jam relatu audistis: nec plane, sine querulis lamentationibus ac lacrymis. Quis enim, quanquam saxeo corde, non ferventes profundat lacrymas, communem Ecclesia Dei jacturam reputans? Quis vero usque adeo adamantinum pectus habeat, nisi omnino excessit naturæ fines, ùt non inexspectata auditione percussus, faciat patiaturque, quod humanum est? Sed, heu me miserum iu quale, infelix, tempus servatus sum? Quidnam vero illud, afflictæ vitæ meæ erat repositum. utējus, mortem essem annuntiaturus, qui non sibi vixisset, sed Christo? Plane vero, obdormivit Pater communis: is, inquam, qui multa vos dilectione et paterno affectu prosecutus est, ut vere filios; ut vineæ Domini operarios; ut obedientiæ filios; ut milites Christi; ut veros confessores; ut eos qu NOTÆ. Magni Theodori præpositi Studii res, susceptique ab eo pro Ecclesia labores, ac defensione sacrarum imaginum, adeo præstant, suntque Ecclesiæ utiles, ut quamvis plura jam de iis scripta sint, alquein Historiam ecclesiasticam, magno ejus, ornamento illata, haud tamen alia, codicibus hactenus reposita, ac paucis, pervia, eidem historiæ,ac communi Ecclesiæ usui, neganda videantur.Præter ergo ea, quæ vel suis ipse de se conscripsit epistolis, vel de eo ejusdem discipulus Michael in eius vita, quæque Baronius communicante viro doetissimo Jacobo Sirm. S.I. in Annales retulit, opere pretium duxi,hanc successoris Naucrativepistolam velut encyclicam,dignum plane cum ponentis, tum ejus cui positum fuit, monumentum, in publicum facere: ac nec mihi imperare possum, ut ne idem præstem de sancti Nicolai Studitæ vita, qui ipse cum præfatis confessor, ac eorum tandem, successor, ad Iguatii usque ac Photii tempora,præclarus meritis ac fide, Ignatiique communione ac patrocinio, insignis pervenit: qua ejusdem Theodori ac reliquorum coufessorum sub pluribus loo noclastis principibus, gesta memoranda plurimum illustrentur, ac successio tota rerum Ecclesiæ in Græcia ad usque Photianum schisma. Consecrat hujus Nicolai memoriam Nicolaus Papa, qua petit ipsum mitti Romam ab imperatore, ex parte Ignatii, cui nimirum adbareret, obnitens, grassatori, Photio, uti pridem obnixus fuerat principibus Iconoclastis.

APPENDIX. NAUCRATII ENCYCLICA ipsi collaborassetis, ac in multis omnibusque, καὶ ἐν πάσι. Κεκοίμηται ὁ κοινὸς Πατήρ ήμων, ὁ commune cum eo habuissetis certamen. Dormitionem accepit communis Pater noster, ille prorsus, et discipulus Christi et imitator; os illud Ecclesiæ; sacerdotum decus; fidei columen; regula monachorum; evangelicus pastor; pectus apostolicum; eximius confessor; matyr propositus; sol fidei orthodoxæ; orbis doctor. Atque, proh verbum | accepit dormitionem communis Pater; vocalissimus ille veritatis præco; jugis doctrinæ scaturigo; cui velut innumerabilis ad gubernationem in finem divini propositi esset intellectus; admirabilis ille consiliarius; fidelis dispensator sacramentorum Dei; civis cœlestis Jerusalem; mens purgata; au reus animus; penitentiæ janua; fons dogmatum, bene modulata Spiritus lyra; beats ac principis Trinitatis domicilium Cæterum dicam iterum: non ut consolationem adhibeam; Quæ enim oratio tantæ huic calamitati mederi possit? sed ut voce hac, dolorem omni parte constringentem cor, explicem: accepit dormitionem communis Pater; terrestris ille angelus, et homo cœlestis; mundissimum illud virginitatis templum; multiplex ille ac multiformis, volubili sapientia Spiritus; intentissimus conjector; vorus Christi famulus;corporis Christi pulchro supercilio oculus; patientiæ pugil, hæresisque Iconomachorum victor; justitiæ armatura; eleemosynæ fons; diligens Domini legum custos; thesauri virtutum penu; dulcis sermone, et ad salutandum facilis Quis vero, tot tantasve appellationes gratia concessas, ab ejus operationibus qui apostolica affectione omnia omnibus effectus esset, oratione expresserit? O desideratissimi, quid ad nos humiles istud sacramenti? Quæ vero arcana Dei sapientia? Nunc mihi Jeremiæ lamentis opus esset, ac si quis alius beatus vir sanctusque, grandem aliquam calamitatem deploravit. Corruit vir, plane columna et fulcrum Ecclesiæ: imo, is quidem ad beatam elatus vitam, a nobis abscessit: periculum vero est, ne tanto fulcimento substracto, corruant aliqui, palamque fiat quod putre in eis est. Obturatum est os, Quod in lege Dei meditaretur die ac nocte ¹, quodque justæ libertatis verba ad ædificationem scaturiret. Abscesserunt ejus mentis consilia, cujus in Deo motus erant. Clausus est ocuus recta videns,quique bonum a malo optime discerneret. Quieverunt labia,quæ scientiam custodirent, ac ex quibus, tanquam angeli Domini omnipotentis labris, divinam legem exquirerent. Vincta 1 Psal. 1, 2. τοῦ Χριστοῦ ἀληθῶς, καὶ μαθητὴς, καὶ μιμητής· τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς· το στομα τῆς Ἐκκλησίας· τό κλέος τῶν ἱερέων τὸ τῆς πίστεως ἔρεισμα • ὁ τῶν μοναζόντων κανών ὁ εὐαγγελικός ποιμήν· ἡ ἀπο στολική καρδία· τῶν ὁμολογητῶν ὁ ἐξαίρετος· ὁ προαιρετικός μάρτυς· ὁ τῆς ὀρθοδοξίας ήλιος· ὁ οἱ κουμενικός διδάσκαλος. Καὶ, ὦ τοῦ ἀκούσματος! και κοίμηται ὁ κοινὸς Πατὴρ ἡμῶν ὁ μεγαλοφωνότατος τῆς ἀληθείας κήρυξ· ὁ ἀένναος τῆς διδασκαλίας βρυ τήρ· ὁ μυριόνους τῇ θεοσκόπῳ κυβερνήσει· ὁ θαυμα στὸς βουληφόρος· ὁ πιστὸς οἰκονόμος τῶν τοῦ Θεοῦ μυστηρίων· ὁ τῆς ἐπουρανίου Ἱερουσαλὴμ πολίτης· ὁ κεκαθαρμένος νους· ἡ χρυσοειδής ψυχή· ἡ τῆς μετανοίας θύρα· ἡ τῶν δογμάτων πηγή· ἡ εύηχος ή τοῦ Πνεύματος λύρα· τὸ ἐνδιαίτημα της μακαρίας καὶ ἀρχιακῆς Τριάδος. Καί γε αὖθις ἐρῶ, οὐ παρακλήσεως ἕνεκα· τίς γὰρ ἂν καὶ λόγος ἐξευρεθείη τοσαύτης συμφορᾶς ἰατρὸς; ἀλλὰ τὴν περιοδυνίαν τῆς ταπεινῆς ἡμῶν καρδίας, ἐκ τῆς φωνῆς ταύτης ὑμῖν διασημαίνοντες· κεκοίμηται ο κοινός Πατήρ ἡμῶν, ὁ ἐπίγειος ἄγγελος καὶ οὐράνιος άνθρωπος· ὁ τῆς παρθενίας ναός καθαρώτατος· ὁ πολλοστὸς καὶ πολυειδὴς τῇ ποικιλοστροφῳ σοφίᾳ τοῦ Πνεύματος· ὁ ἐπιτεταμένος στοχαστής ο γνήσιος Χριστοῦ ὑπηρέ της • ὁ καλλιβλέφαρος ὀφθαλμός τοῦ Χριστοῦ σώμα τος· ὁ τῆς ὑπομονῆς ἀθλητὴς, καὶ τῆς Εἰκονομαχικής αἱρέσεως νικητής· τὸ τῆς δικαιοσύνης ὅπλον· ἡ τῆς ἐλεημοσύνης κρήνη, ὁ ἀκριβὴς τοῦ Κυρίου νομοφύ λαξ· τὸ θησαυροφυλάκιον τῶν ἀρετῶν· ὁ τὸν λόγον ἡδὺς, καὶ τὴν προσηγορίαν εὐπρόσιτος. Καὶ τίς έκαν νὸς λογογραφεῖν, ὁπόσας αὐτῷ καὶ ἡλίκας προσηγο ρίας παρέσχε ή θεία χάρις, ταῖς ἐνεργείαις τοῦ τοῖς πᾶσι πάντα αποστολική διαθέσει γενομένου; ὦ άειο πόθητοι, τί τὸ περὶ ἡμᾶς τοὺς ταπεινοὺς τοῦτο μυ στήριον; Καὶ τίς ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄῤῥητος; νῦν ἐδεόμην τῶν Ἱερεμίου θρήνων, καὶ εἰ δή τις ἄλλος τῶν μακαρίων ἀνδρῶν συμφορᾶς μέγεθος ἀπωδύρατο. Πέπτωκε ἀνὴρ τῷ ὄντι στύλος καὶ ἑδραίωμα τῆς Ἐκ κλησίας· μᾶλλον δέ, αὐτὸς μὲν πρὸς τὴν μακαρίαν ζωήν αρθείς, άφ' ἡμῶν οίχεται· δέος δε, μὴ τῷ ερείσματι τούτῳ ὑπεξαιρεθέντι, τινές συγκαταπέσωσι, καὶ τὰ τούτων σαθρά διελεγχθώσι. Κέκλεισται στόμα, Μελετῶν ἐν νόμῳ Κυρίου ἡμέρας καὶ νυκτός· παρρησίας τε αὖ δικαίως, τοὺς λόγους ἐπ' οί· κοδομή πίστεως βρύον. Οίχεται φρενός βουλεύματα τῆς ὄντως ἐν Θεῷ κινουμένης. Μέμυκεν ὀφθαλμός βλέπων ὀρθά, καὶ διακρίνων τὸ κρεῖττον ἀπὸ τοῦ χείρονος κάλλιστα. Πέπαυται χείλη φυλάσσοντα ΝΟΤΕ. Cui velut innumerabilis, etc., μυρίονους. Plane egregium in prælatos epithetum; quibus to debeant esse ingenia quot subditi: nec id quovis modo, sed τῇ θέοσκοπῳ κυβερνήσει· ut gubernent dirigantque subditos in scopum et finem cuique propositum a Deo; non ut eorum sequantur vitia, placeantque non in Domino. Grande certe hoc in prælatos, ut postmodum colligit Naucratius: paucis vere notum; eoquejam multi rem ambiunt. Ad salutandum facilis. Passive. τὴν προσ ηγορίαν εὐπρόσιτος Acostable: quæ et ipsa virtus, Patres animorum, et spiritales duces maxime do cet. Vix quidquam Ascetæ constiterit, cui non Patris constiterit animus, sed magis severi exactoris, ac tetricosi judicis: vel etiam, sua quærentis non subditi, eoque ne hilum Patris. Parcat Deus, ne quid monstri ejusmodi, tam sancta, mater et religio pepererit.

