Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 11–12page 1 of 2
Notitia historica et litteraria
PG 105:11Ο γὰρ Δαφνοπάτης Θεόδωρος, Νικήτας ὁ Παφλαγών, Ἰωσὴφ Γενέσιος, καὶ Μανουὴλ οἱ Βυζάντιοι, Νικηφόρος διά πονος Φρύξ, καὶ τὰ ἑξῆς. xιν, Νικήτας Παφλαγονίας, Νικήτα τοῦ καὶ Δαυΐδ, Δαδύδρων, Νικήτα τοῦ καὶ Δαυΐδ τοῦ φιλοσόφου. Νικήτα του φιλοσόφου, ὑπάτου τῶν φιλοσόφων Εἰ δὲ καὶ πρὸς τοῖς ἐσχάτοις, καὶ τοῖς καθ ἡμᾶς τούτοις ἐγγίζοντες τύχοιεν καιροῖς, πολλῷ μᾶλλον ἀξιομνημονευτότατοι ἂν εἶεν ἁπάντων, καὶ ἀξι επαίνετοι, ὡς πολύ πλέον οἰκοδομεῖν τῇ ἐγγύτητι δυνάμενοι τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ γὰρ ἀρχαῖον καὶ πάμπολυ κατὰ χρόνον διεστὼς, εἰ καὶ πιστεύεται τῇ ἀξιοπιστίᾳ τῆς Γραφῆς, ἀλλὰ καὶ θᾶττον ἂν τοῖς πολλοῖς πρὸς τὴν μίμησιν ἀπογινώσκοιτο, λογιζομένοις ὡς κρεῖττον, ἢ κατὰ τὴν παροῦσαν, τῶν πρεσβυτέρων ἐκείνων δυναμένων κατορθοῦν γενεάν· ὅσα δ' ἂν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς κατορθοῦσθαι πιστεύοιτο καιροῖς, μᾶλλον ἂν οἶμαι ταῦτα παρακνίζειν τοὺς εὐσεβεστέρους, καὶ πρὸς τὸν ἴσον τῆς ἀρετῆς διερεθίζειν ζῆλον· διὰ ταῦτά μοι τοῦτον ἐνστήσασθαι νῦν τῷ λόγῳ τὸν ἀγῶνα· καί μοι σφοδρός πόθος κατακάρδιος ἀληθινοῖς διηγήμασι καὶ πάσης προλήψεως ἀπηλλαγμένοις ψεύδους, τὸν μέγαν ἱεράρχην, καὶ ποιμένα τῆς βασιλίδος Ιγνάτιον ὑπό γε Θεῷ πνεύματι τῆς ἀληθείας ὑφηγητῇ, καὶ συλλήπτορι τοῖς ἀγνοοῦσι, ὁποῖος τις ἦν, ἐκ τῆς κατ' αὐτὸν πολιτείας
ANNO DOMINI DCCCXC.
PAPHLAGO
NOTITIA HISTORICA ET LITTERARIA.
(Leo Allatius, Diatriba de Nicetis, ap. Mai. Biblioth. nov., VI, part. 11, p. 3.)
Inter varia cognomina et dignitatum titulos unum Nicetam latitantem, sed propter eadem incommode
in plures variosque atque immaniter divisum, si fieri potest, suis partibus integrum in medium adduca -
mus. Fuit is Byzantinus et Paphlago dictus. Joannes Scylitza in proemio suæ historiæ: Ο γὰρ
Δαφνοπάτης Θεόδωρος, Νικήτας ὁ Παφλαγών, Ἰωσὴφ Γενέσιος, καὶ Μανουὴλ οἱ Βυζάντιοι, Νικηφόρος διάπονος Φρύξ, καὶ τὰ ἑξῆς. Namque Theodorus Daphnopates, Nicetas Paphlago, Josephus Genesius, et Manuel
Byzantini, Nicephorus diaconus Phryx, etc. Ex Scylitza sua hausit Cedrenus. Consentit hisce Nicephorus Callistus Hist. eccl. lib. xιν, 28. Sed Paphlago, cognomenne fuerit, an episcupatus titulus, quis
extricet? Plane in multis manuscriptis legitur Νικήτας Παφλαγονίας, Nicetas Paphlagonia, ut in
codice Vaticano 1246, et ante Vitam Ignatii patriarcha. Et potuit quoque esse ex Paphlagonia, sed Byzantina civitate donatus: neque id probatione eget sunt enim omnes omnium scriptorum chartæ de
alienis in cives proprios ascitis a civitatibus plenæ. Et episcopatus Paphlagoniæ nullus apparet. Fuit is
quoque binominis: namque et Davidis appellatione insignitur. Hinc sepius Νικήτα τοῦ καὶ Δαυΐδ,
Nicetæ qui et David; et absolute nonnullis Nicetas David appellatur. Et videant qui David hoc cognomentum fuisse tradunt, quo se fulciant fundamento. In aliquibus codicibus adnectitur loco Davidis et
Paphlagonis, Δαδύδρων, Dadybrorum, qui erat episcopatus sub Gangrensi Paphlagonia. Hinc arguo non
male Dadybrensem episcopum, dictum etiam Paphlagonem, qui nempe possideret in Paphlagonia episcopatum. Huic additur quoque nomen philosophi, Νικήτα τοῦ καὶ Δαυΐδ τοῦ φιλοσόφου. Niceta, qui et
David, philosophi, ut clare videtur in codicibus manuscriptis Vaticanis 344, 365 et 679. Et in aliis,
nullo alio addito, Νικήτα του φιλοσόφου, Nicelæ philosophi, non quod tantum institutum monachorum
professus, sed quod inter alia potissimum sibi philosophiæ munus ascriberet, quales plerique eo ævo
fuere, et primus inter eos ὑπάτου τῶν φιλοσόφων titulo cohonestabatur. Quare hic fuerit Nicetas, qui et
alio nomine David vocabatur, Byzantinus', dignitate philosophus, Dadybrorum in Paphlagonia sub
Gangrensi episcopus: et omnia, quæ sub Nicetæ nomine diversis hisce titulis ad varios referuntur, huic
soli vindicantur (a).
