$6 τεινόμενος πρὸς ἑκάστην υπόθεσιν τῶν ἐμμέτρων ἐπῶν τοῦ Θεολόγου τὴν ἁρμόζουσαν ἐξήγησιν ἀνατάξα σθαι, ὁμοῦ μὲν ἐμαυτῷ χαριζόμενος, ἐγκαλλωπιζομένῳ τοῖς τῆς ἐκείνου μεγαλονοίας θεωρήμασιν καὶ θεολογήμασιν ὁμοῦ δὲ καὶ τοῖς ὄπισθεν ἰοῦσιν ὠφέλειαν ταῖς περὶ τούτων ἀδελεσχίαις προμηθούμενος· ἄλλης δὲ βασιλικῆς ὑπομνησθεὶς καὶ πατρικῆς ἐντολῆς, Υιέ μου, φύλαξαι τοῦ ποιῆσαι βιβλία πολλά, παραγγελλούσης, καὶ τὸ αἴτιον ἐπαγαγούσης, τοῦ μὴ εἶναι περασμὸν ἢ συντέλειαν τῶν συνταγμάτων τῆς ἀπείρου σοφίας τοῦ Θεοῦ, καὶ κόπωσιν μὲν λεγούσης ψυχῆς καὶ σαρκὸς τὴν ἀμετρίαν ὑπάρχειν τῆς μελέτης, τὴν ἀπ' αὐτῆς δὲ ὠφέλειαν, καὶ πάσης θεοπνεύστου Γραφής δύναμιν εἰς τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον, καὶ τῆς ἐντολῆς τήρησιν συγκεφα λαιουμένους ἐξεῖναι λαβεῖν· τοιγαροῦν τῆς παραγγελίας ταύτης ἀκροασάμενος, ἐφυλαξάμην ἐπὶ πλεῖστον τῆς ἐξηγήσεως μετὰ τὴν τῶν ἀποῤῥήτων ἐπίσκεψιν ἰέναι· τελευταίαν δὲ τῶν τετραστίχων τούτων τὴν ὁμολογίαν ἀποχρώντως ἡμᾶς οἰκοδομούσης πρός τε θεωρίαν καὶ πρᾶξιν ἐξηγησάμενος καταπαύσω· Mihi in animo erat diffusiore sermonis ambitu ad argumenta singula carminum Theologi condecentem expositionem apponere, tum mihi morem gerens, qui illius gravium et amplissimarum sententiarum speculationibus, et acuminibus theologicis mihi complaceo, tum posteris emolumentum circa ea magis comparans. Verum alterius consilii memoriam recolens, et regii ac paterni præcepti, ‹ Fili mi, cave ne multos libros conscripseris, › sedulo admonentis, et causam proferentis, quod nullus sit finis aut terminus compositionem infinitæ numinis sapientiæ, et laborem asserentis animæ et corporis immoderatam rei meditationem esse; utilitatem vero, quæ inde consequitur, et totius divinitus inspiratæ Scripturæ facultatem in Dei timorem, et præcepti observantiam, veluti in unum caput referentes, usurpare licere. Quapropter monitum hoc audiens, cavi ne ultra expositionem post ineffabilium considerationem protraherem. Postremum vero letrastichorum horum sententiis, quæ satis abundeque tum adspeculationem tum ad actionem ædificant, enarratis, dicendi finem faciam. Has interpretationes maxima ex parte Billius in suam Nazianzeni editionem Latine parum cautus sub Cyri nomine transfudit. Et in epistola ad cardinalem Sirletum: Reliqua etiam opuscula, quæ Cyrus explanavit, versibus item reddidi. Sed cyrus (id est dominus) ante nomina positum quid sit, fusius in aliis diximus. ΝΙΚΗΤΑ ΤΟΥ ΠΑΦΛΑΓΟΝΟΣ ΤΩΝ ΠΑΝΥ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΛΛΟΙ ΤΕ ΤΙΝΕΣ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΟΙ. SUMMORUM APOSTOLORUM ORATIONES LAUDATORIÆ ALIÆQUE QUÆDAM FESTIVÆ. (Ex Franc. Combeſfisii Auctario ad Bibl. Putr., tom. I, p. 327.) ORATIO I. In diem natalem sanctissimæ Dei Genitricis. Exsultationis dies lætitiæque exordium. Deponamus mcstitiam ac splendorem induamus. Loquamur potentias Domini, auditas faciamus omnes laudes ejus in portis filiæ Sion ‘. Exsultemus in salutari ejus. Etenim erexit nobis hodie cornu sa1 Psal. cv, 2. Εἰς τὸ γενέσιον τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου ᾿Αγαλλιάσεως ἡμέρα καὶ εὐφροσύνης ἀρχή. Απο θώμεθα τὴν κατήφειαν, καὶ τὴν λαμπρότητα περι θώμεθα. Εἴπωμεν τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου, ἀκου στὰς ποιήσωμεν πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ ἐν ταῖς τύλαις τῆς θυγατρός Σιών. Αγαλλιασώμεθα ἐπὶ τῷ Ex cl. v. Raph. Dufrene cod. nunc Regio. Til.: Τοῦ λαμπροτάτου φιλοσόφου καὶ ῥήτορος Νικήτα, τοῦ καὶ Δαβίδ.

NOTITIA. sanctum Nicolaum Myroblytam, et mirandorum effectorem archiepiscopum Myrorum Lyciæ. P: 'O µèv θεοπάτωρ Δαυΐδ τὸ ἀειθαλὲς καὶ μετάρσιον. 12. Laudatio in sanctos anargyros Cosnam et Damianum. P.: Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυνάμεων! Sub Nicelæ philosophi nomine in Vaticana cod. 808. Eademque habetur in meo manuscripto, nullo præfixo auctoris nomine. Eam cum nonnullis aliis Monachium misi doctissimo Simoni Wagnereckio, qui nune de sanctissimis his Anargyris commentationem meditatur, quam jam bene inchoatam melius conficiet. Quid enim est, quod ille calamus amplissime non perfecerit? Scripsit præterea expositionem in aliqua carmina Gregorii Nazianzeni. 1. In sepulcralia, quæ ille in defunctum Basilium composuit. Conservatur in bibliotheca Vaticana cod. 496 et 949, sub nomine Νικήτα φιλοσόφου τοῦ Παφλαγόνος, Niceta philosophi Paphlagonis: 2. In gnomas seu sententias ejusdem, quas ille acrostichide illa complexus est. Γνώμαι Γρηγορίου δίστιχος εὐεπίη, ἐσθλὸν ἄθυρμα νέοις, etc. Sub nomine Νικήτα τοῦ καὶ Δαυΐδ τοῦ φιλοσόφου, Nicela, qui et David, philosophi. Cod. 344 et 365. Et in Augustana inter theologicos cod. 44. In Altempsiana sub nomine Νικήτα φιλοσόφου ἐπισκόπου Δαδύβρων, Nicetæ philosophi Dadybrorum episcopi. Et absque episcopi dictione inter rhetoricos Augustanæ cod. 17. Quæ Venetiis edita sunt in 4, anno 1563. 'Epµnνεία εἰς τὰ τετράστιχα τοῦ μεγάλου Πατρὸς Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ εἰς τὰ μονόστιχα, εἰς τὰ ἐπιγράμματα τὰ εἰς τὸν μέγαν Βασίλειον παράφρασις. Vindicantur Nicelæ, qui et David, editæ quoque paraphrases carminum Gregorii Nazianzeni de principiis, ex bibliotheca reipublicæ Augustana, Lugduni Batavorum in officina Plantiniana anno 159), in 8, quam etiam arbitratur David Hoeschelius esse Nicetæ. Verumtamen cum ipse rem penitius examinarem, reperi paraphrases has, sive expositiones, editas tum Venetiis tum Lugduni Batavorum, nullo modo Niceta esse; idque ex codice satis antiquo bibliothecæ S. Andreæ Vallensis, codicibus Vaticanis, Lutetianis, et aliis. Et ut veram in carmina Nazianzeni expositionem Nicetæ habeas, non gravabor ex eodem Santandreano codice titulos carminum, et paraphraseon principia, ut ibi sunt, digerere. Τοῦ φιλοσόφου κυροῦ Νικήτα ἐπισκόπου Δαδύβρων ἐξήγησις τῶν ἐπῶν τοῦ μεγάλου Γρηγορίου τοῦ Θεοῦ λόγου (a). Philosophi domini Niceta Dadybrorum episcopi expositio carminum magni Gregorii Theologi. Proæmii principium: Οἱ μὲν παρ' Ἕλλησι φιλοσοφώτατοι εἶναι δόξαντες. Alterius proœmnii Γ.: Οἱ τῆς κοσμικῆς σοφίας τὴν ἀκροτάτην καταλαβεῖν. Περὶ ἀρχῶν λόγος α'. De principiis oratio prima. P.: Οἶδα μὲν, φησὶν ἡ θεόληπτος τοῦ λόγου φωνή. Περὶ Υἱοῦ λόγος β'. De Filio oratio secunda. P.: Εκθέμενος περὶ ἀρχῶν, ἢ ἀρχῆς· ταυτὸν δὲ εἰπεῖν. Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λόγος γ'. De Spiritu sancto oratio tertia. Ρ.: Θεολογήσας ὁ θεοληπτότατος περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ. Περὶ κόσμου λόγος δ. De mundo oratio quarta. Ρ.: ἱκανῶς διὰ τῶν προειληφότων ἐπῶν. Περί Προνοίας λόγος ε'. De Providentia oratio quinια. Ρ.: Φιλοσοφήσας περὶ τῶν δύο κόσμων, πρώτου, φημί. Περὶ νοερῶν οὐσιῶν λόγος ς'. De intellectualibus substantiis oratio sexla. P: Διειληφώς περὶ διττοῦ κόσμου, νοητοῦ λέγω καὶ αἰσθητοῦ. Περὶ ψυχῆς λόγος ζ. De anima oratio septima. P.: Ἑπομένως μετὰ τὴν τῶν οὐρανίων καὶ λογικῶν. Περὶ διαθηκῶν, καὶ ἐπιφανείας Χριστοῦ λόγος η'. De testamentis, et apparitione Christi, oratio octava. Ρ.: Συντελέσας τους δογματικούς λόγους ἑπτά. Περὶ ἀρετῆς ἀνθρωπίνης λόγος θ'. De virtute humana oratio nona. P.: Θεολογικώτατον καὶ φιλος σοφώτατον. Περὶ φύσεως ἀνθρωπίνης λόγος ι'. De natura humana oratio decima. P.: Φιλοσοφήσας ὁ θεοσοφώ τατος περὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀρετῆς. Περὶ εὐτελείας τοῦ ἐκτὸς ἀνθρώπου, καὶ τῆς τῶν παρόντων ματαιότητος λόγος ια'. De contemptione exterioris hominis, et rerum præsentium vanitate oratio undecima. P.: Περὶ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Περὶ τῶν φθασάντων μακαρισμοὶ καὶ ὅροι πνευματικοῦ βίου λόγος ιβ'. De beatitudinibus et fnitionibus vitæ spiritualis oratio duodecima. P.: Ταλανίσας καὶ κατασμικρύνας τὰ ἀνθρώπινα, καὶ τὰ τοῦ αἰῶνος τούτου. Γνωμολογία δίστιχος, ἧς ἡ ἀκροστιχίς αύτη. Sententia distichis expositæ, quarum hæc est acrostichis. Γνῶμαι Γρηγορίου, etc. Γνωμολογία τετράστιχος. Sententia tetrastichis expressa. Γρηγορίου πόνος εἰμί, etc. P.: Εβουλόμην μακροτέρας λόγων πραγματείας. Εt hanc suam expositionem non ultra Nicetam extendisse, colligitur ex fine hujus postremæ expositionis, ubi hæc habet: Εβουλόμην μακροτέρας λόγων πραγματείας κατα- (a) Hujus interpretationis specimen nos ex cod. Vat. edidimus in Spicil. rom. t. V, p. 379 – 401 A. M.

ORATIO I. IN DIEM NATALEM S. MARIÆ. σωτηρίῳ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἤγειρε κέρας σωτηρίας lutis in domo David pueri sui ', ac, sicut locutus ἡμῖν σήμερον, ἐν τῷ οἴκῳ Δαβὶδ τοῦ παιδὸς αὐτοῦ· καὶ καθὼς ἐλάλησε διά στόματος τῶν ἁγίων προφη τῶν αὐτοῦ, ἀνέστησεν ἡμῖν φυτὸν εἰρήνης, τὴν ῥίζαν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἐξ ἧς ἡ ῥάβδος ἡ τὸ ἀμάραντον ἄνθος ἀναδοῦσα Χριστόν. Τίς οὐκ ἀγαλλιᾶται τῇ καρδίᾳ; Τίς οὐκ εὐφραίνεται πνεύματι; Τίς οὐ μυστικῶς κατατέρπεται; Τίς οὐ πανηγυρίζει πνευματικῶς, τὴν ἐν τῷ Θεῷ προωρισμένην, καὶ διὰ στομάτων προφητικών προηγγελμένην σωτηρίαν, εἰς ἐκβασιν ἄρτι σαφῆ προϊοῦσαν καθορῶν; Πᾶσα ἡ κτίσις χορευέτω· πᾶσα ἡ γῆ μετ' εύφρο σύνης βοάτω καὶ σκιρτάτω, ὅτι τὸ τῆς ἀρχεγόνου λύπης ἀναιρετικὸν φάρμακον ἐβλάστησεν ἄρτι· ὅτι τῆς προγονικῆς ἀρᾶς, ᾗ πᾶν τε βρότειον ὑποπεπτώκαι γένος, διὰ τῆς μεγάλης τοῦ Θεοῦ κηδεμονίας περὶ ἡμῶν, ἡ ἀφάνισις πάρεστι· καὶ τοιαύτη σήμερον ἡμῖν ἄνωθεν ἐπιβραβεύεται δωρεὰ, ὡς μὴ μόνην ἐκείνην ἐξαναιρεῖσθαι τὴν ἀρὰν, ἀλλὰ καὶ σύμπασαν ἡμῖν εὐλογεῖσθαι τὴν φύσιν· καὶ καταργεῖσθαι μὲν τὸ τῆς παλαιᾶς ἔχθρας μεσότοιχον, ἀγάπην δὲ μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων καὶ εἰρήνην ἐξανίσχειν. Ἱερεμίας μὲν ὁ τῶν προφητῶν συμπαθέστατος καὶ θειότατος ὕδωρ αἰτεῖ τῇ κεφαλῇ, καὶ πηγὴν δακρύων τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὥστε κατ' αξίαν θρηνήσαι δυστυχοῦντα τὸν Ἰσραήλ. Ἐμοὶ δὲ τίς δώσει τῇ καρδίᾳ πηγὴν ἐννοιῶν θείων, καὶ τοῖς λόγοις ποταμῶν εὕροιαν ἀγαθὴν, ὥστε τὸ μέγα κλέος ἐξαγγείλαι τῆς παρούσης χαρᾶς, καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς θείας μεγαλοδωρεᾶς αἰνέσαι; οὐ κατ᾽ ἀξίαν (ἀνέφικτον γὰρ οὕτως ὑμνεῖν), ἀλλ᾽ ὅσον εἰπεῖν ἐμοί τε θεμιτόν, καὶ τοῖς ἀκούουσι χωρητόν. Γενέθλια ή πανήγυρις, ὦ φίλοι· γενέσια Μαρίας, τῆς τὸν Χριστὸν ἡμῖν μετὰ ταῦτα τὸν Θεὸν γεννησαμένης· τῆς ἀσπόρως, ἀχράντως τὸν ὑπερούσιον Λόγον καὶ ἀπερίληπτον καὶ ἀσώματον, τῇ σωματικῇ καὶ ἡμετέρα καταμι ξάσης μορφή. Ταύτης την γέννησιν σήμερον ἑορτά σαι συνήλθομεν, ἵνα τῶν μεγαλείων αὐτῆς αἰνέσωμὲν τὴν ἀρχὴν, ὧν εὐδόκησε ποιεῖν ὁ δυνατὸς ἐν αύτη. est per os sanctorum prophetarum suoram, pacis nobis arborem suscitavit, radicem Jesse, ex qua virga, quæ Christum florem immarcescibilem produxit. Quis non animo exsultet? Quis spiritu non lætetur? Quis non mystice congaudeat ac jucundetur? Quis non festis gaudiis celebret, dum salutem in Deo prædestinatam, ac per ora prophetarum prænuntiatam, in apertum jam eventum procedere conspicit? Omnis creatura choros agat. Omnis terra cum lætitia clamet et exsultet, quod jam pharmacum germninarit, quo sublata est originalis tristitia: quod presto est, quo magna Dei erga nos proviΒ'dentia aboleatur primorum parentum maledictio illa, cui obnoxium factum fuerat universum genus mortalium: taleque nobis hodie cœlitus donum prærogatur, ut nedum maledictio illa exstinguatur, sed et omnis nobis natura benedicatur, destruaturque veteris inimicitiæ medius paries, ac dilectio Deum inter et homines paxque oriatur. Jeremias quidem prophetarum miserantissimus ac divinissimus, aquam capiti petit, atque oculis fontem lacrymarum, ut pro meritis infelicem lugeat Israelem *; mihi vero quis dabit cordi divinorum fontem conceptum atque sensorum, verbisque facili lenique vena defluentium fluminum copiam, ut praesentis gaudii magnum decus enuntiare, divinique magni doni excellentiam laudare valcam? non ex dignitate (nec enim sic laudare concessum est), sed quantum tum mihi laudare licet, tum auditores capere possunt. Dies natalis est, amici! quam ce lebritatem agimus, Mariæ natale, ex qua nobis postea Christus Deus nascetur; ejus nimirum, quæ sine semine, intemerate omni majus substantia Verbum incomprehensumque et incorporeum, corporeæ nostræque ac humanæ formæ ut coalesceret, fecit. Hujus natale celebraturi hodie convenimus, ut ejus magnalium exordium laudemus, quæ in ea, qui potens est ³, propensa voluntate facere voluit. Cum enim multa et infinita, ac quæ nullus referre possit, in ea detecta sint magnifica opera Πολλῶν γὰρ καὶ ἀπείρων, οὐμενοῦν ὅσον εἰπεῖν δυνατόν, ἀποκαλυπτομένων μεγαλουργιῶν ἐν αὐτῇ, τοῦτο πρῶτον καὶ θαυμασιώτατον, τὸν ὑπερφυοῦς τῆς atque munera, primum istud mirabilissimumque, γεννήσεως τρόπον ὑπερφυῶς προκατεβάλλετο. "Ανωθεν γὰρ ἡ σοφία πρὸ αἰώνων τὰς τῶν γινομένων εκε βάσεις προορῶσα, ἀναλόγως τοῖς τέλεσιν ὑποβάλλει καὶ τὰς ἀρχάς. Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλεν οὐ μήτηρ μόνον χρηματίσαι Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγάτηρ κατὰ πνεῦμα υἱοθεσίας, ἀλλὰ καὶ βασιλὶς καὶ κυρία τῶν ὅλων ἀναῤῥηθήσεσθαι, διὰ τῆς ὑπεραγνώστου πρὸς τὸν Υἱὸν ὑψώσεως καὶ ἀναγωγῆς, διὰ τοῦτο καὶ ἡ σύλλη μας εὐθὺς ξένη, καὶ ἡ πρὸς τὸν βίον αὐτῆς εἴσοδος καινοπρεπής· διὰ τῶν ἡττόνων πρὸς τὴν τῶν μει ζόνων αὐτὴν ὁδοποιοῦσα πίστιν. Έδει γὰρ οἴκοθεν ἔχουσα τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεω; τὰ ὑποδείγματα, καὶ * Luc. 1, 69. ' Isa. 11, 10. * Jerem. IX, 1. eum, qui naturam omnem excedit, divinumque altiore supra naturam modo diviniusque præstrucbat nativitatis modum. Sapientia enim, jam tum a principio ante sæcula, eorum quæ fiant eventus prævidens, pro finium ratione congrue principia subdit. Quod igitur futurum erat, ut nedum Dei Mater audiret, sed et filia secundum spiritum adoptionis filiorum, sed et regina atque domina universorum celebraretur, per ignotissimam ex Filii rationibus exaltationem celsamque elevationem, idcirco etiam conceptio statim nova, ejusque in vitam ingressus mira extra usum ratione; quo nimirum ex mino- * Luc. 1 49.

ribus ad majorum ei fdem viam sterneret. Decebat πρὸς τὴν στειρωτικήν τῆς μητρός γέννησιν ὁρῶσαν enim ut quæ a se divinæ haberet potentiæ exempla, atque ad matris, qua suscepta esset, sterilitatem respiceret, nec cujus nuntius illi afferebatur, virginitati fidem abnueret. Verum videamus, qui cjus secundum carnen fuerint parentes, quantaque fulti virtute, et quomodo speciem Jacob, quam pere ". Quis igitur nescit Joachim et Annam, qui divinæ infantis parentes exsistant, par illud venerabileac religiosum? Quis ita tardus, quis in divinis Litteris sic peregrinus, ut non teneat, ter beatos illos om. nis pietatis ac justitiæ, per eam, qua vixerunt ætatem, summum verticem adeptos esse? Atque id manifestum, nedum ex fructu, quem non magis precum instantia, quam natura foeta germinarunt, & verum etiam ex illorum historia, quæ inculpatos eis mores, vitamque Deo placitam ac sanctam, ascribit; cum genus in Davidem ac Judam referrent, morumque ingenuitate atque indolis probitate, nec non mandatorum Dei custodia, omnem Israelem nobilitarent. Hi nimirum, cum virtutis censu (uti dictum est) divites essent, quin et terrenis bonis affluerent; nempe gregibus, armentisque, ac reliqua omni substantia fulti essent, uno hoc solum a perfecta felicitate se abesse existimabant, quod nempe absque liberis consenuerant: erantque omnia doloris plena, ac mœstitia cuncta oppleverat, quod haud secus ac vetusta Saræ, menstrua Annæ fieri desierant; nec Joachimo erat successor, nec cernebatur qui familiæ scintilla foret. Accedebat et irritans vicinorum exprobratio, ac quantum nec dici potest gra rnentis doloris sensum succendebat. Ac quiden Joachim duplicia dona Domino offerebat; cum his forte Deum propitiaret, ac orbitatis probrum a se depelli posse cogitaret. Nihilominus tamen sic quoque in iisdem infecunditatis probris maneba! donec tandem vir justus extremum jam animi anxius et humiliatus, carnalibus despectis hostiis, et quibus imperfecti imperfecte obsequi se et indulgere existimant, iisque ut quæ non admodum placeant, spretis, sacrificium Deo spiritum contribulatum et cor eontritum ac humiliatum offerendum μηδὲ τὴν εὐαγγελιζομένην υστερον αὐτῇ παρθενίαν ἀπιστεῖν. Αλλ' ίδωμεν τίνες αὐτῆς οἱ κατὰ σάρκα τοκεῖς, καὶ ὁποῖοι τὴν ἀρετὴν, καὶ ὅπως τὴν τοῦ Ιακώβ καλλονήν, ἣν ἠγάπησεν ὁ Κύριος, αὐτοὶ κατα ηξιώθησαν ἐκτεκεῖν. Deus dilexit, ipsi meruerint gignere ac susciΤίς οὐκ οἶδεν Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Ανναν, γεννήτορας ὄντας τῆς θεόπαιδος, τὴν τιμίαν ξυνωρίδα καὶ θεο φιλῆ; καὶ τίς οὕτω βραδύς, τίς οὕτω τῶν θείων Γραφῶν ἀνεπίσκεπτος, ὥστ᾽ ἀγνοεῖν ὅτι πάσης εύσε βείας καὶ δικαιοσύνης κατὰ τὴν ἑαυτῶν γενεὰν τὸ ἀκρότατον οἱ τρισμάκαρες ἀπηνέγκαντο; Καὶ τοῦτο δήλον, οὐκ ἐκ τοῦ καρποῦ μόνον, ὃν οὐχ ἧττον διὰ προσευχῆς ἢ φύσεως ἐβλάστησαν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς περὶ αὐτῶν ἱστορίας, ἄμεμπτον πολιτείαν καὶ εὐάρεσ στον τῷ Θεῷ βίον βιοῦν αὐτοῖς ἀναγραφούσης· εἰς Δαβὶδ μὲν καὶ Ἰούδαν τὸ γένος ἀναφέροντας, εύγε νείᾳ δὲ τρόπων καὶ ἠθῶν καλοκαγαθίᾳ, καὶ τῶν προσταγμάτων τοῦ Θεοῦ φυλακῇ, ὅλον ἐξευγενίζοντας τὸν Ἰσραήλ. Οὗτοι τὸν πλοῦτον, ὡς εἴρηται, πλουτοῦντες τῆς ἀρετῆς, βρίθοντες δὲ καὶ τοῖς ἀπὸ τῆς ἀγαθοῖς, ποιμνίοις καὶ βουκολίοις καὶ πᾶσιν ἄλλοις αὐταρκούμε ναι περιουσιασμοῖς, ἑνὶ τούτῳ μόνῳ τῆς τελείας μα καριωσύνης ὑπώπτευον ἀστοχεῖν· ἄτεκνοι γὰρ τὸν βίον κατεγήρων· καὶ πάντα λύπης μεστὰ ἦν, καὶ ἀθυμίας αὐτοῖς τὰ πάντα πεπλήρωτο· ὅτι τῇ Αννα μὲν κατὰ τὴν παλαιὰν Σάῤῥαν ἐξέλιπον τὰ γυναικεῖα· τῷ δὲ διάδοχος οὐκ ἦν, καὶ ὁ τοῦ γένους οὐχ ὡρᾶτο σπινθήρ. Καὶ πρὸς τούτοις ὁ ἐκ γειτόνων ὑποσμύχων ὀνειδισμός, οὐκ ἔστιν ὅσον εἰπεῖν ὑπεξέκαις την δυσθυμίαν. Καὶ προσέφερε μὲν Ἰωακεὶμ Κυρίῳ τὰ δῶρα διπλᾶ· τούτοις τυχὸν δεξιούμενος, καὶ τὸ τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος υπολογιζόμενος φυγεῖν· ἔμενε δὲ καὶ οὕτως οὐδὲν ἧττον ἐν τοῖς ὁμοίοις τῆς ἀκαρπίας ὀνειδισμοῖς, ἕως εἰς τέλος ὁ δίκαιος ἀπορούμενος καὶ ταπεινούμενος, τῶν μὲν σαρκικῶν θυσιῶν, καὶ οἷς οἱ ἀτελεῖς ἀτελῶς χαρίζεσθαι νομίζουσιν, ἀμελεῖ, καὶ ὡς οὐ πάνυ θελητῶν ὄντων ὑπερορᾷ· θυσίαν δὲ τῷ Θεῷ, πνεῦμα συντετριμμένον καὶ καρδίαν συντε τριμμένην καὶ τεταπεινωμένην διεγνώκει καρποφο ρεῖν· καὶ δι' ἐγκρατείας καὶ προσευχῆς τοῦ ποθουoperae pretium duxit, creditque per continentiam μένου πιστεύει καταδράττεσθαι, et orationem apprehensurum se, cujus æger animi – desiderio erat. Qui enim sanctissimi Spiritus sanctissimum pignus ac sacrarium esset geniturus, decebat ejusdem primum Spiritus divinis afflatibus repletum, sacro spiritalique desiderio ad conceptum confoveri. Quonam igitur modo rem præstat? Communicat quidem uxori divinum animo assumptum consilium. Communis enim ambobus, uti sterilitas, sic et cura suscipiendæ prolis; monetque aliorum omnium curas posthabere, jejunioque et confessioni atque precibus assiduam esse, donec, inquit, a nobis Deus • Psal. XLVI, 5. Gen. xvult, 11. * Psal, L, 19. Τὸν γὰρ τοῦ παναγίου Πνεύματος μέλλοντα τὸ ἁγιώτατον κειμήλιον ἐκτεκεῖν, ἔδει τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ πρῶτον τῶν θείων πληρούμενον ἐνεργειῶν, ἐξ ἱερᾶς τε καὶ πνευματικῆς πρὸς τὴν κύησιν διαθερμανθῆναι προθυμίας. Πῶς οὖν τοῦτο ποιεί; 'ἀνακοινοῦται μὲν τῇ συζύγῳ τὸν ἔνθεον λογισμόν· κοινὴ γὰρ ἀμφοῖν, ὥσπερ ἡ στείρωσις, οὕτω καὶ τῆς παι δογονίας ή φροντίς· καὶ πάντων ἀμελεῖν τῶν ἄλλων παρεγγυά· νηστείᾳ δὲ καὶ ἐξομολογήσει καὶ προσευχῇ προσκαρτερεῖν, ἄχρις ἂν ἐξ ἡμῶν, φησί, περιέλῃ

ORATIO I.-IN DIEM NATALEM S. MARIÆ. vir beatus Abrahamnum exemplo proponit; conjugem vero jubet ad ejus ipsius nominis matronam Annam respicere, inque iisdem ac illa ad Altissimum immota animi constantia clamare. Ipse cito montem ac desertum petit, ubi complures dies a sæcularis vitæ molestiis ac curis animo depurgatus, sibique soli ac Deo silentio otioque vacuus, in hunc modum clamabat: Domine Sabaoth, Dominus Deus Israel 1°, qui facis magna et non vestigabilia, gloriosaque ac magnifica, quorum, juxta Scripturam, non est numerus. Qui mandasti petris, manaruntque aquarum fluvii, sitis solatium, populo ea laboranti in eremo. Qui jussisti virgæ, germinansque nuces edidit ac amygdalas, sacerdotii signaculum, Aaronis - que illo assertum principatum. Domine Deus meus, Deus Abraham et Isaac et Jacob: qui illic primum efeta @tale Saram fecundam reddidisti: nec modo illi, sed et Rebecca deinde, ac tum Racheli, cum steriles essent, ut placuit, fructum dedisti", respice, Domine, attende, Domine, de excelso sancto tuo, et intellige tribulationem nostram; mandaque natura ut fructum ferat, qui mandasti salutes Jacob. Placeat, Deus, potentiæ tuæ, ut et' mihi suscites semen in Israel; et erit fructus tibi tuæque sanctæ domui consecratum in sæcula ". Sic quidem Joachim. τὴν ἀτεκνίαν ὁ Θεός. Ἑαυτῷ μὲν ὁ μακάριος ὑπό auferat, quod orbi liberis sumus ". Sibi ipse quidem δειγμα προθέμενος ᾿Αβραάμ· τῇ συνεύνῳ δὲ πρὸς τὴν ὁμώνυμον Ανναν συνταξάμενος ἀφορᾷν, καὶ ἐφ' ὁμοίοις ἐκείνῃ πρὸς τὸν Ὕψιστον ἀδιατρέπτως βοᾷν, αὐτὸς ὄρος καὶ ἔρημον κατειλήφει σπουδῇ, ὅπου δὴ πλείοσιν ἡμέραις τῶν βιωτικῶν ἐνοχλήσεων ἀνακαθηράμενος τὸν νοῦν, καὶ καθ᾽ ἡσυχίαν ἑαυτῷ μόνῳ συγγινόμενος καὶ Θεῷ ὧδε· Κύριε Σαβαώθ, ἐβόα, Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ ποιῶν μεγάλα καὶ ἀνεξιχνίαστα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαίσια, ὧν, κατά την Γραφὴν, οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Ὁ ἐντειλάμενος ταῖς πέτραις, καὶ ὑδάτων ἐξέβλυσαν ποταμοί, Ταμα δίψης, τῷ ἐν ἐρήμῳ δεδιψηκότι λαῷ· καὶ ἐντειλάμενος τῇ ῥάβδῳ, καὶ ἀνθήσασα ἐξήνεγκε κά ρυα, σφραγίδα ἱερωσύνης καὶ πίστωσιν τῷ λα μών· Κύριε ὁ Θεός μου, ὁ Θεὸς τοῦ ᾽Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ ᾿Ιακώβ· ὁ παρ' ἡλικίαν ἐκεῖ πρώτον γόνιμον τὴν Σάῤῥαν ἀπεργασάμενος· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τῇ Ρεβέκκᾳ μετ' αὐτὴν, καὶ τῇ Ραχήλ στειρευούσαις ὡς ἠθέλησας καρπὸν δε δωκώς· ἔπιδε, Κύριε· πρόσχες, Κύριε, ἐξ ὕψους ἁγίου σου, καὶ κατανόησον τὸν ἡμέτερον Ολιμμόν· καὶ ἔντειλαι τῇ φύσει καρπὸν ἐνεγκεῖν, ὁ Εντελλόμενος τὰς σωτηρίας Ἰακώβ. Εὐδόκησον, ὁ Θεὸς, τῇ δυνάμει σου ἀναστῆσαι καμοὶ σπέρμα ἐν τῷ Ἰσραήλ· καὶ ἔσται ὁ καρπὸς σοὶ καὶ τῷ οἴκῳ σου τῷ ἁγίῳ ἀφιερωμένος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἰωακεὶμ μὲν οὕτως. Αννα δὲ καὶ αὐτῇ, τὸ τῆς εὐσεβείας ὑπόδειγμα, τὸ τῆς σωφροσύνης τέμενος, τὸ πάσης ἀρετῆς καταγώγιον, τὸ πάσης ἁγιότητος ὄχημα. "Αννα, ἡ χάρις, οὐ τῷ ὀνόματι μόνον, πολὺ δὲ μᾶλλον τῷ πράγματι, καὶ πάσης Θεοῦ χάριτος ταμιεῖον, ὡς τὴν πηγὴν τῶν χαρίτων ἀναβλύσασα· καὶ χειμάρρους μὲν ἐν αὐτῇ τῆς κακίας ἀναστείλασα, εὐωδίας δὲ ποταμούς ἐπὶ πᾶσαν πλημμυροῦσα τὴν γῆν. "Αννα, πάσης θηλείας σεμνολόγημα καὶ καλλώπισμα καὶ ἥδυσμα· καὶ αὕτη τοίνυν νηστεία:ς οἴκοι σχολάζουσα, καὶ τὴν σάρκα ἐκτήκουσα· προσευχαῖς δὲ διηνεκέσι τὴν διάνοιαν εἰς οὐρανοὺς ἀνατείνασα, καὶ ὅλον αὐτῆς τὸν νοῦν παρο ιστάνουσα τῷ Θεῷ τοιοίσδε λόγοις τὴν ὑπεράπειρον ἀγαθωσύνην ἐκδυσώπει. Επὶ σοι, Κύριε, εὔσπλαγχνε, μακρόθυμε καὶ οἰκτίρμον, δίκαις καὶ ἀληθινέ, ὅλην ἐμαυτὴν ἀποδοῦσα, πρὸς σὲ μόνον τὸ ὄμμα τῆς ἐμῆς ἐρείδω ψυχῆς· πρὸς μόνην τὴν σὴν ῥοπὴν ιθύνω τὸν λογισμόν. «Ως ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυρίων αὐτῶν· ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς, οὕτως οἰὀφθαλμοί μου πρὸς σε, Κύριε Θεός μου, ἕως ἂν οἰκτειρήσῃς με, καὶ περιέλῃς ἀπ' ἐμοῦ ὄνειδος, καὶ στειρώσεως έξουδένωσιν· ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις, ἣν ἐποίησας, καρποφορεῖ ἐναντίον σου, Κύριε· καὶ πᾶν ζῶον γεννᾷ τι ὅμοιον αὐτῷ· καὶ πᾶσα φύσις φυτῶν τὸν οἰκεῖον προβάλλει καρπόν. Ἐγὼ δὲ πάντων ἐνώπιόν σου λογισθεῖσα ὡς ξύλον ἄκαρπον, ταμιεύομαι τῷ πυρί. Αλλ' οὐκ ἀπογνώσομαι, οὐδὲ ' || Reg. 1, 11. 1º Job. ix, 10. 13 Psal. NL111, 5. Anna vero ipsa quoque, pietatis exemplum, cas - litatis delubrum, virtutis omnis domicilium, onmis sanctitatis vehiculum. Anna, gratia, non solum nomine, sed longe magis re, omnisque Dei gratia promptuarium, ut quæ gratiarum fontem fecunda vena ediderit; ac quidem in seipsa malitiæ vitiique torrentes stiterit, suavis autem fragantiæ fluvios in omnem terram inundaverit. Anna, feminei omnis sexus decus magnificum et gloriatio ac suavitas. Et hæc igitur jejuniis domi vacans, ac carnem macerans, jugique precum instantia, mentem in cœlos intendens, ejusque omnem vim Deo coram adhibens, verbis ejuscemodi supra quam infinitam bonitatem obsecrabat: Tibi, Domine, misericordiæ visceribus longe patiens et clemens, juste et verax, me totam adhibens, in te solum mentis meæ oculum figo. In solum mutum tuum animi rationem ac cogitatum dirigo. ‹ Sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum; et sicut oculi ancillæ in manibus dominæ suæ, ita oculi mei ad te, Domine Deus, donec miserearis mei 18, ³, et auferas a me opprobrium ac sterilitatis contemptum; quoniam omnis creatura, quam condidisti, fructi fcat coram te, Domine mi, Domine: omneque animal gignit sibi simile, omnisque natura plantarum ac stirpum producit fructum suum. At ego una omnium in conspectu tuo reputata ut arbor infructuosa, igni reservabor. Haud tamen spem omnem abjiciam, aul infinitæ misericordiæ immemor ero. Non cnim me “Exod. xvi, 6; Num. xx, 8; Num. xvit, 5; Gen. xvm, 20; xx", 13 Psal. CXXII, 2.

Lutet, etiam aliis ante me perinde laborantibus, for- τῆς ἀμέτρου φιλανθρωπίας ἐπιλήσομαι· οἶδα γὰρ titerque invocantibus, placide attendisse, ac statim fecundas reddidisse. Scio et Annam alteram sterilitatis dedecus evasisse, hoc solum quod ad te clamaverit. Et nunc, Domine Deus meus, «Tu idem ipse es, el anni tui non deficient", et misericordiæ tuæ non minuentur, prompteque per quam bona dona tua digne petentibus præstantur. Ipse quoque quod liberis orba sum, meam aufer sterilitatem, ut et in me clarificeris. Non enim mihi erit, qui nascetur infans, sed tuo nomini tuæque sanctæ domui sacrum donarium sistetur 15. Ac illi quidem in his erant, quid vero qui totus inisericors est, Dominus? qui facit omnia et transmutal in melius? qui sanctorum suorum petitiones et cogitata superabundanter facit 49 Num justorum supplicationem sprevit? Ant attendit quidem clamori, donum tamen in tempus donans distulit? Aut statim quidem donat, ejusmodi tamen donum, quale petebant tribuit? Haudquaquam; sed respondet quidem statim angeli sancti voce, ac oraculo edicit, fore ut Dei puella concipiatur atque nascatur: edicit et clari nominis futuram in omnes fines terræ. O fidei fortitudinem! ο Altissimi donum magnificum.! Illi quidem desperata natura, ea petunt quæ naturam excedunt; is vero gratiam tribuit, emendantem quod illis inerat vitium. Ac quidem illi prolem simpliciter petunt, et. ut id illis opprobrium auferatur, quod illa orbi sunt; is autem suam illis largitur Matrem; non quæ parentum duntaxat afflielionem sanet, sed quæ universum humanum genus spiritali veroque gaudio impleat. – Hæc nimirum divinæ potius promissionis verbo, quam natura ratione in sterili concepta atque gestata utero, vel ut lunaplena hodie ex materno exoritur thalamo. Clare hodie videre est juxta Prophetæ oraculum, oriri veritatem de terra, ac justitiam de cœlo prospicere ". Etenim Dominus ostendens de coelo digne petentibus justitiam suam, dedit benignitatem, divinæ promissionis verbo oraculo edito; Anna vero illo fide suscepto, ex vulva sua, velut ex terra, oraculo promissam veritatem in lucem ducit, eamque cunctis mortalibus animatum atque viventem fructum producit. Hodie quæ Mater Dei secundum carnem, ejus vero filia secundum spiritum sanctificationis, naturalem suscipit ortum, hominisque filia, quæ Regis magni filia sit, noscitur: ac quæ a dextris summi omnium regis in cœlis reRina astilura est, in terra jam partu editur, obstetricante manu suscipitur, aquis abluitur, pannis involvitur, acinfantibus debita cura fovetur: et quæ virginali sinu amplexura exspectatur, ipsum qui cœlum continet ac Deum, senilibus ulnis nunc stringitur; seniliaque jam ac materna fugit ubera, quæ postbac divina quadam ratione eum qui cunctis animalibus escam præbet, lactavit. 1. Reg. 1, 11 seqq. 15 Psal. ci, 28. 1º Eph. 111, 20. ὅτι καὶ ἄλλαις πρὸ ἐμοῦ τὰ ἴσα παθούσαις, καὶ ἰσχυρῶς ἐπικαλεσαμέναις, εὐμενες προσέσχες, καὶ καρπογόνους απέδειξας παραυτά. Οίδα καὶ ἄλλην Ανναν ὀνειδισμόν ατεκνίας δραπετεύσασαν, ἵνα μόνον βοήσῃ πρὸς σέ. Καὶ νῦν, Κύριε ὁ Θεός μου, «Σὺ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐλλείπουσιν, καὶ τὰ ἐλέησον οὐκ ἐλαττονοῦσι, καὶ τὰ πανάγαθά σου δῶρα τοῖς ἀξίως αἰτοῦσιν ἑτοίμως ἐπιχορηγοῦνται· αὐτὸς καὶ τὴν ἐμὴν ἀτεκνίαν, τὴν ἐμὴν περίελε στείρωσιν, ἵνα καὶ ἐν ἐμοὶ δοξασθῇς. Οὐ γὰρ ἐμοὶ τὸ τικτόμενον, ἀλλὰ τῷ σῷ ὀνόματι καὶ τῷ ἁγίῳ σου οἴκῳ προσαναθήσομαι τούτῳ δοτόν. Οἱ μὲν οὖν ἐν τούτοις ἦσαν, τί δὲ ὁ πανοικτίρμων, Κύριος, ὁ ποιῶν πάντα καὶ μετασκευάζων ἐπὶ τὸ βέλτιον, ὁ ὑπερεκπερισσοῦ τὰ αἰτήματα τῶν ἁγίων αὐτοῦ καὶ τὰ νοήματα ποιῶν; ἆρα παρείδε τῶν δια καίων τὴν ἱκετηρίαν; ἢ προσέσχε μὲν τῇ κραυγῇ, ὑπερέθετο δὲ εἰς χρόνους τὴν δωρεάν; ἢ δωρείται μὲν εὐθὺς, τοιαύτην δὲ οἵαν ᾐτοῦντο δόσιν ἐπεβρά δευσεν; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ χρηματίζει μὲν αὐτίκα δι' ἀγγέλου φωνῆς ἁγίου, τῆς Θεόπαιδος τὴν σύλληψιν καὶ τὴν ἀπότεξιν· χρηματίζει δὲ αὐτὴν ὀνομαστὴν γενήσεσθαι ἄχρι τερμάτων τῆς γῆς. "Ω τῆς ἰσχύος τῆς πίστεως! ὢ τῆς Ὑψίστου μεγαλοδωρεᾶς! οἱ μὲν ἀπογνόντες τῆς φύσεως, τὰ ὑπὲρ φύσιν ἐξαιτοῦνται· ὁ δὲ δίδωσι χάριν, τὸ ἐκείνοις ἔλλειμα διορθουμένην. Καὶ οἱ μὲν τέκνον ἁπλῶς αιτοῦσι, τὸ τῆς ἀπαιδίας όνειδος ἀφαιρούμενον· ὁ δὲ τὴν ἰδίαν αὐτοῖς χαρίζε ται Μητέρα· οὐ τῶν τεκόντων μόνον τὴν θλίψιν έως μένην, ἀλλ' ὅλην τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν πνευματ τικῆς καὶ ἀληθοῦς πληροῦσαν χαρᾶς. Αὕτη τῷ ῥήματι τῆς ἐπαγγελίας τοῦ Θεοῦ μᾶλλον, ἢ τῷ λόγῳ τῆς φύσεως ἐν τῇ στειρωτικῇ συλληφθεῖσα καὶ κυοφορηθεῖσα γαστρὶ, σήμερον οἷα σελήνη πλη σιφαής, τῶν θαλάμων ἐξανατέλλει τῶν μητρικῶν. Σήμερον ἐναργῶς ἔστιν ὁρᾷν, κατὰ τὴν προφητικὴν θεηγορίαν, ἀλήθειαν μὲν ἀνατέλλουσαν ἐκ τῆς γῆς, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ δὲ τὴν δικαιοσύνην διακύπτουσαν. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος ἄνωθεν τὴν αὐτοῦ δικαιοσύνην ἐπιδεικνύμενος τοῖς ἀξίως αἰτήσασιν, ἔδωκε χρηστό τητα, τὸ ῥῆμα τῆς θείας ἐπαγγελίας χρηματίζων· 'Αννα δὲ πίστει τοῦτο καταδεξαμένη, ὥσπερ ἐκ γῆς τῆς οἰκείας μήτρας την χρησμῳδοθεῖσαν ἀλήθειαν ἀνίσχει, καὶ ταύτην πᾶσιν ἀνθρώποις ἔμψυχον καὶ ζῶντα προβάλλει καρπόν. Σήμερον ἡ Μήτηρ μὲν Θεοῦ κατὰ σάρκα, θυγάτηρ δὲ κατὰ πνεῦμα ἁγιωσύνης ἐσομένη, τὴν κατὰ φύσιν προσίεται γέννησιν, καὶ θυγάτηρ ἀνθρώπου γνωρίζεται ἡ θυγάτηρ τοῦ Βασι λέως τοῦ μεγάλου· καὶ ἡ ἐκ δεξιῶν τοῦ Παμβασιλέως ἐν τοῖς οὐρανοῖς στήσεσθαι μέλλουσα βασίλισσα, ἐπὶ γῆς ἄρτι λοχεύεται, μαιεύεται· ὕδασι σμήχεται, ῥάκεσι σπαργανοῦται· καὶ τῆς προσηκούσης νηπίοις ἐπιμελείας ἀξιοῦται, καὶ ἡ παρθενικαῖς ἀγκάλαις τὸν τοῦ οὐρανοῦ συνεχέα καὶ Θεὸν ἐναγκαλίσασθαι προσδοκωμένη, γηραλέαις ωλέναις περιλαμβάνεται 17 Psal. Lxxxiv, 12.

IN CARMINA ARCANA GREGORII THEOL. τῶν Πατρικῶν εὐλογιῶν κληρονόμοι καὶ αὐτοὶ tur. Ideo et nos qui his omnibus posteriores et παταδείκνυνται. Διὸ καὶ ἡμεῖς οἱ πάντων ἔσχατοι ' καὶ μικρότεροι, πρὸς τὸν ὑπὲρ πάντας τοὺς πρεσβυτέρους καὶ διδασκάλους τετιμημένον ἡμῖν Γρηγόριον τὸν Θεολόγον τὸν νοῦν ἐπερείδοντες, ὡς τῆς ἡμετέρας καθηγεμόνα ψυχῆς, καὶ ὡς περισσοτέρως ἐκ τῶν αὐτοῦ θεολογιῶν οἰκοδομούμενοι, ὀλίγους τινὰς ἐκ τῶν αὐτοῦ δυσφράστων καὶ δυσθεωρήτων λόγων, ἤτοι θεοφράστων ἐπῶν, τὰ ἀποῤῥητότερα καὶ τοῖς πολλοῖς ἀνεπίοπτα εἰς ἐξήγησιν προθήκαμεν ἑαυτοῖς· ὁμοῦ μὲν τὸν θεῖον Πατέρα ταῖς ἱεραῖς τιμῶντες μνημοσύναις, ὁμοῦ δὲ καὶ πρὸς τὸν ἐκείνου θεόσοφον νοῦν τὸν οἰκεῖον διὰ τῆς ἑρμηνείας τῆς λέξεω; ἐξ ἀνάγκης παρενείραντες ή παρεκτείναντες νοῦν, εἰ καὶ ἀληθῶς τὸ ἐγχείρημα τολμηρόν· καὶ δι᾿ αὐτοῦ πρὸς τὸ πλάτος τῆς κατ' αὐτὸν ἀληθογνωσίας κατευθυνόμενοι, οὕτω δ᾽ ἂν καὶ ἄλλοις τῶν πεπαιδευ μένων οὐ μικρὰν ἴσως τὴν ὠφέλειαν διὰ τῆς τῶν θεολογικῶν δογμάτων ἐξηγήσεως προξενήσομεν. Πρόκειται δὲ πρῶτον ἡμῖν ἔπος εἰς ἐπίσκεψιν Περὶ ἀρχῶν. Οἱ τῆς κοσμικῆς σοφίας τὴν ἀκροτάτην καταλα βεῖν κατοιόμενοι περιωπήν, πάντα τὰ ὄντα καὶ τὰ γινόμενα εἰς τρεῖς τὰς κυριωτάτας καὶ πρωτίστας αἰτίας καὶ ἀρχὰς ἀναφέροντες ἐκκορυφοῦνται· ταύτας δὲ νοῦν, καὶ ὕλην, καὶ εἶδος καλοῦντες, συνανάρχους και συναιτίους τῶν πάντων ὑποτίθενται, κατ' οὐδεμιᾶς τρόπον ἐννοίας ἢ ἀρχὴν ἢ τέλος δεδέξεσθαι πώποτε δυναμένας ἢ δυνησομένας· τὸν νοῦν μὲν καὶ Θεὸν κατωνομάκασιν, ὡς διὰ πάντων χωροῦντα, καὶ καταθεώμενον τὰ πάντα· ὕλην δέ φασι τῶν καλουμένων στοιχείων τὴν τετρακτύν· πρὸς δὲ καὶ πέμπτον ἔτι σῶμα τὸ οὐράνιον· εἶδος δὲ τὴν ιδιότροπον ἑκάστου καὶ συμπληρωτικὴν τῆς οὐσίας Ιδιότητα, ἣν οἱ μὲν οὐσιώδη ποιότητα, οἱ δὲ ἰδέαν ὠνομάκασι· τρεῖς οὖν ταύτας τῶν ὄντων καὶ τῶν γινομένων αἰτίας συνανάρχους ἀεὶ ἑστώσας καὶ συναἰδίου;, μήτ' ἀρχὴν μήτε τέλος ἐχούσας διῃρημένως καθ᾿ ἑαυτὰς θεωρεῖσθαι διορίζουσιν· ἐξ ὧν ἐκ ποιητικοῦ ὑλικοῦ τε καὶ ἰδικοῦ αἰτίου, ἀνθρώπους τε καὶ ζῶα πάντα, καὶ τὰ ἐπὶ μέρους φυτὰ πάντα, ἄλλοτε ἄλλα διὰ γενέσεως εἰς τὸν κόσμον ἀεὶ παραγόμενα, καὶ διὰ φθορᾶς ἀποιχόμενα, κατὰ συντυχι κήν τινα καὶ ἄπειρον καὶ αόριστον ἐκ διαδοχῆς ἀνακύκλησιν· οὕτως ἀνάρχως καὶ ἀτελευτήτως ἐς τὸ διηνεκὲς ἀποτελεῖσθαι. Τοιαύτη μὲν ἡ τῶν οἰκ[πι]σό φων ματαιότης, ὡς δι᾿ ὀλίγων ὑπομνήσαι, ἄξια τῷ ὄντι τῆς αὐτῶν ἀθεότητος ἀναρχίας τε καὶ ἀταξίας ὑποτιθεμένη· καὶ τῇ ἀρχηγικωτάτῃ τῶν ὅλων ἀρχῇ καὶ αἰτία τὸ ἀνίδεον αίσχος τὴν ὕλην, καὶ τὸ ἀνυπόστα τον εἶδος όμοσθενῶς ἀεὶ συνυπάρχειν δογματί ζουσα· ὧν τῆς παραλόγου ματαιοσοφίας τὸ αἴσχιστον καὶ παράλογον ἱκανῶς τοῖς θεολόγοις ἐξεληλεγμένον παρέντες ἡμεῖς τῇ τοῦ μεγάλου θώμεθα Γρηγορίου ἀληθοσοφία, κ. τ. λ. longe minores ad virum super omnes veteres et doctores nobis honoratum Gregorium Theologum mentem nostram applicavimus, ut ad animi nostri ducem, et tanquam abundantius ex illius libris theologicis refecti, în paucis quibusdam inter illius sermones stylo et intelligentia difficiles, certe divinos tamen sermones, loca arcana magis et multis impervia per exegesim explanavimus; simul divinum Patrem sacra memoria honorantes, simulque ad illius Dei sapientia plenamn mentem, propriam per interpretationen orationis necessario applicantes et intendentes nostram mentem, etsi vere temerarium fuerit susceptum: et per hoc ad amplitudinem cognitionis secundum illum veritatis directi, sic aliis discipulis non parvam forte utilia tatem per theologicorum dogmatum exegesim procurabimus. Proponitur autem nobis primus sermo ad disquisitionem De principiis, Qui mundanæ sapientiæ summam accipere præsumunt cognitionem, omnia entia et creata ad tres principales et primarias causas seu principia referentes enumerant; has vocant menten, materiani, et speciem, quas communia principia et communes causas omnium supponunt, cum nullo qui concipi queat modo, aut principium aut finem accipere unquam possunt aut poterunt. Mentem quidem Deum appellaverunt, ut per omnia diffusum, et omnia commoventem; materiam vero dicunt eorum quæ vocantur elementa, quaternitatem; quintum autem adjicitur corpus cœleste speciem denique propriam formam cujusque et perfectam substantiæ proprietatem, quam substantialem qualitatem alii, alii ideam nominaverunt. Tres igitur illas entium et creatorum causas coprincipales, semper exsistentes et coæternas, neque principium neque finem habentes distincte per se demonstrari exponant; quibus sunt ex. activa materia et propria causa, homines et animalia cuncta, et particulares omnes plantæ, et aliunde alia per productionem in mundum semper inducta, et per destructionem consumpta, secundum fortuitam quamdam, infinitam et illimitatam circularem successionem; ita absque principio et fine in continuum perfciuntur. Talis quidem est borum superborum insania, ut paucis memorem, illi qui est digna attribuens atheistæ eoruin anarchiæ et confusionis; et supremo omnium principio et causæ per... contumeliam materiam, et sine substantia speciem pari virtute semper consociari dogmatizans; quorum stultæ sapientiæ turpitudinem et stultitiam merito theologis condemnatam linquentes, nos ad veram magni Gregorii sapientiam incumbainus, etc.

ORATIO I. - IN DIEM NATALEM S. MARIE. νῦν· καὶ πρεσβυτικὴν ἄρτι θηλὴν καὶ μητρικὴν ἐκμυζᾷ, ἡ τὸν τρέφοντα πᾶν ζῶον, ὑπερφυῶς μετά: ταῦτα γαλακτοτροφήσασα. Καὶ ἐπὶ τούτοις χαίρει μὲν 'Αννα, καὶ τέρπεται σφόδρα, καὶ ἐναγκαλίζεται τῷ γεννήματι, καὶ τῷ καινῷ τόκῳ ἐγκαλλωπίζεται· συγκαλεῖ δὲ νεάνιδας, καὶ πρεσβύτιδας μεταστέλλεται· καὶ ταῖς ὁμοφύλοις πάσαις συγχαίρειν παρακαλεῖ καὶ συνήδεσθαι, καὶ πᾶσιν εἰς ἡδονὴν καὶ θαῦμα κινεῖ τοῖς προσανέχουσιν αὐτῇ· χαριστηρίοις μὲν τὸν εὐεργέτην ἀμοιβομένη• καὶ, Τίς είμι, λέγουσα, Κύριέ μου, Κύριε, ὅτι τῆς ἐμῆς οὕτω δεήσεως ἐπακήκοας· ὅτι περιεῖλες τὸν ὀνειδισμόν μου ὃν ὑπώπτευσα· ὅτι πλεῖον ἢ κατὰ τὴν ἐμὴν αἴτησιν παρέσχες; Τέκνον γὰρ ἁπλῶς ᾐτησάμην ἐγώ, σύ δέ μοι πρὸς τούτῳ καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἐδωρήσω τῷ Ἰσραήλ. Ορῶ γὰρ ὡς ἐν τεκμηρίοις τὸ μέλλον· ὡς ἐν αἰ τίγμασι, ταῖς ἐνθεωρουμέναις τῇ θυγατρὶ χάρισι, τὴν σωτήριόν σου κατολίγον προαυγάζομαι χάριν, καί μοι τεκμηριοῦσαν δι' αὐτῆς ἐκφανθήσεσθαι τὸν τοῖς προφήταις προκηρυττόμενον. Καὶ τίς εἰμι ἐγὼ τοσαύτης ἀγαθοδωρίας ἀναφανῆναι ῥίζα, τοσαύτης χάριτος μήτηρ, καὶ τηλικούτων ἀγαθῶν χρηματίσαι πηγή; Αλλ' οὐ νοσφίζομαι τὸ σόν· οὐ κρύψω παρ' ἐμαυτῇ, ὦ Δέσποτα, τὸ δῶ ρον τὸ σύν. Απογαλακτισθὲν δὲ, τῷ ἁγιάσματί σου προσανοίσω, καὶ τοῖς τῶν ἁγίων Ἁγίοις ἀφιερώσομαι δωρεάν. Καὶ ἡ μὲν ταῦτα. Ἰωακεὶμ δὲ καὶ αὐτὸς τοῖς οἰκείοις συγχαίρων, τοῖς φυλέταις συνεορτάζων, καὶ τῇ γερουσίᾳ μὲν τὰς φιλοτιμίας, τοῖς ἱερεῦσι δὲ τὰ ὀφειλόμενα μετά πλείονος προσαγόμενος ἀφθονίας καὶ φιλοτιμίας, χαρμονικῶς ἀπεδίδου τῷ Σωτῆρι τὴν εὐχαριστίαν, Κύριε, λέγων, ὁ Θεός μου, ὑμνήσω σε, δοξάσω τὸ όνομά σου, ὅτι ἐποίησας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν, ἀληθινὴν, καὶ ἠξίωσας ἐφ' ἡμῖν ἀλη θεύοντα δεῖξαι τὸν ἱερόν σου προφήτην Ησαΐαν· καὶ ἔστιν ὁρᾷν ἄρτιστεῖραν τὴν οὐχὶ τίκτουσαν, εὐφραινομένην· καὶ τὴν οὐκ ὠδίνουσαν, ἐπὶ τέκνῳ βοῶσαν καὶ ἀγαλλιωμένην. Καὶ εἰς ὁ ὕμνος, τίς ὁ αἶνος, τίς ἐπὶ τοῖς παροῦσιν ἡ με γαλοπρεπής εὐχαριστία; Οὐδεὶς γὰρ ἡμῖν ὁ λότος, οὐδὲ σύνεσις, τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας καὶ τῆς Δεσποτικῆς δωρεᾶς τὸ τέλειον αινέσαι. Οὐ γὰρ κατὰ φύσιν μόνον ἡ τοῦ τέκνου δόσις ἡμῖν· οὐ κατὰ φύσιν τῆς καλλίπαιδος ἢ γέννησις· πολλῷ δὲ μᾶλλον ἐκ δυνάμεως ῥήματος Θεοῦ. Διὸ καὶ τὸ δώρημα, τέλειον καὶ ἀξιέραστον, ὡς ἄνωθεν ἐφ' ἡμῖν ἧκεν ἐκ σοῦ τοῦ τῶν φώτων Πατρὸς, καὶ ὡς ἠρέμα δηλοῦν τὴν ὕστε μον ἐν αὐτῷ φανερωθησομένην δόξαν. Η γὰρ ἐπὶ] τὸ βέλτιον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως καινοτομία, ἔργον ὁμολογουμένως οὖσα τῆς παντοδυνάμου χειρός, μέγα τι καὶ ἀγαθὸν οἶον, ἐν οἷς γίνεται προαγορεύει. Οὕτω μὲν οἱ πανόλβιοι τῆς θεόπαιδος γονεῖς, καὶ μετὰ τοιαύτης αὐτὴν πίστεως ἐκτεκόντες καὶ σπου δῆς, μετὰ πλείονος καὶ θερμοτέρας ἀνέτρεφον τῆς "Psal. cxvIII, 39. " isa. xxv, 1. 30 Isa. LIV 1. Ac in his quidem gaudet Anna, et valde lætatur, prolemnque in ulnas suscipit, ac novo magnifice parlu gloriatur. Convocat vero puellas, accersitque vellas, ac cunctis tribulibus congratulari jubet ac corgaudere; cunctis denique in eam attendentibus animum, gaudium ac admirationem facit; ac quidem gratiarum actionis munera munerum largitori rependit. Ει, Quænam ego, Domine mi, Domine, inquit, sum, quod meam sic petitionem audisti? quod opprobrium meum, quod suspicata eram, abstulisti? quod majora quam petieram tribuisti? Etenim ego solummodo prolem petebam, tu vero præterea etiam spem salutis Israelis, dedisti. Video enim velut certis omnino indiciis quod futurum est: velut in ænigmatis, in iis, quas in puella intueor, gratits, salutarem tuam paulatim prælucentem gratiam, certaque dantem indicia, fore ut per eam manifestetur, quem olim prophetarum oracula prædicaverunt. Ecquænam ego sum, quæ tam munifici doni radix exstiterim, tantæ gratiæ parens, ut tantorum bonorum fons audierim! Haud tamen mihi quod tuum est usurpo. Non penes me occulto, Domine, donum tuum; sed ubi ablaclavero, sanctuario tuo offeram, et Sanctis sanctorum munus consecrabo 18. Hactenus Anna. Joachim vero et ipse cum necessariis gratulans, festum cum tribulibus agitans, ac quidem senibus honoratis magnifica dona, sacerdotibus vero majori cumulo debita stipendia præbens atque munera, gaudio exsultans gratiarum actionem Salvatori reddebat, dicens: Domine Deus meus, laudabo te; glorificabo nomen sanctum tuum, quia fecisti res mirabiles, consilium antiquum, verum "; et dignatus es in nobis veracem ostendere sanctum tuum prophetam Isaiam; ac videre est sterilem, quæ non parit, lætantem; et quæ non parturit, filii causa clamantem ac exsultantem ". Ac, quodnam canticum, quæ laus, quæ magnifica gratiarum actio ob ea quæ in præsenti sunt? Nullus enim nobis est sermo aut intelligentia, ut beneficii magnitudinem ac doni Dominici perfectionem laudemus. Non enim ex natura solum data nobis plia est; non ex ejus legibus præclaræ infantis nativitas; sed multo magis ex verbo virtutis Dei. Quapropter etiam donum perfectum est ac digne amore prosequendum, qua ratione in nos desursum venit a te, Patre luminum, utque sensim manifestandam postea in eo claritatem ostendit. Natura enim meliore statu novata, quæ sit explorate dexteræ omnipotentis opus, magnum quid ac eximie honum prasagit, in quibus occurrit " Sic quidem beatissimi divinæ puellæ parentes, tantaque fide et opera ea suscepta, majori ferventiorique educabant propens voluntatis diligentia; do21 Jac. 1, 17.

nee triennem, uti se volo obstrinxerant, hostiam do- προθυμίας· ἕως αὐτὴν τριετίζουσαν, καθὼς ηύξαντο, numque obtulerunt Deo. Nos vero Dei Genitricis natale hodie honoremus, ac præ illis majore gaudio exsultemus, spiritaliter festum celebrantes atque lætantes, quanto et majorem ex illa utilitatem consequimur; quanto nunc magis, splendidiusque ae perfectius gratia per Dei parentem coruscat ac prænitet. Honoremus vero, nedum quod carnali ratione ex sterili processit, sed longe magis quod ex superna gratia spiritu nata est, animo quidem considerantes atque colentes, canticis vero plaudentes et magnificantes ac dilaudantes; quatenus purissima omni hoc exuta seculo, supercalestique Sponso prope adjuncta ac cum eo in sacratissimum incorruptissimumque thalamum ingressa, regnique solio ei consociata, pro nostra intercedit salute, adjuvatque cum Patre et Filio et Spiritu sancto, nunc et semper, et in secula saculorum. Amen. ORATIO II. In exaltationem venerandæ ac vivificæ crucis. Qui cruci honorem habeam, explorate crucifixo habeo qui vero honorem habeam crucifixo, crucem dubio procul adoro. Utrique enim vicissim, aliique ex alio gloria et adoratio conflatur. Nam neque crux ante Christi apparitionem gloriam habebat (quippe cum mortis organum, atque id infamis, esset), et, Jesus, inquit, nondum erat glorificatus ", quia necdum tum crucem adierat. Laudemus igitur ter beatam Domini crucem, et adoremus et glorificemus, ut et Deum gloriæ in ea pariter laudemus ac exaltemus. Qua vero laudemus ratione? Non ita ut crapula et ebrietatibus corrumpamur, sed ut jejunio ac precibus castitatem colamus: non ut sæculi curis ac turbis suffocemur, sed ut Domini spe fideque illustremur. Ne avaritiæ reique injustis lucris augendæ studio animum addicamus, sed divina ar veritatis scientia dilatemur. Prorsus vero Christi amore ad alla contemplationis ducente, sanctificemur, non occupatis nequitiæ opinionibus, non simultatis malignitatibus, non superbiæ jactantia, non vesani gloriæ appetitus vanitate, nec ullo omnino alio vitio interiorem hominem labefactemus ac conspurcemus. Non scurrilitatibus mente evagemur, non turpiloquio linguam inquinemus, non conviciis aut mendaciis conscientiam fœdemus; neque vero temere juramento assuescamus, per quod in perjurium (negati scilicet Dei scelus) prolabamur. Verum hæc impiis et incredulis gentibus relinquamus, jam a puero prava mancipatis consuetudini, ac quæ vitia hæc tanquam nativos affectus, præ longo temporis usu, consectentur, ac quæ ne hoc quidem ipsum intelligant, quod delinquunt. Nos autem quibus crucifixus atque ejus crux adoretur ac colatur, si utique vere adorare volumus, ab omni prius inqui- ** Joan. vit, 59. δῶρον ἀνάγοντες ἐκαρποφόρησαν τῷ Θεῷ. Ἡμεῖς δὲ τιμήσωμεν τῆς Θεοτόκου τὴν γέννησιν σήμερον, καὶ μᾶλλον ἐκείνων ἀγαλλιώμεθα, πνευματικῶς ἑορ τάζοντες καὶ εὐφραινόμενοι, ὅσῳ καὶ πλείονος ἐξ αὐτῆς μετέσχομεν τῆς ὠφελείας, ὅσῳ νῦν μᾶλλον ἢ τότε, λαμπρότερόν τε καὶ τελεώτερον ἡ χάρις διά τῆς Θεομήτορος υπερεκλάμπει. Τιμήσωμεν δὲ, μὴ μόνον τὴν ἐκ τῆς στείρας κατά σάρκα πρόοδον, πολλῷ δὲ μᾶλλον τὴν ἐκ τῆς ἄνωθεν χάριτος κατά πνεῦμα γέννησιν αὐτῆς, ἀναθεωροῦντες μὲν τῷ νοῖ και σεβόμενοι, κροτοῦντες δὲ τοῖς ὕμνοις καὶ μεγαλύνοντες καὶ δοξάζοντες· καθ᾿ ἣν ὅλον ἡ πάναγνος ἀπεκδυθεῖσα τὸν νῦν αἰῶνα, καὶ τῷ ὑπερουρανίῳ Νυμφίῳ προσεγγίσασα, καὶ εἰς τὴν ἱερωτάτην αὐτῷ παστάδα καὶ πανακήρατον συνεισελθοῦσα καὶ συμβασιλεύουσα, τὴν ἡμετέραν πρεσβεύει σωτηρίαν, καὶ συνεργεῖ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. Εἰς ὕψωσιν τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ. Τὸν σταυρὸν τιμῶν, ὁμολογουμένως τὸν σταυρω θέντα τιμῶ· τὸν σταυρωθέντα δὲ τιμῶν, ἀναντιρ ῥήτως προσκυνῶ τὸν σταυρόν· δι' ἀλλήλων γὰρ ἀμφοτέροις ἡ δόξα συγκροτεῖται καὶ ἡ προσκύνησις. Οὔτε γὰρ σταυρὸς πρὸ τῆς ἐπιφανείας δεδόξασται τοῦ Χριστοῦ· ὄργανον γὰρ θανάτου, καὶ ἀτίμου, καθ ίστατο· καὶ, Ὁ Ἰησοῦς οὐδέπω; φησίν, ἐδου ξάσθη, ὅτι μήπω ἦν τότε τῷ σταυρῷ προσωμιλη - κώς. Ἐπαινέσωμεν τοιγαροῦν τὸν τρισόλβιον τοῦ Κυρίου σταυρὸν, καὶ προσκυνήσωμεν καὶ δοξάσωμεν, ἵνα καὶ τὸν τῆς δόξης Θεὸν ἐν αὐτῷ συνεπαι νέσωμέν τε καὶ συνυψώσωμεν. Ἐπαινέσωμεν δὲ πῶς; Μὴ κραιπάλαις καὶ μέθαις καταφθειρόμενοι, ἀλλ᾽ ἐγκρατείᾳ καὶ προσευχαῖς ἀγνιζόμενοι. Μὴ μερίμναις καὶ τύρβαις βιωτικαίς συμπνιγόμενοι· ἀλλ' ἐλπίδι καὶ πίστει τοῦ Κυρίου φωτιζόμενοι· μὴ τὴν καρδίαν εἰς πλεονεξίαν τιθώμεθα, ἀλλ᾽ εἰς θεολογίαν καὶ ἀληθογνωσίαν ἐμπλατυνώμεθα· ὁλικῶς δὲ τῷ ἀναγώγῳ ἔρωτι ἁγιαζώμεθα τοῦ Χριστοῦ, μὴ πονηρίας προλήψεσι, μὴ μνησικακίας κακότητι, μὴ ὑπερηφανίας αὐχήματι, μὴ δοξομανίας ματαιότητι· μηδ' ἄλλῃ μηδεμιᾷ κακίᾳ, συνόλως εἰπεῖν, τὸν ἐντὸς ἄν θρωπον ἀχρειώσωμεν ἢ χράνωμεν. Μὴ εὐτραπελίαις μετεωριζώμεθα, μὴ αἰσχρολο γίαις τὴν γλῶσσαν καταῤῥυπαινώμεθα· μηδὲ λοιδο ρίαις ἢ ψεύδεσι τὸ συνειδὸς μιαινώμεθα· μήτ' οὖν ὅρκωμα μάτην κατεθιζώμεθα, δι᾿ οὗ πρὸς ἐπιοςκίαν, εἴτ' οὖν ἄρνησιν Θεοῦ, καταπίπτομεν· ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἔθνεσιν ἀσεβέσι καὶ ἀπίστοις παρῶμεν, πονηρῷ νηπιόθεν δεδουλωμένοις ἔθει· καὶ ὡς φυσικά, ταῦτα μετιοῦσι τὰ πάθη διὰ τὴν τοῦ χρόνου συν ήθειαν· καὶ οὐδ' αὐτὸ τοῦτο εἰδόσιν, ὡς ἁμαρτάνουσιν. Ἡμεῖς δὲ οἷς ὁ ἐσταυρωμένος καὶ ὁ τούτου σταυρός ἐστι τὸ προσκυνούμενον καὶ σεβόμενον, εἰ ἀληθῶς ἄρα προσκυνεῖν ἐθέλοιμεν, παντὸς μολυσμοῦ