DE OBITU S. THEODORI STUDITÆ. γνῶσιν, καὶ νόμον θεῖον ἐκζητούμενα, ὡς ἀγγέλου est lingua auro fluens, enarratrix illa celestium Κυρίου παντοκράτορος. Δίδεται γλώσσα χρυσορρή μων, θείων δογμάτων ἐξηγητής· Είρηται χεὶρ ὡραιογράφος, ἐπιστολαῖς τὸν κόσμον καυαπλουτίσασα, καὶ πολλοὺς εἰς ἐπιγνωσιν ἀληθείας ἐπαναστρέψασα. Έστησαν πόδες ὡραῖοὶ πανυγίαις στάσεσι διηρκηκότες, καὶ πολλοῖς εὐαγγελισάμενοι εἰρήνην, καὶ τὰ ἀγαθά. Ηρέμησε τοὺς διορατικώτατος, τὰ τοῦ Πνεύ ματος βάθη διερευνήσας, καὶ τὰ πόρρωθεν προβλέ ψας. καὶ προϊδὼν ἀρίστα. Κέκρυπται ὑπὸ γῆν σώμα ἀσκητικοῖς πόνοις ἐγγυμνασθέν, καὶ πολλαῖς ἐξορίαις, καὶ φυλακαῖς, πληγαῖς τε καὶ ἀπαγωγαῖς ἐξαρκέσαν. Τοιούτος γάρ, ὦ μακαριώτατοι, ὁ ἡμέτερος Πατήρ· ταυτὸν εἰπεῖν, πολλῶν Πατὴρ καὶ διδάσκαλος· ὁ δεύτερος ᾿Αβραάμ, οὗ ἡ παρὰ Θεοῦ εὐλογία ἐξαίρε τος, καὶ οὗ τὸ σπέρμα ὑπὲρ ἀριθμόν. Ὁ τοῦ Προδρόμου μιμητής· ὁ τοῦ ᾿Πλίου ζηλωτής τῆς χάριτος Φινεές· ὁ νέος Σαμουήλ· Ὁ ἐκλελογισμένος ἀπό μυριάδων· οὐ τὴν ἀρετὴν ᾄδουσι πολλαὶ πολεις, χώραί τε καὶ νῆσοι, καὶ οὗ τὸν βίον, καὶ τοὺς ἀγώνας εἰκότως θρυλλεῖ τὰ πέρατα. Τις γὰρ οὕτως, ἡ ἀρετὴν ἠγάπησεν, ἡ κακίαν ἐμίσησε; τίς οὕτως ἐνέκρωσεν, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἐκάθηρεν ἑαυτὸν, καὶ ναὸν Θεοῦ ζώντος απειργάσατο; τίς ἐστρατηγήσε, καὶ παρετάξατο πρὸς τοὺς ὑπεναν τίους, καὶ προσβαλούν εύστοχος κατέβαλε νενικηκώς ἄριστα; τίς ὀξύτερος ἐκείνου προϊδέσθαι τὸ μέλλον; τές οὕτω σταθηρῷ, καὶ παγίῳ τῆς ψυχῆς ἤθει, ἀστραπῆς τάχιον τοῖς πράγμασιν ἐπελθεῖν ἱκανός; Καὶ ποῦ μοι καιρὸς τὰ πλείονα λέγειν, ἅ πᾶσι πρόδηλα, κἂν ἡμεῖς μὴ λέγωμεν, διὰ τὸ τῆς ἐπιστολῆς ὑπερτε νας παρατρέχοντες; Οἶμοι! οἶμοι! ἀδελφοί μου τιμιώτατοι· πολλοῖς ἤδη προειλημμένοι πάθεσι καὶ θλίψεσιν, ὑπὲρ οὐδενός γε μὲν οὕτως εἰς αὐτὰ καίρια τῆς ψυχῆς τρωσθέντες. Νῦν ἀπάνθηκεν ἡμῖν κόσμος ὁ κάλλιστος· Ἐκκλησία δε στυγνάζει, καὶ σκυθρωπάζουσι δήμοι, ὅτι ἐξέλιπε μαχητής, καὶ ἀπέπτη στοχαστής, καὶ θαυμαστός σύμβουλος. Εντεύθεν ἐπιζητεῖ τὸ ἱερὸν συνέδριον τὸν κορυφαῖον· οἱ ὁμολογηταὶ τὸν σύναθλον· οἱ ἐν τῷ ἀγῶνε τὸν ἀλείπτην· οἱ νοσοῦντες τὸν ἰατρόν· οἱ θλι βόμενοι, τὴν παραμυθίαν· οἱ ἐν συμφοραῖς, τὴν παράκλησιν· οἱ ὀρφανοί, τὸν πατέρα· αἱ χῆραι, τόν προστάτην· οἱ πένητες, τὸν τροφέα· οἱ ἀδικούμενοι, τὸν ὑπερασπιστὴν καὶ ἀντιλήπτορα· οἱ πάντες ἐκ τῶν οἰκτίων ὀνομάτων ἀνακαλούμενοι ἐπὶ οἰκείῳ πάθει, οἰκεῖον ἑαυτῷ καὶ προσήκοντα ἕκαστος τὸν θρήνον ποιοῦνται τούτου τοῦ μακαρίου, τοῦ πλείοσι τούτοις καὶ ἀναριθμήτοις χαρίσμασι, καὶ ἀρεταῖς κατεστεμμένου, καὶ ἄνωθεν φερωνύμως ἐσχηκότος τὴν κλήσιν. • Cant V, 10. • Coloss. 111, dogmatum. Vineta est ac impedita manus pulchre scribens, quæ epistolis mundum ditasset, ac multos ad agnitionem veritatis converterat. Constiterunt speciosi pedes, qui noctes totas stelissent, multisqueevangelizassent pacem et bona. Requievit mens perspicacissima, quæ Spiritus profunda scrutata esset, ac longius posita prospexisset. Sub terra abditum est corpus illud asceticis laboribus exercitatum, quodque exilia multa, caceresque, et plagas, et abductiones sustinuisset. Talis siquidem erat beatissimi, pater ille noster: perinde vero fuerit, ac multorum dicere patrem atque magistrum ille alter Abraham, cujus a Deo benedictio eximia, et semen innumerabile: imitator ille Præcursoris: ille Elite æmulator: Phinees gratiæ: novus Samuel: electus ex millibus*, cujus virtutem multæ decantant urbes, regionesque, et insulæ; cujus et vitam et certamina, orbis fines merito concelebrant. Quis enim quantum ille, aut virlutem dilexit, aut odio vitium habuit? Quia ita mortificavit, ut verbis Apostoli utar, membra quæ sunt super terram, seque ipsum emundans, Dei viventis templum effecit? Quis ita ducem egit, alque adversum hostes aciem instruxit, congressusque, tam felici successu, nobilissima parta victoria, prostravit? Quis illo acutior futurum prævidit? Quis ita robustis solidisque moribus, qui pernicius fulgure ac dicto citius res agere posset? Verum defuerit tempus, ut loquar plura; nota plane omnibus, quanquam minime dicamus, omittentes, ut ne prolixior fiat epistola. Heu me! Heu me! honoratissimi fratres ac charissimi, qni multis quidem hactenus occupati malis et afflictionibus, nulla re tamen sic grave ac periculosum animo vulnus accepistis. Jam nobis emarcuit mundus pulcherrimus; tristatur vero Ecclesia, ac mcerent populi, quod defecerit pugnator, avolaritque conjector, ac consiliarius admirabilis. Quare requirit senatus sacer principem suum: confessores, certaminis socium: pugiles, aliptem suum ac ludi præfectum: agri, medicum: afflicti, consolationem: in calamitatibus positi, qui levamen afferat: orphani, patrem: patronum, vidum: pauperes, nutricium: qui patiuntur injuriam, qui propugnet ac defendat: omnes, ex suis singuli nominibus, in proprio quisque malo invocantes, proprio quisque congruoque, beatum virum,lamento prosequuntur; illum, inquam, etiam pluribus innumerabilibusque gratia donis coronatum, ac congrua similitudine(5), nominis appellationem divinitus consecutum. ΝΟΤΑ. Qui noctes totas stelissent. παννυχίοις στάσεσι διωρκηκότες. Habent Græci suas στάσεις et καθώ leuç in divinus officiis: quandoque etiam continuata totam noctem statione, ut in celebri illa nocte, quam totam recti in pedes divinis canticis et gratiis impendunt, ideo dictam Ακάθιστον • verum plura addunt sancti monachi, spontaneo sacrificio, majorem in debitis præceptisque indi- cantes voluntatem. Nobis geniculatio in precibus crebrior; Graecis pene ignota, et insuetudine diffe cilis. Ac similitudine congrua, etc. φερωνύμώς ανωθεν. Velut Deo, congruum omnino Θεοδώρου nomen; quod sonet, Dei donum; imponente. Sic passim ludit Amphilochius noster, in Basilii nomine quod sit dictum a regno.

APPENDIX. - NAUCRATII ENCYCLICA Nos humiles, cum aliis ac præ aliis in præsentiarum facti orphani, ac corpore disjuncti, relicti sumus desolati. Facti sumus sicut a principio: lugentes incedimus ac vultu mœsto. Facti sumus adversariis opprobrium, gaudiumque hæreticis. Aperuerunt contre nos Iconomachi os suum⭑: Æstimati sumus cum descendentibus in lacum: Facti sumus sicut passer solitarius in tecto: Paulo minus habitavit vita nostra in inferno', Sumus destituti ac victi tædio: desperavimus: facti sumus tristis mnado narratio: atque, o grandem revera tristeinque solitudinem I quam plane sumus facti similes pelecano solitario'? Inclyti viri transitus dolore implevit nostrum cor humile. Obtenebratos oculos nostros opplevit lacrymis. Animi sensus gemitibus cumulavit, ac aliis aliisque cordis mestibus. Vitam præsentem odibilem reddidit, mortem vero desiderabilem. Animi ver in hiemem convertit. Quæ multi impense amant, ea nobis abominationi habentur. Sic vero nostra, o venerabilissimi, immensum lugubria, amaraque, nec amica, vel quidquam læta; ac ejusmodi, ut nullam consolationem admittant; ut quam in partem discurrat humilis ratio, nusquam, nisi ea tantum ratione, ut in Deum ac sacrum sepulcrum assidue respexerit, quietem inveniat. Cæterum qui habent res vestræ? Non velut nesciam interrogo. Percontor nihilominus, o desideratissimi: sane enim similia prorsus dixeritis; siquidem, teste Scriptura, uno membro patiente,compatiuntur omnia membra '.Quod vero ipsi membra sitis, et quidem in membris nobilissima, omnino manifestum sit; quare merito condoletis. Quis enim deinceps venientibus læto vultu occurrerit, ac manibus supinis susceperit, complexusque charos vultus osculatus fuerit? Quis opportuna, et animæ conducibilia percontabitur? Quis tristes composita admonitione lætificaverit? Quis præ molestia cogitationum mæstos, totosque succensos ac æstuantes refrigeravit? Quis inunxerit ad certamina? Quis ad pietatis cursum intenderit? Quis ad virilis animi robur provocaverit? Quis ad veritatis certamen duraverit? Quis ægrotantibus medelam attulerit? Quis procul absentibus per epistolas opportuna elocutus fuerit? Quis ita dilexerit, animamque pretiosam, Christi exemplo, quemadmodum ille divino munere concessus pastor ac doctor, pro unoquoque posuerit? Quid vero opus, ut pleraque beati atque admirabilis viri, lamentis prosequar, ob quæ etiam maxime jactura videturintolerabilis? Nam non tulerit modus epistolæ: quanquam alioqui, sic humili anima nostra ex tristitia concidente, 4 Psal. ΙΙΙ, 14. * Psal. LXXIV, 5. • Psal. ω, 8. Πμεῖς οἱ ταπεινοί, οἱ μετά πάντων καὶ πρὸ πάνω των τὰ νῦν ἀπορφανισθέντες, καὶ διαζευχθέντες σου ματικῶς, κατελείφθημεν μεμονωμένοι. Γεγόναμεν ὡς τὸ ἀπ᾿ ἀρχῆς· πενθούντες καὶ σκυθρωπάζοντες που ρευόμεθα· γεγόναμεν ὄνειδος τοῖς ἐναντίοις, ἐπίχαρ μα τοῖς κακοδόξοις. Ηνοικται καθ᾿ ἡμῶν Εἰκονομά χων στόμα. Προσελογίσθημεν μετὰ τῶν κατα· βαινόντων εἰς λάκκον, ψαλμικῶς εἰπεῖν· Γεγόνα μεν ὡς στρουθίον μονάζον ἐπὶ δώματος· Πα ραβραχύ παρώκησε τῷ ᾅδῃ ἡ ζωὴ ἡμῶν. Έξηπορήμεθα· ἀπειπάμεθα ἑαυτῶν· γεγόναμεν τῷ κόσμῳ διήγημα σκυθρωπον· καὶ, ὦ τῆς δεινῆς ὄντως καὶ σκυθρωπῆς ἐρημίας! πῶς ἀκριβῶς ὡμοιώθημεν πελεκάνι ἐρημικῷ; Εκείνου τοῦ ἀοιδίμου ἡ μετάστασις, οδύνης πεπλήρωκεν ἡμῶν τὴν ταπεινὴν καρδίαν· δακρύων ἡμῶν τοὺς ἐσκοτισμένους ἐνέπλησεν ὀφθαλμούς στο ναγμῶν ἐπλήρωσε, καρδιακών βρασμῶν, καὶ ἀναβρα σμῶν, τὰ τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια. Τὴν παροῦσαν ζωὴν μισητὴν πεποίηκε, τὸν θάνατον ἐπιθυμητόν. Το ψυ χικὸν ἔαρ εἰς χειμώνα μετέστρεψε. Τὰ τοῖς πολλοῖς περισπούδαστα, ἡμῖν ἀπόπτυστα. Καὶ τὰ μὲν καθ' ἡμᾶς, ὦ σεβασμιώτατοι, οὕτω πολυστένακτα καὶ πολυώδυνα, ἀφιλά τε καὶ ἀνέορτα, μηδεμίαν παρηγορίανέχοντα· πανταχού του ταπεινού λογισμού διαθέοντος, καὶ μηδαμοῦ στάσιν εὑρίσκοντος, ἡ μόνον εἰ εἰς Θεὸν καὶ εἰς τὸν ἱερὸν τάφον παρεδρευτική ἀποβλέψη. Ὁποῖα δὲ τὰ καθ᾽ ὑμᾶς; οὐκ ἀγνοῶν ἐπι ερωτῶ· πυνθάνομαι δ' οὖν ὅμως, ὦ ποθεινότατοι, καί γε τὰ ὅμοια πάντως φήσοιτε· εἰ γὰρ, ὡς φησιν, ἑνὸς μέλους πάσχοντος συμπάσχει πάντα τὰ μέλη. Ότι δὲ ὑμεῖς μέλη, καὶ τῶν τιμιωτάτων, παντί που δῆλον. Ὅθεν εἰκότως ἡ συναλγησις. Τις γὰρ ὑμῶν ἔτι παραγενομένων προσυπαντήσε, φαιδρῷ τῷ προσώπῳ, καὶ ὑπτίαις χερσὶν ὑποδέξεται, καὶ περιπλακείς, κατασπάσεται ὑμῶν τὰ τίμια πρόσωπα; Τίς επερωτήσει τὰ δέοντα καὶ ψυχωφελή; Τίς λυπουμένους χαροποιήσεις τῇ ἐμμελεῖ νουθεσία, Τίς ἀπεγνωκότας παρακαλέσειε; Τίς ἀθυμοῦντας ἐκ λογισμῶν, καὶ κατεμπρηζομένους αναψύξεις; Τίς ἀπαλείψεις πρὸς τοὺς ἀγῶνας; Τίς τονώσεις προς τὸν τῆς εὐσεβείας δρόμον; Τίς διεγείροι πρὸς εὐαν δρείαν, Τίς στομώσεις πρὸς ἔνστασιν ἀληθείας; Τις ἐατρεύσει νενοσηκότας; Τίς πόῤῥω οὖσι διὰ γράμμα. τος προσφθέγξεται τὰ ὀφείλοντα; Τίς οὕτως ἀγαπή σεις, καὶ τὴν τιμίαν ψυχὴν ὑπὲρ ἑκάστου θέσεις Χριστομιμήτως; ὡς ὁ Θεοδώρητος ἐκεῖνος ποιμὴν καὶ διδάσκαλος; Καὶ τί δεῖ τὰ πολλὰ τοῦ μακαρίου καὶ ἀξιαγάστου ἐκτραγῳδεῖν, ἐφ᾽ οἷς καὶ μαλιστα τὴν ζημίαν ἀφόρητον ὑπάρχειν λοχίζεσθε; οὐδ᾽ ἂν ἐπιστολῆς μέτρον ὑποδέξαιτο· καὶ ἄλλως, οὐκ εἶναι· ρον ἀριστευμάτων πλήθη τῷ γράμματι προσάγειν, 1 Psal. xcul, 17. * Psal. c, 7. 1 Cor. xit, 26. ΝΟΤΕ. (β) Sumus destituti. εξηπορήμεθα: apostolica vox II Cor. iv, habens emphasim, ut significet velut despérationem vincente prorsus tædio et anxietate απορούμενοι, inquit, ἀλλ' οὐκ ἐξαπο ρούμενοι; quasi dicat: Anxii quidem, at non ita ut anxietas omnino vincat, ac velut, in desperationis barathrum impellat. Erasin. Laboramus,sed, etc., velut de rerum penuria loquatur Apostolus, quod minus aptum videtur. Maluit Vulg. retinere vocem Græcam, ac ceu ex ea Latinam fingere, quo sua illi amplitudo consisteret. Aporiamur,sed, etc. Plane tamen obscurius est.