Floruit circa Leonis et Constantini tempora, ut colligitur ex proœmio Vitæ sancti Ignatii patriarchæ,
quam ille neque indocte neque ineleganter concinnavit: Εἰ δὲ καὶ πρὸς τοῖς ἐσχάτοις, καὶ τοῖς καθ
ἡμᾶς τούτοις ἐγγίζοντες τύχοιεν καιροῖς, πολλῷ μᾶλλον ἀξιομνημονευτότατοι ἂν εἶεν ἁπάντων, καὶ ἀξιεπαίνετοι, ὡς πολύ πλέον οἰκοδομεῖν τῇ ἐγγύτητι δυνάμενοι τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ γὰρ ἀρχαῖον καὶ πάμπολυ
κατὰ χρόνον διεστὼς, εἰ καὶ πιστεύεται τῇ ἀξιοπιστίᾳ τῆς Γραφῆς, ἀλλὰ καὶ θᾶττον ἂν τοῖς πολλοῖς πρὸς
τὴν μίμησιν ἀπογινώσκοιτο, λογιζομένοις ὡς κρεῖττον, ἢ κατὰ τὴν παροῦσαν, τῶν πρεσβυτέρων ἐκείνων
δυναμένων κατορθοῦν γενεάν· ὅσα δ' ἂν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς κατορθοῦσθαι πιστεύοιτο καιροῖς, μᾶλλον ἂν οἶμαι
ταῦτα παρακνίζειν τοὺς εὐσεβεστέρους, καὶ πρὸς τὸν ἴσον τῆς ἀρετῆς διερεθίζειν ζῆλον· διὰ ταῦτά μοι τοῦτον
ἐνστήσασθαι νῦν τῷ λόγῳ τὸν ἀγῶνα· καί μοι σφοδρός πόθος κατακάρδιος ἀληθινοῖς διηγήμασι καὶ πάσης
προλήψεως ἀπηλλαγμένοις ψεύδους, τὸν μέγαν ἱεράρχην, καὶ ποιμένα τῆς βασιλίδος Ιγνάτιον ὑπό γε Θεῷ
πνεύματι τῆς ἀληθείας ὑφηγητῇ, καὶ συλλήπτορι τοῖς ἀγνοοῦσι, ὁποῖος τις ἦν, ἐκ τῆς κατ' αὐτὸν πολιτείας
(a) Hactenus notitiam de hoc Niceta nos ex Allatio edideramus in Script. vet. t. IX, præf. p. xix; quem
tamen diversum esse a Niceta Serrarum episcopo, infra constabit. A. M.
PATROL. GR. CV.