ORATIO II. σαρκὸς καὶ πνεύματος πρότερον ἑαυτοὺς διὰ πνευ- namento carnis et spiritus per spiritalem dilectioματικῆς ἀγάπης εκκαθηράμενοι, καὶ ὅλον τὸν Χρι στὸν διὰ πάσης εἰσοικίσαντες ἀρετῆς, οὕτως πνεύ κατι προσκυνῶμεν καὶ ἀληθείᾳ. Πνεῦμα γάρ, φησίν, ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. Καὶ ὥσπερ ὁ προσκυνούμενος σταυρὸς ἔχει μέν τι καὶ σωματι κόν, τὴν ἀπὸ τῆς γῆς δηλαδὴ λαμβανομένην ὕλην πρὸς αὐτοῦ κατασκευήν· πᾶσα δὲ ἡ δόξα καὶ ἡ μετ γαλοπρέπεια τῆς αὐτοῦ δυνάμεως ἔσωθεν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος ἐπιχορηγεῖται τοῦ ἐσταυρωμένου· οὕτω χρὴ καὶ ἡμᾶς διττὴν αὐτῷ τὴν προσκύνησιν ἀπονέμειν, καὶ τὴν τιμήν· προηγουμένως μὲν, τὴν ἐν πνεύματι κατά δεύτερον δὲ λόγον, καὶ τὴν σωματ τιχήν. Αποδῶμεν τοιγαροῦν τὸ τῆς προσκυνήσεως χρέος τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Κάμψωμεν αὐτῷ γόνυ τοῦ σώματος· κάμψωμεν πολὺ πρότερον τὸν ἀκαμπῆ τῆς καρδίας αὐχένα, τὸν μὴ δυνάμενον ὑποταγῆναι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ· τὸν αὐθάδη λέγω καὶ ἀλαζόνα τῆς φιλαυτίας λογισμόν. Τοῦτον κλίνωμεν πρότερον, καὶ κατακάμψωμεν τῷ σταυρῷ, τὸν ζυγὸν εὐμαρῶς ὑποδεχόμενοι τῆς ὑποταγῆς τοῦ Χριστοῦ· καὶ οὔτ τως ἡμῖν καὶ τῶν γονάτων ἡ κλίσις δεκτή. Οὕτως προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν, ὡς αὐτῷ προσ πίπτοντες τῷ ἐσταυρωμένῳ ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ δι ξάσωμεν ταῖς αἰνέσεσιν, καὶ τοῖς ὕμνοις ὑψώσω μεν. Υψώσωμεν αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν· ὑψώσω· μὲν αὐτὸν ἐν τῇ γῇ. Μᾶλλον δὲ καθ᾿ ἑκάστην αὐτ τὴν ὑψοῦντες καὶ προσκυνοῦντες μὴ παυσώμεθα, ἄχρις ἂν ὑπ' αὐτοῦ κυβερνώμενοι καὶ ποιμαινόμενοι, τὸν πονηρὸν τοῦτον αἰῶνα καὶ τὰς αὐτοῦ δυσχερείας διαβῆναι δυνηθώμεν. Ωσπερ γὰρ οὐκ ἔνι χωρὶς τοῦ ἡλιακοῦ τοῦδε φωτός βιωτὸν γενέσθαι τὸν βίον ἡμῖν, οὕτως οὐδὲ ψυχὴν ἀνθρώπου δυνατὸν ἄνευ τῶν νοςτῶν ἀπαυγασμάτων σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ διαδιῶναι κατὰ Χριστόν. Καὶ ὥσπερ ἀναγκαία τοῖς ζῶσιν ἡ τοῦ ἀέρος ἀναπνοή, οὕτως Χριστιανοῖς ἀπαραίτητος ἡ σημείωσις τοῦ σταυροῦ. Σταυρὸς τὸ σημεῖον ἐστι τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, δόξα Χριστοῦ, ὕψωσις Ἰησοῦ, σκῆπτρον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, βακτηρία Θεοῦ, ῥάβδος εὐθύτητος, μάθδος δυνάμεως, ῥάβδος ἣν μάλα σαφῶς ἡ Μωσαϊκὴ ἐκείνη προεικόνισε ῥάβδος. Οὐκ ἂν ὁ Ἰσραὴλ ἐκεῖνος τοῦ τε Φαραὼ καὶ τῶν Αἰγυπτίων τότε τῆς πικρᾶς ἐκείνης δουλοσύνης καὶ ταλαιπωρίας ἀπήλο λακτο· οὐκ ἂν τὴν θάλασσαν ἀνακοπεῖσαν αὐτῷ, ὡς διὰ χλοη φόρου διέβαινε πεδίου, εἰ μὴ ἡ ῥάβδος ἐκείνη ἐν χειρὶ Μωϋσῆ τὰ στοιχεῖα μετεσκεύασεν, καὶ τοὺς ἀδικοῦντας ἀπώλεσεν. Καὶ οὐκ ἂν ἡμεῖς τοῦ νοητοῦ Φαραώ, καὶ τῶν ὑπ' αὐτῷ στρατηγουμένων δαιμόνων τῆς τυραννίδος ἀπηλλάγμεθα· οὐδ᾽ ἂν, τῆς εἰ δωλολατρείας ὡς Ἐρυθραίας ἡμῖν ῥαγείσης, πρὸς τὴν τῶν πατέρων κληρονομίαν, ήτοι τὴν τοῦ Θεοῦ πίστιν καὶ ἀλήθειαν διέβημεν, εἰ μὴ ὁ τοῦ Κυρίου » Joan. IV, us etc. s Psal. xLv, 11. nem mundati, ac qui totum Christum; omnis virtutis cultu, mentis hospitio exceperimus, sic spiritu ac veritate adoremus. Spiritus enim, inquit, est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. Ac sicut crux, quæ adoratur, ipsa quoque corporeum quid habet (terrenam scilicet substantiam, quæ ad fabricam illius assumitur), omnis vero claritas et magnificentia virtutis ejus, interius a Crucifixi Spiritu subministratur; sic nos quoque duplicem ei adorationem ac honorem impendamus necesse est; primo quidem, adorationem quæ in spiritu est, consequenti vero ratione, etiam eanı, quæ corpore præstatur Reddamus igitur cruci Christi adorationis debitum. Genu ei corporis flectamus, longe vero prius inflexam cordis cervicem, legi Dei subjici non valentem (protervum scilicet et arrogantem cæci amoris ac libidinis sensum) flectamus. Hunc prius cruci inclinemus ac incurvemus, qui jugum subjectionis Christi placide suscipiamus: sicque fiet, ut quod etiam genua flectimus, acceptum reddatur. Sic adoremus ac procidamus, velut ei, qui pro nobis cruci affixus est, procumbamus; laudibusque celcbremus ac canticis exaltemus. Exaltemus eam in gentibus: exaltemus eam in terra”. Quinimo eam quotidie exaltandi et adorandi nullum finem faciamus, quoadusque ea gobernante atque regente sæculum hoc nequam ejusque molestias superaverimus. Quemadmodum enim fieri non potest ut absque solari hac luce vita nobis toleranda sit, sic neque hominis animus absque spiritalibus mentemque irradiantibus crucis Christi splendoribus Christiana pietate vixerit. Ac sicut vitæ usura fruentibus necessaria aeris spiratio, sic Christianis inevitabilis crucis consignatio est. Jesu Crux signum est Filii Dei, Christi gloria, exaltatio, sceptrum regni calorum, Dei baculus, virga directionis, virga virtutis: virga, quam Mosaica illa clare admodum præfiguravit *. Nunquam Israeliticus ille populus amara tunc illa Pharaonis Ægyptiorumque servitute atque aerumna liberatus esset; nunquam intercisum illi mare, velut virenti solo incedendo, transisset, nisi virga illa in manu Mosis elementa mutasset, atque injuriæ auctores perdidisset: nec vero nos unquam spiritalis Pharaonis eique succenturiatorum dæmonum tyrannidem eramus excussuri, aut vero simulacrorum cultu velut mari Rubro nobis dirupto, ad patrum hæreditatem (Dei scilicet fidem ac veritatem) commeaturi, nisi crux Dominica nequissimum mundi principem proligasset, ascensuinque in coelum, "Matth. xxiv, 50; Psal. xxII, 4, et XLIV, 3; cix: 2; Exod.

inaccessus cum esset, accessum volentibus præ- σταυρὸς τὸν πονηρὸν ἄρχοντα καταλέλυκε τοῦ κόσμου, stitisset. Crux, Ecclesiæ catholicæ splendor illustrisque ornatus, apostolorum gloria, sacerdotum sanctificatio, martyrum nitor, constansque adversus nequissimos patientia. Piorum ac monachorum firmitas, omniumque justorum fides atque spes, omnium denique sanctorum gaudium et corona exsultationis. Ne lex quidem expers virtutis crucis: nec qui gratam præcessere sancti absque ea admirabiles: sed et in illis paulatim obscuris quasi umbris delineata, suam gloriam vimque submonstrabat. Nam et magnus quondam Moses manibus in cœlum crucis figura extensis, Amalecum fugavit ac fudit 16. Crux armatura Christianis omnibus invulnerabilis ac inexpugnabilis. Murus æneus, cunctis latronum insultibus insuperabilis. Turris fortitudinis a facie inimicorum. Signaculum regium inviolabile ac inadulterabile: locus munitus ac tutus ad salutem, his qui persecutionem patiuntur: domus refugii, his qui a peccato impugnantur: vitæ pharmacum, his quorum vita in periculo versatur ". καὶ τὴν πρὸς οὐρανὸν ἄνοδον, ἄβατον οὖσαν, εἰργά σατο τοῖς βουλομένοις βατήν. Σταυρὸς τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ὁ λαμπρυσμός τε καὶ στολισμός· τῶν ἀποστόλων ὁ καλλωπισμός - τῶν ἱερέων ὁ ἁγιασμός· τῶν μαρτύρων ὁ ἀγλαϊσμὸς, καὶ ἡ πρὸς τοὺς πονηροὺς ἀνένδοτος ὑπομονή· τῶν ὁσίων ὁ στηριγμός, καὶ πάντων τῶν δικαίων ἡ πίστις καὶ ἡ ἐλπὶς, καὶ πάντων ἁγίων χαρὰ καὶ στέφανος καυχήσεως. Οὐδὲ ὁ νόμος ἄμοιρος τῆς δυνάμεως τοῦ σταυροῦ· οὐδὲ οἱ πρὸ τῆς χάριτος ἅγιοι τούτου χωρὶς θαυμαστοί· ἀλλὰ καὶ ἐν ἐκείνοις ἠρέμα σκιαγραφούμενος, τὴν ἰδίαν δόξαν ὑπέφαινε καὶ ἰσχύν. Επει καὶ Μωσῆς ὁ μέγας ποτέ σταυροειδῶς τὰς χεῖρας πρὸς οὐρανὸν ἐκτεινόμενος τὸν ᾿Αμαλήκ ετροπώ σατο. Crucis signum Moses effingebat, cum in deserto olim e recto ligno velut malo, serpentem transversum exponeret: ac si quod lethiferum virus serpens morsu immisisset, eo læsus, in eam statim pilam ac simulacrum aspicere jubebatur. Mox igitur ac percussus crucis signo adhibebat oculum, etiam venenali vis morsus elanguescebat, noxaque interitum afferens facessebat; ac confestim qui morsus fuerat, sanitatis remedium ultro concessum referebat. Si autem crucis figura vivificam adeo operationem præbebat, multo magis crux ipsa. Si quidem enim Petri umbra infirmos sanabat (uti sacro proditum eloquio ac creditum est), longe potius ipse Petrus 28. Crux sacerdotii consummatio ac signaculum, imperii robur ac fundamentum, potestas magistratuum, armatura ducum, victoria militum ac victoriæ tropæum, tuta salus pro imperio dominantium, subditorum compositio ac constantia. Crux eruditorum sapientia, insipientium disciplina, divitum fulcimentum ac firmamentum, pauperum gloriatio et solatium, eorum qui versantur in ærumna, gaudium et exsultatio, eorum qui morbis conflictantur, sanitas et refrigerium, eorum qui in cunctis vitæ malis agunt, ædificatio exhortatioque et consolatio. Crux omnium sanctorum angelorum gloriatio et corona, dæmonum omnium plaga ac confractio, Judæorum offensio et afflictio, infidelium confutatio et condemnatio, fidelium conservatio et justificatio, cadentium excitatio, elisorum erectio 3. Crux emortuorum vita, depositorum spes, virtute ** Exod. xvii, 11. Σταυρός, ὅπλον Χριστιανοῖς πᾶσιν ἄθραυστον καὶ ἀπρόσμαχον· τεῖχος χαλκοῦν, πάσαις ἐφόδοις λῃστρι καῖς ἀνεπίβατον· πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθρῶν. Βασιλικὴ σφραγὶς ἀπαράτρωτος καὶ ἀπαραποίητος· τόπος ὀχυρὸς τοῖς διωκομένοις εἰς σωτηρίαν· οἶκος καταφυγῆς, τοῖς ἐξ ἁμαρτίας πολέμουμένοις· ζωῆς φάρμακον, τοῖς εἰς θάνατον κινδυ νεύουσιν. Σταυρὸν ἐτύπου Μωσῆς, ὀρθίῳ ξύλῳ καθάπερ ἱστῷ χαλκοῦν ὄφιν ἐγκάρσιον ἐπὶ τῆς ἐρήμου τὸ πρὶν ἐκδεδωκώς· καὶ εἴ τι θανατηφόρον τὸν ὄφις ἐναπο ήμεσε δακών, ἐκείνῃ προσβλέπειν εὐθὺς τῇ στήλη παρήγγελτο. Άμα τοίνυν τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ προσεῖχε, καὶ τὸ ἰοβόλον ἡμβλύνετο δῆγμα, καὶ τὸ όλεθροτόκον ελύετο πῆμα· καὶ ἄμισθον αὐτίκα τὴν ἴασιν ὁ δηχθεὶς ἐκομίζετο. Εἰ δὲ ὁ τοῦ σταυροῦ τύπος ζωοποιὸν οὕτω παρείχεν ενέργειαν, πολλῷ μᾶλ λον ὁ σταυρὸς αὐτός· εἰ γὰρ ἡ σκιὰ τοῦ Πέτρου τους ἀσθενοῦντας ἰᾶσθαι καὶ μεμαρτύρηται καὶ πεπί στευται, πολύ πρῶτον ὁ Πέτρος αὐτός. Σταυρὸς τῆς ἱερωσύνης ή τελείωσις καὶ σφραγίς". τῆς βασιλείας ἡ κραταίωσις καὶ κρηπίς· ἡ δύναμις τῶν δυναστῶν, ἡ πανοπλία τῶν στρατηγῶν, ἡ νίκη τῶν στρατιωτῶν καὶ τῆς νίκης τὸ τρόπαιον· τῶν ἀρχόντων ἡ ἀσφάλεια τῆς ἀρχῆς, τῶν ἀρχομένων ή εὐταξία τε καὶ εὐστάθεια. Σταυρὸς τῶν πεπαιδευ μένων ἡ σοφία, τῶν ἀσόφων ἡ παίδευσις, τῶν πλουσίων ἔρεισμα καὶ κραταίωμα, τῶν πενήτων καύχημά Ο τε καὶ παρηγόρημα, τῶν ἐν θλίψεσιν χαρμοσύνη καὶ ἀγαλλίασις, τῶν ἐν νοσήμασιν ἴασις καὶ ἀνάψυ ξις, τῶν ἐν πᾶσιν ἐξεταζομένων τοῦ βίου κακοῖς οἰκοδομὴ καὶ παράκλησις καὶ παραμυθία. Σταυρὸς τῶν ἁγίων ἀγγέλων πάντων τὸ ἀγαλ λίαμα καὶ στεφάνωμα, τῶν δαιμόνων ἁπάντων θραῦσμα καὶ συντριμμὸς, τῶν Ἰουδαίων πρόσκομμα καὶ θλιμμὸς, τῶν ἀπίστων ἔλεγξις καὶ κατάκρισις, τῶν πιστῶν συντήρησις καὶ δικαίωσις, τῶν κατα πιπτόντων ἀνάστασις, τῶν καταρρηγνυμένων ἀνό θωσις. Σταυρὸς ζωὴ τεθανατωμένων, ἐλπὶς τῶν ἀπεγνω 17 Psal. Lx, 4; Psal. Lxx, 3; Psal. xxx, 3. 28 Act. V, 19 Psal. CXLIV, 14.

(augustissimam scilicet Helenam) diligenter scruta- ρυγμένον βάθεσιν, διὰ τῆς πανολβίας αὐτοῦ μητρός, tas reperit, repertumque religiose adeo coluit et exaltavit, ut ejus longe claritas in omnem orbem exuberet. Quis vero illi spe devinctus, ad ejus adorationem non occurrit? Quis non exaltat atque adorat scabelJum pedum Domini Dei nostri, quia sanctus est 80? Quis non laudat ac magnificat eam, quæ emortuum genus nostrum ex morte et inferni perditione exaltavit et vivificavit? Nunc gaudent angeli atque exsultant archangeli, cum quibus etiam choros ducunt supermundani principatus et potestates, omnesque caelorum virtutes, invisibilique prasentia, salutarem toto orbe adorari atque exaltari crucem videntes, cum Ecclesiis Dei collatantur. Neque enim ulla alia est bonis angelis æque festiva lætaque solemnitas, ac quæ salutis hominum argumento agitur. Nunc apostoli clarescunt, et prophetæ, his quæ geruntur, magnifice splendescunt. Nunc martyres jucundantur, ac decorantur sacerdotes. Nunc religiosorum sanctorumque chori omnes diem festum agunt gestiuntque, qui nimirum quam illi clarificarunt, et quæ eos clarificavit, sacro ritu crucem clarificari videant, atque e terra sacris manibus in altum tolli: cum qua pariter sublati, per quam bono omnium Salvatori gratiarum actionem incessabilibus mysticisque vocibus modulantur ac promunt. Η Omnis jam Ecclesia lætatur ac decore fulget, velutque cœleste donum, ut immortales delicias rignusque inviolabile, ita crucem sinu complecti tur, universorumque conspectibus ad spectaculum simul et exaltationem ac adorationem proponens, filiis suis fortiter ad Dominum clamantibus, illius manere misericordiam et sanctificationem et illuminationem large impertitur. Jamque omnes gentes, quantas fecit Dominus, veniunt, ac vivifico terque beato ligno procumbunt. Adorant coram illo, ac per crucem Crucifixi nomen clarifcant, quod revera magnus sit et faciens mirabilia solus ". Jam dæmonum aerea omnis aerique incubans cohors ac pompa triumphali cæditur ligno, frangiturque et rumpitur, exque coelestibus jure merito sedibus deturbatur: cunctæque sanctorum Ecclesiæ et piorum cœtus velut cum scala e terra in cœlum exaltala, pariter exaltati, velut virgæ fortitudinis innixi, velut prælatum sceptrum regium, supremi omnium Regis crucem hodie deducentes, cœlestem commutant locum, pro terrenis cœlestes, ac pro mortalibus immortales effecti: igneaque romphæa triumphali ligno superata, ad supernum paradisum ac lignum vitæ recta procedunt, τῆς κοσμιωτάτης Ελένης λέγω, φιλοπόνως ανερευ νησάμενος εὗρεν· καὶ εὑρὼν, φιλοθέως ετίμησεν τε καὶ ὕψωσεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὡς τὴν αὐτοῦ δόξαν εἰς πᾶσαν ὑπερπερισσεύειν τὴν γῆν. Καὶ τὶς τῶν εἰς αὐτὸν ἠλπικότων οὐκ ἀπαντά πρὸς τὴν τούτου προσκύνησιν; Τίς οὐχ ὑψοῖ καὶ προσκυνεῖ τῷ ὑποποδίῳ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ὅτι ἅγιός ἐστιν; Τίς οὐ δοξάζει και μεγαλύνει τὸν ἐκ θανάτου καὶ ἀπωλείας ᾅδου, τὴν ἡμετέραν ἀνυψώ σαντα καὶ ζωώσαντα νέκρωσιν; Νῦν ἄγγελοι χαί ρουσι, καὶ σκιρτῶσιν ἀρχάγγελοι, Αρχαί τε σὺν τούτοις ὑπερκόσμιας καὶ Εξουσίαι, καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν αἱ Δυνάμεις χορεύουσι, καὶ ἀοράτως παρεστῶσαι, καὶ τὸν σωτήριον ἐν πάσῃ τῇ γῇ προσκυ νούμενον καὶ ὑψούμενον ὁρῶται σταυρὸν, ταῖς Ἐκκλη σίαις συνευφραίνονται τοῦ Θεοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἐστιν ἄλλη τοῖς ἀγαθοῖς ἀγγέλοις οὕτως ἑορτῇ τε καὶ χαρμονή, ὡς ἡ ἐπὶ σωτηρίᾳ τελουμένη τῶν ἀνθρω πίνων ψυχῶν. Νῦν ἀπόστολοι ἐλλαμπρύνονται, καὶ προφῆται τοῖς παροῦσιν ἐναγλαΐζονται. Νῦν οἱ μάρτυρες και τατέρπονται, καὶ οἱ ἱερεῖς ὡραῖζονται. Νῦν πάντες ὁσίων καὶ ἁγίων ἑορτάζουσι καὶ γεγήθασιν οἱ χοροί, τὸν ὑπ' αὐτῶν δεδοξασμένον, καὶ αὐτοὺς δοξάσαντα, βλέποντες σταυρὸν ἱερῶς δοξαζόμενον, καὶ ἀπὸ γῆς ἱεραῖς χερσὶν εἰς ὕψος αιρόμενον· καὶ αὐτῷ συνεπαιρόμενοι, τῷ παναγάθῳ τῶν ὅλων Σωτῆρι τὸν χαριστήριον ἀκαταπαύστοις καὶ μυστικαῖς ἀναμέλ πουσι ταῖς φωναίς. "Αρτι μὲν Ἐκκλησία πᾶσα φαιδρύνεται καὶ καλλύ νεται· καὶ ὥσπερ τι δῶρον οὐράνιον, ὡς ἄλσον ἀκήρατον, ὡς κειμήλιον ἄψαυστον, οὕτως ἐγκολπίζεται τὸν σταυρὸν, καὶ τοῦτον ταῖς ἁπάντων ὄψεσιν εἰς θεωρίαν τε ἅμα καὶ ὕψωσιν καὶ προσκύνησιν προτιθεῖσα, τοῖς τέκνοις αὐτῆς στεῤῥῶς ἐπιβοωμένοις τὸν Κύριον, δι' αὐτοῦ τὸν ἐλεόν τε πλουσίως καὶ τὸν ἁγιασμὸν ἐπιχορηγεῖ καὶ τὸν φωτισμόν. ᾿Αρτι δὲ πάντα τὰ ἔθνη, ὅσα ἐποίησεν ὁ Κύριος, ήκοντα, και τῷ ζωοποιῷ ξύλῳ καὶ τρισολβίῳ προσπίπτοντα, προσκυνοῦσιν ἐνώπιον αὐτοῦ· καὶ διὰ τοῦ σταυροῦ τὸ τοῦ ἐσταυρωμένου δοξάζουσιν ὄνομα, ὅτι μέγας ἐστὶ τῷ ὄντι καὶ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Αρτι δὲ πᾶσα τῶν δαιμόνων ἐνάερος στρατιὰ καὶ πομπὴ τῷ νικοποιῷ ῥαπίζεται ξύλῳ, καὶ θλᾶται καὶ ῥήγνυται, καὶ τῶν οὐρανίων ενδίκως οἰκητηρίων κατασπαται· πᾶσαι δὲ τῶν ἁγίων αἱ ἐκκλησίαι καὶ ὁμηγύρεις τῶν εὐσεβῶν, ὡς κλίμακι γῆθεν ὑψουμένῃ πρὸς οὐρανὸν συνυψούμεναι, ὡς ῥάβδῳ ἰσχύος επερειδό μεναι, ὡς σκήπτρῳ βασιλικῷ προϊόντι, τῷ τοῦ παμβασιλέως σήμερον συνεπόμεναι σταυρῷ, τὸν οὐρά νιον διαμείβονται χῶρον· ἀντὶ γηίνων οὐράνιοι, καὶ ἀντὶ θνητῶν ἀθάνατοι καθιστάμενοι· καὶ τὴν φλογί την ρομφαίαν τῷ τροπαιοφόρῳ παριόντες ξύλῳ, πρὸς τὸν ἄνω παράδεισον καὶ τὸ ξύλον κατευθύνον ται τῆς ζωῆς. ss Psal. xcvill, 5. 834 Psal. LXXI, 9. s Psal. 2XXX, |

ORATIO II. - IN EXALTATIONEM S. CRUCIS. σμένων, τῶν κατορθούντων κλίμαξ ὑψοῦσα πρὸς viventium scala in colum sublevans, discordantiam οὐρανὸν, τῶν διεστώτων συναγωγεύς, τῶν ὀρθοποδούντων εὐθυδρομία καὶ συντονία, τῶν ἐκκλινόντων διόρθωσις καὶ χειραγωγία, τῶν μετανοούντων ἀνα πείνωσις καὶ ἀναγωγία. Σταυρός, τῶν ὅλων τοῦ θείου Πνεύματος χαρισμάτων βραβεὺς καὶ δοτήρ. Οσα γὰρ ἐν τῷ Χριστῷ μένοντα τοῖς ἀξίοις ἐπιχορηγείται, διὰ πίστεως καὶ δυνάμεως ἐπιχορηγείται τοῦ σταυροῦ. Σταυρός, φότων νυχτερινών, βελῶν ἡμερινῶν, καὶ παντὸς πράγματος ἐν σκότει διαπορευομένου, καὶ συμπτώματις παντὸς καὶ δαιμονίου παντός, οὐ μεσημβρινοῦ μόνον, τοῖς καλῶς αὐτὸν ὑπλισμένοις, ήτοι σεσημειωμένοις, ἀναιρετικός τέ ἐστι καὶ ἀποτρόπαιος. Σταυρός, τί δεῖ μακρηγορεῖν; τῶν παναγάθων τοῦ Θεοῦ δωρεῶν, ὧν ἐξ αἰῶνος ἀνθρώποις ἐδωρήσατο, τὸ θεοπρεπέστατον καὶ τελειότατον. Οὗτος τὸν ὅλισθον τοῦ προπάτορος ἀνεκαλέσατο, καὶ τὴν ἀρχαίαν ὑπήνοιξεν τοῦ παραδείσου τρυφήν. Οὗτος τὴν διά τοῦ ξύλου κατάραν, εἰς εὐλογίαν· τὴν φθοράν, εἰς ἀφθαρσίαν· τὴν πικρίαν, εἰς γλυκύτητα· καὶ τὴν ὑπερορίαν, εἰς βασιλείαν· καὶ τὸν θάνατον μετα εσκεύασεν εἰς ζωήν. Οὗτος, οὐ μόνον πρὸς τὸν ἄνω παράδεισον εἴσοδος καὶ εἰσαγωγεύς, ἀλλὰ καὶ ζωῆς ὄντως ξύλον, ὥσπερ τῷ λῃστῇ πρότερον, οὕτω καὶ πάτι καθίσταται τοῖς τὴν πίστιν ἐκείνου μιμου μένοις. conciliatio, recto pede incedentium rectus cursus ac contentio, declinantium emendatio et manuductio, penitentium renovatio et subvectio. Crux omnium divini Spiritus donorum arbitra ac datrix. Quæcunque enim in Christo manentia dignis subministrantur, per crucis fidem ac potentiam subministrantur. Crucis ea vis, ut iis qui ea probe armati sunt seu consignati, timores nocturnos, diei sagittas, remque omnem in tenebris ambulantem, ac casum omnem, omneque dæmonium (nedum meridianum) interimat proligetque ". Crux (quid refert prolixius dicere?) optimorum Dei donorum, quæ a sæculo mortalibus elargitus est, augustissimum perfectissimumque. Hæc primi parentis ruinam instauravit ac paradisi antiquas de licias subaperuit. llæc invectam a ligno maledictionem in benedictionem, corruptionem in incorruptionem, amaritudinem in dulcedinem, exiliumque in regnum, ac mortem in vitam commutavit. Hæc nedum ingressus ac admissio ost ad supernum paradisum, sed et plane lignum vitæ, uti prius latroni, sic et cunctis qui ejus imitantur fidem ". Hanc magnus ille Petrus manu tenens, illaque tanquam virga pastorali nixus, Simonem magum, velut qui Ecclesiæ insidiaretur, abegit, luposque rexit ac regit s. Sumam, ait divinus Zacharias, virgam meam pulchram (crucem eum dicere arbitror), et projiciam eam contra inimicos, et pascam oves meas, et dissipabo fœdus meum, quod pactus sum ad omnes populos ". In cruce enim dissipata quidem littera est; refloruit vero ac se palam spiritus prodit. Τοῦτον ὁ μέγας Πέτρος κρατῶν τῇ χειρὶ, καὶ ὡς ῥάβδη ποιμαντικῇ τούτῳ σκηριπτόμενος, ἀπεδουκόλησε μὲν τῆς Ἐκκλησίας ὡς ἐπίβουλον Σίμωνα τὸν Μάγον, καὶ τοὺς λύκους ἐξέτριψε της Αρα- " Arabiæ extrivit, atque in illa propense Christi oves βίας· ἐν αὐτῷ δὲ τὰ πρόβατα προθύμως ἐποίμανεν καὶ ποιμαίνει Χριστοῦ. Λήψομαι, φησὶν ὁ θεσπέσιος Ζαχαρίας, τὴν ῥάβδον μου τὴν καλὴν (τὸν σταυρὸν ἐμοὶ δοκεῖν λέγων), καὶ ρίψω αὐτὴν ἐναν τίον τῶν ἐχθρῶν, καὶ ποιμανῶ τὰ πρόβατά μου, καὶ διασκεδάσω τὴν δίπι. αὐτὴν τοῦ διασκευάσαι τὴν διαθήκην μου, ἣν διεθέμην πρὸς πάντας τοὺς λαούς· ἐν τῷ σταυρῷ γὰρ, τὸ γράμμα μὲν διασκέδασται, ἀνέβαλε δὲ καὶ παρρησιάζεται τὸ πνεῦμα. Τοῦτον καὶ ὁ οὐρανοφοίτης Παύλος ἄριστα περιφραχθείς, πᾶσαν περιώδευσεν τὴν οἰκουμένην, λογισμοὺς ἐν αὐτῷ καθαιρῶν, καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ· καὶ αἰχμαλωτίζων πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. Τὸν σταυρὸν καὶ πάντες ἀπόστολοι καὶ πάντες μάρτυρες, ἱερεῖς τε Κυρίου πάντες, καὶ πάντες ὅσιοι νοητῶς καθοπλιζόμενοι· οἱ μὲν κατὰ τῆς εἰδωλολατρείας λαμπρῶς ἀριστεύοντες· οἱ δὲ κατὰ πάσης ἀνομίας, ποικίλοις τροπαίοις νίκης τὸν ἐσταυρωμέν νον διὰ τῆς δυνάμεως δοξάζουσιν τοῦ σταυροῦ. Τὸν σταυρὸν καὶ Κωνσταντίνος πρώην ὁ μέγας φωτὶ μορφαζόμενον ἐν οὐρανῷ κατιδών, καὶ τὴν αὐτοῦ δύναμιν διὰ τοῦ τύπου συνείς, ὕστερον καὶ αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ πρωτότυπον τοῦ σταυροῦ ξύλου, ἐν ᾧ προσηλούμενος κατετάθη Χριστὸς, γῆς κατορω Psal. 18, 5, et 9. • Pro. 111, 18; Luc. xxi, 45. *** Phil. 111, 20; II Cor. x, 4. Paulus Hic quoque, qui in cœlo versaretur, optime instructus, universum terrarum orbem cir cuivit, destruens in eo cogitationes et omnem subli mitatem extollentem se adversus scientiam Dei, et captivans omnem sensum in obsequium Christi ***. Cruce omnes tum apostoli tum martyres, sacerdotesque Domini omnes, ac pii omnes et sancti spiritaliter armati, priores quidem, adversus simu lacrorum cultum, alteri autem, adversus omnes hæreses; postremi ac versus omnem improbitatem strenue dimicantes, variis victoriæ tropæis per crucis potentiam crucifixum clarificant. Crucem quoque magnus olim Constantinus luce formatam cum in caelo vidisset, exque figura, illius potentiam intellexisset, postea illud ipsum prototypum lignum, in quo Christus distentus fuerat, alta defossum bumo, per beatissimam ipsius matrem 1* Habac. 1, 8. Vulg. Vespertinos. 33 Zaclixi, 10.

spiritus fabricatione canetos coaptantes, ad Dei τεκτονίᾳ τοῦ πανευαγούς αὐτῶν πνεύματος ἁρμός cantica laudesque celebrandas, ipsorumque honostandam magnificentiam ac spargendos honores, congregant. ζοντες, εἰς ὕμνησιν μὲν καὶ δόξαν Θεοῦ, ἔπαινον δὲ καὶ τιμὴν τῆς οἰκείας μεγαλοπρεπείας συγκρο τοῦσιν. Igitur ea sonemus, quæ Spiritum nobis insonantem addeceant! Canamus tuba in Sion: prædicemus in monte sancto, in hac scilicet Ecclesia (mystica ac prædilecta Dei civitate, ac sacros ordinantes choros, sacrorum theologorum sacratissime religiosaque pietate cantica laudesque depromanus s. Qua vero id ratione? Non Sophistarum leges secuti; non sermone celebrantes, quam quisque in terris patriam nactus sit; non terrenum magnifice genus extollentes; non nativitatis atque conversationis civilitatem sermone ornantes. Quæ enim laus eis proveniat, qui patrem habuerunt universorun Deum, patriam vero, coelestem Jerusalem, genus, beatissimum patriarcham Abraham? quin potius illius fidem et justitiam, quibus etiam illi prorsus similes exstiterunt: conversationem, virtutem, et quæ ad Christum est per legem, primam institutionem ac præparationem? At neque cuncta ordine præclare illis ac magnifice Dei Verbi causa gesta sigillatim laudemus. Sic enim præterquam quod impossibilis ea molitio est, justæ mediocritatis legem excesserimus. Hæ vero etiam, si qua alia, quemadmodum in omnibus operationibus passionibusque et aclibus, sic et in ipsis intellecta integraque sermonibus, laudem habet. Verum alia quidem alii tempori atque sermoni sunto reposita; c δόξαν τοῖς λογιωτάτοις προσάξωμεν τοῦ Λόγου φί alia vero nunc laudis argumento atque gloriæ disertissimis sermonis amicis offeramus: directoque ad eos laudis cantico, in hæc verba cum propheta: Avete, filii Sion ", ipsos alloquamur. Οὐκοῦν ἠχήσωμεν τοῦ ἐνηχοῦντος ἡμῖν Πνεύματος ἐπάξια· σαλπίσωμεν σάλπιγγι ἐν Σιών· κηρύξωμεν ἐν ὄρει ἁγίῳ, τῇ Ἐκκλησίᾳ ταύτῃ, τῇ μυστικῇ καὶ ἀγαπητῇ τοῦ Θεοῦ πόλει καὶ ἱερὰς συστησάμενοι χοροστασίας, τὰς τῶν ἱερῶν θεολόγων πανιέρως κροτήσωμεν ὑμνολογίας. Κροτήσωμεν δὲ πῶς; Οὐ σοφιστῶν ἑπόμενοι νόμοις· οὐ τῷ λόγῳ τὰς κάτω σεμνύνοντες πατρίδας; οὐ τὸ ἀπὸ γῆς μεγαλαυχοῦντες γένος· οὐ γεννήσεως, οὐκ ἀναστροφῆς ἀστειότητα διεξιόντες. Τις γὰρ ἐκ τούτων αἶνος, τοῖς Πατέρα μὲν, τὸν τῶν ὅλων σχοῦσι Θεόν - πατρίδα δὲ, τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ γένος δὲ λα χοῦσι, τὸν μακάριον πατριάρχην 'Αβραάμ μάλ λον δὲ, τὴν ἐκείνου πίστιν καὶ δικαιοσύνην, οἷς αὐτῷ καὶ παντάπασιν ὡμοίωνται· ἀναστροφὴν δὲ τὴν ἀρετὴν, καὶ τὴν πρὸς Χριστὸν διὰ νόμου παιδ αγωγίαν τε καὶ προκατάρτισιν; Ἀλλ᾿ οὐδὲ πάσας ἑξῆς τὰς ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ Λόγου κατωρθωμένας αὐτ τοῖς μεγαλουργίας κατ᾽ εἶδος ἐξυμνήσωμεν· οὕτω γὰρ πρὸς τῷ ἀνεφίκτῳ τῆς ἐγχειρήσεως, καὶ τὸν τῆς συμμετρίας ἂν νόμον παραβαίημεν. Ἐπαινετὸς δὲ καὶ οὗτος, εἴπερ ἄλλος τις, ὥσπερ ἐνεργείαις πάσαις καὶ πάθεσι καὶ πράξεσιν, οὕτω δὴ καὶ τοῖς λόγοις αὐτοῖς ἐνθεωρούμενος. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν ἑτέρῳ τεταμιεύσθω καιρῷ καὶ λόγῳ· τὰ δὲ νῦν αἶνον καὶ Avete, paternæ divinæ originis elari præcones: divinorum Filii operum divinissimi explanatores: vivificæ Spiritus virtutis viva organa ac modulatissima, quæ videlicet dulcissimis vocibus atque modulis concinnissimis, universum simul orbem terram uni Verbo et Deo adhibueritis, et ad illi in spiritu et veritate serviendum institueritis 28. Salve sis, Petre, cui claves regni cœlorum creditæ sunt; super quem Christus firmavit Ecclesiam suam; quem ad Patrem migraturus suis ovibus pastorem præfecit ". Salve sis, Paule, qui fidelis et prudens dispensator paternæ domus enitueris, eamque ob rem etiam super omnia quæ illius sunt, constitutus sis; qui adhuc vivens corpore, in tertium cœlum raptus sis, paradisumque mentis oculis aspectabilem conspexeris, ac verba arcana tuis ipse auribus audiveris *. Salve sis, Petre, qui prius quidem mutos sagena pisces capiebas ": postea vero, divino plexa opere ipse per Christum sagena effectus, et in sæculi missus mare, atque ex omni rationalium piscium "Joel 11, 1, 15; Psal. 11, Σχιν, 46; 1 Cor. xii, 2. λοις· καὶ πρὸς αὐτοὺς τὸν ὕμνον ἀποτείναντες, Τὰ τέκνα Σιών, χαίρετε, μετὰ τοῦ προφήτου, προσ φθεγγώμεθα. Χαίρετε, τῆς πατρικῆς θεαρχίας διαπρύσιοι κήρυχες· τῆς τοῦ Υἱοῦ θεουργίας ιεροφάντορες θειό τατοι· τῆς ζωαρχίας τοῦ Πνεύματος ὄργανα ζῶντα καὶ πολυαρμόνια· τὰ φθόγγοις ἡδίστοις καὶ μέλεσι παναρμονίοις, τὴν οἰκουμένην ὁμοῦ πᾶσαν, ἑνὶ λόγῳ καὶ Θεῷ παραστησάμενα, καὶ τούτῳ πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρεύειν συμβιβάσαντα. Χαίροις, Πέτρε, ὁ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὰς κλεῖς πεπιστευμένος· ἐφ᾽ ᾧ τὴν ἰδίαν ὁ Χριστὸς Εκκλησίαν ἐστηρίξατο· δν καὶ ποιμένα, πρὸς τὸν Ο ἑαυτοῦ Πατέρα μεταβαίνων, ἐπὶ τῶν αὐτοῦ προβά των κατεστήσατο. Χαίροις, Παῦλε, ὁ πιστὸς οἰκονόμος καὶ φρόνιμος τῆς τοῦ Πατρὸς ἀποδειχθεὶς οἰκίας· δι' δ καὶ ἐπὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτῷ καθεσταμένος· ὁ ἔτι σώματι ζῶν, πρὸς τὸν τρίτον ἁρπαγείς οὐρανὸν, καὶ τὸν νοητὸν παράδεισον τεθεαμένος, καὶ ῥημάτων ἀῤῥήτων αυτήκοος γεγενημένος. Χαίροις, Πέτρε, ὁ πρότερον μὲν ἀλόγων ἰχθύων σαγηνευτής· Επειτα σαγήνη θεόπλοκος διὰ Χριστοῦ γενόμενος αὐτὸς, καὶ εἰς τὴν κοσμικὴν θάλασσαν ἐμβεβλημένος, καὶ ἐκ παντὸς γένους τῶν λογικῶν 6. 37 Joel 11, 23. 8 Joan. 15, * Matth. iv, 19; xiii, 47. 3 Matth, πνι, 18; Joan. xxr, 17. * Matth.

ORATIO III. - IN LAUDEM 'Αλλ', ὦ σταυρὲ τίμιε, καὶ ὑπέρτιμε σωτηρίας καὶ ζωῆς χορηγές ὡς ἐμψύχω γάρ σοι καὶ ζῶντι διὰ τὴν ζῶσαν προσλαλῶ χάριν· τὸ μέγα καὶ καλὸν τῶν ψυχῶν φυλακτήριον· τὸ παντὸς εὐσεβοῦς νοὸς ἔλαστήριον, καὶ πάσης καρδίας καὶ διανοίας ὀρθῆς φωτ τιστήριον καὶ ἁγιαστήριον. Ο σταυρέ, πάντων ὑπερασπιστὰ τῶν πιστῶν, πασῶν οἰκιῶν οἰκιστά, καὶ συνοικιστὰ τῶν χωρῶν· πασῶν πόλεων πολιστά, καὶ εἰρηνευτὰ τῶν ἐθνῶν. Ο σταυρὲ, τοῦ κόσμου παν τὰς συναγωγὲ καὶ ἐνοποιὲ, οὗ τὸ ὕψος καὶ βάθος, μῆκος τε τοῦ παντὸς καὶ πλάτος ταῖς οἰκείαις κεραίαις διαγράφων, καὶ τὴν τετραπέρατον κτίσιν ἐν ἑαυτῷ διαζωγραφῶν καὶ συγκρατῶν, σῶσον τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου καὶ ποίμανον ἡμᾶς, καὶ ἔπαρον ἡμᾶς ἕως τοῦ αἰώνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ Ι. Εἰς τοὺς ἁγίους καὶ κορυφαίους ἀποστόλους Πέτρον καὶ Παῦλον Τίς ὁ τερπνὸς οὗτος ἦχος; Τίς ὁ τῶν ἑορταζόντων εὔσημος κρότος; Τίς ἡ θαυμαστὴ καὶ περιφανής αὕτη λαμπροφορία καὶ φωταγωγία; Ὑμεῖς ὁ περιούσιος τοῦ Θεοῦ λαός· ὁ τῇ Χριστωνύμῳ τετιμημένος κλήσει, ὁ καὶ παντὸς γένους καὶ βίου καὶ πολιτείας καὶ ἡλικίας, ζέσει πίστεως κεκινημένος, καὶ τὸν περιώνυμον τοῦτον τῶν ἀποστόλων σηκὸν πεπληρωκώς. Τίς ὁ δρόμος; τίς ἡ σπουδὴ τὴν ἱερὰν ταύτην καταλαβεῖν αὐλήν; πόθεν ὑμῖν ὥσπερ ἐξ ἑνὸς συνθήματος, ἀφ' ἑσπέρας αὐτῆς ἐγηγερμένοις, τὰς ἰδίας μὲν οἰκίας εκκενῶσαι, τὸν θεῖον δὲ πληρῶσαι ναόν; καὶ ἑαυτῶν μὲν ὥσπερ ἐξεστάναι δοκεῖν· ἀλλήλων δὲ συμπνοίᾳ γεγενῆσθαι, γνώμης και πίστεως ὁμοφροσύνῃ, καὶ γλώσσης συμφωνία, μου νοειδῆ καὶ ἐναρμόνιον ὥσπερ ἐξ εὐρύθμων ὀργάνων τὸν τῆς δοξολογίας ἀνακροῦσαι φθόγγον; Τίς ὁ τὸν ἱερώτατον τοῦτον σύλλογον ἢ θίασον οὕτω παναρμονίως συγκροτῶν; Η δῆλον ὡς Πέτρος καὶ Παῦλος, ἡ κορυφαία καὶ πρεσβυτάτη τῶν ἀποστόλων ἀκρότης - Πέτρος, ἡ τῆς Χριστοῦ πίστεως ἀρχή· Παῦ λος, ἡ τῆς ἀγάπης τελειότης - Πέτρος, ἡ ἀμετακίνητος τῆς Ἐκκλησίας πέτρα· Παῦλος, ὁ τὸν θεμέλιον ταύτης ἀσφαλῶς καταβαλόμενος. Οὗτοι δὴ σήμερον οἷα νόες υπόπτεροι τῶν ὑπερφώτων καὶ οὐρανίων ὑποκαταβάντες χώρων, καὶ τοῖς ἐν γενέσει και φθορᾷ ζῶσιν ἔτι νοερώς τε καὶ φιλανθρώπως συγγινόμενοι· οξέως τε διατρέχοντες, καὶ ἐμπεριπατοῦντες ἐν ἡμῖν, πρὸς ὑπέρλαμπρον ἐκκαλοῦνται θυμηδίαν· καὶ ἄλλον ἀλλαχόθεν ἡσυχίῳ καὶ ὑψηλῷ συγκαλούμενοι κηρύγματι, καὶ καθάπερ μέλη πλείω τοὺς πάντας εἰς ἓν σῶμα τῇ ἀρχι20 Psal. Tota hæc oratio variis flosculis ludit, vixque alia ad historiam pertinentia sumit quam quæ ipsa Scriptura de principibus apostolorum sic magnifice SS. PETRI ET PAULI. Verum, ο Crux venerabilis, omnique major veneratione, ac salutis vitæque conciliatrix (velut enim cum animata atque vivente loquor, ob eam qua predita es vitalem gratiam), magnum præclarumque animorum phylacterium, piæ omnis mentis propitiatorium, necnon recti omnis cordis atque animi lucis ac sanctitatis promptuarium. Ο Crus, omnium defensio præsidiumque fidelium! omnium ædificatio domorum, auctorque ut tractus et loca pari fœdere habitentur; omnium condendarum ar bitra civitatum, et ut nationes pace componantur! 0 crux mundum universum concordia socians uniensque, cujus omnis altitudinem et profunditatem, longitudinemque et latitudinem tuis cornibus ramisque delineas, orbisque quatuor partes in te repræsentes contineasque, Salva populum tuum et benedic hæreditatem tuam: et rege nos atque extolle in sæculum usque sæculorum 3. Amen. ORATIO III. Laudatio sanctorum ac principum apostolorum Petri et Pauli. Quisnam jucundus hic sonitus? Quis faustus clarusque festum agentium plausus? Quæriam mira hæc ac splendida vestium candore luminunque gestatione pompa? Vos scilicet peculiaris Dei populus, Christi nominis nuncupatione ornatus, ex omni genere, instituto, civitate atque ætate, fidei fervore commotus, quique illustre hoc apostolorum delubrum, quantum est, concertantibus animis impleveritis. Quisnam cursus? Quæ diligentia et ardor, ut in sacrum hoc septum veniretis? Unde vobis ut velut ex uno condicto ab ipso excitati vespere, relictis vacuis domibus, divinam hanc ædem repleretis? ac quidem vobis ipsis prope modum excessisse; alii vero aliorum facti, animorum conspiratione fideique concordia ac linguæ consensione, uniformem atque concinnam velut modulatis organis laudationis vocem sonumque edere videamini? Quis sacratissimum hunc conventum seu chorum sic apte tantaque omnino harmonia cogit? Nonne palam Petrus et Paulus, princeps ille augustissimusque apostolorum vertex: Petrus, Christi fidei origo, Paulus, charitatis perfectio: Petrus immobilis Ecclesiæ petra, Paulus, illius tute certaque destinatione jactuin fundamentum? Hi nimirum hodie velut aligeræ mentes a lucidissimis illis ac cœlestibus sese demittentes axibus, benignaque inclinatione illis spiritu congressi, qui mortalem adhuc agunt vitam, velociusque discurrentes ac ambulantes in nobis, ad omni majorem splendore jucunditatem invitant: aliumque aliunde placido altoque convocantes præconio, ac velut plura membra, in unum corpus, sucratissimi eorum tradit; quæ certe sunt maxima, et quæ merito maximam eis venerationem in fidelium animis concilient. Pauca itaque nobis annotanda.

ORATIO III. - IN LAUDEM SS. PETRI ET PAULI. συνειλεχώς ἰχθύων· καὶ τῇ Δεσποτικῇ τραπέζη genere congregans, laudatissimum mensa Dominica πολυτελέστατον παρασκευαζόμενος ἐψώνιον. edulium struis apparasque. Χαίροις, Παῦλε, ὁ πρότερον μὲν τῷ ζήλῳ τοῦ νόμου καταφλεγείς· ἔπειτα τῇ τῆς χάριτος ἀγάπῃ πυρποληθείς· καὶ φυγὰς μὲν, ἀντὶ διώκτου· ἀντὶ βλασφήμου δὲ καὶ ὑβριστοῦ, δοκιμώτατος εὐαγγελιστὴς γεγενημένος· καὶ χερσὶ μὲν δέῤῥεις ἀψύχους συρράπτων πρὸς σκηνοποιίαν· Πνεύματι δὲ θείῳ λογικὰς συνδέων καρδίας καὶ νοεράς, καὶ σκηνὴν ταύτας ἀκήρατον, καὶ οὐράνιον πρὸς τὴν τοῦ Ὑψστου κατοίκησιν ἀπεργαζόμενος. Ὑμεῖς, εἰ καὶ κατὰ χρόνον τὸν ἴδιον ἑκάτερος τῆς ἐν σαρκὶ γεννήσεως ἐτύχετε, ἀλλὰ προαιωνίως ἐν Θεῷ Πατρὶ προεγνωσμένοι, καὶ τῆς τοῦ Μονογενοῦς δόξης σύμμορφοι γενέσθαι προωρισμένοι, ὅτε ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, καὶ Λόγος σάρξ ἐγένετο, πρώτως αὐτοὶ τοῦτον ἐπιγνόντες καὶ λαβόντες· καὶ πρῶτοι τῆς ἐξ αὐτοῦ γεννήσεως ἠξιωμένοι, καὶ πρῶτοι τοῦτον ἑαυτοῖς εὐμοιρήσαντες ἐσκηνωκότα, αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ συμμαρτυροῦν ἐσχήκατε τῷ πνεύματι ὑμῶν, ὅτι ἐστὲ τέκνα τοῦ Θεοῦ· εἰ δὲ τέκνα, καὶ κληρονόμοι • κληρονόμοι μὲν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ. Ὑμεῖς, οὐ τῆς ἐπουρανίου κλήσεως μέτοχοι μότον, ἀλλὰ καὶ ἐκλογῆς υἱοὶ κεχρηματίκατε· καὶ οὐκ ἐξελέγητε μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐδικαιώθητε, ἀλλὰ καὶ ἐδοξάσθητε. Ὑμεῖς οὐκ ἀπὸ σαρκὸς καὶ αἵματος· διὰ δὲ τοῦ ἐν οὐρανοῖς Πατρὸς τὸν αὐτοῦ Χριστὸν ἀπαυγασθέντες, καὶ ἐν τῷ μεγάλῳ φωτὶ τὸ μέγα φῶς τεθεαμένοι, καὶ τούτῳ σαφῶς πεπιστευκότες, καὶ Μοῦν ἐν αὐτῷ καταστραφθέντες, καὶ ψυχήν κατα λαμφθέντες· μᾶλλον δὲ φῶτα λαμπρὰ καὶ θεαυγῆ γεγενημένοι, εἰς φῶς ἐθνῶν ἀπεστάλητε, εἰς σωτηρίαν ἐσχάτου τέθεισθε τῆς γῆς. ~ Ὑμῶν τὴν πίστιν, ὁ μακάριος καὶ μόνος δυνάστης πρώτος έμακάρισεν, ἄγγελοι ύμνησαν, δαίμο νες ἔπτηξαν, ἡ κτίσις ἐδόξασεν. Ὑμῶν τὴν ἐλπίδα, οὐ πυκναὶ βροχα, καὶ συνεχεῖς λογισμῶν ἐκτόπων παρεσάλευσαν· οὐ πονηροτάτων καταιγίδες γλωσσῶν καὶ βαρύτητες, ὡς ποταμοὶ προσπίπτοντες διέλυσαν· οὐ κινδύνων καὶ θανάτων ἐσμός, ὡς ἀνέμων βία προσρήσσουσα κατέῤῥαξεν. Ὑμῶν τὴν ἀγάπην, οὐκ Αρχαί, οὐχ Εξουσίαι, οὔτε ζωή, οὔτε θάνατος, ἀλλ' οὐδὲ πᾶς ὁ κόσμος ἐταμώτατα συγκινηθείς, τῆς οἰκείας αὐτὴν βεβαιότητος μετεκίνησε καὶ μονιμότητος. Ὑμῖν πρώτως καὶ εἰλικρινῶς καὶ σαφῶς δέδοται γνῶναι τα μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ· τοῖς Salve sis, Paule, prius quidem legis æmulatione exæstuans; postea autem gratiæ charitate incensus; ac pro persecutore, qui ipse ſugam inieris; pro blasphemo et injuriis atroce, probatissimus prædicator exstiteris: ac qui pelles quidem inanimes in usum tabernaculorum manibus ipse consueris ", divino autem Spiritu corda utentia ratione ac mente prædita alia aliis Deoque devinciens, immortale hæc tabernaculum atque cœleste, in quo Altissimus habitaret, præstares. Vos, etsi suo quisque tempore in carne nati estis; ante sæcula tamen in Deo Patre præsciti, atque ut Unigeniti gloriæ similes efliceremini, prædestinati; quando venit plenitudo temporis ac Verbum caro factum est, tunc primum ipsi, illo agnito acceptoque; ac primi ut ex co nasceremini consecuti, primique ut ipsum in vobis manentem haberetis felici sorte nacti, ipsum Dei Spiritum habuisti testimonium perhibentem spiritui vestro, quod filii Dei essetis: si autem filii, et hæredes; hæredes quidem Dei, cohæredes autem Christi 4. Vos, nedum cœlestis vocationis participes facti estis, sed et electionis exstitistis filii: nec solum electi estis, sed et justificati, sed et glorificati. Vos non ex carne et sanguine, sed Patris cœlestis illustratione, ejus Christum edocti, inque magna luce magnam conspicati lucem, eique manifeste cre dentes, atque in illa mente collustrati penitusque animo illuminati; quinimo splendida divinique fulgoris lumina effecti, in lucem gentium missi estis: in salutem ad extremum usque terræ estis positi **. Fidem vestram, primus beatus ille et solus potens beatam prædicavit; concelebrarunt angeli, dæmones expaverunt,creatura gloria extulit. Spem vestram, crebri jugesque absonarum cogitationum imbres non concusserunt; nequissimarum linguarum procellæ, dirique blasphemiarum turbines ac molestiæ, irruentium more fluminum, non dissolverunt; periculorum agmina mortesque plurimæ, ceu venti vehementius illisi, non eliserunt. Vestram charitatem, non Principatus, non potestates, neque vita, neque mors (at neque mundus totus sævissime commotus) a sua constantia et firmitate dimove.. runt 48. Vobis primum vereque ac manifeste datum est nosse mysteria regni Dei; reliquis autem, juxta 14; Rom. vi. 16. ** Hebr. 45 ] Tim. vi, 15; Matth. xvi, Gal. 1, 14; Act. ix, 2; Act. XVIII, 3. * Rom. viii, 29; Gal. iv, 4; Joan. 1, , 1; Act. ix, 15; Rom. vi, 30; Matth. xvi, 17; Psal. xxxv, 10; Isa. xlix, 6. 17; vu, 25; Rom. vi, 38. Τότε πρώτως αὐτοί. Id ita verum de Petro ac Andrea ejus fratre, qui sic primo primique Christum agnoverunt et receperunt; Paulus vero, aliquanto post, et tardius, Domino jam in cœlos recepto, a quo etiam de cœlo vocatus est. Sed et Ipse inter primos et primus, quantum ad illos PATROL. GR. CV. qui post illum ejusque maxime opera crediderunt. θεαυγή φώτα. Divini splendoris ac fulgoris Jumina. Sic maxime apostoli et in eis principes, quorum sic divinus splendor et claritas, et qui dii quidam, toti Deo imbuti mortalibus sint.

NICETE PARHLAGONIS quod divino proditum eloquio, est, in parabolis, δὲ λοιποῖς, κατὰ τὸν θεῖον Λόγον, ἐν παραβολαῖς, pro cujusque nimirum certa quadam ratione cum sermone Verboque necessitudine. Vobis sublimis divinaque ac immediata in excelsis circa inaccessum thronum primæ sedis constituta dignitas, pro vestra illa cum divinissimo sermone Verboque necessitudine digne ac magnifice attributa: nec dictu temerarium arbitror, quæ a dextris atque sinistris summi universorum Regis sessio est, vobis a Patre preparatam esse 46. Vos, terra quidem tanquam veritatem, juxta ac sacratissimum occinit melos, edidit: coelum autem, justitiæ præcones produxit. Nam terra quidem, velut elegantem emisit fructum: sua vero Dominus, in vobis alte defixa rataque benignitate, emicantibus ex vobis radiis creaturam omnem bonitate imbuit. Vos primos vasa misericordiæ, suarumque gratiarum pretiosas penus condens, sacrosanctorum - que donorum suorum plenitudine implens, ex vestra rursum plenitudine, cunctas deinceps gentium generationes munere afficit 48. Ac sicut legis olim interpretem ac promulgatorem, eum suo illum spiritu illique proprio adimplesset, subjectos ei legisperitos ex illo impartit (quod ita manifeste Septuaginta seniorum, juxta Scripturam, vocatio prodit; ac quod a Mosaico ablatum, Spiritus illis demensum contributum est), sic in vos quoque postea principes, gratiæ doctores ministrosque, non cominensa largitate; sed velut in summe necessarios, toto efuso adoptionis Spiritu, vestra ex plenitudine ut ex inexhausto fonte, gratiæ filios omnes bonitate imbuit et deitate. G Vos mundus universus non recte æmulatus, hoc quoque satagens ut perditionis profundo mergeret, sic nesciens imprudensque spe frustratus est, ut suos magis leros regesque agnoverit. Nempe reges, non qui rapina regnum caducum inierint, sed qui gloriam immortalem ac sempiternum regnum induerint. Omnis enim terra et mare excitatis, aquarumque more importabili impetu precipiLantium efferatis, linguæque multiplicis gentium cuneis, adversus sacros ipsos theologos; viros scilicet modestos ac graves, humiles, brevi lacerna opertos, nec ullum preterea seculi hujus inferentes commeatum; atque his corpus perdere, prædicatio nem exstinguere, sensumque ac fidem sic radickus evellere molientibus, ut nec memoriæ vestigium mundo exstaret: sic vicissim aversa, et ab absurdis inhibita conatibus sunt, ut divinam illud re ipsa oraculorum impletura conspiciatur". Eorum nen.pe sermone compressa tempestate inque lenem tradueta auram; atque illius quidem silentibus fluctibus; cunctis vero præ tranquillitate lætantibus, ac qui in divinæ voluntatis portum deducantur. * Matth. xi. 11; Luc. vi, 10; Matth. xix, 28; * Psal. cvi, 29. Num. xi, 17. ἀναλόγως τῆς πρὸς τὸν Λόγον ἑκάστων οικειότητος. Υμῖν ὑψηλή τε καὶ θεία καὶ προσεχὴς ἐν ὑψηλοῖς περὶ τὸν ἀπρόσιτον θρόνον ήτοιμάσθη προεδρία, κατὰ τὴν πρὸς τὸν θεαρχικώτατον Λόγον οἰκείωσιν ἀξιοπρεπῶς ἀποκεκληρωμένη. Ὑμῖν οὐ τολμηρὸν οἶμαι φάναι τὴν ἐκ δεξιῶν τε καὶ ἐξ εὐωνύμων τοῦ Παμβασιλέως καθέδραν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς προητοι μάσθαι. Ὑμᾶς, ἡ γῆ μὲν ὡς ἀλήθειαν, κατὰ τὸ ἱερώτατον μέλος, ἐξανέτειλεν· ὁ οὐρανὸς δὲ δικαιοσύνης κήρυ κας ἐξέφανεν. Καὶ γὰρ ἡ γῆ μὲν, ὡς ὡραῖον προ ΐσχετο καρπόν· ὑμῖν δὲ ὁ Κύριος τὴν οἰκείαν ἐνιδρυ σάμενος χρηστότητα, ταῖς ἐξαλλομέναις ὑμῶν ἀκτῖσι πᾶσαν ἀγαθουργεῖ τὴν κτίσιν. Ὑμᾶς πρώτους ἐλέους σκεύη, καὶ ταμιεία τίμια τῶν αὐτοῦ χαρίτων κατασκευασάμενος, καὶ ἐκ τοῦ πληρώματος τῶν τελεταρχικῶν αὐτοῦ δωρεῶν πετ πληρωκώς, ἐκ τοῦ ἡμετέρου πάλιν πληρώματος, τὰς ὅλας ἑξῆς γενεὰς τῶν ἐθνῶν εὐεργετεῖ· καὶ ὥσπερ τὸν τοῦ γράμματος πρώην ὑποφήτην, τοῦ ἐκείνῳ προσήκοντος πνεύματος πεπληρωκώς, ἐξ αὐτοῦ τοῖς ὑπ' αὐτῷ μεταδίδωσι νομιζομένοις· εἴπερ ἀπόδειξις τούτου σαφὴς, ἡ τῶν Ἑβδομήκοντα πρόσκλησις πρεσβυτέρων, κατὰ τὴν Γραφήν· καὶ πνεῦμα τοῦ Μωσαϊκοῦ μὲν ἀφαιρούμενον, αὐτοῖς δὲ ἐπιμετρούν μενον· οὕτω καὶ ὑμῖν ὕστερον τοῖς κορυφαίοις τῆς χάριτος μυσταγωγοῖς καὶ διακόνοις, οὐκ ἐκ μέτρου τὸ Πνεῦμα τῆς υἱοθεσίας· ἀλλ᾿ ὅλον ὡς οἰκειοτά τοις ἐκχεάμενος, ὡς ἐξ ἀκενώτου πηγῆς τῆς ὑμετέ ρας πληρότητος, τὰ τέκνα πάντα τῆς χάριτος ἀγαθύνει καὶ θεουργεί. Ὑμᾶς ὁ πᾶς κόσμος ζηλώσας οὐ καλῶς, καὶ βυθοῖς ἀπωλείας καταχώσειν βιασάμενος, οὕτως ἔλαβε τῶν ἐλπίδων ἀποτυχών, ὥστε μᾶλλον δεσπότας ιδίους ἐπιγνῶναι καὶ βασιλεῖς· βασιλεῖς οὐχ ἁρπαγμῷ βα σίλειον εἰληφότας καταργούμενον· ἀλλ᾽ ἀκατάλυτον δόξαν καὶ διαιωνίζουσαν ἡμφιεσμένους βασιλείαν. Καὶ γὰρ ἡ γῆ μὲν πᾶσα καὶ θάλασσα, τὰς ἐκτεθηριω μένας καὶ πολυγλώσσους ἀγέλας τῶν ἐθνῶν, καθάπερ ὑδάτων βίαν ἀνυπόστατον, κατὰ τῶν ἱερῶν τού των θεολόγων κατεγείρουσα, τῶν σεμνῶν, τῶν μετ κρῶν, τῶν βραχεῖ ῥάκει τὸ σῶμα σκεπομένων· ἄλλο δὲ καθάπαξ τοῦ νῦν αἰῶνος οὐδὲν ἐφόλκιον ἐπαγο μένων· καὶ τούτοις ὀλέσαι μὲν σῶμα, σβέσαι δὲ λόγον· νοῦν δὲ καὶ πίστιν οὕτως ὁλόριζον ἐκτῖλαι, ὡς μηδὲ μνήμης ίχνος τῷ βίῳ καταλιπεῖν μηχανω μένη· οὕτως ἀντέστραπτα: τῆς κακίας, καὶ τῶν ἀτόπων ἐγχειρημάτων ἀνακέκοπτο, ὡς τὸ θεῖον ἐκεῖνο λόγιον ἐνεργούμενον ὁρᾷν· τῷ λόγῳ μὲν αὐτῶν τῆς καταιγίδος ἐπιτεταγμένης, εἰς πραείαν δὲ αὖραν ἱσταμένης· καὶ τῶν κυμάτων μὲν αὐτῆς και τασιγαζομένων· εὐφραινομένων δὲ πάντων ἐπὶ τῇ ἡσυχίᾳ, καὶ ἐπὶ λιμένα τοῦ θείου θελήματος οδηγου μένων. Χ.Χ. 93 Matth. 47 Psal. LXXXIV, ** Rom. viii, 25; ย t J ་།

ORATIO III. IN LAUDEM SS. PETRI ET PAULI. ἣν ὁρᾶν ἐκεῖ τότε πᾶσαν μὲν ἀνθρώπων φυλήν πᾶσαν δὲ γλῶσσαν, τὴν ἰδίαν διάλεκτον ἀκούουσαν, τῷ Παρακλήτῳ διὰ ἀποστόλων λαλουμένην· καὶ γόνο μὲν ψυχῆς τῷ θεολογουμένῳ λόγῳ κατακάμπτουσαν· χείλη δὲ καὶ γλῶσσαν πρὸς τὴν τριαδικήν κατευθύνουσαν δοξολογίαν· καὶ ὥσπερ εἰδώλων τε πλάνης καὶ τῶν δαιμονίων πρώην έμεμέστωτο, οὔτως ύστερον χάριτος ζώσης τοῦ ζωαρχικοῦ Πνεύμα της πεπλήρωτο. Καὶ οἷον ἀλσὶ δραστηρίοις ταῖς τούτων θεηγορίαις καταρτυομένη, τὴν ὑγρὰν ἀπερρύπτετο καὶ δυσώδη τῆς ἁμαρτίας σηπεδόνα. Τῶν μικρῶν γὰρ ὀργίων καὶ ἐθῶν καὶ τελετῶν, οἷς χρονέω; εμμείνασα δυσαπόνιπτον ἔσχε τὴν κηλίδα, τούτων ὕδατι ῥυπτομένη καθαρῷ, καὶ μυστηρίων θείων θεουργουμένῃ μετουσίᾳ, κοινωνὸς οὐρανίων αναπέφηνε μεγαλοδωρεῶν. Vidisses illie tunc hominum nationem omnem omnemque linguam, suum proprium sermonem ex apostolorum ore Spiritus munere audientem: ac quidem genu, sermoni, cujus deitas prædicaretur, flectentem; labia vero ac linguam ad Trinitatis laudem dirigentem ac sicut olim simulacrorum dæmonumque errore plena exstiterat, sic postea viva vivifici Spiritus gratia exuberabat: velut denique acri sale, divinis eorum condita prædicationibus, uidam atque olentem peccati cariem detergebat. Impuris enim orgiis mysteriisque ac care moniis, quibus olim alte hærentem contraxerat maculam, horum munda aqua abluta, divinorumque mysteriorum communione imibuta, magnificorum coeli munerum consors effecta est. Ἀλλ᾿ οὐχ ἡ σωματική κτίσις μόνον, οὕτω τῆς Πέτρου καὶ Παύλου μεγαλοφυΐας καὶ στεῤῥότητος, ἤτοι χάριτος ήττήθη· καὶ αὐτοὶ δὲ αἱ ἀσώματοι πᾶται καὶ ἀποστατικαὶ Δυνάμεις, δυσμαχώτατα πόλεμον κατ' αὐτῶν ἀνῃρημένοι, οὕτως ἐξουδένωνται καὶ κατανενίκηνται, ὡς εἰκὸς ἦν ἐξουδενού. σθαι τοὺς κατὰ τῶν Ἰησοῦ πιστοτάτων οπλιζομένους ὀπαδῶν. Καὶ γὰρ ὥσπερ πρῶτος ἐκεῖνος τὴν ἀνθρωπότητα περιποιούμενος, καὶ διὰ ταύτην τῷ κοσμοκράτορι πάλῃ συμπλακείς, νοητῶς ἀπεξεδύσατο καὶ παρρησίᾳ θριαμβεύσας αὐτὸν, τῷ σταυρῷ παρεδειγμάτισεν· οὕτω δὴ Πέτρος καὶ Παῦ λος, οἱ γνήσιοι τῆς ἐκείνου πείρας και νίκης μιμηταί, πάσαι; Αρχαῖς καὶ Εξουσίαις ὑπὲρ τῶν ἐθνῶν, καὶ κοσμοκρατορίαις ἀπάσαις συμπλεκόμενοι, καὶ ταύτας ἀραχνίων τρόπον νημάτων ἀπημάντως ἐν ἐκείνῳ διεκδύνοντες· καὶ τοῖς παθήμασι μὲν είδοκούντες, τοῖς καθημερινοῖς δὲ θανάτοις ἐγκαυχώμενοι, εἶτα τὸ τοῦ διδασκάλου ποτήριον ἐκπεπωκότες, ἐν αὐτῷ τὸν ἀντίπαλον κατακράτος καθαιροῦσιν· καὶ τοὺς ὑπ' ἐκείνῳ κρατουμένους ᾐχμαλωτικότες Χριστῷ, τοῖς τῆς δικαιοσύνης καὶ νίκης ἐστεφανώθησαν στεφάνοις. Nec corporalis duntaxat natura, sic Petri Pauli - que victa magnifica indole et firmitate, sive gratia; verum etiam incorporeæ omnes atque apostatica Potestates, duro in illos difficillimoque bello excitato, sic dejectæ prorsusque obtritæ sunt, ut par erat dejici eos, qui adversus Jesu fidelissimos discipulos ac sectatores armis instruerentur. Ειenim sicut primus ille humanæ naturæ vindex, ejusque causa adversus mundi rectorem lucta congressus, spiritaliter exuit "': palamque triumphans, in cruce traduxit; sic plane Petrus Paulusque, illius certaminis ac victoriæ veri æmuli, cum Principatibus omnibus et Potestatibus, cunctisque mundi rectoris cuneis gentium causa congressi, velutque aranearum stamina, nulla hæc noxa in co exuentes ac quidem laboribus atque ærumnis audentes, quotidianisque mortibus gloriantes; tumque magistri lausto calice, in eo adversarium prorsus profligant: quosque ille tenebat, Christo mancipantes, coronas justitiæ ac victoriæ perccperunt. Ac Petrus quidem, sacras in cruce atque seniles expandens palmas; capite deorsum in terram pro nus, pedibusque sursum in eœlum levatus, ut passionis tum similitudine tum dissimilitudine magistrum clarificaret: Paulus vero supra modum Καὶ Πέτρος μὲν τῷ σταυρῷ τὰς ἱεράς τε καὶ πρεσβυτικὰς παλάμας ἐκπεπετασμένος· καὶ κάτω μὲν πρὸς τῇ γῇ τὴν κεφαλήν· ἄνω δὲ πρὸς οὐρανὸν τοὺς πόδας ἀπῃωρημένος, ὡς ἂν καὶ τῇ ὁμοιότητι τοῦ πάθους, καὶ τῇ ἀνομοιότητι τὸν διδάσκαλον δοξάσειεν. Παῦλος δὲ, τὴν ὑπέρτιμον κάραν ἀποτμη- venerabili casa cervice; atque ea, quod deesset θείς, καὶ τὸ στέρημα ταύτῃ τῶν παθημάτων Χριστοῦ πεπληρωκώς, οὕτω νενικήκασι τὸν κόσμον. Οὕτως Christi passionum adimplens, sic mundum vicere”, In eum modum contigit ut virtus in infirmitate το Act. π, 1. 31 Coloss. II, 15. * Coloss. 1, 24; II Cor. xit, 9. Νοητῶς ἀπεξεδύσατο. Hanc vocem plerique transitive exponunt, non satis ad mentem apostoli, quasi velit síc exspoliatos nudatosque principatus ac potestates traduxisse; non quod ipse potius ad certamen exutus, posita scilicet per mortem carne, vel etiam, ut Chrysostomus exponit, ipsa eorum labe, eaque in se depulsa ab humana natura (qui mos est luctatorum), sic magnifice de illis triumphaverit, ac exemplum eos fecerit. Sic certe Syrus interpr., Et per exspoliationem corporis sui, diffamarit principatus et potestates. Sua nimirum morte, qua velut indumentum, corpus exuit. Eodem modo De August. l. De agone Christ. c. 2 et 16; adversus Faustum, c. 29 et 1, et De peccat. merit. et remiss., c. 27, Exuens se carnem. Quin et Hilar. 1. 1x, Trinit., Exutus carnem, et potestates ostentui esse fecit. Hoc nempe insinuantes, reciproce accipiendam cam vocem, utrovis tandem modo intelligatur ea reciprocatio. Nicetas exponit ad sensum Chrysostomi exspoliationem in nobis factam νοητῶς infernalium potestatum, ita ut mente intelligi potest et spirituali ratione; quomodo etiam oblita Dei iu nobis imagine per peccatum, internam omnem labem cum auctoribus indueramus.

perficeretur; sicque exitioso illo colliso atque per- ή θεία δύναμις ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τούτων τετελείωται· cusso, clari clare una cum Christo victoriæ auctore in coelum recepti sunt. Εt sicut primus ille victoria potitus, in dextera sedis majestatis primus in excelsis sedit, ita hi quoque pro illius similitudine victores, ut illi a dextris sedeant, secundis partibus nanciscuntur. O eximiam imitationem omni majorum imitatione! O humilium ac modesto sensu exaltationem apud Altissimum! Terreni, et coelestes; mortales, et immortales; pusilli, terque maximi. Qui omni rundo retrimentum ac quisquiliæ positi, venerabiliores Seraphin exstiterunt. Qui fame, siti, nuditate conflictati, bonorum quæ oculus non vidit, non auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt; in quæ etiam angeli (ut cum ipsis loquar) desiderant prospicere, horum hi dispensatores atque arbitri sanctis præfecti sunt. Quodnam istud erga vos bonitatis mysterium? Quomodo iidem tum filii hominum auditis, tum Dei? Alterum, natura; alterum, adoptione. Quomodo momentanea levisque tribulatio, sic æternum vobis gloriæ pondus praestitit *? καὶ οὕτω τὸν ὀλετῆρα θραύσαντες, λαμπρού λαμ πρῶς τῷ νικοποιῷ Χριστῷ πρὸς οὐρανοὺς συναν ελήφθησαν. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖνος πρῶτος νενικηκώς, ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης πρῶτος ἐκάθισεν ἐν ὑψηλοῖς· οὕτω καὶ οὗτοι κατὰ τὴν πρὸς ἐκεῖνον ὁμοίωσιν νενικηκότες, τῆς ἐκ δεξιῶν τούτου δευτέρας καταξιοῦνται καθιζήσεως. Ὁ τῆς ὑπερφυούς μιμήσεως τῶν ἀμιμήτων! ὢ τῆς πρὸς τὸν Ὕψιστον τῶν ταπεινοφρόνων ἀνυψώ σεως! οἱ ἐπίγειοι, καὶ οὐράνιοι· οἱ θνητοί, καὶ ἀθάνα τοι· οἱ μικροί, καὶ τρισμέγιστοι· καὶ οἱ περικάθαρμα τῷ κόσμῳ παντὶ καὶ περίφημα κείμενοι, αἰδέσιμοι καθώ εστήκασι τοῖς Σεραφείμ· καὶ οἱ πείνῃ δὲ καὶ δίψῃ καὶ γυμνότητι ταλαιπωρούμενοι, τῶν ἀγαθῶν & ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν, οἷς οὐκ ἤκουσεν, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη· εἰς ἃ καὶ ἄγγελοι, κατ' αὐτοὺς εἰπεῖν, ἐπιθυμοῦσι παρακύψαι, τούτων οὗτοι ταμίαι, καὶ πρυτάνεις ἁγίοις προεστήκασι. Τί τὸ περὶ ὑμᾶς τοῦτο τῆς ἀγαθότητος μυστήριον; Πῶς οἱ αὐτοὶ καὶ υἱοὶ ἀνθρώπων καὶ Θεοῦ κεχρηματίκατε; Τὸ μὲν, διὰ τὴν φύσιν, τὸ δὲ, διὰ τὴν υἱοθεσίαν. Πῶς τὸ παραυτίκα τῆς θλίψεως, καὶ ἐλαφρὸν, οὕτως ὑμῖν βάρος δόξης αἰώνιον εἰργάσατο; Carnem factum esse Deum Verbum et habitasse Σάρκα μὲν γεγονέναι τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἐν ἡμῖν in nobis, vestra insinuatione atque doctrina agnoἐσκηνωκέναι, ἐκ τῆς ὑμετέρας μεμνήμεθα μύστε vimus: vos autem reipsa corpus membraque αγωγίας· ὑμεῖς δὲ σῶμα τῷ ὄντι, καὶ μέλη τίμια τῷ nobilia, ei qui carnem assumpsit, exstitistis: cor- σεσαρκωμένῳ καθεστήκατε. Σώμα πάγκαλον, θεοει pus nimirum undequaque pulchrum, deiforme, δὲς, θεαυγές, πάσης κηλίδος καὶ ῥύπων καὶ μώμων divinis micans fulgoribus, quod nullam maculam, ἀνεπίδεκτον. Οἷα γὰρ ὀφθαλμοὶ δύο φωτοφανέστα nullas rugas aut labem ullam admittat. Velut enim τοι καὶ χαριέστατοι του Δεσποτικοῦ σώματος προς duo lucidissimi ac blandissimi Dominici corporis βέβλησθε, οἷς ὅλον αὐτοῦ φωτίζεται τὸ σῶμα· δι' prostatis oculi, quibus totum ejus corpus illustreὧν ὁ Κύριος τὰς καθ᾽ ὅλην τὴν γῆν ἐκκλησίας ἐφtur: per quos Dominus exstantes toto orbe Ecclesias ορῶν, οἰκοδομεῖ καὶ καταρτίζει. Καὶ ὦτα δὲ τρανὰ inspectans, ædificet perficiatque. Sed et aures καὶ σαφῆ, καὶ τῆς θείας ὄντες ευήκοα φωνῆς· τὸ apertæ et claræ, atque divinæ voci faciles, Dei ver- ῥῆμα τοῦ Θεοῦ τὸ πάνσοφον, τὸ παντοδύναμον, τὸ bum sapientissimum ac omnipotens, Incarnationis τῆς Οἰκονομίας, φημί, πρῶτον μυστήριον ἐνωτιscilicet mysterium, cum primum audissetis, cunσθέντες, ταῖς ἀκοαῖς αὐτὸ πάσαις δευτέρως ένα ctorum illud postmodum auribus intulistis. ηχήσατε. Vos et mares odoratissimæ et genæ estis mysticæ. Nares sacræ, sacrorum unguentorum Christi fragrantiam suaviter admodum olfacientes, ejusque scientia suavem odorem, omni loco manifestantes. Gene vere sicut phialæ aromatum *, velut e fonte divina docta lingue, germinantes (uti sacratissimo continetur eloquio) unguentaria; mysticas scilicet odoris suavitates (Spiritus nempe doctrinas) his qui digni sint, proferentes. Ὑμεῖς καὶ μυκτήρες εὐοσμότατοι, καὶ σιαγόνες ἐστὲ μυστικαί. Μυκτῆρες ἱεροὶ τῆς ἱερᾶς τῶν Χρι στοῦ μύρων εὐωδίας ἄγαν ἡδέως ὀσφραινόμενοι, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ παντὶ τόπῳ φανερούντες. Σιαγόνες δὲ, καθάπερ φιάλαι τοῦ ἀρώ ματος, ὥσπερ ἀπὸ πηγῆς τῆς θεολόγου γλώσσης, φύουσαι (κατὰ τὸ μυστικώτατον λόγιον), μυρεψικά, τὰς μυστικὰς εὐωδίας (ήτοι διδασκαλίας τοῦ Πνεύ ματος) τοῖς ἀξίοις προβαλλόμενοι. Ὑμεῖς καὶ χεῖρες ἐνεργεῖς καὶ δραστήριοι πιστεύε σθε, οὐκ ἐν λιθίναις τὰ θεῖα λόγια πλαξὶν, ἀλλὰ σαρκίναις· οὐ μέλανι, ἀλλὰ Θεοῦ Πνεύματι ζώντι μια στικῶς καλλιγραφοῦσαι. Χεῖρες, οὐ θεμέλιον μόνον ἀσφαλῆ, τὸν τῆς πίστεως καταπηγνύουσαι, ἀλλὰ καὶ ἔργα τῆς πίστεως ἄξια εποικοδομοῦσαι. Οὐ ξύ λοις γάρ, οὐ καλάμῃ καὶ χόρτῳ, χρυσῷ δὲ καὶ ἀργύρω καὶ λίθων τοῖς τιμιωτάτοις, εἴτ' οὖν λόγοις καὶ πράξεσι Θεοτερπέσι, την νοεράν Ἐκκλησίαν καὶ ζῶσαν καταρ Vos item manus strenuæ ac industriæ; quæ non in tabulis lapideis, sed carnalibus, nec atramento, sed vivo Dei Spiritu, mystice divina eloquia ornate depingatis ". Manus, quæ nedum firmum fundamentum (fidei scilicet) tuta base figatis, sed et digna fidei opera superædificetis. Non enim lignis, stipula et feno, sed auro et argento pretiosissimisque lapidibus (doctrinis scilicet atque actibus Deo placitis) intelligentem atque viventem Deo 83 Hebr. 1, 13. ** II Cor. 1, 17, 1, 4, H; 1, 2, 9; I Petr. 1. 12; II Cor. iv, 17. ss Joan. 1, 44. ** Cant. v, 13. 87 IJ. Cor. ii, 3.