DE OBITU S. THEODORI STUDITÆ οὕτως ἡμῶν τῆς ταπεινῆς ψυχῆς συμπεπτωκυίας τῇ importunum sit plura viri facinora litteris insereret λύπη. Τί γὰρ τῶν ἐκείνον τοιοῦτον, οἷον ἡ τῆς μνή μες ἡμῶν ἐκπεσεῖν, ἡ σιωπᾶσθαι ἄξιον νομισθῆναι; Ἀλλ᾽ οἶμοι τῷ ταπεινῷ! ἔνδοθεν ὑφ᾽ ἡδονῆς τῶν λε χθέντων κινούμενος, λέληθα ἐμαυτὸν ἐμφιλοχωρῶν τῷ πάθει, καὶ ὑπομιμνήσκειν ὑμᾶς τὰ τοῦ μακαρίου πρὸς ἡμᾶς πρακτικεύματα, παρηγορεῖσθαι δοκῶν· τοὐναντίον ἐπικνήθω ὑμῶν τὸ τῆς ψυχῆς τραύμα, καὶ ἀνάπτω τὴν τῆς καρδίας φλόγα, καὶ αὔξω τὸ πάν βος, καὶ δακρύων ὑμῶν τάχα τοὺς ἀδελφικοὺς ὀφθαλ μοὺς ἀποπληρῶ. ᾿Αλλά μοι δεύρο, ὦ Πατέρων ἄριστοι, καὶ ἀδελ φῶν γνησιώτατοι· μή μέχρι τούτων τὸν λογισμόν στήσωμεν, μηδε καταμαλακισθῶμεν καὶ καταπέσωμεν τῷ πάθει, ἵνα μὴ κατηγορήση καὶ ἡμῶν ὁ μέγας ᾿Απόστολος· ἀναδράμωμεν ἐπὶ τὴν ἀρχαιο-Β γονίαν, καὶ ἴδωμεν ἀπὸ τοῦ προπάτορος ἡμῶν μέχρι τοῦ δεῦρο· καί γε πρὸ τῶν ἄλλων τοὺς Θεῷ εὐαρεστη κότας διὰ βίου καὶ πολιτείας ἀρίστης· λέγω δὴ τοὺς προ νόμου πατέρας, πατριάρχας, Αβραάμ, Ισαάκ, Ἰακώβ τοὺς πρὸ αὐτῶν, καὶ μετ᾿ αὐτοὺς, τοὺς ὁ νόμῳ, Μωσέα καὶ Ααρών· τοὺς μετέπειτα, κριτὰς καὶ προφήτας· τοὺς ἐν τῇ χάριτι, ἀποστόλους, μάρτυρας, ὁμολογητάς, ἱεράρχας, οσίους, μέχρι τοῦ μνημονευομένου· καὶ ὡς ἕκαστον τούτων τῇ ἰδίᾳ γενεᾷ ἐπιτρέψας υπηρετήσασθαι, τοῖς καθο έχουσι χρόνοις πρὸς ἑαυτὸν πάλιν ἀνεκαλέσατο. Καὶ μὲ λυπείτω ὑμᾶς ἡ τοῦ ἀειμνήστου μετάστασις· εὐφραινέτω δε μᾶλλον, ὅτι τῶν προμνημονευθέντων συναρίθμιος καὶ συμμέτοχος, ὡς τὰ ἴσα καὶ ἀγωνι· σάμενος ἀριδήλως. Οτι οὐδὲ ἀπολέλοιπεν ἡμᾶς εἶστο θέλομεν, ἀλλὰ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστιν, εἴ γε, ὡς αὐτός ἔφη, τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρήσομεν· ὑπερτέρως ἄρτι ἰσχύων πρεσβεύειν τε καὶ βοηθεῖν· καὶ τοσοῦ τον, ὅσον ἐν ὑποδείγματος όρῳ, πρότερον δι' ἐσόπτρου καὶ αἰνίγματος, νῦν δὲ πρόσωπον προς πρόσωπον, καθαρωτέρως και λαμπροτέρως τῷ Θεῷ λατρεύων καὶ λειτουργῶν. Καὶ ὀλίγον προενήρξατο τῆς πρὸς Θεόν ὁδοῦ, προοδοποιῶν ἡμῖν ταύτην· εὐτρεπίζων ἡμῖν κἀκεῖθεν ἀναπαύσεως κατάλυμα, εἴπερ εὐαρέ στις Κυρίῳ βιοτεύσομεν, καὶ ὡς αὐτὸς ἡμῖν ἐμαθή τουσε ἔργῳ καὶ λόγῳ. Ταῦτα παρηγορείτωσαν ὑμῶν τὴν μακαρίαν ψυχήν. Ἐν τούτοις ἀνιστορῶν ὁ καθαρώτατος ὑμῶν νοῦς, σαββατιζέτω καὶ οἱονεὶ καταπαυέτω. Τὰς δὲ τοῦ τρισολβίου Πατρὸς ἐντολὰς καὶ νουθεσίας, καὶ μάλα ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἀναμιμνησκόμενοι, καὶ προσεχῶς ἐν ταύταις ἐνασχλού μενοι καὶ μελετῶντες· οὕτω γὰρ καὶ Θεῷ εὐαρεστήσομεν ᾧ προσκεκολλημεθα, καὶ τὸν προκείμενον ἀγῶνα ὁσίως ἐκτελέσομεν, καὶ δοξασθήσεται δι' ἡμῶν καὶ ἀντιδοξάσειεν ἡμᾶς ἐντεῦθεν, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἑτοιμάσει ἡμῖν βασιλείαν οὐρανῳν. Καὶ ταῦτα μὲν διῆλθον, εἰ καὶ ὑπὲρ ἐπιστολὴν παρά νινων λογισθείη - πρὸς δὲ τὰ ὀφείλοντα, οὐδὲ μέρος ἐπιστολῆς· ὁμοῦ μέν, τὰ κατὰ τὸν μακάριον ἐκεῖνον ανδραγαθήματα Quid enim res ejus tale habent, ut vel excisurum memoria, vel dignum quod taceatur, debeat existimari? Sed heu me humilem! Intus stimulante, quam dicta voluptatem habent, ipse nescius velut ultro dolori immoror; ac suggerendo ut se vir beatus in nos haberet, visus consolari, potius vestri animi vulnus refrico, accendoque pectoris flammam ac augeo dolorem, forsque fratrum oculos lacrymis oppleo. Enimvero, adeste mihi, patres optimi, ac fratres sincerissimi: ne huc usque cohibuerimus animum¸ neve emolliamur, aut dolore concidamus ne et nos magnus Apostolus vituperaverit: sed recurramus ad antiquas generationes, videamusque a primo parente nostro, ad hoc usque tempus; atque eos in primis, qui vita ac optima conversatione, Deo placuerunt: Patres, inquam,lege antiquiores, Abraam, Isaac, Jacob: illis ætate superiores, ac posteros: eos qui vixerunt sub lege, Mosen et Aaron: secutosque judices et prophetas. Eos qui sub gratia, apostolos, martyres, confessores, pontifces, sanctos ad hunc usque, de quo nobis est sermo: utque Deus, ubi singulos suæ quemque ætati ac sui ævi hominibus obsequi permisisset, ad se rursum congruis temporibus revocaverit. Nec vero vos transitus ab humanis sempiterna memoria viri contristaverit, potius vero lætitiam vobis fecerit, quod iis quorum meminimus, sit consertus, factusque eorum particeps, velut qui eadem palam desudarit certamina, vitamque eamdem duxerit. Nam neque si volumus, nos dereliquit: quin versatur nobiscum: modo, ut dixit ipse, ejus mandata servaverimus; potentior jam ad intercessionem atque auxilium: tantoque amplius, quantum, exempli causa refert, ut prius per speculum in ænigmate, nunc autem facie ad faciem, purius splendidiusque Deo serviat atque ministret. Ac prior aliquantulum Dei viam inchoavit, nobis faciens iter: illic paraturus beatæ quietis habitaculum, dummodo Deo placitis moribus vixerimus, qua ipse ratione, verbo et opere docuit. Sint hæc beatæ animæ vestræ solatia. Hæc recolens purissima mens vestra, Sabbatum ac quietem agat. Ter beati patris mandata et admonitiones diu noctuque memoria retinentes, otium in illis ponamus ac meditemur: sic enim, et placuerimus Deo cui adhæsimus, sancteque propositum certamen confecerimus: isque a nobis glorificabitur,ac vicissim glorificabit, futuroque sæculo preparabit coeleste regnum. Atque hæc hactenus; quorumdam forte judicio supra epistolæ modum; quæ tamen nec epistolæ attingant partem, ut spectetur debitum: tum, inquam, quod beati viri egregia merito, humilisque ac afflictæ animæ nostræ in NOTÆ. Sanctos. ὁσίους. Eam vocem præcipue mo nachis assignant, suas cuique ordini, ut sunt Græci ἀκριβέστατοι, habentes proprias: Sic pasPATROL. GR. XCIX, sim apostolos vocant πανευφήμους· ἱερομάρτυρας, episcopos martyres: δικαίους, sanctos conjugatos, seu nec virgines nec martyres, etc.

APPENDIX. NAUCRATII ENCYCLICA eum necessitudo; tum quod fraternæ vestra dile- καὶ τῆς ταπεινῆς ἡμῶν καὶ κατωδύνου ψυχῆς φι ctioni impertiendæ salutes ac velut solamina exigunt. Porro quæsieritis; bene novi; qua ratione habuerit viri beati dormitio: quis vero fuerit morbus: quotve dies decubuerit. Qui iterum sub egressum sermones ac valedictorii: quodnam vero testamentum, quæve ordinaverit. Ac rursum, quinam sub vitæ extremum, et ad exsequias concurrerint, et si qua ejusmodi sunt. Enimvero quis idoneus satis, ut hæc vobis per litteras annuntiet; quisve animus sine doloris affectu vel quid minimum scripto consignare possit; cæterum dicam velut summa, ut hinc aliquid vobis solatii accedat. Morbus quidem, ille antiquus fuit; nempe stomachi. Is, ex diuturnis carceribusexsiliisque, summoque inde neglectu corporis, auctus atque in difficiles ægritudines promovens, in perfectam demum deietam appetentiam desiit; ut vir beatus, ante etiam dormitionem, vix non mortuus videretur. Eo morbo, ubi triduum, Novembris initio, decubuisset, iterum convaluit divina voluntate. Sed, ter beatam animi magnitudinem, ac propositum invicta constantia nobile! Nam neque eo morbo, quietem aliquam vel solaminis aliquid indulgere voluit: ita in finem oderat vitam præsentem. Jam enim longævitate defectus, senioque attritus, præterea vero, dolorum immanitate lecto affixus, juxta Davidicum sermonem: Non dedil somnum oculis, neque palpebris dormitationem; ac neque requiem temporibus, donec invenisset locum Domino 10. Ac sane invenit. Quem illum? Utique jugem illam ac velut jure perpetuo statam quam pro more quotidie personaret salutarem doctrinam, quam et lecto jacens, ut qui non posset collectos apud ipsum fratres altius alloqui, uni scribarum suggessit; alterius ipse, voce alloquens; quam et nostræ huic epistolæ subjecimus, ut vel hinc quisque sapiens noverit, neque beatam suam dormitionem nescivisse virum sanctum, quando symbolice eam prædixit. Nam ita habet. 10 Psal. GXI, 4. λοστοργήματα· ὁμοῦ δὲ, καὶ τῇ ἀδελφικῇ ὑμῶν ἀγάπη προσφθεγκτήρια, καὶ οἱονεὶ παρηγορητής ρια. Επιζητοίητε δε, εὖ οἶδα, πῶς τε ἡ τοῦ μακαρίου κοίμησις, τίς τε ἡ νοσος, και ποσαήμερος ή κατά κλισις· τίνες δ᾽ αὖ οἱ ἐξιτήριοι λόγοι, καὶ προπόμπιοι· τίς τε ἡ διαθήκη, καὶ διάταξις· καὶ αὖ πάλιν τίνες οἱ συνδεδραμηκότες ἐν τῇ ἐσχατιά ταύτη, ήτοι ἐν τῇ κηδείᾳ, καὶ ὅσα ἕτερα. Καὶ τίς ἱκανὸς διὰ γράμματος ἀπαγγέλλειν ὑμῖν, καὶ ποία ψυχὴ ἔξω του πάθους ὑπάρχουσα ισχύσει λογογραφῆσαι κάν τὸ σμικρότατον; Ὡς ἐν κεφαλαίῳ δὲ ἐροῦμεν, ὡς καντεῦθέν τινα παραμυθίαν εὐρέσθοι ὑμᾶς. Ἡ μὲν νόσος, ἡ ἀρχαία· λέγω δὴ τοῦ στομάχου· ἥτις ἐκ τῶν πολυχρονίων φυλακῶν καὶ ἐξοριῶν, καὶ τῆς ἐκτεῦθεν τελείας ἀνεπιμελησίας αὐξηθεῖσα, καὶ εἰς πόνους δυσιάτους ελάσασα, εἰς τελείαν ἀνορεξίαν κατέληξε, καὶ τοσοῦτον, ὡς σχεδόν νεκρὸν ὁρᾶσθαι καὶ πρὸ κοιμήσεως τὸν μακαρίον. Ἐξ ἧς τετραἡμερον ἐπὶ τῆς κλίνης πεσών, ἐν ἀρχῇ τοῦ Νοεμβρίου μηνὴς, πάλιν εὐδοκία Κυρίου ἀνεῤῥώσθη. ᾿Αλλ᾽ ᾧ τῆς τοῦ τρισμάκαρος μεγαλοψυχίας καὶ γενναιότητος! ὅτι οὐδὲ ἐν αὐτῇ τῇ μόσῳ ηρεμίας, ή τινος παρακλή. σεως ἐβούλετο ἀπολαύειν οὕτως εἰς τέλος μεμισηκὼς τὴν παροῦσαν ζωήν. Ἐκλελοιπώς γὰρ ἤδη τῇ μακροημερεύσει, καὶ κατατετρυχωμένος τῷ γήρας ἄλλως τε δὲ καὶ τοῖς σφοδροῖς πόνοις βαλλόμενος, κατὰ τὸ Δαυϊτικόν· Οὐκ ἐδίδου ὑπνον τοῖς ὀφθαλ μοῖς, οὐδὲ τοῖς βλεγάροις νυσταγμόν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τοῖς κροτάφοις ἀνάπαυσιν, ἕως ἂν εὗρε τόπον τῷ Κυρίῳ. Καὶ δὴ ἐφευρε. Καὶ τίς οὗτος; Ἡ ἀληκτος καὶ οἱονεὶ ἀπαράβατος κατὰ τὸ εἰωνὸς παρ' αὐτοῦ ἐξηχουμένη εκάστοτε σωτήριος διδασκαλία, ἂν καὶ κλινήρης ων, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι γεγωνότερον τοῖς ἀδελφοῖς παρ' αὐτοῦ ἐκκλησιαζομένοις προσφθέγξα σθαι, ὑπηγόρευσεν ἐνὶ τῶν γραφέων· δι' ἑτέρου φωνῆς αὐτὸς προσφθεγγόμενος· ἦν καὶ ὑπεθέμεθα τῷ γράμματι, όπως γνοίη πᾶς τις τῶν εὖ φρονούν των κἀντεῦθεν, ὡς μηδὲ τὴν μακαρίαν αὐτοῦ κοίμη σιν ἠγνοηκέναι, εἰ καὶ συμβολικῶς ταύτην προέφη σεν. Ἔχει γὰρ ὧδε· NOTÆ. Impertiendæ salutes. προσφθεγκτήρια - amics allocutiones solandi causa, ut sequens dictio exponit. Ita in finem. εἰς τέλος. Quod Joannes dixit, de Domini in suos dilectione. Sic ubique sanctos videris sacra verbaloquentes, ut