col. 13–14page 2 of 2
PG 105:13ἀποδεῖξαι· Ἰγνάτιον, φημί, τοῦτον τὸν ὕστερον μὲν τῷ χρόνῳ καὶ πρὸ τῆς καθ' ἡμᾶς ταύτης ἀναδειχθέντα γενεάς, οὐδενὸς δὲ τῶν πρὸ αὐτοῦ τιμίων ἱεραρχῶν τὴν πίστιν καὶ τὴν ὁμολογίαν ἀπολειπόμενον· εἰ Ἐν ἀποκρύφῳ ἱστορίᾳ εὐρὼν Νικήτα φιλοσόφου τοῦ καὶ Δαυΐδ, καὶ ἄλλων, καὶ αὐτὸς δεῖν ἔγνων ἐν τῇ παρούσῃ ἱστορίᾳ ἐντάξαι, ὡς ἂν μή τινι ἀμφιβάλλειν γένοιτο, πῶς οἱ τοσοῦτοι φωστῆρες δι' ἔχθρας ἀλλήλοις ἰόντες ἁγιωσύνης καὶ ἄμφω εἰς ἄκρον ἧκον, καὶ τῆς Ἐκκλησίας θεμέλιοι ἐχρημάτισαν, μηδαμῶς τὸ τῆς ἔχθρας μέγα τὴν κρατοῦσαν δόξαν λυμήνασθαι δυνηθείσης 4. Ρ.: Ο τὸν μέγαν τῆς βροντῆς γόνον προτρεπόμενος ἐπαινεῖν. Ρ. "Ωσπερ οὐκ ἔστι συνεχόμενον τῷ Κυρίῳ Ἰουδαῖον. 3. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, φησιν ο μέγας. 4. Ρ.: Θερμὸς ὁ πόθος, ἀλλ' ἀδρανής ὁ νοῦς, ζέων δ' Έρως. 5. Ρ.: "Ωσπερ οὐχ ὅμοιαι τῶν σωμάτων πάντων αἱ μορφαί. 6. Πρώην μὲν ἡμᾶς ἡ ζῶσα τῆς ἀληθινῆς θεολογίας πηγή. Τίς ὁ τερπνὸς οὗτος ἦχος; τίς ὁ τῶν ἑορταζόντων,κτλ. 8. Ρ.: Τί καλὴ τῆς Ἐκκλησίας ἡ τάξις! τί τερπνὴ τῶν ἐπ' αὐτῆς, κτλ. Ρ.: Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Σωτὴρ πάντων τῶν ἐλπιζόντων ἐπ' αὐτόν. 11. Νικήτα ρήτορος του Παφλαγόνος ἐγκώμιον εἰς τὴν μέγαν Νικόλαον τὸν Μυρο Ελύτην καὶ θαυματουργὸν ἀρχιεπίσκοπον Μύρων τῆς Λυκίας
NICETAS PAPHLAGO.
ἀποδεῖξαι· Ἰγνάτιον, φημί, τοῦτον τὸν ὕστερον μὲν τῷ χρόνῳ καὶ πρὸ τῆς καθ' ἡμᾶς ταύτης ἀναδειχθέντα
γενεάς, οὐδενὸς δὲ τῶν πρὸ αὐτοῦ τιμίων ἱεραρχῶν τὴν πίστιν καὶ τὴν ὁμολογίαν ἀπολειπόμενον· Quod εἰ
autem eosdem ad extremam el nostram ætatem propius accedere contingat, tum vero multo maxime præ
cunctis memorandi, omnique laude prædicandi sunt, ut qui propter temporum vicinitatem multo magis
Ecclesia prodesse possint. Quod enim pervetustum est, longisque temporum intervallis remotum, etsi fidem
propter scribentis auctoritatem mereatur, desperatur tamen a plerisque studium imitandi, ut qui putent
illis majorum nostrorum sæculis multo promptius fuisse, quam nostris cum virtute vivere. Quæ vero nostra
memoria recte facta creduntur, illa multo acrius, opinor, piorum mentes ad virtutis decus æmulandum infiammant. Quapropter ingens me desiderium animi impulit ad causam hanc sive certamen oratione perso
quendum, duceque et adjutore Deo spiritu veritatis, ostendendum nescientibus, qui vir Ignatius qualisque et
quantus hic antistes, et regiæ pastor urbis, fin vitæ suæ ratione fuerit. Ignatium, inquam eum, qui ævo
quidem posterior et ante hanc nostram generationem floruit, prioribus tamen illis venerandis pontificibus
nihil vel de fide, vel confessione concessit. Quid sit Yɛveά, vel ætas, antequam vixisse fertur Ignatius,
docent laudatissimi quique grammatici. Quare nulli dubium fuerit, sub jam dictis imperatoribus Nicetam
hunc floruisse.