ORATIO III. — IN LAUDEM SS. PETRI ET PAULI. τίζετε Θεῷ. Χείρες μυστηρίων ἱερουργοί θείων Ecclesiam instruitis ". Manus, divinis operantes ὑπερφυῶν τεραστίων αὐτουργοί· ἀφῇ μόνῃ νόσους. mysteriis; ipsa eximiorum prodigiorum artifices: Κώμεναι, δαίμονας ἐλαύνουσαι, παραλελυμένους σφίγγουσαι, λεπρούς καθαίρουσαι, παγκεκυφότας ἀνορθοῦσαι, νεκροὺς ἀνιστῶσαι, καὶ τυφλοῖς μὲν τὴν ὄψιν, κωφοῖς δὲ τὴν ἀκοὴν, μογιλάλοις δὲ τὴν γλῶσ‐ σαν διατρανοῦσαι καὶ διασαφοῦσαι· καὶ πᾶσαν σώματος λώβην, καὶ πᾶσαν ψυχῆς λύμην ἀφράστως καὶ ἀχρόνως θεραπεύουσαι. Ὑμεῖς καὶ δύο ὦμοι καὶ μαζοὶ δύο τῆς Ἰησοῦ πεφήνατε μεγαλειότητος· οἱ μὲν τὸν σταυρὸν αἴρον τες, καὶ αὐτῷ συνεπαιρόμενοι· καὶ ὡς κεφαλῇ ἰδίᾳ, τῷ ἐσταυρωμένῳ προθύμως έφεπόμενοι. Ωμοι, τὸν χρηστὸν αἴροντες Χριστοῦ ζυγὸν, καὶ τὸν ἐλαφρὸν ἐλαφρῶς κουφίζοντες φόρεον τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τοῖς ἀξίοις αὐτὸν ἐπιφορτίζοντες· ναὶ δὴ, καὶ τὰ τῶν προβάτων ἀναλαμβάνοντες πλανώμενα, καὶ της μένουσιν συναριθμοῦντες, καὶ μάνδραις ταῖς ἄνω κατασφαλιζόμενοι, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν σταυρῷ καὶ θανάτῳ κατά μίμησιν ἁγιαζόμενοι Δεσποτικήν. Μαζοὶ δὲ, οὐκ αἰσθητῷ γάλακτι, νοητῷ δὲ τρέφοντες τὴν Ἐκκλησίαν· καὶ οὐδὲ γάλα μόνον, τὸν εἰσαγωγικόν τε λόγον καὶ τοῖς εἰπαγομένοις κατάλληλον ἀναλαμβάνοντες, ἀλλὰ καὶ οἶνον, τὴν στερεὰν τῶν δογμάτων εστιατορίαν, καὶ τοῖς τελείοις πρέπουσαν ἐπινάοντες θεολογίαν. Ὑμᾶς, καὶ σπλάγχνα καὶ νεφρούς τις εἰπὼν δι δύμους· μηρούς τε καὶ σκέλη καὶ πόδας τῆς τοῦ σαρκωθέντος ύπερουσιότητος, οὐκ ἂν, οἶμαι, τοῦ πρέποντος ἀποσφαλείη. Καὶ γὰρ παρ' ὑμῖν ζωτική, ποιότης καὶ ἄρρευστος τῆς θεοπρεπούς, ἤτοι θεοτε λοῦς ἀγάπης ἐνθεωρουμένη, καὶ ὥσπερ ἐκ διδύμου καὶ ζώσης πηγῆς τῶν ὑμετέρων κρυφίως ἐξαλλομένη σπλάγχνων, πισταῖς ἐπαρδομένη ψυχαῖς, γονίμους αὐτὰς ἀποδεικνύει Θεῷ. Κνῆμαι δὲ καὶ πόδες, εὐλό γως, οἶμαι, τοῦ Λόγου τεθεώρησθε, ὅτι πᾶσαν τὴν γῆν διαθέων ἐν ὑμῖν, καὶ πᾶσαν βροτῶν διάνοιαν ἐπιών, πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν δι' ὑμῶν χειραγωγεί. Ὑμεῖς ὄντως ἐστέ, κατὰ τὸν ἱερὸν Ζαχαρίαν, οἱ δύο τῶν ἐλαιῶν κλάδοι, ἐκ δεξιῶν τε καὶ εὐωνύμων τῇ χρυσή λυχνία, τῇ Ἐκκλησίᾳ δὴ λέγω, καὶ τῷ ἐπ' αὐτῆς λαμπαδίῳ Χριστῷ παρεστηκότες· οἱ δύο, κατ᾽ αὐτὸν εἰπεῖν, τῆς πιότητος υἱοὶ τῷ Κυρίῳ πάσης παρίστασθε τῆς γῆς. ' Ὑμᾶς καὶ αἱ δύο ῥάβδοι, ὡς ἑαυτῷ λήψεσθαί φησιν ὁ Κύριος, παρὰ τῷ αὐτῷ, προϋπογράφουσιν. Τῶν τὴν μὲν κάλλος, διὰ τὸ τῆς ψυχῆς περικαλλέστατον σχοίνισμα δὲ τὴν ἑτέραν, ὡς ἰδίαν μερίδα κατωνόμασεν· ἐν αἷς καὶ τὰ πρόβατα ποιμαίνει, καὶ τὴν διαθήκην, ἣν πρὸς τοὺς λαούς διέθετο, δια σκεδάσειν ἐπαγγέλλεται· δῆλον ὅτι τὸν νόμον τοῦ γράμματος, διὰ τὸν τοῦ πνεύματος νόμον ἀθετῶν. Καὶ γὰρ ὅ τῇ κατὰ νόμον λατρείᾳ καὶ τοῖς τύποις Μωϋσῆς πεφήνασι καὶ Ααρών, παιδαγωγοί πρὸς Χριστὸν τοῖς ἀτελέσι γεγονότες, τοῦτό γε δη Πέτρος tactu solo sanantes morbos, fugantes dæmones, astringentes soluta membra, leprosos mundantes, incurvos erigentes, mortuos suscitantes; ac cæcis visum, surdis auditum, balbis facilem et expeditum linguæ usum præbentes; omnemque corporis labem atque omnem animi noxam nullis verbis explicabili ratione, momentoque curantes. Vos quoque duo humeri duoque ubera majestatis Jesu enitetis. Humeri scilicet tollentes crucem, ac cum ea pariter exaltati; velutque caput proprium, eum qui crucifixus est alacres secuti. Humeri, Christi jugum suave tollentes, leveque Evangelii onus levantes, atque illud dignis imponentes Sane vero etiam errantes oves assumentes, earumque quæ remanserant gregi inferentes atque supernis caulis includentes; proque illis, cruce ac morte, Domini exemplo, ipsi vos ipsos sanctificantes". Ubera vero non eo lacte qui in sensum cadit, sed spiritali, Ecclesiam alentia; ac nedum lac (doctrinam scilicet rudimentariam atque illis qui inducuntur convenientem colligentia, sed et vinum (solidam scilicet dogmatum epulationem ac perfectos decentem theologiam) affluentia. Qui vos viscera geminosque renes, coxasque ac crura dicat, ejusque qui carnem assumpsit supersubstantialis Majestatis pedes velit, haud puto a decore erraverit. Apud vos enim vitalis et inefluxa divinæ seu deificæ charitatis intellecta qualitas, ac velut ex gemino vivoque fonte, e vestris occulte visceribus, Adelibus irrorans animis iisque affusa, fecundos Deo reddit. Crura vero ac pedes congrue puto Verbi intelligamini, quod ipsum in vobis uni· versam percurrens terram, omnemque mortalium mentem lustrans, ad veritatis notitiam vestro munere atque opera ducit. Vos revera, sacralissimo Zacharia auctore “s, duo olivarum rami, a dextris atque sinistris, aureo candelabro (Ecclesiæ scilicet) eique impositæ lampadi (nempe Christo) positi; duo, ut idem loquitur, filii pinguedinis, assistentes Domino universæ terræ. " Vos quoque duæ virgæ, quas sibi assumendas apud eumdem Dominus dicit, prefigurant; quarum alteram decorem ob animi summam venustatem; alteram vero funiculum, velut propriam nuncupavit partem: in quibus fore pollicetur ut oves pascat, ac foedus, quod cum populis pepigerat, dissipet; dum nimirum legem litteræ, per spiritus legem abrogat. Quod namque legis cultu atque fguris Moyses et Aaron (pædagogi scilicet atque ductores imperfectorum ad Christum) hoe sane Petrus et Paulus spiritu exstiterunt; gratiæque M1 Cor. ult, 12. * Matth. XVI, 24; Luc. 1x, 3; Matth. x1, 28; XVIII, 12. 6ο Joan. xvi, 19. in, 2; Hebr. v, 12. "Zach. iv, 13, 14. 63 Zach. x1, 7. • 1 Cor.

Evangelium defungentes, legis umbras ac figuralia και Παῦλος γεγόνασι τῷ πνεύματι· καὶ τὸ τῆς mandata in illo dissipant atque evertunt. χάριτος Εὐαγγέλιον ἱερουργοῦντες, τὰ σκιώδη τοῦ νόμου καὶ τυπικά παραγγέλματα διασκεδάζουσιν ἐν αὐτῷ καὶ καταργοῦσιν. ᾿Αλλὰ τί ταῦτα πρὸς ἔπαινον δόξης τῆς ὑμῶν ἐστι μεγαλωσύνης; Πείθομαι γὰρ, οὐ μόνον λογο γράφων τε πάσης περινοίας καὶ ῥητόρων δυνάμεως, τὴν ὑμετέραν ὑπερῆρθαι δόξαν, ἀλλὰ καὶ τοὺς παρ' ἡμῖν ἀκροτάτους θεολόγους, μηδὲν εἰπεῖν ἄξιον δύ νασθαι τῆς ὑμετέρας τελειότητος. Ωσπερ γὰρ οὐκ ἔστι λόγος επάξιος τῆς ὑπερεχούσης ἐκφαντορικὸς δόξης· καὶ γὰρ οὐ λόγου μόνον, ἀλλὰ καὶ διανοίας· οὐκ ἀνθρωπικῆς μόνον, ἀλλὰ καὶ Σεραφικῆς, ἡ θεία μεγαλειότης ὑπερίδρυται· οὕτω καὶ τῶν παρ' αὐτῇ γνησίως ἱδρυμένων, καὶ τῆς ἀνωτάτω τιμῆς Enimvero, quid hæc ad laudem claritatis magnificentia vestræ videantur? Certus enim sum, vestram illam claritatem, nedum historicorum omnium dexteritatem oratorumque vim dicendi excedere, verum etiam summos apud nos theologos, nihil vestra dignum laude posse efferre. Quemadmodum enim nullus sermo est, qui eminenten omnibus majestatem merito explicare sufficiat (divina enim gloria, nedum sermonem, verum et mentem; neque humanam solum, sed et Seraphicam, longe superat), sic quoque ipsa eorum, qui apud illam vere firmi steterunt supremumque nacti honorem sunt, εὐμοιρηκότων, ἀνέκφραστος τέ ἐστι καὶ ἀπερινόητος tanta claritas est, ut nec verbis exprimi, nec ɛalis mente concipi possit: atque id amplius, quo et magis accessu ad supersubstantialem, quidquid in creatis est, excedit. Quandoquidem igitur terrena omnis lingua vestris impar laudibus est, ubi adhuc pauca adjecerimus, spirituque spiritalius salutaverimus, magnificentiam gloriæ sanctitatis vestræ silentio dabimus. Salvete, natura, id est deitate conjuncta Trinitatis, quam annuntiastis, ac cujus notitiam creaturæ omni intulistis, sacratissimi præcones et apostoli et testes. Salvete, equi ratione menteque præditi, singulariter Deoque judice lecti ac delecti: non ut quidam vocantur, corporis colore nive candidiores, sed supra nivem animi puritate nitentes": nec cursu ventis pares, sed mentis velocitate atque numine ventorum volatum superantes: nec quantum e specula dispicit oculus, tantum repente subsilientes, uti poeta loquitur, sed quantum sol iste magna luce complectitur, creaturam omnem fulguris instar sermone percurrentes. Quibus Deus Verbum conscensis, ut loquitur divinus Ambacum, atquc in spiritale hoc mare deductis, in vobis aquas mullas (gentiam scilicet mentes) turbavit. Ejus vero equitatus, eorum qui turbarentur salus exstitit. ἡ δόξα· καὶ τοσούτῳ πλέον, ὅσῳ καὶ μᾶλλον τῇ πρὸς τὸν ὑπερούσιον ἐγγύτητι τὴν ὅλην ὑπεραναβαίνει κτίσιν. Τοιγαροῦν, ἐπειδὴ πᾶσα γηγενής γλώσσα τῆς κατ' ἀξίαν αἰνέσεως] ὑφεῖται, μικρὰ λοιπὸν ἔτι προσειπόντες, καὶ τῷ πνεύματι μυστικώτερον κατασπασάμενοι, σιγῇ τὴν μεγαλοπρέπειαν τῆς δόξης τῆς ὑμετέρας θείημεν ἁγιωσύνης. Χαίρετε, τῆς τριαδικής συμφυΐας ἢ συνθεΐας, τῆς δι' ὑμῶν κατ αγγελείσης, καὶ πάσῃ τῇ κτίσει γνωσθείσης, ἱερώτατοι κήρυκες καὶ ἀπόστολοι καὶ μάρτυρες. Χαίρετε, ἵπποι λογικοὶ καὶ νοεροί, ἐπίλεκτοι καὶ θεόλεκτοι, οὐχ ώς τινες λέγονται, τὴν χρόαν τοῦ σώματος λευκότεροι χιόνας· ἀλλ' ὑπὲρ χιόνα, τῇ τῆς ψυχῆς διαλάμποντες καθαρότητι· οὐδὲ τὸν δρόμον ἀνέμοις παραπλήσιοι· ἀλλ' ὑπὲρ ἀνέμων πτήσιν, ὀξύτεροι τῇ τοῦ νοῦ ταχύτητι καὶ θεότητι· οὐδ᾽ ὅσον ὀφθαλμὸς ἀπὸ σκοπιᾶς ὁρᾷ, τοσοῦτον ἀθρόως ἐπι· θρώσκοντες, κατὰ τὴν ποίησιν· ἀλλ᾽ ὅσον ὁ ἥλιος οὗτος τῷ μεγάλῳ φωτὶ περιλαμβάνει, κτίσιν πᾶσαν ἀστραπῆς τρόπον τῷ λόγῳ διατρέχοντες· ἐφ᾽ οἷς ὁ Θεὸς Λόγος, κατὰ τὸν θεῖον ἐπιβὰς Αμβακούμ, καὶ εἰς τὴν νοητὴν ταύτην θάλασσαν ἐπιβιβάσας, ἐν ὑμῖν ὕδατα πολλά, τὰς τῶν ἐθνῶν διανοίας διετάραξεν ἱππασία δὲ τούτου σωτηρία τῶν ταραττομένων ἐγενήθη. Χαίρετε, λίθοι τίμιοι, οἱ μετὰ τὸν ἀκρογωνιαῖον, Salvete, lapides pretiosi, post illum summum angularem in spiritalis Sion fundamenta missi. εἰς τὰ τῆς νοητῆς τεθειμένοι θεμέλια Σιών. Χαίρετε, Salvete, venerabiles Dei servi, Christi Gideles amici, Domini Spiritus sacri liberi, angelorum gloria, archangelorum laus, Principatuum sublimitas, Potestatum gloriatia, Virtutum jucunditas, Dominationum exsultatio, Thronorum honor, Cherubim oblectatio, Seraphim pulchritudo et decor ". Salvete, diaboli destructores, hominibus munerum largi præbitores, erroris vindices, veritatis patroni, idolorum destructio, Trinitatis prædicatio, hæreseon abolitio, peccatorum propitiatio; eorum quæ veterantur eversio, eorum quæ innovantur conversio: littera destitutio, spiritus confirmatio. Thren. iv, 7. 68 Habac. 111, 8. τοῦ Θεοῦ σεπτοὶ δοῦλοι, τοῦ Χριστοῦ πιστοί φίλοι, τοῦ Κυρίου Πνεύματος ἱερὰ τέκνα, τῶν Ἀγγέλων δόξα, τῶν Ἀρχαγγέλων ἔπαινος, τῶν ᾿Αρχῶν ὕψω μα, τῶν Εξουσιῶν καύχημα, τῶν Δυνάμεων θυμα ηδία, τῶν Κυριοτήτων ἀγαλλίαμα, τῶν Θρόνων τιμή, τῶν Χερουβείμ τερπωλή, τῶν Σεραφείμ καλλονή. Χαίρετε, διαβόλου καθαιρέται, ἀνθρώπων εὐεργέ ται, πλάνης ἀντίδικοι, ἀληθείας συνήγοροι, εἰδώλων καθαίρεσις, Τριάδος ἀνάῤῥησις, αἱρέσεων ἀφανισμός, ἁμαρτιῶν ἱλασμός, τῶν παλαιουμένων καταστροφή, τῶν ἀνακαινουμένων επιστροφή, τοῦ γράμματος ἀθετηταί, τοῦ πνεύματος κυρωτα 66 Isa. xxvi, 16; II Cor. 111, 47.

ORATIO IV.· IN LAUDEM S. ANDREÆ. Χαίρετε, τῶν Ἐκκλησιῶν ἀνάστασις, τῶν κατερβαγμένων ἀνάκτησις, τῶν ἀπηλπισμένων ἀνάκλησις, τῶν ἐν τόνοις παρηγορία, τῶν ἐν πάθεσι θεραπεία, τῶν ἐν πένθει παραμυθία, τῶν χειμαζομένων λιμὴν ἀσφαλῆς, τῶν πενομένων πλοῦτος ἀνελλιπής, τῶν πλουτούντων ἀντίληψις ἀψευδής, τῶν ὀφειλόντων ἐγγυηταί, τῶν σωζομένων προασπισταί. Χαίρετε καὶ εὐφραίνεσθε, οὐρανοὶ, ἅμα τῷ ὑμῖν οἷα θρόνῳ θεοπρεπῶς ἐποχουμένῳ· οὐρανοὶ θεῖοι καὶ νοητοὶ, καὶ τῆς ἐν οὐρανοῖς Ἐκκλησίας μυστικώτατον στερέωμα οἱ τὴν Θεοῦ δόξαν μαγαλοφώνως διηγούμενοι, καὶ τὴν τῶν χειρῶν αὐτοῦ ποίησιν ἀεννάως ἀναγγέλλοντες· ὧν ὁ φθόγγος εἰς πᾶσαν λαμπρῶς ἐξελήλυθε τὴν γῆν, καὶ τῶν ῥημάτων ἡ δύναμις εἰς τὰ πέρατα διέδραμε τῆς οἰκουμένης. Salvete, Ecclesiarum excitatio: elisorum instauratio, desperatorum revocatio, laborantium refe ctio, ægrorum curatio, lugentium consolatio, corum qui tempestate jactantur tuta statio ac portus pauperum indeficientes divitiæ, divitum vera defensio, debitorum sponsores, eorum qui salutem parant defensores. Salvete et exsultate, cœli, una cum eo, qui divina in vobis magnificentia quasi in throno sedet. Divini cœli et spiritales; ejusque Ecclesiæ, quæ in coelis est, sacratissimum firmamentum 67: coli, Dei gloriam alto vocis enarrantes præconio, ejusque opus manuum jugiter annuntiantes: quorum sonus in omnem clare exivit terram, ac verborum vis in fines orbis excurrit. Quemadmodum igitur a vobis, vestraque opera, divina gratia finibus insonuit, sic quoque faustum fausto initio finen: adhibete, divinumque sermonem cunctis nationibus firmantes, sacram in ee fidem confirmate. Errantes convertite, dubios animi solidate, impudenter spernentes emendate aut evellite ac eos quidem qui vestram regulam sequuntur, firmos indeclinabiles vestris legibus conservate: universasque fidelium collectas, divini Spiritus integritate in sancto Spiritu arctius colligantes, Ecclesiæ cœtum omnem in unum novum hominem, cujus caput Christus, perficite ac coagmentate. Bellum auteni armaque omnia, vestris Deo acceptis intercessionibus e contrario tollentes, Ὥσπερ οὖν ἀφ' ὑμῶν, ἢ δι᾽ ὑμῶν ἡ θεαρχική χάρις τοῖς πέρασιν ἐξήχηται, οὕτω καὶ δεξιὸν τέλος ὑμεῖς τῇ δεξιᾷ καταβάλλετε ἀρχῇ, καὶ τὸν θεῖον λόγον τοῖς πᾶσιν ἔθνεσι κρατύνοντες, τὴν ἱερὰν πί στιν ἐν τούτῳ βεβαιώσατε· τοὺς πλανωμένους ἐπισ στρέψατε, τοὺς ἀμφιβόλους στηρίξατε, τοὺς ἀναιδῶς ἀθετοῦντας διορθώσατε ἢ ἐκτίλατε· καὶ τοὺς μὲν τῷ ὑμετέρῳ κανόνι στοιχοῦντας, ἑδραίους, ἀμετακλινεῖς ταῖς ἱεραῖς συντηρήσατε θεσμοθεσίαις· τάς ὅλας δὲ τῶν πιστῶν ὁμηγύρεις τῇ ὁλοκληρίᾳ τοῦ θείου σώ ματος ἐν ἁγίῳ Πνεύματι συνδέοντες, τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας ὅλον εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, οὗ ἡ κεφαλὴ Χριστός, καταρτίσατε καὶ συναρμόσατε πόλεμον δὲ καὶ ὅπλα πάντα πρεσβείαις ὑμῶν δεκταῖς ἀντανελόντες, καὶ τροπαίοις νίκης ἐνθέοις τὸν ἀλη- divinisque victoria tropæis pium vere imperatoθῶς εὐσεβῆ βασιλέα καταστέφοντες, εἰρήνης θείας εὐσταθοῦς τε καὶ γαληναίας ζωῆς πληρώσατε τὴν γῆν· ἤρεμον δὲ βίον καὶ φιλευσεβῆ, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ δικαιοσύνης καὶ χαρμοσύνης ἐπίμεστον τῇ Χριστωνύμῳ παρεσχηκότες πολιτεία, καὶ πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἧς ὑμεῖς πρωτότοκα τέκνα καὶ πολισταὶ γεγένησθε καὶ πολιοῦχοι, διακυβερνῶντες, εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ πάντας εἰσάγοντες καταπαύσετε κατάπαυσιν· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, ἅμα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ Δ'. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Ανδρέας Πᾶσι μὲν τοῖς τοῦ Θεοῦ Λόγου φίλοις καὶ μαθη ταῖς, ἡ διὰ τῶν λόγων αἴνεσις, ὥσπερ οὖν καὶ ἡ διὰ τῶν ἔργων μίμησις, κατὰ δύναμιν ὀφείλεται· τούτων δὲ μάλιστα τους κορυφαίοις τε καὶ πρε σβυτάτοις· οὐ μόνον ὅτι καθ᾿ ἑαυτὸν ὁ τῶν θείων ἀνδρῶν ἔπαινος ἐπαινετόν τι χρήμα Θεῷ, καὶ τοῖς ἐπαινουμένοις αὐτοῖς ἐραστόν· ἀλλ' ὅτι καὶ τοῖς αἰσίως ἐπαινεῖν εἰδόσι, σωτήριος· καὶ τοῖς συναινούσιν ὠφέλιμος· καὶ πᾶσι τοῖς συνετῶς • Psal. Iull, Floridissima hæc laudatio, magni Andrea apostolorum vocatione primi, quem ideo Graci πρωτό. κάη τον vocant, habentque præcipuum suum apostorem coronantes, divina pace stabilique, ac tranquiila jucunditate terram implete; quietamque ac religiosam, ejusque justitiæ, quæ est in Christo Jesu atque gaudii plenam, christianæ reipublicæ vitam præbentes, atque ad coelestem Jerusalem, cujus vos primitivi alii principesque patroni atque rectores exstitistis, gubernantes, in Dei cunctos inducentes requiem, requiem præstabitis; in Christo Jesu Domino nostro, cui est gloria et potestas, una cum Patre et Spiritu sancto, in sæcula sæculorumn. Amen. ORATIO: IV. Laudatio sancti landeque celeberrimi Andreæ apostoli. Cunctis sane Dei Verbi amicis ac discipulis, verbis concepta laudatio pro virili facultate debetur, uti et imitatio, quæ operibus præstatur; maxime vero liis, qui inter illos principes ac antiquissimi sunt nedum ea ratione, quod ipsa a se divinorum virorum laudatio, res est divino judicio jure laudabilis ac quam ii ipsi qui laudantur, amori ducant; verum etiam quod iis, qui fauste laudare norunt, salutaris sit; atque his qui laudando socii accedant, lum, in Græcia maxime apostolico munere functum, ac tandem in ea illustri martyrio consumtaa tum.

utilis; cunctisque demum solerter audientibus, ἡ ἀκροωμένοις, τελεωτέρας γίνεται πρόξενον οἰκο causa sit ac ratio perfectioris ædificationis. Igitur, o viri! ad commune nobis propositum certamen excitemur. Commune enim nobis omnibus certamen hodie proponitur; mihi quidem, ut discipulorum coronidem, apostolorum summitatem, a fortitudine nuncupatum Andream, tanquam rosarum flosculis, sermonum laudibus ambitiose coronem, ejusque memoria suavius delecter; ac velut cum præsente atque oculis conspicuo, sic cum illo loquar, ejusque enarrandis rebus magnifice glorier; vobis autem, ut propeuse feratis opem, tolisque viribus laboranti animo ac fatiscenti, tacitis precibus collaboretis; ac sermonem tanti mole argumenti vix non oppressum ac elanguescentem, altissimo ipsi silentio et attentione animi erigatis. Prompte igitur debitum reddamus; alius laudis præconium; alius auditione; atque adeo fructificemus; alius quidem, actionem ratione nitentem ac eruditam; alius vero, sermonem actuosum et efficacem alius canticum; alius desiderium et amorem; alius compunctionem; alius precationem: unus veram fidem, alter religiosam in Christum charitatem. Inferat quispiam; alius quidem sermonem sapientiæ; alius vero, sermonem scientix 68.69 atque hic, cor lene ac quietum; ille, nullum habentem finem jugemque Jesu memoriam. Hic, indeficientem animo precandi vim; ille claram atque lucidam cogitante animo Christi visionem. Omnes Dei timorem, omnes continentiam, omnes animi sensusque modestiam et, ut per patientiam ad pietatem nos ipsos extendamus. Sic enim magnus Apostolus in nobis clarificabitur, cum alius aliud quid illius bonorum præstabit, universique simul cum clarius imitabimur, ac velut festivum quoddam munus, imitationis fructum ei proferemus. Sic et ipse Christus, qui in sanctis requiescat, atque in iis qui clarificantur clarificetur, a quo omnis ad virtutem incitatio; ac qui omnis bonæ actionis, principium et medium ac finis est. δομής. Οὐκοῦν διαναστῶμεν, ὦ ἄνδρες! πρὸς τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα· κοινὸς γὰρ ἅπασι πρόκειται σήμερον ὁ ἀγών· ἐμοὶ μὲν, τὴν κορωνίδα τῶν μαθητῶν, τῶν ἀποστόλων τὴν κορυφήν, τὸν τῆς ἀνδρίας επώνυμον Ανδρέαν, τοῖς ἐπαίνοις τῶν λόγων, ὡς ἄνθεσι ῥόδων ἀναδῆσαι, καὶ τῆς μνήμης κατατρυφῆσαι· καὶ ὥσπερ αὐτῷ παρόντι καὶ ὁρω μένῳ προσλαλῆσαι· καὶ τοῖς περὶ αὐτοῦ διηγή μασιν ἐγκαλλωπίσασθαι· ὑμῖν δὲ, τῆς ἀγωνίας ἐμοὶ κοινωνεῖν, καὶ ὅση δύναμις συνεργεῖν, τῷ προσευχαῖς ἀλαλήτοις κάμνοντι τὸν νοῦν, συμπονεῖν, καὶ πρὸς τὸ τῆς ὑποθέσεως μέγεθος τὸν λόγον ἐκλάζοντι, διὰ βαθείας σιγῆς παραθαῤῥύνειν καὶ προσοχῆς. Αποδῶμεν τοίνυν προθύμως τὴν ὀφειλήν· ὁ μὲν, τὴν εὐφημίαν, οἱ δὲ, τὴν ἀκρόασιν· καὶ καρπο φορῶμεν· ὁ μὲν πρᾶξιν εὔλογον· ὁ δὲ λόγον έμε πρακτον· ὁ μὲν τὸν ὕμνον· ὁ δὲ τὸν πόθον· ὁ μὲν κατάνυξιν· ὁ δὲ προσευχήν· ἄλλος πίστιν εἰλικρινή, ἄλλος ἀγάπην χριστοφιλή. Εἰσφερέτω τις· ὁ μὲν, λόγον σοφίας· ἄλλος δὲ, λόγον γνώσεως - ὁ μὲν, πραείαν καρδίαν καὶ ἥσυχον· ὁ δὲ, μνήμην ἄληκτον καὶ ἀένναον Ἰησοῦ· ὁ μέν, ἀνέκλειπτον κατὰ νοῦν προσευχήν· ἡ δὲ καθαρὰν Χριστοῦ φαντασίαν καὶ φωτοφανή. Πάντες φόβον Θεοῦ, πάντες έγκράτειαν, ταπεινοφροσύνην πάντες, καὶ τοῖς πρὸς εὐσέβειαν δι' ὑπομονῆς ἐπεκτείνεσθαι. Οὕτω γὰρ ὁ μέγας Απόστολος ἐν ἡμῖν δοξασθήσεται, ἄλλου πρὸς ἄλλο τι τῶν ἐκείνου κατορθουμένου καλῶν, καὶ πάντων ὁμοῦ τρανεστέραν τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιδεικνυμένων ὁμοιότητα· καὶ ὥσπερ τι δῶρον ἑόρτιον τὴν μίμησιν αὐτῷ καρποφορούντων τῆς ἀρετῆς. Οὕτω καὶ Χριστὸς αὐτὸς, ὁ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, καὶ δοξαζόμενος ἐν δοξαζομένοις, παρ' οὗ πᾶσα πρὸς ἀρετὴν κίνησις, καὶ ὅς ἐστι πάσης πράξεως ἀγαθῆς ἀρχὴ καὶ μεσότης καὶ τε λευτή. Ἐπεὶ δὲ τῷ λόγῳ τὸ θέατρον, ὡς ἑνὸν, προκατ ηρτισάμεθα, φέρε λοιπὸν αὐτῶν τῶν ἀγώνων ἁψώ μεθα, καὶ τῶν ἀποστολικῶν ὕμνων τῷ ὕψει προσο 6ῆναι πειραθῶμεν· οὐ τολμηρῶς ἀνεφίκτοις ἔγ Posteaquam vero, pro virili nostra facultate theatrum orationi præinstruximus, age jam ipsa certamina aggrediamur, atque ad apostolicarum laudum celsitudinem eniti connitamur; non temere, quæ inconcessa sunt tentantes; sed timore inac- χειροῦντες, ἀλλὰ φόβῳ τοῖς ἀπροσίτοις προσιόντες. cessa adeuntes; nec procaci audacia intacta perrumpentes, sed pudore, omnique religione ac metu ad ea quæ rationem vimque omnem sermonis superant, nientem pertendentes, rationemque ac sermonis vim ad ea quæ mentem ipsam excedunt, provehentes, de inexhausta thesaurorum Spiritus opulentia spe praesumamus; ex qua exiguum aliquod effluvium (gratiæ scilicet stillam) per ejus, quem 68.89 I Cor. XII, 8. Προσευχαῖς ἀλαλήτοις. Ipsum est quod Paulus Rom. viii, 26, στεναγμοῖς ἀλαλήτοις, gemitibus enenarrabilibus; tanti scilicet fervoris, ut nec verbis exprimi possit, sive etiam tacitis, mente Οὐδὲ θράσει τῶν ἀψαύστων κατατολμῶντες· αἰδοῖ δὲ καὶ εὐλαβείᾳ πάσῃ τόν τε νοῦν πρὸς τὰ ὑπὲρ λόγον ἀνατείνοντες, τόν τε λόγον πρὸς τὰ ὑπὲρ νοῦν ἀναβιβάζοντες, ἐπὶ τὸν ἀκένωτον πλοῦτον τῶν τοῦ Πνεύματος ἐλπίσωμεν θησαυρῶν· ἐξ οὗ βραχείας ἀποῤῥοῆς, ήτοι σταγόνος χάριτος, διὰ τῆς τοῦ ὑμε νουμένου σήμερον καταξιούμενοι πρεσβείας, πρῶτον μὲν τὴν αὐτοῦ πρὸς τὴν χάριν ἀπὸ τοῦ νόμου μετ tenus conceptis inque illa occultis. Interpret. Æthiop., in afflictionibus et tentationibus nostris; quasi legerit, ἐν πειρασμοῖς ἡμετέροις, cujus tamien lectionis nullum apud alios exstat vestigium.

ORATIO IV. - IN LAUDEM S. ANDREÆ. τάθεσιν ἐπαινεσόμεθα· ἔπειτα δὲ, την ἐν τῷ Εὐαγ- hodie laudandum suscepimus, intercessionem conγελίῳ τούτου συντεμόντες εὐδοκίμησιν, τὴν τιμίαν secuti; primum quidem illius a lege ad gratiam οὕτω καὶ Χριστοπρεπή προσοίσομεν τελευτήν. gelio præclare gesta perstringentes, sic pretiosam afferemus. Ανδρέας τοίνυν (τὸ τιμιώτατον θεῷ πρᾶγμα καὶ όνομα), ὁ πιστὸς καὶ φρόνιμος τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων οἰκονόμος, ὁ μέγας τοῦ Θεοῦ Λόγου κήρυξ καὶ δοκιμώτατος ὁμιλητής· ὁ τοῦ ἁγίου Πνεύματος Αγιώτατος ὑπηρέτης καὶ θεραπευτής· οὗτος ἀεὶ τῷ θεῷ προεγνωσμένος, ὡς ἀγαθῆς τε ψυχῆς καὶ γνώμης ἐσόμενος ὅτι μάλιστα δεξιᾶς ἀεὶ, διὰ τοῦτο καὶ προώριστο σύμμορφος ἔσεσθαι τοῦ Θεοῦ τῷ Μονογενεῖ. translationem laudabimus: tum vero ejus in Evanvereque Christianam illius mortem atque excessum Ἐπεὶ οὖν ὁ τῆς οἰκονομίας τοῦ Λόγου, καὶ τῆς ἀναδείξεως ἐνέστη καιρός, ἔδει πάντως καὶ τοὺς οἰκείους αὐτῷ συναναδείκνυσθαι. Εδε: τοῦ βασιλέως παρόντος, καὶ τοὺς αὐτοῦ παρεῖναι δορυφόρους. ᾿Αλλὰ τί τὸ σημεῖον τῆς τοῦ βασιλέως φανερώσεως; Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Φωνὴ πρὸ προσώπου τοῦ Λόγου προϊοῦσα, καὶ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ κατασκευάζουσα, τὰ ἀνεῤῥωγότα πληροῦσα, τὰ ὑψηλὰ ταπεινοῦσα, καὶ τὰ σκυλιὰ μὲν κατευθύνουσα, τὰ τραχέα δὲ καταλεαίνουσα τῶν ἠθῶν. Καὶ οὐ ψιλή φωνή μόνη τὸ τεκμήριον, ἀλλὰ καὶ βάπτισμα με τανοίας· καὶ ὁ μὲν Βαπτιστὴς ἐπὶ τοῦ ὕδατος, καὶ ὁ Βασιλεὺς κατὰ πόδας εὐθὺς ἐπὶ τὸ βαπτί ζεσθαι παρών· καὶ ἡ ἀνάῤῥησις, ὡς θεοπρεπής! οὐρανῶν γὰρ αὐτῷ βαπτιζομένῳ γέγονεν ἀνάπτυ Ει;, Πνεύματος επέλευσις, φωνή τε Κυρίου βρον τῶντος, ἐπὶ τῶν ὑδάτων, οἷα δακτύλῳ, τῇ περιστερᾷ τὸν ἀγαπητὸν ἄνωθεν ἐπιδεικνύντος. Οὕτω τοῦ οὐρανίου Βασιλέως, τῆς Ἰωάννου μείζω τὴν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἐσχηκότος μαρτυρίαν· αὐτός τε πρῶτος ὁ Βαπτιστής, και μετ' αὐτὸν εὐθὺς, ὦ μακαριώτατε σύ, τῇ τοῦ Πνεύματος συνεκράθης τῷ μαρτυρουμένῳ στοργῇ. Καὶ γὰρ οὐκ ἀμέσως τῷ θεαρχικωτάτῳ προσελήλυθας· οὐδὲ ἐξ αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, τῆς πρώτης τοῦ βίου βαλβίδος ἐπιδέ δηκας τῆς τελειότητος· πῶς γάρ; Εδει δὲ τῷ νόμῳ τοῦ γράμματος προπαιδαγωγηθέντα τῷ τοῦ Πνεύματος οὕτω περιτυχεῖν· καὶ ταῖς τῶν ἐντολῶν ἀτελέσι προστοιχειωθέντα, οὕτω τοῦ Εὐαγγελίου τῇ τελειότητι προσχωρεῖν, ὡς ἑδραίαν ἐν αὐτῇ καὶ ἀμετάθετον τὴν ἵδρυσιν ἔχειν. Εδει τῷ προδρόμῳ λύχνῳ, τὰς τῆς καρδίας προκατασκευασθέντας κάτ ρας, τὸ ὑπέρλαμπρον οὕτω καὶ μέγα καταδέξασθαι φῶς· διὰ τοῦτο, ὡς μόνον τὴν φωνὴν ἐν ἐρήμῳ βοῦσαν ἐπακήκοας, οὐχ ὡς εἰκῆ φωνοῦσαν ἀπεσείσω κατὰ τοὺς ἀσεβεῖς· οὐδ᾽ ἀξιάκουστον μὲν ἡγήσω, τῇ τοῦ βίου δὲ ματαιότητι κατατεινόμενος, την ἀκρόασιν παρητήσω κατὰ τοὺς πολλούς· οὐδ᾽ ἐγέτου μὲν πλησίον αὐτῆς, βαρέως δὲ κατὰ τοὺς ἁψικύρους ἀκηκοώς, εὐθὺς εἰς τὰ ὀπίσω παλινοστεῖς· ἀλλὰ πρῶτον μὲν τὸν τῆς γεννήσεως τρόπον, τῆς ἀνατροφῆς, τῆς διαίτης, καὶ τῆς ὅλης τοῦ κήρυκος Andreas igitur (res Deo charissima ac nomen) fidelis ac prudens Patris luminum œconomus, magnus Dei Verbi preco probatissimusque discipulus; Spiritus sancti sanctissimus minister ac famulus. Hic Dei semper præscientia cognitus, fore boni animi ac quam maxime solertis ingenii, idcirco etiam semper prædestinatus est ut esset conformis Unigenito Dei 10. Quod igitur dispensationis Verbi, ejusque declarationis tempus advenerat, omnino decebat ut et ii, qui ejus essent, ac necessarii forent, pariter declararentur 1. Necesse erat ut Rege praesente, ejus quoque satellites præsto essent. Verum quodnam signum declarationis Regis? Vox clamantis in deserto. Vox præiens ante faciem Verbi, illiusque preparans vias, quæ dirupta compleat et confragosa; excelsa humiliet, seu deprimat, prava dirigat, aspera moruin complanet et leniat ". Nec sola vox signum est, sed et baptismus pœnitentiæ. Ac quidem Baptista super aquas; Rexque prasto statim ut intingatur; ac præconium quam plenum majestate ac divinum! Ipsi enim qui aqua tingebatur, explicatum coelum; advenit Spiritus, facta vox Domini tonantis super aquas, velutque digito, columbæ illapsu, charissimum ac prædilectum e coelo ostendentis 7. In hunc modum cœlesti Rege, majus Joanne testimonium e cœlo consecuto * cum ipse primus Baptista, tum statim ab illo, tu beatissime, arctiori spiritus amoris vi, cui testimonium deferebatur, proclive adhasisti. Nec enim absque ullo medio, divinissimo illi accessisti; nec ab ipsis statim vitæ carceribus (ut sic loquar) perfectionis alta conscendisti: Qui enim id fieret? Necesse vero erat ut legé scripta ante eruditus, sic legis spiritus compos effcereris; atque ut imperfectioribus prius mandatis erudius, sic Evangelicæ perfectioni admovereris, in qua nimirum firmam sedem ac statum immobilem habiturus esses. Par erat ut præcurrente lucerna, animi pupilla jam ante præparata, sic lucis omnes fulgeres excedens magnum lumen reciperet. Idcirco, mox ac vocem clamantem in deserto audisti, non velut temere clamantem, impiorum more repulisti: nec dignam arbitratus cui auditus accommodaretur, sæculi vanitati intendens animum, vulgi more audire renuisti: nec propius quidem accessisti, graviter autem audiens, velut fastidiosis usu venit, statim pedem retulisti: sed primum nati præconis modum, eximiam institutionem vitæque omnem rationem demiratus; tumque prædicationis 70 Luc. x1, 42; Jac. I, 17; Rom. vi, 29. 71 Luc. 1, 80. * Psal. SSvIII, 5 7 Joan. V, 13 Isa. XL, 3; Matth. 11, 3; Luc. 111, 3

! NICETÆ PAPIILAGONIS τοῦ κηρύγματος δυνάμει προσεσχηκώς, καὶ ὡς θεῖόν τι τὸ ῥῆμα, καὶ τῶν ὅλων εἴη σωτήριον, ἐπιστήσας τὸν νοῦν, ἐξίστασαι μὲν γονέων καὶ ἀδελ φῶν, ἐξίστασα: συγγενῶν· ὅλος δὲ τῆς ἐκείνου γενόμενος φιλοσοφίας, ὑπερείδες μὲν κλήρου πα τρῴου, καὶ ἀλείας καὶ ναυτιλίας· ὑπερείδες δὲ καὶ τῶν ὅσα καταθέλγει, καὶ πρὸς φιληδονίαν και τασύρει τὸν νοῦν. Κρεῖττον δὲ λοιπόν, ἢ κατὰ ἄνθρωπον φρονῶν, τὴν ἔρημον μεν, τῶν ἐν πόλεσιν Αλλάξω διατριβῶν· θορύβων δέ, τὴν ἡσυχίαν· του φῆς δὲ, τὴν ἐγκράτειαν· περιουσίας δὲ, τὴν λιτό τητα· καὶ τὴν μετὰ τοῦ Βαπτιστοῦ συνοίκησιν, βασιλείων ἡγούμενος προτιμοτέραν, ὅλην ἐν βραχεῖ τοῦ διδασκάλου διὰ μιμήσεως έπεσπάσω τὴν ἀρετὴν, καὶ τοῦ λόγου τὸ ἀκριβές, καὶ τοῦ τρόπου τὸ εὐσταθὲς, καὶ τὸ τοῦ ἤθους σεμνὸν, καὶ τὸ τοῦ βίου λαμπρόν, καὶ τῶν ἐπιγείων τὴν ὑπεροψίαν, καὶ τὴν πρὸς τὰ οὐράνια συντονίαν, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν θεοvi attendens animum, ac velut divinum quoddam ἀγωγῆς τὸ ὑπερφυὲς ἐκτεθαυμακώς· ἔπειτα τη verbum cunctisque salutare intelligens, a parentibus atque fratribus, omnique cognatione abscessisti, atque illius te totum disciplinæ addicens, paternam hæreditatem et piscationem, ac naviculariam sprevisti: sed et mulcentia omnia, atque ad libidinem pellicientia, contempsisti. Jamque melius quam pro hominis ratione sapiens, urbanos cœtus morasque, deserto; tumultus vitæque negotia, quiete ac solitudine; delicias, continentia ac jejunio; rerum affluentiam, tenuilate census commutasti: Baptisteque contubernium, regum aula potiore loco ducens, omnem brevi præceptoris virtutem imitationis cultu attraxisti; exactam doctrinae rationem, constantiam animi, morum honestatem, vitæ splendorem, terrenorum contemptum, contentum calestium desiderio animum; atque (ut semel dicam, omnem ejus divinam studiorum rationem ac characteres, bona mentis indole expressisti. πρέπειαν καθάπαξ εἰπεῖν, τῷ ἀγαθοειδεῖ ἐναπεμάξω τοῦ νοῦ. Quoniam vero is, qui erat venturus, jam præsens erat, et Dominus cum servis versabatur, coelorumque Rex simili pauperis habitu cum pauperibus agebat ", hic tuæ ingens virtutis praestantia nonstratur. Mox enim ac præceptoris, de Jesu vocem audisti, Ecce Agnus Dei ", non dubiam eam habuisti, nec de testimonio anceps animo fuisti; at neque eorum more qui sunt modicæ fidei, ad fi- ‹lem faciendam certum aliquod argumentum ac indicium flagitasti: sed mox audito verbo, ad Verbum temet ipse transtulisti; relictoque pronubo, summa animi perspicacia Sponso adhasisti; nempe velut sponsum immaculatam, mcntem ci olerens, sacratioreque illi ratione aptatus: quin et corpus offer rens, et cum co manere quærens ac discipulorum anatricula ascribi (ο Gdem!) inque ævum illi com barere, ministrique partes implere, enixe rogas. Quid ex tuis primum laudabimus? quid vero potissimum, o qui summa dignus admiratione sis, admirabimur? Fidci sinceritatem? veram dilectionem? an sensus modestiam animique lenitatem ac aquitatem? Quod enim audita solummodo Baptistae voce, illo slatim relicto, festine post Jesum abieris, omnem plane virtutem perspicue prodit. Num leniLalis simul modestique sensus ac animi, quod illustri illo gloriaque clarissimo, ac omnem prope vincente claritatem, relicto, miti corde atque humili, necdumque claritatem adepto, qnæris adhærere "? Num et fidei istud perfectissimæ, certumque indicium summæ dilectionis? Eum enim qui primus Verbo discipulus accederet, primusque divinæ ejus necessitudinis commercio futurus esset, illius tum Spiritus participem fore, tum virtutum semina Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἐρχόμενος παρῆν, καὶ μετὰ τῶν δούλων ὁ Δεσπότης· καὶ ὁ τῶν οὐρανῶν Βασιλεὺς, ἐν ὁμοιώματι πένητος τοῖς πένησιν ἐπεχωρίαζεν· ἐνταῦθα σου τὸ μέγα προτέρημα καθορᾶται τῆς ἀρετῆς. Ὡς μόνον γὰρ τοῦ καθηγεμόνος ἐπακήκοας, 18ε ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, περὶ τοῦ Ἰησοῦ λαλοῦντος, οὐκ ἐδίστασας τῇ φωνῇ, οὐ διεκρίθης πρὸς τὴν μαρτυρίαν· οὐδ' αὖ τεκμηρίῳ τινὶ πιστωθῆναι κατά τοὺς ὀλιγοπίστους ἀπῃτήσω· ὁμοῦ δὲ τῷ λόγῳ πρὸς τὸν Λόγον μετετίθετο· καὶ τὸν νυμφαγωγὸν καταλιπών, νοερώτατα τῷ Νυμφίῳ προσεψύου· οἷα μὲν νύμφην ἄμωμον, τὴν διάνοιαν προσάγων αὐτῷ, καὶ μυστικῶς προσαρμοζόμενος· προσάγων δὲ καὶ τὸ σῶμα, καὶ παρ' αὐτῷ μένειν ζητῶν καὶ μαθητιῶν (ὢ τῆς πίστεως 1), καὶ αὐτῷ δι' αἰῶνος συνεῖναι καὶ διακονεῖσθαι παρακαλῶν. Τί σου πρῶτον ἐπαινεσόμεθα; τί δὲ μᾶλλον, ὦ θαυμασιώτατε, θαυμασόμεθα; τὸ τῆς πίστεως ἀκραιφνὲς, τὸ τῆς ἀγάπης εἰλικρινές, ἢ τὸ μέτριον τοῦ φρονήματος καὶ ἄγαν ἐπιεικές; Τὸ γὰρ μόνης του Βαπτιστοῦ τῆς φωνῆς ἀκηκοότα, αὐτὸν μὲν αὐτίκα λιπεῖν, τῷ Ἰησοῦ δὲ προσδραμείν, πάσης ἀρετῆς ἀπόδειξις εναργής. Η οὐ πραύτητος ἔργον ὁμοῦ καὶ ταπεινοφροσύνης, τὴν περιώνυμον μὲν ἐκεῖνον καὶ τὴν δόξαν ὑπέρλαμπρον καταλιπεῖν, τῷ πραεῖ δὲ τῇ καρδίᾳ καὶ ταπεινῷ, καὶ οὕτω δεδοξασμένῳ κολλᾶσθαι ζητεῖν; Η οὐχὶ καὶ πίστεως τοῦτο τῆς τελειοτάτης, καὶ ἀγάπης Θεοῦ τεκμήριον τῆς ἀκροτάτης; Τὸν γὰρ πρῶτον τῷ λόγῳ μαθητευθῆναι προσιόντα, καὶ πρῶτον ἐν μετοχῇ τῆς θεαρχικῆς οἰκειότητος μέλλοντα καθίστασθαι, ἔδει μέτοχόν τε εἶναι τοῦ Πνεύματος ἐκείνου, καὶ σπέρ 7 Habac. 11, 4; Hebr. 11, 37. "Joan. 1, 29. Joan. 1, 38. Πᾶσαν αὐτοῦ τὴν θεοπρέπειαν. Alii communius τὸ θεοπρεπές dicunt. Quidquid est ejus divinarum dotum ac perfectionum, divinas omnes in co dotes ac characteres, ac si quid ejusmodi dici 17 Matth. x1, 29. potest: quo fere modo Eustat. exponit το θεοπρό πο; apud Homer. Sed est proprie vates, divinus, idem ac θεωρός et θεοπροπία, vaticinium.

€1 ORATIO IV. - IN LAUDEM S. ANDREÆ. ματα προέχειν τῶν ἀρετῶν. "Οθεν οἰκείως ἔχων præhabere, derebat. Quamobrem,cum natura quamκατὰ φύσιν αὐτῷ, πρῶτος μετὰ τὸν Βαπτιστήν ἐπέγνω Μεσσίαν εἶναι, τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν μαρτυρούμενον Χριστόν· καὶ πρῶτος τῶν ἀποστό λων αὐτομάτοις ποσί, τὸ τοῦ λόγου φερόμενον, προσχωρεῖ καὶ τούτῳ συνοικίζεται. Οὐδὲ γὰρ ἀνέχεται τινας πρὸ αὐτοῦ φοιτῶντας ὁρᾷν, καὶ παρευδοκιμεῖσθαι τῷ ἀγαθῷ· δειλῶν μᾶλλον, ἢ περιεσκεμμένων τὸ πάθος λογιζόμενος οὐδὲ τὴν παρ' ἐκείνου κλῆσιν κατὰ τοὺς ἄλλους ἀναμένει· ὀξύτητι δὲ νοῦ καὶ ἀγχινοίᾳ τὸν ζητού μενον εὑρὼν, θερμότητι τούτῳ πίστεως εὐθέως συμφύεται. Τρόπῳ δὲ φιλαγαθος κεχρημένος, οὐκ ἀνέχεται μόνος τοῦ ἀγαθοῦ κατατρυφᾷν· ὥσπερ δὲ θησαυρόν τινα μέγαν τὸν Ἰησοῦν εὑρηκώς, τρέχει καὶ Σίμωνι τοῦτον παραδεῖξαι· Σίμωνι, ἀδελφῷ τὴν φύσιν, ἀδελφῷ τὴν γνώμην· τὴν τέχνην ὁμοτίμῳ· ἄμφω γὰρ ἁλιεῖς· τὸν τρόπον ὁμοζήλῳ νομομαθεῖς γὰρ ἄμφω, καὶ τῆς αὐτῆς ἀληθείας ὁμοίως συζητηταὶ καὶ ἐρασταί. dam cum eo necessitudinem haberet, primns post Baptistam, esse eum Messiam et Christum prophetarum oraculis prænuntiatum agnovit; primusque apostolorum, ultroneis (quod aiunt) pedibus, acce dit, ac contubernalis ei eficitur. Non enim sustinet, ut se priores aliquos Magistrum adeuntes, eique discipulos, videat, bonique studio illi præstantes: meticulosorum potius eum ratus affectum, quam eorum qui solertiori prudentia ducantur. Neque exspectat, quemadmodum alii, ut ab ipso vocetur; sed mentis sagacitate invento illo qui quærebatur, fervore fidei illi statim cohæret. Benignissimisque usus moribus, non fert ut solus bono poliatur; sed velut qui ingentem quemdam thesaurum Jesum nactus esset, etiam Sinoni festinat ostendere: Simoni scilicet natura germano; germano voluntate atque animo; paremque artem proftenti (quippe cum ambo essent piscatores) at qui pari ducerentur æmulatione (quippe ambo Legisperiti) ac qui veritatem pariter conquirerent ac deperirent. Hunc primum Andreas cum invenisset, Invenimus, inquit, Messiam ". Lælæ sermo plenus jucunditatis ac admirandæ voluptatis. Nihil enim æque animum gaudio replere consuevit, ac rei ejus inventio quam multo labore ingentique diligentia quæsieris. In quæ enim ex improviso, ac pene casu inciderim mus, tametsi magna videantur, non tanto studio affectuque amplectimur. Quamobrem etiam illorum diuturnior firmiorque possessio est. Is itaque etiam animo laboribus indefesso, menteque studiosa Scripturis vacans, venturum Christum ad salutem hominibus præstandam non nesciebat, speque vegetus, ut exspectatum quandoque inveniret, opera satagebat. Quodque omnium primus id nactus esset ut inveniret, inque conspectum admissus, brevem cum illo sermonem miscuisset (qua amoris vi bono afficitur) animo refloret: menteque scientiæ luce accensa, Dei gaudio exuberat: quo solus frui non ferens, Petrum quoque festinat, uti primum quærendi diligentia, sic et inventionis socium 28 sumere. Idcirco ait: Invenimus Messiam, quod est Christus: et duxit eum ad Jesum. Hos primos, velut Τοῦτον πρῶτον ὁ. Ανδρέας εὑρών, Ευρήκαμεν, ἔφη, τὸν Μεσσίαν. Περιχαρείας γέμων ὁ λόγος, καὶ θαυμασίας ἡδονῆς. Οὐδὲν γὰρ οὕτως εὐφραίνειν οἶδε ψυχὴν, ὡς τὸ μετὰ πόνου καὶ πλείστης Ερεύνης εὑρισκόμενον· οἷς γὰρ ἂν ἐκ τοῦ ἀδοκήτου περιτύχοιμεν, κἂν μεγάλα δοκῇ, οὐ μετὰ τοσαύτης προσηκάμεθα τῆς σπουδῆς· καὶ διὰ τοῦτο μόνιμά τε τῷ κεκτημένῳ καθίσταται καὶ βεβαιότερα. Διὸ καὶ οὗτος ψυχῇ μὲν φιλοπόνῳ, φιλολόγῳ δὲ διανοίᾳ προσέχων ταῖς Γραφαῖς, ᾔδει μὲν τὸν Χριστὸν εἰς σωτηρίαν ἀνθρώπων ἐλευσόμενον, κάτ μων μή κάμνων] δὲ τῇ ἐλπίδι, περὶ τὴν τοῦ προσδοκωμένου εὕρεσιν ἐπίνει. Καὶ ἐπειδὴ πρῶτος πάντων εὑρεῖν κατηξιοῦτο, εἰς τε ὄψιν αὐτῷ καὶ λόγους ἧκε βραχεῖς, ἀναθάλλει μὲν τῇ καρδίᾳ τῷ φίλτρῳ τοῦ ἀγαθοῦ· τῷ φωτὶ δὲ τῆς γνώσεως τὸν νοῦν ἀναφθεὶς, πλήρης Θεοῦ γίνεται χαρᾶς· ἧς μόνος οὐ φέρων κατατρυφάν, καὶ Πέτρον ἠπείγετο, ὥσπερ εἶχεν πρῶτον τῆς ζητήσεως, οὕτω καὶ τῆς εὑρέσεως λαβεῖν κοινωνόν· διὸ λέγει· Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστι Χριστός· καὶ ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς Ἰησοῦν. Τούτους πρώτους, καθάπερ ἐκλεκτούς λίθους, τιμίους, δοκίμους, ὁ ἀκρογωνιαίος lapides electos, pretiosos, probatos angularis ille οἰκοδομῶν ἐφ' ἑαυτὸν, καὶ τῷ τῆς ἀγάπης συν δέσμῳ καταδεσμούμενος καὶ συναρμολογούμενος, ἐπ' αὐτοῖς καὶ τὸν ὅλον ἑξῆς ἱερὸν μαθητῶν ἐποικοδομεί χορόν. Εἶεν, τὸ μὲν δὴ μέχρι τούτων ιδιοτρόπως ἡμῖν ὑπογράφει τὸν πρωτόκλητον ὁ λόγος· ἐντεῦθεν δὲ, κοινὸς πᾶσιν ὁ τρόπος τῆς κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον εὐδικιμήσεως. "Η τε γὰρ πίστις, καὶ ἡ πρὸς τὸν διο δάσκαλον ἀγαπητική διάθεσις κοινή· ὁμοῖς τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν ἥ τε κλήσις, καὶ ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἡ ἀκου λούθησις τοῦ Χριστοῦ· καί γε τῶν θαυμασίων έργων ἡ ὅρασις, καὶ τῶν ὑψηλῶν μυστηρίων ἡ ἀκρόασις. 18 Joan. i, 42. " Isa. xxviii, 16; 1 Petr. 11, lapis in seipso ædificans, ac charitatis vinculo colligatus ac coaptatus, in eis etiam totum deinceps sacrum discipulorum chorum superædificat”, Verum, hactenus quidem peculiariter ac propria seorsim ratione, eum, qui vocatione primus apostolus est, nobis oratio delineat atque describit: postmodum vero communis modus est, quo operain navantes Evangelio, claruerunt. Tum enim fides, tum dilectionis erga magistrum communis illis affectio est. Par apostolis omnibus tum vocatio, tum electio, ac quod Christum secuti sunt: quod item

admiranda opera viderunt ac audierunt excelsa my- Καὶ πάντες ὁμοίως, ὥσπερ ἑαυτῶν ἐξεστῶτες, οὔτ sterra. Omnes pariter velut a se excedentes, sic isti Magistro devincti, probraque ornamenta ducentes, ac ejus causa conscitis persecutionibus ignominits, ærumnis gloriantes, sociique ei passionum ac crucis effecti, in vitæ novitatem cum eo surrexerunt. Ac sicut Dei Verbi per dilectionem ac fidem sic et Spiritus vitæ pari omnes præstantia consortes evaserunt **; partim quidem, ante passionem; efficacius vero, post passionem ac resurrectionem; divinius, Christo jam in coelos recepto perfectiusque, cunctis perinde e coelo in sono status vehementis Blabente divinissimo Paracleto, ad singulos eorum adimplente; testesque auditorum, atque lætos nuntios ac præcones in universam terram illos constituentes st Secundum hæc igitur alterum alteri præferre non licet, ex illis, qui Deum viderunt, ejusque familiarius usi necessitudine sunt: cunctis scilicet velut præstantissimis margaritis una absolutis gratia; velutque pretiosis lapillis pari cultu ad eximiam unam Regi cœlorum coronam gloriæ instruendam contextis. Postquam vero omnes pariter, velut perfecti arietes, Principis pastorum ovibus dati duces juxta divinum oraculum Spiritum sanctum induerant, inde alius aliam orbis terrarum partem sortientes, ad propriam apostolatus sortem, operam Evangelio navaturi exierunt **. τως ὅλοι τῆς τοῦ διδασκάλου φιλίας καθεστῶτες, καὶ τοῖς ὀνειδισμοῖς καλλωπιζόμενοι, καὶ τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ διωγμοῖς καὶ ταῖς ἀτιμίαις καὶ θλίψεσιν ἐγκαυχώμε νοι· καὶ πάσχοντι δὲ συμπάσχοντες, καὶ σταυρωθέντι συσταυρωθέντες, εἰς καινότητα τούτῳ συνανέστησαν ζωῆς. Καὶ ὥσπερ τοῦ Θεοῦ Λόγου δι᾿ ἀγάπης καὶ πίστεως, οὕτω καὶ τοῦ τῆς ζωῆς Πνεύματος, πάντες · Ομοτίμως γεγένηντο κοινωνοι. Μερικῶς μὲν πρὸ τοῦ πάθους· ἐνεργέστερον δὲ, μετὰ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀνάστασιν· θειότερον δὲ, μετὰ τὴν ἀνάληψιν, καὶ τελεώτερον, πᾶσιν ὁμοίως οὐρανόθεν ἐν ἤχῳ πνοῆς βιαίας τῆς θεαρχίας τοῦ Παρακλήτου καταπτάσης, καὶ ἕκαστον αὐτῶν πληρωσάσης· καὶ μάρτυρας αὐτοὺς, ὧν ἀκηκόασιν, εὐαγγελιστάς τε καὶ κήρυκας, ἐπὶ πᾶσαν καταστησάσης τὴν γῆν. Κατὰ ταῦτα τοίνυν οὐκ ἔστιν ἕτερον ἑτέρου προτιμῆσαι τῶν θεοπτῶν· πάντων οἷα μαργαριτῶν πολυτίμων μιᾷ χάριτι κατηρτισμένων ή λίθων τι μίων ισοτίμως εἰς ἕνα στέφανον δόξης ὑπέρτιμον. τῷ τῶν οὐρανῶν διαπλεκομένων Βασιλεῖ· ἐπειδὴ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οἷα κριοί τέλειοι τῶν τοῦ Ἀρο χιποίμενος προβάτων ἡγούμενοι, πάντες ὁμοίως κατὰ τὸν θεάρχιον λόγον ἐνεδύσαντο, ἄλλως μὲν ἐν τεῦθεν ἄλλο μέρος διαλαγχάνοντες τῆς οἰκουμένης, πρὸς τὸν οἰκεῖον τῆς ἀποστολῆς κλῆρον, τῷ Εὐαγγε λίῳ διακονήσαντες ἐξῄεσαν. Σὺ δέ μοι, σεβασμιώτατε Ανδρέα, ἀξιόθεον πρᾶγμα, τὸ τῆς ἀληθινῆς ἀνδρίας ὑπόδειγμα, ὁ τῆς καρ τερίας ἀδάμας, ὁ τῆς ὑπομονῆς ἀνδριάς, ἡ μετὰ τὴν πέτραν πέτρα· ἡ μετὰ τὸν Χριστὸν εὐτ θὺς ἀῤῥαγὴς τῆς Ἐκκλησίας κρηπις, τον βορράν κληρωθεὶς, Ιβηρας καὶ Σαυρομάτας, Ταύρους καὶ Σκύθας, καὶ πᾶσαν χώραν καὶ πόλιν, ὅσαι τε πρὸς ἄρχτον Ευξείνου του Πόντου, καὶ ὅσαι πρὸς νότον διάκεινται περιιών, έδραμες ἐν δίψει δοξάζων την Ἰησοῦν. Ἔδραμες ὡραίοις ποσὶν εὐαγγελιούμενος Χριστόν· ὡς πλήρης φωτὸς, καὶ αὐτοφῶς ὤν, πρὸς τοὺς σκοτεινοτάτους· ὡς πραΰτατος, πρὸς τοὺς μα νικωτάτους· καὶ ὡς τῷ ὄντι χρηστότατος, πρὸς τοὺς ἀτεράμονας καὶ σκληροτάτους. Κατὰ τοσοῦτον γὰρ ἡ μεγαλοπρέπεια τῆς σῆς ἀρετῆς, καὶ ἡ δόξα Tu vero omni mihi veneratione prosequende Andrea, res Deo digna, veræ fortitudinis exemplum, sustinentiæ adamas, patientiæ statua, altera post petram, petra **: a Christo statim firmum Ecclesiæ fundamentum, aquilone in sortis partem accepto, Iberos, Sauromatas, Tauros et Scythas, cunctasque regiones ac urbes Ponto Euxino ad aquilonem ausirumque adjacentes circumiens insiti cucurristi, Jesu nomen celebrans ac clarificans cucurristi speciosis pedibus Christi Evangelium prædicaturus, tanquam lucis penus ipseque lux ipsa, ad eos qui densissimis obsiti tenebris erant ut lenissimus, ad cos qui furore incitatissimi " ut revera suavissimus ac mitissimus, ad eos qui immitissimi ac durissimi. Quantum enim istarum gentium protervia major, ** Joan. vii, 39; xx, 22. "¹ Act. 11, 2. 89 1 Petr. v, 4; Luc. xxΙν, 49. 631 Cor. x, 4. 8 Psal. LXI, 5; Rom. x, 15. chis antistitibus incessam, uti merito Calecas noster ipse Græcus Grecis suis objicit, in suo Περὶ οὐ σίας οι ἐνεργείας) Ecclesiæ catholicæ res nonenque transivit. Describebam nuper ex V. cl. probeque eruditi D. Ballesdens, integro codice Gregorii Cyprii patriarchæ Constantinopolitani, post ademplam Latinis eam urbem, epistolas, quæ præcipue viderentur aliquid ecclesiasticum habere possentque frugis aliquid in rem ecclesiasticam afferre. In eis una Latinorum et cum eis sentientium inseclatio, quod schismatici, quod scindant Ecclesiam, in eos ulciscendum, arcendos qui secus doceant vel sentiant: argumenta, quibus sua statuat, nulla, cum sic eruditus videri velit, et qui perpetuo illi blanditur ac laudat, magnus Logotheta. Ἕτερον ἑτέρου προτιμῆσαι. Sobrie admo- novam ipsam errorum matrem, totque hæresiardum apostolorum ισοτιμίαν exponit Nicetas, quod una vocatio, eadem concessa munera eadem cunctis destinata provincia, prædicandi Evangelii ac fundandi ecclesias, quod nihil lædit aliorum aliorumque προνόμια, maxime Petri, quod gregis princeps erat quodque in eo designata unitas, nec nisi cjus communione fundandæ Ecclesiæ, extra quam quidquid est, profanum est: nedum in ipsa Petri persona, sed et in illis qui Petri successores Ecclesiæ clavum tenent, in ipsum sæculi finem, ac quandiu Ecclesia, una illa sponsa, vel in suis fæcibus ac ruinis, superstes futura est. Glorientur itaque Græci, ac quotquot alii a Romana Ecclesia discessionem fecerunt, Ecclesiæ catholicæ nomine; napaσυναγωγή est, quæ sic ludit illisque mansit, non Petri privilegio seniorem Romam deficiente, ad

ORATIO IV. IN LAUDEM S. ANDREÆ. τῆς ἁγιωσύνης ὑπερφερής, καθ' ὅσον καὶ ἡ τῶν savitiaque ac feritas illustrior atque notior, tanto ἐθνῶν ἰτε μήτης τούτων, καὶ ἡ θηριωδία περιφανής. virtutis tuæ magnificentia, ac justitiæ claritas, excellentior atque altior. Εγνω γάρ, φησί Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ, καὶ τοὺς πρὸς ἑκάστην διακονίαν ἐπιτηδείους εἰδὼς, καὶ ἅμα τῇ πρώτη πλάσει τούτοις ἀθεωρήτως συνεισιών, ἀναλόγως τε τῆς ἑκάστου προθέσεως τὴν παρ' ἑαυ τοῦ χαριζόμενος ροπήν, πρὸς τὴν κατ' αὐτὸν ἕκα στον κατευθύνει τελειότητα. Ἐκεῖνος καὶ μετὰ σοῦ τοῖς ἀπηλλοτριωμένοις καὶ ζοφερωτάτοις ἐπιδεδημηκὼς, νοητὰς αὐτοῖς ἐπαφῆκε μαρμαρυγάς. Ολα γὰρ νεφέλῃ φωτός, νεφέλῃ κούφῃ καὶ μυστικῇ τῇ διανοίᾳ ἐποχούμενος, καὶ τοῖς ἀλαμπέσιν ἐκείνοις ἔθνεσιν ἐπιφοιτῶν, σύμμετρον αὐτοῖς, καὶ ὡς ἦν θεμιτόν, τὴν τῆς θεογνωσίας ἀκτῖνα παρεγύμνωσε διὰ σοῦ. Ἀλλὰ τὶς ὁ τρόπος τῆς τοῦ φιλανθρωποτάτου πρὸς τοὺς ἀπανθρωποτάτους συνουσίας; Πρῶτον μὲν τῷ ὁμογλώσσῳ πρὸς ἑαυτὸν ἐπεσπάσατο τὴν ἀνἡμερον ἀκοήν· τῷ ὁμοίῳ γὰρ φύσει τὸ ὅμοιον εφέπει ται. Διὰ τοῦτο καὶ γλωσσῶν ἐν εἴδει τὸ Πνεῦμα τοῖς ἀποστόλοις ἐπεφοίτα· καὶ πρὸ τῶν ἄλλων σημείων, ὁ μερισμὸς αὐτοῖς ἐνήργητο τῶν γλωσσῶν, ὡς τῇ κοινωνίᾳ τοῦ λόγου μᾶλλον, ἢ τοῖς ἄλλοις ἅπασι θαύ μασι τῶν ἀτιθάσων ἡμερουμένων ψυχῶν. Τῷ ταυτῷ τοίνυν τοῦ φθέγματος, τὸ ἀγαθοειδές του τρόπου μιγνύς, καὶ ἤπιον, καὶ πραῦ, καὶ τὸ τραχὺ τούτων καὶ ἄγριον ἐν τούτοις καταμαλάσσων καὶ ἀπηνὲς, κατ' ὀλίγον αὐτοὺς ὑπεποιεῖτο. Εἶτα, φίλιον ἑαυτῷ καὶ προσήγορον τῇ συνηθεία τὸ δυσμενὲς καταστησάμενος, οὕτως εὐκαίρως πρὸς ἐπίγνωσιν ὡδήγει Θεοῦ. Καὶ γὰρ τὸ ἐξαίφνης ἅψασθαι τῆς ὑψηλῆς θεολογίας, οὐ μόνον οὐκ ὤνησεν ἂν τοὺς ἄφρονας καὶ παχεῖς, ἀλλὰ καὶ ὀργῆς πολλάκις καὶ κακίας μείζονος ἀνῆψε πυρκαϊάν. Τὸ δὲ ταῖς κοιναῖς ὁμιλίαις πρότερον τοῖς ἀσεβέσιν ἐθιζόμενον, καὶ ὁμοιότητι τούτοις ἀνομοίῳ φιλιούμενον, φυσικοῖς τε καὶ συντρόφοις υποδείγμασι χρώμενον, οὕτω κατὰ μικρὸν συμβιβάζειν πρὸς εὐσέβειαν, ἀρίστην είναι τάξιν διδασκαλίας καὶ ἔργον ἀποστολικῆς οἶμαι φρε88 Novit enim, inquit, Dominus qui sunt ejus alque ad singula quæque ministeria idoneos cognoscens, illisque a prima statim formatione inaspectabili ratione suum eis auxilium benignissime præbens, unumquemque ad eam, quæ ex illius rationibus est, perfectionem dirigit. Ille una comes ad eos profectus, qui longe alienissimi ac caliginosissimi erant, spiritales eis fulgores immisit. Tanquam enim nube lucida (nube scilicet levi ac mystica) tua invectus mente, obscuratisque illis gentibus adveniens, moderatum, ac quantum licebat, divina cognitionis ac fidei radium, te auctore, illis maniſestavit 86. G Οὕτως ὁ μέγας ἀπόστολος, τὰ πλευρά του Βορρά μετιών, δρη κατέστησε Σιών. Καὶ γὰρ ὅσοις ίχνος εὐθύτητος μετῆν, ὅσοις μοίρα λογικῆς φρενός και η διανοίας, ἄνθρωπον ὁρῶντες, τῇ τε τοῦ λόγου λαμπρότητι, τῇ τε τοῦ βίου τελειότητι κατὰ τοσοῦτον ἐκείνους ὑπεραίροντα, καθ᾽ ὅσον αὐτοὶ τῶν θηρίων καὶ τῶν κτηνῶν ὑπερέχειν ὑπελάμβανον, καὶ τούτου παντάπασιν ἡττώμενοι τῆς ἀρετῆς, ὑπεκατέκλινον μὲν τῇ διανοία, προῄεσαν δὲ τῷ δι' αὐτοῦ κηρυττομένῳ φωτί· καὶ τῷ λόγῳ τῆς χάριτος φωτι ζόμενοι, καὶ τῷ τῆς ἀναγεννήσεως ὕδατι καθαι ρόμενοι, καὶ τῷ τῆς υἱοθεσίας Πνεύματι τελειούμενος, εἰς Ἐκκλησίας ἁγίας τῷ Ὑπεραγίῳ κατ ηρτίζοντο. W] Tim. 11, 19. 56 [82. ΧΙΧ, 1. 37 Fsal. XLVI, Σ. At quisnam modus, quo vir humanissimus cum immanissimis congrediebatur? Primum quidem ejusdem sermonis usu, ferocem auditum ad se attrahebat. Sic enim natura comparatum, ut simile simili proclive adducatur. Idcirco etiam Spiritus in specie linguarum apostolis advenit, ejusque allatu, ante alia signa, divisis linguis impartiti sunt; quod nimirum sermonis potius communione, quam ullis aliis miraculis, agrestes animi et indomiti mansuescant ac cicurentur. Illi itaque paris eloquii vi, bonitatem commiscens et lenitatem et mansuetudinem, hisque qua horrebant, morum asperitatem et ferociam ac sævitiam subigens, eos paulatim alliciebat. Deinde cum amicos ac colloquio faciles infensos alioqui animos consuetudine ipsa reddidisset,sic opportune ad Dei notitiam fidemque adducebat. Quod enim quis repente sublimem theologiam aggrediatur, nedum nihil insipientes crassioreque ingenio homines juverit, verum etiam non raro iræ majorisque nequitiæ flammam accenderit. Communibus autem colloquiis prius impiis consuescentem, dissimilique similitudine eorum ineuntem gratiam, atque ex natura petitis familiaribusque exemplis utentem, sic paulatim pietati aptare ac componere, eum demum optimum docendi ordinem ac apostolicæ mentis facinus existimo. Eum in modum magnus Apostolus latera aquilonis incessens, montes effecit Sionis 87 Quodquod enim rectitudinis vestigium inerat; quotquot sensus animi ratione utentis mentisque particulam ullam retinebant, hominem contuentes, tum rationis splendore, tum vitæ perfectione, tam ipsis eminere, quam illi bestiis atque jumentis præstarent, arbitrabantur: illiusque omnino se virtuti impares agnoscentes, ei animum submittebant, atque ad eam, quam prædicabat, lucem accedebant: verboque gratiæ illustrati atque regenerationis aqua enundati, nec non adoptionis Spiritu consummati, in Ecclesias sanctas, ei qui omnem sanctitatem excedit componebantur.