in eis meditatissimos: quam utinam meditationem eructarent, vel quia meditatione ejusmodi ἀπὸ τῆς ἀσκήσεως, nomen habent. Dolorum immanitate lecto affirus. τοῖς σφο δροῖς πόνοις βαλλόμενος. Quasi projectus et prostratus: quam ipse Theodorus vocem postmodum repetit: Ελβήθην ὑπὸ διακαοῦς πυρετοῦ ὅλην ἡμέ ραν. Totam diem, urente febre decubui: post nimirum ἀνυποστατον illum κλόνον, ex rigore, a quo febris incipit: Quassationem intolerabilem: quomodo dicitur, psal. cxxui: ὕδωρ ἀνυπόστατον. Aqua intolerabilis. Ubi Hieronym. Verbum, inquit, ανυπόστατον, Græcis ambiguum est, et potest sonare quod non subsistat, et quod sit intolerabile, id est, quod nemo ferre queat.Sic paulo inferius dicitur futura Dei ira super peccatores, ἀνυπόστατος· quod sequens, ἀνυποίστους κολάσεις, in quas sanctus να hementius timeret incidere, memoriam excitante sua illa dira ægritudine, ut sunt sancti ubique ad modestiam compositi et humiles, clare explicat. Hebræa eo loco psal. habent quod sonet, aqua tumidæ ut sanct. vel ut alii, aqua superba Optime illo LXX expressum. Ac velut jure perpetuo statam. οἱονεὶ ἀπαρά βατον. Velut impræteribilem, si et nobis esset - berior fictio. Significat velut perpetua districtione id a se exegisse, et in more positum habuisse, ut, JE ἑκάστοτε· quotidie ac quam creberrime, paranel cum sermonem ad fratres haberet, quam is rega- ¡¡ lam, nec in supremo spiritu, jamque, pene mortuus, transgrediendam putarit, vel alieno ore = præstans, quod jam non posset suo. Est ejusmodi

DE OBITU S. THEODORI STUDITÆ. φοὶ καὶ Πατέρες· ἠσθένησα, καὶ πάλιν τῶν ἀνακέκλημαι. ᾿Αλλ᾿ ἕως πότε μέλλομεν ἐπὶ τὸ πάλιν; Ελεύσεται δὴ πάντως ἡ ἐπισ ημέρα, ὅτι οὐχ ἕξει χώραν τὸ πάλιν, χως • ἀφ᾽ ὑμῶν, καὶ παραπέμπουσα με ἐκ τῶν ὐ μὴν διὰ τοῦτο λογιστέον ὀρφανίαν· ἀψευεἰπών· Οὐκ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς· καὶ, ὡ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας, συντελείας τοῦ αἰῶνος· ἄλλως τε καὶ ἀλλήλους ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· ἀλλ᾽ εἴη εἰπεῖν ανεκλαλήτῳ καὶ ζωῆ ἀτελευτήτῳ. Ο δε πέτ τῇ ἀσθενείᾳ ἱστὲ· πῶς ὑπὸ ῥίγους συν ἀνυπόστατον κλόνον ὑπέστην· εἶτα πῶς λήθην ὑπὸ διακούς πυρετοῦ ὅλην ἡμέραν. ην οὖν εἰς ἐμαυτὸν πάσχων, ὅτι μήποτε καὶ ελλούση κρίσει, ἀπὸ τῆς τῶν Ταρτάρων ἔστι μεταπίπτειν εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυ δυοῖν τυχὶν τιμωριῶν, ἡ καὶ πλειόνων ἐστὶν ὁ ταλαίπωρος άνθρωπος. «Fratres, patresque, ægrotavi, iterumque vestris precibus convalui. Enimvero, quandiu venturi sumus ad illud, Iterum? Sane omnino ventura est mortis dies, quando illi iterum non sit futurus locus: mortis inquam dies, qua a vobis sim separandus, atque ab humanis migraturus. Non ideo tamen reputanda orbitas; quippe verax est, qui dixit: Non relinquam vos orphanos 11; et: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consuinmationem sæculi 19: «Præterea etiam futurum est, ut nos illa die mutuo videamus: utinam vero in gaudio inenarrabili, et vita interminabili. Quod porro mihi in infirmitate accidit, non vos latet: ut rigore constringente, intolerabilem passus sim quassationem: utque postmodum ab ardore febrium diem totam jacuerim. Sic ego habens cogitabam apud meipsum, num et in futuro judicio, a tartareis cruciatibus sit incidere in gehennam ignis: numve miser homo duplici pœnæ, ait etiam pluri. bus, obnoxius sit. εἴτε μιᾶς, εἶτε δυοῖν, τεκμαίρεσθαι ἔστιν Caterum, sive una maneat pena, sive duplex, νταῦθα ἀλγεινῶν, τὴν ἀνυπόστατον ἐπὶ τοῖς certo conjectari licet, ex præsentis vitæ doloribus, ῖς ὀργὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ φόβῳ πολλῷ, καὶ fore Dei iram in peccatores intolerabilem: atque νέχεσθαι εντεύθεν, εἰς τὸ μὴ ἐκπεσεῖν εἰς adeo, multo timore ac tremore habuerimus conίστους κολάσεις εκείνας. Τοιγαροῦν ὁ παρὼν stringi, ut ne in pœnas illas intolerabiles incideriοἷς μέν, ὕλη ἀρετῆς εὐρέθη, Ἐν ᾧ ἐξέλαμ- mus. Praesens ergo persecutio, aliis quidem, virtuρωστῆρες ἐν κόσμῳ, λόγον ζωῆς ἐπε- tis materia inventa est, Qua sicut luminaria eluxeεἰς καύχημα ἐμοὶ (εἰ θέμις εἰπεῖν) εἰς runt in mundo, sermonem vitæ habentes ad gloriam Χριστοῦ· τί οὗ καλόν ἐργασάμενοι; εἰς οἷαν meam (si fas est dicere) in die Christi 13. Quo bono σιν οὐ προελθόντες; ὅτι καὶ ἑαυτοὺς, καὶ non defuncti? Quo non profectu ac prolectione ad καὶ σώζουσιν, ἐγγυμνασθέντες τοῖς πειραmeliora?Nam et servarunt seipsos servantque, exerυρωθέντες ταῖς θλίψεσι χρυσοειδῶς, ἄλλους citati tentationibus, auri instar tribulationibus, μενοι, καὶ σωτήρες πολλῶν ὀφθέντες, ὁμου velut igne probati purgatique; qui et recipiant καὶ ἑτεροταγῶν· μεθ' ὧν εἴη μοι μερὶς, καὶ alios, et multorum se servatores exhibuerint, ejusτον ἐμοὶ συντάττεσθαι· οἷς δε, καὶ τούτοις dem secum ac diversi ordinis: quibuscum partem ;, ύλη κακίας, τῇ αὐθαιρέτῳ ζωή, καὶ mihi Deus conscesserit, ac si cui, ut mihi adjungaονοσφίσει τῆς ὑποταγῆς ἐνεργήσασι τὰς tur, placitum fuerit: aliis autem iisque paucis, ἰσχύνας. Οθεν Γραφικώς εὔκαιρον εἰπεῖν· materia fuit et occasio sceleris ac probri: iis, inσε τὸ εἶδος τοῦ προσώπου αὐτῶν, quam, qui vitæ libertate, ac velut suffurati obeβόλη· πρὸς οὓς καὶ βοήσομαι· Υἱοὶ ἄνομοι, dientiam sua ipsorum dedecora operati sunt. έπετε τὸν Κύριον· ἀλλάξατε τὰ νόμιμα τῆς Quare opportune ceu Scripturæ verbis dixerimus: ; διαβιώσεως· τροχιάς ὀρθὰς οὐκ ἔχετε, ἀλλ' Obtenebruta est species vullus eorum sicut fuligo": · ἐκτρέπεσθε ὧδε κακεῖσε φερομενοι ἀπο- ad quos etiam clamabo: Filii scelesti, dereliquistis τῶν συνοδιῶν ὑμῶν· φιλογυνιάζετε· οἱ Dominum immutastis legitima vitæ monasticæ: νωμένοι τυγχάνοντες· οἱ δὲ, δούλους ὠνού- Non habetis gressus rectos 16 3; ed velut claudi huc ίοι, ἐμπορικὴν ζωὴν διαμείβοντες διὰ τὴν atque illuc deflectentes iter, ferimini. Abjungimini 1. xiv, 18. " Matth. xxviii, 20. 13 Phil. 11, 15. 14 Thren. IV, 8. 15 Isa. I, 4. 16 Hebr. III, 13. ΝΟΤΑΕ. ), in iis maxime, quæ sunt canonis, et btinent, continendæ religioni prorsus ne- . Apud Paulum απαράβατος ἱερωσύνη, 1, sacerdotium est, quod non transest ad >que perpetuum, atque utreddit interpres: num. Apud Epict. ἀπαράβατος νόμος· Lex, mo transgrediatur. artareis cruciatibus sit incidere in gehenis. Multis Pineda ad xix, xviv Job, quo viictor respicere; de illa' poenarum alternaidetur quod hic innuit Theodorus, esse res erta; minus certe conficit ille locus, quem ponunt. Magna tamen probabilitate, velut consona satis Scripturæ, nec habens aliquid ab‍ surdi, Patribusque nonnullis ac theologis aliis probata, admitti potest ac timeri: Quanquam parum refert, timeaturne ipsa, vel solus ignis. Velut sufurati obedientiam. Οἱονεὶ ἀπονοσφί σει τῆς ὑποταγής. Tanquam alludat ad factum Ananiæ et Saphire Act. v, quo dicuntur, νοσφίσασθαι subtraxisse ac defraudasse de pretio agri; velut dicai: Substractione obedientiæ: qua sacrilegium immane peccant devoti Deo homines, siquidem quasi peccatumariolandi est,repugnare, etc. I Reg. Iv, nempe in debitis, qualia facit vel ipsum spondentem, sponsio religiosa.

APPENDIX. NAUCARTII ENCYCLICA φητική οὔτε ἀποστολικὴ ἀπειλή· οὔτε ταπεινώσεως ἡ παραίνεσις· ὡς μεμάθηκα, τῶν τοιούτων, καὶ κόρη συμφιλιάσας, πρὸς ἁρπαγῇ, καὶ τῇ ἀθετήσει τοῦ Θεοῦ, τοὺς πό πισε. Τί λέγεις, ὦ ἄθλιο καὶ ταλαίπωρε; ποσ λες· Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματ καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου που φύγ ζειν ὅλως ἤχθης κατὰ τοῦ όφεως τοῦ τος τὴν Εὔαν, καὶ συνεκβαλόντος ἐκ τοῦ π Αδάμ τὸν προπάτορα ἡμῶν. Ἐνθυμη δι σασθαι ᾧ ἡρμόσθης Χριστῷ, διὰ τοῦ 1 ἐπαγγέλματος, καὶ συναφθῆναι τῇ ἁμαρτί θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν; οὐκ ἀκούει φῆς βοώσης περὶ τῶν οὕτω πραττόντων· αὐτῶν οὐ τελευτήσει, καὶ τὸ πῦρο σβεσθήσεται; Οὐκ ἐπαΐεις τοῦ ᾿Αποστόλου Πόρνους και μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός; ό Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει τοῦτον ὁ Θεός; Τί εὑρήσεις ἐν τῷ συντ ἀνομίαν; οὐχὶ σκότος καὶ μάχαιρα, τέμν τὴν καρδίαν; οὐχὶ ἀπογνώσεως βόθρον; ἠπατηκότα σε Σατανᾶν, τὴν ἀγχόνην σε κα ἀσπασασθαι, καθάπερ τὸν Ἰούδαν ποτέ; ' ὁ ἐσκοτισμένος· φύγε τὴν παγίδα τοῦ ἐσκελισμένος· μὴ ἁλῷς εἰς πέταυρόν ᾅδο κἀνταῦθα τοῦ Καὶν τὴν ζωὴν ζήσεις· τι στένων ἔσῃ, καὶ ἀποφεύγων πρόσωπον γνώρι τῷ μέλλοντι αἰῶνι, καταδικαζομενος ἐν τῇ πυρός. Τί οὖν ἄλλο ποιήσω ὁ τάλας, περιω iri τόπῳ, πρὸς ἅπαντας τοὺς προειρημένους ρον, ἢ τὸ στένειν καὶ διαμαρτύρασθαι καὶ τι την ῥομφαίαν ἀναγγέλλειν; καὶ εἰ μὲν ἀκού ἐπιστρέψαιεν ἀπὸ τῆς πεπλανημένης αὐτῶν ὁδ σης εἰς ὄλεθρον· ἑαυτοῖς ἔσονται σωτήριον, κ ταπεινωσει εἰ δὲ μὴ, μόνοι ἀντλήσουσι μόνοι πορεύσονται τῇ φλογὶ ἡ ἐξέκαυσαν, Η σουσιν όλεθρον αἰώνιον ἀπὸ προσά Θεοῦ, καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύο ὅταν ἔλθῃ ἐνδοξασθῆναι ἐν τοῖς αὐτοῦ, καὶ θαυμασθῆναι ἐν πᾶσι· τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ πιστῶς πορευθεῖσιν· α ἀποδιδοὺς τὰ ἄξια γέρα· τοῖς δὲ ἐναντίοις, μασμένας αὐτοῖς ἀτελευτήτους κολάσεις. ἀδελφοί μου, εὖ πορεύοισθε, παρακαλώ, ώ a vestris conventibus: estis mulierosi; alii quidem φιλαργυρον γνώμην. Οὐ φοβεῖ ὑμας, οὔτε solitarii estis; alii autem emistis servos: alii denique, præ animi sordibus ac avaritia, mercaturam assumitis. Non vos terrent, vel diræ prophetica; vel apostolica minæ; vel meæ ipsius humilitatis, uti etiam novi, admonitio, quando etiam ejusmodi aliquis, amicitiam iniens cum puella, excepto raptu, etiam divinæ aspernationi pedes aptavit Quid ais infelix ac miser? Quoties cantasti Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam 17? Plane impulsus es in amorem, serpentino illo afilatu, quo seducta Eva, una cum primo parente Adam, pulsa est paradiso. Cogitas omnino Christum abnegare, cui vovens virginitatem desponsatus es, ut adhæreas peccato, quo mors in mundumingressa est 18? Non audis clamantem Scripturam in eas, qui talio agunt: Vermis eorum non morietur,et ignis eorum non exstinguetur 19? Non audis dicentem Paulum: Fornicatores et adulteros judicabit Deus "? Et iterum: Si quis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus 11? Quid es inventurus, cum consummaveris iniquitatem? Nonne tenebras gladiumque dissecaturum cor tuum? Nonne desperationis puteum? Nonne ipsum Satanam qui seduxit, urgentem us restim amplexeris, in quam olim impudit Judam? Resipisce qui tenebris obcæcatus es: Fuge mortis laquem, qui fuisti supplantatus: ne inferni capiaris petauro in quo, etiam præsenti ævo Caini vixeris vitam; fuerisque tremens ac gemens, omnesque notos fugiens: in futuro autem, damneris in gehenna ignis. Quid vero, miser ego, loco uno definitus in omnes præfatos agam? Quid, inquam, aliud, quam ut gemitu lugeam, contesterque, ac venturum gladium annuntiem? Et si audierint quidem, fuerintque conversi a via erroris sui, et quæ ad perditionem ducit, sibi ipsis meæque humilitati, saluti fuerint: sin autem, soli haurient mala soli ibunt in ignem,quem succenderunt; soli pœnam luent, æternum interitum a facie Dei, et a gloria virtutis ejus, cum venerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in omnibus, qui ex mandalorum ipsius præscripto fideliter ambulaverint: illis quiden retribuens condigna præmia; adversariis autem, parata æterna supplicia. Vos autem, fratres mei, bene quæso ambulaveritis, ut diffumatus a 17 Psal. CXXXVIII, 7. 