Scripsit Historiam, ut Scylitza atque Cedrenus tradunt, et Nicephorus Callistus loco dicto, quod divus
Cyrillus per visionem divinam nomen Joaunis susceperit, conceptunique antea odium in Chrysostomum,
Dei Genitricis hortatu deposuerit: Ἐν ἀποκρύφῳ ἱστορίᾳ εὐρὼν Νικήτα φιλοσόφου τοῦ καὶ Δαυΐδ, καὶ
ἄλλων, καὶ αὐτὸς δεῖν ἔγνων ἐν τῇ παρούσῃ ἱστορίᾳ ἐντάξαι, ὡς ἂν μή τινι ἀμφιβάλλειν γένοιτο, πῶς οἱ
τοσοῦτοι φωστῆρες δι' ἔχθρας ἀλλήλοις ἰόντες ἁγιωσύνης καὶ ἄμφω εἰς ἄκρον ἧκον, καὶ τῆς Ἐκκλησίας θε
μέλιοι ἐχρημάτισαν, μηδαμῶς τὸ τῆς ἔχθρας μέγα τὴν κρατοῦσαν δόξαν λυμήνασθαι δυνηθείσης • In ar
cana Nicetæ philosophi, qui et David dictus est, historia, et apud alios item cum invenerim, operi huic meo
inserendum esse quoque duxi, ne cui ambigue in mentem veniat quomodo tanta luminaria, inimicitias
mutuas exercentia, ambo qd summam sanctitatem pervenerint, et Ecclesiæ fundamenta exstiterint, inimicitiis
hujusmodi nullum illorum gloriæ detrimentum afferentibus.
Vitam sancti Ignatii, Michaelis Trauli (Balbi) imperatoris Constantinopolitani F. et patriarchæ Constantinopolitani, quo exacto Photius ex senatore et laico factus est patriarcha. Eam in Latinum a se
versam edidit Græce et latine Matthæus Raderus ante concilium octavum generale, in-4, Ingolstadii.
Postmodum in nova Conciliorum generalium et particularium editione Romæ, Coloniæ, et Parisiis publicata est. Eam quoque e Græco vertisse Federicum Metium scribit Possevinus in Apparatu. Legitur
etiam nunc manuscripta in bibliotheca Vaticana cod. 1452, collegii Græcorum, regia Sancti-Laurentii,
et alibi.
Orationes varias in laudes sanctorum, Quas ipse legi sunt:
4. In sanctum Joannem evangelistam. Ρ.: Ο τὸν μέγαν τῆς βροντῆς γόνον προτρεπόμενος ἐπαινεῖν. Sub
Niceta rhetoris et sancti viri titulo servatur in bibliotheca Barberina.
2. In sanctos martyres Cerycum (sic) et Julittam. Ρ.: "Ωσπερ οὐκ ἔστι συνεχόμενον τῷ Κυρίῳ
Ἰουδαῖον.
3. In sanctum Pantaleemonen. P.: Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, φησιν ο μέγας.
4. In sanctum Bartholomæum apostolum. Ρ.: Θερμὸς ὁ πόθος, ἀλλ' ἀδρανής ὁ νοῦς, ζέων δ'
Έρως.
5. In sanctum Marcum evangelistam. Ρ.: "Ωσπερ οὐχ ὅμοιαι τῶν σωμάτων πάντων αἱ μορφαί.
6. In sanctum Jacobum Zebedæi filium. P.: Πρώην μὲν ἡμᾶς ἡ ζῶσα τῆς ἀληθινῆς θεολογίας
πηγή.
7. In Petrum et Paulum apostolorum principes. P.: Τίς ὁ τερπνὸς οὗτος ἦχος; τίς ὁ τῶν
ἑορταζόντων,κτλ.
8. In sanctos duodecim apostolos. Ρ.: Τί καλὴ τῆς Ἐκκλησίας ἡ τάξις! τί τερπνὴ τῶν ἐπ' αὐτῆς, κτλ.
Hæ omnes sub eodem rhetoris titulo leguntur in Barberina.
9. De certamine, et inventione, et translatione reliquiarum sancti protomartyris et archidiaconi Stephani.
Ρ.: Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Σωτὴρ πάντων τῶν ἐλπιζόντων ἐπ' αὐτόν. Sub eodem titulo in
Barberina, et sub Niceta philosophi in Vaticanis codicibus 679 et 819. Possevinus in Apparatu putat
Nicetæ Byzantini esse, qui in Vaticana bibliotheca sub nomine Nicetæ philosophi asservatur Græce manuscriptus sermo, de martyrio, inventione, et translatione venerandarum reliquiarum protomartyris sancti
Stephani. Alii codices tribuunt Michaeli Psello, notantque ex improviso dictum.
10. Sub Nicetæ Paphlagoniæ habetur Laudatio in sanctum martyrem Theodorum. P.: Ti laµæpi zal
Slaughs the huépac xápis! In Vaticana, cod. 1246. In Barberina expressius: Nixhα xómov Ilaghayovias, Nicete episcopi Paphlagonia. Cod. 247.
11. Chii etiam legerain: Νικήτα ρήτορος του Παφλαγόνος ἐγκώμιον εἰς τὴν μέγαν Νικόλαον τὸν Μυρο
Ελύτην καὶ θαυματουργὸν ἀρχιεπίσκοπον Μύρων τῆς Λυκίας: Niceta rhetoris Paphlagonis laudatio in
Continue reading PG 105: Orationes Laudatoriae et Festivae →≣ entire volume