Nec absque cruore magnum fidei illis constabiliebatur mysterium: sed sicut Magister ac Dominus proprio sanguine testamentum suum obsignavit, sic quoque par erat ut probatissimus discipulus non nudis solum verbis salutare Dei annuntiaret, sed ut etiam proprio sanguine disciplinam sanciret. Quia igitur fieri non poterat, ut omnes penitus veritati assensum præberent; quemadmodum Judæi prius adversus Jesum manum extulerant, sic adversus Andream instructi Scytharum animi; regum ira præceps, cædem spirans præsidum impetus atque judicum, populorum fera coitio: hinc carceres atque verbera, distracta membra ac dilacerata: quin et ligna et lapides et gladii, quidquid denique cruentis hominibus in manus venisset, armorum loco venerandum caput impetebant. Prompta victima, ut pro immolantibus prompte sacrificaretur; ac ceu debitum, ipsius causa prius immolato, suum ipse libaret cruorem; atque (o Dei imitationem)! pro neci tradentibus sacrificium offerret. Quid vero magnus ille pontifex? Libentissime quiden habet victimam, volentisque animi perfectionem odoratur odorem suavitatis **, perfectam tamen atque integram victimam rursus restituit, majoribus coronis atque præliis reservans. In eum modum Andreas adversarios superabat; atque Christo confixus cruci, per eum qui dilexerat, potiore in omnibus victoria gaudebat ". Omnes igitur aquilonis oras, omnemque Ponti maritimam, in virtute sermonis sapientiæ ac intelligentia, in virtute signorum et prodigiorum, Evangelii complexus præedicatione; ubique erectis aris, sacerdotibusque ac episcopis ubique fidelibus præpositis, ad illustre hoc Byzantium accessit. Huc vir admirabilis obiter veniens, exstructaque in arce Dei Matri ade; eleganti quidem illa schemate, cujus tamen moles pro fidelium tunc paucitate angustiis suis responderet; dignoque Ecclesiæ pastore magno Stachy assignato, uberes postmodum hac in urbe ss Gen. vult, 11. 8 Gal. 11. 19. Ωραῖον μὲν τὴν κατασκευήν. Εxstabat forte vestigium aliquod sic elegantis ædiculæ ac sacelli, vel a majoribus traditum Nicetas acceperat, cuin ipsa moles exigua esset, ac pro eoruin paucitate qui Byzantii nomen Christo dederant, per breve illud tempus, quo Andreas ille prædicavit. Ipsum oppidum ac urbem, πολίχνιον adhuc tunc vocat Metaph. sive quisquis auctor est Commentarii in Andream apostolum, a me repræsentati Latine ex cod. card. Mazar. et quod Græcorum Menæa integrum in ejus die festo habent. Quod vero Andreas ipse eam fundavit Ecclesiam, eique Stachyn unum e Septuaginta, ut Græcorum traditio est, præfecit, nihil apostolicam Ecclesiam facit, aut admodum celebrem, ante translatam eo imperii sedem, qua Byzantio novæ Romæ illata dignitas, sæculari primum fastu, postmodumque etiam sacerdotio; quanquam diu obluctante Romana sede; cui molestum videretur sæculari eo ambitu convelli Ecclesiarum privilegia, viamque schismati præstrui, et ut a matre discederet, quæ jure vel injuria reliquis præter eam, eique secunda jam tum præ esse Καὶ οὐ χωρὶς αἵματος τούτοις τὸ μέγα τῆς πίστεως ἐκρατύνετο μυστήριον· ὥσπερ δὲ τὸν Διδάσκαλον καὶ Κύριον τῷ ἰδίῳ αἵματι τὴν αὐτοῦ σφραγίσα: διαθήκην, οὕτως ἔδει καὶ τὸν δοκιμώτατον μαθητὴν οὐ ψιλοῖς λόγοις μόνον τὸ τοῦ Θεοῦ σωτήριον εὐαγγε λίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ οἰκείῳ αἵματι τὴν αὐτοῦ βεβαιώ σαι διδαχήν. Επειδή οὖν πάντας ἄρδην οὐκ ἦν τῇ ἀληθείᾳ συγκαταθέσθαι· ὥσπερ Ἰουδαϊκὴ κατὰ τοῦ Ἰησοῦ πρότερον ἐπῆρτο χεὶρ, οὕτως κατὰ τοῦ ᾿Ανδρέου παρεσκεύαστο Σκυθική· καὶ θυμὸς βασιλέων προπετῆς, καὶ φονώδης ἀρχόντων ὁρμὴ, καὶ θηριώ δης επισύστασις λαῶν· καὶ εἱρκταὶ, καὶ μάστιγες ἐντεῦθεν, ελκυσμοί τε καὶ μελῶν σπαραγμοί. Ναὶ δὴ καὶ ξύλα καὶ λίθοι καὶ μάχαιραι, καὶ πᾶν τὸ ἐπιτυ χὸν ταῖς μιαιφόνοις χερσίν, ὅπλον κατὰ τῆς τιμίας εφέρετο κεφαλῆς. Καὶ τὸ θύμα πρόθυμον, προθύμως ὑπὲρ τῶν θυομένων αὐτὸν ἱερουργούμενον· καὶ ὡς ὀφείλημα τῷ ὑπὲρ αὐτοῦ τεθυμένῳ πρότερον τὸ οἰκεῖον ἐπισπένδον αἷμα· καὶ (ὦ τῆς θεομιμησίας!) ὑπὲρ τῶν ἀναιρούντων προσάγων εἰς ἐξίλασμα. Καὶ τί ὁ ᾿Αρχιερεὺς ὁ μέγας; Προσιέμενος μὲν τὴν θυσίαν ἀσμενέστατα, καὶ ὀσμὴν εὐωδίας τὴν τελειότητα τῆς προθέσεως ὀσφρώμενος· ἄρτιον δὲ καὶ ὁλόκληρον αὖθις τὸ λογικὸν ἱερεῖον ἀποκαθιστῶν, καὶ ἐπὶ μείζοσι τοῦτο δόξαις καὶ ἀγωνίσμασι τα μιευόμενος. Οὕτως ὁ μέγας Ανδρέας, τῶν ἀντιτεταγ μένων περιῆν, καὶ οὕτως συσταυρούμενος τῷ Χριστῷ, ἐν πᾶσιν ὑπερενίκα διὰ τοῦ ἡγαπηκότος αὐτόν. Πάντα τοιγαροῦν τὰ κλίματα τοῦ βοῤῥᾶ, καὶ πᾶ σαν τοῦ Πόντου τὴν παράλιον, ἐν δυνάμει λόγου σου φίας καὶ συνέσεως, ἐν δυνάμει σημείων καὶ τεράτων τῷ Εὐαγγελίῳ περιλαβών· πανταχοῦ τε θυσιαστήρια, ἱερεῖς τε καὶ ἱεράρχας τοῖς πιστεύουσι καθα ιστών πανταχού, τούτῳ δὴ τῷ περιωνύμῳ Βυζαντίῳ προσεπέλασεν. Ενταῦθα κατὰ πάροδον ὁ θαυμάσιος γεγονώς, καὶ ναὸν παρὰ τῇ ἀκροπόλει τῇ Θεομήτορι δειμάμενος, ναὸν ὡραῖον μὲν τὴν κατασκευήν - ἀναλογοῦντα δὲ τὸ μέγεθος τῇ τῶν ἐν ἀρχῇ τότε πε πιστευκότων ὀλιγότητι· καὶ ποιμένα δὲ ἄξιον τῆς vellet ac quæ postmodum errorem affinxit, ut ejus ipsius jugum excuteret; unaque audiret Ecclesia Catholica, omnium ipsa προεδρία, nulla jam illi veteris Romæ της προεδρίας dignitate ac potentia. Quæ prima Photii strues, tumque cærulării ab eoque reliquorum eam sedem non ornantium, sed foede stuprantium; cæca sane temeritate, quasi non Christi hæc in Petro institutio, sed regum aucloritas atque jus in palpone incubatore, vel etiam in tyranno, αντάρτῃ tum imperii tum Ecclesiæ; quo utroque rubros calceos ambiisset, ac quorum in ipsa Ecclesia repulsa, qui æqualis Romano antistiti esse nequiverat, diabolica superbia, illi se superiorem ac summum Ecclesiæ πρόεδρον præfecit. Qua de re in Historia Byzant. ex monumentis quæ apud me exstant, omni majora exceptione, ad utriusque tyranni ac schismatis inceptoris tempora; jamque prelo parata sunt, si quando regia Lupara, aliis plene superfluis fatigata, ad ejus Historia absolutionem convalescat, eaque sibi, regique Christianissimo semper Augusto atque victori, gloriæ camuium quæral.

ORATIO IV. IN LAUDEM S. ANDREE. Ἐκκλησίας τὴν μέγαν Στάχυν ἐγκεκληρωχώς, έδει- futuros Spiritus fructus ostendit ". Velut enim triξεν τὴν εἰς ὕστερον ἐν τῇ πόλει ταύτῃ φανησομένην tici granum sacer ille Stachys in terram cadens, δαψιλή τοῦ Πνεύματος καρπογονίαν. Οἷα γάρ σίτος cœlestique rore irriguus, ac subjectarum illis aniκόκκου ὁ ἱερὸς ἐκεῖνος Στάχυς πεσὼν ἐν αὐτῇ, καὶ marum mentiumque aptitudine dilatatus adauctusταῖς οὐρανίαις ἀρδείαις δροσούμενος· καὶ τῇ ἐπιτη- que, centuplum etiamnum sanctæ fidei fructum inteδειότητι τῶν ὑποκειμένων αὐτῷ ψυχῶν καὶ διανοιῶν gra segete edit. ἐμπλατυνόμενος καὶ αὐξανόμενος, ἑκατονταπλασίω τὸν τῆς ἁγίας τελεσφορεί πίστεως ἄχρι καὶ τήμερον καρπόν. Διὰ τοῦ Βυζαντίου δὲ Θρᾴκην ὁ θειότατος ἀνὴρ ἐπιών, ἵνα τὰ μεταξύ συντέμω, διὰ Μακεδονίας καὶ Θεσσαλονίκης τοῖς Πελοποννησίοις, καὶ τελευταῖον ταῖς Πάτραις τῆς ᾿Αχαΐας προσχωρεί· ὅπου δή γενόμενος, καὶ ἱερῶς τοὺς ἐγγίζοντας ὁ θεόσοφος ἐκκλη παζόμενος· "Αρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν, ὦ ἄν δρες 'Αχαιοί, παρεκάλει, πρὸς οὐρανόν· ῆλιόν τε καὶ σελήνην καὶ ἀστέρας, καὶ πᾶσαν τῶν νοου- β μένων κτίσιν διδασκαλεῖον οὖσαν τοῦ Κτίσαντος ἐπίγνωτε. Ος, ἀεὶ ὧν ὁμοίως ἄναρχος καὶ ἀθάνατος, ἄπειρος καὶ ἀσώματος, ἄληπτος καὶ ἀπρόσε ιτος, πρῶτον μὲν νοερὸν κόσμον καὶ ἄθλον, καὶ οἰκεῖον ἑαυτῷ εἰς δόξαν ὑπεστήσατο· δεύτερον δὲ τὸν αἰσθητὸν τοῦτον καὶ φθαρτὸν καὶ σωμα τικὸν, τὸν ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς συνεστῶτα, καὶ πάντων τῶν ἐν αὐτοῖς, κατεσκευάσατο. Ιδίαις δὲ τὸν ἄνθρωπον μόνον τῶν ζώων διαπλάσας χερσί, καὶ λόγῳ τοῦτον τετιμηκώς, καὶ νοῦ καὶ σοφίας ἠξιωκώς, τῆς οἰκείας εικόνα μεγαλειότη τος ειργάσατο. Τοῦτον ἐν παραδείσῳ θέμενος κατ' ἀρχὰς, τῶν ἐπὶ τῆς γῆς ἐπέταξεν πάντων ἡγεμονεῖν. Φθόνῳ G δὲ τοῦ διαβόλου καὶ ἀπροσεξίᾳ ἰδίᾳ τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ παραβὰς, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ παραδείσου πεσὼν, καὶ τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις παρασυμ βληθεὶς καὶ ὁμοιωθεὶς, αὐτοῦ μὲν ἧκεν εἰς λήθην ὁλοτελῆ· τῇ κτίσει δὲ λοιπὸν καὶ τοῖς ὁρωμένοις ἐναπερείδων τὸν νοῦν, καί γε τὸ καλὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς νομισθὲν ἀθέως θεοποιῶν, τοῦ ὄντως ὄντος ἀπολισθαίνει Θεοῦ· καὶ οὕτως ἀνθρώποις αὐτοῖς ὁ νοῦς, τοῦ ἑνὸς καὶ ἀληθοῦς τῆς φιλίας ἀποῤῥαγείς, μυρίαις όσαις εἰδώλων καὶ πλάνης περιηνέχθη συμφοραῖς. Byzantio autem vir divinissimus Thracian ingrediens (ut quæ media sunt perstringam) per Macedoniam et Thessalonicam, Peloponnesios aggreditur; ac ad extremum Patras Achaiæ venit. Ubi constitutus sancteque eos qui accederent divinus magister pro concione cogens: Tollite, quæso, aiebat, viri Achæi, in cœlum lumina; solemque et lunam εt stellas, omnemque earum rerum, quæ mente intelliguntur, creaturam, ejus qui creavit ac condidit addiscendi ludum apertum agnoscite. Is, cum semper nihil dissimilis, æternus et immortalis, infinitusque et incorporeus, incomprehensusque sit et inaccessus, primum quidem animorum mundum atque mentium, nec exsistentem in materia, velutque sibi familiarem, in gloria condidit; tumque alterum, hunc nimirum sensibus objectum ac corruptioni obnoxium corporeumque, ex cælo et terra constantem, cunctisque quæ in eis sunt, fabricatus est: solum autem ex animantibus hominem propriis formatum manibus, et ratione alque sermone ornatum menteque ac sapientia instructum, suæ simulacrum majestatis fecit. Hunc in paradiso ab initio positum, universis quæ in terra essent, præesse constituit. Diaboli autem invidia suaque ipsius socordia Dei mandatum transgres - sus eamque ob rem e paradiso prolapsus, ac jumentis insipientibus comparatus illisque similis effectus, in ejus plenam oblivionem venit u: jamque creature ac rebus in aspectum cadentibus adhibens animum, impieque quod pulchrum oculis visum esset in Deum consecrans, a vero excidit Deo: sicque mens humana, ab unius verique amore abscissa, innumerabilibus se simulacrorum errorisque ærumnis ac malis inseruit. Eam ob rem Deus homo fit. Deus æternus, sive @lerno major. Deus nullius egens, perfectus, solus natura bonus ac supra quam bonus: solus fortis ac Διὰ τοῦτο Θεὸς ἄνθρωπος γίνεται· Θεὸς αιών γιος, ἢ ὑπεραιώνιος· Θεὸς ἀπροσδεὴς, τέλειος, μόνος τὴν φύσιν ἀγαθὸς καὶ ὑπεράγαθος· μόνος δυνατὸς τὴν ἰσχὺν καὶ ὑπερδύναμος. Οὗτος " potens omnemque potentiam excedens. Placuit huic οἴκτῳ χρησάμενος, τὸν μονογενῆ, τὸν ἰσοσθενῆ καὶ συνάναρχον αὐτοῦ λόγον, εὐδόκησε δοῦναι τοῖς ἡμαρτηκόσιν ιλαστήριον, ὃς Παρθένον ἁγίαν ἀπειρόγαμον ὑποδὺς, καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὑπερουσίως ὁ αὐτὸς ἡμῖν γεννηθείς· ἔπειτα μετὰ λαμπρᾶς καὶ θεοπρεπούς τῆς ἐκ λόγων καὶ ἔργων μαρτυρίας αναδειχθείς· ἔπειτα τοῖς ὑπὲρ ἡμῶν σωτηρίοις παθήμασι, καὶ τῷ θείῳ σταυρῷ προσ. μιληκώς, καὶ ἐκ τῶν νεκρῶν τριήμερος ἀναστάς, καὶ ἔμπροσθεν ἡμῶν ἀναληφθεὶς εἰς τὸν οὐρανὸν, ** Joan. xII. 4. οι Psal. XLVIII, 13. Gr. Greg. Theol. orat. in Christi natalem. miseratione uso, ut unigenitum, ejusdem secum naturæ ejusdem potentiæ ac coæternum Verbum suum peccatoribus propitiationem daret. Isque (Dei scilicet sermo) sanctam Virginem rei maritalis expertem subiens, Deusque ac homo idem nobis supersubstantialiter natus, tumque magnifico divinoque verbis operibusque testimonio declaratus atque proditus; ac deinde salutaribus nostri causa passionibus divinaque cruce perfunctus, atque ex mortuis triduanus suscitatus, nobisque coram in cœlum re-

ceptus, in Dei dextera consedit. Qui et sanctum ἡ ἐν δεξιᾷ κεκάθικε τοῦ Θεοῦ· ὃς καὶ τὸ Πνεῦμα Spiritum suum in nos postea abunde effudit, cujus virtute ac invocatione, uti videtis, dæmones ab obsessis pelluntur corporibus, morbi fugiunt, cæci visum recipiunt, surdi auditum, claudorum bases consolidantur, resurgunt mortui, ægrique omnes animorum corporumque affectus insanabiles, solo Christi nomine convelluntur. Igitur denuntiamus vobis, viri sapientissimi, ac adhortamur, ne verbum salutis hujus, quod per nos vo - bis annuntiatur, repudietis: sed variis istis virtulibus confirmati, credite uni Deo vivo ejusque Unigenito, qui pro nobis homo factus est et crucifixus et resurrexit, ascenditque in cælos, ac rursus cum gloria e cælis venturus est, ut vivorum ac mortuorum Judex sedeat, singulisque pro eo uc gesserunt reddat. Huic credentes, baptizamini in ejus nomine; sanctique Spiritus suscepto dono, illuminamini animo, illuminamini mente, inque eum modum ab impura emundati damonum religione ac cultu, hæredes effciamini vitæ æternæ in Christo Jesu. φωτίσθητε νοῦν, καὶ οὕτως τῆς ἐναγούς τῶν γενήσεσθε ζωῆς αἰωνίου ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ejusmodi semper doctrinis tantaque prodigiorum vi, totam vir summe admirandus nimium quantum Achaiæ provinciam in stuporem agens, ab idolorum paulatim errore subducebat, virosque simul ac mulieres, senes, pueros, nobiles, privatos, sapientes et rudes, divites ac pauperes veritati admovebat. Adeoque provexit prædicatio et invaluit, ut et Maximilia proconsulis uxor et Stratocles illius frater, Deo vero crediderint; susceptoque baptimate, in doctrina Apostoli perseverarent. Sic Græcorum ac Barbarorum detritus omnis simulacrorum cultus; sicque demonum omne supercilium, Jesu in Andrea virtute detractum atque convulsum: sic denique Domini Ecclesiæ quotidie exaltatæ ac fide roboratæ. Quia igitur eum in modum vir beatissimus in (11') Μαξίμιλλαν ἀνθυπάτου τὴν γαμετήν. Etiam Græci in Synaxario, fusiusque illis Metaphr. sive cujuscunque alius antiquis Actis, in quibus et illud de ea habetur, Reverso Roma proconsule ac viro, noluisse maritali copula illi commisceri, eo quod Christiana jam fide imbuta nollet cum honine nesciente Christum consuescere; sed cum Davide, qui Deum odissent, odisset: quod forte disciplina Christianæ non satis consentiat. nulla tali fideli conjugi licentia, nisi ubi infidelis ili commanere non sustinet absque Salvatoris injuria: exstant tamen in Actis Clementis Romani de Theodora Sisinii uxore pene similia, aliisque non paucis, quæ omnia durum dicere Manichæorum fuligine aspersa. Forte eam ipsam ducebant piæ mulieres Salvatoris injuriam, quod mariti obstinatius inſideles manebant, et ut proclive est, sibi suæque_superstitioni uxores addicere studebant: aut studere videri poterant. Quæ August. refert ac suggillat ex Actis Andreæ, I. De fide contra Manich., c. 58, plane Manichaica sunt, vereque digna Leucio Manichæo auctort; quod ipsa nolens viro debitum αὐτοῦ τὸ ἅγιον, μετὰ ταῦτα πλουσίως ἐξέχεεν ἐφ' ἡμᾶς, οὗ τῇ δυνάμει καὶ τῇ ἐπικλήσει, και ὡς ὁρᾶτε, δαίμονες τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων ἐξελαύνονται, νόσοι δραπετεύουσι, τυφλοὶ ἀναβλέπουσι, κωφοὶ ἀκούουσι· καὶ ἀναῤῥώννυνται μὲν χωλοὶ, ἀνίστανται δὲ νεκροὶ, καὶ πάθη πάντα ψυχῶν καὶ σωμάτων ανίατα, μόνῳ καταργείται τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ. Τοίνυν παραγγέλλομεν ὑμῖν, ὦ ἄνδρες σοφώ τατοι, καὶ παραινοῦμεν, μὴ ἀποστραφῆναι τὴν λόγον τῆς ζωῆς ταύτης, τὸν δι' ἡμῶν ἐν ὑμῖν - καταγγελλόμενον· ἀλλὰ ταῖς ποικίλαις ταύταις βεβαιούμενοι δυνάμεσι, πιστεύσατε ἐνὶ Θεῷ ζῶντι, καὶ τῷ τούτου Μονογενεῖ τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀνθρωπι σθέντι καὶ σταυρωθέντι καὶ ἀναστάντι, καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνελθόντι, καὶ ἐρχομένῳ πάλιν μετὰ δόξης ἐκ τῶν οὐρανῶν, κρίσιν ποιήσασθαι ζώνε των καὶ τῶν νεκρῶν, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατά τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Τούτῳ πιστεύοντες, βαπτί σθητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ· καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου Πνεύματος λαμβάνοντες, φωτίσθητε ψυχήν, δαιμόνων ἀποκαθαιρόμενοι τελετής, κληρονόμοι Τοιαύταις ἀεὶ διδαχαῖς, τηλικούτοις δὲ τέρασιν πᾶσαν ἐπὶ πολὺ τὴν ᾿Αχαΐδα γῆν, ὁ θαυμασιώτατος ἐξιστῶν, ὑπεξῆγε μὲν τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης κατὰ μικρόν· προσήγετο δὲ τῇ ἀληθείᾳ, ἄνδρας ὁμοῦ καὶ γυναῖκας, γέροντας, νήπια, ἄρχοντας, ιδιώτας, σου φούς τε καὶ ἀμαθεῖς, πλουσίους καὶ πένητας. Επι τοσοῦτον δὲ τὸν λόγον αὐξάνεσθαι καὶ κραταιοῦσθαι, ὥστε καὶ Μαξίμιλλαν ἀνθυπάτου την γαμετήν (11'), καὶ Στρατοκλέα δὲ τὸν αὐτοῦ σύγγονον, τῷ τῆς ἀλη θείας καταθέσθαι Θεῷ· καὶ βαπτισθέντας, τῇ τοῦ Αποστόλου προσκαρτερεῖν διδαχῇ. Οὕτως είδωλολα - τρεία πᾶσα τῶν Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων· καὶ δει μόνων ἐφρὺς οὕτω πᾶσα, διὰ τῆς ἐν τῷ ᾿Ανδρέᾳ τοῦ Ἰησοῦ δυνάμεως ἐμειοῦτο καταργούμενα· καὶ οὕτως αἱ Ἐκκλησίαι τοῦ Κυρίου ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ὑψοῦντο, τῇ πίστει στερεούμεναι. Ἐπεὶ δὲ τοῦτον ἐπὶ πολὺ τὸν τρόπον ὁ μακαριώ reddere, supposuerit marito ancillam suam Eucliam nomine, exornans eam, etc., aliaque plane putida, quibus nihil commune cum his quæ versamus, præter nimiam forte illam religionem castitatis servandæ, aut etiam viri infidelis consuetudinis vitandæ. Quæ exstat de Andreæ Passione Achaiæ presbyterorum Epistola, Maximillam Egetis uxorem non habet, sed senatoriam mulierem ac prænobilem, quæ martyris corpus et apostoli religiose sepelierit, cujus ille rei nomine ad imperatorem delaturus esset, non ausus, qua fulgebat nobilitate, ordinaria quasi potestate in eam manus injicere, seu etiam civium, qui plures Christiani essent ab Andrea conversi, majorem stragem edere: sive alias Maximilla ejus uxor erat, sive non. Non enim hæc pugnant: quod ejus tanta nobilitas, et quod uxor proconsulis esset. Nicetas ubique cautior, oratorisque licentia, uxorem Egetis dixit, reliqua tacuit, aut certe subobscurius dixit; cum et ipse crucis Andreæ causam tradit, quod Egealis γυναικὸς ἡστόχει καὶ ἀδελφοῦ, uxorem fratremque quasi amittebat, scultantes fidei quam Andreas prædicabat. au1 ||

ORATIO IV. IN LAUDEM S. ANDREÆ. τατος βεβιωκώς, τὸ ἔργον τετελείωκε τοῦ Χριστοῦ· longos annos protracta vita, Christi opus peregeκαὶ αὐτὸς μὲν ἐσχάτῳ γήρει τὸ σῶμα πεπονηκὼς ἐπίθει τὴν ἀνάλυσιν, ἐκάλει δὲ τοῦτον ἄνωθεν ὁ ὑπερουράνιος Νυμφίος πρὸς ἑαυτόν· καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ὁ ὑπέρθεος τὰς ἀγκάλας ὑφηπλωκώς, εἰς τοὺς γάμους προσεδέχετο τοῦ Μονογενούς, καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον ὠδοποιει τούτῳ τὴν ἄνοδον καὶ κατίθυνε τ τε νυμφὼν αὐτῷ ὡς πανάγνῳ παγκάλως διηνέψατο, καὶ οἱ Σεραφεὶμ μὲν κύκλωθεν ἑστῶτες τὴν τρισάγιον αίνεσιν ἡρμόζοντο· οἱ Χερουβεὶμ δὲ, τῷ ἐπὶ τοῦ θρόνου τὴν δόξαν εὐλογημένην ἀνεβάλλοντο, καὶ οἱ θρόνοι πρὸς ὑποδοχήν, καὶ πᾶσαι δὲ τῶν οὐρανίων αἱ Δυνάμεις τῷ τιμιωτάτῳ τοῦ Θεοῦ παιδὶ πρὸς δεξίω τιν παρεσκευάζοντο· καὶ οἱ μὲν τῶν ἱερῶν νέων ἐπ' αὐτὸν οὐρανόθεν ἐκεῖ καταβαίνοντες, οἱ δὲ ἀναβαίνον τές, λείαν αὐτῷ καὶ ἄγαν εὔπορον τὴν ἀνάβασιν ἡτοιμάζοντο, ἔδει λοιπὸν αὐτὸν κάτω τὸ τοῦ σώματος Ευτρον ἀφέντα, πρὸς τὸν ὑπερούσιον ἀσωμάτως ἀναπτῆναι· καὶ τοῦ τῆς σαρκὸς πάχους ραγέντα, γυμνῷ τῷ Πνεύματι πρὸς τὸ Πνεῦμα καθαρῶς ἐνδη μεῖν. Εδει μεἶναι τὴν γῆν ἐπὶ γῆς, εἰς ἁγιασμὸν ἐσομένην τῇ γῇ, καὶ τῆς αὐτοῦ πίστεως ενέχυρον, τὸ ἱερὸν σκήνος καταλιπεῖν τοῖς πιστοῖς, αὐτὸν δὲ τοῦτον ἀρθῆναι πρὸς οὐρανὸν, τῷ ὑπερουρανίῳ συνεσόμενον.. Ἀλλὰ τί τὸ τῆς ἀναλύσεως ὄργανον; Σταυρός, τὸ σημεῖον τοῦ ἐσταυρωμένου, τὸ σκήπτρον τοῦ Παμβασιλέως, ἡ δόξα τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἄθραυστον πάντων τῶν ἁγίων ὅπλον. Σταυρός, ὥσπερ ὄργανον μὲν πρόσ τερον θανατικὸν τῷ Ἰησοῦ πρὸς τῶν Ἰουδαίων κατασκευασθείς, σύμβολον δὲ ζωῆς παρ' αὐτοῦ τοῖς ἁγίοις πάτι δοθείς· οὕτω καὶ τῷ πιστοτάτῳ τοῦ ἐσταυρω μένου Χριστοῦ μαθητῇ, τοῦ θανάτου μὲν ὄργανον πρὸς τοῦ Αἰγεάτου καταπηχθείς, καὶ τὸ αἴτιον, ὅτι ὴ γυναικὸς ἡστόχει καὶ ἀδελφοῦ, τῆς ᾿Ανδρέου πίσ στεως καὶ θεηγορίας ηρτημένων· ζωῆς δὲ ξύλον, οὐ Μαξιμίλλῃ, καὶ τῷ Στρατοκλεί μόνον, ἀλλὰ καὶ πά στις ὁμοῦ ταῖς Πάτραις, καὶ τῇ ᾿Αχαΐα σωτηρίας ὑπόθεσις γεγονώς. rat”; ac quidem ipse extrema senectute defesso corpusculo, solvere cupiebat ***; supercolestis vero Sponsus e cœlis ad se vocabat; omnique major deitate Pater, passis ulnis ad Unigeniti nuptias exspectabat; sed et Spiritus sanctus ascensum prospere muniebat iterque dirigebat; thalamusque, velut omni castitate ornato, decore omni palebat; ac Seraphim quidem in circuitu stantes trinæ laudationis canticum aptabant, Cherubim vero sedenti super thronum benedictam gloriam repetitis vocis bus personabant *; Thronique susceptionis ergo, ac cœlestes omnes Potestates, ad nobilissimum Dei famulum triumpho accipiendum paratæ erant; atque aliæ quidem sacrarum mentium ad eum illuc e colis descendentes, aliæ vero ascendentes, planum valdeque expeditum ascensum muniebant; jam necesse erat ut relicto in terra corporis invo lucro, ad substantia omni majorem corporis expers evolaret; abruptaque carnis mole ac crassitie, nudo spiritu ad Spiritum pure emigraret. Necesse erat ut terra in terra manente, futuraque illa terræ in sanctificationem, illiusque pignus fidei, sacre exsuviæ fidelibus cederent, ipseque levis in cœlum tolleretur, cum eo versaturus, qui excelsior cœlo est. Quodnam vero sic emigrandi atque solvendi organum fuit? Nimirum crux, signum crucifixi, sceptrum universorum Regis, Christi gloria, sanctorum omnium inviolabilis armatura. Crux, sicut prius a Judæis Jesu structa velut mortis organum, cunctisque ab eo sanctis data tanquam vitæ signum; sic et fidelissimo Christi cruci affixi discipulo, mortis organum ab Ægeate fixa (ea scilicet ratione quod uxore fratreque frustraretur, ab Andreæ pendentibus fide ejusque divinis sermonibus) quæ tamen nedum Maximillæ et Stratocli, sed et cunctis Patrarum civibus, omnique Achaiæ salutis causa exstiterit. Καὶ γὰρ ὑψωθεὶς ὁ πρεσβύτατος ἐπὶ τοῦ ξύλου καὶ οὐ προσηλωμένος, ἀλλ' ἐφ' ἡμέραις αὐτῷ προσ δεδεμένος τρισὶν, ὥσπερ ἀπὸ σκοπιᾶς τινος ἢ ἀκρωρείας τοὺς παρεστώτας αὐτῷ λαοὺς ἐφορῶν, καὶ τὰ της μυσταγωγίας ῥήματα παρατιθείς, σαρκὸς μὲν παρήνει παραμελεῖν· ἡδονῆς τε σώματος ἡττᾶσθαι μηδεμιᾶς, μηδέ τι τῶν ὁρωμένων ἢ λυομένων ἄξιον ἡγεῖσθαι σπουδῆς· μόνης δὲ ψυχῆς καὶ τῆς κατ' αυτ τὴν ἐνεργείας, τῆς κατὰ πίστιν ἀληθείας φημί, τῆς πρὸς τὸ τῶν ἐφετῶν ἀκρότατον ἐκστατικῆς ἀναγωγῆς, καὶ κοινωνικῆς ὁμοιότητος καὶ συναφείας θεολογικῆς, πάσῃ σπουδή, πάσῃ μηχανῇ καὶ παντὶ σθένει χρεὼν ἔλεγεν ὁ θεόληπτος ἐπιμελεῖσθαι. » Joan. XVI, Ο ὑπέρθεος. Quasi supra quam Deus; longe excedens quidquid demum de Deo concipiamus; sive deitas intelligatur, ut in creatis dicitur, et participatione, sive etiam ut in Deo, sic a nobis affirmate 4. sex Phil. 1, 23. 93 Isa. VI, 3. PATROL. GR. CV. Sublatus enim in crucem provectæ ætatis senex, nec illi confixus, sed tridui spatio alligatus, velut e specula montisque vertice astantes populos intuens, -sacratiorisque doctrinæ verba proponens, hortabatur carnem despicere, nulli corporis voluplali ac libidini cedere, nihilque eorum quæ cerni oculis possunt aut intereunt, studii dignum ducere; animæ duntaxat ejusque operationis (veritatis scilicet fidei) exstatici ad supremum eorum, quæ desiderari possunt, animni ascensus, sociæque similitudinis ac conjunctionis theologicæ, omni diligentia, arteque ac robore, vir Deo plenus aiebat curam habendam esse. 93* Ezech. 111, 12. ex creatis, et ut illorum auctor est, intellecto: cu - jusmodi plura in I. De Mystica Theologia: non υπέρο Θεος, quasi aliis personis magis Deus, aut illis superior exsistat; quod esset Arianici furfuris.

Hujus unius quam maxime assumendam sollicitudinem, quippe cum Dei opus sit "; inque eo primitus laborandum; omnes autem terrenas possessiones, ceu fluxas, spernendas esse: bonam corporis habitudinem, ut quæ ipsa fragilis sit, contemnendam; animoque virtutis causa laborante connitendum fortiter admonebat, nec laboribus fatiscendum. Unam scire mortem qui sit philosophus, peccatum scilicet ac impietatem. Veram hanc mortem esse veram nimirum vitam ignorare, animique ocutos claudere, ne Christi fidei radiis collustrentur. Hanc tremendam acerbamque aiebat mortem; quam autem infdcles inferant, cunctis suaviorem deliciis, vitæque causam existimandam esse, ut quæ ipsi Vitæ, ipsi Luci atque luminum Patri (omnis scilicet pulchritudinis auctori omnisque bonitatis parenti) admoveat, Ne igitur, filii, eorum causa indignemini qui inter - imunt. Nam et inviti vitam conciliant; et cum lædere arbitrentur, beneficium præstant: putantes honori detrahere, honorem accumulant: existimantes affligere atque ærumnæ auctores esse, ad verum ac nunquam difluens gaudium transmittunt. Non igitur mihi mœroris causa et tristitiæ animique doloris, injusta hæc existimata sententia. Esset mihi plane valde molesta ac tristis, ac vere mortis causa, siquillem justa esset. Si deprehensi essemus facinoris rei; si nos Ægeati morte dignos exhibuissemus. Nunc autem veram vitam, vitam stabilem, ineffabilem, intemeratam, quam oculis vidimus, manibus contreclavimus; cujus ipso rei periculo virtutem cognovimus, cum annuntiemus, cunctosque (quod nostrarum partium est) boni socios assumere studeamus, ejusque rei gratia in talia incidamus, non delicti panas luimus, sed clarescimus; non punimur, sed servamur; nec (ut quis putaverit) morte afficimur, sed vita donamur”. Quid enim vir fortissimus virtutis causa injuria affici ac cruciari, philosophi sensu existimaret, quam justificari ac coronari? Quid vero Jesu causa in crucem agi ac interimi, quam vita ac deitate augeri; ac sicut supplicii mortisque similitudine, sic claritatis societate ei copulari, ac cum eo in æternum regnare. Atque hæc quidem ad plebem: sibi vero vir reipsa sapientissimus incumbens, atque ad eum, quem in se manentem habebat, sermonem conver - tens, Gratias, inquit, ago tibi, mea voluptas ac gloriatio, mea exsultatio ac exaltatio, mea lux, mea potestas, mea corona, mea substantia, mea claritas, mea gratia, nomen desiderabile, divinumque nomen. Gratias tibi, Jesu, vitæ meæ, meæ respirationi, allo cordis mei sensui, mentis meæ gloriationi, quem Dei amore amo quo frui liceat æterna voluptate; quem habeo, quem sitio, cui vivo, ac cui sum alligatus, et ad quem urgeor provehorque, ac contente contendo. Joan. vi, 29. **I Joan. 1, 2. Τούτου μόνου φροντίζειν ὅτι μάλιστα δεῖν, ὡς ἔργου καθεστῶτος Θεοῦ, καὶ περὶ τοῦτο προηγουμέν νως πονεῖν· κτήσεως δὲ γηΐνης πάσης, ὡς θεούσης, ὑπερορᾷν· εὐπαθείας σώματος, ὡς οὐ μενούσης, ὑπερφρονεῖν· καὶ ψυχῆς δὲ ὑπὲρ ἀρετῆς πονούσης, ἀνδρίζεσθαι παρήγγελλε, καὶ μὴ ἐκκακεῖν· θάνατον δὲ μόνον εἰδέναι φιλόσοφον, τὴν ἁμαρτίαν καὶ ἀσέβειαν. θάνατον τοῦτον ἀληθῆ, τὴν ἀληθῆ ζωὴν ἀγνοεῖν, καὶ μυωπάζειν τοὺς τῆς καρδίας ὀφθαλμούς, ὡς μὴ ταῖς ἀκτῖσι τῆς πίστεως καταυγασθῆναι Χρι στοῦ. Τοῦτο θάνατον ἔφασκεν εἶναι φρικτὸν καὶ πι κρόν· τὸν παρὰ τῶν ἀπίστων δὲ ἐπαγόμενον, πάσης ἡδίω τρυφῆς καὶ ζωῆς αἴτιον ἡγεῖσθαι, ὡς αὐτῇ προσάγοντα τῇ αὐτοζωᾖ, τῷ αὐτοφωτὶ, καὶ τῷ φώτων Πατρί· τῷ πάσης καλλοποιῷ καλλονῆς, τῷ πάσης ἀγαθότητος ἀγαθοποιῷ. Μὴ οὖν ἐπὶ τοῖς ἀναιροῦσιν, ὦ τέκνα, δυσχε ραίνειν. Ακοντες γὰρ ζωοποιοῦσι· καὶ κακοῦν νομίζοντες, εὐεργετοῦσι· καὶ ἀτιμοῦν οἰόμενοι, τι μῶσι· καὶ θλίβειν ἡγούμενοι, πρὸς τὴν ἀληθινὴν καὶ ἄρρευστον παραπέμπουσι χαράν. Ούκουν ἐμοὶ δυσθυμίας, οὐκ ἀνίας, οὐδὲ λύπης αἰτία, ἡ ἄδικος αὕτη νομιζομένη κρίσις. Ἦν ἄν μοι, φησὶν, σφόδρα λυπηρά, καὶ ὄντως θανάτου πρόξενος, είπερ ἔνδικος ἦν· εἰ κακουργοῦντες εάλωμεν· εἰ ἀξίου ἑαυτοὺς θανάτου τῷ Αιγεάτῃ παρεστήσαμεν είν δὲ ζωὴν ἀληθῆ, ζωὴν μένουσαν ἄῤῥητον, ἦν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἑωράκαμεν, ταῖς χερσὶν ἐψηλαφήσαμεν· ἧς διὰ πείρας ἐγνώκαμεν τὴν δύναμιν, ταύτ την ευαγγελιζόμενοι, καὶ βουλόμενοι πάντας ὅσον ἐφ' ἡμῖν, τοῦ ἀγαθοῦ λαβεῖν κοινωνούς, καὶ τοι ούτοις περιπίπτοντες δι' αὐτὴν, οὐ τιμωρούμεθα, δοξαζόμεθα δέ· οὐ κολαζόμεθα, σωζόμεθα δέ οὐδ᾽ ὡς ἄν τις υπολάβοι, θανατούμεθα, ζωούμεθα δέ. Τί γὰρ τὸ ὑπὲρ ἀρετῆς ἀδικεῖσθαι καὶ τιμωρεί σθαι ὁ ἀνδρειότατος ἐφιλοσόφει, ἀλλ' ἡ δικαιοῦσθαι καὶ στεφανοῦσθαι; Τί δὲ τὸ ὑπὲρ τῆς Ἰησοῦ δόξης σταυροῦσθαι καὶ νεκροῦσθαι, ἀλλ' ἡ ζωοποιεῖσθαι καὶ θεοῦσθαι· καὶ ὥσπερ τῇ ὁμοιότητι τοῦ πάθους, οὕτω καὶ τῇ κοινωνίᾳ τῆς δόξης συμφύεσθαι, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ εἰς τοὺς αἰῶνας; Καὶ ταῦτα μὲν πρὸς τὸ πλῆθος· ἑαυτοῦ δὲ πάλιν ὁ τῷ ὄντι φιλοσοφώτατος γινόμενος, καὶ πρὸς τὸν ἐν αὐτῷ μένοντα τὸν λόγον ποιούμενο;, Εὐχαριστῶ σοι, φησί, τὸ ἐμὸν ἐντρύφημα καὶ καλλώπισμα, τὸ ἐμὸν ἀγαλλίαμα καὶ ὕψωμα, τὸ ἐμὸν φῶς, τὸ ἐμὸν κράτος, τὸ στεφάνωμα τὸ ἐμὸν, ἡ ἐμοῦ περιουσία, ἡ ἐμὴ δόξα, ἡ χάρις ἡ ἐμὴ, τὸ ἐπιπόθητον ὄνομα, τὸ θεάργιον όνομα. Εὐχαριστῶ σοι, Ἰησοῦ, τῇ ζωῇ μου, τῇ ἀναπνοῇ μου, τῷ γαυριάματι τῆς καρδίας μου, τῷ καυχήματι τῆς διανοίας μου, οὗ ἐρῶ Θεοῦ ἔρωτι, οὗ ἀναίμην αἰωνίῳ τρυφῇ, ὃν ἔχω, δν διψώ, ζω, καὶ ᾧ δέδεμαι, καὶ πρὸς ὅν ἐπείγομαι καὶ ἀνάγομαι, καὶ συντεταμένως ἀνατείνομαι.

ORATIO IV. - IN LAUDEM S. ANDREÆ. Gratias tibi, Christe, Domino meo et Deo mec ac Regi meo, quod prater alia, etiam tuæ me 80cium passionis honoraveris”: quod ut cursum probe consummarem, certamen legitime certarem **, ac firmam servarem fidem, vires roburque præbueris". Nunc itaque per hanc elevatum crucem, ad te gaudio suscipe, amanter benigneque accipe, paterne amplectere: ac vero apud te manere, in te vivere, in æternum in te exsultare, in te delectari concede; tuoque decore ac regno potiri,cui nihil terrenorum usquam velim anteire. Εὐχαριστῶ σοι. Χριστέ, τῷ Κυρίῳ μου καὶ Θεῷ μου καὶ Βασιλεῖ μου, ὅτι με πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ τῇ κοινωνίᾳ τετίμηκας τοῦ σοῦ πάθους· ὅτι με τὸν δρόμον τελέσαι καλῶς, τὸν ἀγῶνα νομίμως ἀγωνίσασθαι, καὶ τὴν πίστιν ἐνίσχυσας βεβαίαν τηρῆσαι. Καὶ νῦν διὰ τοῦ σταυροῦ τούτου ύψους μενον, πρὸς σὲ χαρμοσύνως ὑπόλαβε, φιλοφρότης δεξίωσαι, πατρικῶς εναγκάλισαι· καί γε παρὰ σοὶ μένειν, ἐν σοὶ ζῆν, ἀγαλλιᾶσθαι δι' αιώνος ἐν σοὶ, κατατέρπεσθαι καταξίωσον ἐν σοὶ, καὶ τῆς σῆς ὡραιότητος, τῆς σῆς βασιλείας κατατρυφᾷν, ἧς οὐδέν μοι τῶν ἐπὶ γῆς κατ' οὐδένα προτετιμῆσθαι καιρόν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰς τῶν ἐκκλησιῶν ἀπαρχὰς, τὰς συναγωγὰς τῶν πιστῶν, τὰ τῶν ἐμῶν ἀκροθήνια πόνων, τὰ δράγματα της γεωργίας τῆς ἐμῆς, ὁ τῷ τῷ περιπεποίημαι Πνεύματι, φυλασσέ μοι, Χριστέ, καὶ τήρει, καὶ σκέπε τῆς βασκανίας τοῦ που νηροῦ. Μεγάλυνον σου τὸ ποίμνιον, ἀγαθέ, κραταίωσον, ἰσχυρέ· σθένωσον, πολλαπλασίασον, ὥστε πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τῆς ἀπάτης έλευθερουμένην τοῦ δυσμενούς, πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου καθορμισθῆναι· ὥστε τῆς σῆς πλησθῆναι τὴν γῆν. Τοιούτοις ρήμασι, καὶ ἔτι πολλῷ πλείοσι καὶ κρείτ· τοσιν, ὦ τρισμακαριώτατε μαθητά, τῷ διδασκάλῳ καθομιλῶν, καὶ ὅλος ἐν τῷ Θεῷ ἐξεστώς, εἶδες μὲν ἀνεργότας σοι κρυφίως τοὺς οὐρανούς· εἶδες δὲ καὶ τὸν Βασιλέα τῶν οὐρανῶν, ὡς ὑπέσχετο, μυστικῶς ἐμφανισθέντα σοι, καὶ νοερωτάτοις καρδίας όμμασιν ὑψηλῶς καὶ θεοπρεπῶς αὐτῷ προσβαλών, καὶ ἀῤῥήτῳ τινὶ καὶ μυστικῇ θυμηδίᾳ καὶ τερπνότητι συνδεόμενος καὶ ἐφεπόμενος, συνανελήφθης μετὰ παρρησίας καὶ ἀγαλλιάσεως εἰς τοὺς οὐρανούς· καὶ οἷα χιτῶνα τὸ ἱερώτατον σκήνος τῷ ξύλῳ καταδεδεμένον ἀφεὶς, αὐτὸς ἐπήρθης τῷ πνεύματι, καὶ σύμμορφος ὄντως ὤφθης ἐν ὑψίστοις, τῷ σώματι τῆς δόξης Χριστοῦ. Χαῖρέ μοι τοιγαροῦν, ὦ πρωτόκλητε καὶ προβά θμις τῶν ἀποστόλων καὶ ἀρχηγέ· ὁ μετὰ τὸν σύγγονον μὲν τὴν τάξιν εὐθὺς, τὴν κλῆσιν δὲ πρὸ αὐτοῦ· τῆς εἰς τὸν Σωτῆρα δὲ πίστεως καὶ μαθητείας, οὐ τῷ Πέτρῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὅλοις γενόμενος ἀπαρχὴ μαθηταῖς. Χαῖρε, ὅτι τῷ προδρόμῳ λύχνῳ προκαταυγασθείς, δι' αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης έχειραγω γέθης· ὅτι πρῶτος τὸν Ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ καὶ καλὸν p Παμένα τῶν προβάτων ἐπεγνωκώς, ὡς ἀρνίον ἄκακον, ἄχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τούτῳ σαφῶς ἐπηκολούθησας· διὸ καὶ πρὸς τὸν οὐράνιον γεννήτορα συνυψούμενος, καὶ εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετά σματος συνειδιών, τοῦ ὑπερτάτου πάντων ὀνόματος κατηξιώθης. Χαῖρε, ὅτι τὸν ἀληθῆ τῶν ψυχῶν Νυμφίον, πρῶτ "Joan. xx, 28. *** II Tim. iv, 7. " II Tim. 11, 4. Καὶ προβάθμιε. Novi hoc tituli sola vocatione, fideique in Christum explicatæ primitiis, intelligendum est; cum alioqui Petrus, ipse junior, omnibus Andreæ præeat, unus ipse coryphæus ac gregis dux, princepsque apostolorum ac Christi Sed et Ecclesiarum primitias, fidelium cœtus meorum laborum manubias, culturæ meæ manipulos, quos tuo acquisivi Spiritu, mihi, Christe, custodi, servaque, ac a nequissimi invidia protege. Adauge gregem tuum, qui bonus es; confirma ac robora, qui fortis es conforta, multiplica, quo omnis hominis anima, inimici errore liberata, tuto se portu ad Evangelii veritatem recipiat; ut quam cito tui agnitione et gloria repleatur universa terra. ἐπιγνώσεως καὶ δόξης σύμπασαν, ὡς τάχιστα, Istiusmodi verbis, longeque iis pluribus ac potioribus, ter beatissime discipule, magistro collocutus, totusque Deo excedens, vidisti calos tibi occulte apertos, vidisti et cœlorum Regem, ut erat pollicitus, mystice apparentem, perspicacissimisque animi oculis sublimiter ac divine illi incumbens, arcanaque quadam ac mystica animi jucunditate et oblectatione ipsi devinctus ac comes, cum favore et exsultatione pari triumpho in cœlos receptus es: sacratissimumque tabernaculum tunica instar e ligno vinctum relinquens, ipse spiritu elatus, vereque in excelsis conformis factus corpori clarita tis Christi es r Salve igitur mihi sis, primo in apostolis vocate graduque eorum prime et antesignane: ordine quidem dignitatis secunde statim a fratre, at prior illo vocatione fide autem in Salvatorem discipu lorumque matricula, nedum Petro, sed et discipulis omnibus facte primitiæ. Salve, quod præcurrente lucerna primum illustratus, per illam ad Solem justitiæ adductus es: quod cum Agnum Dei bonumque illum ovium Pastorem cunctis prior ipse agnovisses, velut ovis innocens, ad mortem usque, idque mortem crucis, eum palam secutus es: quamobrem etiam ad cœlestem Patrem una sublimatus, inque interiora velaminis pariter ingressus, supremum omnium nomen consecutus es Salve, quod verum animorum Sponsum, cum 97* Philipp. 111, 10. 98 Hebr. v, 19. singularis vicarius, in quo fundata Ecclesiæ unitas, non in Andrea, ullove alio discipulorum: qui proinde absolute προβάθμιος, apostolorum primitize ac primas electus a Domino est.

primus pronupi testimonio didicisses, totusque τος τοῦ νυμφαγωγοῦ ταῖς μαρτυρίαις ἐπεγνωκώς, statim charitatis modis vulneratus esses, ac ejus prorsus captus dulcedine, cervique in modum siti maxima te illi adjunxisses, ac vitali latice affatim potatus atque inebriatus esses, ex ejus in te pinguedinis abundantia plures inebriasti, torrensque voluptatis gentibus multis exstitisti ", quibus velut aquam multam operientem maria Christi notitiam ubertim eructasti ***. Salve, quod ipsam Jesu faciem videre meruisti, ipsoque gubernatore tum spiritali, tum quod sensu percipitur, enavigato mari, atque ad crudivoras gentes profectus, non ab eis devoratus es, sed eos Christo venatu cepisti; nec ab eis consumptus es, sed et latitantem in eis draconem peremisti: mirandisque operibus in stuporem agens, cogensque ad Domini fidem, Ecclesias Christo crexisti. Salve sis, crucifixi crucifixe, benedicti benedicte, dilectissimi dilectissime, discipule et præco, et apostole ministerque divinissime; angelorum decus, apostolorum firma basis, sanctorum fulcimentum, Ecclesiæ fundamentum et gloria. Salve, et exsulta valde in Christo Jesu, qui velut in curru Cherubico in te requiescit; ac tanquam nostræ gentis apostolus, patriæque tutelaris ac curator, clementer rogo et miseranter nostræ quoque humilitatis miserere; benignissimumque Patrem tuum ac Deum exorans, ad ipsum nobis viam dirige, ut ex ejus doctrina exque judiciorum justitiæ rationibus inculpate super terram conversati, omnium Regi Christo, te intercessore, cum gloria præsentari mereamur; quem decet omnis gloria, honor, adoralio, una cum Patre et Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum Amen. ORATIO V. Laudatio sancti et celebratissimi apostoli Jacobi Zebedæi. Haud ita pridem vivus nos veræ Theologiæ fons, mysticum Paracleti tonitruum, concinna ac suave " Psal. xxxv, 9 *** Isa. x1, 9. Sunt quædam ex Evangelio, exque libro Actuum apostolicorum de Jacobo explorata, quædam vero de illius rebus gestis ante passionem ambigua de adventu scilicet in Hispaniam, deque prædicatione, num solis Judæis prædicaverit, an etiam gentibus. Ill. annal. pater in notis, vix tandem acquiescens dicentibus venisse in Hispaniam, nec rem adeo absurdam videri, ut non decoqui possit, modo ne etiam gentibus Christum annuntiasse existimetur, sed solummodo Judæis; putat tunc potuisse venire, cum facta est magna illa Hierosolymis persecutio Stephani cæde, quando et dispersi omnes discipuli per Samariam et Galilæam, exceptis apostolis, qui ut gregis arietes ac reliquis fortiores illic remanserant, ut sic dispersam Ecclesiam denno congregarent. Nihil enim vetat etiam aliquos apostolos discessisse, qui ipsi sic dispersis solatio καὶ τοῖς τῆς ἀγάπης μέτροις εὐθὺς ὅλος κατατρωθείς, καὶ κατακράτος τῆς αὐτοῦ γλυκύτητος ήττηθείς, καὶ αὐτῷ τρόπον ἐλάφου διψητικώτατα προσδραμών, καὶ τῶν ζωηρῶν ναμάτων ἀναπλησθείς τε καὶ μεθυσθείς, ἐκ τοῦ περισσεύματος τῆς ἐν σοὶ πιότητος ἐμέθυσας πολλούς· καὶ χειμάρρους τρυφῆς ἔθνεσι γέγονας πολλοῖς, οἷς ὥσπερ ὕδωρ πολὺ κατακαλύπτον θαλά σας, τὴν γνῶσιν κατακόρως ἐναπηρεύξω Χριστοῦ. Χαῖρε, ὅτι τῆς αὐτοπροσώπου θέας τοῦ Ἰησοῦ καταξιωθεὶς, τήν τε νοητὴν θάλασσαν, καὶ τὴν αἰ σθητὴν ὑπ' αὐτῷ κυβερνήτῃ διαπλεῖς, καὶ τοῖς ὠμοφάγοις τῶν ἀνθρώπων ἐπιδημῶν, οὐ κατεβρώθης ὑπ' αὐτῶν, ἀλλ' ἐζώγρησας τῷ Χριστῷ· οὐ κατηναλώ θης, τὸν ἐμφωλεύοντα δὲ τούτοις δράκοντα ἀνεῖλες αὐτοὺς δὲ, θαυμασίοις ἔργοις έκστήσας, καὶ τῷ Κυ ρίῳ πιστεύειν ἀναγκάσας, ἐκκλησίας ανεστήσω Χρι στῷ. Χαῖρέ μοι, ἐσταυρωμένε τοῦ ἐσταυρωμένου· εὐλο γημένε τοῦ εὐλογημένου· Αγαπημένε τοῦ ἡγαπημέ νου, μαθητὰ καὶ κήρυξ καὶ ἀπόστολε, καὶ θειότατε λειτουργέ· τὸ τῶν ἀγγέλων ὡράϊσμα, τὸ τῶν ἀπο στόλων ίδρυμα, τῶν ἁγίων στήριγμα, καὶ τῆς Ἐχε κλησίας ἑδραίωμα καὶ καλλώπισμα. Χαῖρε καὶ ἀγαλλία σφόδρα ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ ὥσπερ ἐν ἅρματι Χερουβείμ ἐπαναπαυομένῳ ἐν σοί καὶ ὡς τοῦ καθ' ἡμᾶς ἔθνους ἀπόστολος, καὶ προγονικὸς ὑπερασπιστής, καὶ ὡς πατρικὸς ἀντιλήπτωρ καὶ κηδεμών,εὐσπλάγχνως δέομαί σου καὶ οἰκτιρμόνως καὶ τῆς ἡμετέρας ταπεινότητος μέμνησο, καὶ τὸν ἀγαθόν σου Πατέρα καὶ Θεὸν δυσωπῶν, κατεύθυνον ἡμῖν τὴν ὁδὸν πρὸς αὐτὸν, ἵνα κατὰ τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης ἀμώμως ἐπὶ τῆς γῆς πολιτευσάμενοι, καταξιωθῶμεν τῷ παμβασιλεί διὰ σοῦ προσενεχθῆναι μετὰ δόξης, Χριστῷ· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, ἅμα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Ιάκω βον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου Πρώην μὲν ἡμᾶς ἡ ζῶσα τῆς ἀληθινῆς θεολογίας πηγή, ἡ μυστικὴ τοῦ Παρακλήτου βροντή, ἡ ἐναρ essent, ac per eam etiam occasionem aliis locis Christum evangelizarent; velut etiam Ananias Damasci, aliique aliis locis. Verum sive tunc eaque occasione, sive postea atque alia non satis nobis nota, nihil vetat sanctissimum apostolum adiisse Hispaniam, ut ejus Ecclesiæ suadent monumenta; eodem fere instinctu quo Paulus postea; ut nempe Judæis, quorum ingens turba ex priori dispersione per Hispanias disseminata erat, Evangelii lucem inferret. Id certe primo satagebant apostoli, antequam in gentes dividerentur, eisque ex instituto (relictis Judæis ut pervicacibus atque indignis Christi munere) Christum prædicarent; ut scilicet antea in illis, quasi Christi mandato, operam probarent; neque id solum intra angustos Judææ lințites, sed et ubique gentium, ubi celebriores erant ac numerosiores Judæorum cœtus, sive alias legis cul-

Dei Verbi Theologus, ad suorum mirabilium lau- πρῶτος τοῦ Θεοῦ Λόγου Θεολόγος, πρὸς ὕμνησιν τῶν dationem humanissime colligens, laudatissimam tur ire in notis Jul. 25, ubi et Maii 25, majori commento Mariam Jacobi, hujus matrem interpretatur, quæ sic in Italiam venerit in dispersione illa sub Stephano, et Verulis in Hernicis sancto fine quieverit putatque se habere ex illius Ecclesiæ monumentis; quæ certe vir doctus probare debuit, vel probanda repræsentare lectori. Mihi certe monstro simile, quæ in Evangelio legitur Maria Jacobi, matrem intelligi Jacobi Zebedæi aut etiam Joannis. Undenam vero orta Maria hæc,ac quidni æque Joannis dicta, qui ipse etsi junior fratre ætate, cunctis tamen reliquis celebrior fuit, ut etiam auctor est Chrysostomus, etc. Certe Maria Jacobi, ipsi Baronio, et illis qui ejus sententiæ sunt de duobus ex duodecim Jacobis, Maria Alphæi est (scilicet uxor) non Zebedæi ita alios, ne illius quidem, sed Jacobi, cujus se fratrem Judas nominat. qui etiam Jacobus μικρός, Parvus seu minor, όμωνυμίας vitandæ causa a Marco dicitur, undecunque hoc illi cognomen hæserit, sive quia fratrum minimus, quanquam meritis ita conspicuus, sive quia hujus ipsius Jacobi nepos sit ex Symeone. Hanc sic dictam Mariam Jacobi, quasi evangelica phrasi habeant Verulenses, illa gaudeant: non illa invicta, ex nescio quibus monumentis, Mariam Jacobi, quasi uxorem Zebedæi (quæ nec Maria quidem) nobis obtrudant. Sanius certe idem ill. annalium pater in Appar. 61, non jam ex stramineis ac subdititiis monumentis, sed ex puris evangelicis fontibus censens, Matthæumque Marco componens, Quam alter matrem filiorum Zebedæi astantem cruci ponit, alter Salomen dicit: nec usquam aliter dictam, aut vocatam Mariam. probatus ullus auctor insinuavit. Nec bene, qui nuper (id est Clem. VIII pontifice) Rom. tabulas auxerunt, nec satis ex tanti pontificis mente zeloque emendarunt, dum ita xi Kal. Novembr. illis ascripserunt: Hierosolymis sanctæ Mariæ Salome, quæ in Evangelio legitur circa Domini sepulturam sollicita. Ubi Bar. De ipsa Matthæi Evangelium xv et xvi. Agunt de ea huc die Beda, Usuardus et alii recentiores. Matth. xv et xvi, ne Salome quidem nominatur, sed solum mater filiorum Zebedæi pro filiis sollicita, et rogans pro illis; etsi id non Matth. xv aut xvi, sed xx. Beda: Item beatæ Salomæ, quæ in Evangelio legitur cum reliquis sanctis feminis circa Domini sepulturam sollicita; nec aliter Ado.Quid hoc ad illud novarum ejusmodi tabularum, ut quasi ex illo videatur exscriptum? Vetus quoque Rom. Hieron.; Item Salome, quæ in Evangelio legitur circa, etc. Quomodo Maria Salome Hierosolymis, si Maria Jacobi, quæ ipsa Maria Salome, auctorum sensu, quos exagito, Verulis in Italia? Rom. item Rosveid.: Et Salome, quæ in Evangelio legitur. Corbeien. ipsum antiquissimum, Salomen non habet, at nec Mariam Magdal.: quod mirum, et contra ac reliqua omnia, etsi ita in indice ascriptum vulgatoris πpоAa, Maria Magdalena xiv Kal. Febr., 19 Jan., ubi tamen ipsæ tabulæ, Hierosolymæ, Marthæ et Maria sororum Lazari. Certe ad eum diem nullæ veterum tabulæ, nulli fasti Magdalenam aṣcriptam habent: sed omnes 22 Julii, et quidem simplicissime, ascripto duntaxat illius nomine, Sanctæ Maria Magdalenæ; exceptis duntaxat novis Rom. tabulis, in quibus explicatur adventus ejus in Provinciam, et quidquid est traditionis illius provinciæ. Corbeienses illæ una tabulæ, cur desiderent Magdalenæ nomen et memoriam, nescio. Num quod illarum auctor in Asia defunctam ad se minus spectare existimavit; an quia ipsam Mariam sororem Martha putavit, et cuin sorore honorare voluit? Sic certe Dacherius suo indice repræsentavit: sed re ancipiti, probare debuit, ejusque suæ opinationis momenta aperire, quibus forte suasurus aliquid erat, non quasi imponere. Græcos certe vidco αὐτοῦ θαυμασίων ἀγαθοπρεπῶς ξεναγαγών, πολυMagdalenam colere dicta illa Julii 22, Mariam vero et Martham die 4 Junii; Basilianum Menol. altero die, Natalis sanctæ Mariæ Magdalenæ, altero, et sanctarum mulierum Marthe et Mariæ. Sed hæc alterius operæ. Ad Jacobi matrem Salomen quod spectat, Græci in Menæis 8 Maii laudato Sophron. 'Lottov ötɩ å πατὴρ τοῦ Θεολόγου ὁ Ζεβεδαῖος ἦν· ἡ δὲ μήτηρ, Σαλώμη, θυγάτηρ Ιωσήφ τοῦ μνηστευσαμένου τὴν Θεοτόκον. 'Ο δὲ Ἰωσὴφ υἱοὺς ἔσχε τέσσαρας, Μάχώδον, Συμεών. Ἰούδαν καὶ Ἰωσή· καὶ θυγατέρας τρεῖς· τήν τε Εσθήρ, την Μάρθαν καὶ τὴν Σαλώ μην, ή τις ἦν γυνή Ζεβεδαίου. Εντεῦθεν ὁ Σωτὴρ, θεῖος ἦν Ἰωάννου, ὡς ἀδελφὸς Σαλώμης της θυγα tpos 'Iwony. Hæc quidem de Joanne; sed eadem ratio de Jacobo, qui ejus germanus erat. Fuit Zebedæus Theologi pater: mater vero, Salome, filia Joseph, qui Deiparam sponsam accepit. Porro Joseph quatuor masculos habuit, Jacobum, Simeonem, Judam et Josetem: feminas tres, Estherem et Martham et Salomen, quæ fuit uxor Zebedai. Itaque Salvator Joannis avunculus erat, velut Salomes frater filiæ Josephi. Paulo aliter Niceph. ex Hippol. 1. 1, c. 3, duas assignans Josepho filias ex Salome Zachariæ filiæ, patris Joannis Baptistæ, Estherem et Thamar. Epiphan. hær. 78, ipse quoque duas filias dicit, xat δύο θυγατέρες, Μαρία, καὶ ἡ Σαλώμη καλουµévη. Filiæ duæ, Maria et Salome. Fuit in feminis istud nomen vulgatissimum: Salome enim mater Machabæorum, soror Herodis, obstetrix Bethlehemitica, ipsaque hæc uxor Zebedæi, et plures aliæ: mirumque sic potuisse in virum mutari per apo - cryphorum somnia, ex quo et Anna Maria mater filiorum Zebedæi suscepta sit, ut in Anna idem Tamayo belle describit. Unum alterumve notabo, ne nimius sim, quod Stephanum Jacobi hujus diaconum faciunt. Julian. in Chron. n. 16, fol. 3, quod. ait Tamayo, multum honoris Apostolo nostro conciliat. Auctorem laudant Ignatium epist. ad Tralien. Verba Ignatii sunt, in ea epistola, inter eas quæ interpolate censentur, cum nec purius exemplar Florentinum habeat, nec veteres versiones Lalinæ: Τί δὲ διάκονοι, ἀλλ' ἡ μιμηταὶ τῶν ἀγγελικών δυνάμεων, λειτουργοῦντες αὐτῷ λειτουργίαν καθαρὰν καὶ ἄμωμον; ὡς Στέφα νος ὁ ἅγιος Ἰακώβῳ τῷ μακαρίῳ, καὶ Τιμόθεος καὶ Λίνος Παύλῳ, καὶ ᾿Ανέγκλητος καὶ Κλήμης Πέτρῳ. Quid vero diaconi? nisi imitatores angelicarum potestatum, præstantes episcopo ministerium mundum et immaculatum; quomodo sanctus Stephanus beato Jacobo, et Timotheus et Linus Paulo, et Anencletus et Clemens Petro. Hæc quidem interpolator, nullius proinde frugis, ut existimentur veri Ignatii. Ac vel si Ignatii, quid hæc ad Jacobum Zebedæi; aut cur ejus potius diaconus Stephanus, seu minister quam Petri, vel etiam Andreæ, aut Joannis? Fuerit Jacobus Hierosolymis, at cum reliquis apostolis fuit, nec in eis princeps, aut etiam peculiarius Ecclesia illius sacerdos, cui addictum foret Hierosolymis ministerium Stephani; cum præcipue, si aliquid demus Hispaniarum illi traditioni, Jacobi ad eam apostolatus, minus omnibus Hierosolymis moratus sit, nec ut faceret nissas, ac diacono in eis uteretur, sed ut Christum prædicaret. Nec forte ulla alia potiori ratione delatus Jacobo ἀδελφοθέῳ Hierosolymorum episcopatus, non ulli ex duodecim peculiarius usurpatus, ne quid ejus functio obstaret prædicationi, quam præcipuum atque proprium suum munus duodecim noverant a Christo sibi constitutum, et ad quod primitiis Spiritus donati erant: licebatque sacerdotes facere et episcopos, non sic facile apostolos, ac apostolico vere spiritu præditos. Hæc sic straminea, ac curiose adeo accersita, ipsam elevant piæ traditionis apostolatus

ORATIO V. - IN LAUDEM S. JACOBI ZEBED.EI. τελῆ μὲν ἡμῖν τράπεζαν σεπτῶν ἐννοιῶν· ἡδεῖαν δὲ nobis venerabilium sententiarum sensorumque ότι μάλιστα παρεσκευάσατο φιλοτησίαν· οὗ τῆς ἀφθόνου καὶ ζωηρᾶς κατατρυφῶντες εστιατορίας, καὶ τῇ δαψιλείᾳ τῆς χάριτος πληρούμενοι καὶ θερμαινό μενοι, οίά τινα μικρὰν ἐκ καρδίας τῶν λόγων αὐτῷ προσενηνέγκαμεν ἐρυγήν· τῆς μὲν εὐεργεσίας άξιον προσενεγκεῖν ἔχοντες οὐδέν· ὡς ἂν δὲ μὴ ἀχαριστίας δεινὴν ἀποισώμεθα γραφήν, κατὰ δύναμιν τὸν ἔπαι νον εἰσενεγκόντες. Νυνὶ δὲ μετ' αὐτὸν, ἄλλη μυστική διαδέδεκται τράπεζα, καὶ ἄλλος ἡμῖν ζωηρύτου πόματος μετ μεστωμένος προεβήθη κρατήρ· καὶ ὁ ἑστιάτωρ ὡς φιλότιμός τε καὶ δαψιλής, οὐδὲν ἐκείνου τῆς μεγαλοπρεπείας λειπόμενος· πάντα δὲ τρόπον ἐξισούμε νος, ἀδελφὸς τὴν φύσιν, ἀδελφὸς τὴν πίστιν. Ἑνὸς γὰρ ἑκάτεροι πατρὸς, ὥσπερ τοῦ Ζεβεδαίου κάτω, οὕτως ἄνω τοῦ Θεοῦ· ὀνόμασι μόνοις Ιωάννης καὶ Ἰάκωβος διενηνόχασι, μικροῦ τοῖς πράγμασι συναπτόμενοι· ίσοι τὴν γνώμην, ἴσοι τὴν χάριν, ἴσοι τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν πρὸς Θεὸν οἰκείωσιν. ἂν ἀληθῶς Κύριος εἷς, ὁμοίως δρώμενός τε καὶ πιστευόμενος, ὁμοίως προσκυνούμενός τε καὶ λατρευόμενος· μία κλῆσις, μία πρόθεσις, ἐλπὶς μία, ὥσπερ καὶ βά πτισμα εν. Ομότιμοι τὴν ἐν γράμματι λατρείαν, ὁμότιμοι τὴν πρὸς τὸ πνεῦμα μετάθεσιν. Ομόφρονες τήν ἐπίγνωσιν τοῦ Πατρός, ὁμόφρονες τὴν εἰς τὸν Μονο γενῆ καὶ ἀγάπησιν· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος συγκατάθεσιν καὶ ὑποταγὴν οἱ αὐ τοί. Διὸ καὶ Βοανεργές, δ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς, ἄμφω πρὸς αὐτῆς κέκληνται τῆς ἀληθείας, ὡς ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ Πνεύματι πρὸς τὴν τοῦ Εὐαγγελίου μεγαλοφωνίαν καταρτιζόμενοι καὶ κροτούμενοι· ὀφθαλμοὶ δύο τῆς ἁγιοπρεπείας Ἰησοῦ, τὴν ἀνωτάτω τοῦ Δεσποτικοῦ σώματος κατέχοντες σκοπιάν· καὶ πρῶ τοῦ τῶν θεαρχικῶν ἀκτίνων ὁμοίως, ὡς ἁπλοῖ καὶ διειδεῖς καὶ φωτοφανεῖς ἀποπληρούμενοι· καὶ ἀγαθοπρεπῶς ὅλον δι᾿ ἑαυτῶν καταλάμποντες τὸ σῶμα. Κορυφαίοι τὴν τάξιν ὡσαύτως, ώς τῇ κορυφαίᾳ τῶν ἀρετῶν ἀγάπῃ πάντων μᾶλλον τῷ τοῦ Θεοῦ προσψκειωμένοι ἀγαπητῷ. Διὸ καὶ πρωτόθρονοι, καὶ ἰσή τιμοι καὶ πάντων μικροῦ φάναι πρόκριτοι, ὡς τῆς ἴσης καὶ πρώτης παρὰ τῷ Παμβασιλεῖ κατηξιω μένοι τιμής. Τοῦτον οἱ τῆς βροντῆς υἱοὶ τὸν τρόπον ἐνούμενοι καὶ ταυτιζόμενοι, πῶς οὐ τὸν αὐτὸν τῆς εὐφημίας προσοίσονται λόγον; αν γὰρ οἱ ἀγῶνες ἴσοι, καὶ αἱ ἀναῤῥήσεις αἱ αὐταί· ὧν δὲ κοινὴ τῆς ἀρετῆς ἡ κτήσις, κοινοὶ δῆλον ὅτι οἱ στέφανοι. Τίς οὖν τὰ ἀδιαίμετα διελεῖν, καὶ τὰ κατὰ φύσιν καὶ γνώμην ήνω17. * Ephes. rv, 5. • Matth. 11, Jacobi in Hispaniam fidem. Porro interpolator ipse insulsus, qui præter Stephanum Jacobi Hierosolymorum antistitis vere diaconum, et in hoc præcipue ab apostolis creatum, inter diaconos numeret, qui omnes episcopi fuerunt, et quidem apostolorum quasi suffraganei, quos vocant; partes scilicet et " mensam, ac quam maxime suave convivium paravit cujus copiosis vitalibusque delectati epulis, nec non abundantia gratiæ repleti accensique, quasi exiguam quamdam ex corde sermonum eructationem ei dependimus: quibus suppeteret quidem nihil, quod pro munere dignum offerretur; sed qui tamen, quanta facultas erat, ad depellendam ingrati animi tetram labem ac crimen, laudatione in eum defuncti simus. Nunc vero post illum alía nobis mystica successit mensa alius nobis mellito plenus nectare crater propositus est; mensæque structor ac convivator, quasi splendidus largusque opum ac magnificus, nihil illi impar ambitioso cultu et magnificentia, sed omnimode æqualis: natura germanus, ac fide germanus: uno enim prolati patre, uti in terris Zebedæo, ita in coelis Deo. Solis discreti nominibus Joannes atque Jacobus, propemodum rebus concreti ac copulati: pares animo, pares gratia, pares virtute ac cum Deo necessitudine: quorum revera unus Dominus, quem similiter viderent, et una vocatio, unum mentis propositum, una spes, uti et baptisma unum '. Pari honore, quod attinet ad cultum legalem; pari, quod ad translationem ad spiritum. Pari animi sensu ac concordia in Patris agnitione, pari propensa in Unigenitum voluntate et dilectione. Neque id modo, sed et consensu in Spiritum ejusque subjectione, iidem. Quamobrem etiam Boanerges (quod est, Filii tonitrui) ab ipsa ambo nuncupati sunt veritate, velut quos unus idemque Spiritus ad magnificam Evangelii prædicationem concinnasset atque conflasset. Gemini oculi sanctissimi decoris Jesu, Dominici corporis supremanı tenentes speculam; primi scilicet divinæ lucis radiis, ceu simplices atque limpidi lucidique pariter repleti, benignissimeque totum corpus fulgoribus suis collustrantes. Perinde ordine principes, tanquam charitate quæ princeps virtutum est onmium maxime Dei dilecto devincti ac familiares. Quamobrem etiam primis sublimes sedibus, parique ho nore ac cunctis propemodum prælati, tanquam videlicet parem primumque apud summum universorum Regem consecuti honorem. In hunc modum conjuncti tonitrui Filii unaque velut ratione coaliti, quomodo non eumdem laudationis ac præconii sermonem admiserint? Quorum enim certamina paria, cadem etiam exsistant præconia. Quorum commune virtutis decus, communes nimirum etiam coronæ. Quis igitur quæ sunt indimunia et episcopalia præstantes, dum apostoli majora magisque propria ex officio tentarent; ipsi xat' ἐξοχὴν coryphæi et principes, eminentiusque quidquid episcoporum est, ac velut prima sub Christo fundamenta atque ostia habentes.