18 1 Cor. 15, 2. 19 Isa LXVI, 4. 10 Hebr. III, 4. 11 1 Cor. 111, 17. 33 ΙΙ Τ NOTÆ. Excepto raptu, etiam divinæ affirmationi pedes aptavit. πρὸς αὐτῇ τῇ ἁρπαγῇ, καὶ τῇ ἀθετήσει τοῦ Θεοῦ τοὺς πόδας εὐτρεπισε. Videtur innuere ne fandas nuptias, quas velut in Dei contemptum. aposta quem notat, contraxerit: quales fere contraxerunt apostatæ nostri, novo orto Evangelio, Luthero prædicante: quod monstrum, quanquam alii assuescere coacta Gallia nostra, haud ita pridem, severiori sanctione in eam rem edita, depellere conata est. Potestipse Theodorus consuli apud Baronium, ubi nonnulla de falsis illis fratribus. Est apud Theophanem de monachis, quos nonnulli imperatores iconoclastæ cogebant coronari. 1. sacrilega inire conjugia, ut docto συμμυστή terpreti videtur. <. Neinferni capiaris petauro. Plura! de illa voce in appendice. Hic videtur auc pere pro tali genere laquei, quo ceu car ptum animal teneatur: sic enim quadra exemplum Caini, ab omnibus timentis et ▾ etiam τό, ὑφ᾽ οὔ. Fuerit, velut quo destin modo quo avis, pede aut ala detinetur lac gitatque ac pavet omnia. Eam amplitudin refert nostrum, in quo, etc. Utitur ea voc Cret. Encomio εἰς τὴν ἀποτομὴν τοῦ ἁγίου μου, necdum Græce edito. γυνὴ ἄφρων οὐκ ἐ

DE OBITU S. THEODORI STUDITÆ. ἐξηχούμενος ὁ λόγος τῆς ἀρετῆς, καὶ ἐπὶ νοbis virtutis sermo s, vel apud ipsos sceleratos, τασθάλους, ἀγάγοι αὐτοὺς εἰς ἐπίγνωσιν άλη- · πάντα ὑπομένοντες, ἵνα πάντες ἐν πᾶσιν τήσαντες τῷ Κυρίῳ, φύγοιμεν κολάσεως και ιν, καὶ τύχοιμεν βασιλείας οὐρανῶν, ἐν αὐτῷ ῷ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, ἡ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ὰ δὲ τὴν τετράριθμον τῶν ἡμερῶν τῇ ἑξῆς· ἦν ναστάσιμος αύτη· ἐφ᾽ ᾧ κατὰ τὸ εἰωθὸς προθεὶς ὁ μακαρίτης, καὶ ἀναγνωσθείσης τῆς αὐτ τηχήσεως τί γίνεται; ρώννυται τῇ προθυμίᾳ κι, ὥς φησι, πόνος ὑγείαν χαρίζεται, καὶ προνεκροὺς ἀνίστησιν. Ἐπεὶ δὲ ἔδει καὶ μυστα · γενέσθαι, ἦν ἐκάστοτε διὰ πολλῆς ὁ τρισο ἐκεῖνος εἶχεν ἐπιθυμίας, εἴσεισιν εἰς τὸ ἱερὸν ως λατρεύσων τῷ Κυρίῳ, καὶ τὴν ἀναίμακτον έρων θυσίαν. ταύτην πεπληρωκώς, καὶ μεταδούς τοῖς παρκαὶ πάντα ἐκτετελικώς αρμοδιώτατα, ἐκεῖθεν ν τράπεζαν ἀνακέκληται· ἐφ᾽ ᾧ καὶ δεξιωσάτινας τῶν παραγενομένων Πατέρων καὶ ὁμο ῦν, καὶ φιλοφρόνως ξενίσας, τὰ τῆς μεταστά διὰ πάντων, καὶ προσφθεγγόμενος, καὶ ὁμιλῶν 5, παρεπέμπετο. Καί γε τοῦτο οὐχὶ τηνικαῦτα ὡς ἔστε, ἀλλ᾿ ὅλος ὁ χρόνος τῆς μακαρίας οιδίμου ζωῆς, οὐδὲν πλέον ἦν, ἡ μελέτη θανάκι ἐπιθυμία τοῦ ἀναλῦσαι, καὶ σὺν Χριστ και. Ἐξ ἧς μνήμης, ὁπόσος αὐτῷ, καὶ ἡλίκος ὁ ἱστην ἀγὼν; καὶ τὰ διὰ σπουδῆς κατορθού ίδια τε καὶ κοινῇ, τί δεῖ καὶ λέγειν, αὐτῶν · μονονουχί, καὶ ἔργῳ βοώντων; Νυνὶ δὲ πλέον ὡς μικροῦ ἐνιαυτὸς παρίππευσεν, α τελείως πρὸς τὴν ἔξοδον παρεσκεύαστο· ὡς τις, καὶ ἐπὶ συχνῷ παρεδρεύοντί μοι αὐτῷ, ὁ βουλήσει Θεοῦ καὶ ὁρῶν καὶ λέγων, όμως μιμήτῳ ταπεινώσει οὐκ ἀπηξίου προσφθέγ- , καὶ τῇ ἡμετέρᾳ ταπεινώσει ἐν τούτοις· Μὴ πομεν ἄρα τῶν ὀφειλόντων λαληθῆναι κατὰ τὸ Τον; μή τι τῶν κεχρεωστημένων ἡμῖν παραι; οὕτω καὶ περὶ τῶν τοιούτων ή μακαρία πολυμέριμνος ψυχη ἠγωνίζετο, καὶ ἐφρόνκαὶ μετὰ τὴν ἑξῆς· ἦν γὰρ τρίτη τῶν ἡμε Thes. I, 8. Ι, 24 I Tim. 11, 4. 25 1 Cor. XIII, 7. eos ducat ad ignitionem veritatis. Sufferentes omnia omnia credentes; omnia sustinentes 25, ut omnes in omnibus placentes Domino, gehennæ ac supplicii damnationem effugiamus,acconsequamur cœlorum regnum, in eodem Christo Domino nostro, cui gloria et imperium, cum Patre et sancto Spiritu, nunc et semper, et in secula sæculorum. Amen.» Porro exacta quarta die; postridie, quæ fuit Dominica ac sacra Resurrectionis dies, cum prius pro more vir beatus sedisset fuissetque lecta hæc ipsa catechesis, quid accidit? Animatior ft animi alacritate: nam et labor, aiunt, sanitatem præbet, animique alacritas acimpensius studium, mortuos suscitat. Quia vero rem sacram peragi oportebat, cujus vir ter beatus, multo quotidie desiderio tene batur ingreditur templum, munde Domino ministraturus, ac oblaturus incruentam hostiam. Porro,peractare sacra,impertitusque iis, qui adessent, vivifica sacramenta, ac omnibus congruentissime consummatis; illinc ad mensam reversus est: ubi etiam nonnullos, qui adessent, Patres et confessores, amplexatus, ac amanter excipiens, vix nisi de morte conserto sermone ac colloquio, dimisit eos. Nec sane, ita tunc solum, ut scitis; sed tempus totum beatæ viri inclyti vitæ, nihil magis habuit, quam mortis meditationem, et desiderium dissolvi et esse cum Christo ". Ex ea memoria, quale ipsis acquantum quotidie certamen fuit? Quid vero opus, referre eo studio gesta egregia tum privatim tum publice, cum vix ipse non clament? Nunc autem longe amplius: ut jam fere ab anno, morti se perfecte comparasset: Adeo ut, cum ei sæpius ac frequens adessem, qui omnia Dei voluntate et faceret et loqueretur; nec sic tamen, Christi humilitatis aemulus, humilitatem meam super his alloqui dedignaretur: Numsuperest, aiebat,aliquid eorum, quæ necessarie loqui habuimus? Nunquid eorum aliquid negleximus, quorum essemus debitores? Sic in ejusmodi contendebat et agebat curam, beata illa, ac multæ sollicitudinis anima. Verum post sequentem diem: fuit enim tertia dies, qua occurrit menoria magni confessoris Pauli; vir beatus 36 Philipp. 1, 23. ὴν· ἀλλ' ἐπὶ πέταυρον άδου συναντᾷ quæ verba et a Deo a quo ipse; inspectanti fratres sororesItur Prov. xi. Occurit in profundum inferni. h. εἶδος παγίδος • auctor quoque vitæ Nicolai æ de Cypriano Nicolai discipulo, cum juvenis cholares alas militans, a muliere impudica rtio ad libidinem provocaretur: ὡς δὲ καὶ τρίστᾶσαν, καὶ πρὸς πέταυρον ᾅδου κατασύραι με ένην ἑώρακα. Ubi jam tertium instantem vidi, : in inferni profundum volentem trahere. Sufferentes omnia. Sunt verba Pauli I Cor. yloque antiquarii lapsu videtur τὸ στέργοντες isse, ἀντὶ τοῦ στέγοντες. Quid si ita legit Theo- , vel ita apostolicam vocem detorsit, ut siaretillajustorum viscera, quibus vere omnia tur στέργειν, adamare, et quadam charitate, jusque rei ratione, prosequi: Nam, Novit · jumentorum suorum animas, viscera autem rum crudelia. Prov. vii, vers. 10. Præcelluit iscus Asisinas ea charitate, cui omnia ut Dei, que audirent eam viri pietatem, commendante Deo, mirabili quadam in res omnes auctoritate, ut nedum bruta, sed vel insensata, velut fratrem agnoscerent, ac nec ignis cruciarer, cruciatum deprecantem. Mullo quotidie desiderio tenebatur. ἣν έκασο τοτε διὰ πολλῆς εἶχεν ἐπιθυμίας. Non forte per seipsum quotidie peracturus, quod nec Græca satis significant vel quotidie peracturus quidem, sed voto: reque ipsa, quoties licuis et, quam free quentis celebrationis cupiditatem tantam habuerunt sancti non pauci, ut velut desolati, qua die non eelebrassent, vix gaudium haberent: ira maxime noster Ludovicus, etc. Magni confessoris Pauli. Ponit Michael hunc diem 6 Novembris, a quo superstes fuit Theodorus usque ad diem sancto martyri Menæ sacrum, no̟- bis sancti Martini.

APPENDIX. NAUCRATII ENCYCLICA velut qui Dei et sanctorum esset amans, iterum ρῶν, ἐν ᾗ ἐφέστηκεν ἡ μνήμη του μεγάλου όμολο implens apostolicum scitum, rem sacram peragit, in sancti defungens memoriam Jam autem facto vespere, cum pro more secum considentes, multis allocutus esset, multaque dixisset, inde ingressus in cellulam, consuetoque psalmorum penso ac precibus absolutis, se in lectulum dedit. Circa autem horam quartam, subiit solitus ex egritudine dolor, vocatoque uno fratrum excubantium ad cellam, suum ei dolorem, statimque fratrum accurrentium coronæ, denuntiat. Cum porro haud ita moleste eam diem egisset, postridie accitos omnes qui adessent, supremis sermonibus, ceu jam migraturus, eosdem affatus est. Quibus illis? Iis utique, quos quotidie non cessabat loqui, diuque ac noctu in memoriam revocabat; ita cum primis dicens: «Fratres patresque: Poculum hoc commune est, quod biberunt omnes patres nostri. Ipsum ego bibiturus sum, vadoque ad patres meos. Videte testamentum quod condidi vobis; Fidem vestram servate inconcussam, et vitam immaculatam. Nihil enim ultra habeo dicere, quod jam olim quidquid opera pretium erat, annuntiaverim vobis, vosque omnia prædocuerim.» Præterea istud adjecit, vere filius pacis et dilectionis: «Domino nostro episcopo, salutem et oscu lum cum reverentia et honore, a me impertimini. Reliquis item Patribus, episcopisque et sacerdoti. bus Christi; confessoribus propter Dominum persecutionem sustinentibus:fratribus universis, amicisque et notis, ac iis, qui nobiscum collaborarunt in certamine fidei, tum parvis, tum magnis. › Enimvero, beatum illum ac studiosum animum! ut