NICETA PAPHLAGONIS ἡμῖν ἑκατέρῳ τὸν αἶνον ἰδίᾳ διαπλέκοιμεν; & γὰρ ἂν τις εἴποι περὶ τοῦ ἑνὸς, ταῦτά γε τυχὸν καὶ τῷ ἑτέρῳ ἐφαρμόσειεν. Η, τὰ μὲν ἄλλα, καθάπερ είρηται, ταυτιζομένους, τῷ τρόπῳ δὲ τῆς πρὸς τὸν Χριστὸν διαφορουμένους ἀναλύσεως· κοινοποιητέον μὲν κατ' ἐκεῖνα· διαιρετέον δὲ τὸν λόγον κατὰ ταῦτα. visa tentet dividere; ac quæ natura ac voluntate μένα πειράσαιτο διιστᾷν; Πῶς δὲ τῶν προκειμένων copulata, dispescere? Quonam vero modo ex prepositis alteri seorsim contexi laudatio queat? quæ enim quis de altero dixerit hæc forsan etiam alteri conveniant. Num vero, cum aliis quidem, uti di ctum est, coeant; modo tamen quo ad Christum emigrarunt, abunde distinguantur; illorum quidem ratione, communis amborum laudatio; horum vero merito cuique propria ac distincta sit? Etenim cum primum eamdem humano satu nativitatem ac educationem nacli essent; iisdemque moribus et disciplinis instituti fuissent, ac paternee piscatoriæ arti operam posuissent; magnam vitæ partem in mari versati, qui hamum mitterent, sagenam laxarent, ac rursus retia emundarent, eamdem postea divinissimi Jesu vocationem consecuti; ac tanquam eodem animo duplicique corpore uterentur, eodem ambo divinæ scientiæ e cœlo eoruscante, cuncti qui attentis animis sint, uno ejus fulgore atque micatu pariter irradiantur: sic et illi Dominica vocatione donati, quæ sequi illos præciperet, atque hominum piscatores facturum polliceretur, nihil verbi novitate diffidentia acti sunt: nulla vocationem dubietate repulerunt; nec sicut Paulum Athenienses in crastinum distulerunt *: sed simul atque sermone illabente collustrati animo sunt, ac velut incendio paratiore materia, mentis rectitudine coelestem ignem susceperunt, sui ipsorum confestim obliti sunt, ac patre cum navi relicto, spretaque propinquorum necessitudine ac consueta institutione posthabita, cunctisque deliciis ac carnis voluptatibus contemptis, uni se Jesu amori addixerunt. Καὶ γὰρ τὴν ἐξ ἀνθρώπων γέννησιν πρῶτον καὶ ανατροφήν λαχόντες τὴν αὐτὴν, καὶ ὑπὸ τοῖς αὐτοῖς ἤθεσι καὶ μαθήμασι παιδοτριβούμενοι, καὶ τῇ παρ τρικῇ τέχνῃ τῆς ἁλείας προσασχολούμενοι, καὶ τὰ πολλὰ τῇ θαλάσσῃ προσέχοντες, καὶ ἄγκιστρον καθιέντες, καὶ δίκτυον χαλῶντες, καὶ αὖθις ἀνακαι θαίροντες· μετὰ ταῦτα δὲ τῆς αὐτῆς ὁμοίως προς τοῦ θεαρχικωτάτου κλήσεως ἀξιωθέντες· ὥσπερ μια μὲν ψυχῇ, δυσὶ δὲ σώματι χρώμενοι, μίαν ἀμφότεροι τὴν τῆς θεογνωσίας περιελάμφθησαν ἀκτῖνα. Καὶ καθάπερ ἀστραπῆς ἄνωθεν διαλαμψάσης, μίαν τὴν ἀπ' αὐτῆς αὐγὴν πάντες ὁμοίως οι προσέχοντες ἐνα απαστράπτονται, οὕτω δὴ καὶ οὗτοι τῆς Δεσποτικῆς κλήσεως ἠξιωμένοι, ἕπεσθαι μὲν αὐτῷ παρεγγυώσης ἀνθρώπων δὲ ἁλιεῖς ποιεῖν ὑπισχνουμένης, οὐκ ένα εδίασαν τῷ ξενίζοντι τοῦ ῥήματος, οὐκ ἀπορίᾳ τὴν κλῆσιν διεκρούσαντο, οὐδ' ὥσπερ 'Αθηναῖοι τὸν Παῦ λον εἰς τὴν ἑξῆς ὑπερετίθεντο· ὁμοῦ δὲ τῷ λόγῳ περιαστραφθέντες τὸν νοῦν, καὶ ὥσπερ ύλης ἐπιτηδειότητι, τῇ τῆς διανοίας ευθύτητι τὸ οὐράνιον και ταδεξάμενοι πῦρ, ἐπελάθοντο μὲν εὐθὺς ἑαυτων • ἐπελάθοντο δὲ οικειότητος φυσικῆς· καὶ τὸν πατέρα μετὰ τοῦ πλοίου καταλιπόντες, καὶ συγγενείας ὑπεριδόντες, καὶ τῆς συνήθους διαγωγής εκστάντες, καὶ πάσης τέρψεως καὶ πάσης σαρκίνης παραμελήσαντες ἡδονῆς, μόνου γεγένηντο τοῦ ἔρωτος τοῦ Ἰησοῦ. Terrenorum omnem jucunditatem, una hac sublimi cupiditate commutarunt: neque duntaxat naturalem corporis libidinem animi magnitudine supergressi, Legis tamen litteræ ac Mosaicis traditionibus justo amplius addicti, segniores ad Spiritum accedebant; neque fervore quidem ac fide accedentes, novum tamen legislatorem spernebant; aut ei quidem honorem habebant, at qualem Mosi, seu cuidam alii prophetarum: quinimo omnium a speculo sanctorum Deum ac Dominum, Deique viventis Filium*, ac prophetam olim Scripturis prænuntiatum Christumque venturum Jesum credentes, sic ardore fidei ipsum sequebantur **; non subjecta oculis specie offendentes, sed qui ad ea quæ • mente intelligebantur spiritus ratione dirigerentur. Non enim lapis eis offensionis, velut his qui essent prava mente, nec petra scandali positus erat ", sed lapis electus, angularis, pretiosus in fundamentis Sionis collocatus **. Hunc Jacobus atque Joannes lapidem suam in spiritu effodientes mentem ac cor alte scindentes • Act. Ivil, Μιᾶς ταύτης ἁγίας καὶ ὑψηλῆς ἐπιθυμίας, πᾶσαν ἠλλάξαντο τὴν ἀπόλαυσιν τῶν γεηρῶν· καὶ οὐ τῆς κατὰ τὸ σῶμα φυσικῆς σχέσεως μόνον μεγαλοφυΐα φρονήματος υπερανέβησαν, τῷ γράμματι δὲ τοῦ νόμου καὶ ταῖς Μωσαϊκαῖς παραδόσεσι πλέον ἢ ἔδει κρατούμενοι, πρὸς τὸ πνεῦμα νωθέστερον έχώρουν οὐδὲ συντόνως μὲν καὶ πιστῶς προσίεσαν τῷ πνεύματι, τοῦ καινοῦ δὲ ὑπερεφρόνουν νομοθέτου· ἐτίμων μὲν, ἴσα δὲ Μωσέως, ή τινος ἄλλου τῶν προφητῶν· πάντων δὲ τῶν ἐξ αἰῶνος ἁγίων Θεὸν καὶ Κύριον καὶ Υἱὸν Θεοῦ ζῶντος, καὶ τὸν προκατηγγελμένον προφήτην ταῖς Γραφαῖς, καὶ Χριστὸν εἶ ναι τὸν ἐρχόμενον πεπιστευκότες τὸν Ἰησοῦν, οὕτως αὐτῷ θερμότητι πίστεως ἐπηκολούθουν, οὐ τῷ ὁρω μένῳ προσκόπτοντες, ἀλλὰ τῷ νοουμένῳ κατευθυνό μενοι τοῦ Πνεύματος. Οὐ γὰρ λίθος αὐτοῖς προσκόμ ματος, ὥσπερ τοῖς τὸν νοῦν σκολιοῖς, οὐδὲ πέτρα τέ θείται σκανδάλου, ἀλλὰ λίθος ἐκλεκτές, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος, τοῖς θεμελίοις ὑποβεβλημένος Σιών. Τοῦτον τὸν λίθον Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὴν τῶν ἐν τῷ πνεύματι σκάψαντες διάνοιαν καὶ τὴν καρδίαν • Matth. xvi. 16. ** Deut. xvΙΙ, 15. * | Petr. 11, 8. ** Isa. xxvını, 16.

ORATIO V. - IN LAUDEM S. JACOBI ZEBEDÆI. βαθύναντες, καὶ τὸν νοῦν μεταλλεύσαντες καὶ εὑρη- animumque, curiosius investigantes, cum offentisκότες, καὶ ἐν αὐτῷ τῆς αὐτῶν πίστεως τα θεμέλια καταπηξάμενοι, κραταιοί τινες καὶ ἀνένδοτοι πρός τε τοὺς νοουμένους ὁμοίως καὶ τοὺς ὁρωμένους γεω γένηντο πειρασμούς· ὅθεν τῆς κορυφαίας ἅμα τῷ μεγάλῳ Πέτρῳ καὶ ἀκροτάτης παρ' αὐτῷ καταξιοῦν ται τιμῆς, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ θεαρχικοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ ὄρους ἀστράψασαν, ὡς πιστοτάτοις παραδεικνύει μορφήν. Τούτοις καὶ τὴν κατὰ τὸ πάθος τῆς ἀνθρωπίνης ἐν αὐτῷ φύσεως ἀγωνίαν καὶ ἀδημονίαν, ὡς οἰκειοτάτοις ἀνατίθησιν· καὶ μετὰ τὸ δεῖπνον εὐ θύς, συλλήπτορας αὐτοὺς παρειλήφει τῆς προσευ χῆς· εἰ καὶ τὸ πολὺ τῆς λύπης ἀπέκναις, καὶ ὕπνῳ τούτοις κατενάρκα τὸν λογισμόν. Καὶ κατὰ πᾶσαν δὲ τῶν δύο τούτων τοῦ Θεοῦ παίδων τὴν μετὰ τοῦ Κυρίου τὴν συναναστροφὴν, καὶ τοῦ ζήλου τὴν θερμότητα, καὶ τῆς πίστεως τὴν δου κιμότητα, καὶ τῆς ἀγάπης τὴν τελειότητα· καὶ δὴ καὶ κατὰ τὴν τοῦ Πνεύματος ἄνωθεν ἐπέλευσιν καὶ τὸν τῶν γλωσσῶν μερισμὸν καὶ τὴν διανομὴν τῶν δωρεῶν, οὐδὲν ἔτερον ἡγοῦμαι τοῦ ἑτέρου διενεγκεῖν. Οθεν εἷς ἀμφοτέρων καὶ κοινὸς ἄχρι τούτων αὐ τοῖς ὁ αἶνος, μια Χριστοῦ μεμορφωμένοις μορφή, καὶ ἑνὶ τῷ αὐτῷ Πνεύματι, τὸν ἴσον τρόπον κατηρτισμένοις καὶ χαρακτηριζομένοις. Ἐπεὶ δὲ ἴδιος ἑκατέρῳ τῆς μεταστάσεως ὅ τε χρόνος υπάρχει καὶ ὁ τρόπος, ἰδίᾳ λοιπὸν καὶ τὸν λόγον τῶν ἐγκωμίων ἀποδῶμεν. Τῷ μὲν οὖν Εὐαγγελιστῇ πρότερον ἀφωσίωται κατὰ δύναμιν ἡ αἴνεσις· καὶ πνευματικῶς αὐτοῦ τῆς μεγάλης κατατρυφῶντες ἀρετῆς, καθώς οἷοί τε ἦμεν, ἀπετίσαμεν μετρίως τὴν ὀφειλήν. Νῦν δέ μοι, ὦ ἄριστε καὶ δοκιμώτατε Χριστοῦ μαθητά, δεῦρο καὶ σὺ σήμερον, Ἰάκωβε, ὁ τῶν ὑψηλῶν τοῦ Θεοῦ Λόγου θεατὴς καὶ ποιητὴς ἔργων· καὶ τῶν ἀποῤῥήτων μύστης καὶ μυσταγωγός λόγων. Η κινύρα τοῦ Πνεύ ματος, ἡ ἡδύφωνος καὶ καλλίφωνος· ἡ εὐμελῆ καὶ ευάρμοστον τοῖς εὐθέσι τὸν νοῦν, τὴν τῆς θεολογίας ἀνακρουομένη φωνήν· ἡ μεγάλη τοῦ Θεοῦ Λόγου βροντή, ἡ ὑψηγόρως, ἡ μεγαληγόρως τὴν ἀνάστασιν τοῦ Ἰησοῦ, ταῖς Ἰουδαϊκαῖς διανοίαις ἐνηχήσασα, καὶ τὴν σκληρότητα τῆς αὐτῶν καρδίας καταθραύ σατα· τὴν ἔρημον δὲ τέως ἐκκλησίαν συσσείσασα τῶν ἐθνῶν, καὶ ἠρέμα πρὸς αἴσθησιν τοῦ κηρυττο μένου Λόγου προσάγουσα, καὶ τῇ ἀποβολῇ τῆς ἁγνώμονος Συναγωγῆς τὴν εὐγνώμονα μνηστευομένη Χριστῷ. Δευρό μοι, μακαριώτατε Ἰάκωβε, ὁ τῷ ἁπλάστῳ τοῦ ἤθους καὶ ἀγαθοειδεῖ καὶ μονοτρόπῳ, τῷ ἑνὶ καὶ ἀγαθῷ μόνῳ τὴν φύσιν ἀγαπηθείς, καὶ τῶν πατρι τῶν εὐλογιῶν κληρονόμος ἀποδειχθεὶς, καὶ ταύτῃ τὸν πρὸ γεννήσεως μεμισημένον Ἡσαῦ ἑπτερνικὼς καὶ παρευδοκιμηκώς, ὡς τῶν πρωτοτοκίων τῆς κατὰ πνεῦμα γεννήσεως ἠξιωμένος. Ὁ τῷ ἀληθινῷ Ἰσαὰκ, τὴν ἀληθῶς φίλην αὐτῷ τῆς πίστεως προεισενεγκάμένος τροφὴν, καὶ διὰ τοῦτο κατέναντι τοῦ πατρὸς εὐηρεστηκώς, καὶ διὰ τοῦτο τελέως εὐλογηθείς· καὶ sent, atque in eo suæ fidei fundamenta fixissent, firmi ac constantes adversus spiritales pariter et quæ oculis subjiciantur, tentationes exstitere; unde primo atque principe supremoque una cum magno Petro apud eum honore donantur; iisque seu fidelissimis effulgentem divini corporis formam in monte ostendit. Ad eos quoque tanquam summe necessarios, humanæ in ipso naturæ anxium mortis timorem ac mostitiam, sub ipsum tempus passionis refert; moxque a cœna, orationis socios adhibuit; quanquam nimia tristitiæ vis exulcerabat, ac torpentem eorum animum somno degravabat. Quantum denique ad omnem amborum horum Dei puerorum cum Domino conversationem, atque æmulationis fervorem, probatamque fidem ac dilectionis perfectionem; sed et quantum ad Spiritus e coelo illapsum, linguarumque dispertitionem ac donorum divisionem, nihil quidquam alterum ab altero existimo differre. Quamobrem una hactenus ac communis erit eorum laudatio, qui una Christi forma imbuti, unoque ac eodem pariter Spiritu perfecti fuerint ac configurali. Quod vero propria cuique migrationis tum tempus, tum modus exstiterint, seorsim etiam, qua eis defungimur, laudationem reddemus. Prius itaque pro virili nostra laudationis in evangelistam partibus functi sumus, ejusque summa virtute spiritaliter delectati, quod per facultatem licuit, vel modice debitum dependimus Nunc autem, optime Christique discipulorum probatissime Jacobe, tu quoque mihi adesto hodie; nempe sublimium Dei Verbi spectator factorque operum, arcanorumque discipule ac magister sermonum: dulcisona ac pulchrisona Spiritus cinyra, modulatam concinnamque his qui recto animo sint pulsans theologiæ vocem: magnum Dei Verbi tonitruum, sublimi magnoque fragore Jesu resurrectionem Judæorum mentibus insonans, atque eorum cordis frangens duritiam: hactenusque desertam concutiens gentium Ecclesiam, eique sensim Verbi evangelici sensum ingerens, atque improbe Synagoge repudio probam gralamque sponsam Christo adhibens Ades dum, beatissime Jacobe, morum simplicitate et bonitate et uniformitate, ei qui unus solusque natura bonus est, dilectus, paternarumque benedictionum hæres effecte?, ac qui ea ratione Esau ante ortum nativitatis odio habitum supplantaveris, ac gloria superaveris, velut nimirum qui spiritalis nativitatis primitiva nactus sis '*. Qui vero Isaac, vere illi acceptos fidei cibos intuleris, eanque ob rem coram Patre placueris, ac propterea | perfectam benedictionem consecutus sis; frumenti- • Psa. xxviii, 3, 8. ' Gen, xxv, 25, 27; 7* Rom. ix, 11; Malach. 1, 2.

que ac vini loco, Unigeniti corpore et sanguine ἀντὶ σίτου καὶ οἴνου, τῷ σώματι καὶ αἵματι το constabilitus, Dominusque et judex contribulium ab eo constitutus ". Adesdum; os deiloquium admove, excelsam vocem ac deisonum immittens eloquium, aspira verbum fidele ac verum; nempe verbum vestra apostolici muneris functione, sive certamine dignum. Nefas enim ea aggredi, quæ majora quam pro tenui mea facultate sunt. Mortalis enim temere natat sermonibus, ut divina Scriptura loquitur: status autem omnium conservatoris, inquit, ipse docet nos 8* Jam enim divinissimo Verbo, uti semper deitate, sed et anima sua intelligente et quæ simul Deus exsistat, omnia implere satagente: ac cum inferna quidem, suo illuc per crucem descensu impleret ad seque summa colligeret; ac rursus cœlestia, sua in cœlos exaltatione, majestate sua impleret cumque adeo congeneo Spiritu, vehementis flatus instar e cœlo in discipulos veniente, omnemque eis sensum ac corporis membrum, omnemque motum ac operationem ad pietatem complente: quando visus quidem linguis igneis collucens circumfulgebatur; auditus vero, divini sonitus fragore sanctificabatur: atque olfactus quidem mysticis gratiæ radiis, tanquam unguenta perspirantibus suavissimæque fragrantiæ odoribus, eflorebat; linguæ vero his eximie aflatz, potiorique theologia excitæ, sic Spiritus vi ad omnem nationum sermonis vim ac proprietatem componebantur, ut et temulentiæ profani rem ascriberent: per c omnem autem tactum, omnemque rationis ac intelligentiæ vim, divina pervadens gratia, totosque illos vere undequaque adimplens; extraque seipsos ac mundum omnem constituens (o beatum et exoptandum excessum! o laudabilem illam immutationem!), intra Deum esse fecerat: quando nimirum, eorum, quæ ad eos primum dicta a Christo, obscure acceperant, quæ tunc gerebantur ac præsentia, clara evictio erant: ac quorum obscuris vestigiis fidei umbras animo effingebant, eorum ibi tunc dilucida ac perspicua adimpletione oculis obversante, rationumque ac cogitationum missa dubietate metuque deposito: omni denique ignavia, omnique animi labe detersa, coelestis jam vitæ gustum faciebant: quando plane præmagnifcum revera maximæ perfectionis arrhabonem nacti, certissimam inde spem divinissimamque arripuerant. Μονογενούς στηριχθείς· καὶ κύριος καὶ κριτὴς τῶν ὁμογενῶν ὑπ' αὐτοῦ καταστάς. Δεῦρό μοι, πρόσαγε τὸ θεηγόρον στόμα, υψηγόρον φθέγμα, καὶ θεόφθογγον ἐνιεὶς λαλιὰν, ἔμπνευσαν ῥῆμα πιστὸν καὶ ἀληθινὸν, ῥῆμα τῆς ὑμετέρας ἀποστολῆς, εἴτ᾿ οὖν ἀθλήσεως ἄξιον· οὐ γάρ μοι θέμις ἐγχειρεῖν τοῖς ὑπὲρ ἐμέ· Βροτὸς [Sixt. "Ανθρωπος] γὰρ ἄλλως νήχεται λόγοις, κατὰ τὴν Γραφήν πνοὴ δέ, φησίν, παντοκράτορος ἡ διδάσκουσά με. Αρτι γὰρ τοῦ θεαρχικωτάτου Λόγου, ὥσπερ ἀεὶ τῇ θεότητι, οὕτω καὶ κατὰ τὴν νοερὰν αὐτοῦ ψυχὴν καὶ ὁμόθεον, τὸ πάντα πληροῦν ἐπειγομένου· καὶ τὰ ὑποχθόνια μὲν κατὰ τὴν ἐκεῖσε διὰ τοῦ σταυροῦ κάθοδον αὐτοῦ τε πληροῦντος, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἀνακεφαλαιοῦντος· τὰ ἐπουράνια δὲ αὖθις, διὰ τῆς ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς ὑψώσεως, τῆς οἰκείας εμπιπλώντας δόξης, τοῦ συμφυοῦς δὲ Πνεύματος ἄνωθεν, ὥσπερ βιαίας πνοῆς ἐπὶ τοὺς μαθητὰς ἰόντος, καὶ πᾶσαν αὐτοῖς αἴσθησιν, πᾶν τε μέλος τοῦ σώματος καὶ πᾶ σαν κίνησιν, καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν κατορθοῦντος πρὸς εὐσέβειαν· ἡνίκα τούτοις ὅρασις μὲν ταῖς πο ρίναις γλώσσαις λαμπρυνομένη κατηστράπτετο ἀκοὴ δὲ τῷ ῥοιζήματι τῆς θείας ἠχῆς καθηγιάζετο· καὶ ἔσφρησις μὲν, ταῖς μυστικαῖς ἀκτῖσι τῆς χάρι τος, οἷα μυριπνόοις ἀνέβαλλε εὐωδεστάτοις ὀσμαῖς· γλῶσσαι δὲ τούτοις ὑπερφυῶς θεοφορούμεναι καὶ κρείττονος εμφορούμεναι θεολογίας, οὕτω πρὸς πα σαν ἐθνῶν διάλεκτον μεθηρμόζοντο τῷ πνεύματι, ὥστε καὶ μέθην τοῖς ἀμύτοις αὐτῶν καταγινώσκε σθαι· δι᾿ ἀφῆς δὲ πάσης, καὶ πάσης λογικῆς δυ νάμεως καὶ νοερᾶς ἡ θεία καταδεδωκυία χάρις, και ὅλους δι' ὅλου τούτους ἀκραιφνῶς πληροῦσα· καὶ ἔξω μὲν ἑαυτῶν, ἔξω δὲ τοῦ κόσμου καθιστῶσα παν τός" ("Ο μακαρίας εκστάσεως καὶ ζηλωτής! ὢ τῆς ἐπαινετῆς ἐκείνης ἀλλοιώσεως, ἐντὸς καθίστη Θεοῦ!; ἡνίκα τῶν ὑπὸ Χριστοῦ πρῶτον πρὸς αὐτοὺς εἰρη μένων καὶ ἀμυδρῶς ἀκουομένων, ἔλεγχος ἦν τὰ παρόντα σαφής· καὶ ὧν ἀμαυροῖς ἴχνεσι πίστεως ἐν λογισμοῖς ἐνετύπουν τὴν σκιαγραφίαν, τούτων ἐκεῖ τότε φανήν τε καὶ εὔδηλον καταθεασάμενοι τὴν πλή ρωσιν, καὶ τῶν λογισμῶν τὴν διάκρισιν ἀποβαλόντες καὶ τὴν διψυχίαν ἀφέντες, καὶ τὸν φόβον ἀποσκευασάμενοι, καὶ πᾶσαν δειλίαν καὶ πᾶν πάθος ἀποκαθηράμενοι τῆς ψυχῆς, τῆς οὐρανίας λοιπὸν ἦσαν ἐν συναισθήσει ζωῆς· ὅτε δὴ λαμπρὸν ὄντι μάλιστα τὸν ἀῤῥαβῶνα δεξάμενοι τῆς τελειότητος, ἀξιολογωτά της ἐντεῦθεν ἐλπίδος καὶ θεοτελεστάτης κατεδράξαντο. Tunc sane, tunc rursus æmulatio nihil priore minor, insolentem populum invasit; ignisque adversarios vorans, adversariam Deique inimicam factionem, adversus apostolicam (divinam scilicet) fidem ac consilium accendebat. Quemadmodum autem initio scelestissimus ille, suam Jesu apparitione convellendam tyrannidem sentiens, Judam quidem ut proditor esset, suscitaverat; omnemque incompositam plebem cogens, ad deditionem turbasque • Isa. xxvi, 11. • Gen. xxvit, 27. 8* Job xxx, 8. Τότε δή, τότε ζῆλος μὲν πάλιν οὐχ ἧττον τοῦ πρώ του, τὸν ἀπαίδευτον ειλήφει λαόν· πῦρ δὲ τοὺς ὑπο εναντίους κατεσθίον, εἰς ἀντίπαλον καὶ θεομάχον μοίραν, κατὰ τῆς ἀποστολικῆς ἤτοι θεαρχικῆς ἐξῆπτε πίστεως καὶ βουλῆς. Ωσπερ δὲ τὴν ἀρχὴν ὁ δυσμε νης καθαιρουμένην αὐτοῦ τὴν τυραννίδα διὰ τῆς ἐπι φανείας αἰσθόμενος τοῦ Ἰησοῦ, Ἰούδαν μὲν ἤγειρεν εἰς προδοσίαν· πάντα δὲ τὸν ἀσύνθετον οχλαγωγής σας δῆμον, εἰς ἐπισύστασιν ἐξέμηνεν· ἀρχιερεῖς τε

ORATIO V. — IN LAUDEM S. JACOBI ZEBEDÆI. καὶ γραμματεῖς πάντας ἐξῆπτε πρὸς θεοκτονίαν· consciverat; pontifcesque ac scribas omnes ac deiκαὶ ὁ Πιλάτος τὸν ἀθῶον ἐξεδίδου, καὶ οἱ στρατιῶται κατέπαιζον· καὶ ὁ σταυρὸς ὕψωτο, καὶ ὁ δίκαιος τοῖς ἀνόμοις συνεσταύρωτο· κἀντεῦθεν ἐδόκει μὲν τὸ χρήμα κατὰ νοῦν τοῖς ἀσεβέσι χωρεῖν, καὶ τεθνάναι τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν αὐτοῦ καταπαύσασθαι διδαχὴν, καὶ διεσκορπίσθαι τοὺς μαθητάς· ἐλάνθανον δὲ διὰ τῆς αὐτῶν κακουργίας, δόξαν μὲν ὁδοποιοῦντες Χριστῷ αἰσχύνην δὲ καὶ ὄλεθρον αἰώνιον ἑαυτοῖς περιποιούμενοι. Ὥσπερ οὖν πρὸ τοῦ Πνεύματος ταῦτα, οὕτω καὶ μετὰ τὸ Πνεῦμα, ἐπειδὴ τὸ ἔργον Ἰησοῦ πάλιν ἐν τῆς ἀποστόλοις διὰ τοῦ Πνεύματος ἀνενδοῦτο, καὶ ὁ τῆς χάριτος λόγος επαῤῥησιάζετο, καὶ τὸ μέγα θεῦμα τῆς ἀναστάσεως μεγαλοπρεπῶς ἀνεκηρύττετο. Οἱ πρὸς μικροῦ δὲ φυγάδες καὶ δεδιότες καὶ τρέμοντες, σὺν μεγάλῃ παρρησιαζόμενοι δυνάμει τὸ μαρτύριον ἀπεδίδουν τῷ Θεῷ· καὶ ὁ ἐπὶ τῇ ὡραίᾳ τοῦ ἱεροῦ πύλῃ καθήμενος ανώρθωτο χωλός, καὶ ἐκ νε κρῶν ἀνίστατο Ταβυθὰ, καὶ πᾶσα νόσος καὶ πᾶσα μαλακία οὐ προσευχή μόνον, καὶ χειρὸς ὁσίας ἀφῇ, ἀλλὰ καὶ τῇ σκιᾷ μόνῃ τῶν μαθητῶν ἐθεραπεύετο· καὶ πάντα συνόλως φάναι τὰ ἔργα τοῦ Χριστοῦ, καὶ μείζονα ὧν ἐκεῖνος πεποίηκεν, ὡς ἡ ἐπαγγελία, τῷ ὀνόματι τοῦ διδασκάλου κατειργάζοντο. Ἐπειδὴ οὖν ταῦτα τοῦτον ὡρατο γινόμενα τὸν τρόπον, ἐκμαίνε ται μὲν αὖθις ὁ τῶν φόνων πατήρ· ἐκμαίνεται δὲ καὶ πᾶσα ἡ ὑπ' ἐκείνῳ στρατηγουμένη Συναγωγή καὶ ἡ μάχαιρα στιλβοῦται, καὶ τείνεται τὸ τόξον, κλησίας. Πρῶτον μὲν οὖν, παραγγελίαις, ἀπειλεῖς, φυλακαῖς, πληγαίς, τοὺς ἱεροὺς τοῦ Λόγου θεολόγους οἰομένη φοβεῖν, ἀναστέλλειν αὐτῶν (ὢ τῆς ἀσεβείας! ὦ τῆς σκαιότητος!) ἐπειρᾶτο τὴν θεολογίαν. Ἐπεὶ δὲ τούτοις εἰς μάτην ησθάνετο πονοῦσα· οὐ γὰρ μενίπις ἀφρόνων τὸ θεῖον περιτρέπεται· οὐδὲ οἱ ἀληθεῖς τούτου ῥᾷον ὑπείκουσι συνήγοροι· οἷα δὲ άργυρος τῇ πυρώσει καθαιρόμενοι, εὐφωνοτέραν τῆς πίστεως οίδασιν ἀποδιδόναι τὴν φθογγήν· διὰ τοῦτο τὴν συνήθη λοιπὸν εἰς ὑπόμνησιν είληφε μια φωνίαν· καὶ δὴ ζήλῳ προφητοκτόνῳ διαθερμανθεῖσα, πρῶτον μὲν λίθοις κατέλευσε τὸν Στέφανον, οἷα δε στὸν καλλιέρημα τοῦτον μιαιφόνοις ἱερουργοῦσα χερσὶν, τὴν ὑπὲρ τῶν θυομένων χριστοπρεπῶς ἀναφέροντα προσευχήν. cidii scelus animaverat: tradebatque Pilatus innorium, ac milites illudebant: exaltata denique cruce, justus cum sceleratis illi confixus fuerat: hincque adeo res ex animo impiis cedere videbatur, exstincto Jesu, ejus abrógata doctrina, dispersis di - scipulis. At imprudentes nequitia sua pravisque consiliis Christi gloriæ viam perstruebant, sibique ipsis probrum ac exitium æternum arcessebant. Quemadmodum igitur hæc ante Spiritum, sic et post Spiritum. Quod namque Jesu opus Spiritus munere in apostolis rursum instaurabatur, magnumque resurrectionis miraculum magnifice prædicabatur. Qui paulo ante profugi, pavidi, trementes erant, cum magna virtute palam loquentes testimonium Deo reddebant ". Qui ad portam Speciosam templi claudus sedebat, erectus; Tabitha a mortuis suscitata 10*: morbus omnis et languor, nedum pre cibus ac sanctæ manus contactu, sed et sola discipulorum umbra curabatur. Atque ut summa dicam, cuncta Christi opera, quin et majora quam ille operatus erat (pro eo ac fuerat pollicitus) in magistri nomine fiebant ****. Quod itaque hæc eum in modum fieri cernebantur, furore rursus incenditur cædium auctor; accenditur et illi succenturiata omnis Synagoga. Vibratur gladius, arcus tenditur; romphæa suscitatur ac bellum adversus Ecclesiam conflatur. καὶ ῥομφαία καὶ πόλεμος ἐῤῥιπίζετο κατὰ τῆς Ἐκ Γευσαμένη δὲ τοῦ ἀποστολικοῦ αἵματος ἡ ἐναγής, καὶ ἡσθεῖσα κομιδῇ, οἷα ἐκείνη ἀεὶ τοῖς τοιούτοις επιτερπομένη, ἐμελέτα μὲν πάντας, εἴ γε δυνατόν, ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι διαχειρίσασθαι Στεφάνου, οὐκ εἶχεν δὲ ὅπως τὴν αὐτῆς μελέτην συντελέσαι, ὁρῶσα μὴ καθ᾿ ἕνα τῷ λόγῳ τοὺς πιστεύοντας προστιθεμένους, ἀλλὰ κατὰ χιλίους τε καὶ μυρίους τὴν Ἐκε κλησίαν διὰ τῶν προστατῶν τοῦ λόγου συγκροτουμένην καὶ πληθυνομένην. Τί οὖν ποιεῖ; ἆρα γὰρ ἡττήθη τῆς τῶν σημείων θεοπρεπότητος; ἆρ᾽ ἔδεισε τὸν ὑπερηφάνοις ἀντιτασσόμενον, ταπεινοῖς δὲ χάριν ἐπιμετροῦντα; τὸν Primum igitur, præceptis, minis, carceribus, plagis, sacros Verbi theologos se illa territuram existimans; ipsorum (ο impietatem! o consilii malignitalem! ) divinam inlibere doctrinam nitebatur. Ubi autem frustra se conari sensisset (non enim Dei consilium insipientium furore evertitur, nec facile cedant, qui illius veri patroni ac defensores exsistunt: sed sicut argentum igne depurgatum, sonoram magis fidei vocem reddere sueverunt). Idcirco consuetam animo repetit cædium vim ac sævitiam: atque adeo æmulatione, qua prophetas occiderat succensa, primum quidem lapidibus obruit Stephanum, tanquam scilicet placabilem hostiam cruentis manibus illum immolans, qui Christi exemplo pro immolantibus preces offerebat ". Gustu percepto apostolici sanguinis, scelestissima, eoque plurimum delectata, ut quæ cædibus semper gavisa esset, id serio cogitabat, ut si liceret, pari cum Stephano nece cunctos tolleret. Cum vero consilium implere non posset: quippe non singulos ad fidem ac doctrinam amplectendum accedere; sed millenis denisque millibus per verbi præsules pariter adjunctis, Ecclesiam conflari ac multiplicari videbat. Quid ergo facit? Num divinis signis victa concessit? operum novitate splendore sermonum? Num cum timui:, qui superbis resistit et humilibus gra- "Act. 1v, 23; 1x, 36. *** Act. 111, 7; 1*** Joan. xiv, 10. 11 Act. st,

Liam tribuit? Fortem illum in bellis, clarificatum in κραταιὸν ἐν πολέμοις; τὸν δεδοξασμένον ἐν ἁγίοις, sanctis, mirabilem in majestate; cujus potentiæ documenta multa acceperat; atque a pugna cum Deo destitit? Minime gentium: sed sicut pridem Pilatum adiens, crucem ac mortem, Sodomorum Gomorrhæque clamoribus adversus Dei Verbum poposcerat, sic postea ab Herode ejus apostolorum necem, supplex flagitabat ". Nulla. aiebat, nulla, rex optime, genti tuæ salutis spes. Concidimus; periimus: periculo vertitur ne prorsus a facie discipulorum Jesu defciamus ac intereamus. Non satis fuit, quod ille adhuc vivens post se plebem seduxit: sed qui eo familiarius usi, illius doctrinæ successerunt, nostram dementarunt gentem: duodecim tribus nostras perdiderunt: parum abest quin populum omnem allexerint. Defectionem a Cæsare docent; in majestatem tuam contumeliosi sunt; patriam legem evertunt. Neque id modo, verum etiam in ipsum Deum Patrum impii exsistunt, qui Jesum illum, qui crucifixus est, faciant Deum. Nisi igitur ocius, regum maxime, justam illis pœnam inflixeris, conspicue rei malus exitus erit. τὸν θαυμαστὸν ἐν δόξαις, οὗ πολλὰ τῆς δυνάμεως εἴληφεν ὑποδείγματα, καὶ τοῦ θεομαχεῖν ὑπανεχώρησεν; Οὐδαμῶς· ὥσπερ δὲ τῷ Πιλάτῳ προσιοῦσα πρώην, σταυρόν τε καὶ θάνατον ἐν κραυγαῖς Σοδό μων καὶ Γομόρρας κατὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου παρητείτο, οὕτω μετὰ ταῦτα τῳ Ηρώδῃ προσπίπτουσα, τὴν κατὰ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ κατελιπάρει σφαγήν. Οὐδεμία, λέγουσα, τῷ ἔθνει σου, κράτιστε βα σιλεῦ, οὐδεμία σωτηρίας ἐλπίς. Διαπεπτώκαμεν, άπολώλαμεν. Κινδυνεύομεν οἰχήσεσθαι τέλεον καὶ διαφθαρήσεσθαι, ἀπὸ προσώπου των μαθητῶν τοῦ Ἰησοῦ. Οὐκ ἀπέχρησεν ἐκεῖνος ἔτι ζων ὀπίσω αὐτοῦ τὸν λαὸν ὑποπλανᾷν· νῦν δὲ τὴν ἐκείνου διδαχὴν οἱ ὡμιληκότες αὐτῷ διαδεξάμε νοι, ἐξέστησαν τὸ ἔθνος ἡμῶν· ἀπώλεσαν τὸ δωδεκάφυλον ἡμῶν. Ολίγον δεῖν πάντας έπει σπάσαντο τοὺς λαούς. Αποστασίαν ἀπὸ Καίσαρος ἐκδιδάσκουσιν. Πρὸς τὴν σὴν βασιλείας ἐξυβρίζουσιν, τὸν πατρῷον ἀθετοῦσι νόμον. Καὶ οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τῶν πατέρων ἀσεβοῦσι Θεόν, τὸν ἐσταυρωμένον ἐκεῖνον θεοποιοῦντες Ἰησοῦν. Είπερ οὖν μὴ θᾶττον αὐτοῖς τὴν ἀξίαν δίκην, ὦ μέγιστε βασιλεῦ, ἐπιβαλεῖς, εἰς περίοπτον τὸ χρῆμα τοῦτο καταλήξει κακόν. Quid igitur vero simili conjectura dixisse Herodemn putabimus? Quid vero operæ pretium faciamus? Qui autem adversus tantam hominum turbam neci dandam procedentes, non majorem noxam malumque difficilius reddiderimus? At non adversus omnes penitus, aiunt, potentiam vestram exsuscitari hortamur. Nam præterquam quod res difficillima, neque forte Cæsari grata Τί οὖν διανοηθῶμεν Ηρώδην, ὡς εἰκὸς, φάναι; Τί δὲ ποιητέον ἡμῖν; πῶς δὲ κατὰ τοσούτου πρὸς σφαγάς ὄχλου χωροῦντες, οὐ μείζω τὴν βλάβην καὶ ἀργαλεώτερον ἀπεργασαίμεθα τὸ κακόν, Αλλ' οὐ κατὰ πάντων άρδην, φασί, τὸ ὑμέτερον κράτος διαναστῆναι παραινούμεν· καὶ γὰρ πρὸς τῷ δυσχερεῖ τοῦ πράγματος, οὐδ᾽ αὐτῷ ἂν ἀρέ fore videatur; tantis scilicet cædibus civitatem pollui σαι τῷ Καίσαρι τοσούτοις αἵμασι τὴν πόλιν ac deformari: sed insignes ejus discipulos (sunt autem illi duodecim numero, quos et plebs oņinis erroris magistros habet) hos, si duci jusseris, rex clarissime, tum Deum propitium habebis, tum omni genti pacatam vitam largieris; ejusque nos beneficii memores, gratias quam maximas habentes', debitam vicem rependemus. μιαίνειν καὶ ἀχρειοῦν· τοὺς ἐπισήμους δὲ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν. Δώδεκα δὲ τὸν ἀριθμὸν οὗτοι, οἷς καὶ ὁ πᾶς ὄχλος επόμενος ἀποπλανᾶται· τούτους, ὦ λαμπρότατε βασιλεῦ, εἰ ἀπαγάγοις, ἕξεις μὲν τὸν Θεὸν εὐμενῇ· ὅλῳ δὲ τῷ ἔθνει ειρηναίαν ζωὴν χαριῇ· καί σοι τῆς εὐεργεσίας ταύτης μεγίστην ειδότες χάριν, αξιόχρεων είσε οίσομεν ἀμοιβήν. Άμα τοίνυν τῇ πονηρᾷ βουλῇ, καὶ Ἡρώδης ὤδινε τὴν ἀδικίαν. Συλλαμβάνει δὲ πόνον, ἀνυμίαν δὲ τίκτει· καὶ οἱ στρατιῶται παρηγγέλλοντο, καὶ ὁ λόχος ἡτοιμάζετο, καὶ τὸ ἔνεδρον κατεσκευάζετο. Τὸ πλῆθος μὲν οὖν τῶν μαθητῶν, διὰ τὴν ἐπὶ τῷ Στεφάνῳ θλίψιν, τὴν Ἱερουσαλήμ καταλιπόντες, καὶ πρὸς τὰς ἔξω πόλεις καὶ κώμας ἄλλοι διασπα ρέντες ἀλλαχοῦ, τὸν λόγον τῆς ἀληθείας ἐπεκηρυκεύοντο· Ἰάκωβος δὲ ὁ μέγας, ἐπειδὴ καθ' ὅλην τὴν Ἰουδαίαν τε καὶ Γαλιλαίαν, ὡς βροντῆς υἱὸς ἀληθῶς Mox igitur Herodes pessimo illo instinctus consilio, injustitiam parturiebat. Porro concipit dolorem, et parit iniquitatem ". Mandatum accipiunt milites, positisque cuniculis insidiæ struuntur. Jamque adeo discipulorum turba, ejus vexationis causa quæ sub Stephano facta erat, Hierosolymis relictis, perque alias extra urbes atque oppida alii alio dispersi, veritatis doctrinam secundo conatu prædicabant Magnus autem Jacobus, cum per universam Judæam et Galilæam, uti vere tonitrui filius', Dei Evangelium clarius intonuisset, Hierosolymitanam Eccle-ὢν, τὸ τοῦ Θεοῦ Εὐαγγέλιον ἐμβροντήσας γεγωνότεsiam invisurus iterum reversus est. Repente ergo militari manu corripitur, atque Herodis tribunali sistitur. Cumque atrocius injuriis petitus, probris complutus, verberibus exanimatus, etiam atque etiam juberetur omnino negare Christum; sin illi esse morte luendum: Impossibile, exclamavit, vi- “Gen. xviii, 20. 13 Psal. vu, 15. 18 Act. viii, t. ρον, τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις αὖθις ἐπισκεψόμενος ἐκκλησίαν ἐπανῆγεν· συναρπάζεται μὲν ἐξαπίνης χειρὶ στρατιωτικῇ τῷ Ηρώδου δὲ βήματι προσάγεται· ὃς καὶ ὕβρεσι βαλλόμενος, καὶ ὀνείδεσι πλυνόμενος, καὶ μάστιξιν ἐταζόμενος, καὶ παραγγελλόμενος παραγ γελίᾳ παντάπασιν ἐξόμνυσθαι τὸν Χριστὸν, ἢ θάνα

ST ORATIO V. IN LAUDEM S. JACOBI ZEBEDÆI. £8 tenebras luci anteferre; mortemque vita potiorem ducere longe vero amplius abhorret ut sit possibile, eum, qui Jesu Christi Deitatis ac beatitudinis sensum fecerit, universorum aliud quidpiam illo sanctius, seu dilectione fideque in ipsum, dignius arbitrari. τον επηρτῆσθαι τὴν ζημίαν, Αμήχανον, ἐξεδίη- rum qui sobria impartitus ratione sit, optione facta, σεν, άνδρα σώφρονος μετέχοντα λογισμοῦ, ἐλέ σθαι μὲν ἐν συγκρίσει τὸν σκότον ὑπὲρ τὸ φῶς θάνατον δὲ θέσθαι προτιμότερον τῆς ζωῆς. 'Αδυ νατώτερον δὲ πολλῷ, τὸν ἐν συναισθήσει τῆς Ἰησοῦ τοῦ Χριστοῦ θειότητος καὶ μακαριότητος γενόμενον, ἄλλο τι τῶν πάντων ἐκείνου σεβασμιώτερον, ἡ τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης καὶ πίστεως ἀξιοθεώτερον ἡγήσασθαι. Ούκουν ὅς γε πεπίστευκεν ἐκ Θεοῦ τε γενέσθαι τόδε τὸ πᾶν, καὶ παρ' αὐτοῦ δεδόσθαι προφήτας καὶ νόμον ἐν Ἰσραὴλ, τὸν ἀγαπητὶν δύναιτ' ἂν ἀρνεῖσθαι καὶ συμφυῆ καὶ μονογενῆ, δι' οὗ πάντα γέγονεν, ὁ τῆς δόξης πεποίηκε Πατὴρ, καὶ ἐν ᾧ συνέστηκε τὰ πάντα. Τοῦτο μόνον λυπηρόν, ὦ βασιλεῦ, τοῦτο θλίψεως ἡμῖν αἴτιον, ὅτι ἅπαξ μόνον, ἀλλ' οὐ μυριάκις ὑπὲρ τῆς Ἰησοῦ θεό τητος καὶ δόξης ἀποθανεῖν δυνατόν. Τούτοις τὸν μιαρώτατον ἐμβροντηθέντα καὶ μα νέντα, παρευθὺ κελεῦσαι τοῦτον ἀπαγαγεῖν, καὶ τὴν πανολβίαν κάραν μαχαίρα τεμεῖν. Οὐ θαυμαστὸν δὲ εἰ ὁ τῆς ἀδικίας πυθμήν, ὁ ὁδοποιὸς τοῦ ᾿Αντιχρίστου, ὁ τῆς ἀσεβείας πληρωτής, οὐ θαυμαστὸν εἰ τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους ἐπιβαλὼν, τὸν δεξιὸν ἀνεῖλε τῆς Ἐκκλησίας ὀφθαλμόν· ἀλλ' ἐκεῖνο θαυμασιώτερον, εἰ μὴ εἰς οἰκοδομὴν τοῦτο μείζω, καὶ νίκην αὐτῆς περιφανεστέραν ᾠκονόμητο· καὶ οὐδὲ τοῦτο τοσούτῳ θαυμαστὸν, ὅσον εἰ μὴ τοῖς Χριστοῦ διώκταις ἐντεῦθεν ἡ πανωλεθρία ἐπισέσει σται. Ἰάκωβος μὲν οὖν ὁ μακαριώτατος, ὡς ἀρνίον ἄκακον, ὡς πρόβατον ἄμωμον, ὀπίσω τοῦ ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ σφαγιασθείς, καὶ διὰ τοῦ ἀρχιερέως τοῦ μεγάλου θυσία ζώσα, λογική τε καὶ θελητὴ τῷ ζῶντι Θεῷ προσενεχθεῖσα, ἐπρέσβευσε μὲν ὑπὲρ τῶν ἀποστόλων, ἐπρέσβευσε δὲ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας· τοῖς μὲν, τὸ ἔργον εὐοδοῦσθαι τῆς ἀποστολῆς· τὴν δὲ, τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπαλλάττεσθαι μιαιφονίας· καὶ ῥήγνυσθαι μὲν τοὺς τῷ Εὐαγγελίῳ μαχομένους - λυτροῦσθαι δὲ τοὺς εὐδοκοῦντας αὐτῷ. Ταύτης ἀποτέλεσμα τῆς ἱκεσίας, ἡ παρ' ἐλπίδα του Πέτρου σωτηρία· τῶν τε δεσμῶν καὶ τῆς εἰρατῆς καὶ τῆς ἀπαγωγῆς, ἦν αὐτὸν ἔμελλεν Ἡρώδης ἀπ αγαγεῖν εὐθὺς μετὰ τὸ Πάσχα, δι' ἀγγέλου χειρὸς ἀπαλλαγή. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἡ αὐτοῦ Ἡρώδου θεήλατος πληγή, δι᾿ ἣν αὐτίκα τοῦ μικροῦ σώματος σκώληκας ἐξέμψαντος, βιαίως ἀπέρρηξε τὴν ψυχήν. Ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἡ χάρις τὰ ἔθνη μετιοῦσα, τοῖς Ἰουδαίοις τὸν οἶκον εἰς ἐρήμωσιν ἡφίει. 'Αλλ', ὦ κήρυξ θερμότατε τῆς ἀληθείας τοῦ Εὐαγγελίου! ὁ μετὰ Πέτρου καὶ Ἰωάννου τὴν ἀνωκάτω τάξιν καὶ τὴν κορυφὴν τῆς ἀποστολικῆς και θέδρας διειληχώς· χαῖρε, ὡς τὸ ποτήριον Χριστοῦ τοῖς συμμαθηταῖς προπιών, καὶ τὸ σωτήριον βά πτισμα, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν βαπτισθείς· καὶ διπλῷ στεφάνω, τῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς μαρτυρίας, κατα κοσμηθείς. Χαῖρε, ὅτι νήπιος ὧν ἔτι τὴν πνευματικήν ήλι- "Marc. x, 39. Absit igitur, ut qui rerum hanc universitatem a Deo conditam credit, atque ab eo datos prophetus ac legem in Israele, dilectum, ejusdem ac ille natura et Unigenitum, per quem condita omnia, quæ Pater gloriæ condidit, et in quo constant omnia, unquam negare possit. Unum nobis, rex, hoc molestum; unum angit et excruciat, quod semel duntaxat, non millies pro Jesu Deitate atque gloria mori concessum sit. Hisce scelestissimus ille attonitus ac furens, confestim duci Jacobum jussit, ac beatissimum illius caput gladio abscindi. Neque id mirum, quod iniquitatis sentina imusque gurges, Antichristi præcursor, impietatis artifex; cum in apostolos misisset manus, dextrum Ecclesiæ sustulerit oculum: sed illud dignum admiratione, nisi in majorem id ædificationem ejusque ipsius illustriorem victoriam, dispensatum esset. Quin ne hoc quidem sic mirum. quam si hinc quoque Christi persecutoribus conflatum non esset exitium. Beatissimus itaque Jacobus tanquam agnus innocens, tanquam ovis immaculatus, post Aguum Dei immolatus, et per pontifcem magnum hostia vivens, rationalisque et voluntaria, Deo viventi oblatus, precibus ad Deum pro apostolis intercessit; intercessit et pro Ecclesia. Pro illis quidem, ut eis prospere cederet apostolica functio; pro hac vero, ut a Judaica liberaretur sævitia: ac rumperentur quidem Evangelii hostes; malis autem solverentur, qui lubentes iHud haberent. Hujus effectus supplicationis, Petri illa inexspeclala salus; ejusque a vinculis et carcere et ductione per angelum liberatio, qua statim post Pascha eum Herodes erat ducturus. Neque id modo, sed et Herodis ipsius divino numine plaga, qua mox impuro corpore ebullientibus vermibus, violenter animam abrupit. Quin et inde gratia gentes prosecuta, Judæis domum in desolationem reliquit. Sed, o veritatis Evangelii prædicator ferventissime! qui cum Petro et Joanne supremam classem atque verticem apostolicæ dignitatis tenes: Salve sis, ut qui Christi calicem ante condiscipulos biberis ac juxta quod illi pollicitus eras, salutari baptismo baptizatus sis, duplicique præclare corona condecoratus, apostolici muneris ac suscepti martyrii ". Salve, quod cum parvulus adhuc esses spiritali

statura et aetate, terreni regni primatum petieris κίαν, βασιλείας ἐπιγείου προτίμησιν ήτησας· (nec enim frat unquam ut magnißcus animus, rei alicujus tenuis ac vilioris desiderio afficiatur) in virum autem adultus, Regi gloriæ proximam primamque sedem adeptus sis. Salve, beate Verbi Deique ipse oculis inspector, quod piscationem piscatione, desiderium desiderio, hæreditatem hæreditate commutans, iis, quæ instabilia sunt, ea quæ manent; iis, quæ in terris et fluxa sunt, cœlestia nec unquain peritura consecutus sis. Gaude, quod sicut nullo medio, cum in corpore versareris, Dei hominis consuetudine in terra prius utebaris, sic nunc eidem immediate spiritu deviuctissimus facie ad faciem in cœlis insuescis. Gaude et lætare in Domino Deo tuo ac Rege tuo, nosque propitius de cœlo intuere: ac vero purum nobis ac immaculatum, apostolorum ter beatissime, et a sæculi malitiæ insidiis liberum servans animum, Domino Christo incontaminatum utinam repræsen⚫ tes, in gloriam Patris et Filii et Spiritus sancti, in secula seculorum. Amen. ORATIO VI. οὐδὲ γὰρ ἀνέχεται ποτε ψυχή μεγαλοφυής, μικροπρεπές τι ποθεῖν· εἰς ἄνδρα δὲ τελειούμενος, τῆς Εγγιστα παρὰ τῷ Βασιλεῖ τῆς δόξης πρωτοκαθε δρίας ἠξιώθης. Χαῖρε, μάκαρ αὐτόπτα τοῦ Λόγου καὶ θεόπτα, ὅτι τῆς ἁλείας ἀλείαν, τῆς ἐπιθυμίας ἐπιθυμίαν, καὶ τῆς κληρονομίας κληρονομίαν ἀμειψάμενος, τοῖς ἀβεβαίοις τὰ μένοντα, καὶ τοῖς κάτω καὶ ῥέουσι τὰ οὐράνια κατακτήσω, καὶ μὴ μεταπίπτοντα. Χαῖρε, ὥσπερ μετὰ σώματος ἀμέσως τῷ Θεαν Ορώπῳ προσωμίλεις πρὶν ἐπὶ γῆς, οὕτω νῦν τῷ αὐτῷ προσεχῶς ἐν τῷ πνεύματι συμφυόμενος, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον ἐντυγχάνεις ἐν τοῖς οὐρα νοῖς. Χαῖρε καὶ κατευφραίνου ἐν Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου καὶ βασιλεῖ σου· καὶ ἡμᾶς ἐποπτεύοις ἄνωθεν ἵλεως· ἄσπιλον δὲ καὶ ἄμωμον ἡμῖν, ὦ τρισμακαριώτατε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῆς τοῦ νῦν αἰῶνος κακίας ἀνεπίβουλον [ἀνεπιβούλευτον] διατετηρηκὼς τὴν ψυχήν, ἁμίαντον παραστήσαις τῷ δεσπότη Χριστῷ, εἰς δόξαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Laudatio sancti ac celebratissimi apostoli et Evange· Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον καὶ listæ Joannis Theologi. Qui magnum tonitrui Filium laudare jubet, ipsum mihi magnum Dei Spiritum laudibus coroεὐαγγελιστὴν Ἰωάννην τὸν Θεολόγος. Ο τὸν μέγαν τῆς βροντῆς γόνον προτρεπόμενος ἐπαινεῖν, αὐτό μοι δοκεῖ τὸ μέγα τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα nare jubere videtur; quo ille compositus ac con- παραινεῖν ἐπαινεῖν· ᾧ ῥυθμιζόμενος ἐκεῖνος καὶ cinne collisus, orbem terrarum ad suum convertit sonum 16. 3. Id vero tantum sermonis nostri facultatem superat, quantum et humanæ vim comprehensionis excedit. Cum enim sonitum hunc, qui sensu percipi tur, haud facile animo intelligamus; quanam quis ratione spiritalem assequatur, ac qui omni corporis sensui præcellit? Cumque id tonitruum, quod per naturam in nubibus venti agitatione conflatur, accurate verbis explanare non possimus: quonam modo eximii illius, cujus solus ipse Dominus conflator, ac parens, laudes præsumamus? Quis ita in divinis eruditus, sicque alto animo præditus? Quis ita terrenis superior sese extulit, parique coelestibus celsitudine evasit? Quis adeo seipso excedens, intra Deum comprehensus totusque receptus est, ut vel os aperire, ac linguam movere in Dei discipulorum laudem audeat? Quis sufficiens, ut nedum omnium sigillatim, sed vel unius illorum virtutis magnificentiam pro rei merito, animo informare, ut verbis eloqui possit? Quænam mens (ut summa dicam), quæve ratio ac oratio. magnificæ Joannis indolis (quinimo animi Deo simillimi mentisque divinissimæ laudes attigerit, nisi is ipse e cœlestibus tantisper adytis descendens, divinæque æmula bonitate humilibus accedens, osque pro theologi munere divinissimum auribus nostris accommodans, suam nobis, quoad 16 Marc. 131, 17. εναρμονίως κροτούμενος, πρὸς τὸν οἰκεῖον τὴν οἰκουμένην ἐπέστρεψε φθόγγον. Τὸ δὲ τοσούτῳ τοῦ ἡμετέρου λόγου τὴν δύναμιν ὑπερβάλλει, ὅσῳ καὶ τὴν ἀνθρωπίνην ὑπεραίρει κατάληψιν. Εἰ γὰρ τὸν αἰσθήσει ληπτὸν τοῦτον ἦχον, οὐ πρόχειρον κατανοεῖν, πῶς ἄν τις ἐφίκοιτο τοῦ νοουμένου καὶ πᾶσαν σώματος αἴσθησιν ὑπερβαίνοντος; Καὶ εἰ τὴν ἐγγι νομένην τοῖς νέφεσι, τῇ κατὰ φύσιν κινήσει τοῦ πνεύματος βροντήν, οὐχ οἷοί τέ ἐσμεν ἀκριβεῖ δια σαφῆσαι λόγω, πῶς ἂν τῆς ὑπερφυοῦς, καὶ μόνῳ τῷ Κυρίῳ προσκροτηθείσης ή γεννηθείσης, τῶν ὑμνήσεων κατατολμήσαιμεν; Τίς οὕτω τὰ θεῖα που λύς, οὕτω τὴν καρδίαν βαθύς; Τίς οὕτω τῶν γηίνων ὑπερανώκισται, οὕτω τοῖς οὐρανίοις συνυψωται; Τίς ἐπὶ τοσοῦτον ἑαυτοῦ ἔξω γενόμενος, ἔνδον Θεοῦ κατείληπται, ὥστε στόμα διᾶραι τολμᾷν, καὶ γλῶσσαν εἰς ἔπαινον κινεῖν τῶν τοῦ Θεοῦ μαθητῶν; Τίς ἱκα νός, μὴ ὅτι γε πάντων ὑφ᾽ ἕν, ἑνὸς γοῦν αὐτῶν, τὴν τῆς ἀρετῆς μεγαλοπρέπειαν, τυπωθῆναί τε κατ' ἀξίαν τῷ νῷ, καὶ ἑρμηνεῦσαι τῷ λόγῳ δυνηθῆναι; Ποῖος, ἵνα συνελών εἴπω, νοῦς, ποῖος δὲ λόγος τῆς Ἰωάννου μεγαλοφυΐας, μᾶλλον δὲ θεοειδέστατης ψυχῆς καὶ διανοίας τοῖς ἐγκωμίοις προσεγγίσαι, εἰ μὴ αὐτὸς ἐκεῖνος τῶν οὐρανίων ἀδύτων ὑποκατα βὰς, καὶ θεομιμήτῳ χρηστότητι τοῖς ταπεινοῖς ἡγγικώς, καὶ τὸ θεολογικώτατον στόμα τοῖς ἡμετέ ροις ὠσὶ παρασκευάσας, τὸν οἰκεῖον ἔπαινον, εἰς τὴν

ORATIO VI. — IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. Veni igitur, divine Theologe et Evangelista, cœlestis Verbi tuba, sonora, concinna mellitis veritatis sonis, omnem Græcorum sermonis vanitatem silentio damnans: omniaque oratorum ac philosophorum multiplici consonantia modulata organa theologiz tuæ alto tonitruo sopiens, atque omnem Verbo dignum animum ad se trahens; nec hominum modo, sed et ipsarum (ausim dicere coelestium Potestatum pereximium auditum sui desiderio illiciens. τοῦ Πατρὸς δόξαν, ὡς ἐφικτὸν ἡμῖν, ἐμβροντήσειεν assequi licet, in Patris gloriam, laudem intonuerit? ἡμῖν; Ελθὲ τοιγαροῦν, ὦ θεσπέσιε θεολόγε καὶ εὐαγγελιστά, ἡ οὐρανία τοῦ Λόγου σάλπιγξ, ἡ εὐηχος, ἡ ἐναρμόνιος, ἡ τοῖς μελιειδέσι τῆς ἀληθείας φθόγγοις, πᾶσαν εἰκαιομυθίαν ἑλληνικὴν κατασι γάσασα· πάντα δὲ ῥητόρων καὶ φιλοσόφων όργανα πολυαρμόνια τῷ βροντοφώνῳ τῆς θεολογίας σου κατακοιμίσασα· πᾶσαν δὲ ψυχὴν ἀξίαν τοῦ Λόγου τρὸς ἑαυτὴν ἐφελκομένη· καὶ οὐκ ἀνθρώπων μόνων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν, τολμῶ φάναι, τῶν οὐρανίων Δυνά μεων, τὴν ὑπερφυεστάτην επισπωμένη πρὸς ἑαυ τὴν ἀκοήν. Ο τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων ἀξιώτατος υποφήτης καὶ γραμματεύς· τὸ στόμα τοῦ Χριστοῦ, ἡ γλῶσσα τοῦ Πνεύματος, ἐλθέ μοι τῷ πνεύματι, Πνεῦμα καὶ αὐτὸς θεῖον ὤν, ὡς ἐκ Θεοῦ Πνεύματος γεγεννημένας. Ἰδοὺ κίχρημί σοι καρδίαν πραείαν καὶ ἡσύχιον, καὶ οἷα δὴ νοερὸν κῆπον καὶ μυστικὸν, διάνοιαν ὑπέχω ταπεινήν τε καὶ ὁμαλή. Εξεγείρου, βοῤῥᾶ, καὶ ἔρχου, νότε· διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσά τωσαν ἀρώματά μου. Προσλαλείτω γάρ σοι καὶ Σολομών· σὺ γὰρ βοῤῥᾶς μὲν, ὡς τοῖς καθαρωτάτοις τῆς θεολογίας φθέγμασιν, οἷα λαμπραῖς καὶ ζωογό νοις ἀναψύχων πνοαῖς· καὶ τὸ τῆς πολυθείας πνίγος, καὶ τὸν τῶν αἱρέσεων διαχέων φλογμόν· καὶ τὰς πιεζομένας ἐν τούτοις καρδίας ψυχαγωγῶν καὶ ανακτώμενος. Νότος δὲ, ὡς τοῖς τῆς ἀγάπης διαθερμαίνων λόγοις, καὶ τοὺς ἀναισθησίᾳ νοῦ καὶ σκληρότητι θείας ἐστερημένους ἐπιρροῆς, ἀγόνους τε διὰ ταῦτα καὶ κατεψυγμένους καθεστῶτας, ἀναθάλπων καὶ ἀναζωπυρῶν, καὶ ζωτικῆς ἱκμάδος πληρῶν καὶ καρποφόρους ἀποτελῶν. Τοιαύταις πνοαίς, τοιούτοις βοιζήμασιν ἀεὶ διαπνέων ἡμᾶς, ὦ μακάριε, ὥσπερ τινὰ ποικίλην ἐκ ποικίλων ἀρωμάτων εὐωδίας ὀσμὴν, τὴν ἐκ τῶν λόγων σοι αίνεσιν παρασκεύασον ἐνεγκεῖν. Πάντως δὲ, οὐδεμιᾶς ἡμῖν μακρηγορίας χρεών, τὸν πρῶτον ἐν θεολόγοις προθεμένοις ὑμνεῖν. ὡς γὰρ ἀεὶ τὸ θεῖον ἔν τε τοῖς ἄλλοις πᾶσι, καὶ πολὺ πλέον τοῖς λόγοις, τὸ γοργὸν καὶ συντετριμμένον [συντετμημένον] φιλεῖ· φίλον δὲ τοῦτο, καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ θεολογεῖν εἰδόσιν, οὕτω προσήκειν ἡγοῦμαι καὶ τῷ νῦν ἐπαινουμένῳ, ἀπέριττόν τε καὶ σύμμετρον, ὡς οἷόν τε, τὸν λόγον καρποφορεῖν. Οθεν οὐκ ἀπὸ τῶν ἔξω καὶ γῆθεν αὐτῷ παρεπομένων, γένους, φημί, καὶ πατρίδος, ή τινος εὐκληρίας βίου, τὸν οὐράνιον ἄνδρα γνωριούμενο περιττὴ γὰρ, καὶ οὐχ ὅπως τῷ ὑψηλοτάτῳ τῆς ἀληθείας εὐτ αγγελιστῇ· ἀλλ' οὐδὲ τοῖς πολλῷ λειπομένοις τῆς ἀρετ τῆς ἁγίοις, οἰκεία ἢ θελητή, ἡ ἀπὸ τῶν τοιούτων εὐφη μία. Ἀλλὰ τὰ ἀπὸ γῆς μὲν τίμια τοῖς ἀπὸ γῆς ἐναβρύ νεσθαι παρῶμεν· οἷς δὲ ἡ γέννησις οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος γέγονεν ἀνδρός· ἀλλ' ὁ Πατήρ μὲν οὐράνιος ἄνωθεν προεγνωκώς, συμμόρφους κατὰ καιρὸν ἐξελέξατο τῷ Μονογενεῖ· τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον ὡς ἁγίοις ἐπαναπαυσάμενον, καὶ καινὸν ἐν αὐτοῖς ἄνθρωπον καὶ θεοειδὴ τῷ τῆς ἀληθείας λόγῳ γεγεννηκώς, υἱοθετήσατο τῷ Θεῷ, τούτους ἐντεῦθεν 17 II Cor. 111, 17. 18 Cant. 1V, 16. 18 Joan. 1, 13. Patris luminum dignissime interpres ac scriba, Christi os, lingua Spiritus, veni ad me spiritu, qui et ipse divinus Spiritus sis, tanquam ex Deo Spiritu natus ". Ecce cor tibi lene et tranquillum mutuo, velutque intelligentem hortum ac mysticum, humilem æquabilemque animum præbeo. Surge, aquilo, et veni, auster; perfta hortum meum, et fluent aromata mea 18. Te enim etiam Salomon alloquatur. Tu namque aquilo, ut limpidissimis scilicet theologiæ vocibus, tanquam puris ac vitalibus falibus refrigerans, superstitiosique numinum cultus algorem atque hæreseon incendia, dissipans; hisque oppressa pectora recreans ac levans. Auster vero, velut charitatis sermonibus calefaciens, menstisque exstincto sensu ac duritie, divino omni detitutos influxu, eaque ratione infecundos atque rigentes refovens ac exsuscitans, vitalique humore replens ac fructiferos præstans. Ejuscemodi flatibus, istiusmodi stridoribus nos semper perflans, vir beate, præsta, ut velut quamdam ex variis aromatibus odoris suavissimi tragrantiam, quæ sermonibus texitur, laudem tibi offeramus. Omnino enim nihil nobis prolixa opus oratione, quibus incumbal ut primum inter theologos laudemus. Quemadmodum enim Deus, cum in reliquis omnibus, tum potiori longe ratione in sermonibus, id amat quod acre ac breve est; amant vero et qui divina tractare norunt: sic et illi quem laudamus convenire existimo, ut orationem minime superfuam, ac modis suis coercitam, quoad licet, offeramus. Quamobrem a nullo eorum quæ extrinsecus sunt, et terrena quasi appendice sequuntur (prosapia scilicet atque patria ullave sæculi claritate) virum cœlestem celebrabimus (superflua enim, ac nedum celsissimo veritatis evangelista, sed neque sanctis ab ejus longe virtute remotis conveniens aut placita, quæ ex talibus laudatio est). Verum terrenis ornamentis superbire eos sinamus et gloriari, qui sunt e terra: quibus autem ualivitas atque origo non ex sanguinibus, nec ex voluntate viri obtigit: sed Pater quidem cœlestis olim præcognitos, pro tempore conformes elegit Unigenito; Spiritus sanctus autem, ut qui in sanctis conquie19

cat sl, atque in eis novum hominem ac Deilormem ὑμνεῖσθαι καὶ θαυμάζεσθαι, ἐν τῷ Κυρίῳ, κατὰ λόsermone veritatis gignat, in filios Deo adoptavit ***; για, ψυχὴν ἐπαινουμένους, καὶ ὡς ἥδιστα τῷ οὐρα νίῳ συνδοξαζομένους Πατρί. ii inde laudentur ac admirationi habeantur, quorum, juxta sacra eloquia, in Domino laudetur animus; quique adeo cum cœlesti Patre jucundissime celebrentur 31. Ἐντεῦθεν πᾶσι μὲν ἁγίοις προσήκων ὁ ἔπαινος, ὡς ἐξ ἑνὸς τοῦ τῶν φώτων γεννωμένοις Πατρός· οὐχ ἥκιστα δὲ τοῖς κορυφαίοις καὶ πρεσβυτάτοις τοῦ Λόγου θεολόγοις· ὧν Πέτρος μὲν, ὡς τῆς ἱερᾶς πίσ στεως πέτρα καὶ ἀῤῥαγής προετιμήθη κρηπίς· Ἰάκωβος δὲ, ὡς πρῶτος τῶν ἀποστόλων τῷ ποτη ρίῳ καὶ τῷ τοῦ πάθους βαπτίσματι κοινωνεῖν μέλλων Χριστῷ, καὶ βάσις ἁγίας ἐλπίδος τοῖς ἁγίοις ἐσόμε νος. Σὺ δὲ, ὦ μάκαρ, τὴν ἄκραν τῆς ἀποστολικῆς Inde cunctis quidem sanctis apta laudatio, velut ex uno Patre luminum prognatis; cum primis vero coryphæis antiquissimisque Verbi theologis; ex quibus Petrus quidem tanquam fidei petra firmissimumque fundamentum honore prælatus est: Jacobus vero, ut qui primus apostolorum, calicis ac baptismatis passionis Christo socius, sanctæque fidei basis sanctis esset futurus. Tu vero, o beate! summa apostolicæ majestatis arce arrepta, ut qui supremam virtutum (charitatem dico) præ μεγαλοπρεπείας κατέλαβες κορυφήν, ὡς τὴν ἀκρο cunctis illius consortibus dilexeris, eximieque tibi illa placueris, ac summe eam colueris; inque ea, vere dilecto ac charissimo Deo Verbo Deique Unigenito, necessitudihe devinctus sis. Nempe hoc tibi animi incitationis summique in Deum ascensus initium. Hoc et vestræ nota propria atque insigne beatitatis, pulcherrimum peculiarissimumque, ac quam maxime singularis gloriatio, velut præ sanctis reliquis magis propria, Jesu nempe dilectio; qua utique suavissimi mentis vestræ decoris, divinæque formæ præstantia clucescit. Quemadmodum enim nihil ad speciem majus, ne subtili quidem cogitatu assumi queat, specioso forma præ filiis hominum *: sic quem ille singulariter amavit, primas utique animi pulchritudinis laude præ reliquis retulerit. Nec enim adeo dilectus esset, ut et una fere illius nota propriaque distinctio charitas foret ac dilectio, nisi probitatis morumque leuitatis, atque Dei simulacro bonitatis abundantia, maxima cum diligente necessitudine, a se quoque certa quadam ratione ac pro modulo, dilectionem ipse contulisset. Diligere enim eos qui ipsum ament, diserte pronuntiat Dei sapientia ". Omnem igitur divinam actionem omnemque eximiam contemplationem, velut ex quadam radice, ex Christi in eo dilectione surgere: ac quidquid geret aut loqueretur, dilectionis fructum esse; qua ille totus excedens ac continue quasi emigrans, semper quidem in ea Deum contuebatur s; hancque adeo divinæ legis plenitudinem, Deumque esse ac deilicam noverat; cujus scilicet extrema, perfectissima imperturbatione ac mente purissima, nactus esset ***. Cæterum videamus, unde a principio motus, et qua provectus ac proficiens via, ad perfectionis hanc speculam subvectus sit. Jam enim magna veraque luce iis exorta, qui sedebant in tenebris; ac quidem Patre gloriæ, Filium esse charissimum, eum qui intingebatur, e caelis intonante *; e terra vero, ipso qui intingebat, Agnum Dei esse testante ***, quin et Spiritu in columbæ specie descendente, τάτην τῶν ἀρετῶν, τὴν ἀγάπην δὴ λέγω, παρὰ τοὺς μετόχους αὐτῆς πάντας Αγαπηκώς, καὶ ὑπερβαλλόν τως ᾑρετικώς, καὶ ἄκρως κατωρθωκώς, καὶ ἐν αὐτῇ τῷ ὄντως ἀγαπητῷ Θεῷ λόγῳ καὶ τοῦ Θεοῦ προσ ῳκειωμένος Μονογενεῖ. Τοῦτό σοι καὶ ἀρχὴ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ὑπῆρξε κινήσεως καὶ ἀναγωγῆς. Τοῦτο καὶ γνώρισμα της μακαριότητος ὑμῶν κάλλιστόν τε καὶ ἰδιαίτατον, καὶ καύχημα εξαίρετον, οἷον τῶν πάντων μᾶλλον ἁγίων ἀποκληρούμενον, ἡ ἀγάπη τοῦ Ἰησοῦ, δι' ἧς ἡ ὑπερβολὴ τῆς νοερᾶς ὑμῶν εὐπρεπείας ἢ θεοειδείας παραδείκνυται. Ωσπερ γὰρ οὐδὲν ὡραιό τερον τοῦ ὡραίου κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, οὐδὲ τῇ ἐπινοίᾳ δυνατὸν λαβεῖν· οὕτω καὶ ὃν ἐξαιρέτως ἐφίλησεν ἐκεῖνος, τὰ πρεσβεία δηλαδη πρὸς τοὺς ἄλλους τῆς νοερᾶς ἀποίσεται καλλονῆς. Οὐδὲ γὰρ ἂν ἐπὶ τοσοῦτον ἠγάπητο, ὡς καὶ ἀπ' αὐτ τῆς μόνης σχεδὸν τῆς ἀγάπης χαρακτηρίζεσθαι, εἰ μὴ περιουσία χρηστότητος καὶ θεομιμησίας, οἰκείως εἶχε πρὸς τὸν ἀγαπῶντα, καὶ τὴν παρ' ἑαυτοῦ φι λίαν ἀναλόγως εἰσηνέγκατο. Τοὺς γὰρ φιλοῦντας αὐτὴν ἀγαπᾷν, ἡ τοῦ Θεοῦ διαρρήδην ἀποφαίνεται σοφία. Πᾶσαν τοίνυν πρᾶξιν θεοτελῆ καὶ θεωρίαν ὑπερ φυᾶ πᾶσαν, καθάπερ ἔκ τινος ῥίζης, τῆς ἐν αὐτῷ βλαστάνειν ἀγάπης Χριστοῦ· καὶ πᾶν τὸ δι' αὐτοῦ γινόμενον ἢ λεγόμενον, ἀγάπης εἶναι καρπόν, καθ' ἣν ἐκεῖνος ἐξεστὼς ὅλος καὶ διαπαντὸς ἐκδημῶν, ἀεὶ μὲν ἑώρα τὸν Θεὸν ἐν αὐτῇ· ταύτην δὲ ᾔδει πλήρωμα νόμου Θεοῦ, καὶ Θεὸν οὖσαν καὶ θεοποιοῦσαν, τὰ ἔσχατα ταύτης ἀπαθείᾳ τελειοτάτῃ καὶ νῷ καθαρω τάτῳ κατειληφώς. Αλλ' ίδωμεν, ὅθεν τὴν ἀρχὴν κινηθείς, καὶ δι' ἧς ἀναγόμενος καὶ προκύπτων ὁδοῦ, ταύτην ἐπήρθη τῆς τελειότητος τὴν περιωπήν. Αρτι γὰρ τοῦ μετ γάλου καὶ ἀληθινοῦ φωτὸς, τοῖς ἐν σκότει καθημέ νοις ἀνίσχοντος· καὶ ἄνωθεν μὲν ἐξ οὐρανῶν τοῦ Πατρὸς τῆς δόξης ἀγαπητὸν Υἱὸν εἶναι τὸν βαπτι ζόμενον ἐμβροντήσαντος· κάτωθεν δὲ τοῦ βαπτίζου τος, Ἀμνὸν εἶναι τοῦ Θεοῦ τοῦτον μαρτυρήσαντος· 20 Rom. v, 29. 20* Jac. 1, 18. " Psal. xxxIII, 3. ει* Psal. ILIV, 5. 3 Prov. vult, 17. 2³ II Cor. v, 14. *³* Rom.xı11, 10; | Joan. iv, 8. * Isa. 1x, 21; Matth. u!, 17; Luc. ii, 22 *** Joan. 1, 29.

ORATIO VI. IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. καὶ τοῦ Πνεύματος δὲ περιστερᾶς εἴδει κατιόντος, atque amborum testimonium obsignante, præter καὶ τὴν μαρτυρίαν ἀμφοῖν ἐπισφραγίζοντος, οἷά τις ἡλιακὴ πρὸς τοῖς ἄλλοις τοῦ Λόγου μύσταις, καὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου προσέπεσε μαρμαρυγή· καὶ καθάπερ τινὰ σπινθῆρα γνώσεως ἐλλαμφθέντες τοῦ μαρτυρουμένου, ἐπειδὴ μετ' ὀλίγον αὐτοὺς ὁ θεαρχιχώτατος εκάλεσε παραστάς, οὐδὲ βραχὺ γοῦν πρὸς τὴν κλῆσιν ἀνεβάλοντο· οὐ συνηθείας οἰκείων, οὐ φίλων, οὐχ ὁμηλίκων, οὔθ᾽ ὅλως συγγενικῆς φιλίας, καὶ ἑταιρίας ἐπεσχέθησαν τοῖς δεσμοῖς· ἀλλὰ καὶ τὰ προσόντα πάντα, καὶ τὴν ἑστίαν τὴν πατρικήν· ναὶ δὴ καὶ αὐτὸν τὸν πατέρα μετὰ τοῦ πλοίου καὶ τῆς ἁλιευτικῆς ἀφέντες (ὢ τῆς πίστεως 1) ἀκολουθοῦσι τῷ Ἰησοῦ· ἐν ἀληθινῇ καὶ γνησίᾳ καρδίας συμφυό μενοι στοργή. Καὶ ταῖς μὲν ἀκτῖσι τῶν λόγων τῆς χάριτος τῶν ἐκ τοῦ θεαρχικοῦ στόματος ἐξαλλομένων, περιλαμπόμενοί τε τὸν νοῦν, καὶ εἰς καινὸν ἄνθρωπον καὶ θεοειδή μεταμορφούμενοι· τοῖς τῶν ἔργων δὲ θαυμασίοις τὴν πίστιν κραταιούμενοι, καὶ ἡμέραν ἑξ ἡμέρας τὸν τῆς ἀγάπης ἀναζωπυροῦντες πυρσόν καὶ καθάπερ τὰ τῶν φυτῶν εὐγενέστερα ἢ εὐθαλέστερα, γῆς τε πίονος καὶ καλῆς λαχόντα τῆς ὑπου κειμένης· ἱκανῶς δὲ καὶ τῆς παρὰ τῶν φυτοκόμων ἀξιούμενα κομιδῆς· θᾶττόν τε πρὸς ὕψος ἀναδίδοται, καὶ βαθείας καθιέντα ῥίζας, ἀδρύνεται τε κατὰ τὰ χος, καὶ πολὺν, ὡς εἰκὸς, ἀποδίδωσι τὸν καρπόν οὕτως οἱ τοῦ Λόγου δοκιμώτατοι μαθηταί, καλής ὅτι μάλιστα καὶ ἀγαθῆς ὄντες διανοίας, οἷς μὲν τῶν ἱερῶν τῆς σοφίας ὀργίων κατηξίωντο, τὴν καρδίαν βαθυνόμενοι· οἷς δὲ τῶν ἔργων Χριστοῦ τὴν μεγαλοπρέπειαν κατεθεῶντο, πρὸς οὐράνιον ὕψος πίστεως τὸν νοῦν ἀνατεινόμενοι, εὐγενῆ καὶ ὤριμον τὸν τῆς ἀγάπης ἀπεδίδουν καρπόν. Οθεν αὐτοῖς περὶ τὰ ἥττω φανεῖσι πιστοῖς, καὶ περὶ τὰ μείζω λογισθῆναι πιστοῖς· καὶ τῶν ἔργων Ἰησοῦ τὴν λαμπρότητα πίστεως ὑποσχόντες τελειό τητι, καὶ τῆς ὑπερουσίου θεότητος, ὡς ἐφικτόν ἀν θρωπίνῃ κατηξιοῦντο φύσει. Καὶ γὰρ οὐ τοῖς πολύ λοῖς ἑαυτὸν ἐνεπίστευεν ὁ ὑπερούσιος, σαφῶς ἑκάστου τὰ κρύφια τῆς καρδίας καταθεωρῶν· οὐδὲ πα σιν ἐξαπίνης τοῖς μαθηταῖς· ἀλλ' οὓς ἀξιωτέρους ᾔδει, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων πιστοτέρους παραλαδών· καὶ τῷ Θαβωρίῳ προσαναγαγών, τὴν αὐτοῦ δόξαν ηρέμα μεταμορφούμενος ὑπέδειξεν. Τοῦτο μὲν οὖν, οὐ τοῦ Ἰωάννου μόνον, ἀλλὰ καὶ Ἰακώβου καὶ Πέτρου τῆς πίστεως ἀπόδειξις έναρ γῆς· τεκμήριον δὲ τῆς κατὰ τὴν ἀγάπην τελειότητος, ἡ κατὰ τὸ μυστικὸν δεῖπνον ἐπὶ τὸ ζωαρχικώ τατον στῆθος ἀνάκλισις τοῦ Θεολόγου. Ἐπεὶ γὰρ ἕνα τῶν συνεστιωμένων παραδώσειν αὐτὸν προειρηκέ ναι, θορύβου μὲν, ὡς εἰκὸς, τὰς καρδίας τῶν μαθητῶν καὶ λύπης ἀγωνιώσας ὑποπίμπλασθαι· οὐδένα δὲ παρρησίᾳ τολμᾶν ἐρωτᾷν, εἰ μὴ τὸν κατὰ τὴν ἱερὰν ἀγάπην ὑπερβαλλόντως τετελειωμένον, ὃς ἐχόμενα κατακείμενος τῷ διδασκάλῳ· προσαναβὰς δὲ, reliquos Verbi discipulos, in Zebedæi quoque flios, velut solis quidam micatus et splendor cecidit; ac quasi scintilla quadam, ejus, cui testimonium perhibebatur, illis coruscante, cum brevi post divinissimus ille fonsque deitatis illos praesto vocasset, ne momento quidem obsequi distulerunt. Non consuetudinis suorum, non amicorum, non æqualium, neque prorsus cognatorum sodaliumque necessitudinis vinculis inhibiti sunt; sed et omni substantia paternaque domo, quin et ipso patre una cum rave ac navicularia arte relictis (ο fidem!) Jesum sequuntur, nedum corpore, sed magis spiritu; vero illi sinceroque cordis amore devincti. Ac quidem sermonum gratiæ, divino ex ore salientium, radiis animo collustrati, inque novun hominem ac deiformem transformati; adınirandis+ que operibus in fide roborati, ac dilectionis flam main de die in diem suscitantes, velutque nobiliora vegetioraque ac magis virentia germina, pinguique ac opima subjecta humo consita, necnon sedula plantantis diligentia exculta, citius proceritate augescunt, altisque firmata radicibus, tum cito crassescunt, tum fructum, ut par est, longe uberem proferunt; sic probatissimi Verbi discipuli, cum honesta maxime atque optima præstarent mentis indole, qua sacris sapientiæ orgiis initiabantur, alte animo defixi; qua vero operum Christi magnificentiam contuebantur, in coelestem fidei sublimitatem mente surrecti, nobilem ac maturum dilectionis fructum reddebant. Hinc nempe adepti, ut cum in minoribus fideles exstitissent, etiam in majoribus fideles haberentur: operumque Jesu splendorem perfectioni fidel permittentes, supersubstantialis quoque deitatis, quoad humanæ naturæ concessum est, compotes efficerentur. Non enim vulgo seipsum credebat, qui substantiam omuem excedit, quod cujusque oc culta cordis palam intueretur **: nec cunctis repente discipulis; sed illis assumptis quos digniores noverat, ac majori cateris fide præstantes; subductisque illis ad Thaborii excelsa, suam eis claritatem leniter transformatus ostendit *. Id quidem, non Joannis duntaxat, sed et Jacobi et Petri fidei aperta probatio est: perfectæ vero dilectionis certum indicium, theologi in mystica cœna super vitalissimum pectus recubitus ". Quod enim discipulorum corda, idcirco quod prædictum erat, fore ut communi mensa cœnantium unus Magistrum traderet, turbationis atque mororis, ut par est, anxiique timoris plena erant: nec ullus palam interrogare audebat, excepto duntaxat qui sacræ dilectionis perfectione excellenter præstabat, cum Magistro proximus discumberet, tantisper ad * Luc. xvi, 10. tr. Joan. ri, 24. ** Matth. xvii, 1; Marc. ix, 1; Luc. ix, 17. PATROL. GR CV. 26° 28ª Joan. xiii, 23.

ORATIO VI IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. πᾶσαν ἄρχοντες καταστάντες τὴν γῆν· ἄλλοι μὲν ἄλ. ram, alius aliam partem ad apostolici munerin funλου τῆς οἰκουμένης μέρους τὴν ἀποστολικὴν ἀρ ctionem sortiti, ad suam quisque provinciam proτὴν διακληρούμενοι, τὴν κατ᾽ αὐτὸν ficiscebantur 28°. ἱπείη ἕκαστος Ἡ μεγάλη δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου βροντή, ὁ με μεστω μένος τῆς ἄνω θεολογίας κρατήρ, ὁ τῶν ἀποστόλων ὀφθαλμός, Ἰωάννης ὁ πάνυ, κατακληρούται την Ασίαν, ὡς δυνατὸς ἐν λόγοις, δυνατὸς ἐν ἔργοις ο τὴν πόλεσι μὲν ἄγαν καὶ δυναταῖς, λαοῖς δὲ θρασυτέτοις κομῶσαν καὶ πονηροτάτοις· λαοίς πολλῷ πλού τῳ, καὶ δόξαις γαυρουμένοις κεναῖς· καὶ σοφίᾳ μὲν Ἑλλήνων ὑπεραιρομένοις· τῇ περὶ τοὺς θεοὺς δὲ πλάνη σφοδρότερον ἐνισχημένοις. Τούτοις ὁ μέγας ἀπόστολος ἐπιδεδημηκώς, καὶ πᾶσαν μὲν τῶν ἀνθρώπων καρδίαν τῷ τῆς δεισιδαιμονίας ζόφῳ πεπαχυμένην ιδών· πᾶσαν δὲ ψυχὴν ἐζωγρημένην τῷ διαβόλῳ, καὶ πρὸς τὸ αὐτοῦ θέλημα συντεταμένην τῷ πνεύματι κατανενοηκώς, οὐκ ἀνεβάλετο τοῦ Πνεύματος τὴν ἐπιταγήν· οὐ τῷ ἐργώδει τοῦ ἐγχειρήματος ἀπεκναίσθη τὸν νοῦν, οὔτ᾽ οὖν διψυχίας περιπέπτωκε λογισμοῖς. Πρὸς τὸν δὲ ἐν αὐτῷ μένοντα Χριστὸν ἀφορῶν, οὐ κατὰ τῶν ἀνθρώἀλλὰ κατὰ τῶν δαιμόνων· οὐδὲ κατὰ τῶν αἰ χμαλώτων, ἀλλὰ κατὰ τοῦ τυράννου πρῶτον αὐτοῦ, τῇ νοητῇ παντευχία παρατέτακτο τοῦ Πνεύματος των, Magnum vero Dei Verbi tonitruum, plenus ille supernæ theologia crater, apostolorum oculus, præ clarus Joannes, Asiam in sortem accipit, tanquam videlicet vir sermone potens ac operibus: provinciam nimirum multis urbibus iisque potentibus confertam, ferocioribusque ac nequissimis populis longe plenam; populis scilicet divitiarum afluentia inaniumque vento opinionum superbientibus; Gracorum quidem sapientia gloriantibus, sed qui deorum arctius errore innexi tenerentur. Ad hos magnus apostolus cum se contulisset, omnesque eorum animos superstitionis caligine obratos cerneret; captosque omnes a diabolo, atque in ejus intentos voluntatem spiritu animadvertisset, nihil morandam Spiritus jussionem putavit. Non aggressionis arduo offensus animo est, neque vero in dubietatis ac diffidentiæ incidit rationes: sed in Christum in ipso manentem, versis oculis, non adversus homines, sed damones; nec adversus captivos, sed in ipsum primo tyrannum, ea quæ mente intelligitur armatura Spiritus Instructus est. Atque hunc primum, Christi tum exemplo, tum potentia, alligare statuit; sicque ejus arma auferre, atque ea rationne captivos recipere; necnon decori domus Dei (Ecclesia scilicet ) spolia dividere "*. Num vero sic quidem Christi exemplo cogi - tavit ac statuit, segnius vero cum hoste conflixit? aut congressus quidem strenue est (id est, ex Evangelii norma) certamen tamen inchoatum ac imperfectum reliquit? aut exhibuit quidem perfectum, non sic tamen ut omnimodis Jesu similitudinem assecutus sit? Nequaquam; sed sicut Christum prius, non ex parte, sed totum animi sinu exceperat, eamque ob rem cunctis simul divini Spiritus virtutibus stipatus instructnsque erat, sic quoque salutaris ministerii opus, perfecta cum co similitudine, perfectum Deo repræsentavit. Ac sicut ipse primus cœlorum Rex, non sola potentiæ abundantia parentem malitiæ voluit subjugare verum etiam sapientia, verum etiam justitia, ut qui simul omnia, et potens, et justus, et sapiens esset, quinimo ipsa vere sapientia et justitia et potentia: atque ut sibi quidem illustrem victoriam, adversario autem illustrem firmioremque ruinam efficeret, eadem assumpta forma cum illis qui læsi injuria fuerant, inque sapientia et justitia cum hominibus conversatus, frustra nequissimi malitia persecutionem sustinet, insidiisque ad mortem appetitur. Quamobrem etiam quibus ille inique ingruebat, merito transfixus, et in operibus manuum suarum comprenhensus, devictus est, judicioque damnatus, sic manu Dei tyrannico principatu do Καὶ τοῦτον ἐν ὁμοιώματι Χριστοῦ καὶ δυνάμει πρῶτον διανοείται δῆσαι καὶ οὕτω τὴν αὐτοῦ πανω οπλίαν ἆραι· καὶ οὕτω τὴν αἰχμαλωσίαν αίχμαλωτίσαι· καὶ τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου Κυρίου, τῇ Ἐκκλη- η σία λέγω, διελέσθαι σκύλα. Αρ' οὖν διανενόηται μὲν Χριστοπρεπῶς οὕτως, ἀγεννέστερον δὲ συνεῤῥάγη τῷ δυσμενεί; ἢ συμπλέκεται μὲν νεανικῶς, είτ' οὖν εὐαγγελικῶς, ἡμιτελῆ δὲ τὸν ἀγῶνα καταλέλοι πεν; ἢ τέλειον μὲν, οὐχ ὥστε δὲ παντάπασιν ἀφομοιοῦσθαι τῷ Ἰησοῦ; Ούμενουν· ὥσπερ δὲ τὸν Χρι στὸν οὐκ ἐκ μέρους, ἀλλ' ὅλον ἐν ἑαυτῷ προκατ ῳκίσατο, καὶ διὰ τοῦτο πάσαις ἅμα ταῖς ἐνεργείαις τοῦ θείου Πνεύματος δορυφορεῖτο καὶ συνεκροτεῖτο, οὕτω καὶ τὸ τῆς σωτηριώδους διακονία; ἔργον, ἐν τελείᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητι, τέλειον ἐπληροφόρησε τῷ Θεῷ· καὶ καθάπερ αὐτὸς πρῶτος ὁ τῶν οὐρανῶν βασιλεύς, οὔτε περιουσίᾳ δυνάμεις μόνῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς κακίας χειρώσασθαι βεβούληται, ἀλλὰ καὶ ἐν σοφίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν δικαιοσύνῃ, ὡς ἅμα τὰ πάντα, καὶ δυνατὸς, καὶ δίκαιος, καὶ σοφός· μᾶλλον δὲ αὐτοσοφία καὶ δικαιοσύνη καὶ δύναμις ὢν· καὶ ἵνα περιφανῆ μὲν ἑαυτῷ τὴν νίκην περιφανῆ δὲ καὶ βεβαιοτέραν τὴν πτῶσιν τῷ ἀντιπάλῳ κατεργάσηται, τὴν αὐτὴν τοῖς ἠδικημένοις μορφὴν εἰληφώς, καὶ ἐν σοφίᾳ τοῖς ἀνθρώποις καὶ ἐν δικαιοσύνη συναναστραφείς, ὑπὸ τῆς τοῦ πονηροῦ κακίας μάτην διώκεται, καὶ εἰς θάνατον ἐπιβουλεύεται. Διὸ καὶ οἷς ἀδίκως ἐκεῖνος ἐπέθετο, δικαίως περιπαρείς, καὶ ἐν τοῖς ἔργοις τῶν αὐτοῦ χειρῶν συλληφθεὶς ἑάλω· καὶ καὶ τακριθεὶς, οὕτως ἐν χειρὶ Θεοῦ τῆς τυραννώδους ἐκβέβληται ἀρχῆς. Οὕτως καὶ ὁ ἀγαπητός τοῦ Λόγου 28 Psal. XLIV, η 17. 29 Matth. x11, 29; Marc. 111, 27; Luc. 21 *** Psal. xxv, 8.

Ασίαν καταλαβών, εἰς μίαν δὲ πρῶτον τῶν ἐν αὐτῇ μητροπόλεων, τὴν μεγίστην Εφεσον γενόμενος, οὐχ εθορύβησε τῇ παρουσίᾳ παραχρῆμα τὴν πόλιν· οὐ τὰς τῶν πολιτῶν διανοίας εὐθὺς τῷ μεγαλοφυεί τοῦ Εὐαγγελίου διετάραξεν· ἀλλ' ἐν σοφίᾳ πρὸς τοὺς έξω περιπατῶν, καὶ ὡς πονηρὸν ἐξαγοραζόμενος τὸν καιρόν, τῷ μὲν ἀγαθοπρεπεῖ τοῦ ἤθους, καὶ τῷ μετρίῳ τοῦ σχήματος, καὶ τῷ προσηνεῖ τῆς ἐντεύ ξεως, πᾶσιν ἑαυτὸν εὐπρόσιτον καθίστη καὶ εὐμενῆ, τῷ τρόπῳ δὲ τοῦ βίου, καὶ τῷ ποικίλῳ καὶ ἀπεξε σμένῳ τῆς ἀρετῆς, ἀπρόσιτον ἅμα καὶ θαυμαστόν. xal jectus est s. Sic quoque prædilectus Verbi theolo- Θεολόγος, ἐν σωτηρίᾳ τῶν ὑποδεξομένων αὐτὸν τὴν gus, ad eorum qui eum suscepturi essent, salutem, in Asiam ingressus, atque in unam primum in ea metropoleon maximam scilicet Ephesum veniens, non statim adventu suo et præsentia civitatem turbavit: non civium confestim animos magnifica Evangelii prædicatione perculit; sed in sapientia cum externis ambulans, ac tempus, quod malum esset, redimens, benigniori indole modestoque gestu atque habitu, et leni alloquio, cunctis ad se accessum facilem placidumque præbebat; vile vero disciplina, variaque ac exculta virtute, inaccessus pariter ac mirabilis erat. Ac ipse quidem continentiæ rigore, infracta Καὶ αὐτὸς μὲν τῇ ἐπιτεταμένῃ ἐγκρατείς, υπου patientia, jugi precum instantia cum meutis tran- μονῇ ἀνενδότῳ, προσευχῇ ἀνεκλείπτῳ, μετὰ ἡσυ quillitate ac lenitate spiritus, Deo serviebat: mali- χίας νοὸς καὶ πραύτητος πνεύματος ἐλάτρευε τῷ Liæ autem princeps, qui externa quidem specie hominem, mente autem angelum videret; tantisper inferius terram contingentem, superius vero mente cœlos penetrantem; quique deos omnes ac dæmonia excuteret, sensimque hactenus ad se adeuntibus Jesu doctrinam proponeret; acerba confestim æmulatione accensus est, cum inde futuram sibi ruinam præsagiret. Tanquam autem ignitis jaculis invidia succensus, varias Christi discipulo tentationes suscitat: accenditque in eum, primo quidem mulierem zelotypam ac procacem, ea in civitate facile principem habitam, exindeque tum 3 Psal. 18, 17. Tvraixápior (nadtvñor. Hactenus inoffenso pede oratio Nicetæ processerat, ea solum exornans Joannis Theologi, quæ libris sacris habentur de illo conscripta, ejusque in Asiam apostolatum, quæ tanta provincia el fere orbis præcipua, pro tanti apostoli apostolico munere videri poterat præstantia ac solertia; in qua jam Paulus prima Evangelii semina jecerat, aique Ephesi Timotheum episcopum ordinaverat. Tacet merito Nicetas, quod tantis Prochorus refert, nec Græci Menæis deesse voluerunt, etsi brevius perstringentes, humano quodam timore recusasse Joannem eo proficisci, cujus rei causa a Petro reprehensus sit, Deique iram, ut naufragio multaretur, incurrerit. Quod Bellarmino non abs re displicet, velut non satis congruum tanto apostolo, estque primum quod nota dignum judicat in Prochoro. Mulier vero hæc sic æmula et procax, quam malus dæmon in Joannein adeo accenderit, ipsa plane est, quam ex eo̟- dem Prochoro, Joannem male habentem, cum is illi serviret cum Prochoro, Romanam nomine, eadem Menæa referunt, ex quibus Nicetas habuerit. Mihi certe inter apocrypha perinde numerandum subit, nulliusque fidei et stramineum habendum. Quanquam enim congerunt libri apocryphi non pauca vera, vel traditione majorum accepta, vel ex certioribus aliis monumentis collecta, cujusmodi in Πρωτοευαγγελίῳ Jacobi ἀδελφοθέου, in Actis Thecla, aliisque occurrunt, ex iisdem ipsis nonnunquam fontibus, Patribus laudata: istud tamen cujus fidei, ut tantus apostolus, urbe jam Christianis moribus non parum instituta, et quæ Paulum doctorem ac Timotheum episcopum habuisset, servitutem sic vilem servire debuerit, ut saltem modici panis copiam haberet? Sublatum quidem passionis jalce Timotheum legimus: at nulla tanta Ephesi Θεῷ ὁ ἄρχων δὲ τῆς κακίας, ὁρῶν ἄνθρωπον τὸ φαινόμενον, ἄγγελον τὸ νοούμενον· κάτω μὲν τῇ σαρκὶ μετρίως ἀπτόμενον τῆς γῆς ἄνω δὲ, τῷ νῷ διαβαίνοντα τοὺς οὐρανούς· καὶ θεοὺς μὲν πάντας καὶ δαίμονας ἀποσειόμενον, ηρέμα δὲ τέως τοῦ Ἰησοῦ τὴν δόξαν τοῖς ἐγγίζουσι παρατιθέμενον· ζήλῳ μὲν ἀνῆπται παραχρήμα πικρῷ, τὴν οἰκείαν ἐντεῦθεν κατάλυσιν ὑποβλεπόμενος. Οἷα δὲ πυρφό ροις βολίσι τῷ φθόνῳ πυρπολούμενος, ἐπεγείρει μὲν ποικίλους τῷ Χριστοῦ μαθητῇ πειρασμούς· ἐξάπτει δὲ κατ' αὐτοῦ, πρῶτον μὲν γυναικάριον ζηλότυ που καὶ θρασὺ, πρῶτον ἐκείνης τῆς πόλεως ut persecutio, quæ omne Christianum semen ea in urbe exstinxisset, antequam Joannes ad eam accederet: per quem feré tota Christo addicta est. Majores vero erant coryphæi, et in eis, ó solóyo, ὁ 'Ηγαπημένος, ὁ Ἐπιστήθιος, ac si quid magnum ac singulare in apostolis est, Joannes noster sic in Asia atque Epheso, provinciam petens jam semicultam ac Ecclesias habentem, desolatus esse potuerit. Obstiterit femina primæ Joannis Ephesi prædicationi (ut est sexus ille organum diabolo accommodatissimum) Deique opus interturbarit, alio tamen modo se res habuerit, quam Prochorus descripsit ac si habuit Nicetas, non parum nocuit historiæ sacræ, qui non exposuit, sed mulieris duntaxat sic apostolo diabolica suasione adversantis, meminerit. Sanctam Mariam Joanni comitem Ephesum adhæsisse censet Baron. an. 44, n. 29, seu potius ratum habet id Patres Ephesinos epist. synodica ad clerum Constantinopolitanum insinuare ac velle, cum ita refert: Quare et Nestorius impiæ hæreseos instaurator, in Ephesiorum civitate, quam Joannes Theologus et sacra Deipara Virgo Maria quandoque incoluerunt, constitutus, etc. Quæ versio est Theodori Pelt. S. J., etsi illius nomine non citat, in qua non satis partes agit fidi interpretis, dum suam conjecturam omni retro traditioni adversam inserit textui. Plane enim assererent Patres, si hæc illorum verba essent. Patrum verba sunt. "00&v xal Νεστόριος, ὁ τῆς δυσσεβοῦς αἱρέσεως ἀνακαινιστής, φθάσας ἐν τῇ Εφεσίων, ἔνθα ὁ Θεολόγος Ιωάννης καὶ ἡ Θεοτόκος ἡ ἁγία Μαρία. In Ephesiorum civitatem veniens, in qua Joannes Theologus et Deipara Virgo. Ubi margini ascriptum, quasi supplendo: Aliqui subintelligunt, aliquando hubitaverunt; › alii: • ædes habent.» Qui vel parum in Græcis vere

ORATIO VI. — IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. νομιζόμενον· ἔπειτα καὶ τῶν ἐκ τοῦ δήμου καὶ τῶν plebecula tum et procerum Ephesiorum nequisπροεχόντων Εφέσου τους πονηροτάτους. Καὶ γλώσ σαι; μὲν ὡς ξυρὸν ἠκονημέναις, γλώσσαις δολίαις θορυβῶν, ὡς ᾤετο, καὶ φοβῶν· τραύμασι δὲ καὶ εἰρκταῖς καὶ πληγαῖς ἐκθλίβων καὶ ἀνιῶν· ὡς ἂν, εἴ γε δύναιτο, στερῆσαι καὶ τῆς ζωῆς· εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ τῶν ἰδίων μετακινῆσαι τόπων. Ἐπειδὴ οὖν τούτοις τὸν δίκαιον ἀδικεῖν ὁ ἄδικος ἐπέθετο, καθ' ἑαυτοῦ λοιπὸν τοῦτον ἐξεγείρει· μᾶλ λον δὲ, τὴν ἐν αὐτῷ πανσθενῆ χεῖρα, δείλαιος, κατά τῆς ἰδίας ἐξαναστήσας κεφαλῆς· αὐτὸς μὲν ἐκτίλλε τας καὶ τῆς τυραννικῆς ἐξουσίας ἐνδίκως και θαιρείται· σειραῖς δὲ ταρταρούμενος ζόφου, πρὸς τὸν αὐτοῦ καταῤῥήγνυται πατέρα. Εντεῦθεν κατευθύ νεται μὲν ὁ δίκαιος· ὁ δὲ τῶν δικαίων ὑψοῦται Θεός· καὶ ἀφαιρεῖται μὲν τῶν ἀνθρωπίνων διανοιῶν ἡ αχλύς· τὸ μέγα δὲ φῶς ἐξανατείλαν ἐν τῷ Ἰωάννῃ, πᾶσαν εὐθεῖαν ἐπισπᾶται ψυχήν. sima capita. Ac quidem linguis velut novaculis acutis, linguisque dolosis, ut videbatur, turbabat atque terrebat; vulneribusque et carceribus et plagis exterebat, molestusque ingruebat et amligebat, ut si liceret, ipsam etiam vitam adimeret: sin vero, vel suis eum sedibus deturbaret. Quandoquidem igitur iniquus ille virum justum hisce lædere satagebat, eum deinceps adversum se suscitat. Quinimo, potentissimam in eo in caput suum, miser ille exsuscitans dexteram, ipse quidem evellitur, ac tyrannica juste potestate dejicitur; infernique profundo catenis detrusus caliginis ad suum parentem præceps agitur" inde justus dirigitur, ac justorum Deus exaltatur: atque aufertur quidem caligo ab humanis mentibus; lux vero magna in Joanne exorta, rectum omnen attrahit animum. Οὕτως ὁ τῆς ἀπωλείας τοῦ ἔθνους ἐπιστατῶν, οὐκ ἐν δυνάμει Θεοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ σοφίᾳ καὶ δικαιοσύνῃ τοῦ ᾿Αποστόλου κατακινηθείς, ἐῤῥίφη· οἱ ὑπ' αὐτοῦ δὲ πρώην ἀγόμενοι, ἄλλος ἐπ᾽ ἄλλον καθάπερ κυμάτων ἐπανάστασις επεγειρόμενοι· καὶ τῷ τοῦ μεγάλου φωτός Υἱῷ προσερχόμενοι, καὶ τοῖς τῆς ἀληθείας διδάγμασι καθαιρόμενοι καὶ προτελού μενοι, τὸν ζόφον μὲν τῆς ἀπάτης καὶ πλάνης ἀπεδύοντο· τὸ μέγα δὲ φῶς τῆς ἀληθογνωσίας διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας ἐνεδύοντο. Εστήκει δὲ κήρυξ διαπρύσιον τοῖς ἔθνεσι καὶ σωτήριον βροντήν ἐνηχῶν, Ανδρες, λέγων, ὅσων τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῆς καρδίας ἐπελάβετο, δεῦτε πρός με, καὶ ἴδετε G ἔργα Θεοῦ καὶ ἀληθείας, καὶ τὴν ὄψιν τῆς διαΓοίας καταυγάσθητε· ἀκούσατε ῥημάτων σοφίας ἀληθινῆς, καὶ τὴν ἀκοὴν φωτιζόμενοι, σύνετε καὶ γνῶτα τὸν ὄντως ὄντα Θεόν. Sic qui gentis perniciem satagebat atque illius architectus erat, non in Dei virtute solum, verum etiam Apostoli sapientia et justitia excussus, projectus est. Quorum autem ille nuper ductor erat, alius post alium velut in turgentes fluctus concitati, maguæ lucis Filio admoti, ac veritatis doctrinis emundati velutque rudimento imbuti, erroris caliginem exuebant, magnamque veræ scientiæ lucem per lavacrum regenerationis induebant. Stabat vero præco, clarum gentibus ac salutare tonitruum insonans. Viri, aiebat, quotquot Spiritus sanctus corda tetigit; venite ad me, et videte opera Dei ac veritatis. mentisque oculum illuminamini. Audite vera sapientiæ verba, audituque illustramini: intelligite et scitole eum, qui vere Deus est. 31 1 Petr. 11, 4. versati sunt, subintelligunt nihil (multo minus ausu, sie plagio simili, aliquid quam Græca ipsa habeant, textui ingerunt), sed sic vocatam Patribus ipsam majorem Ephesiorum ecclesiam a suis patronis et tutelaribus, intelligunt, quam ipsam ejusque titulum sibi præsidio adversus Nestorii blasphemiam, hunc ipsum titulum sanctæ Mariæ detrahentem, merito putaverunt. Ita certe ipse Cyrillus auctor est Apologet. ad Theodosium, convenisse tolius orbis episcopos, in ecclesiam quæ Sancta Maria dicitur, ut Deiparæ Virginis honorem in ecclesia ejus nomini dedicata, adversus calumnianlium hæreticorum furorem tuerentur; item epist. ad elerum populumque Alexandrinum: Ιστε τοίνυν, ὅτι κατὰ τὴν ὀγδόην καὶ εἰκάδα τοῦ Παυνὶ μηνός, ἡ ἁγία σύνοδος γέγονεν ἐν τῇ Ἐφέσῳ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ τῆς πόλεως, ἥτις καλείται Μαρία Θεο τόκος. Itaque scitote sacram synodum in magna Ephesiorum ecclesia, quæ dicitur Deipara Maria, vicesima octava mensis Pauni fuisse celebratam. Ubi etiam non bene Peltanus suæ indulgens conjecturæ, inchoatam reddidit. Quod nec Græca volunt, nec res ipsa subjecta fert; cum de eo conventu sit serino, in quo gradu motus Nestorius est; non in quo ejus inchoata causa, tametsi schismaticorum factione ac Nestorii fautorum, nundum omnia ad eam synodum spectantia fuerant peracta. Epiph. hæres. 78, n. 11, serio impugnans, qui συνεισάκτους καὶ ἀγαπητὰς haberent (sorores scilicet spiritales domi retinerent), seque ea re Joannis exemplo tuerentur, qui Domini jussu ad se eam accepisset, factum id tunc κατ' οίκονομίαν docet, certa quadam dispensatione, sicque tunc Mariam ad se accepisse, ut non amplius apud eum morata sit. Καίτοι γε τοῦ Ἰωάννου περὶ τὴν Ασίαν ἐνστειλα μένου τὴν πορείαν· καὶ οὐδαμοῦ λέγει, ὅτι ἐπηγάγετο μεθ᾿ ἑαυτοῦ τὴν ἁγίαν Παρθένον. Ac cum Joannes interim in Asiam profectus sit, nusquam tamen beatam Virginem itineris comitem secum habuisse significat. Ad quæ Baron.: Cæterum complura tradita habentur sine scripto. Ita sane; sed hoc nusquam; nisi quantum illi facta fraus per interpretem, quem pene plagii notavi. Græci in Menæis, quos non necesse fuit a Pellano discere sensum verborum epistolæ synodi, 26 Sept., accepisse Joannem in cruce Deiparam in sua, aiunt, illique ministrasse μέχρι τῆς κοιμήσεως, usque ad ejus dormitionem; post quam dicunt sortitum Asiam provinciam: quæ sit ratio cur tardius illam adierit, curaturus Ecclesiam, quam jam Paulus fundaverat, ut est auctor Irenæus, quod forte unus ipse par in apostolis tantæ provinciæ videretur, cujus deinceps princeps foret, cunctasque in ea Ecclesias vel fundaret, vel regeret; jamque Asianam diœcesim quasi exarchi jure peculiarius subditam teneret. Αὐτὸς μὲν ἐκτίλλεται. Videntur hæc quoque tanta illa respicere Prochoro narrata, de profligatis dæmonibus locisque infestis per Joannem mundatis; quæ in eo ac Menæis videre licet, si cui animus est.

Cognoscite Deum Patrem omnipotentem, invisibi- ▲ lium omnium ac visibilium rerum creatorem. Cognoscite Deum Verbum ante sæcula supra omnem rationem ex illo natum, per quem omnia fecit”. Cognoscite Spiritum sanctum ex Patre sine tempore ac indivise procedentem, omniumque cum Filio condi̟- torem, ac qui per essentiam cuncta repleat. Intelligite Tria Deum unum, unamque naturam et potentiam et regnum; unumque Dominum in tribus pari dignitate personis adorate. Intelligite, missoque quem a parentibus accepistis, errore, ad veram lucem accedite. Accedite et illuminamini, et facies vestræ non confundentur 3. Videle quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Unigenitus Filius, qui est semper in sinu Patris, vere homo hominum causa ex sanctą innuptaque Maria Virgine nascitur, ac per omnia, uno peccato excepto, similis nobis efficitur; concessaque per baptismum remissione peccatorum, ac per crucem ac resurrectionem a morte ac corruptione liberans, Patri reconciliavit. Hic et modo (quod illius opus proprium) posuit in nobis reconciliationis sermonem, hanc vobis salutem annuntiatum nos mittens. Recedite igitur ab omni dæmonum vanitate. Omnis idolorum cultus, omnis vilii ac improbitatis noxiam consuetudinem procul a vobis abjicile. Fidei lege, quæ est in Christo Jesu; lege Spiritus sanctitatis ejus, si • vixeritis, ab iraque de calo superveniet impiis liberabimini, immortalisque gloriæ ac vitæ æternæ compotes eficiemini. Ne vero inanibus verbis a nobis de ceplos vos eaistimetis, adducite mihi qui in vobis labe alíqua vitioque laborant ac curatione egent, ut me non in sermone tantum ad vos venisse, sed longe amplius in virtute appropinquare ad vos regnum Dei, videatis. Statim ergo illic loci videre erat, solo Theologi verbo daemonia ab obsessis corporibus fugere; erigi elaudos, cacis lumen, surdis auditum restitui, doceri balbos diserte loqui. Videre erat precibus mortuos exsuscitari, mundari leprosos; omnemque morbum ae omnem corporis labem, sole manus sanctæ contactu sanari: ac quidem omnem præstigiarum magicamque artem, necnon etiam demonum omne malefcium astutiamque, per Christi in eo potentiam destrui: omnem denique illuminantem atque purgantem initiationem, omnemque gratiam ac scientiam consecrantem ac deifcantem in fdelium animis præstari. Totum enim Christum per Dominum Spiritum præstantissimus Spiritus dispensator indutus, que hosti undequaque inaccessa essent ac impervia gerebat; rectumque omnem animum ac boni forma imbutum per Spiritum obsecrans, ad eam cujus doctor erat atque assertor, doctrinam componebat. 8. Hebr. 1, 2. ª³ Psal. xxxı, 6. ** Joan. 1, 14. Γνῶτε Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ἀοράτων κτισμάτων καὶ ὁρατῶν ποιητήν. Γνώτε Θεόν Λόγον πρὸ τῶν αἰώνων ὑπὲρ λόγον γεννώ μενον ἐξ αὐτοῦ, δι' οὗ πεποίηκε τὰ πάντα. Γνώ το Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοῦ Πατρὸς ἀχρόνως ἀνεκφοιτήτως το προϊόν, καὶ τῷ Υἱῷ συνδημιουργούν τὰ πάντα, καὶ πάντα κατ' οὐσίαν πληροῦν. Σύνστε Θεὸν ἕνα τὰ τρία, καὶ φύσιν μίαν καὶ δύνα μιν καὶ βασιλείαν· καὶ τὸν ἕνα Κύριον, ἐν όμοτίμοις προσώποις προσκυνεῖτε τρισίν. Σύνετε, καὶ τὴν πατροπαράδοτον πλάνησιν ἀφέντες, προσέλθετε τῷ ἀληθινῷ φωτί. Προσέλθετε καὶ φωτίσθητε, καὶ τὰ πρόσωπα ὑμῶν οὐ μὴ καταισχυν oῇ. Ιδετε, ὅτι ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἀσκήνω σεν ἐν ἡμῖν· ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ἐν τοῖς πόλε ποις ὢν ἀεὶ τοῦ Πατρὸς, ἄνθρωπος ἀληθῶς ὑπὲρ ἀνθρώπων ἐξ ἁγίας Παρθένου καὶ ἀπειρογάμου γίνεται Μαρίας, καὶ κατὰ πάντα, χωρὶς ἁμαρτίας, ἡμῖν ἐξομοιοῦται· καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν διὰ βαπτίσματος χαρισάμενος, διὰ σταυροῦ τε καὶ ἀναστάσεως, θανάτου καὶ φθορᾶς λυτρωσάμενος, κατήλλαξε τῷ Πατρί. Οὗτος καὶ νῦν ἐν ἡμῖν, τὸ ἴδιον ἔργον, τὸν τῆς καταλλαγῆς λόγον θέμενος, ἀπέστειλεν, τὴν σωτηρίαν ταύτην εὐαγγελιουμένους ὑμῖν. Απόστητε τοίνυν πάσης δαιμόνων ματαιότη τος, πάσης ειδωλολατρείας, πάσης κακίας καὶ ἀνομίας τὴν ὀλέθριον ἀπορρίψατε συνήθειαν· τῷ νόμῳ δὲ τῆς πίστεως, τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· τῷ νόμῳ τοῦ Πνεύματος τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ πολιτευόμενοι, ῥυσθήσεσθε μὲν ἀπὸ τῆς ἐπερχομένης ἐξ οὐρανοῦ τοῖς ἀσεβέσιν ὀργῆς· αφθάρτου δὲ δόξης καὶ αἰωνίου καταξιωθήσεσθε ζωῆς. Ἵνα δὲ μὴ κενοῖς ῥήμασιν ἐξηπατήσθαι νομίζητε παρ' ἡμῶν, προσάγετέ μοι τοὺς ἐν ὑμῖν λελωβημένους καὶ θεραπείας ἐπιδεομένους, ἴν' ἰδῆτε, ὡς οὐκ ἐν λόγῳ πρὸς ὑμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν δυνάμει πολὺ μᾶλλον ἡ βασιλεία ἐγγίζει τοῦ Θεοῦ. Αὐτίκα τοίνυν ἦν ὁρᾶν ἐκεῖ, δαιμόνια λόγῳ τοῦ Θεολόγου μόνῳ τῶν δαιμονώντων δραπετεύοντα, χω λοὺς ἀνορθουμένους, τυφλούς φωτιζομένους, κωφούς ἀκούοντας, καὶ μογιλάλους τρανῶς λαλεῖν παιδευομένους. Ην ὁρᾶν διὰ προσευχῆς ἀνισταμένους νεο χρούς, καθαιρομένους λεπρούς, καὶ πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν σώματος λώβην, ἀφῇ μόνη χειρὸς ὁσίας τω μένην. Καὶ πᾶσαν μὲν γοητικὴν τέχνην καὶ μαγι κὴν, πᾶσαν δὲ κακοτεχνίαν καὶ δαιμονίων κακομηχα νίαν, διὰ τῆς ἐν αὐτῷ τοῦ Χριστοῦ δυνάμεως καταργου μένην· πᾶσαν δὲ μυσταγωγίαν φωτιστικὴν καὶ καθαρ τικήν· πᾶσαν δὲ χάριν καὶ γνῶσιν τελετουργικὴν, καὶ Θεουργικὴν, ταῖς καρδίαις ἐνεργουμένην τῶν πιστῶν. Ολον γὰρ τὸν Χριστὸν διὰ τοῦ Κυρίου Πνεύματος ὁ τοῦ Πνεύματος κράτιστος περιβεβλημένος οἰκονόμος, ἀπρόσιτα μὲν πανταχόθεν καὶ ἀνεπίβατα κατεσκεύαζε τῷ ἐχθρῷ· πᾶσαν δὲ ψυχὴν εὐθεῖαν καὶ ἀγα θοειδῆ διὰ τοῦ Πνεύματος παρακαλῶν, εἰς τὴν δι αὐτὸν πρεσβευομένην ἀλήθειαν προσῳκειοῦτο.

· IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. ORATIO VI. Οὕτως ὁ μέγας "Ηλιος τοῦ Εὐαγγελίου, οὐ τὴν προκαθεζομένην τῆς Ασίας μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἐφεξῆς χώραν καὶ πόλιν, τὸν εἰρημένον τύπον ἐπιών, κατήργει μὲν πᾶσαν δαιμόνων θυσίαν καὶ τελετήν· ποιμένας δὲ καὶ ἱερεῖς καθιστῶν, Εκκλησίας κατὰ τόπον ανέστη Χριστῷ. Κάλλιστα μὲν οὖν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι καὶ θαυμασιώτατα διακονού μενος· καὶ μεγάλῃ μὲν λόγων σοφίᾳ, μείζονι δὲ ἔρdè Epτων δυνάμει· καὶ ἔτεσι δὲ πολλοῖς ἤδη τὴν ᾿Ασίαν πᾶσαν, καὶ πᾶσαν τὴν Ἑαν φωτίζων Χριστῷ· καὶ θλίψεσι μὲν ὑπερβαλλούσαις ὅσαις ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου περιπεσών - μυρίας δὲ καὶ ἐπιβου λὰς τοῖς τοῦ ψεύδους υπασπισταῖς ὑποσχών· ἔτι μὴν καὶ ἐξορίαν κατὰ Πάτμον τὴν νῆσον ὑπὸ Kal zāvar the Eqpar. Quod ait Nicetas, præter Asiam omnem, etiam totum Orientem Christo illuminasse Joannem, favet card. Baronii sent. an. 44, n. 30, qui indubitatum habet ascendisse ad Parthos. ex titulo primæ ejus epistolæ, quæ olim ad Parthos inscripta legebatur. Id tamen rem mihi non conficit. Scripsit Paulus ad Romanos, cum necdum illos invisisset; scripsit et Jacobus Catholicam suam sic dispersis fratribus, quos non adierat, qui Judææ fines non excesserat. Quid ergo vetat Joannem tanti nominis apostolum, Judæis sic trans Euphratem remotis, quos Thomas inviserat, et quorum multos Joannes Jerosolymis viderat, religionis causa eo accedentes, per suos Asianos et Ephesios mercatores scribere, atque ad concordiam mutuumque amorem hortari, ac in fide Jesu veri Messiæ et Christi, ex apostolico munere (ex quorum choro unus fere ipse restabat) illos confirmare? Hugo Grotius, cui ratum sit scriptam Joannis epistolam ad Parthos, auctoritate Augustini, quem laudat (cujus tamen locum indicare non potuit), docet eam esse causam, cur illa neque in fronte nomen titulumque apostoli habeat, neque in fine salutationes apostolici moris contineat, quod ad eos scripta, qui non essent Romani imperii, sed Parthorum, quibuscum litterarum illud commercium, si deprehensum esset, quantumvis innocens, poterat grave aliquod damnum creare. Locus Augustini quo meminerit hujus tituli, nullus exstat solum meminit Possid. in Indiculo, De epistola Joannis ad Parthos, sermones decem. At quantum hoc sit singulare, ut verus titulus haberi possit? Videatur potius ea generalitate scripta, qua aliæ Catholicæ Petri et Jacobi. Potuit et nomen reticere beatus Joannes, siquidem in Patmo insula paulo ante excidium Jerosolymitanum scripsit, ne in se magis Domitiani iram accenderet; apud quem jam offenderat, et in insulam deportatus erat. Porro argumentum perinde Palæstinis Judæis congruit ac Parthicis, sive aliis remotioribus, apud quos Joannes plurimum poterat: quod erga illos, et quoad legalia fere iis indulgentior erat, ut sic Christo eos adjungeret; ut patet ex illis, quæ ritus pene Judaici in Asia diu viguerunt ex illius traditione, extra Petri Paulique Romæ &xpiбetav. Joannis apostolatum ad Parthos aliasque remotiores nationes, nulli veterum agnoverunt, nec ipsi apocryphi, et qui adeo liberales sunt apostolorum repiódot. Nec inventa nuper Patribus Societatis monumenta, ulteriores Orientis partes et ad Indos usque penetrasse, et Bassoras Christiana fide imbuisse, facile nobis persuadeant, qui paulo duriores simus ad fidem, quain ill. annalium pater, et quos non lateat serio probanda istiusmodi monumenta, quod sic prona hominum ingenia, ut suas origines tam alte arcessant. Potuerunt eo penetrare aliqui Joannis discipuli, ac magistri inferre monumenta, que ipse indigenis In eum modum magnus Evangelii So, nedum urbem Asiæ principem, sed et omnem deinceps provinciam urbesque omnes et oppida, ex ejus, quam dicebam, normæ ratione, obiens, dæmonum sacrificia omnia ritusque abrogabat; pastoresque ac sacerdotes constituens, Ecclesias per loca Christo erigebat. Cum igitur optime eaque, quæ miraculum omne vinceret, sedulitate, Spiritui ministraret, ac magna quidem sermonum sapientia, majorique operum virtute: sed et annis jam multis Asiam omnem, omnemque orientem Christi cognitione imbueret, inque ærumnas nimium quantas Evangelii causa incidisset, innumerasque ab erroris antistitibus insidias sustinuisset, ad hæc etiam in creditus sit posuisse, dum vel sibi blandiuntur, vel per alium illis obrepit, quod sic existimant: velut fere Galliis nostris idem beatissimus apostolus per suos suppetias ivit, vel etiam per discipulorum suorum discipulos, qui præcipui nobis apostoli fuerunt. Mirum quanta hic quoque novi BioYpáçoɩ, quorum deberet esse major diligentia, inepte congerant et laudent; quibus certe pro scribendis exercendus illis stylus, non augendus. Scatet ejusmodi, qui in omnium manibus versatur, P. Ribadeneira: possetque majori utilitate legi, si cuncta satis elimata haberet, et quantum patitur lubricitas ipsa historiæ, præsertim in vitis sanctorum, quibus foedandis potius quam ornandis, portentosa multa confingendo, multi veterum pauloque superioris ævi insudasse videntur. Quod merito deplorat, ipse veri amans noster Melchior Canus in Locis suis. Exemplo sit, quod unum vir tantus velut singulare et maximum miraculum, sibi referendum putavit, in Magdalena nostra Phocensi et Sammaximianensi, nibilque dubium nempe liberatio Caroli secundi, Provinciæ comitis, ex regis Aragonum carcere, ejusque momento translatio in suæ ditionis loca, Magdalenæ numine: velut fere Habacuc ex Judæa Babylonem ad Danielem ab angelo translatus est: quod merum figmentum, certis omnibus monumentis adversum, nec ullis antiquis et æqualibus proditum, vel etiam apostolicis diplomatibus, quibus regum rogatu, amplissima episcopalis jurisdictio in oppidanos priori ejus conventus seu illius præfecto, sancte indulta tot annos, et ab ipsa origine, seu a translatione a Cassianitis ad nostros Prædicatores constiterat, donec nuper ex regulis sanctæ synodi Tridentinæ, senatus Parisiensis decreto, ein. card. Grimaldi, archiepiscopus Aquensis, eam ad se parochiam plebemque reduxit; servato duntaxat nostris parochi seu curionis nomine atque onere: quo ipso præstaret liberatos esse, si populo sua esset ecclesia, in qua cum suo parocho ei liceret suas collectas agere. Nicetas, quod nãoav thy "Ew, omnem Orientem dicit illustrasse Joannem, loca alia intelligat Asiæ stricte dicta vicina, et quæ ipsa τῆς Ἀνατολῆς essent vel alia ei fuerant afferenda monumenta. Εξορίαν κατὰ Πάτμον. Hujus Joannis exsilii Domitiano principe, quo Nerva imperatore solutus, Ephesum redierit, scriptores omnes ecclesiastici meminere per cujus exsilii otium aliquod sanctus apostolus et Apocalypsim vidit, et Evangelium conscripsit, posteaque Ephesi in Asia theatro et philosophorum communi quasi lycæo promulgavit: in quam rem nemini multa scripsisse in mea Hippolyti Synopsi, eamque veterum communem sententiam contra ill. annalium patrem serio ostendisse. Græci in Menæis (quæ ex Prochoro, aliis tamen consona acceperint): Πάντων δὲ τῶν τὴν νῆσον ἐπει κούντων πειθηνίων τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι γενομένων· καὶ τῷ Χριστῷ διὰ τῆς πίστεως προσελ

insulam Patmon ab iniquis principibus exsilio rele- βασιλέων ἀδίκων κατακριθείς, ἐπειδὴ συνεχόμενον gatus esset; quod vir beatissimus coarctari se viθόντων, ὡς μηδένα σχεδὸν ἀπολειφθῆναι, κοινή παρά πάντων πρὸς τὸν ἀπόστολον παράκλησις γίνεται ἐγγράφως τούτοις ἅπαν ἐκθέσθαι τὸ σωτήριον κήρυγμα. ἂν τὸν πόθον ἀποδεξάμενος, πείθεται τῇ αὐτῶν παρακλήσει· καὶ εἰς' τι μετὰ τοῦ μαθητού Προχώρου δρος γενόμενος, τρεῖς ἡμέρας διῆγεν ἐν αὐτῷ ἄσιτος, δεόμενος τοῦ Θεοῦ περὶ τούτου· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας, ἀστραπῆς γενομένης μεγάλης καὶ βροντῆς, ὥστε σαλευθῆναι τὸ ὄρος, ἔπεσεν ὁ Πρόχωρος ἐπὶ γῆς, καὶ γέγονεν ὡσεὶ νεκρός. Ο δὲ Ιωάννης ἀναστήσας αὐτὸν καὶ καθίσας ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανόν, ήρξατο λέγειν, • Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος,» κ. τ. έ. Καὶ συμπεράνας τὸ ἱερώτατον καὶ πάνσεπτον Εὐαγγέλιον, παρέδωκε τοῦτο αὐτοῖς· κακεῖθεν εἰς ἅπαντα διεδόθη τὰ τοῦ xoτμov népaτa. Cumque omnes insulares obsequentem animum evangelicæ prædicationi accommodassent, ac Christo per fidem accessissent, vixque aliquis desideraretur, communis ab omnibus supplicatio apostolo defertur, ut salutarem omnem prædicationem scripto illis ederet. Quorum ille laudato desiderio, ipsorum postulationi morem gerit; veniensque in montem cum discipulo Prochoro, tres ibi dies jejunus agit, ejus rei gratia Deum orans. Quibus exactis, ingenti fulgetro atque tonitruo edito, ut et mons quateretur, Prochorus in terram procidit, et factus est quasi mortuus. Tum Joannes illo erecto, atque a dextris sedere jusso, sublatisque in cœlum oculis, coepit dicere, In principio erat Verbum. etc. Absolutoque sacratissimo omnique veneratione habendo Evangelio, illis tradidit; indeque in omnes mundi fines pervasit. Quæ ipsa nihil pugnant cum illis quæ refert Euseb. lib. 11, c. 24, ad scribendum Evangelium accessisse, ut suppleret quæ in aliis tribus desiderari animadverterat, de priore Domini prædicatione et ante Joannis carcerem, a quo alii suam prosequuntur narrationem; at neque relatis ab Hieronymo in Catalogo, scripsisse rogatu episcoporum Asiæ adversus Cerinthum aliosque hæreticos, ac maxime Ebionitarum dogma consurgens: nempe agnoscebant Asiani episcopi Patrem suum atque magistrum et in Patmo exsulem; facileque erat ad eum scribere, hocque illum rogare, quod præsertim tanto ejus senio, vel etiam Domitiani novo edicto, sibi Joannem ereptum iri formidarent, qui unus, qua pollebat in Ecclesia auctoritate, par videri poterat tuendæ Christi divinitati, sic Judæis ac Judaizantibus hæreticis ignotæ. Nihil Nicetas meminit Joannis martyrii, et quod in dolium olei ferventis missus a Domitiano, divino miraculo servatus sit, uti nec Menæa: multis tamen Prochorus rem prosequitur, qui et ipsam Romæ gestam tradit, quo a proconsule illius jussu Joannes adductus fuerat. Accedit gravis testis Tertullianus De præscript. hæret. ubi sic Romanam Ecclesiam deprædicat. Ista quam felix Ecclesia! cui totam doctrinam apostoli cum sanguine suo profuderunt; ubi Petrus passioni Domini adæquatur, ubi Paulus Joannis exitu coronatur, ubi apostolus Jounnes, posteaquam in ollam igneam demersus nihil passus est, in insulam relegatur. Unus Tertullianus est, ex quo, exceptis apocryphis, istud nobis de Joannis Romæ martyrio Ecclesia acceperit: nam et Hieronymus illius vestigia premit unumque illum sequitur et laudat auctorem, l. 1 Contra Jovin. et Maith. xx. Eusebius enim, quem citat Baron. in not. 6 Maii ex 1. Evang. Demonst., c 7, nihil ejusmodi habet; cujus hæc una verba sunt: Kal Пerpo dè ἐπὶ Ῥώμης κατὰ κεφαλῆς σταυροῦται, Παῦλός τε ἀποτέμνεται· Ἰωάννης τε νήσῳ παραδίδοται. Petrus Roma capite in terram verso cruci affigitur; Paulo vero capul abscinditur, et Joannes in insulam relegatur. Quod de Joanne sic Romæ potius quam alio ἑαυτὸν ὁ μακαριώτατος ἕωρα, καὶ τὴν πρὸς τὸν quovis loco constituto, vel Roma in insulam deportato intelligendum, nemo sane ex illis verbis habere possit: quodque non habuerunt Græci, latueritque eos illa Tertulliani auctoritas, vel non satis momenti habere putaverunt, nec Joannis illius martyrii unquam meminerunt. Sane nullus est Eusebius, ut ibi Romam potius quam ullam aliam urbem laudet, sed solum celebrat apostolorum in Christum fidem et amoris constantiam per tot ardua, mortesque ipsas, et quæ pares morti baberentur Romanis legibus, in insulas deportationes. Prochorus, nullius fidei auctor, in suam trahere sententiam non potuit: at neque Abdias Babylonius, qui rem non Romæ, sed Ephesi contigisse contendit nec a Domitiano, sed a proconsule id supplicii Joanni irrogatum tradit; carpitque vulgator marginali sua annotatiuncula Perionium, qui id Romæ factum in Joanne suo scripserit. Nolin detrahere Romanæ pietati, aut monumenta convellere, si qua satis certa exstant rei illic gestæ. Mirum tamen videri potest, tanti apostoli Romam profectionem et martyrium, sic apud reliquos veieres in obscurum abiisse. Euseb. 1. 111, c. 48, quasi nullum haberet laudandum auctorem, ipsius exsilii testem, sic quasi ex fama refert: "Ev toutų κατέχει λόγος, τὸν ἀπόστολον ἅμα καὶ εὐαγγελιστὴν Ιωάννην, ἔτι τῷ βίῳ ἐνδιατρίβοντα, τῆς εἰς τὸν θεῖον Λόγον ἕνεκεν μαρτυρίας Πάτμον οἰκεῖν καταdixaoffival thy vijcov. In hac persecutione [Domitiani] Joannes apostolus idem et evangelista, qui etiam tum in vivis supererat, ob testimonium quod divino Verbo perhibebat, in insulam Patmum iraditur relegatus. Rei luculentior testis Hippolytus, quem et Græci in Menæis referunt paulo brevius, quam a me editus sit, etsi eadem sententia: "Twavνης ὁ ἀδελφὸς Ἰακώβου, κηρύσσων ἐν τῇ Ἀσίᾳ τὸν λόγον, ἐξωρίσθη ἐν Πάτμῳ τῇ νήσῳ, κἀκεῖθεν πάν λιν εἰς Ἔφεσον ἐκ τῆς ἐξορίας ἀνακληθεὶς ὑπὸ Νε ρούα, τελευτῇ ἐκεῖσε, οὗ τὸ λείψανον παρὰ τῶν ἐποίκων τῆς πόλεως πιστῶν ζητηθέν, οὐχ εὑρέθη. Joannes Jacobi frater prædicans verbum in Asia, relegatus est in Patmum insulam, indeque rursus revocatus ab exsilio Ephesum, Nerva imperatore, illic moritur. Cujus corpus a civibus fidelibus quæsitum. non est inventum. Quæ sunt fere reliqua quæ Nicetas prosequitur, de ejus vera morté et translatione, sive suscitatus est, jamque corpore et animo beatus est, ut habet pia opinio de beatissima Virgine, sive quovis alio modo placuit eum honorare; quam opinionem urget auctor Synaxarii, ac multis Chrysostomi locis probat; exque Cæsario, Gregorii Theologi fratre, explicationem illius Joan. xx: Si eum volo manere, quid ad te? affert, qua ostendat eum locum nihil eis favere, qui existiment Joannem vivere in carne mortali. Quod tamen existimavit Ephremius Theopolitanus episcopus apud Photium, itemque Theophanes in quodam modulo εἰς τὴν λιτήν· Τὴν τῶν ἀποστόλων ακρό τητα, τῆς θεολογίας τὴν σάλπιγγα, τὸν πνευματικὸν στρατηγόν· τὸν τὴν οἰκουμένην Θεῷ καθοπο τάξαντα, δεῦτε, οἱ πιστοί, μακαρίσωμεν Ἰωάννην τὸν ἀοίδιμον, ἐκ γῆς μεθιστάμενον καὶ γῆς οὐκ ἀφι στάμενον, ἀλλὰ ζῶντα καὶ μένοντα τὴν φοβερὰν τοῦ Δεσπότου δευτέραν ἔλευσιν. Apostolorum verticem, theologiæ tubam, spiritalem belli ducem, eum, qui Deo subjecit orbem, Joannem inclytum, venite, fideles, beatum prædicemus; qui a terra migravit, nec a terra abscessit; sed vivit atque exspectat secundum tremendum adventum Domini. Exstat in eam rem oratio Georgii Trapezuntii in Germanorum Orthodoxogr., quamvis a communi sententia Joannis vere mortui minime recedendum sit.

ORATIO VI. — IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. Κύριον εἴσοδον ἐγγίζουσαν· συνιδὼν δὲ καὶ τὸν χρό- deret, ac in proximo esse ut ad Dominum ingrede νον ώς δεινότατον ὄντα λήθης βυθοῖς ἀμαυροῦν τὰ καλὰ, κινεῖται μὲν ἀγαθοειδῶς, τὸ τῆς αὐτοαγαθός τητος ἔσοπτρον, ὑπὲρ τῆς ἱερᾶς τοῦ Εὐαγγελίου γραφῆς· κινεῖται δὲ πρὸς ἔρωτα θεολογίας ὑπερφυοῦς, ὑπό τε τοῦ ἐνοικοῦντος Θεοῦ Λόγου, καὶ τῶν πιστο τάτων τῆς Ἐκκλησίας λιπαρούμενος. retur; intelligensque vim maximam temporis esse, ad ea quæ bona ac honesta sunt, oblivionis allo gurgite mergenda ac abolenda, incitatur, qua imbutus erat, boni indole, qui ipsius vere bonitatis speculumn esset, ad conscribendum sanctnm Evangelium, inardescitque in eximiæ theologiæ amorem, tum Dei Verbi inhabitantis instinctu, tum eorum qui fidelissimi in Ecclesia erant, precibus atque rogatu. Ἐντυχὼν δὲ τοῖς πρὸ αὐτοῦ τρισὶν Εὐαγγελίοις, καὶ περὶ τῷ σωματικῷ τοῦ Χριστοῦ μᾶλλον προσησχολημένην αὐτῶν τὴν διήγησιν ἰδὼν, αὐτὸς τοῖς ὑψηλοτέροις τῶν λόγων καὶ θειοτέροις ἐπεκτείνεται. Καὶ πᾶσαν μὲν τὴν ὁρωμένην κτίσιν ἀφείς· πᾶσαν δὲ τὴν νοητὴν καὶ ὑπερκόσμιον ὀξύτητι νοῦ καθαρω τάτου διὰ τοῦ Πνεύματος υπεραναδάς· καὶ τὰ Χερουβείμ λιπών, καὶ τὰ Σεραφεὶμ παρελθών, ἀκραιφνῶς αὐτῷ καὶ ἀμέσως ἐγγίζει τῷ ἀγαπητῷ· κἀκεῖ δὴ νοερῶς, καὶ κρειττόνως ἢ πρώην, τὸ νοερώτατον στῆθος, τῷ θεαρχικωτάτῳ προσερείσας, καὶ οἷς εύ σύνετον τῷ τῆς Σοφίας αὐτῆς στόματι παραβαλών, οἷά τινα πηγὴν ζῶσαν ἐκεῖθεν ὑψηλῆς ἀναστόμωσε καὶ θεωτικῆς θεολογίας. Lectis vero, quæ illo priora conscripta erant tribus Evangeliis, animadversoque magis in eo versatos esse, ut ea quæ spectarent ad Dominicum corpus, enarrarent, sublimioribus ipse divinioribusque sermonibus animum intendit: omnique rerum în aspectum cadentium natura omissə, earumque quæ mente intelliguuntur ac supermundanæ sunt, purissimæ mentis acumine per spiritum superata substantia; relictisque Cherubin et Seraphin prætergressus, ipsi sincere ac immediate predilecto jungitur illicque mentis intelligentia præstantioreque ac pridem ratione, intelligentia solertissimum pe ctus divinissimo pectori illidens, osque sagacissimum ipsius ori Sapientiæ admovens, velut quemdam illinc vivum sublimis ac deificæ theologiæ fontem reseravit. Ejus exordio, Verbi in principio apud Patrem praeæternamque supersubstantialem coexsistentiam pro Theologi partibus tradit: tradit vero etiam ejus incarnationem, paucis divinisque vocibus; omnem quæ de illo est, sublimi ac magnifico præconio velut tubæ clangore exsecutus divinam prædicationem. Tumque commentatur in Spiritu conscribitque, Christi tum doctrinaruni tum operuin præcelsissima summeque admiranda et nova, aliis fere evangelistis omissa. Cumque divinis cuncta sermonibus conscripsisset, Deique vocibus omnia absolvisset, atque in justitia (ut Isaias loquitur) abbreviasset w, hoc a se conscriptum Evangelium in orbis fines detonuit: fulgur nimirum ignitumque ejusmodi turbinem, ut consumendo sit ac incendendo, quidquid demum hæreseon exstitit unquam, autve exsistet; omnisque fidei ac theologiæ, veritatis terminum normamque inviolabilem statuens; Ης ἐν προοιμίοις, θεολογεῖ μὲν τοῦ Λόγου τὴν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Πατέρα καὶ προάναρχον ὑπερούσιον συνύπαρξιν. Θεολογεῖ δὲ αὐτοῦ καὶ τὴν σάρκωσιν, ἐν ὀλίγοις καὶ θεοφθόγγοις ῥήμασιν πᾶσαν ὑψηλῶς καὶ μεγαλοφυῶς ὥσπερ ἐξ οὐρανοῦ σαλπίσας τὴν περὶ αὐτοῦ θεηγορίαν. Εἶτα, υπομιμνήσκεται μὲν ἐν τῷ Πνεύματι, τῶν τε λόγων Χριστοῦ καὶ τῶν ἔργων τὰ ὑψηλότατά τε καὶ παραδοξότατα, ὅσα τοὺς πρὸ αὐτοῦ παραλιπεῖν εὐαγγελιστάς. Καὶ πάντα θεσπεσίαις Ιερολογίαις ἀνατεταχώς, καὶ πάντα Θεοῦ φωναῖς συν τετελεκώς, καὶ ἐν δικαιοσύνῃ (κατὰ Ησαΐαν) συντετμηκώς, εἰς τὰ πέρατα τοῦτο δὴ τὸ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον εβρόντησε τῆς γῆς· πάσης ήδη φανεί πάσης ήδη φανε! σης ἢ φανησομένης αἱρέσεως εξαναλωτικὴν καὶ πρηστήριον ἀστραπὴν· πάσης δὲ θεογνωσίας καὶ θεολογίας δρον ἀληθείας, καὶ ἀπαρεγχείρητον γνώ μονα διαθέμενος· καὶ τοῦτο τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ Χριστοῦ καινὴν διαθήκην ἐκ στόματος γραφείσαν παραδοὺς τοῦ Χριστοῦ· τοσούτῳ τῆς ἐν πλαξὶ πάλαι atque hoc universa Christi Ecclesiæ novum fcdus τῷ Μωσεί γεγραμμένης σεβασμιωτέραν τε καὶ θεοπρεπεστέραν, ὅσῳ τὴν παλαιὰν μὲν ἡ καινὴ, τὸν νόμον δὲ τοῦ γράμματος ὁ τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἀληθείας παρευδοκιμεῖ. Καὶ τὰ μὲν ἐπὶ τοσοῦτον. Ἐπεὶ δὲ τὴν τοῦ Πνεύματος διακονίαν καὶ ἱερουμε γίαν τοῦ Εὐαγγελίου, τὸ ἔργον τῆς ὑψηλῆς ἀποστοτῆς, ὡς πιστὸς τῷ ὄντι καὶ φρόνιμος οἰκονόμος τε τελειωκώς, καὶ εἰς πίον ἤδη γῆρας ἐληλαχώς, επόθει τὴν ἀνάλυσιν, κρεῖττον δὲ φάναι, τοῦ σώματος τὴν ἐπὶ τὸ ἄφθαρτον μετασχημάτισιν· ἀεὶ γὰρ καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν ἐν οὐρανοῖς συνηνωμένος Χριστῷ, τὸ σῶμα μόνον καὶ τὸ δρώμενον ἦν ἐπὶ γῆς. Isa. xx, 23. 33 Philipp. 1, 23. ex Christi exceptum ore, tradens: tanto scilicet scripto olim Mosi in tabulis majorem habens venerationem, diviniusque, quanto novum veteri, lexque spiritus et veritatis, legi litteræ præcellit. Atque hæc hactenus. Quia vero Spiritus ministerio Evangeliique functione (sublimi scilicet apostolici munii opere) consummato, tanquam revera fidelis ac prudens dispensator, ac qui in pinguem jam senectutem evaserat, dissolvi cupiebat ", sive, ut melius loquar, corporis corruptionem incorruptione mutare (semper enim animo mentisque cogitatione Christo in cœlis conjunctus, solo corpore parteque sui oculis conspicua, in terra versabatur).