neque sub eam horam,aliud quid aut meditaretur, aut contenderet, quam ut solum placeret Deo, Deumque glorificaret. Denique, precontante mea humilitate, quid de illis juberet, vel fratribus, vel laicis qui pœnis obnoxii essent ac pœnitentibus Respondit vere compatiens medicus et Christi imitator: Indulgebit Dominus universis "7; subjungens ad fidem astruendam, vere is fide dignus, etiam divinam per Moysen ejus famulum, ordinationem: seque ipsum tertio consignans, adprecatus est, dicens: 27 Isa. xxvi, 15. γητοῦ Παύλου· ὡς φιλόθεος, καὶ φιλάγιος τὸ ἀποστολικόν πληρῶν, καὶ αὖθις, εκτελεῖ τὴν θείαν μυστο αγωγίαν, τῇ τοῦ ἁγίου μνήμῃ ἀφοσιούμενος. Καὶ έσπέρας ἤδη καταλαβούσης, πλεῖστα καί ὁμιλήσας, καὶ προσφθεγξάμενος τοῖς συγκαθεζομένοις αὐτῷ, κατὰ τὸ εἰωθός, κἀκεῖθεν ἐπὶ τὸ κελλίον αὐτοῦ εἰσ· ελθών, καὶ τὴν συνήθη ψαλμῳδίαν καὶ τὰς εὐχὰς ἐκτετελικώς, ἀνέπεσεν ἐπὶ τοῦ κλινιδίου. Καὶ περὶ ὥραν τετάρτην, ὑπεισῆλθεν αὐτῷ ὁ κατὰ συνήθειαν πόνος· καὶ δὴ φωνήσας τινὰ τῶν πρὸ τῆς κέλλης αὐτοῦ καθευδόντων ἀδελφῶν, ἀπαγγέλλει αὐτῷ τὸ ἄλγημα, καὶ τῇ αὐτῇ συνδρομὴ τῶν ἀδελφῶν. Καὶ διημερεύσας μετριοπόνως, τῇ ἐξῆς προσκαλεῖται τοὺς παρόντας ἅπαντας καὶ τοὺς ἐξιτηρίους ποιεῖται λόγους. Τίνες δὲ οὗτοι; οὓς ἐκάστοτε οὐ διέλιπε καὶ λαλεῖν, καὶ ὑπομιμνήσκειν νύκτωρ τε καὶ μεθ' ἡμέραν· τοῦτο δὲ κατ' ἐξαίρετον «Αδελφοί και Πατέρες· τὸ ποτήριον τοῦτο κοινόν ἐστιν, ὁ ἔπιον πάντες οἱ πατέρες ἡμῶν. Τὸ αὐτὸ πίνοιμι κἀγὼ, καὶ πορεύομαι πρὸς τοὺς πατέρας μου. Βλέπετε τὴν παραθήκην ἣν παρεθέμην ὑμῖν· τὴν πίστιν ὑμῶν φυλάξατε ἀσάλευτον, καὶ τὸν βίον ἀκηλίδωτον. Πλέον γάρ τι λέγειν οὐκ ἔχω, διὰ τὸ πάντα τὰ ὀφείλοντα, καὶ προαναγγεῖλαι ὑμῖν, καὶ προδιδάξαι». Προσθεὶς καὶ τοῦτο, ὁ τῆς εἰρήνης όντως καὶ τῆς ἀγάπης υἱός· «Τῷ δεσπότη ἡμῶν τῷ ἀρχιερεῖ τὸν δι' αἰδοῦς καὶ τιμῆς ἀσπασμὸν ἐξ ἐμοῦ ἀπονείματε· τοῖς λοιποῖς Πατράσιν, ἱεράρχαις τε καὶ ἱεροῦσι τοῖς Χριστοῦ, ὁμολογηταῖς τοῖς διὰ Κύριον δεδιωγμένοις, ἅπασι τοῖς ἀδελφοῖς, φίλοις τε καὶ γνωρίμοις, καὶ τοῖς ἐν τῷ ὑπὲρ τῆς πίστεως ἀγῶνι συγκεκοπιακόσι ἡμῖν, μικροῖς τε καὶ μεγάλοις.» Αλλ' εύγε τῆς μαζ καρίας ἐκείνης καὶ φιλαρέτου ψυχῆς, ἥτις οὐδὲ ἐπ' αὐτῆς τῆς ώρας ἕτερόν τι ἡ ἐμελέτα, ἢ ἀγωνίζετο, ἢ μόνον τῷ Θεῷ ἀρέσαι, καὶ Θεὸν δοξάσαι. ᾿Αμέλει ερωτηθεὶς παρὰ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν περὶ τῶν ἐν ἐπιτιμίοις ὄντων ἀδελφῶν, ἡ καὶ ξένων, τι ἄν και λεύοι· ἀπεκρίθη ὁ ὄντως φιλοσυμπαθὴς καὶ Χριστομίμητος ιατρός· Ὁ Κύριος συγχωρήσει πάσιν, ἐπενεγκών πρὸς πίστωσιν, ὁ ὡς ἀληθῶς ἀξιόπιστος, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ θεράποντος αὐτοῦ Μωϋσέως. διαταγήν· καὶ ἐκ τρίτου κατασφραγίσας, ἐπηύξατο είν πών· Ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης ἔσται μετὰ τοῦ ΝΟΤΑ. In sancti defungens memoriam, τῇ τοῦ ἁγίου μνήμη ἀφοσιούμενος. velut calefaciens satis memoriæ sancti, seque religione ad ipsam absolvens. Piura Bud. col. 387, etc. Porro dicit celebrasse, πληρούντα τὸ ἀποστολικόν Velut Apostoli scitum: non sancientis, sed quod haberet Dominica sanctio, promulgantis. Ego enim accepi a Do mino, quod, etc. I Cor. 11. Chrysost. non raro id privilegii effert, ut miles, coram imperatore nominetur, habeaturque sub ipsam rem sacram ctorum memoria: quibus tamen non facimus, sed uni Deo, sanQui essent panis obnoxii ac pænitentibus, περὶ τῶν ἐν ἐπιτιμίοις. Desciverant multi a Gde, ut solet in ejusmodi tentationibus; in quo magnam lenitatem exhibet Theodorus, animans ad spem veniæ, etiam Moyse ascito in testem divinæ mise ricordie: Forte vero respicit v. 43 c. xxxi. Deuter.; quo etiam se Machabæi cum matre solabantur, et animabant ad constantiam II Machab. vn. Aliter Meletius, ut est apud Epiph. hær. 48, al. 68, quanquam minus consonent alii, eo, et nimia in lapso severitate, schismate divisus a Petro Alexandrino, ac demum in suis, factus Arii fautor: ut martyrum Ecclesia promoverit in conventiculum et synagogam hæreticorum; sic ubique periculum,scindi ab Ecclesia catholica, qualis velut proprio charac tere distincta, audiebat illa Petri legitimi patriarchæ, quanquam minor; plerisque specie reli deficientibus ad Meletium, ut nusquam desant colores volenti discedere. ] j

DE OBITU S. THEODORI STUDITÆ. πνεύματος ὑμῶν· καὶ ἀσπασάμενος τοὺς παρόντας Dominus pacis erit cum spiritu vestro s. Omnesque ἅπαντας, διέμεινεν οὕτως. Καὶ τὴν αὐτὴν διαδίδοται ἡ ἀκοὴ, καὶ παραγίνεται λαοῦ πλῆθος οὐκ ὀλίγον. Καὶ οὕτω δισημερεύσας, ἕκαστον τῶν ἐρχομένων, καὶ κατασφραγίζων, καὶ εὐλογῶν, καὶ κατασπαζό μονος, καὶ ἠρέμα προσφθεγγόμενος, καὶ ἐπευχόμενος ὁ τρισμακάριος, ἀπέλυεν ἐν εἰρήνῃ, ἑκάστῳ μνήμης ἄξιον καὶ σωτηρίας ἐφόδιον καταλιμπάνων. Καὶ τῇ Κυριακῇ ἐν ᾗ ἡ μνήμη ἐξετελεῖτο τοῦ μετ γάλου μάρτυρος Μηνᾶ, ἐψαλκὼς τὰ συνήθη· εἶθ' οὕτως μετασχὼν τῶν ἁγιασμάτων τῶν ζωοποιῶν ἐκείνων, καὶ κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐπαλειψάμενος καὶ κατασφραγισάμενος, ὑψοῦ τὰς χεῖρας ἄρας, καὶ προσευξάμενος περὶ ὥραν ἔκτην αισθόμενος ἑαυτοῦ ἐσθενηκοτος, προστάσσει ηρέμα χηραψίαν γενέσθαι· κἀνταῦθα προσβάλλομεν τῇ ψαλμῳδία· καὶ ἐν τῷ στίχῳ, ἐν ᾧ φησιν, Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι τῶν δικαιωμάτων σου, ὅτι ἐν αὐτ τοῖς ἔζησάς με, ἐνδιατριβόντων, παρέδωκε τὴν μακαρίαν καὶ καθαρὰν αὐτοῦ ψυχὴν τοῖς ἁγίοις ἀγγέ λοις. Οὕτω μὲν οὖν ὡς ἐν συντομίᾳ ἡ τοῦ τρισμάκαρος κοίμησις, καὶ τοῦ ἀθλητικοῦ δρόμου τὸ πέρας· καὶ αὕτη ἡ τῶν πολλῶν ἀγώνων, καὶ πόνων, καὶ ιδρώτων εἰς αἰῶνα αἰῶνος κατάπαυσις. ᾿Αλλ᾽ ὦ, πῶς ὑμῖν ἀδακρυτὶ τὰ ἑξῆς ὑπ' ὄψιν ἀγάγω, πυρπολούμενος τοῖς λογισμοῖς, καὶ οἱονεὶ ἐξεστηκὼς τῇ καρδίᾳ; καί μοι δότε μικρὸν ἐνδιατρί ψαι τῷ διηγήματι. Εκειτο οὖν ὁ τρισμάκαρ (καλόν γάρ μηδὲ τοῦτο παραδραμεῖν, ὥσπερ τι ξένον θέαμα), αἰδέσιμος τῇ ὄψει, ἀγγελοειδὴς τῷ σχήματι, τῆς ἐνδημησάσης προς Κύριον ψυχῆς ὥσπερ τινὰς φωτοειδεῖς ἀκτῖνας ἐναπομαξαμένης τῷ ἱερῷ σώ ματι, μεθ' οὗ καὶ ἐφ᾽ ᾧ λελάτρευκε τῇ ἁγίᾳ Τριάδι. Προστέθειται ἐξαπίνης τοῖς προλαβοῦσι πλῆθος ἔτε ρον, ὁμοῦ μὲν μοναστῶν, ὁμοῦ δὲ καὶ μιγάδων· πολλοι ότι μάλιστα, καὶ τῶν ἐξόχων, μεθ᾽ ὧν καὶ ἱερ ἀρχαι, καὶ ἱερεῖς, ἐπιφερόμενος ἕκαστος τὰ τῆς μακαρίας ἐκείνης κηδείας καὶ ταφῆς ἁρμόδια· οἱ με κηροὺς ἐξάσπρους καὶ πολυτίμους· ὁ δε, σινδόνα εποικιλμένην· ἕτερος καταπέτασμα περιπόρφυρον· καὶ ἄλλοι σκεύη ἀργυρᾶ, καὶ χρυσάργυρα, καὶ ἠλε περιώδη· καὶ οἱ μὲν ἀρώματα, καὶ θυμιάματα, καὶ άλλος ἄλλο, καὶ ἕτερος ἕτερον, ἵνα μὴ μακρηγορώ. Πάντες δ᾽ οὖν ὅμως πίστει σπεύδοντες ἄξιον μνήμης τῷ ἱερῷ λειψάνῳ προσοῖσαι, καὶ τῷ τιμίῳ τάφῳ ἐπε αποθέσθαι. Γέγονε δε χειμών κατὰ τὸ νυχθήμερον ἐκεῖνο σφοδρός, ὡς πάλαι ἐπὶ τοῦ μεγάλου Πέτρου Αλεξανδρείας. Καὶ ἦν ἰδεῖν ὑπερφυὲς τὸ γενόμενον. τό 28 Num. vi, 26. 19 Psal. cxviii, 93. Particeps sacrorum factus, μετασχὼν τῶν ἁγιασμάτων. Velut sacramentorum, sacrando,quæ ideo dicantur, ζωοποιά· Vivifica sacramenta,niinirum Eucharistiæ: tum addit de solo sacramento unetionis, quo jam migraturus, ut est moris velut pro apremo agoneinunctussit: ἐπαλειψάμενος. Michael Lem, ut expressit interpres Baronii, magis videtur Eucharistiam dicere: Deinde mysteriis divinis, ut animæ viaticum et munimen essent, participat. De ritu sacramenti unctionis, nonnihil Græcis ac Latinis diverso, utrisque nihilominus sano, quanqui aderant amplexatus, ita remansit. Interim vero gliscit fama, adestque populi multitudo non modica. Ubi sic vir ter beatus duos exegisset dies, singulos accedentes consignans, ac benedicens et deosculans, leneque ac submisse alloquens et adprecatus; atque signum memoria, et salubrem commeatum reliquisset, dimisit in pace. Porro die Dominica, qua magni martyris Menæ memoria celebratur, ubi consueta Cantica et Psalmos recitasset; tumque particeps sacrorum effectus sacrorum, inquam, quæ vivifica sunt; ac pro more inunctus consignatusque: sublatis in sublime manibus, oransque; cum, circa horam sextam, se sensim deficere sensisset, voce cassa submissaque cereos accendi jubet: deincepsque Psalmos incipimus: atque ad illum versum: In æter. num non obliviscar justificationes tuas, quia in ipsis vivifcasti me 39: immorantibus nobis Psalmodiæ, beatam mundamque suam animam sanctis angelis tradidit. Sic sane velut compendio narrata habuit viri ter beati dormitio. Tali termino athleta absolvit cursum. Fuit hæc multorum certaminum, laborumque et sudorum, sæculum in sæculi requies. – η Enimvero, qua vobis ratione, quæ sunt deinceps, sine lacrymis ob oculos ponam, quem ceu ignis cogitationes devastent, quique velut animo defecerim. Verum liceat nonnihil narrationi insistere. Jacebat igitur vir ter beatus: Præstat enim, nec illud velut novum insolensque spectaculum omittere: jacebat, inquam, facie venerabilis: figura, velut angelicam speciem referens, anima, quæ esset peregrinata ad Dominum, velut quosdam lucis radios, sacro corpori, cum quo, ac in quo sanctæ Trinitati servisset, ex se, ac suis fulgoribus, imprimente Prioribus confestim, sese populi alii adjunxerunt, qua monachorum, qua promiscuæ multitudinis multique in primis, viri nobiles, ac magnates, una cum episcopis et sacerdotibus; singulis inferentibus, quæ beatis illis exsequiis ac funeri congrua essent. Afferebant alii quidem albos ac magni pretii cereos hic Phrygio opere pictam sindonem; ille prætextatum velum; alii autem vasa argentea et deaurata, et succinea ac alii quidem aromata et suffitus; alii aliud, ut ne in longum sermonem protraham. Ita nihilominus ut accurrentes omnes sacris aliquid reliquiis pro memoria admoverent, ac venerabili tu. ΝΟΤΑ. quam in suis Græcis improbante, et ut novellum errorem a sordibus, damnante Arcudio, non spernenda in suis Euchologicis noster Goar. Ex se, ac suis fulgoribus, imprimente. Sic circumloquimur τὸ ἐναπομαξαμένης· quod sit velut a se abstergendo imprimere, ac quadam a se derivatione: alia voce et simili, ἐναπομόργνυσθαι· plane signantissimum in materia subjecta. Albos cereos, κηροὺς ἐξάσπρους. Vox sequiori Græciæ usitatissima, ut etiam numismata argentea a colore ἄσπρους dicant.