Qula igitur consummationis dies aderat, assum- Ἐπειδὴ οὖν ἡ ἡμέρα τῆς τελειώσεως παρῆν, ptis vir beatus discipulorum fidelissimis, ac tantisper Epheso progressus, collemque assecutus, sepulcrum fodere præcepit. Tumque oculis in Deum levatis manibusque in cœlum extensis, totus palam extra se, precibusque Deo excedens erat. Ubi autem orandi finem fecerat, ad astantes conversus, illisque divinorum mysteriorum explanationibus præclarisque hortamentis ac documentis ad virtutem facientibus rite compositis, intra fossam mox subit, et in ea decumbit; obductoque asseribus sepulcro, cum in crastinum venissent, pro eo ac jussi erant, amotisque asseribus (ο rem miram!), ipso minime invento, qui palam ad Deum concessisset, translationis ejus seu resurrectionis certo vestigio, vestes offenderunt. Non enim par est, ut velut Eliam, mortali eum corpore adhuc vivere existimemus (Non enim dixit ei Jesus, inquit, Quia non moritur ***), neque ut reliquorum defunctorum more eum diem extremum exspectare dicamus: sed cum virginale illud sanctumque tabernaculum tantisper reliquisset, ad eum ingressus qui cœlis excelsior est, ac quantum necesse videbatur ut mortis periculum faceret, vera statim in Christo vita apprehensa, munus hoc, ac velut singulare excellentis dilectionis praemium nactus est, ut et corporea corruptione immunem vitam ageret; ac Deiparæ Matri in superno 26" Joan. ΧΧΙ, Κατὰ τὸν ἄνω παράδεισον.Supernum ac crelestem paradisum, quem jam unus cum Maria Joannes etiam corpore inhabitet, nullus alius exponi possit, quam qui nobis cum cœlestibus virtutibus præmio tandem promissus est, et a secunda resurrectione, quam sic benignissimus Dominus in Matre sua et dilecto discipulo occupaverit. Nec enim terrenum aliquem paradisum exspectat fides nostra, sed in quem Jesus per sanguinein suum intravit, et quem nobis aperuit, id est colum. Εjusdem sententiæ videtur auctor Canonis, ode 8, strophe 2, in qua sic canit: Σῶμα καὶ ψυχὴν καὶ νοῦν κεκαθαρμένος, εὐηγγελίσω τὸ οὐράνιον Χριστού Εὐαγγέλιον· καὶ ἀγγέλοις ὁμοδίαιτος ἐν οὐρανοῖς γενόμενος κράζεις νῦν, Εὐλογεῖτε. Corpore et animo menteque purus, cœleste Christi Evangelium annuntiasti: angelisque in cœlis contubernalis factus, clas mas nunc, Benedicite; quanquam de sola animme angelis socia in coelis vita, exponi potest. Exstant vero passim in Menæis antiqua ejus fidei indicia (quoad sanctorum animas jam Deo fruentes, et cum Deo in cœlis versantes) a qua fere moderni Græci abhorrent; etsi nuper in concilio Florentino inter dogmata, id illis oblatum est. Sanctæ Mariæ laudatores ejusque dormitionis, Andreas Cretensis et alii, eodem modo loquuntur de illius corpusculo, sic post, brevi quasi somno, degustatam mortem, translatione honoratum; quanquam Andreas incertus est, quid factum sit sanctissimo illo corpusculo, et an vere animæ unitum; vitaque dotatum, qualis futura exspectatur post extremum judicium, vel aliter humanis oculis subtractum, et in divinis thesauris, pro eo ac Dei Parentem decebat, repositum: potiorique ratione id de Joanne dicendum, cujus non inventum corpus, ut nec Mosis: unumque hoc ex historia de illo nobis compertum; reliqua, piæ in Joannem meditationis commenta sunt. Apocrypha in Mariæ dormitionom plura sunt, Joannis παραλαμβάνει μὲν ὁ μακάριος τοὺς πιστοτάτους τῶν μαθητῶν, μικρὸν δὲ τῆς Ἐφέσου προελθών, καὶ γεωλόφῳ τινὶ προσβάς, τάφον ὀρύξειν ἐνετείλατο ὁ δὲ τὸ ὄμμα πρὸς Κύριον καὶ τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνατεταπώς, δῆλος ἦν ἐκδεδημηκὼς ὅλος, καὶ ταῖς προσευχαῖς ἐξεστηκώς τῷ Θεῷ. Ἐπεὶ δὲ κατέπαυσεν, ἐπιστραφεὶς, καὶ θείων ἐκφαντορίαις μυστηρίων, καὶ παραινέσεσι καλλίσταις καὶ νουθε σίαις ἐναρέτοις τοὺς παρόντας αὐτῷ καταρτισάμενος, εἴσεισιν ἔνδον τοῦ ὀρύγματος εὐθὺς, ἀνακλίνεται δέ· οἱ δὲ καλύπτουσι μὲν τὸν τάφον πλαξί, τῇ ἑξῆς δὲ κατὰ τὴν ἐντολὴν παραγενόμενοι, καὶ τὰς πλάκας ἀφελόμενοι (ὦ τῶν θαυμασίων!) αὐτὸν μὲν εὑρίσκουσιν οὐδαμῶς, σαφῶς ἐνδεδημηκότα πρὸς τὸν Θεόν. Μαρτύριον δὲ τῆς μεταστάσεως, είτ' οὖν ἀναστάσεως αὐτοῦ, τὰ ἱμάτια κατείληπται. Οὔτε οὖν ἐν θνητῷ σώματι ζῆν αὐτὸν ἔτι καθάπερ Ηλίαν προσῆκεν ὑπονοεῖν. Οὐ γὰρ εἶπεν αὐτῷ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ ἀποθνήσκει· οὔτε καθ᾿ ὁμοιότητα τῶν ἄλλων θανεῖν, τὴν ἐσχάτην ἡμέραν ὑπομένοντα· ἀλλὰ τὸ παρθενικὸν ἐκεῖνο σκῆνος καὶ ἅγιον, τῇ πρὸς τὸν ὑπερουράνιον εἰσόδῳ τοσοῦτον λιπών, ὅσον θανάτου πεῖραν λαβεῖν· εὐθὺς δὲ τῆς ἀληθινῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς καταδραξάμενος, τοῦτο δῶρον καὶ οἷόν τι γέρας ἐξαίρετον τῆς καθ᾽ ὑπερ βολὴν εἴληφεν ἀγάπης, τὸ καὶ τῷ σώματι ζῆσαι τὴν ἄφθαρτον ζωήν· καὶ τῇ Θεοτόκῳ, οἷα μητρὶ κατὰ τὸν ἄνω παράδεισον ἐν ἀγαλλιάσει συνοικεῖν Theologi, Joannis Thessal., ipsa Melitonis, quæ una produxi, etsi nec alia deerant, quod in his alii præivissent, nulliusque frugis omnia existimarem. Unum Nicetae omissum, de Joannis manna, ut vocant, seu de pulvere ex sancto illo ejus depositionis sepulcro scaturiente; cujus annuum festum colunt Græci die octava Maii, quod illo potissimum die hoc miraculum contingeret; velut fere in sancto Hyacintho Amastrensi quem nuper produxi eodem Niceta laudatore; non sicut in sancto nostro Raymundo, in quo miraculum juge est; ac, sin eruptio pulveris, ejus tamen copia, quotiescunque iis quorum id curæ est (fratres nostri Barcinone) ex sacro tumulo extrahere velint, ut piæ fidelium devotioni fiat satis, et ad illum rogantibus in omnes orbis Christiani oras, aliquot jam sæculis affatim transmittendum; quo sane, velut et illo Joannis Theologi, morbi innumerabiles curantur. Synaxarium ita exprimit. Ο πανάγαθος Θεὸς καὶ φιλάνθρωπος Κύριος ἡμῶν, οὐ μόνον τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ προθύμως ἀγωνισαμένους ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς καὶ ἀποστόλους, προφήτας καὶ μάρτυρας, καὶ πάντας τοὺς εὐαρεστήσαντας αὐτῷ, βασιλείας οὐρανῶν καὶ τῶν αἰωνίων ἠξίωσεν ἀγαθῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τόπους ἐν οἷς διέπρεψαν καὶ ἐτάφησαν, πλήρεις χαρίτων ὑποδείξας, πολλοῖς ἐλάμπρυνε θαύμασι. Καὶ γὰρ ὁ τάφος, ἐν ᾧ ὁ μέγας ἀπόστολος καὶ εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος μέλλων μετατεθῆναι ἐτάφη, κόνιν ἁγίαν, ἣν οἱ ἐγχώριοι μάννα μετονομάζουσιν, ἐπινεύσει Πνεύματος ἁγίου κατὰ τὴν ὀγδόην τοῦ Μαΐου μηνός έτησίως ἐξαίφνης ἀναβρύει καὶ ἀναδίδωσιν· ἣν οι προσερχόμενοι λαμβάνοντες, χρῶν ται εἰς παντοίων παθῶν ἀπολύτρωσιν, εἰς θεραπείας ψυχῶν, εἰς ῥῶσιν σώματος, Θεὸν δοξολογοῦντες, καὶ τὸν αὐτοῦ θεράποντα Ιωάννην γεραίροντες. Benignissimus Deus ac clementissimus Dominus noster, non solum qui pro illo fortiter dimicaverunt, sanctos

ORATIO VI. IN LAUDEM S. JOANNIS EVANG. καὶ οὕτω μένειν αὐτὸν οἶμαι πιστέον, κατὰ τὴν εὐ- atque coelesti paradiso in exsultatione contubernaαγγελικὴν βήσιν, τὴν τοῦ Κυρίου παρουσίαν. lis esset. Sicque arbitror existimandum, quod juxtá Evangelicam sententiam, Domini exspectat adΕνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενοι, καὶ τὸ ἀνέφικτον ὕψος τῆς Ιωάννου θεότητος καὶ μεγαλοπρεπείας ὑπερεκπλαγέντες, καὶ τὴν ἀσύγκριτον τῆς ἁγιότης της εκθαυμάσαντες ὑπερβολὴν, τῷ ἀπροσίτῳ τῶν ὕμνων ἀναγκαζόμεθα σιγαν. Μικρὰ γοῦν ὅμως τὴν Αγαπημένην Θεῷ καὶ τιμίαν προσηγορηκότες ψυχήν, καταπαύσομεν τὸν λόγον. Χαῖρε, ἀληθῶς ἡγαπημένε τῷ ἀγαπητῷ· χαῖρε, τῷ μόνῳ καλλοποιῷ καὶ ὑπερκάλῳ Χριστῷ λίαν περ φιλημένε, ὡς ὡραιότητι ψυχῆς, ὡραιότητι πνεύμα. τος, νοῦ τε καὶ διανοίας εὐπρεπείᾳ καὶ εὐθύτητι πάντας αὐτοῦ παρευδοκιμῶν τοὺς ἀγαπητούς. Χαῖρε, κάλλος ἅψαυστον καὶ νοερόν, οὐράνιον καὶ μυστικὸν, ἀπρόσιτον καὶ ὑπερφυές. Χαῖρε, Παρθένε τὸ σῶμα, τῷ μηδεμίαν σοι πώποτε κηλίδα σαρκίνης ἐπιθυμίας προστριβήναι. Παρθένε τὴν ψυχήν, τῷ μὴ καταῤῥεμβευθῆναί ποτε κάλλει σώματος, μηδὲ κατὰ νοῦν· παρθένε τὸ πνεῦμα, ὡς τὴν καρδίαν καθαρὰν καθαρός· ὡς τρόπον νύμφης ἁγνῆς γνησίως τὸν οὐράνιον Νυμφίον επεγνωκώς, καὶ παν άγνως Αγαπηκὼς καὶ συγκραθείς, είπερ Ο κολλώ μενος τῷ Κυρίῳ, ἐν πνεῦμά ἐστιν. * Cor. v, 17. suos discipulos et apostolos, prophetas et martyres, cunctosque qui ipsi placuerunt, cœlorum regno donavit bonaque æterna illis contulit; verum etiam loca in quibus claruerunt et sepulli sunt, plena gratiæ ostendens multis illustravit miraculis. Nam sepulcrum in quo magnus apostolus et evangelista Joannes Theologus, cum esset transferendus, humatus est, sancti Spiritus nutu octava Maii quotannis sacrum repente scaturit evomitque pulverem, oppidanis manna nuncupatum, quem accipientes hi qui accedunt, ad omnis gener is depellendos morbos et ægritudines, animorumque curationem, et sanitatem corpori præstandam illo utuntur amuleto, laudantes Deum, ejusque amulo Joanni honorem habentes. Tiliana nostra Mensea antiqua, paulo brevius: Μνήμη τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ήγουν ὁ βοδισμὸς, καὶ ἡ τοῦ μάννα συγκομιδή, ήτις ἐκ τοῦ τάφου αὐτοῦ ἀναπέμπεται. Memoria sancti apostoli et evangelistæ Joannis Theologi: sive rosarum suavitate aspersio, et mannæ comportatio seu collectio, quæ ex illius sepulcro erumpit. Magna etiam Menæa voce illa podionos utuntur, in iambis Synaxario præmissis, nec video quo alio sensu commode exprimi possit; nisi etiam manna illud purpureum quid habebat, et rosei coloris, quo utrumque sensu auctores voce ροδίζειν usi inveniuntur. Illustre testimonium est hujus mannæ sacrique pulveris, Gregorii Cyprii, patriarchæ Constantinopolitani statim urbe Latinis erepta, per cujus occasionem acerrimus fuit schismatis fautor, et decessoris Joannis Becci, ut Λατινόφρονος, exagitator, epist. 9, ad Ephesinum antistitem, Isaac nomine (ejus epistolarum locupletem codicem utendum dedit vir cl. ipse eruditus eruditorumque fautor et amicus, nihilque fere ipso Gregorio suo, librorum quibus exquisitum aliquid ad illustrandam rem litterariam, sacram pariter ac profanam contineatur, studiosus, D. de Ballesdens, aliis pridem apud excel. virum ventum. Huc loci deducta oratione, Joannisque deitatis ac magnificentiæ, quam assequi nequeamnus, supra modum admirati, omnique majorem comparatione sanctitatis ejus præstantiam suspicientes, inaccessa canticorum vi, litare silentio cogimur. Paucis tamen prædilectum Deo ac venerandum animum allocuti, dicendi finem faciemus. Salve sis, vere dilecte ei, qui dilectus est. Salve sis, soli decoris auctori ac supramodum decoro Christo, valde amice: velut qui decore animi, decore spiritus, mentisque ac intelligentiæ honestate ac rectitudine, illius cunctos dilectos superes. Salve sis, pulchritudo intacta mentisque illibatæ, coelestis ac mystica, inaccessa, longeque eximia. Salve sis, Virgo corpore, quod nullam unquam carnalis libidinis labem contraxeris; Virgo animo, quod ne mente quidem vaga ulli unquam corporali formæ adhæseris: Virgo spiritu, velut puro corde purus; ut qui velut casta sponsa, cœlestem vere Sponsum agnoveris, ac castissime dilexeris; digneque illi cognitus et mente consertus atque commixtus sis; etenim, Qui adhæret Deo, unus Spiritus est 37 ή Petrum Seguierium Franciæ cancellarium muniis clarissime functum, nunc etiam presbyteri, ælate. moribus, munere venerabilis ac Christo merens: Hoc pro mea in virum observantia). Post igitur gratias, quod eleganti codice donaverat, de sancto pulvere sic ait: Ὡς δὴ καὶ ἡ τοῦ σεβασμίου χοὺς ἀπο στολή, ἂν ὁ θεῖος τοῦ παρθένου πηγάζει τάφος, τίνος τῶν μεγίστων οὐκ ἂν εἴη τεκμήριον; ποίας ἀγάπης οὐκ ἂν ἔχοι ἀπόδειξιν; Επέμφθη γὰρ εἰς εὐλογίαν οὗτος ἡμῖν, εἰς ἁγιασμὸν ψυχῆς τε καὶ σώματος, εἰς ἀποτροπὴν τῆς ἐκ τοῦ ἀντικειμένου ἐπιβουλῆς, εἰς δ τι κάλλιστον καὶ σωτήριον· καὶ ἡμεῖς αὐτὸν μετά πίστεως τοῦ ταῦτα εἰς ἡμᾶς ἐνεργεῖν δύνασθαι ἐδε ξάμεθα, καὶ εἴη οὕτως ἡμῖν νῦν τε καὶ εἰς τὸν ἐπίσ λοιπον βίον. Quemadmodum etiam venerabilis pulvis a le missus, quem divinum virginis sepulcrum velut fonte scaturit, cujus non maximorum fuerit argumentum? Quanta dilectionis specimen non habeat? Missus enim ille nobis est, ut in benedictionem cederet, in sanctificationem animi et corporis, ut esset propulsandis adversarii insidiis; denique ad præstandum si quid honestissimum est et salutare. Et vero nos quoque ea fide accepimus, ut existimemus hæc in nobis efficere posse; sicque ille nunc et in reliquam vitam, sein nobis habuerit. Sic ubique Græci erga sacra pignora religiosi: quam utinam eorum religionem non fuscaret, qua fere laborant (planeque laboravit Gregorius Cyprius) schismatis labes, odiumque in Romanam et Petri sedem, cujus amore et concordia, nonnullis nostrum possent sua illa religione ac pietate prodesse. Denique, ut sua semnper, omnique ætate intelligatur divina Spiritus instaurare miracula, nec in nostræ Rosa Limana miraculoso tumulo deesse voluit eum pulveris fontem, ex quo et exportandum in Europam nostram, meque ipsum, exspecto, cum jam sic novum orbem inundaverit, ei usque miraculorum gloriam densa nube protulerit.

Salve sis. vere ac fidelis Dei Verbi discipule, et amator, cultorque; ac gaude, quod ille cum Patre veniens, vere apud te mansionem fecerit ": quod ejus servans mandata, in illo manseris, ipsumque in te in perpetuum manentem habeas, divinam aperte tibi gloriam manifestantem. Salve sis, Dei frater et hæres; frater vero et cohæres Dei qui cuncta regni Dei mysteria doctus es, quique divina revelatione quæ eventura sunt clare videris omnia; atque ea, quoad concessum est, conscripta ac consignata Ecclesiis tradideris 39. Salve sis, solus nunc corpore una cum Deipara matre incola paradisi, ac qui inde spiritu totam lustres terram ac perspicias. Nos propitius intuere, beatissime Theologe et evangelista! erudique epi. stolis tuis, ac divinis prædicationibus confirma atque præceptis compone: nosque rege et extolle, Decque in æternum siste, in gloriam Patris et Filii et Spiritus sancti, in sæcula. Amen. ORATIO VII. Laudatio sancti laudeque clarissimi apostoli Thomæ. Laudabilis pro sanctis assumptus amor; merito * Joan. xiv, 23.» Rom. vIII, 17. " Ταῖς ἐπιστολαῖς σου συνέτισον. Joannis alteram et tertiam epistolas recenset Euseb. lib. 11, cap. 25, quæ in dubium vocarentur, etsi a multis agnoscerentur: EltE TO SUZY YEAISTOU Távora, εἴτε καὶ ἑτέρου ὁμωνύμου ἐκείνῳ. Sive sint Joannis evangelista, sive alterius ejusdem ac ille nominis: quæ altera quæstio est, in qua utraque perinde Hieronymus hæsit. Nobis non licet in dubium vocare, quas pridem Ecclesia, divino instinctu in Canonem receperit, ac nuper in concilio Tridentino comprobavit. Fecit Ecclesiæ judicium, non ut libri qui canonici non erant ac OεÓTVEVOTO, postmodum essent, sed ut agnoscerentur. Quod etiam de veteris instrumenti libris aliquot factum est, quos Judæi et Synagoga ad ædificationem duntaxat legendos retinuit, Ecclesia (apostolorum præsertim judicio) etiam ad auctoritatem canonicos sanxit. Præclara certe Augustini vox, Non crediturum Evangelio, nisi Ecclesiæ auctoritas commoveret. Et vero, cur quatuor Evangeliis credimus, nón tantis illis quæ ab ipsis primis temporibus alio alioque nomine obrepserunt? Nulla vel Hieronymi, vel cujuscunque privati par auctoritas, istiusmodi censura librorum. Quod Joannes utraque epistola Senior vocatur, maluitque sic interpres reddere, quam Græcam vocem presbyteri retinere (ut magis ætatem insinuaret, quam dignitatem), ratio Jacobi Capelli non displicet; quod valde provecta ætate eas Joannes scripserit, omniumque Christi discipulorum vetustissimus, et qui sic quasi antonomastice intelligi ac dici posset. Nam et Paulus ad Philemonem in sui commendationem, et ut Philemoni suadeat, se, velut ille, senem insinuat. Proinde convenienter Joannes familiaribus epistolis peneque consolatoriis, Senioris nomen præfixit, nimiumque pondus in voce apostoli, ita scribens existimavit; ut hac parte nullius momenti sit argumentum Grotii, quasi inde Joanni Theologo abrogari hæ epistolæ possint. Videndus Tertull. De præscript., ubi fuse admodum ostendit quam sedulo apostoli titulos honoratiores vitarent, sibique ægre ac pene inviti Χαῖρε, γνήσιε καὶ πιστὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου μύστα, καὶ ἐραστὰ, καὶ θεραπευτά· ὅτι παρὰ τοῦ Πατρὸς εληλυθὼς ἐκεῖνος, μονὴν ἀληθῶς πεποίηται παρὰ σοί· ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τετηρηκώς, ἔμεινας ἐν αὐτῷ, καὶ αὐτὸν ἔχεις μένοντα δι' αἰῶνος ἐν σοὶ, τὴν θεαρχικήν σοι δόξαν ἀνακεκαλυμμένως εμφανίζοντα. Χαῖρε, τέκνον Θεοῦ καὶ κληρονόμε· ἀδελφὲ δὲ καὶ συγκληρονόμε Θεοῦ· ὁ πάντα τῆς τοῦ Θεοῦ βα σιλείας τὰ μυστήρια με μυσταγωγημένος. καὶ πάντα σαφῶς τὰ ἐσύμενα δι' ἀποκαλύψεως τεθεαμένος, καὶ κατεσφραγισμένα ταῖς Ἐκκλησίαις παραδούς. Χαῖρε, τὸν παράδεισον μόνος νῦν μετὰ σώματος ἅμα τῇ μητρὶ θεομήτορι κατοικῶν, κἀκεῖθεν τῷ πνεύματι τὴν ὅλην γῆν καταθεωρῶν, ἵλεως ἡμᾶς εποπτεύοις, ὦ τρισμακάριε Θεολόγε καὶ εὐαγγελι στά! καὶ ταῖς ἐπιστολαῖς σου συνέτισον καὶ ταῖς θεολογίαις σου στήριξον, καὶ ταῖς ἐντολαῖς σου κατάρτισαι, καὶ ποίμενον ἡμᾶς, καὶ ἔπαρον ἡμᾶς, καὶ ἕως αἰῶνος παράστησον τῷ Θεῷ, εἰς δόξαν Πατρὸς, καὶ γιοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος, εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Auhv. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Θωμᾶν. Επαινετὸς ὁ ὑπὲρ τῶν ἁγίων πόθος· ἀξιεπαινε tribuerent. Nomen peoбutipou et senioris, quod alteri Joanni quasi proprium erat, prout sic eum Papias vocat, cum tamen Aristioni eum postponat, et glorietur utriusque se auditorem fuisse, cum illi multa ex Joannis ore accepissent, diuque cum illo versati essent, et ipsius Domini discipuli fuissent, ut est apud Euseb. 1. m, c. 39, peculiare momentum habet, quod difficile videatur, voluisse sibi Joannem Theologum nomen asciscere, quod alteri sciret quasi proprium forte etiam, ob longissimam ætatem, qua Joannis Theologi pene æqualis, illiusque distinctione, nomen illud habuerit: sive eum Joannes Ephesiorum episcopum creaverit, ut est in Constitutionibus Clem., vn, 45: Tñ: 'Expéσou Τιμόθεος μὲν ὑπὸ Παύλου· Ιωάννης δὲ, ὑπ' ἐμοῦ 'Twávvou sive solum ejus Ecclesiæ presbyter fuerit. Istud certe difficultate non caret: non tamen convincit non esse epistolas vere canonicas, quod eas ipsa jam Eusebii ætate multi habebant; cum et alii discipuli extra duodecim, libros et epistolas condidisse noscantur, quos et quas Ecclesia agnoscit ex Canone librorum Novi Testamenti. Nec video quibus ex monumentis aut libris idem Grotius babeat (et ut argumento utatur ad probandum non habitas has epistolas ut de Canone) quod non fuerint reddite in serinonem diversarum gentium; cum Angli tot linguis repræsentaverint, quot ipsain Joannis primam epistolam ac reliquos libros Novi Testamenti. Nec enim illi eas cudisse versiones putandi sunt, sed quas antiquis codicibus ac ecclesiasticis libris olim exaratas offenderant, illas in Polyglottis suis Bibliis generoso conatu vulgasse. De Juda epistola, quam ad Judam trahit, qui_sub Adriano vixit, nec vel apostolus vel discipulus Jesu fuit, alibi forte exercendus stylus. Longe certe hoc a pio fidelium sensu, nec tam veritate quam poet ab eo dictum; et quod frater Jacobi, idque genus alia, subdititia contendit, plane dictu tenierarium sit; cum plagii, quod in re tam sancta commissum esset, nulli idonei testes produci possint.

ORATIO VII. - IN LAUDEM S. THOMÆ APOSTOLI. τώτερος δὲ πάντων μᾶλλον ὁ ὑπὲρ τῶν ἀποστόλων autem longe omnibus laudabilior, qui apostolorum τοῖς ἀξίοις ἐγγινόμενος· καὶ τοσούτῳ πλέον, ὅτῳ καὶ αὐτοὶ πάντων τῶν ἁγίων, ἁγιότητος υπερβολῇ ἀκραιφνέστερον τῷ ὑπεραγίῳ προσῳκείωνται. Επι ποθήσωμεν τοίνυν τοὺς τῶν ἁγίων ἀξιοποιήτους χου ρούς, καὶ τούτων μάλιστα, τὸν ὑπεραναβεβηκότα τοὺς ὅλους τῇ θεοειδείᾳ, καὶ συνεχῶς τῷ ὑπερουσίῳ συνεχειωμένον· τὴν ὑπερφερῆ λέγω ἀξιεραστοτά την τῶν ὑψηλῶν ἀποστόλων δωδεκάδα. gratia, eorum qui sunt digni animos incessit; tantoque amplius, quanto et illi excellentia sanctitatis, sanctitatem omnem vincenti, sanctis omnibus purius veriusque necessitudine conjuncti sunt. Amore igitur et desiderio, dignos vere qui amentur ac desiderio habeantur, sanctorum choros prosequamur: omnium autem maxime, qui divina similitudine omnes præcellit, continuoque excedenti omnem substantiam cobæret ac necessitudine conjunctissimus est; eximium dico digneque amabilissimum sublimium duodenarium apostolorum cœtum. Ταύτην ἐπιποθήσωμεν, ταύτην ζηλώσωμεν· καὶ διὰ μιμήσεως τῆς ἡμῖν ἐφικτῆς, ταύτης γενέσθαι Hunc desideremus, hunc æmulemur; ac imitatione (quanta per facultatem licet) illius socii effici σπουδάσωμεν κοινωνοί. Οὕτω γὰρ δι' αὐτῶν, τῷ studeamus. Sic enim per illos, supremo desiderabiἀκροτάτῳ τῶν ἐφετῶν, τῷ ἐγκατῳκισμένῳ τούτοις ἐγγιοῦμεν Χριστῷ· μακάριοι τε τῷ ὄντι κατὰ τὸ ἱερὸν ἐσόμεθα λόγιον, πληροῦντες τὴν ἐπιθυμίαν ἡμῶν ἐξ αὐτῶν, καὶ μὴ αἰσχυνόμενοι, ἡνίκ᾽ ἂν πρὸς ταῖς τοῦ βίου πύλαις γενόμενοι, τοῖς ἑαυτῶν ἀντιβαλῶμεν έχθροῖς. Ἀλλὰ μὴ ἄκαρπόν τινα καὶ φιλὴν ἔφεσιν πρὸς αὐτοὺς ἐπαγγελώμεθα· ἐνεργή δὲ καὶ ἔμπρακτον εἰσφέρωμεν· καὶ βίῳ μὲν τελείῳ, τὴν τρανεστέραν ὁμοίωσιν, ὡς δυνατόν, ἀφοσιούμενοι· λόγῳ δὲ, τὴν καθήκουσαν αἴνεσιν αὐτοῖς ἀφιερούμενοι, δι᾿ ἀμφοῖν τὸν ἐν αὐτοῖς ἁγιάζωμεν ἐνδοξαζόμενον Θεόν. Εστι μὲν οὖν ὥσπερ εἷς ὁμοίως τῶν δώδεκα Πατὴρ ὁ Θεὸς, διδάσκαλός τε καὶ Κύριος καὶ καθηγητῆς ὁ Χριστός· μία τε πίστις καὶ χάρις καὶ δύναμις G τοῦ Πνεύματος· ή τε διακονία τῆς ἀποστολῆς, καὶ ἀμοιβὴ δὲ τῶν γερῶν ἡ αὐτή, οὕτω καὶ ἔπαινος ὁ αὐτ τὸς τῶν μαθητῶν ἁπάντων ἐστίν. Ἀλλ᾿ ὡς κατ᾿ ἄλλον τρόπον τὴν ἀπὸ τοῦ σώματος μὲν ἐκδημίαν, πρὸς Κύριον δὲ ποποιημένων ἐνδημίαν, ἀναγκαίως ἐκάκαὶ ἡ αἴνεσις ἰδιοτρόπως αποδίδοται. στη Τίς οὖν τὸν ἱερὸν σύλλογον τοῦτον ἢ θίασον σήμε ρον συνιστῶν, καὶ προθυμίας ἀναπιμπλῶν, καὶ ἡδο νῆς θαυμασίας, καὶ φαιδρότητος τὰς Εκκλησίας ἀναπληρῶν, καὶ πρὸς δοξολογίαν θείαν συναγείρων καὶ συγκροτῶν; "Η πᾶσι καταφανής ἡ αἰτία τῆς ἑοp τῆς; Θωμᾶς γὰρ ὁ μέγας τοῦ Εὐαγγελίου λαμπτήρ, οὐ πρὸς αἴσθησιν σωματικὴν, ἀλλὰ νοερὰν ἐξανίσχων ἡμῖν, καὶ φανωτάτας τῆς αὐτοῦ μνήμης τὰς μαρμαρυγὰς ἐνιείς, πρὸς τὴν οἰκείαν συγκαλεί δόξαν. Θω μᾶς ὁ τίμιος λίθος, καὶ σεπτὸς καὶ ἐκλεκτός· ὁ τῷ στεφάνῳ τῆς δόξης τῷ τῇ ἐπουρανίῳ πλακέντι Σιών, πρὸς τοῖς ἔνδεκα συνηρτημένος· ὁ μαργαρίτης ὁ ὁλολαμπής. Ο γνώμης απλότητι, καὶ νοὸς καθαρότητι καὶ φανότητι ὅλον τὸ ἁπλοῦν φῶς καὶ θεαρχικὸν εἰσο δεδεγμένος, καὶ μεγαλοπρεπεῖς ἀφ' ἑαυτοῦ τοῖς ἐζο φωμένοις ἔθνεσι τὰς ἀντανακλάσεις ἀποπέμπων τῶν φωτισμών. Θωμᾶς, ὁ καὶ Δίδυμος· τοῦτο γὰρ τοῦ » Psal. CXXVI, 5. Αντιβολώμεν. Malim ἀντιβαλῶμεν, virque dubitem Nicetam aliter scripsisse, qui totus alludat ad locum psalmi cxxvi de judicio in porta Hem bræorum more, quod auctor ad judicium trahit in exitu vitæ atque excessu, cuin beatus revera, qui non confundetur, cum loquetur inimicis; cum sci lium, in eis habitanti Christo, prope accedemus; ac beati reipsa (uti sacrum perhibet eloquium) erimus, qui impleamus desiderium nostrum ex ipsis, nec simus confundendi, cum in vitæ portis constituti, inimicis nostris occurremus ". Haud enimvero infructuosum quoddam ac simplex erga illos desiderium amoremque profiteamur, sed quod efficax verumque exsistal, in rem conferamus: ac vitæ quidem perfectione, limpidiorem (quoad licet similitudinem exhibentes; doctrina vero atque sermone laudem eis congruam depangentes, utroque qui in illis sanctificatur, Deum sanctificemus. Est igitur, quemadmodum unus pariter duodecim Pater Deus, magisterque et dominus atque præceptor, Christus; una quoque fdes et gratia virtusque Spiritus, apostolicique muneris functio, ac eadem præmiorum retributio, sic et eadem laus omnium discipulorum exsistit: quod tamen alia aliaque ratione emigrarint e corpore et ad Dominum commigrarint, necessario quoque propria cuique laus ratione dependitur. Quisnam igitur est qui sacrum hunc conventum seu chorum hodierna die constituit, impletque alacritate, ac mira voluptate ac jucunditate Ecclesias ubique afficit, atque ad Dei laudes concelebrandas congregat coetusque cogit? Num cunctis manifesta festi ratio ac causa? Nempe Thonias magna illa Evangelii fax, non corporalis sensus ratione, sed spiritalis mentisque fulgure nobis exoriens, lucidissimosque suæ memoriæ micatus vibrans, ad ipsius convocat celebrandam gloriam. Thomas nimirum pretiosus lapis ac venerabilis electusque, corona gloriæ cœlesti plexæ Sioni, undecim adjunctus implexusque catervæ. Margarita omni parte lucidus, ani - mi simplictiate mentisque puritate ac perspicuitate toto ipso simplici divinoque lumine sinu suscepto, magnificosque a se ipso obcæcati caligine gentibus illustrationum fulgores refractu emittens Thomas, licet respondebit, ac verba dabit, iis accusantibus ac dæmonibus, pro his quæ illorum maxime suggestione peccavit; quod est ἀντιβαλεῖν· non cum filis occurret, quod ἀντιβαλεῖν, et remotius est, seu communius, nec expressum a Davide.

qui et Didymus. Haec enim nominis interpretatio at ὀνόματος ή δήλωσις· Δίδυμος δὲ κεκλῆσθαι, τῷ μὴ que notio. Porro Didymus appellatus est, quod μόνον, μεθ' ἑτέρου δὲ τοῦτον ἐκ μιᾶς ἀποτεχθῆναι non solus, sed cum altero ilique gemellus uno par- γαστρός. tu editus est Hic vero in terrestre cœlum (ædem scilicet suam) fidelium turmas in concionem vocans suaque miracula ac præclara gesta spiritali convivio lautaque epulatione apponens, omnem magnifce dapibus reficit ac recreat animum: non qui corpore conspiciatur, sed qui spiritu credatur; nec qui uno loco corporum more circumscribatur, sed qui omnibus toto orbe Ecclesiis (quippe divinus spiritus, tanquam ex Deo Spiritu natus ) spiritalem gratiam solari persplendeat micatu, omnique jucunditate adimpleat; atque operum suorum radio, seu claritale, Patrem qui in cœlis est, glorifcet. Cumque adhuc vitæ superstes ac in carne agens, aliud nihil tum verbis, tum operibus præstaret, quam quod Patri videretur: potiori longe ratione corporesolutus, ac spiritu Deo contemperatus, nullo tedio ac labore temporisque momento, velut quædam cœlestis mens orbem pervagans, cunctosque simul superne intuens, ad Dei laudem ac gloriam operum suorum ac passionum memoria, alacres reddit. Thomas itaque aute mundi constitutionem, conformis futurus imaginis Unigeniti cognitus ac prædestinatus, quod tempus apparitionis aderat, quique apostolicum senatum essent impleturi præsto eligendi erant, ipse pariter cum reliquis ad sacram illam vocationem evasit: vocatusque, haud segnium c more vocantem repulit; aut cum obaudisset, ac tantisper illi adhæsisset; velut illi quorum modica ac nutans fides, postmodum abit retro ac pedem re- •¹ Joan. xx, 24. ** II Cor. 111, 17. Οὗτος ώσπερ εἰς οὐρανὸν ἐπίγειον τὸν αὐτοῦ ναόν ἐκκλησιάζων τὰ συστήματα τῶν πιστῶν, καὶ πνευματικὴν πανδαισίαν τὰ οἰκεῖα θαύματα καὶ κατορθώματα προτιθεὶς, πᾶσαν ἐστιᾷ φιλοτίμως καὶ κατατέρπει ψυχήν· οὐ τῷ σώματι καθορώμενος, ἀλλὰ τῷ πνεύματι πιστευόμενος· οὐδ᾽ ἑνὶ τόπῳ περιγραφόμενος, ὡς τὰ σώματα· ταῖς ἀπανταχοῦ δὲ τῆς οἰκουμένης Εκκλησίαις, ἅτε πνεῦμα ὢν θεῖον, ὡς Πνεύματι Θεοῦ γεννηθείς, τὴν νοητὴν ἡλιοβολῶν χάριν, καὶ πάσης θυμηδίας πληρῶν, καὶ διὰ τῆς τῶν ἰδίων ἔργων ἐκλάμψεως ἢ ὑμνήσεως δοξάζων τὸν Πατέρα τὴν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ εἰ περιὼν ἔτι τῷ βίῳ καὶ τῷ σαρκίῳ, οὐκ ἄλλο τι ἡ δόξαν ἔν τε λόγοι; καὶ ἔργοις κατειργάζετο τῷ Πατρὶ, πολλῷ μᾶλλον τοῦ σώματος ἀπολυθεῖς, καὶ τῷ πνεύματι θεῷ συγκραθεὶς, ἀκαμάτως τε καὶ ἀχρόνως, οἷά τις οὐράνιος νοῦς, τὴν οἰκουμένην διιών, καὶ ἄνωθεν πάντας άμα καταθεωρῶν· πρὸς ἔπαινόν τε καὶ δόξαν, διὰ τῆς τῶν οἰκείων ἔργων καὶ παθῶν μνήμης, αναπτερώσαι Θεοῦ. Οὗτος γὰρ πρὸ τῆς τοῦ κόσμου καταβολής, σύμ μορφος ἔσεσθαι τῆς εἰκόνος τοῦ Μονογενοῦς ἐγνω· σμένος καὶ προωρισμένος, ἐπειδὴ τῆς ἐπιφανείας δ χρόνος παρῆν, καὶ ὁ τῆς τῶν ἀποστόλων ἐκλογῆς παρειστήκει καιρός, μετὰ τῶν ἄλλων καὶ αὐτὸς, εἰς τὴν ἱερὰν ἐκείνην ἀπήντησε κλῆσιν· καὶ κληθεὶς, οὐ παρητήσατο κατὰ τοὺς βαθύμους τὸν κεκληκότα· οὐδ᾽ ἐπήκουσε μὲν, ἄχρι δὲ καιροῦ παραμείνας, εἰ; τὰ ὀπίσω κατὰ τοὺς ὀλιγοπίστους παλινοστεῖ· οὐδ hacensi et nostra Sanmaximiana provinciæ Phocensis; recentiorique exemplo in S. Vincentii Ferrerii alio alioque corpore Venetiis in Britannia, ne quid dicam de Vincentio levita Valentino in Hispania adhuc exstante, et Novempopalaniam apud Castras translato: quo loco venerationem habebat sancti Patris Dominici ætate, ipso eodem illius pio cultoΤὸν αὐτοῦ ναόν. Erat hoc Thomæ templum in palatio, a Leone Basilii filio instauratum, cum incendio foedatum fuisset; qua de re exstat una et altera ejus oratio, quam meo stylo produxi ad ejus diem festum, ex ms. eminent. card. Mazarini, in quo et ejus caput, quod forte Edessa translatum esset; ubi olin creditum ejus corpus esse, cum Indi, apud quos martyrio functus est, etiamnum putent se illud "hare, habuitque apud meos Prædicatores, translata ad bere. Num Baronii faciat satis expositio, ut pars exuviarum Thomæ ex India Edessam translata, pars in India manserit, quæ tot retro seculis, iterum affulgente illis gentibus per Europeos Evangelio, detecta sit, alii viderint: mihi omnino non facit, quod et caput Constantinopoli et corpus Edessæ, pari fere veneratione ac Romæ apostolorum Petri et Pauli, ut Chrysost. auctor est, et quod inventum in India corpus cum instrumentis ipsius martyrii, et quale veterum narratione habemus, non particulæ corporis, cum tamen (ut fides aliqua apocrypho Abdiæ habenda sit) statim post martyrium integrum e sepulcro furto ablatum fuerit, et Edessam asportatuin, relicto tumulo prorsus vacuo, sicque reperto, ut illo libro narratur. Putem magis in eo contigisse, quod in Stephani protomartyris corpore, quod in Baptistæ capite Romano, Angeliaco, Ambianensi (ipso olim ConstantinopoliLano); qua de re, ad narrationem de inventione corporis ejusdem Stephani, et translatione Con⚫ stantinopolim, Constantino imperatore et Metrophanc episcopo: quod denique in Magdalena Vezeeos æde ili sacra ac basilica, donec Calviniana rabie erepto deposito ac disturbato, ejus fidi custodes FF. mei illius domus Prædicatores ad unum necati et in puteum projecti, martyres et ipsi consecrati sunt: novaque excitata basilica ac conventu, ex eodem puteo in eam illata nuper, pia fidelium fratrumque religione, ipsorum pignora; quibus fidem faceret, nedum ipsa vigens constansque traditio, sed et auctoris æqualis certa sinceraque narratio, faciente copiam integerrimo senatore annosa probitate (ipsaque avita in senatu Tolosano) cl. viro D. Mazenot. Qua tanta nostrorum aliorumque catholicorum in ea urbe strage, aiebat ille referre auctorem, oppidanos Calvinianos deterritos, malaque sibi omnia ominatos, nec vana conjectura, uti ille aliquot in eam rem adductis, quæ illis sinistra contigerunt, se conficere existimal. Ea in re tenenda Prætoris lex, ut ipse alibi monet Baron.: Qui tenet, teneat, omninoque cavendum ne istiusmodi obrepant, aliaque aliis subdantur sanctorum pignora, vel etiam ipsa non sancta: in quibus etsi non perit, nutat tamen vera religio ac pietas Christiana.

ORATIO VII. · IN LAUDEM S. THOME APOSTOLI. 13$ ἐμμένει μὲν ἄχρι τέλους, ἐλάττονος δὲ χάριτος ἢ fert; vel manet quidem usque in fuem, minorem δόξης τῶν κορυφαίων τινὸς, παρὰ τῷ παμβασιλεί καταξιοῦται· ὥσπερ δὲ τῆς κλήσεως, τῆς ἐκλογῆς, τῆς ἀκολουθήσεως, τῆς αὐτοπροσώπου θέας, τοῦ τε Θεοῦ Λόγου, καὶ τῶν δι' αὐτοῦ γεγενημένων, τῆς αὐτηκόου τῶν ὑψηλών μυστηρίων ἀκροάσεως, τῆς τῶν ζωοποιῶν παθημάτων κοινωνίας, τοῦ μυστικοῦ νιπτήρος, τοῦ ἄρτου, τοῦ σταυροῦ, τῆς ταφῆς, τῆς ἀναστάσεως, τῆς μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐμφανίσεως. καὶ ἀναλήψεως τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸν Γεννήτορα, και τῆς δι' αὐτοῦ μετὰ ταῦτα μεταλήψεως τοῦ Πνεύμα τος, ὁμοίως τοῖς πρωτοαποστόλοις μέτοχος ἦν· καὶ δὴ καὶ τῆς ἐπὶ τὰ ἔθνη λαμπρᾶς ἀποστολῆς, τῶν τε σημείων καὶ τεράτων, καὶ τῆς τοῦ Εὐαγγελίου μεγα λοφωνίας. Ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις, οὐδὲν ᾿Ανδρέου καὶ Πέτρου, καὶ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου ἀπελείφθη Θωμᾶς, οὕτω καὶ τοῦ τέλους συστοίχου τοῖς πρώτοις επιτετυχώς, ἀκολούθως καὶ δόξης ἐκείνοις τῆς αὐτῆς, καὶ ἴσης παρὰ τῷ διδασκάλῳ καὶ Θεῷ τετυχήκει τιμῆς· εἰ μή τις αὐτοῦ τὴν μετὰ τὸν σταυρὸν, καὶ τὴν ἀνάστασιν ἀμφιβολίαν ἢ διψυχίαν, ὑφέσεως τρόπον ὑπολάβοι, κακῶς ὑπονοῶν, καὶ οὐκ ἐν συνέσει τὰ θεῖα διακρίνειν εἰδώς. Ωσπερ γὰρ ὑπερβολῇ θερμότητος χρώμε νας ὁ Πέτρος, ἀρνήσασθαι συνεχωρήθη, ὡς ἂν αὐτός τε μετριώτερος ἑαυτοῦ γένηται καὶ ἀσφαλέστερος· ἀσφαλείας δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπόθεσις ή τριπλή τού του μετὰ τὴν ἄρνησιν ὁμολογία καταστῇ· κοινὸν γὰρ ὥσπερ τὸ ἥττημα, οὕτω πάντων ἐγίνετο καὶ τὸ προς τέρημα· οὕτω καὶ ὁ Δίδυμος, πλείονα τὴν θέρμην καὶ τὴν περὶ τὸν διδάσκαλον προθυμίαν ἔχων, περιπέπτωκεν ἀμφιβολίᾳ, καὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων τοῖς λο γισμοῖς διεκρίθη περὶ τὴν ἀνάστασιν, ὡς ἂν καὶ αὐ τὸς ἑαυτοῦ πραύτερος καταστῇ, καὶ διὰ τῆς ἐνστά σεως ἀκριβέστερον βεβαιωθείς, βεβαιοτέραν καὶ τοῖς ἄλλοις εμποιήσεις πίστιν. Καὶ γὰρ ἔδει τυχὸν ἐκεῖ πρῶτον πολυπραγμονηθῆναι τὸ μυστήριον· καὶ δοκιμασθεῖσαν οὕτω τοῦ Εὐαγγελίου τὴν ἀλήθειαν, ἀναμφίλεκτον τοῖς ἔθνεσι παραδοθῆναι. Ηρέμα μὲν οὖν διχόνοια καὶ τῶν λοιτῶν τὰς καρδίας διικνουμένη μαθητῶν, οὐκ εὐαγεῖς ἀνεκίνει λογισμούς· καὶ φαντασίαν εἶναι τὸ ὁρώμε τον ὑπέβαλεν. 'Αλλ' οἱ μὲν δειλίᾳ τὴν ἀκριβολογίαν παρακλέπτοντες, ήνείχοντο πυρπολεῖσθαί τε καὶ μετ ρίζεσθαι τὸν νοῦν. Σὺ δὲ, ὦ γενναιότατε και θερμότατε τῆς ἀληθείας ερευνητά, οὐ ψιλοῖς τῶν ἐπαγγελ λόντων λόγοις παραδέξασθαι δεῖν ᾠήθης τὴν ἀνάστα σιν· σφαλερόν γάρ οὐδ᾽ ὄψει μόνη καταπιστεῦσαι τὸ μυστήριον· ὑποπτον γάρ, ὡς καὶ ἀγγέλων τινῶν εἰς εἶδος τοῦ ποθουμένου μορφοῦσθαι πολλάκις δυναμένων· ὥσπερ δὲ τὸν θάνατον καὶ τὴν ταφὴν τοῦ Ἰησοῦ, δι' αὐτῆς ὄψεως καὶ πείρας ἔγνως, οὕτω δὴ καὶ τὴν ἀνάστασιν ἀναντίῤῥητον ἑαυτῷ τε πρῶτον, καὶ πᾶσι κατασκευάσασθαι βουλόμενος, τὴν διὰ τῆς πείρας ἀπῄτησας πληροφορίαν· καὶ τοὺς ἐν χερσὶ καὶ ποσὶ τύπους τῶν ἤλων, καὶ τῆς πανολβίας πλευ ρας τὴν νυγήν, τοῦ παθόντος σώματος ὡς ἀληθῶς * Joan. νι. 66. * Luc. xxiv, 36; Marc. xvi, 14. tamen gratiam aut claritatem nanciscitur apud summum omnium Regem, quam unus quis ex cory – phæis! Quinimo sicut vocationis, electionis, comitatus, divini coram Deique ac Verbi,illique patratorum conspectus, ipsiusque ex ejus ore sublimium mysteriorum auditionis, vivifcarum item 80cietatis passionum, mystici pelvis, panis, cruĉis, sepultura, resurrectionis, illam secutæ apparitionis, Filii ad Patrem in cœlos receptionis, Spiritusque postea per eum impartitionis; sic plane etiam magnifici ad gentes apostolatus, signorumque ae proligiorum; Evangelii denique claræ prædicationis, cum primis pariter summisque apostolis particeps fuit. Quemadmodum igitur ea parte Thomas, nihil Andrea et Petro et filiis Zebedæi minus habuit, sic et finem primis illis consimilem natus; proinde etiam eamdem ac illi claritatem, paremque honorem apud magistrum Deumque promeruit. Nisi quis forte eo deteriorem minoremque putaverat, quod post orucem ac resurrectionem, dubius animique anceps exstiterit; male scilicet opinans, ac qui divina prudenter discernere et judicio expendere haudquaquam norit. Quemadmodum enim Petrus excellenti fervore negare permissus est, ut tum ipse modestior cautiorque redderetur, tumque ejus post negationem trina confessio, cautionis, ac remedii ratio reliquis foret (communis enim sicut clades, sic et universorum fuit victoria): ita quoque Didymus, majori fervore inque Magistrum alacritate pollens, in dubietatem incidit, ac plus reliquis de resurre. ctione anceps fuit, ut et ipse lenior benigniorque evaderet, animique contentiosioris pugna plenius confirmatus, Grmiorem perinde reliquis fidem in gereret. Forte enim operæ pretium erat, ut illic primur mysterium curiosius exploraretur, inque eum mo dum probata Evangelii veritas, indubitata gentibus traderetur. Sane vero etiam reliquorum discipu lorum animos sensim pervadens dubietas, haud pia in eis ac religiosas cogitationes movebat, spectrum que inane esse suggerebat, id quod oculis cernebatur verum illi quidem, formidine accuratam fallente rationem, animo incendi, ac partibus se cari sustinebant ". Tu vero, generosissime ferventissimeque veritatis indagator, non nudis referentium vocibus recipiendam resurrectionem duxisti (quippe res fallax, nec tuta satis), nec solis obtutibus credendam mysterii fidem existimasti (nam es boc suspectum, cum et angeli non raro desiderati formam irrduere possint), quin sicut Jesu mortem ac sepulturam ipso aspectu ac experimento usurpaveras, sic quoque resurrectionem, tum ipse tibi primum, tum reliquis omnibus incontestabilem reddere studens, ipso rei experimento illius tibi certo præstandam fidem flagitasti: vereque susci

tati ejus corporis, quod passum erat atque mor ἀναστάντος τεκμήρια τιθέμενος, την μακαρίαν εκείtuum, certa indicia statuens, clavorum in manibus pedibusque apertas cicatrices; beatissimique lateris lanceæ fossionem, mox ac contrectasses, beatam meus et Deus meus *. O sanctam vocem sancto Spiritu sanctissime prolatam! quæ scilicet apostolorum mentes constabilivit, dubietatem curavit, firma cunctos fide composuit. Ο brevem vocem, magnam in se virtutem habentem quæ videlicet proligatis hæreticis, recta omnem fidei regulam illustret. Dominus meus et Deus meus! Non alias Dominus, atque alius Deus. Non alius qui palpatur, alius qui omnem tactum fugit; sed qui assumpta carnis ratione comprehensus Dominus, is ipse Deus meus, natura deitatis omnino absolutus et incomprehensus; qui personæ ratione singulariter; gemine, spectata natura videaturatque .credatur. Sic Christum scire velut tessera divinus edicat Apostolus: ac sicut Petrus ante passionem et resurrectionem, ita hic quoque Christo jam suscitato, quod in illo unum est ac duplex prædicabat: quorum Dominus accuratam confessionem ratam habens, suam in ea firma basi constabilivit Ecclesiam. την μετὰ τὴν ψηλάφησιν εὐθὺς ἀνηρεύξω φωνήν ο Ὁ Κύριός μου, ἀποκρινόμενος, καὶ ὁ Θεός μου! illam vocem eructasti, ac respondisti. Dominus Ο φωνῆς ἁγίας, ἁγίῳ Πνεύματι παναγίως φωνηθείσης, καὶ τὰς ἀποστολικὰς διανοίας στηριξάσης, καὶ θεραπευσάσης τὴν ἀμφιβολίαν, καὶ πρὸς βεβαίαν τοὺς πάντας κατορθωσάσης πίστιν! " φωνῆς βρα χείας, μεγάλην ἐν αὐτῇ δύναμιν ἐχούσης, τῶν αἱρε τικῶν μὲν ἀφανιστικὴν ὀρθοδοξίας δὲ πάσης οὖσαν φωτιστικήν! Ο Κύριός μου, καὶ ὁ Θεός μου! Ούκ ἄλλος ὁ Κύριος, καὶ ἄλλος ὁ Θεός. Οὐκ ἄλλος ὁ ψη λαφώμενος, καὶ ἄλλος ὁ ἀναφής· ἀλλ᾽ ὁ τῷ προσ λήμματι ληπτός Κύριος, αὐτὸς οὗτός μου Θεὸς ἀκράτητος τῇ θεότητι καὶ ἄληπτος· μοναδικῶς τὴν ὑπό στασιν, δυϊκῶς τὴν φύσιν δρώμενος καὶ πιστευόμε νος. Οὕτως εἰδέναι τὸν Χριστὸν ὁ θεῖος παρεγγυάσθω Θωμᾶς· καὶ ὥσπερ ο Πέτρος πρὸ τοῦ πάθους καὶ τῆς ἀναστάσεως, οὕτω μετὰ τὴν ἀνάστασιν οὗτος, τὸ ἐνοειδὲς καὶ διπλοῦν ἀνεκήρυττε τοῦ Χριστοῦ, ὧν τὸ τῆς ὁμολογίας ὁ Κύριος ἐπισφραγιζόμενος ἀκριβὲς, ἐπ' αὐτῷ τὴν ἰδίαν Ἐκκλησίαν ἀνεστηρί ξατο. Quod vero Spiritus sanctus a Patre per Filium (juxta quod olim promissum fuerat) effusus erat; plenique illius virtute discipuli, afilatuque repleti, gratia in seipsis parturiginem continere non valebant; ac nisi per universum sparsi orbem, aliusque aliam in eo complexus nationem, diviua bonitate impartirent; nec Deo mittenti placita, nec Jesu benignitate atque præcepto digna, facturos se arbitrabantur: alii itaque alio missi apostoli, pro 80 utique ac auctor ipse mittendorum decreverat; probatissimæ autem virtutis terque maximo (quo de agimus) Verbi discipulo, cum Parthorum, Medorumque atque his ulteriorum Æthiopum apostolatum nacto, ac quo in eos modo ac ratione invaderet (ad homines scilicet proficiscens aspectu truces animique moribus acerbiores), ac cum eis de pietate sermones misceret, haud satis succurreret: quin et ipsum fere illarum gentium oneris tæderet; omnis in promptu dubitatio et anxietas depulsa est. Ipse enim divinissimus Jesus, incomprehensus ille, nullis δυσχεραίνοντι τῶν ἐθνῶν, ἐγγύθεν ἡ λύσις παρέστη Ἐπεὶ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ Υἱοῦ πατρόθεν κατὰ τὴν ἀνέκαθεν ἐπαγγελίαν ἐξεχείτο· καὶ πλήρεις μὲν τῆς ἐκείνου δυνάμεως οἱ μαθηταί, πλήρεις δὲ γενόμενοι τῆς ἐνεργείας, οὐχ οἷοί τε ἦσαν τὴν ὠδῖνα τῆς χάριτος ἐν ἑαυτοῖς κατασχεῖν· ἀλλ᾽ εἰ μὴ κατὰ τὴν οἰκουμένην διασπαρέντες ὅλην, καὶ ἄλλος ἄλλο τι μέρος τῶν ἐπ' αὐτῆς ἐθνῶν διαλαβόντες, τῆς θεαρχικῆς μεταδοίεν ἀγαθότητος, οὔτε τῷ ἀποστέλλοντι Θεῷ φίλα, οὔτε τῆς Ἰησοῦ φιλανθρωπίας επάξια πράξειν καὶ διαταγῆς ἡγοῦντο - ἄλλοι μὲν οὖν ἀλλαγὴ τῶν ἀποστόλων, καθὼς αὐτοὺς ὁ ἀποστέλλων διέστελλε δήπουθεν ἐξαπεστέλλοντο • τῷ δοκιμωτάτῳ δὲ τούτῳ καὶ τρισμεγίστῳ τοῦ Λόγου μαθητῇ, Πάρθων καὶ Μήδων, καὶ τῶν ἐπέκεινα τούτοις Αιθιόπων τὴν ἀποστολὴν λαχόντι, καὶ πῶς ἂν αὐτοῖς ἐπίοι, καὶ τίνι τρόπῳ τοῖς ἀπευκτοῖς μὲν τὴν ὄψιν, χαλεπωτέροις δὲ τὸν τῆς ψυχῆς τρόπον ἐπι δεδημηκώς, εἰς τε λόγους καὶ ὁμιλίας τὰς ὑπὲρ εύ σεβείας ἔλθοι· ηρέμα δὲ καὶ πρὸς τὸ βάρος εκείνων, terminis finitus, qui in cœlis Patri semper conjunctus est, atque in terris apud eos quos habet necessarios, semper indivise manet: hic corporis statura, indole vultusque specie viro assimilis, Mercatorem India profectum, recensque Hierosolymis exeuntem ac patriam cogitantem adit. Ad quem dominus cum accessisset (o dominatoris inclinationem! o servi probitatem!) velut servum, suum vendit discipu * Joan. xx, 28. Εμπόρῳ τινί... προσελθών. Sumpta haec ex Thomæ Periodis, libro olim reprobato ac plane apocrypho; cujus tamen fidem sic Græci non abnuunt, ut et quibusdam antiquis libris ecclesiasticis ascriptos habeant, et partem in Menæa retulerint, longa narratione hoc ipso titulo, 'Ex twv τῶν ἠπορημένων. Αὐτὸς γὰρ ὁ θεαρχικώτατος Τησοῦς, ὁ ἀπερίληπτος, ὁ ἀπεριόριστος, ἄνω παρὰ τῷ Πατρὶ ὢν ἀδιαστάτως ἀεὶ, καὶ κάτω δὲ παρὰ τοῖς οἰκείοις ἀμερίστως μένων ἀεί· οὗτος ἀνδρὶ τὸ μέτ γεθος, τήν τε φύσιν καὶ τὴν μορφὴν ἐοικώς, ἐμπόρω τινὶ προσεληλύθει, τῆς Ἰνδικῆς μὲν ὁρμωμένῳ, ἄρτι δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ἐξιόντι, καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν παλινοστοῦντι γῆν, τούτῳ προσελθών αὐτοῦ Περιόδων, Εt ejusdem Thoma Periodis: quæ perinde, paucis mutatis, Abdiæ Babylonii nonine vulgata sunt, magis etiam in illo impura. Synaxarium, quod antecedit, iisdem verbis habetur in magnis Menæis et Basilii imperatoris a card. Sirleto Latine redditis, et Henrici Canisii t. lll edi-

ORATIO VII. IN LAUDEM S. THOME APOSTOLI. Kupio, (Gurazabdocwę desnóTOU! & sůyvwμo- lum; venditoque se itineris præbet socium, eique σύνης οἰκέτου!) οἷα δοῦλον οἰκεῖον πιπράσκει τὸν occulte semper colloquitur, arcanisque divinis prætis. Synaxarii verba sunt: Οὗτος Μήδοις καὶ Πάρ θοις, Πέρσαις καὶ Ἰνδοῖς τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ κηρύξας φρουρείται παρὰ Σμιδαίου βασιλέως, διὰ τὸ πιστεύ σαι καὶ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτοῦ Οὐαζάνην τὸν υἱὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν γυναῖκα Τερτίαν, καὶ Μιγδονίαν, καὶ Νάρκαν. Διὸ καὶ παραδίδοται πέντε στρατιώταις, οι τοῦτον ἐπὶ τὸ ὄρος αναβιβάσαντες, λόγχαις κατο έτρωσαν, καὶ οὕτω πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. Hic cum Medis, Parthis, Persis et Indis Dei verbum prædicasset, in custodiam conjicitur a rege Smidæo, propterea quod ejus opera crediderant et baptizati fuerant Vazanes ejus filius, et uxor nomine Tertia, et Migdonia at Narce. Quapropter quinque militibus traditur, qui ad montem quemdam ductum lanceis transverberarunt, atque ita migravit ad Dominum. In excerpto illo ex Thomæ Periodis, mercator ille Thomæ ductor in Indiam Azanes itidem dicitur, qui et ipse conjectus in carcerem cum apostolo, quasi deluso rege, dum exstruendam illi eximii decoris regiam profitetur, erogatis in pauperes illius thesauris quam tamen in cœlis regiam ille ex fratre ab apostolo suscitato sibi exstructam atque paratam didicerit; eoque miraculo cum fratre ad Christum conversus, ab eo toy appабīva ™s ȧxnpárov ßasıdelaç, immortalis regni arrhabonem, acceperit; apostolo ad alias urbes proficiscente, prædicandi Evangelii causa, ubi sic consummatus sit, ob conversam reguli alterius familiam, ut habet relatum Synaxarium, aclaque illa Abdiana, in quibus uxor illa regis Treptia dicitur. Istud de mercatore Indo, cui se Thomas in Indiam comitem dederit, etsi habetur in apocrypho, indeque tide nutare videatur, ex eo non improbabile redditur, quod Indorum alter apostolus atque Japponum Franciscus Xaverius (ipse pene Thomas redivivus et successor, ac pro humilitate, excolenda ea Domini vinea, vicarius, quem tanti ex suis nostrisque et aliis æmulati sint, religiosi omnes et Mendicantes, strenui vere operarii non fastu dominantes in cleris, ut quibus ad jactantiæ supercilium est vocari pontifices, et qui nolint aut desiderent esse pontifices, secus ac Yvo Carnot. serm. in cathedr. sancti Petri admonet; nec satis attendant sub monachi toga, in inferioribus domus Domini mansiunculis, quorum labia custodiunt scientiam, angelos scilicet Domini exercituum, reliquos sacerdotes, ipsos quidem juxta destinationis momenta minime pontifices, sed tamen Petri consacerdotes inquit idem Yvo, ipse in regulari toga egregius ac strenuus pontifex), eodem spiritu eadem pene mo - litione tentavit, ut Meacum, Japponum fere metropolim servi habitu ac pedisequi adiret. De qua re Tursel. in ejusdem Francisci Vita: Franciscus, sive ut expeditum inter Barbaros haberet iter, sive ut certum aliquem talis viæ ducem haberet, equiti indigenæ Meacum petenti, famulum semet adjunxit, servitutem quoque pro Christo sibi decoram ratus. Domini ergo equitantis sarcinulam, præter suum misse instrumentum, cursitans gestabat humeris. Herus quippe, cursus magis quam itineris modo, concitabat equum per obnoxia latronibus loca. Et Franciscus pedibus ferme ibat nudis, quod rivi amnesque vado transeundi se passim offerrent. Itaque sæpenumero pedibus ex nivis et algoris injuria intumescentibus graviter laborubat: crebro etiam cursu et sarcinarum gestatione fatigatus, glacie aut asperitate vie fallente vestigia, corruebat. Quæ ille omnia, non @quo solum, sed etiam intento in Deum et a sensibus alienato superabat unimo. Quippe tanta vis erat cœlestis contemplationis, ut victis dulcedine sensibus, subinde in vepres indueret se, ad lapides offensaret pedes laceraretque, sine ullo prorsus sensu doloris; ac quæ in eam rem prosequitur alia, pene incrediPATROL. GR. CV. ' blliora, quam quæ habet Thorae illa cum mercatore profectio. quem in via sibi addixerit, Christianisque moribus imbuerit, ac cujus ope et opibus longam eam viam solatus sit. Quod ita se Christus ut apostolum venderet, conspicuum fecerit, ad altiorem spectet prophetiæ gradum; nec aliud gessit exteriori illa specie, quam quod interiori instinctu in Francisco, ipso eodem auctore, post tot demum sæcula actum est. Gentes, ad quas Thomas prædicator missus est easdem refert Nicetas, quas Hippolyti Synopsis: addit tamen Æthiopas Parthis Medisque ulteriores; abusus forte Æthiopum nomine pro ipsis Indis. Nam non videtur velle Ethiopas Ægypto superiores et Afros; tametsi illi quoque sibi Thomam apostolum. vindicant, elque peculiari religioni tenentur. Æthiopes etiam vicini terræ promissæ, id est Madianitæ, ex quibus orta Mosis uxor, inde dicta Æthiopissa, non videntur Parthis Medisque ulteriores, ut ita Nicetas designare voluerit. Forte etiam Chrysostomus, cum dealbatos Thomæ prædicationibus Æthiopas scribit, in Act. apost., Indos Orientales intellexit, etsi ipsis Æthiopibus, ut sibi Thomam apostolum raperent, occasio aliqua fuit. Græci in Menæis aperte satis Indos intelligunt, nec alii apud eos Ethiopes, quorum Thomas animos dealbaverit. Sic præter alia ode 1 et stroph. 1: 'Apstñc xáλdet διαπρέπων, αὐτόπτα, καὶ θαύμασι, τῶν Ἰνδιῶν τὸ δυσειδὲς φωτὶ τῷ θείῳ κατηύγασας πίστει, καὶ ἐφαίδρυνας τούτων τὴν ζόφωσιν. Virtutis pulchritudine decorus ac miraculis, qui ipse Deum oculis vidisti, deformes Indos divina luce (fide) collustrasti, eorumque caliginem perpurgasti; obscuram scilicet et fucatam eorum animo cutem. Nam et Lucianus de Ethiopibus, ἀνδράσι μελαντέροις καὶ τὴν ὄψιν ¿Coчwμévois, obscura forma, ut Ovid. in Metamorph., quod ipsum Indis cum Æthiopibus commune, etsi non adeo satura illorum nigredo; tanta tamen, ut respectu Europæorum fusci audiant et Copɛpoi. Maneat ergo Thomæ sua India, et in ea sui Æthiopes, ipsi scilicet Indi; Matthæo potius proprie inagis dicti Ethiopes, partimque etiam illius fratri Jacobo Alphæi, qui ipse unus ex duodecim, Ægyplum partesque illi superiores Evangelio illustravit, ut certiora de illo habent monumenta; non nudus episcopus Jerosolymis templo assiduus consenuit, ut existimant, qui male volunt esse ipsum Jacobum fratrem Domini. Sophronius aliis nationibus, quibus apostolum Thomam prædicasse commemorat, etiam Teppavoùs addit, sicque etiam Guilliel. Lindanus Rurem. episcopus existimat, traditque exstare ejus rei monumenta S. Thoma apostoli nomine complures ecclesias in extremis ipsis Germaniæ oris, et pene usque ad polum arcticum; quæ tameu ratio ac traditio nullo modo rem mihi conficit. Nun enim quod Burdigalensis mea metropolis Andreæ nomine sacra, indicio sit prædicasse Andream Burdigalæ; vel Stephanum in Aquitania, cujus pene nomine in ea sacræ reliquæ antiquæ cathedrales ecclesiæ, Tolosana, Aginnensis, Lemovicensis, etc.? Prædicarunt certe, qui vel talium discipuli fuerant, vel eis peculiari religione obstricti ac devoti: sicque se res in Germania habuerit, quod ad Thomam attinet; itemque in Æthiopia, quæ est Africa: ne dicamus Thomam unum plus terrarum peragrasse ac fidei præconio implesse, quam reliqui omnes apostoli; cuin certum sit Pauli oraculum, eum plus omnibus laborasse implendo Evangelium ab Jerosolymis usque in Illyricum per circuitum. Quod ita apud Sophronium est de Germanis, nullius præterea antiquorum testimonio nititur. Quod apud eumdem est Magis, qui et ipsi Mediae ponuntur populi, apud Hippo5

dicationibus animum ae fiduciam addit. Quin et in Λ μαθητὴν, καὶ τῷ πεπραμένῳ συνέρχεται, καὶ κρυ cunctis illi viis inaspectabli ratione comes, ab omnique periculo ac adverso casu liberans; ubi quidem divina tractanda forent, divinæque sapientiæ verbis ad pietatem adhortandi auditores essent, vitæ sermonem largo in eo fonte effundebat; ubi autem declaranda prodigiorum virtus, omni res miraculo majores ad spectatorum tum stuporem tum fidem præstare tribuebat. φίω; ἀεὶ προσλαλεῖ, καὶ μυστικαῖς ὁμιλίαις παρακαλεῖ, καὶ θεοῤῥημοσύναις ἀῤῥήτοις παρασκευάζει θαῤῥεῖν. Καὶ μὴν καὶ ἐν πάσαις αὐτῷ ταῖς ὁδοῖς ἀοράτως εφεπόμενος, καὶ παντὸς κινδύνου καὶ παντὸς συμπτώματος ἀπολυτρούμενος· καὶ οὗ μὲν θεο λογεῖν χρεών, καὶ βήμασι θεοσοφίας τοὺς ἀκούοντας εἰς εὐσέβειαν παρακαλεῖν, λόγον ἐν αὐτῷ πηγάζων ζωῆς· οὗ δὲ καὶ τεράτων ενέργειαν ἐκφαίνειν ἔδει, παρὼν τὰ θαυμασιώτατα πρὸς ἔκπληξιν τε τῶν ὁρώντων, καὶ πίστιν χαρίζεται δράν. Οὕτως εἰς Ἰνδοὺς ὁ μέγας ἀπήχθη Θωμᾶς. Εντεῦθεν καὶ τοῖς τῶν Αιθιόπων βασιλεῦσιν ὡς θαυ μασίων ἔργων ἐργάτης, καὶ πᾶσι τοῖς κρατοῦσι τῆς γῆς ἐκείνης, ἐπίσημος καθίσταται· καὶ ὥσπερ δ Quem in modum magnus Thomas ad Indos abductus est. Indeque abiopum ipsis regibus, cunctisque illius terræ satrapis ac viris principibus, tanquam mirabilium operum patrator illustris efficitur. Ac sicut ipse Jesus Christus factus obe- Χριστὸς αὐτὸς Ἰησοῦς, ὑπήκοος τῷ αὐτοῦ γενόμενος diens Patri, servi formam accepit, seque ipsum dignatione humilians, atque ad mortem usque prodita subjectione, Patris gratia exaltatus est, supremumque omnium nomen, qua ratione homo est, consecutus, in dextera majestatis sedet 4. Sic verus discipulus, ipseque filii dignitatis compos, secum animo Domini reputans humilitatem, servi illam dejectionem habitumque non indigne tulit. Non moleste babuit quod ab impiis emeretur: nempe non mœstitiam, sed jucunditatem; non ignominiani, sed honorem; non probrum aut dolorem, sed potius gloriam ac lætitiam ducens temporaneam servitutem: eaque palam æmulari se magistrum ac diligere ostendens, nedum solus ipse veram libertatem filiique decus altius consequeba- 4 tur, verum etiam innumeros infidelitatis peccatique Denebris obnoxios liberabat, atque gratiæ spiritu ac baptismi aqua mystice regeneratos, immaculatam prolem plenosque lucis, veræ illos magnæque Luci admovebat. Cuncta vero ter beatissimo doctori egregie præstita, omnemque illius sermonum atque operum circulum, quibus Parthiam omnem et Hyrcaniam et Bactrianam evangelizans Christo adduxit, conari sigillatim verbis exsequi et enarrare, idem merito sit, ac tentare pluviæ guttas numerare. Ut igitur quæ sunt media cuncta contraham, sacri nimirum praconis ad Indis regem admissionem, regiæ exstruenda pollicitationem, aris regii in tenues personas insumptionem, creata inde pericula, minas, verbera, carceres, ab ærumnis omnibus propitio Numine benignioreque providentia liberationem ac, ne orationem longius protraham, abyssum enarrans miraculorum, quam multis ægrotis sanitatem tribuerit, quantis cæcis visum, surdisque 'Philipp. 11, 6. * Hebr. 1, 3. lytum est Margis: melius forte Mardis, qui sunt Hyrcania populi apud Strabonem, Suidam, Stephanum sunt etiam Persæ populi apud Herodotuin. Brachmanes, quos addunt novæ Romanæ tabulæ, non tam populi sunt et natio aliqua, quam philosophi ladiæ citerioris, qui sic adhuc nostratibus Γεννήτορι, μορφήν είληφε δουλικὴν, καὶ δι' οίκο νομίαν ἑαυτὸν τεταπεινωκώς, καὶ μέχρι θανάτου τὴν ὑποταγὴν δειξάμενος, ὑπερύψεται διὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ ὑπερτάτου πάντων ὀνόματος ᾗ ἂν θρωπος ἠξιωμένος, ἐν δεξιᾷ κεκάθικε τῆς μεγαλοσύνης· οὕτως ο γνήσιος μαθητής, καὶ τῆς υἱοῦ τάξεως ἐπήβολος, πρὸς τὴν Δεσποτικὴν ταπείνωσιν ἀφορῶν, οὐ τὸ πρόσχημα τῆς δουλείας ἐδυσχέρανεν· οὐκ ἀπεδυσπέτησεν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπε μπωλούμενος· οὐ δυσθυμίαν, ἀλλὰ προθυμίαν· οὐκ ἀτιμίαν, ἀλλὰ τιμήν· οὐδ᾽ αἰσχύνην ή λύπην, δόξαν δὲ καὶ εὐφρο σύνην τὴν πρόσκαιρον δούλωσιν ἡγούμενος, καὶ ταύτῃ σαφῆ τὴν πρὸς τὸν διδάσκαλον μίμησιν καὶ ἀγάπησιν ἐπιδειξάμενος, οὐ μόνος αὐτὸς τῆς ἀληθοῦς ελευθερίας καὶ ὑψηλοτέρας υἱότητος κατηξιοῦτο· ἀλλὰ καὶ μυρίους ὅσους τῷ σκότῳ τῆς ἀπιστίας καὶ ἁμαρτίας καταδεδουλωμένους ἠλευθέρου· καὶ τῷ τῆς χάριτος πνεύματι, καὶ τῷ τοῦ βαπτίσματος ὕδατι μυστικῶς ἀναγεννών, άμωμα τέκνα καὶ φωτὸς πλήρεις τούτους, τῷ ἀληθινῷ καὶ μεγάλῳ παρίστησε φωτί. Πάντα μὲν οὖν καθ᾽ ἂν διεξιέναι πειράσθαι λόγῳ, ὅσα τῷ τρισμακαριωτάτῳ κατώρθωται μυσταγωγῷ· καὶ πᾶσαν δὲ τῶν τε λόγων αὐτοῦ καὶ ἔργων τὴν περίοδον, οἷς Παρθίαν τε πᾶσαν καὶ Υρκανίαν καὶ Βακτριανὴν εὐαγγελιζόμενος προσήγαγε τῷ Χριστῷ, ταυτὸν ἂν εἴη καὶ ὑετοῦ σταγόνας ἐπιχειρεῖν ἀρι θμεῖν. "Ιν' οὖν τὰ ἐν μέσῳ συνέλω πάντα, τὴν πρὸς τὸν βασιλέα τῆς Ἰνδικῆς τοῦ ἱεροῦ κήρυκος εἰσαγω γήν, τῆς οἰκοδομῆς τῶν βασιλείων τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν εἰς τοὺς μετρίους τῶν βασιλικῶν χρημάτων ἀνάλωσιν, τοὺς διὰ ταῦτα κινδύνους, τὰς ἀπειλὰς, τὰς μάστιγας, τὰς εἰρκτάς, καὶ τὴν διὰ προνοίας κρείττονος τῶν δυσχερῶν ἁπάντων ἀπαλλαγήν· καὶ ἵνα μὴ μακρὸν ἀποτείναιμι λόγον, ἄβυσσον ἐξηγού μενος θαυμάτων· ὅσοις ἀῤῥωστοῦσι παρέσχε τὴν audiunt, teste Maphæo, ac si quis Druidibus dicat, pro Gallis. Ac; num Sophronius etiam, voce illa Magis, Persarum sapientes (id est philosophos) intellexit? Populum tamen Persidis assignant, quorum urbs Plinio et Solino Pafagorda dicitur. H