APPENDIX. mulo superponerent. Porro facta est die illa ac nocte Πάντες γὰρ κατεφρόνησαν καὶ θαλάσσης, καὶ ἀέtempestas valida, qualis olim in magni Petri Alexandrini funere Eratque videre rem mirabilem. Quippe spreverunt omnes, mareque, et aerem, et inundationem fluminum, principumque tentationem, ac si quid aliud est terrorem habens, posthabuere. Quin et servi, dominorum obsequium; et agricola, culturæ operam; curatoresque et prafecti, curationem ac præfecturam; nautæ item et mercatores, mercaturam; ac vialores, iter: ut pretiosum mobile intenti: vel ut proprie magis dicam, Proinde, ea Psalmorum modulatione ac luminum accensione; iisque vigiliis, ac sacris inclinationibus; postera die, re sacra de more peracta, circiter hora septima, traditus est sepulcro sive tumulo: nec id plane non ægre, ac labore, irruente populi multitudine, ut sibi quisque, aliquid de sacris demortui exsuviis pretiosisque reliquiis, tolleret. Traditus nihilominus est, ac in domuncula sua depositus, quo loco vir beatissimus solitus esset libros sacros scribere, ac Domino ministrare. Hoc enim juxta Apostolum, etiam ab affectis viribus, et mala valetudine, a persecutione senioque, opus manuum habebat. Sane vero appositus est, Pater, Patribus; sacerdos, Pontificibus, ante etiam unctionem confessor, confessoribus; martyribus proposito martyr; prædicatoribus, magna veritatis tuba. Sed et hoc addiderim: Continens ille, continentibus; castus, castitatis amantibus; hospitalis, iis, qui studuissent hospitalitati; modestus, sensu, modestis ac humilibus. Qui bene omnia omnibus 30,quoad fieri posset, divina quadam ratione fuisset factus, ut omnes, autve plures salvos faceret 1, apostolicorum gestorum informationibus nixus. Ac quidem modo: consummato apostolico cursu, ccelos pompa ingreditur, ac una cum angelis festos choros ducit, in loco tabernaculi admirabilis, in epulantium sono ", æternis in Domino fruens bonis: nosque inde propitius intuens, suas pro humilibus nobis supplicationes Deo ferventius offert. Nos porro humiles abjectique, spe in alios mutati, feramus, gratias agentes, si quid molestum ingruit, egregiam illam prolocuti vocem: Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita et factum est 38. Si quid enim fuit factum, Domini factum est voluntate, qui omnia utiliter dispensat: Voluntati autem ejus, inquit admirabilis Apostolus, ρος, καὶ ἐπικλύσεως ποταμῶν, καὶ πειρασμοῦ τῶν κρατούντων, καὶ εἴ τινος ἄλλου, δεύτερα πάντὰ ἡγησάμενοι. ᾿Αλλὰ καὶ δοῦλοι δεσποτῶν θεραπείαν, καὶ γεηπόνοι τὴν ἐργασίαν, καὶ ἐπίτροποι τὴν ἐπιστασίαν, καὶ πλωτήρες καὶ ἔμποροι τὴν ἐμπορίαν, καὶ ὁδῖται οἰκείαν ὁδῶν· καὶ περιεκέχυντο, εἰς αὐτὸν ὡς εἰς ἱερὸν κειμήλιον ἀποβλέποντες, ἢ μᾶλλον οἰκειό - τερον εἰπεῖν, ὡς ἔμπνουν καὶ φωνεῖν δυνάμενον. omnes circumfusi essent, oculis in eum, ceu in velut in spirantem ac etiamnum loqui valentem. Καὶ οὕτω σὺν ψαλμῳδίαις καὶ φωταψίαις ταῖς καθηκούσαις, παννυχίσι τε καὶ ἐπικλήσεσι ἱεραῖς, τη ἑξῆς κατὰ τὸ σύνηθες λειτουργήσαντες, περὶ ὥραν πέμπτην παρεδόθη τῷ ἱερῷ τάφῳ, ἤτοι γλωσσοκόμῳ, οὐκ ἀκαματὶ, οὐδ᾽ οὐ μὴν ἀπονητὶ, διὰ τὸ ἐπιπιπτωκέναι τὸ τοῦ λαοῦ πλῆθος, ἆραί τι τῶν ἱερῶν ἐνταφίων, ἡ τοῦ τιμίου λειψάνου. Παροδόθη δ' οὖν ὅμως, καὶ ἀπετέθη ἐν τῷ οἰκείῳ δωματίῳ, καθ᾿ ὃν τόπον εἰώθει ὁ τρισμακάριος τὰς ἱερὰς γράφειν Βίο όλους, καὶ λειτουργεῖν Κυρίῳ. Τοῦτο γὰρ ἦν αὐτῷ ἀποστολικῶς, καὶ μετὰ διωκτικὴν κάκωσιν καὶ γής ρας, εργόχειρον. Καί γε προσετέθη ὁ Πατήρ τοῖς Πατράσιν· ὁ ἱερεὺς τοῖς ἱεράρχαις, καὶ πρὸ τῆς χρίσεως· ὁ ὁμολογητής τοῖς ὁμολογηταῖς· τοῖς μάρ τυσιν, ὁ προαιρετικός μάρτυς· ὁ διδάσκαλος τοῖς δι δασκάλοις· τοῖς κήρυξιν, ἡ μεγάλη τῆς ἀληθείας σάλπιγξ. Προσθείην δ' ἂν καὶ ταῦτα· ὁ ἐγκρατὴς τοῖς ἐγκρατέσιν, ὁ ἁγνὸς τοῖς φιλάγνοις, ο φιλό ξενος τοῖς φιλοξένοις· ὁ μέτριος, τοῖς μετριόφρο σιν· Απαντα τοῖς πᾶσιν εὖ γεγονώς, καθ᾽ ὅσον οἷόν τε θεοπρεπῶς, ἵνα τοὺς πάντας, ἢ τοὺς πλείονας σώσῃ, ἀποστολικοῖς κατορθώμασιν έπερειδόμενος. Καὶ νῦν αὐτὸς μὲν, ἀποστολικὸν ἐκτετιλεκὼς δρόμον, ἔστιν οὐρανοὺς ἐμβατεύων, καὶ ἀγ γέλων συμπανηγυρίζων χορείαις, Ἐν τόπῳ σκηνής θαυμαστῆς, ἐν ἤχῳ ἑορταζόντων, ἐν Κυρίῳ ἀπολαύων τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν κἀκεῖθεν ἡμᾶς ἐποπτεύων ίλεως, τὰς ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ταπεινῶν λιτάς τῷ Κυρίῳ προσφέρει θερμότερον. Ἐμεῖς δὲ οἱ τα πεινοὶ, τῇ μὲν ἐλπίδι μεταβαλλόμενοι, φέρωμεν δύο χαρίστως τὸ λυπηρόν, τὴν ἀοίδιμον ἐκείνην φθεγγό μενοι φωνήν· Ο Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφεί λετο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο. Εἴ τι γὰρ γέγονε, θελήματι Κυρίου γέγονε, τοῦ συμ φερόντως πάντα οἰκονομοῦντος· Τῷ δὲ βουλήματι αὐτοῦ, ὡς φησιν ὁ θεῖος Απόστολος, τίς ἀνθ Τ 30 II Cor. IX, 22. 81 11 Tim. 17, 7. ss Psal. xLI, 5. 8s Job 1, 21. ΝΟΤΕ. In magni Petri Alexandrini funere, ἐπὶ τοῦ μεγάλου Πέτρου Αλεξανδρείας. Non videtur exstare quam auctor insinuat historiam, obortæ tempestatis ad elationem funeris Petri; probandæ nimirum devotioni plebis Alexandrinæ, in coronarum jam pastorem suum, in quem ad coronam properantem sic fuissent assidui, ut vix non impedierint coronam; ipso adeo Petro, ne illa desiderantem effugeret, clanculum et pia fraude, spiculatorem admittente, dato consilio suffodiendi noctu murum, quo is tuto, lusoque populo, caput amputaturns accederet Mirandæ omnino artes, sed amantibus notæ. Seu tumulo, ἤτοι γλωσσοκόμῳ. Vox minus frequens eo significato. Forte significat ipsum pheretrum, quod fuerit clausum, condendo terræ sacro corpusculo, quod hactenus omnibus visen. dum prostitisset; ut etiamnum, maxime in Deo sacrorum hominum exsequiis, fieri solet. (26).Sacerdos pontificibus,ante etiam unctionem, ὁ ἱερεὺς τοῖς ἱεράρχαις, καὶ πρὸ τῆς χρίσεως. Simile habet Joan. Hierosolymitanus in Joannem Damascenum, exponens sancti Stephani junioris dictum illud in ipsum, quo θεῖον καὶ θεφόρον vocal; quæ nimirum propria sunt pontificum, xav, inquit, un

DE SCHISMATE STUDITARUM. έστηκε; Πλὴν ὅτι καὶ τὸ τῆς φύσεως πανθά- quis restitit? Ceterum, quia etiam naturæ jura νομεν, καὶ ὀρφανικῶς ἀποδυρόμενοι, τὸν ὡς ἀληθῶς, καὶ φιλόθεον, καὶ φιλότεχνον Πατέρα διεξερχόμεθα· καί γε μάλιστα ὁρῶντες καθεκάστην, καθάπερ πετηνούς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν ἄλλους ἀλλαχόθεν, τοὺς μὲν ἐγγύθεν, τοὺς δὲ πόρρωθεν προστρέχοντας τῷ πατρικῷ τάφῳ, ἀμειδεῖς τῷ προσώπῳ, ἐρικνωμένους, αὐχμηρούς, δακρυρροούν τας, συστρεφομένους, καὶ ἐκ βάθους ποτνιωμένους· ὡς καὶ ἐξ αὐτῆς ὄψεως γνωρίζεσθαι πᾶσι τὸν τρόπου subimus pupillorum more deplorantes, vere et Dei et filiorum amantis Patris, res enarramus. Sane vel maxime, cum ceu aviculas, fratres nostros, alios aliosque, ex aliis aliisque propinquioribus ac remotioribus locis, ad paternum sepulcrum accurrentes, in dies videamus, vultu tetricoso, immaniter afflictos ac tristes squalidos, lacrymis diffluentes, sese contorquentes, exque imo pectore gementes, ut vel ex ipso aspectu, quivis statim agnoscat affectum. Quin et alios plures, qui in utroque paterna beneficia consecuti sint. Vos porro, beatissimi, eadem, ac iis plura dixeritis, hoc ad alia deplorantes, quod sit negatum, ut ter beati viri transitui præsentes essetis. Enimvero, ἀλλὰ μὴν καὶ ἑτέρους πλείονας τῶν πατρικῶν ἀπολελαυκότων εὐεργεσιών κατ' αμφότερα. Ὑμεῖς δε, ὦ μακαριώτατοι, τὰ ἴσα εἰ καὶ πλείονα εἴποιτε, ὡς ἀπολειφθέντες καὶ τῆς ἐπὶ τῇ μεταστάσει τοῦ παμμάκαρος αύτοψίας, καὶ ἀποκλαιόμενοι, καὶ ἀποδυρόμενοι. 'Αλλ᾿ οὖν διὰ τῶν ἀκουσθέντων, καὶ consolamini, per ea quæ audistis et speratis, refriἐλπιζομένων παρηγορήθητε καὶ ἀναψύξατε, καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς ἔχεσθε τοῦ καλοῦ ὑμῶν δρόμου ἀνολιγώρως· εὐχόμενοι καὶ ὑπὲρ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν ἀδιαλείπτως, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ὑπὲρ τῆς τιμιότητος ὑμῶν, εἰ καὶ τολμηρῶς. Πᾶσαν ὑμῶν τὴν συνοδίαν μετὰ καὶ τῶν λοιπῶν ἀδελφικώς προσαγορεύομεν δι' ὑμῶν. Οἱ σὺν ἡμῖν, πλεῖστα προσαγορεύουσι τὴν ἁγιωσύνην ὑμῶν. 8 Rom. 1x, 19. gerioque alacres, reliquum bonum cursum vestrum impigre prosequimini: etiam indesinenter pro nom stra humilitate precantes, quando et nos pro honoranda vestra charitate: quanquam videatur id audaciuscule dictum: Per vos, fraterne saluto vestrum omnem conventum cum reliquis. Qui nobiscum sunt fratres plurimum salutant sanctitatem vestram. IN SUBSEQUENTEM NARRATIONEM MONITUM. Ad rem canonicam valde pertinet narratio quædam dissidii vel potius schismatis Theodori Studitæ a duobus patriarchis Tarasio et Nicephoro, quod a Studii deinde monachis paulo ditius continuatum fuit. Ea cum mihi conspecta fuerit in Cod. Vat. præcisa admodum et satis utilis, nolo fraudare lectores meos de hac ecclesiastica historiæ particula. ANG. Μαι Spicileg. Rom. t. VII, Ρ. ΣΣΙΣ. Περὶ Ταρασίου καὶ Νικηφόρου τῶν ἐν ἁγίοις πατριαρχών. Ότι Ταράσιος καὶ Νικηφόρος οἱ ἀοίδιμοι πατριἀρχαι οικονομίας τινὰς ἀναγκαίως ἐποιήσαντο, δι' ας καὶ ἀπέσχισεν ἑαυτὸν ἐκ τῆς τούτων κοινωνίας ὁ ἐν ἁγίοις Θεόδωρος ο Στουδίτης, ὡς ήδη παρεδηλώσαμεν βούλεται οὖν ὁ λόγος ταύτας δι ηγήσασθαι. Ο γάρ βασιλεύς Κωνσταντίνος, ὁ τῆς De sanctis patriarchis Tarasio et Nicephoro. Patriarchæ celebres Tarasius atque Nicephorus dispensationes quasdam fecerunt, quarum causa separavit se ab illorum communione sanctus Theodorus Studita, ut jam significavimus. Rei igitur historia pandenda est. Imperator Constantinus, religiosæ Irenes filius, uxore sua ejecta, et per vim ΝΟΤΕ. κεχρισμένος ἦν ἀρχιερωσύνης τῷ χρίσματι· sic enim ego cum ms.jungerem, non ut habent edita, cum sequentibus de martyrio, ad quod chrisma illud pontificum accidentario habet, communi martyrii laurea omni hominum statui et ordini; nec ininus ad omnes habente, quam habeat Christi charitas, a qua est, ut martyrium sit; operante in eo, ut Christi passione perimitationem operis, ita Spiritu sancto per potissimum dilectionis affectum, ut scite doctor noster angelicus 3. p. q. 66. a 12. Non sic τό, θεοφόρον· sed iis velut proprium est, quibus Apostolus doctrinam ut propriam tribuit: nempe pastoribus et episcopis: quos oporteatab ipsa ratione officii esse Deo afflatos, ac ceu afflante Deo docere subjectas plebes; ut alii omnes, sive Damascenus,sive Theodorus, sive Maximus,aut Ephræm, nosterque Hieronymus, acquotquot non episcopi, vere θεοφόροι et ipsi fuerunt, velut quadam participatione pastoralis illius spiritus, ejusmodi fuerint: velut seniores quibus Dominus de Mosis spiritu, subsidio eidem futuris, dederit. Quia et naturam discimus, τὸ τῆς φύσεως πανθάνομεν. Velut dical, afficiornaturæ affectionibus, ac præsentio in his adversis, et communi afflictione, quod est hominis, quanquam propositum animistblime est, ac ad sanctam illam araba impellit. Similia fere Sulpit. de lacrymis in obitu beati Martini; nec vero Apostolus eas lacrymas prohibet, sed quales sunt eorum qui spem non habent, aut velut nou haberent minus castigate et modestia Christiana lacrymantur et lamentantur, velut facto negantes resurrectionem: in quos Chrysostomus, hom. 21 in Acta, et 4 in Epist. ad Hebr. ubi et divinissime enarrat, quod Ecclesia velut resurrectionem prædicans in fidelium exsequiis, suavissimum personat: Convertere, anima, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi. Immaniter afflictos ac tristes, εριχνωμένους. Quo sensu Hesychio Τό, κνωμένων, est πονουμένων, et τό, κνήσαι, λυπήσαι.

APPENDIX. tonsa, aliam subintroduxit. Et sanctus quidem Ta- φιλοχρίστου Εἰρήνης υἱὸς, τὴν ἑαυτοῦ σύμβιον ἐξ rasius, qui tunc temporis Constantinopolitanæ Eoclesiæ clavum moderabatur, prorsus non consensit; sed ecclesiæ presbyter quidam, nomine Josephus, illos coronavit. Tunc ergo magnus Theodorus imperatorem divino zelo commotus excommunicavit, et ceu graviter contra jus agentem redarguit, aliis multis propositum ejus zelumque sectantibus: simulque separavit se ab Ecclesia et a patriarcha; quia etiamsi nuptiis illicitis non consenserat patriarcha, haud tamen contra iverat, neque divinum zelum adversus imperatorem tanti flagitii reum exprompserat. Sed postquam Deo vindice Constantinus excæcatus fuit, et hujus quoque mater Irene imperio excidit, is qui hanc insidiis exauctoravit Nicephorus sceptro potitus, inter alia perperam perpetrata. operam dedit ut prædictus presbyter Josephus, jam sacris exclusus, rursus in ecclesiam reciperetur. Tum sanctus Nicephorus, mortui jam Tarasii successor, Nicephori imperatoris voluntati condescendit, et Josephum admisit. Quam ob rem rursus magnus Theodorus ab hujus quoque communione semet secrevit. Et quidem jam inde ab initio sanctus Theodorus iniquitatem illam non tulerat; quanquam Constantinus imperator munera quoque obtulerat, eumque omnino placare sategerat tum ipse per se, tum per alios, et per ipsam denique illegitimam conjugem, quæ Theodoro erat affinis neque item, gravissima ab illo perpessus, exsilia scilicet, carceres, longam famem, plagis etiam dorso inflictis, et omnimodis cruciatibus, de G divino zelo quidquam remisit, neque segnius resistere visus est. Profecto leve videri non poterat tantæ virtutis viro Constantini flagitium, quod ab imperatore inceptum ad plurimarum animarum subversionem jam redundabat. Etenim mortales multi, præsertim ad libidinem proni, ansam inde abripientes ad suas explendas intemperantes cupi. ditates, jam tanquam legem flagitium imperatoris sectabantur, legitimas pellendo uxores, et alias prout cuique magis placebant sibi copulantes. Hanc pestem jam ad plures regiones manantem cernens magnus Theodorus, commovit ipse suum adversus imperatorem divinum zelum, ut diximus, et ad finem usque dissensit. Porro ex dictis patriarchis, divus quidem Tarasius ideo condescendit, et hoc iniquum Constantini facinus dissimulavit, quia minabatur idem Constantinus imperator, nisi suæ voluntati cederet patriarcha, se superiorem imperatorum hæresim instauraturum, et venerandas sanctasque imagines denuo destructurum. Propterea igitur visum est ei aliquantum de districto jure remittere, ne rei summam pessumdaret. At sanctus Nicephorus, cum valde antea restitisset regnanti post Constantinum Nicephoro; postea tamen contumaciam hujus mentisque pravitatem apprime sciens, timensque ne aliquando res omnes ecclesiasticas turbaret ac permisceret, condescendit ipse quoque, et exauctoratum Josephum recepit, uti ώσας, καὶ ἀποκείρας ἄκουσαν καὶ μὴ βουλομένην, ἐτέραν ἀντ᾽ αὐτῆς ἠγάγετο· καὶ ὁ μὲν ἅγιος Ταράσιος (οὗτος γὰρ ἦν τηνικαῦτα τοὺς οἴακας ἰθύνων τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας, ὅλως εἰς τοῦτο οὐ συνευδόκησεν· ἀλλὰ πρεβύτερος τις τῆς Ἐκκλησίας όνομα Ἰωσήφ, ἐστεφάνωσεν αὐτούς· τότε τοίνυν ὁ μέγας Θεόδωρος τὸν βασιλέα μὲν ἀπεκήρυξεν ζήλῳ θείῳ κινούμενος, καὶ ὡς οὐ μετρίως παρανομήσαντα ἤλεγξεν, ἀκολουθησάντων τῷ αὐτοῦ σκοπῷ τε καὶ ζήλῳ καὶ ἄλλων πλειόνων· ἀφώρισε δὲ ἑαυτὸν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ πατριάρχου· διότι εἰ καὶ μὴ συνευ δόκησεν εἰς τὸν παράνομον γάμον ὁ πατριάρχης, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐπεξῆλθεν, οὐδὲ ζῆλον θεῖον ἐπεδείξατο κατὰ τοῦ τηλικοῦτον μίσος εργασαμένου βασιλέως. 'Αλλ' μετὰ τὴν ἐκ θείας δίκης τῷ Κωνσταντίνῳ ἐπεν· εχθεῖσαν τύφλωσιν, καὶ τὴν ἐκ τῆς βασιλείας καθαίρε σιν Εἰρήνης τῆς τούτου μητρός, ὁ ταύτην ἐξ ἐπιβουλῆς καθελών Νικηφόρος τῶν σκήπτρων ἐγκρατής γενόμενος, μετὰ τῶν ἄλλων ὧν οὐκ εὐαγῶς ἔπραξεν, ἐσπούδαζε καὶ τὸν προλεχθέντα πρεσβύτερον Ἰωσὴφ καθηρημένον ἤδη, δεχθῆναι πάλιν ἐν τῇ ἐκκλησία ὁ δὲ ἐν ἁγίοις Νικηφόρος, διαδεξάμενος ἤδη τελευ τήσαντα τὸν Ταράσιον, συγκατέβη τῇ τοῦ βασιλέως Νικηφόρου σπουδῆ, καὶ εἰσεδέξατο τὸν Ἰωσήφ· όθεν πάλιν ὁ μέγας Θεόδωρος καὶ ἐκ τῆς τούτου κοινωνίας ἀποῤῥήγνυται· ἀλλ' αὐτὸς μὲν ὁ ἐν ἁγίοις Θεόδωρος οὔτε ἐξ ἀρχῆς τῇ παρανομίᾳ συνθέσθαι ἠνέσχετο, καίπερ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου καὶ δῶρα προτείνοντος, καὶ παντοίως τιθασσεύειν αὐτὸν ἐπιχειροῦντος διά τε ἑαυτοῦ, καὶ δι᾽ ἑτέρων, καὶ δι' αὐτῆς δὴ τῆς ἀθέσμως αὐτῷ συνοικησάσης, συγγενούς οὔσης τοῦ Πατρός· οὔτε αὖθις τὰ δεινότατα ὑποστὰς παρ' αὐτοῦ ἐν ἐξορίαις, καὶ εἱρκταῖς, καὶ λιμῷ μακρῷ, πληγαῖς τε ταῖς κατὰ τῶν νώτων, καὶ παντοίαις και κώσεσι, καθυφῆκε τι τοῦ θείου ζήλου, ἡ ὅλως ἥττων ὤφθη τὴν ἔνστασιν. Οὐ γὰρ ἦν ἐλαφρὸν δοκεῖν ἀνδρὶ τοσούτῳ τὴν ἀρετὴν τὸ τοῦ Κωνσταντίνου παράπτωμα· καὶ γὰρ ἀπ' αὐτοῦ τούτου τοῦ βασιλέως ἀρξάμενον εἰς καταστροφὴν μυρίων ψυχῶν ήδη προέβαινειν· οἱ γὰρ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, καὶ μᾶλλον οἱ ἐμπαθέστεροι, ἀφορμὴν ἐκ τούτου λαμβάνοντες εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀκολάστων αὐτῶν ἐπιθυμιῶν, ὡς νόμῳ δῆθεν τῇ παρανομίᾳ τοῦ βασιλέως εἶποντο, τὰς μὲν κατὰ νόμον ἤδη συζευχθείσας αὐτοῖς γυναῖκας ἐκε βάλλοντες, ἑτέρας δὲ ἀσπερ εἶχον καταθυμίους εἰσοικιζόμενοι οικιζόμενοι· ταύτην τὴν λύμην εἰς πολλὰς ἡδη διαδραμούσαν χώρας ὁρῶν ὁ μέγας Θεόδωρος, ἐκίνησε τε κατὰ τοῦ βασιλέως τὸν θεῖον ζῆλον, ὡς εἴπομεν, καὶ μέχρι τέλους αὐτόν διετήρησεν· καὶ οὗτος μὲν ούτω. Τῶν δὲ μνημονευθέντων πατριαρχῶν ὁ μὲν θεῖος Ταράσιος δια τοῦτο συγκατέβη καὶ ἐφησύχασε τῷ τοιούτῳ ἀθέσμῳ τοῦ Κωνσταντίνου δραματουργήματι, ἐπειδὴ ἠπείλει ὁ αὐτὸς Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς, εἰ μὲν τῷ αὐτοῦ θελήματι υποκύψει ὁ πατριάρχης, τῶν ἔναγχος βασιλευσάντων τὴν αἵρεσιν ἀνανεώσασθαι, καὶ τὰς σεπτὰς καὶ ἁγίας εἰκόνας πάλιν καθ αιρήσειν· τούτου ουν ἔδοξεν ένεκεν αὐτῷ μικρόν

DE SCHISMATE STUDITARUM ἐνδοῦναι τῆς ἀκριβείας, ἵνα μὴ ἀπολέσαι τὰ μέγιστα· dictum est. Verumtamen utrum magnus Theodoὁ δὲ ἐν ἁγίοις Νικηφόρος πολλὰ πρότερον ἀντικαταστὰς τῷ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντι Νικηφόρῳ, ἔπειτα τὸ δύστροπον αὐτοῦ καὶ τὸ τῆς γνώμης κακοθελες ἀκριβῶς ἐπιστάμενος, καὶ ὑφορώμενος μή ποτε τα ράξῃ καὶ συγχέῃ πάντα τὰ ἐκκλησιαστικά, συγκατ ἔδη καὶ αὐτὸς, καὶ ἐδέξατο τὸν καθηρημένον Ίω· σήφ, ὡς προείρηται· πλὴν εἴτε ὁ μέγας Θεόδωρος κρεῖττον ἔπραξε παρρησιασάμενος κατὰ τῆς παρανομίας καὶ μέχρι τέλους ἑνστὰς, εἴ τε οἱ πατριάρχαι συγκαταβάντες διὰ τὰς εἰρημένας αἰτίας, ἑτέροις δοκιμάζειν καταλείψομεν, τοῖς ἔχουσι τὸν λύχνον τῆς γνώσεως ἐν ἑαυτοῖς φαίνοντα, καὶ ἐῤῥωμένοις τὰ τῆς ψυχῆς αἰσθητήρια πρὸς τὴν τῶν τοιούτων διάκρι σιν· ἐπεὶ καὶ τὸν ἅγιον Επιφάνιον τὸν Κύπρου εὐ ρίσκομεν, τὸν αὐτὸν τῷ μεγάλῳ Θεοδώρῳ ζῆλον καὶ ἔνστασιν ἀήττητον ενδειξάμενον πρὸς τὴν βασίλισ σαν Εὐδοξίαν· ἀπειλούσης γὰρ κἀκείνης ποτέ, τοὺς τῶν εἰδώλων ναοὺς ἀνοίγειν, εἰ μὴ ὁ θεῖος Χρυσό στομος ἐξορισθῇ, οὐ κατέπτηξεν, οὐδὲ ἐνέδωκεν ὅλως ὁ ἅγιος· ἀλλ᾽ εἰπὼν, ᾿Αθῶός εἰμι ἀπὸ τῆς κρίσεως ταύτης, ἐξῆλθε, θυμοῦ πνέουσαν καταλείψας αὐτήν. Λέγεται δὲ ὅτι δι᾿ ἑτέραν αἰτίαν ἀπὸ τῶν ἀοιδίμων πατριαρχῶν ὁ ἐν ἁγίοις Θεόδωρος ἀπεῤῥάγη· ἡ δὲ ἦν, ὅτι, φησίν, ἀπὸ λαϊκῶν εὐθὺς εἰς τὸν πατριαρχι κὸν θρόνον ἀνεβιβάσθησαν, καὶ οὐ κατὰ θεσμὸν ἐκε κλησιαστικὸν ἐγένετο ἡ τούτων χειροτονία· πρὸς δε τοῦτο ἀπολογεῖται ὁ τὰ κατ᾿ αὐτοὺς συγγραψάμενος, ὅτι οἱ θεῖοι κανόνες οὐκ ἀποκλείουσι πάντη τὸ πρᾶ γμα· ἀλλ' ὑφορώμενοι μή πως ἄπειρος ὧν ὁ χειροτονούμονος τῶν τῇ ἱερωσύνῃ καθηκόντων, εἰς πτῶσιν ἕνα έγκῃ τὰ ἐκκλησιαστικά· οὗτοι δὲ, ὁ μέγας, φημί, Τα ράσιος καὶ ὁ θεῖος Νικηφόρος, εἰς τὰ πρόσω βαίνειν τὴν Ἐκκλησίαν πεποιήκασι, καὶ πάντα καλῶς καὶ ἐνθέσμως ἔπραττον· καὶ διὰ τοῦτο οὐχ ἄπτεται αὐτ τῶν ὁ κανών. Ιστέον μέντοι ὅτι τὸ προσκροῦσαι τοῖς ἀοιδίμοις πατριάρχαις τον μέγαν Θεόδωρον ἐκ Θεοῦ κεκινημένοις, καὶ μικρὸν ἐνδοῦσι τῆς ἀκριβείας, διὰ τὸ μὴ γενέσθαι μείζονα βλάβην, καὶ ἑαυτὸν ἀπο σχίσαι τῆς ᾿Εκκλησίας, οὐ μικρὸν πτῶμα τοῖς Πα τράσιν ἔδοξεν ἀλλ' ὅμως πάλιν διωρθώσατο, ὡς προείρηται· καὶ δηλοῖ μὲν τοῦτο ἡ τῶν κατ᾽ αὐτὸν ἱστορία· δηλοῖ δὲ καὶ ὁ μέγας Μεθόδιος ἐν τῷ ἤδη μνημονευθέντι λόγῳ αὐτοῦ τῷ πρὸς τοὺς Στουδίτας· διηγείται γὰρ ὅτι πάλιν ἠθέτησε τὴν γνώμην ἦν ἔσχε κατὰ συναρπαγὴν, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ συνήφθη· καὶ ὅτι πρὸς τῷ τέλει αὐτοῦ πολλὴν ἔνωσιν καὶ ἀγάπην καὶ συνομιλίαν ἀένναον μετὰ Νικηφόρου τοῦ ἀοιδίμου πατριάρχου ἐκέκτητο· ἐπληρώθη γοῦν ἐπ' αὐτ τῷ τὸ ἐν Ψαλμοῖς εἰρημένον περὶ τοῦ δικαίου, ὅτι Όταν πέσῃ, οὐ καταῤῥαχθήσεται, ότι Κύ ριος ἀντιστηρίζει χεῖρα αὐτοῦ· εἰ γὰρ τὸ προσκροῦσαι καὶ τῷ τυχόντι ἱερεῖ, ἄνευ δηλαδὴ αἱρέσεως, μέγαν ἔχει τὸν κίνδυνον, πηλίκον ἦν τὸ πρὸς τοιούτους ἀρχιερεῖς τοῦτο γενέσθαι, καὶ ἀρχιερέων ἀρχιερεῖς, μᾶλλον δὲ καὶ ἀποστόλους αὐτοὺς, κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον; τοῦτο γὰρ καὶ ὁ θεῖος Μεθόδιος πρὸς τοὺς τοῦ ἁγίου μαθητάς, τους Στουδίτας φημί, δια καίως προτείνεται, λέγων οὕτως· Σὺ μοναχὸς εἶ, καὶ οὐκ ἔξεστί σοι ἐξετάζειν τὰ τῶν ἱερῶν, ἀλλ' ὑπο τάσσεσθαί σε χρὴ, καὶ οὐχ ὑποτάσσειν οὐδὲ ἐξετάζειν αὐτούς. rus melius se gesserit flagitio adversans et usque ad finem resistens; an potius duo patriarchæ, dictas ob causas condescendentes, aliis dijudicandum permittemus, qui scientiæ lucernam habent apud se relucentem, firmoque animæ sensu præditi sunt ad hæc discernenda. Namque et sanctum Cypri Epiphanium comperimus, parem magno Theodoro zelum, et invictum resistendi vigorem exprompsisse contra Eudoxiam augustam: quæ dum aliquando minaretur idolorum templa se fore reseraturam, nisi divus Chrysostomus in exsilium pelleretur, haud animo concidit neque cessit omnino vir sanctus; sed dicens: Mundus ego sum ab hoc judicio, discessit, plenam irarum ipsam relinquens. Aliam quoque ob causam dicitur, ab illustribus patriarchis dissidium fecisse sanctus Theodorus; quia videlicet de coetu laicali, ut aiebat, ad patriarchalem sedem fuerant assumpti, neque eorum electio ad juris ecclesiastici tramitem facta. Jam vero huic argumento respondet ille qui horum res gestas scripsit, nempe sacros canones haud districte hanc rem vetare: sed verentes tantum, ne si forte sacerdotalis officii ignarus eligeretur, res ecclesiasticas pessumdaret. At enim hi, magnus, inquam, Tarasius et divus Nicephorus, rem imo ecclesiasticam in melius provexerunt, atque omnia recte legitimeque gesserunt. Ideoque ipsos canon non attingit. Sciendum vero est, magni Theodori obluctationem adversus illustres patriarchas, qui Dei instinotu aliquantum de rigore remiserunt ne majus detrimentum fieret, atque ejusdem ab Ecclesia secessionem, visam esse Patribus haud mediocrem noxam. Sed tamen actum correxit, ut supra dictum est' atque ut horum historia demonstrat. Ostendit id magnus quoque Methodius in memorato sermone suo ad Studitas: narrat enim Theodorum sententiam suam immutasse, qua abreptus fuerat, et se cum Ecclesia reconciliasse: et circa vitæ finem multam animi conjunctionem, charitatem ac familiaritatem perpetuam cum illustri patriarcha Nicephoro fovisse. Igitur in eo completum est psalmi illud de justo homine dictum, quod cum ceciderit. non collidetur, quia Dominus supponit manum suam s. Nam si vel cuilibet sacerdoti adversari, excepta nimirum hæresi, magnopera periculosum est, quanti momenti demum fuit talibus adversari pontificibus, pontificum, inquam, pontificibus, vel potius apostolis, ut magnus loquitur Dionysius Hoc autem divus quoque Methodius virisancti discipulis, id est Studitis, juste objecit, sic dicens: Tu monachus es, neque tibi licet sacerdotum res scrutari; sed te subjectum esse oportet, non alios subjicere aut eventilare. ** Psal. xxxvı, 25.