ORATIO VII. — IN LAUDEM S: THOME APOSTOLI. ἴασιν, ὅσοις 53 τυφλοίς δρασιν, και κωφοῖς ἀποκαθ- auditum restituerit, quantos solutis membris erexeίστη τὴν ἀκοήν· καὶ ὅσους μὲν παρειμένους ἀνωρ- rit, quantis leprosis, aliove modo corpore oblasis, θώσατο, ὅσοις δὲ λελωβημένοις τὸ σῶμα, καὶ καθ᾿ aut naturæ vitio laborantibus, vel spiritu immundo ὄντιν᾽ οὖν πεπηρωμένοις τρόπον, ή συμπτώματι vexatis, sine labore ullave mercede, Jesu invocato φύσεως κεκακωμένοις, ή πνεύματος ἀκαθάρτου βα- nomine sanitatem donaverit. Hæc, inquam, ut σανιζομένοις ἐπηρείᾳ, τὴν ἄπονόν τε καὶ ἄμισθον omittamus, qui scilicet historici pensi, non hujus Ιατρείαν τῷ τοῦ Ἰησοῦ ὀνόματι δεδώρηται. Ιν' οὖν nostri instituti sunt. Ut denique etiam apostolicæ ταῦτα παρῶμεν ἱστορίας ἔργον, καὶ οὐ τοῦ παρόντος pelagus sapientiæ contrahamus, ac quomodo Verὄντα σκοποῦ· ἵνα δὲ καὶ τὸ πέλαγος τῆς ἀποστολι bum vitæ divine prædicaret, quod erat in principio, τῆς συνέλωμεν θεοσοφίας, καὶ ὅπως τὸν λόγον et erat semper apud Patrem, ac pro nobis caro ἐθεολόγει τῆς ζωῆς, ἐν ἀρχῇ ὄντα, πρὸς τὸν Πατέρα factum est, et propter nos cruci affixum mortuumἀεὶ ὄντα, καὶ σάρκα γενόμενον ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ὑπὲρ que ac triduo sepultum "; tumque surrexit a morἡμῶν σταυρῷ καὶ θανάτῳ, καὶ τριημέρη προσωμι tuis, ac a terra in coelum receptum est; indeque ληκότα ταφῇ· εἶτα, ἀναστάντα μὲν ἐκ νεκρῶν, καὶ rursus veniens cum majestate sua cunctos ad ἀπὸ γῆς ἀναληφθέντα εἰς οὐρανόν· ήξοντα δὲ μετὰ judicium et rationes eorum, quæ per vitam egerunt, τῆς αὐτοῦ δόξης αὖθις ἐκεῖθεν, καὶ προσάξοντα coget quodque ejus fidelibus aqua ac Spiritu σύμπαν τὸ πλάσμα κριθησόμενον καὶ λόγον ὑφέξον emundatis, omnique dæmonis errore ac vitæ nequiτῶν βεβιωμένων· καὶ ὅτι τούτῳ πιστεύοντας, ὕδατι tia et malitia liberatis, Dei duntaxat regnum et καὶ Πνεύματι καθαίρεσθαι δεῖν, καὶ πάσης πλάνης iustitia ejus in Christo Jesu amanda sint. Tantam δαίμονος, καὶ πάσης βίου κακίας καὶ πονηρίας igitur divinarum doctrinarum actionumque Apostoli ἀπαλλαττομένους, μόνης τῆς βασιλείας Θεοῦ καὶ τῆς abyssum ut historiis relinquamus, vitæ illius fine, δικαιοσύνης ἐρᾶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ἵν᾿ οὖν τὴν orationi fnem imponamus ἄβυσσον ταύτην τῶν θεολογιῶν καὶ τῶν πράξεων τοῦ τοῦ βίου, τὸ τέλος ἐπιβάλωμεν τοῦ λόγου. ᾿Αποστόλου ταῖς ἱστορίαις καταλίπωμεν, τῷ τέλει Quod enim vir beatissimus divinum cursum consummans, hisque omnibus, quas dixi, gentibus, velut cœlestem sementem, Dei sermonem disseminans, quantos nec numerare quis possit fideles fecunda messe Christo offerebat, ac lustrali regeἘπεὶ γὰρ τὸν θεῖον ὁ μακαριώτατος δρόμον ἐξανύων, καὶ τοῖς εἰρημένοις ἔθνεσι πᾶσιν, οἷα σπό ρον οὐράνιον τὸν τοῦ Θεοῦ κατασπείρας λόγον, ἀναριθμήτους μὲν πεπιστευκότας δι' αὐτοῦ καρποφορεί τῷ Χριστῷ, καθαρτηρίῳ δὲ τῆς παλιγγενεσίας ἀπο αμήχει λουτρῷ· παντὶ δὲ λόγῳ σοφίας καὶ χάριτος – nerationis lavacro, sordibus detergebat; omnique φωταγωγῶν καὶ τελετουργῶν, τοὺς μὲν ποιμένας καθίστη καὶ διδασκάλους, ὅσοις θερμότητι πίστεως καὶ εὐθύτητι ψυχῆς μᾶλλον εὐδοκεῖν τὸν Θεόν· τοὺς δὲ ποιμαίνεσθαι καὶ ἄρχεσθαι, κατὰ τὴν ἁγίοις πρέπουσαν εὐθυμοσύνην καὶ τάξιν ἱερῶς διαταττόμενος, εκκλησίας καλλίστας καὶ πλείστας ἀνεστήσατο τῷ Χριστῷ· ἔδει τοῦτον ἔσχατον ὑπὲρ ἁπάντων κατὰ τὴν τοῦ διδασκάλου μίμησιν θεἶναι τὴν ψυχήν· τοῦτο γὰρ εἶναι τῆς τελείας ἀγάπης τὸ τεκμήριον· διὸ καὶ ὑπὸ τῶν ἐμμενόντων ἔτι τῇ πλάνῃ σαφῶς ἐπιβουλεύεται· καὶ λόγχαις τὰς πλευρὰς ὁ θαυμα σιώτατος ἐκκεντηθείς, τὴν ἁγίαν ψυχὴν καὶ μακαρίαν, καὶ ὄντως Χριστοειδῆ καὶ Χριστοφιλῆ, τῷ ὑπὲρ αὐτοῦ σταυρωθέντι καὶ λογχευθέντι παρατίθεται Οὐδὲ γὰρ εἶναι δίκαιον, τὸν ὅλον ἔχοντα τὸν Χρι στὸν ἐν ἑαυτῷ, καὶ τούτῳ θαυματουργίαις ύπερφυεστάταις, διδαχαῖς θεολογικωτάταις καὶ πᾶσι τῆς ἀρετῆς τοῖς τρόποις ἐξωμοιωμένον, μὴ καὶ κατὰ τὸ πάθος κοινωνεῖν. Καὶ ὦ τῆς προνοίας! @ τῆς οίκονομικῆς ἐκείνης ἀμφιβολίας τοῦ Θωμᾶ καὶ ψηλαφήσεως, ἢ τὸ Χριστομίμητον αὐτῷ πάθος ηρέμα παρ εσήμανεν! Ότι γὰρ τὸν τύπον τῆς λόγχης καὶ τῆς Δεσποτικῆς άψασθαι τότε κατηξιώθη πλευρᾶς, ὥσπερ τινὰ μισθὸν τῆς πανολβίας ἐκείνης ἀφῆς, τὴν ὑπὲρ Joan. 1, 1. * Joan. xv, 15. sapientiae atque gratiæ sermone illumninans ac per fciens, alios pastores doctoresque constituebat (quotquot nimirum fervore fidei animique rectitu dine Deo acceptiores noverat), aliis ut pascerentur ac subditi essent, juxta concinnam illam dispositionem, aptumque ordinem qui sanctos decet, sacratissime statuens, Ecclesias pulcherrimas ac longe plurimas Christo excitaverat, par erat, ut quod supremum est, pro omnibus, magistri exemplo, animam poneret. Hoc enim perfectæ dilectionis certum indicium ". Quamobrem etiam, eoruın qui adhuc errorem colebant eoque obstinatiores erant, insidiis palam appetitur; lanceisque latera transverberatus vir summe mirabilis, sanctam beatamque animam, vereque Christo similem ac Christi amantem, ei qui ipsius causa cruci affixus lanceaque transverberatus fuerat, tradit. Non enim decebat, ut qui totum in se Christum haberet, eique premagnificis patratis miraculis, doctrinisque divinissimis, ac modis omnibus virtutis similis enituerat, non paris etiam passionis socius exsisteret: Atque, o providentiam! o Thomæ illam certa consilii ratione dubietatem ac contrectationem, quæ illi similem Christo passionem tantisper designaret! Quod enim lanceæ circatricem ac Domini latus tangere tunc meruerat, quasi beatissimi illius contactus mercedem quamdam, lateria

eam transverberationem, in ejus quem palpaverat τοῦ ψηλαφηθέντος ἐπὶ τῆς πλευρᾶς ἐκκέντησιν gratiam, postea sustinuit; suaque in fine Dominico vulneri aptata passione, eique modis omnibus factus similis, ad eamdem dubio procul claritatem ac regnum sempiternum evasit. Latus hoc exhorruerunt dæmones, eosque apprehendit timor et tremor; quodque necis avida incensi æmulatione, lubentissimeque per ministros ipsorum dignos sevitia ingruentes pupugerant, intelligentium mox divinarumque Potestatum studiis coli animadvertentes, in chaos atque Tartarum planctu lugubri diffugerunt ". Latus hoc reveriti sunt angeli, ut Jesu lateris typum et exemplum; indeque diffuentes cruoris stillas, velut sacrum Domino libamen offerunt. Laudarunt archangeli ac honore prosecuti sunt; quin illius ictu recepta sanctissima Anima, læti plauserunt. Glorificaverunt Principatus, Potestates exaltaverunt, Virtutes magnifica runt, Dominationes humanissime acceperunt, sallctissimique Cherubin ac Seraphin suavissima quadam laude divinissimoque cantico, Domino Sabaoth lætantem, eximieque Regi gloriæ exsultantem, præsentarunt. Ipsum hoc latus adorat Ecclesia, ejusque guttis pullulans lætatur. O latus, tuo ipsius vulnere eum vulnerans, qui ictum infixit; passionisque imitatione eum glorificans, qui tui causa lancea transverberatus fuit! Latus, non veteri Adamo factum transgressionis causa, sed novo justitiæ materia! O lancea ¦ exteriori specie necem inferens; spiritali autem intelligentia ipsum qui sublatus est, ducens ad vitam æternam, eique satellitio obsequens! quo etiam ft, ut indignis acerba videaris, illi autem qui Verbi transverberati causa transverberari meruit, melle dulcior sis. Lancea scilicet, Animæ Dei æmulæ januam fabricata, qua ex corpore excederet, eique depulso gladio igneo, pandens paradisi januam, citraque omne impedimentum inter medios Cherubin inducens, ac ei qui sedet super Cherubin, nullis verbis explicabili fiducia ac exsultatione sistens ". Quamobrem saluto te ac compello, Animam scilicet lancea stipatam, ac cum gloria ac claritate Christo oblatam. Ave, Verbi eloquentissime disci pule, ejusque operum imitator strenuissime; Evangeliique ferventissime adimpletione, ac peragendo quod in mandatis sit probatissime. Salve sis, quod cum magistro mori percupiisti; nec percupiisti solum, sed et condiscipulos magna ad hoc voce cohortatus es et impulisti *: nec id verbis duntaxat, sed multis pro illo perfunctus laboribus ac periculis, quo alacritas animi vocabat, postmodum reípsa effecisti. Salve sis, quod et resurrectionem præ cæteris curiosius inquiris; non ipse tibi magis, quam con- * Psal. xlvii, 7. * Gen. uus, 24; Psal. Lxxix, 98. ὕστερον ὑπέσχεν, καὶ τῷ τοῦ Κυρίου πάθει τὸ ἴδιον ἐπὶ τέλει προσηρμοκώς, καί οἱ πάντα τρόπον ἐξωμοιωμένος, εἰς τὴν αὐτὴν ὁμολογουμένως δόξαν καὶ άΐδιον ἀνελήφθη βασιλείαν. Ταύτην ἔφριξαν δαίμονες τὴν πλευρὰν, καὶ φόβος· καὶ τρόμος ἐπελάβετο αὐτούς· καὶ ἦν ζήλῳ φονώδει πυρπολούμενοι, καὶ διὰ τῶν ἀξίων αὐτοῖς ὑπουργῶν ώς ήδιστα καταδραμόντες εξεκέντησαν, ταύτην εξ θὺς ὑπὸ νοερῶν καὶ θείων Δυνάμεων περιεπομένην καθορῶντες, εἰς χάος καὶ Τάρταρον ἀπεφοίτησαν όλο φυρόμενοι. Ταύτην ᾐδέσθησαν ἄγγελοι, ὡς ἀντίτυ που τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἰησοῦ· καὶ τὰς ἀποῤῥεούσας αὐτῆς ῥανίδας τοῦ αἵματος, οἷα σπονδὴν ἱερὰν ἀναφέ ρουσι Κυρίῳ. Ταύτην ἀρχάγγελοι ᾔνεσαν καὶ ἐτί μησαν· μᾶλλον δὲ, διὰ τῆς τρώσεως ταύτης, την παναγίαν ψυχὴν ἐκρότησαν ἀναλαβόντες. ᾿Αρχαὶ δὲ, ἐδόξασασαν· Ἐξουσίαι δὲ, ὕψωσαν· Δυνάμεις δὲ, ἐμεγάλυναν· καὶ αἱ Κυριότητες μὲν ἐδεξιώσαντο - οἱ παναγέστατοι δὲ Χερουβὶμ καὶ Σεραφίμ, μετά τινος ἐμμελοῦς αἰνέσεως καὶ θεοπρεπεστάτης ύμνο ῳδίας, τῷ Κυρίῳ Σαβαώθ εὐφραινομένην, τῷ τῆς δόξης παρέστησαν ὑπερφυῶς ἀγαλλιωμένην βα σιλεῖ. Ταύτην καὶ ἡ Ἐκκλησία προσκυνεῖ τὴν πλευράν, καὶ ἐν ταῖς σταγόσιν αὐτῆς εὐφραίνεται ἀνατέλλουσα. Ο πλευρά, τῷ οἰκείῳ τραύματι τραυματίζουσα τὸν τετρωκότα· καὶ τῷ τοῦ πάθους μιμήματι, δοξάζουσα τὸν λελογχευμένον ὑπὲρ σοῦ! Πλευρά, οὐκ ἀφορμὴ παραβάσεως τῷ παλαιῷ Ἀδάμ, ἀλλὰ δικαιοσύνης ὑπόθεσις τῷ καινῷ γεγενημένη! Ο λόγχη! τὸ ὁρώμενον μέν, θάνατον ἐργαζομένη • τὸ νοούμενον δὲ, τὸν θανόντα πρὸς τὴν αἰώνιον ὁδο ποιοῦσα καὶ δορυφοροῦσα ζωήν· οἷς καὶ πικρὰ μὲν δοκεῖς τοῖς ἀναξίοις· ἡδίων δὲ μέλιτος, τῷ ὑπὲρ τοῦ νυγέντος κεντηθῆναι κατηξιωμένῳ Λόγου. Λόγχη, θύραν μὲν τῆς ἀπὸ τοῦ σώματος ἐξόδου τῇ θεομιμή τῳ τεκταινομένη ψυχῇ· τὴν θύραν δὲ ταύτῃ τοῦ παραδείσου διανοίγουσα, καὶ τὴν φλογίνην ρομφαίον ἐκκρούσασα· καὶ διὰ τῶν Χερουβεὶμ ἀκωλύτως εἰσε άγουσα, καὶ τῷ ἐπὶ τῶν Χερουβείμ μετὰ παρρησίας ἀφράστου καὶ ἀγαλλιάσεως προσάγουσα. Τοιγαροῦν προσαγορεύω σε, τὴν διὰ τῆς λόγχης δορυφορουμένην, καὶ μετὰ δόξης τῷ Χριστῷ προσέ αναφερομένην ψυχήν. Χαῖρε, τοῦ Λόγου λογιώτατε μαθητὰ, καὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ πρακτικώτατε μια μητά· καὶ τοῦ Εὐαγγελίου θερμότατε πληρωτὰ, καὶ τῆς ἐντολῆς δοκιμώτατε τελειωτά. Χαῖρε, ὅτι ἐπεθύ μησας τῷ διδασκάλῳ συναποθανεῖν· καὶ οὐκ ἐπεθύμησας μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς μαθητὲς εἰς τοῦτο μετ γαλοφώνως προέτρεψας και παρώτρυνας· καὶ οὐ λόγοις μόνον, ἀλλὰ μετὰ πολλοὺς ὑπὲρ ἐκείνου πό νους καὶ κινδύνους, ὕστερον καὶ τοῖς ἔργοις ἐκτετέλεκας τὴν προθυμίαν. Χαῖρε, ὅτι καὶ τὴν ἀνάστασιν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους πολυπραγμονεῖς· οὐ μᾶλλον ἑαυτῷ, ἢ τοῖς συμμα 81 Joan. x1, 16.

ORATIO VIII. — IN LAUDEM S. JACOBI ALPHÆI. θηταῖς· οὐδὲ τούτοις μᾶλλον, ἢ πᾶσιν ἔθνεσιν, τὸ & discipulis; ac nec his magis, quam gentibus uni. μέγα τουτο μυστήριον τῇ πολυπραγμοσύνῃ βεβαιού μενος· καὶ τὴν ὑπόνοιαν τῆς φαντασίας διορθούμε νος, καὶ τῶν Ἰουδαίων τὴν ἀπείθειαν ἐπιβραπίζων, καὶ τὴν τῶν αἱρετικῶν ἐπικόπτων φρενοβλάβειαν, καὶ πᾶσι τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώμητον πίστιν ἀναμφίλεπτον οδοποιῶν. Χαῖρε, ὅτι μεγαλοφυΐα ψυχῆς, καὶ περιουσίᾳ πνεύματος δυνάμεως, τοῖς μέλασι μὲν τὸ σῶμα, μελανοτέροις δὲ ζόφου τὴν ψυχὴν προσεγγίσαι κατετόλμησας· καὶ τούτοις, τὸ σῶμα μὲν οὐκ ἐλεύκανας· διατί γάρ; ἡλίου δὲ λευκοτέραν ἢ φωτοειδεστέραν ἀπέφηνας τὴν ψυχὴν· ἧς δῆλον ὅτι μόνης χρεία τῷ Σωτῆρι. Οὐ γὰρ σωμάτων εὐπρεπείας (φθαρτὰ γὰρ), ἀλλὰ ψυχῶν ὡραιότητος (ἄφθαρτος γὰρ ), ο φιλόψυχος νυμφίος ἐρᾷ. ἂν αὐτὸς, ὦ νυμφοστόλε καὶ ἀρμοστὰ τοῦ Λόγου, τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος τὴν ψυχικήν ἀμορφίαν καὶ μελανίαν ἀποξύσας, ταῖς ἀκτῖσι δὲ τῆς χάριτος περιαυγάσας· καὶ οἷα δευσοποιῷ βαφή τῇ πίστει Χριστοῦ καὶ τῇ ἀγάπῃ καταχρώσας, καὶ νοερῶς καταλευκάνας, εὐπρέπειάν τινα τούτοις, καὶ διὰ τῶν ἀρετῶν μυστικὴν ἐνεμόρφωσας καλλονήν· καὶ τοσοῦτον αὐτοῖς τὴν νοερὰν εὐμορφίαν ἐφιλοτιμήσω ταῖς διὰ τοῦ Πνεύματος επιμελείαις, ὡς καὶ εἰς Ἐκκλησίας αμώμους, ἁγίας καὶ ἀγαπητὰς κατα στῆναι Χριστῷ. Χαῖρέ μοι, καὶ σκίρτα, καὶ χόρευε, τρισμακαριώ τατε Θωμᾶ, τῶν ἁγίων τὸ ἐγκαλλώπισμα, τῶν ἀποστόλων τὸ γλύκασμα, τὸ ὡράϊσμα τῶν οὐρανίων ο νέων, τὸ τῆς Ἐκκλησίας περιπόθητον άκουσμα, περ ρίπυστον λάλημα. Χαῖρε, τοῦ Κυρίου Πνεύματος τὸ παναγέστατον σκήνωμα, τοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ τὸ φύτευμα, καὶ τῆς βασιλείας διάδημα· τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ εὐλογημένον καὶ σπέρμα καὶ τέκνον, καὶ ὅλης κληρονόμον τῆς ἀγαθότητος· ἧς καὶ ἡμᾶς, ὦ τῆς ἀξιαρχικῆς Τριάδος ἁγιοπρεπέστατον ἁγιαστήριον, μετόχους κατασκευασάμενος, καὶ κοινωνούς παραλαβών, σὺν σοὶ δοξάζειν καὶ αἰνεῖν καταξίωσον τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Ἰάκω βον τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου Χθὲς καὶ πρώην ὁ μακαριώτατος τῶν ἀποστόλων Θωμᾶς, τῶν αὐτοῦ παθημάτων καὶ τῆς ἀναλύσεως Diu est ex quo mihi visus, dulcissimam mihi rem ac nomen serio vindicasse, Jacobum Alphæi apostolum primi ordinis unumque e duodecim, expuncto ex eorum albo, qui unus e septuaginta duobus et fere in eis, antistitisque munere princeps Jacobus Josephi filius (ut vocat Nicetas more majorum, exque veterum communi sententia) qui οι Θεάδελφος (ut iidem vocant, aliis ἀδελφό Θεος) primus eorum qui ab apostolis ordinati sunt, non qui a Christo, ut scite Anast. Biblioth. in notis ad Aela vi synodi, act. 1, consentanee Anacleto, qui in ejus ordinatione traditam reliquis formam ordinationis episcopi, ut nonnisi a tribus fiat ordinantibus, Petro, Jacobo et Joanne, tradit: quidquid ad eum ventose Lorin. in Act. apostolorum, versis, curiosa indagine magnum hoc mysterium astruis, spectrique suspicionem ac inanis visi amoliris; Judæorumque incredulitatein convellis, ac hæreticorum dementiam exscindis; cunctisque demum rectam ac inculpatam fidem omni dubio eximis. Salve sis, quod magnifica animi indole ac spiritus fortitudinis abundantia, nigros corpore, animnique caligine nigriores accedere ausus est. Atque his quidem corpus candore non mutasti (quid enim intererat?), at sole candidiorem lucidioremque anim mam reddidisti; qua nimirum una Salvator opus habet. Non enim Sponsus ille animnorum amans, corporum deperit venustatem (quippe cum illa corruptioni obnoxia sint), sed animorum decorem quippe qui ab illa immunes ac liberi sint. Horum tu, Verbi auspex ac pronube! sic animis concretam deformitatem ac nigredinem gladio Spiritus abradens, gratiæque radiis collustrans, ac velut indelebili tinctura Christi fide ac dilectione alte imbuens, menteque dealbans ac candorem concilians, quamdam eis venustatem, ac mysticam virtutum cultu consistentem pulchritudinem informasti: tantumque eis animi decorem ac florem, Spiritus curis accurasti, ut et Ecclesiæ immaculatæ, sanctæ, Christoque charissimæ conflarentur. Salve sis, exsulta et choros ducito, ter beatissime Thoma, sanctorum gloria, apostolorum suavissimæ deliciae, caelestium mentium præclarum decus, Eclesiæ desideratissima auditio, clara celebrisque narratio ac sermo. Salve sis, Domini Spiritus purissimum tabernaculum, Christi Jesu plantatio ac regni diadema: Dei ac Patris benedictum tum semen, tum filius ac proles, omnisque bonitatis hae res: cujus nos quoque, o primævæ sanctitatis Trinitatis locupletissimum sanctuarium! participes faciens ac consortes assumens, dignare tecum glorificare atque laudare, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO VIII.limis daring tight ble sh Laudatio sancti ac celebratissimi Jacobi Alphæi apostoli. cib Heri nudiusque tertius apostolorum beatissimus Thomas, suarum passionum ac migrationis oblata ife as Græcos non moror. Esset actum agere, plura conferre ad ea quæ mihi producta sunt in Hippolyti Synopsi, n. 9, quæ mihi rata volo, debuissentque æmuli elevare, aut contrariis momentis veterumque auctoritatibus convellere, meque illorum sententiæ veritatem historica vere fide docere, non meam παῤῥησίαν cavillari, et quod imprudenter ninis dictum audire non potui, quod præcipui nostri antistites, quod Ecclesiæ totæ, Græca, Syra, Ethiopica, antiqua traditione accepta, ac quam maxime Evangelio consentanea, dixissent, ac nunc etiam' celebrarent. Imprudenter dictam vocem, latamque temere censuram, exagitavi, qua sibi parcendum vir modestissimus voluisset, si a me prolata momenta ac monumenta, ipsa animo

ORATIO VIII. - IN LAUDEM S. JACOBI ALPHEI τοῖς ἱεροῖς ἀνακηρυττόμενος Εὐαγγελίοις. Οὗτος ἡμᾶς ὁ in sacris Evangeliis celebris habetur. Hic nempe ad νῦν ἐπὶ τὴν αὐτοῦ μνήμην ξεναγῶν, καὶ τοὺς συν γνοὺς ὑπὲρ τοῦ διδασκάλου πόνους, καὶ τοὺς ἱεροὺς ἀγῶνας, καὶ τὸν ὑπὲρ τοῦ ἐσταυρωμένου προβαλ λόμενος σταυρόν, λαμπροτάτην ψυχαῖς εὐωχίαν καὶ πολυτελεστάτην συγκροτεί· καὶ οὐ τοὺς κάτω μόν νον ἀνθρώπους πρὸς τὴν κατ' αὐτὸν χαρμοσύνην συγκαλεί, πολλῷ δὲ μᾶλλον τὰς ὅλας χοροστασίας τῶν ἁγίων· καὶ οὐ τούτων μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπερκοσμίους ταξιαρχίας πάσας τῶν ἱερῶν καὶ νοε ρῶν νέων· καὶ μὴν καὶ αὐτὸν τὸν τῶν ὅλων Δεσπό την υπερκοσμίως ἐπευδοκοῦντα τοῖς τελουμένοις συνεπάγεται. Οὕτως οὐδὲν τῆς ἀποστολικῆς τελειό τητος περιφανέστερον, καὶ οὐδὲν οὕτως εὐφραίνει και δὲν τοὺς οὐρανοὺς ὁμοῦ καὶ τὴν γῆν, ὡς ἑνὸς τῶν δώ δεκα τοῦ Θεοῦ τέκνων ἱερῶν ἐκτελουμένη μνήμη. ᾿Αλλὰ καρποφορήσωμεν καὶ ἡμεῖς τῷ μεγάλῳ τοῦ Λόγου μαθητῇ, μεῖζον ὧν ἔχομεν πάντων, τὸν λόγον καὶ μὴ τοσοῦτον ἀχαριστήσωμεν ἢ ἁγνωμονήσω μεν, ὥστε καὶ τῶν ἀψύχων αὐτῶν καὶ τῶν ἀλόγων χείρους εἶναι δοκεῖν. Ἐπεὶ καὶ γῆν ἀρουμένην, ἢ καὶ περισκαπτομένην καὶ γεωργικῆς ἁπάσης τυγχάνουσαν ἐπιμελείας, πολλαπλασίους ἀποδιδόναι τῷ γεωρ γῷ τοὺς καρπούς· καὶ ξύλον δὲ φυτοκομίας, καὶ τῆς καθηκούσης επιτυχὸν φιλοπονίας, οἶδεν τῷ παρ' ἑαυτοῦ τὸν ἀνακαθαίροντα δεξιοῦσθαι καρπῷ· και που καὶ τῶν ἀλόγων ἕκαστα, οὐκ εἰκῆ τῆς παρὰ τῶν κτησαμένων ή θρεψαμένων ἀπέλαυσε κομιδής οἶδεν δὲ καὶ αὐτὰ τὸν εὐεργέτην ευκαίρως, κατὰ τὴν αὐτῶν δύναμιν, ἀμείβεσθαι· πολλῷ δήπου μάλδεν προσήκειν ἡγοῦμαι τοῖς τετιμημένοις λόγῳ, τοῖς αὐτῶν διδασκάλοις τὸν τῆς εὐγνωμοσύνης καρτὸν ἀφοσιοῦσθαι. Πᾶσι μὲν, μάλιστα δὲ τοῖς τοῦ Λόγου μὲν μαθηταῖς, ἡμῶν δὲ παιδευταῖς, τὴν κρείτω τω καὶ εἰς ἀεὶ μένουσαν παίδευσιν· τοῖς τῇ παιδείᾳ τοῦ Κυρίου καὶ θεοτελεῖ διδαχῇ τὰ ὦτα μὲν ἡμῖν τῆς καρδίας διανοίξασι, τοὺς ὀφθαλμοὺς δὲ καταφωτίσασιν, ὡς ἀκοῦσαι καὶ γνῶναι τῆς εὐσεβείας τὸ μέγα μυστήριον· καὶ τὸν σκότον μὲν ἀσεβείας καὶ ματαιό τητος ἀπολιπεῖν, τῷ ἀληθινῷ δὲ τῆς δικαιοσύνης φωτί προσδραμεῖν. ipsius nos hodie memoriam hospites congregans, crebrosque in magistri gratiam susceptos labores, sacraque desudata certamina, ac crucem illius causa fortiter toleratam, qui ipse cruci affixus est, apponens, splendidissimum lautissimumque animis convivium instruit. Nec mortaleC (24') Alphæus quasi doctor, dux, verb. didicit Οὗτος τοίνυν ὁ μέγας Ιάκωβος καὶ θαυμαστός· ὁ τῆς μαθήσεως, intelligentium mentium mundo superiores cunctos ordines ac principatus: quin ipsum quoque universorum Dominum adducit ac cogit, cui eximie placeant ea quæ peraguntur. Sic nihil apostolica perfectione illustrius, nullumque adeo bonum, cœlum pariter terramque gaudio afficit, ac unius e duodecim sacrorum Dei filiorum festis honoribus memoria venerabilis. Verum nos quoque, magno sermonis Verbique discipulo, id quod in censu majus omnibus habemus (sermonis scilicet fructum) dependamus; nec in tantum ingrati improbique esse velimus, ut et ipsis anima et sensu et sermone ac ratione carentibus deteriores esse videamur. Nam et terra aratro conscissa, sive etiam circumfossa, omneinque culturæ artis curam consecuta, ex indole habet ut multiplici fructu messem colono frugesque reddat: arbores item diligenti consitæ manu, ac convenienti educatæ adultæque industria, eum cujus emundantur opera, pomis, nucibus, fructuumque omni copia recreare norunt. At nec bruta propemodum ulla, frustra nulloque munere aut commodo, eo rum, qui domini sunt aut educarunt, curis perfruuntur: quin et ipsa opportune, quanta eorum facultas est, ei qui beneficium impenderit, vices reddere sueverunt. Longe igitur potiori ratione opera pretium duco, ut qui sermonis vi ac ratione ornati sumus, gratitudinis fructum magistris nostris exsolvamus: atque id cunctis quidem, maxime vero sermonis discipulis; viris scilicet, qui potiore docirina, ac quæ in perpetuum consistal, nos erudierant: qui nempe Domini disciplina, divinaque doctrina cordis aures nobis aperuerunt, mentisque oculos, quo audire ac seire magnum pietatis mysterium liceret, collustrarunt; et ut impietatis ac var nitatis relictis tenebris, ad veram justitiæ lucem accurreremus. Αποδῶμεν τοιγαροῦν καταχρέως τοῦ λόγου τὴν ὀφειλὴν τοῖς ἱεροῖς ἀρόταις τοῦ Λόγου, καὶ τῆς ἡμε τέρας καρδίας γεωργοίς, καὶ τοῖς σωτηρίας ἱερουργοῖς. Ἀποδῶμεν τοῖς τ᾿ ἄλλοις πᾶσι, καὶ μετ' αὐτῶν καὶ τῷ σήμερον εἰς αἴνεσιν καὶ δόξαν μνημονευομένῳ· καὶ καρποφορῶμεν, οἱ μὲν, τὸν τῆς ἱερᾶς αινέσεως καὶ δοξολογίας φθόγγον ἀνακρούοντες· οἱ δὲ, προθέσεως τελειότητα καὶ ἀένναον κατὰ νοῦν προσάγοντες προσευχήν· οἱ μὲν πίστιν ἀνόθευτον καὶ εἰλικρινή, οἱ δὲ, πόθον διάπυρον καὶ θεοπρεπῆ· καὶ οἱ μὲν αἰσίως καὶ δεξιῶς τὸν μέγαν Απόστολον κατὰ τὴν παρ' αὐτοῦ χορηγουμένην τοῦ Λόγου χάριν ἐπαινοῦντες, οἱ δὲ, συνετῶς καὶ πιστῶς τὸ ἐγκώμιον κατακούοντες, ὡς ἂν αὐτῷ πᾶσι τρόποις ἐπικοινωνοῦνReddamus pro munere sacris sermonis aratoribus, sermonis debitum, nostrique cordis colonis, salutisque cultoribus ac sacris ministris. Reddar mus, cum reliquis omnibus, tum pariter etiam huic, cujus hodie celebri cultu ac laude memoriam agi mus: fructumque afferamus, ita nimirum ut alii sacræ laudationis ac cantici sonum quasi plectro edant; alii vero, animi perfectionem jugemque mente orationem offerant; alii veram ac sinceram @dem, alii accensum divinumque amoris ardorem: atque alii quidem fauste ac solerter pro ejus quata ipse sermo subministrat gratiæ ratione, magnum Apostolum laudent; alii autem, prudenter fdeque laudationem peraudiant, ut modis omnibus eius

ORATIO VIII. — IN LAUDEM S. JACOBI ALPHÆI. ἀπαρνείσθαι μὲν πᾶσαν τὴν παρεπομένην έξωθεν discipuli vero lex habebatur, omnem quæ exterius περιουσίαν· ἀπαρνεῖσθαι δὲ καὶ πᾶσαν τὴν κατὰ σάρκα φιλότητα τοῦ συγγενούς· πρὸς δὲ, καὶ τοῦ οἰκείου θελήματος ἀπηλλοτριώσθαι τῆς ψυχῆς. Μετ λις γὰρ ἂν οὕτω δύνασθαι συχνοῖς ὅτι μάλιστα πό νοις, καὶ γνησίᾳ τῇ τῶν θείων μελέτῃ καὶ φιλοπονία τῷ ἀγαθῷ τοῦ Θεοῦ θελήματι σχολάσαι, καὶ ἐν αὐτῷ κατορθωθῆναι, καὶ τῷ ἐπιθυμουμένῳ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας δι' αὐτοῦ προσορμίσαι καταντή ματι. Ἐπειδὴ οὖν τοῦτον εἶναι τὸν νόμον τοῦ πνεύ ματος ὁ θεῖος Ἰάκωβος πρὸς αὐτῆς ἐπακήκος τῆς ἀληθείας, οὐκ ἀπεκναίσθη τὴν ἀκοήν· οὐκ ἐβαρύνθη τὴν καρδίαν· οὐ πρὸς τὸ ὕψος ἐλιγγίασε τῆς ἐντολῆς ἐμφύτῳ δὲ πόθῳ πρὸς τὸν ἐντελλόμενον τὰ σωτήρια ἀναπτερωθεὶς ἐξίσταται μὲν εὐθὺς παντὸς κτήματος καὶ χρήματος, ὅτα τούτῳ προσῆν· ἐξίσταται δὲ οἰκείων, γονέων, ἀδελφῶν, συγγενών, φίλων, καὶ πάντων ὅσοι τούτῳ κατὰ σῶμα προσήκοντες· καὶ τέ λος, τὴν ἰδίαν ἀπηρνημένος ψυχὴν, καὶ παντὸς χα μαιζήλου καὶ πεζίου θελήματος ἀλλοτριούμενος, μόνον ἀνέπνει τὸν Ἰησοῦν, μόνον ἔζη τὸν Ἰησοῦν. Πρὸς Χριστὸν μόνον ἀπώρητο, πρὸς Χριστὸν ἀνετείνετο τὸν νοῦν. Ὅλος ἐπέστραπτο πρὸς Χριστόν· αὐτοῦ ὅλος ἦν, καὶ οὐχ ἑαυτοῦ. Αὐτὸν εἶχε Θεὸν, Κύριον, διδάσκαλον, βασιλέα, ποιμένα, Πατέρα, Σωτή ρα καὶ καθηγεμόνα. Αὐτὸν τῆς οἰκείας ἐπίστευε ψυχῆς εἶναι φῶς καὶ ζωὴν, ἁγιασμὸν καὶ ἀπολύτρωσιν, σωτηρίαν καὶ δικαίωσιν. Αὐτὸν εἶχεν ἐξουσίαν καὶ κεφαλήν· ὅθεν καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ διηνεκῶς ἐν αὐτῷ. Νοερῶς γὰρ αὐτὸν καὶ ἀδιαλείπτως ἐνωπτρίζετο. Τοῦτο γὰρ οἶμαι καὶ τὸν Ἐκκλησιαστὴν παραδηλοῦν, τοῦ σοφοῦ, λέγοντα, τοὺς ὀφθαλ μοὺς εἶναι ἐν τῇ αὐτοῦ κεφαλῇ, τὸν ἄφρονα τὰ πορεύεσθαι ἐν σκότει. comes venit abnegare bonorum copiam; omnemque eorum qui sanguinis necessitudine conjuncti sunt, ab…. negare amicitiam; ad hæc vero ipsam etiam animi propriam abdicare voluntatem. Sic enim vix quam maxime crebris laboribus, veraque rerum divinarum meditatione ac studio, Dei posse vacare voluntati, inque ea felici exitu enitere, ac desiderato occursu cœlorum regnum obtinere. Hanc itaque Spiritus legem divinus Jacobus ex ipsa veritate cum audisset, non auditu offensus, non corde gravatus est, non mandati sublimitate animo illi hæ rente perculsus; quin innato desiderio in eum prævolans, qui ea quæ salutis essent, pracipiebat, a cunctis statim quæ in censu ac numerato erant, abscedit: a necessariis, parentibus, fratribus, cognatis, amicis cunctisque illis qui ex genere quovis modo illum contingebant, sese abjungit: ipsa postremo anima abnegata, omnique humili ac vergente abdicata voluntate, unicum Jesum spirabat, Jesum unicum vivebat; in unum Christum suspensus, mente in Christum intentus, totus in Christum conversus erat: illius totus, non sui ipse erat: ipsum Deum Dominum, magistrum, regem, pastorem, Patrem, Salvatorem ac præceptorem habebat. Suæ eum credebat animæ lucem ac vitam, sanctifcationem ac redemptionem, salutem ac justificationem. Ipsum potestatem et caput habebat; unde etiam in eo jugiter ipsius oculi erant ": mentis enim praesentia indesinenter, ut in speculo, eum contuebatur. Idque ipsum arbitror Ecclesiastem innuere, cum ait: Sapientis oculi in capite ejus, insipiens autem ambulat in tenebris ³¹¸ Quemadmodum igitur corpora longe pellucida, tota prorsus altoque sinu, solari radio plena, lucis fulgores etiam vicinis impartiunt: sic tu quoque (Dei ipse oculis inspector) spiritalis justitia Solis radiis cum adhæsisses, ejusque totus gratia prorsus confertus, limpidissimaque mente toto alte divino fulgore imbutus, luxque reipsa, eximia quadam participatione effectus esses, cunctis gentibus illu. minatio audisti. Ὥσπερ οὖν τῶν σωμάτων τὰ διαφανέστατα, όλα δι' ὅλου τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος, αὐτά τε κατά βάθος πληρούμενα, καὶ τοῖς πλησίον μεταδιδοῦσι τοῦ φωτι σμοῦ, οὕτω καὶ αὐτὸς, ὦ θεόπτα, ταῖς ἀκτῖσι τοῦ νοητοῦ τῆς δικαιοσύνη; 'Ηλίου προσεσχηκώς, καὶ τῆς αὐ τοῦ χάριτος ὅλος δι' ὅλου πλησθείς, καὶ διειδεστάτῃ διανοίᾳ κατὰ βάθος, ὅλον τὸ θεαρχικόν φέγγος σημειωθείς, καὶ αὐτόχρημα φῶς κατὰ μέθεξιν ὑπερο φυλ γεγονώς, πᾶσιν ἔθνεσι ἐχρημάτισας φωτισμός. Τοίνυν μακαρίζω σου τὸ σῶμα, τὸ ἱερὸν σκήνωμα δόξης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἁγιότευκτον ἀγια Dei ac Patris gloriæ tabernaculum; Filii sacrosanστήριον τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ Πνεύματος ὄργανον παναρμόνιον καθεστώς. Ὑμνῶ τὴν ψυχὴν, ἐν ᾗ εὐδόκησεν ὁ Πατήρ, ἣν ᾑρέτισεν ὁ Μονογενής, εφ' Η τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον θαυμαστῶς ἐπανεπαύσατο. Δοξάζω τὸν πολύφωτον, τὸν πανθέωρον τὸν οὐράνιον νοῦν τὸν τῆς ὑπεραγνώστου καὶ ὑπερφανούς * 1 Cor. 11, 10. & Eccle. 11,14. & Ephes. 1, 17. Αγιότευκτον ἁγιαστήριον. Quasi sanctitate concretum ac fabricatum, totumque sanetum, ac quod reddebam, sacrosanctum sanctuarium; eadem forma est, νεότευκτος, recentis fabrica, et similis. Sic τευχτός Hesych. et Suid. κατασκευα στός. Τον πολυφωτον, τὸν πανθέωρον. Nola ba Beatum itaque prædico sacrum corpus tuum, ctum sanctuarium ", Spiritus sancti organum concinnissimum. Laudo animam ac cano, in qua Patri complacuit, quam elegit Unigenitus; in qua Spiritus sanctus mirabiliter requievit. Mentem celebro ſulgoris copia undique lucidam, omnia contuentem atque cœlestem: animum supra quam ignota voces compositionis, et quidem de mente, seu animo, dicte. Alias τὸ πολύφωτον de candelabro, in quo sint multa lucerna. Sic itaque mens πολύφω τος, quasi undique lucis fulgoribus micans, tota lucida, lineque adeo πανθέωρος, perspicacissima cunctaque intelligens, cum omnia manifestentur a luce.

omnemque lucis splendorem vincentis ac trine τε και τριφανοῦς θεαρχίας υψηλότατον όμιλητὴν lucentis summæ Deitatis contubernalem ac specta torem. Tuum praeterea, ter beatissime, magnifico et adoro et complector ac saluto spiritum”, quod Domino Spiritu alfatim repletus, atque in eo mystice renatus, spiritusque intelligens, sanctus pro gignentis similitudine factus, in ipso ipsum supersubstantialem supersubstantialiter agnoristi, uti et agnitus es: ac, qua illi necessitudine conjunctus es, universa supergressus, mundoque superiorem statum consecutus, divinoque afatim, nullo medio, fruens colloquio, ad divinam paternamque mensam velut charissimus filius admissus es 60, cum eo qui primo vereque atque natura Filius charissimus est, recumbens ". Ac sicut pro ea, quæ in mortali prias corpore · cominunis cum illo vitæ ratio super terram fuit, convescens, ei contubernalis, omnique modo cum illo agens versansque ac ei assiduus, sublimiamque secretorum dignus habitus, mirabilium operum spectator sermonumque ac doctrinæ fideliI simus auditor, probrorumque et crucis ac salutarium passionum socius, ressurrectionisque atque in cœlum receptionis, divinissimique Spiritus pari ac Petrus Andreasque ac tonitrui Filii munere particeps exstitisti: sic rursus postea post longos Evangelii labores, omnisque generis angustias et ærumnas, post terra marique circuitus ac jactationes, Judæorum persecutiones, gentium insultus et coitiones, injurias, verbera, impiorumque omnium insidias post denique crucem, ejus gratia qui ipse actus in crucem est, terræ quidem in sanctificationem, sanctificato corpore derelicto, e terra vero cum gloria angelisque stipantibus, spiritu ad Deum assumptus, pureque cum Domino tuo, et Deo tuo, et Rege tuo (ο beatitatem! o jucunditatem! ) versans, immortalis nullisque verbis explicabilis claritatis compos, æternam cum illo vitam atque honorem adeptus es 61" 50 1 Cor. 111, 17. 89° καὶ θεωρητήν. Μεγαλύνω σου πρὸς τούτοις, ὦ τρισμακαριώτατε, καὶ προσκυνῶ καὶ ἀσπάζομαι τὸ πνεῦμα, ὅτι τοῦ Κυρίου Πνεύματος κατακόρως αναπλησθείς, καὶ ἐν αὐτῷ μυστικῶς ἀνατεχθείς, καὶ πνεῦμα νοερὸν ἅγιον κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ γε γεννηκότος γεγενημένος, ἐν αὐτῷ τὸν ὑπερούσιον ὑπερουσίως ἐπέγνως, καθὼς καὶ ἐπεγνώσθης· καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν οἰκειότητι, τῶν ὅλων ὑπεραναβὰς, καὶ τῆς ὑπερκοσμίου καταστάσεως ἀξιούμενος, καὶ τῆς θεαρχικῆς ὁμιλίας ἀμέσως ἐμφορούμενος, τῆς Δεσποτικής τραπέζης ὡς ἀγαπητὸς Υἱὸς κατηξιώ θης καὶ πατρικῆς, μετὰ τοῦ πρώτως καὶ ὄντως ἀγαπ πητοῦ καὶ φύσει κατακλινόμενος Υἱοῦ. Καὶ ὥσπερ κατὰ τὴν ἐν τῷ θνητῷ σώματι συναναστροφήν πρότερον ἐπὶ γῆς συναλιζόμενος, συν διαιτώμενος καὶ πάντα τρόπον συνδιάγων αὐτῷ καὶ συνών, καὶ τῶν ὑψηλῶν μυστηρίων καταξιούμενος, τῶν θαυμασίων ἔργων ἦσθα θεωρητὴς, καὶ τῶν λόγων πιστότατος ἀκροατής, καὶ τῶν ὀνειδισμῶν καὶ τοῦ σταυροῦ καὶ τῶν σωτηρίων παθῶν κοινωνός, καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς ἀναλήψεως, καὶ τοῦ θεαρχικωτάτου Πνεύματος μέτοχος ἴσα Πέτρου καὶ Ανδρέου, καὶ τῶν τῆς βροντῆς κεχρημάτικας υἱῶν· οὕτως ὕστερον πάλιν μετὰ τοὺς μακροὺς ὑπὲρ Εὐαγ γελίου πόνους, μετὰ τὰς παντοδαπὰς ἀγωνίας και ταλαιπωρίας, μετὰ τὰς κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν περιόδους καὶ περιφοράς, τὰς τῶν Ἰουδαίων διώξεις, τὰς τῶν ἐθνῶν ἐπαναστάσεις, τὰς ἐπηρείας, τὰς αἰκίας, καὶ πάσας τῶν εὐσεβῶν τὰς ἐπιβουλάς· καὶ μετὰ τὸν ὑπὲρ τοῦ ἐσταυρωμένου σταυρόν, τῇ γῇ μὲν ἁγιασμὸν τὸ ἡγιασμένον σῶμα λιπών· τῷ πνεύ ματι δὲ γῆθεν ἀναληφθεὶς, μετὰ δόξης καὶ δορυ φορίας ἀγγέλων πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ ἀκραιφνώς τῷ Κυρίῳ σου καὶ Θεῷ σου καὶ Βασιλεῖ σου (ὼ τῆς μακαριότητος! ὢ τῆς τερπνότητος!) προσωμιληκώς, τῆς ἀκηράτου καὶ ἀφράστου δόξης ἐντὸς, καὶ τῆς αἰωνίου μετ' αὐτοῦ κατηξιώθης ζωῆς καὶ τιμῆς. Sap. vit, 23. “] Cor. x¡11, 12. 60 Luc. xxII, 30. Matth. 1, 17; xvII, 5. στο Act. 1, 4. Joan. xx, 28. Υπερφανοῦς καὶ τριφανοῦς θεαρχίας. Ambo haec opposita τῷ, ὑπεραγνώστου. Hincque adeo Deilas ὑπεράγνωστος, occultissima ignotissimaque, quod eximia trinaque claritate ac splendore, vim omnem intellectus creati superat, nec aliter quid est sciri potest, quam in ipso ejus lumine, dante ipsam potentiam videndi Deum quasi formalem, ac elevantem, quod in creatura radicale activum ac vitale est. Συναλιζόμενος, συνδιαιτώμενος. Alteram altera voce Nicetas videtur exponere. Utraque enim el congregationem seu contubernium, ac convictum communemque mensam sonat, quomodo vetus interpr. convescens, lereque Patres, Chrysost. ad eum locum, et post eum Theophyl., συνηυλίζε το, τουτέστι, κοινωνῶν ἁλῶν καὶ κοινωνών τραπέζης, communi sale et mensa cum eis ulens: utnempe per effectum comestionis, veritas palesceret_carnis, ut ait Greg. in hom. Sicque sæpius apud Lucam et Joan. per comestionem comprobasse resurrectionem suam Dominum legimus; Hieron ad Hedibiam 7. Hesych. in Levit. viii, etc. Meritoque Zuger, multis fratrum hac parte modestior, quorum nobis auctoritas, inquit, pluris esse debet quam recentiorum, Erasmi scilicet, Grotii, etc. Sic quoque interpretes Syriac., cumque comedisset cum eis panem, Athiop., et prandens cum eis. Durius Arab. nec satis perspecta vi Græcæ vocis, cum se congregasset. Sane cum voces rebus servire debeant, possitque illa vox de communi usu sibi et potus intelligi, qui fere comes esset ejus quasi contubernii quod Doninus cum suis habebat per dies quadraginta suæ resurrectionis, subinde illis apparens, ac vel in eam rem eos congregans, vel illis congregatis sese inferens, ut sæpius legimus in sacris Evangeliis (maximoque argumento erat ejus suscitatæ carnis, ut et Petrus id potissimum attulerit Act. x, 41: Dedit eum manifestum feri, testibus præordinatis a Deo; nobis qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis), optime veteres sic expresserunt et reddiderunt; a quibus religio est discedere, ut sibi placentes Græci sermonis peritia aliqua grammaticos sequamur magis quam theologos.

ORATIO VIII. IN LAUDEM S. JACOBI ALPHÆI. ᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαβεν ὁ λόγος, ὥσπερ ίππος ὠκύτατος τὸν ἀναβάτην συνηρπακώς· καὶ πρὸ τῶν ἀγώνων ὑπαγορεύων τοὺς στεφάνους. ᾿Αλλὰ μὴ θαυμάσητε τῆς ταχύτητος. Τρόπον γὰρ ἀστραπῆς ἐξάπινα τὴν ολο κουμένην περιαυγαζούσης όλην, καὶ πρὸς ἑαυτὴν θάτο τον ανακαμπτούσης λόγου, οὕτως ἡ ἀποστολικὴ χάρις, ἀθρόως τὰς τῶν ἐθνῶν καρδίας περιλάμπουσα, καὶ ἐχρόνως τὴν αὐτῆς δύναμιν ἀπαστράπτουσα, τρόπον τινὰ ἑαυτῆς τε ἔξω γίνεται, καὶ εἰς ἑαυτὴν αὖθις ἀνακύπτει. Καθὼς οὖν οἷός τέ ἐστι, καὶ ὁ περὶ τῶν θείων λόγος, τῇ τῶν ὑμνουμένων ὑπ' αὐτοῦ πραγμάτων ἐξομοιοῦσθαι γοργότητι, ήτοι θειότητι πειράκαι· καὶ ὥσπερ αἱ ὁδοὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἐν θα λάσσῃ, καὶ αἱ τρίβοι αὐτῆς ἐν ὕδασι διὰ τὸ ἀκατάληπτον ὕμνηνται πολλοῖς, καὶ τὰ ἴχνη οὐκ ἐπιγινώσχονται οὕτω καὶ τῶν τῆς σοφίας τέκνων, τῶν πανολβίων, λέγω, Χριστοῦ μαθητών, δυσθεώρητοι μὲν αἱ ὁδοῖ, ἀνεπίγνωστοι δὲ πρὸς ἀκρίβειαν αἱ πράξεις· καὶ πάντα νοῦν, καὶ πάντα λόγον ἀνθρώ πεινον αἱ τούτων υπερεκβαίνουσι μεγαλουργίας. Οθεν καὶ ἡμῖν ὁ λόγος τῷ τῆς ὑποθέσεως ἀνεφίκτῳ συστελλόμενος, μακράν χαίρειν τῇ μακρηγορία φησίν. Αμμον γὰρ, ὡς τὰ λόγιά φησιν, θαλασσών, ἢ ὑστοῦ σταγόνας, ἡ ἡμέρας αἰῶνος, τὶς ἐξαρι Ομήσει; "Αβυσσον δὲ θαυμάτων, καὶ τοῦ θεοπτικων τάτου σοφίαν Ἰακώβου, διδασκαλίας τε οὐρανίας, καὶ Θεολογίας βυθούς, τίς ἐξιχνιάσει; τίς τῶν δαιμόνων τὴν καθαίρεσιν καὶ ἀποδίωξιν, τῶν ἀνθρωπί των παθῶν καὶ νόσων τὴν ἴασιν καὶ ἀφαίρεσιν, τῶν νεκρῶν τὴν ἀνάστασιν, τῶν χωλῶν τὴν ἀνάρρωσιν, τῶν τυφλῶν τὴν ἀνάβλεψιν, καὶ πάσης πηρώσεως σώματος τὰς ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ θεραπείας αναγράψαι; Τίς τὰς μακρὰς ὁδοιπορίας, τὰς ἀκαταστασίας τοὺς κινδύνους, τὰς πολυτρόπους επαναστάσεις καὶ επαγωγὰς τῶν Ἑλληνιστῶν; ὅσα ἐν Ελευθεροπόλει παρὰ τῶν τῆς ἀσεβείας ἀνέσχεν ὑπασπιστῶν· ὅσα ἐν Γάζῃ καὶ Τύρῳ, καὶ ταῖς ἐχομέναις τῶν ἀλλο φύλων κωμοπόλεσιν, ἐν οἷς ὁ τρισμακαριώτατος εὐηγγελίζετο τὸν Χριστόν; Τίς τὰ πλήθη τῶν δι' αὐτοῦ Χριστῷ προσαγομένων, καὶ ὕδατι καὶ Πνεύ ματι καθαιρομένων καὶ φωτιζομένων· καὶ διὰ τῶν ὑπ' αὐτοῦ ἱερέων καθισταμένων καὶ ἀρχιερέων εἰς ἐκκλησίας τῷ Ὑπεραγίῳ καταρτιζομένων; Τίς ταῦτα, καὶ τὰ τούτοις επόμενα τῆς ἀληθογνωσίας ήτοι θεοσεβείας βήματα καὶ πράγματα διασαφήσαι λόγος; Οὐδὲ μιᾶς ἡμέρας ἀποστολικὴν θεολογίαν καὶ πράξιν θεοτελῆ δύναιτ' ἂν λόγος εἰς ἀκρίβειαν διειπεῖν, μὴ ὅτι γε πάντα καθεξῆς ὑμνῆσαι, ὅσα μακροῖς ἔτεσιν ἐν τῷ Παρακλήτῳ κατειργάσατο. **ª Psal. Lxvi˚, 20. • Eccli. 1, 2. Τὰς ἀκαταστασίας. Alius usus hujus vocis, Paulo 1 Cor. χιν, 35: Οὐ γάρ ἐστιν ἀκαταστασίας ὁ Θεός, ἀλλ᾽ εἰρήνης. Vulg. Non est dissensionis Deus, sed pacis. Erasm. confusionis auctor, turbationis, perturbati ordinis. Il Cor. xu, 20, ἀκαταστα σίαι, seditiones, quod etiam Erasm. reddit. Hic magis, vagis sedibus jactationes, cum propter pericula uno loco consistere Christi discipulis non li158 Enimvero equi instar pernicissimi imprudens oratio longe sessorem corripuit; ac ante certamina, coronas edisserit. Ne vos tamen celeritatis admiratio teneat. Fulguris enim in morem, totum repente orbem circumfulgentis, atque in seipsum dicto citius recurrentis; sic apostolica gratiæ gentium repente circumlustrans pectora, momentoque vim suam effulgurans, tum extra se quodammodo exit, tum rursus in seipsam subsilit. Quoad ergo per facultatem licet et ipsa de divinis instituta oratio, rerum quas laudat incitationem aç vivacitatem (divinitatem scilicet ) æmulari contendit. Ac sicut divinæ sapientiæ viæ in mari, ejusque semitæ in aquis, eo quod vulgo comprehendi non possint, laudantur, et vestigia non cognoscuntur: sic quoque filiorum sapientiæ (beatissimorum scilicet Christi discipulorum) viæ intellectu difficiles, ignotæque (quam ut exacte quis percipiat ) actiones: illorum denique magnifica opera, omnem humanam orationem excedunt ac rationem “ Quamobrem etiam nobis, præ argumenti dignitate, quam nemo facile assequi possit, ipsa se contraliens oratio, prolixæ loquacitati longum vale dicit. Arenam enim (aiunt divina oracula ) marium, aut pluvia guttas, vel dies sæculi, quis enumerabit? Abyssum vero miraculorum, divinorumque scientia perspicacissimi Jacobi sapientiam, calestisque dotrinæ ac Theologiæ profunda, quis investigabit? profligationem dæmonum et expulsionem; humanarum passionum morborumque curationem ас amotionem; mortuorum suscitationem, claudorum firmatas bases, visum cæcis redditum, depulsam omnem Jesu nomine corporum labem, quis possit conscribere? Quis longa itinera, incertis sedibus locisque jactationes, pericula, Græcorum multipliees insultus et grassationes? quanta vir beatissimus Eleutheropoli ab impietatis defensoribus sustinuit; quanta Gaza et Tyri, vicinisque alienigenarum urbibus atque oppidis, ubi is Christum prædicavit? Quis eorum multitudinem qui per eum Christo accedebant, atque aqua et Spiritu emundabantur ac illuminabantur; quique demum per sacerdotes et episcopos ab illo constitutos in Ecclesia, Deo qui omnem excedit sanctitatem, perficiebantur? Quis hæc atque his sequentia verz scientie (id est, pietatis) verba factaque sermo queat explanare? Ne vel unius diei apostolicam prædicationem Deique munere perfectam actionem accurate possit oratio enarrare, nedum cuncta ordine, longa annorum serie illi in Paracleto gesta, laudare. ceret, sed necesse esset ex alia in aliam fugere civitatem, quæ ipsa fuga et jactatio in Evangelii rem maximain cedebat, dum per eam ubique Christus annuntiabatur. Sic ἀκατάστατος, certo in loco sex statu non consistens. Eleutheropolis ad Palæstinam spectat, aliæque urbes hic memoratæ, post quas Jacobus in Ægyptum profectus, in ejus urbe Ostra cina martyrio functus est.

Verum his quidem, ei qui cuncta operatur ac novit, dimissis, tuam illam (ter beatissime ) crucem celebro. Hanc enim pulcherrimam longe productis laboribus tuis ac certaminibus, coronidem imposuisti. Crucem celebro, in qua venerandis sacrisque manibus extensis, Deum tuum ac Dominum clarificasti. Crucem celebro ac laudo, quod tibi, e terra in cœlum recta transmittens, scala fixa sit: crucem nimirum, quæ igneo ipso curru pernicius, flammeisque faculis velocius diviniusque majorem in modum terra extulit, levemque volatu supercœlesti regi, admovit atque aptavit. Etenim Ægyptum cum perrupisset, habitansque in tal ernaculis Cedar ", longo tempore apud Ægyptios verus ipse Israelita, et apud gentem tenebris obsitam ipse illuminatus, incola fuisset, omnesque quos inter illos dignos invenerat, filios lucis ac diei fecisset, sic tandem pro omnibus crucem ascendit ", in una quidem Ægypu urbium (Ostracinam vocant) agnus immolatus, qui tamen provinciis atque urbibus passionibus suis Christum propitietur. Nec tanquam grave aliquid pateretur, aut velut animi dolore excruciaretur, illis indignabatur, qui illi crucis auctores erant; sed ut magis beueficium ex illis consecutus, ita alloquebatur blandeque arridebat, rogans saluti prospicere, hortansque ab Ægyptio errore emergere, atque cœli terræque Dominum monens agnoseere. Tanquam igitur accepti muneris gratiam rependens, quod hac quoque parte Christi palam similem eum effecissent; quod viam facilem, brevemque per crucem semitam ac commodum in cœlum iter ei muniebant, votis obsecrabat ac hortabatur ut omnes Christum cognoscerent: Jesum scirent, verum illud Lumen, dulce, beatum, sanctum, intemeratum, intemporale, nube non obsitum, nocte non interces ptum, corpore non obductum, loco non circumscriptum; quod unum merito ambire ac exoptare operæ pretium s`t; unumquè credere ac diligere; Lumen scilicet semper, totumque lucens; quod occasum nesciat, nec ulla exstingui injuria possit. Lumen istud Deum intelligerent, illius inardescerent cupiditate, ipsum divina omni actione, omnique lucidissima contemplatione exquirerent, ut quod vere sit, et ab eo qui vere est (Putre scilicet) tanquam radius ab æterno emanet. Hunc videlicet colendum in ut Spiritu Dei Verbum et Deum verum: venerationi habendam pariterque laudandam ejus in carne dispensationem;ejus scilicet ex Virgine nativitatem, nostro jam ministerio, aiebat: Latius in vobis prædicatam: susceptam quoque illi • Psal. CXIX, 1. *I Thess. v, 5. Δείφωτον και παμφωτον. Voces nova com positionis. theologica, Lux semper lucens, ac tota lux. Qυα ἀείφωτον, lumen ἄδυτον est et άσβεστον, quod Runquam occidat aut exstinguatur; qua vero πάμ φωτον, in quo nulla tenebra sint, I Joan. 1, 5, secus ac in creatis, ubi lux quidem quod sunt ex Deo, cui Pater est luminum; at tenebræ, quod a se ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τῷ τὰ πάντα κατεργαζομένῳ και εἰδότι παρεὶς, ὑμνῶ σου, θεομαχάριστε, τὸν σταυρόν. Τοῦτον γὰρ καλλίστην επέθηκας τοῖς μακροῖς σου πόνοις, καὶ ἀγωνίσμασι τὴν κορωνίδα. Ὑμνῶ τὸν σταυρὸν, ᾧ τὰς τιμίας χεῖρας καὶ ἱερὰς ἐκτετακώς, τὸν Θεόν σου καὶ Κύριον ἐδόξασας. Ὑμνῶ τὸν σταυρὸν, ὅτι σο: κλίμαξ ἀπὸ γῆς ἐπάγη πρὸς οὐρανὸν εὐθυδόλως ἀναπέμπουσα· ὃς καὶ ἅρματος πυρὸς θᾶττον, καὶ φλογερῶν ὀχημάτων οξύτερον καὶ ἐνθεώτερον, σφόδρα μὲν ἐπῆρε τῆς γῆς, ὑπηνέμιον δέ σε φερόμε νον τῷ Ὑπερουρανίῳ προσεπέλασε και προσήρμο σεν. Καὶ γὰρ τὴν Αἴγυπτον ἐπιών, καὶ τὰ σκηνώματα κατασκηνώσας Κηδάρ, καὶ ἐπὶ πολὺ παρὰ τοῖς Δι γυπτίοις ὁ ἀληθινός Ισραηλίτης, καὶ παρὰ τοῖς εσκοτισμένοις ὁ πεφωτισμένος παρωχηκώς· καὶ ὅσους ἀξίους ἐν αὐτοῖς εὗρεν, υἱοὺς φωτὸς καὶ ἡμέ ρας ἐργασάμενος, οὕτως ὑπὲρ πάντων ἀνῆλθεν ἐπὶ σταυροῦ· ἐν μιᾷ μὲν τῶν κατ' Αἴγυπτον πόλεων (Όστρακίνῃ καλουμένη) ὡς ἀμνὸς καταθυόμενοςπάσαις δὲ χώραις καὶ πόλεσιν τοῖς οἰκείοις παθή μασιν εὐλατευόμενος τὸν Χριστόν· καὶ οὐχ ὡς δει νόν τι πάσχων, οὐδ᾽ ὡς ἀλγυνόμενος τὴν ψυχὴν, ἐδυσχέραινε τοῖς σταυρωταῖς· ἀλλ' ὡς εὐεργετού μενος μᾶλλον αὐτοῖς προσελάσει, καὶ προσεμειδία, σωθῆναι παρακαλῶν· καὶ ἀνανεῦσαι μὲν τῆς Αἰγυ πτιακῆς ἀπάτης και δεισιδαιμονίας παραινών· τὸν τοῦ οὐρανοῦ δὲ καὶ τῆς γῆς Δεσπότην ἐπιγνῶναι παρεγγυών. Χάριν οὖν ὥσπερ αὐτοῖς τῆς εὐεργεσίας ἀποτιν νύς, ὅτι καθαρῶς αὐτὸν κἀν τούτῳ μιμητὴν ἀπ εδείκνυσαν τοῦ Χριστοῦ, ὅτι ῥᾴστην αὐτῷ καὶ ἐπίσ τομον οἷμον διὰ τοῦ σταυροῦ, καὶ τρίβον εὔθετον ὡδοποιουν πρὸς οὐρανὸν, παρεκάλει νουθετῶν πάν τας εἰδέναι Χριστόν. Εἰδέναι τὸν Ἰησοῦν, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸ ἡδὺ, τὸ μακάριον, τὸ ἅγιον, τὸ ἄχραντον, τὸ ἄχρονον, τὸ νέφει μὴ κρατούμενον, τὸ νυκτὶ μὴ διακοπτόμενον, τὸ σώματι μὴ ἐπι προσθούμενον, τὸ τόπῳ μὴ περιειργόμενον, τὸ μόνον ἄξιον τοῦ ζηλοῦσθαι καὶ ποθεῖσθαι· τὸ μόνον ἄξιον τοῦ πιστεύεσθαι καὶ ἀγαπᾶσθαι· τὸ ἀείφωτον καὶ πάμφωτον τὸ ἄδυτον καὶ άσβεστον φῶς. Τοῦτο Θεὸν εἰδέναι, τοῦτο ἐφί εσθαι, τοῦτο ζητεῖν διὰ πάσης πράξεως θεοτελοῦς, διὰ πάσης θεωρίας υπερφαοῦς, ὡς ὄν τως δν, καὶ ἐκ τοῦ ὄντως ὄντος ανάρχως ἀπαυγαζόμενον. Πατρός. Τοῦτον δεῖ σέβειν ἐν Πνεύ ματι Θεοῦ, ὡς λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν ἀληθῆ εὐλαβεῖσθαι δὲ καὶ ὑμνεῖν αὐτοῦ καὶ τὴν ἔνσαρ κον οικονομίαν, τὴν ἐκ Παρθένου φημὶ γέννη σιν, τὴν δι' ἡμῶν, ἐν ὑμῖν ἤδη πλατύτερον 8exsistant. Θεοτελούς πράξεως. Quasi, quæ divino mu nere consummationem habeat: quæ vox Nicetæ frequens, ipsa elegans et theologica: ut et quæ sequitur, υπερφαούς θεωρίας. Hujusmodi contempla tio, quæ omnem vincat lucis fulgorem.

calvabit eus: et notus erit Dominus Egyptiis: et vota & πτίων· καὶ ἀποστελεῖ αὐτοῖς Κύριος ἄνθρωπον, vovebunt Domino, et reddent **. ὃς σώσει αὐτούς· καὶ γνωστὸς ἔσται Κύριος τοῖς Αιγυπτίοις· καὶ εὔξονται εὐχὰς τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀποδώσουσιν. Gaude quod et in te ut præstantissimo, ac velut qui ad praestantissimam Filii hæreditatem attineres, juxta sacratissimum oraculum, ſunes ei ceciderunt; quicunque tandem hi intelligendi sint funes ", Arbitror autem dilectionis Spiritus vincula, quibus te pariter ac reliquos spiritalis thalami filios constrictum traxit, necnon contubernalem et commensalem supremo atque mystico illo cœnaculo assumpsit, non aspectabili ratione, sed intelligibiliter; non temporanee, sed æterne: non fluxæ causa voluptatis, sed stabilis gaudii: nec ejus gratia jucunditatis, quam humanus ipse animus sibi fingere possit; sed cujus neque oculus, nec unquam auris rei experimento sensum fecit, nec vero mortalis cujusquam mens intellexit “ Gaude quod non sola gratia, sed ex mercede atque præmio (juxta scilicet prolixorum certaminum atque laborum pro victoria retributione) cœlorum regnum adeptus es; cunctisque divinis virtutibus, et cunctis veritatis et pietatis et justitiæ operibus; præterea vero etiam crucis supplicio similis Salvatori effectus, atque hinc niajori fiducia atque favore auctus, pro Ecclesia ad Regem ac Deum intercedere sufficis. Licet etiam, ac facultas est, benignissime regalissimeque Dei Fili, tenuitatis nostræ meminisse, atque Dominum suppliciter rogare, ut nos quoque, Dominica digne voluntate institutis vitæ rationibus, vestra partis efficiamur, ac cœlestibus Dei bonis una Vobiscum perfrui mereamur; in Christo Jesu Domino nostro, cui est gloria et potestas et honor atque adoratio, una cum æterno Patre ac vividco Spirita, nunc et semper, et in secula seculorum. Amen. ORATIO IX. Laudatio sancti ac celebratissimi apostoli Philippi. Haurite aquam in gaudio e fontibus salutaris " nobis acclamat prophetarum vocalissimus. Quosnam ** Isa. xix, 19. "Psal. xv, 6. "I Cor. 11, 9. Χαῖρε, ὅτι καὶ ἐν σοὶ ὡς κρατίστῳ, καὶ ὡς μερίδι τῆς τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ κρατίστης κληρονομίας και θεστῶτι, τὰ σχοινία, κατὰ τὸ ἱερώτατον λόγιον, ἐπέπεσεν αὐτῷ· ἄτινα δὴ ταῦτα νοητέον σχοινία· οιμαι δὲ τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύματος τους δεσμούς, οἷς καὶ σὲ, μετὰ τῶν ἄλλων τοῦ νοητοῦ νυμφώνος υἱῶν, ἀναδησάμενος συνανείλκυσεν· ὁμέστιόν τε καὶ ὁμοτράπεζον κατὰ τὴν ὑπερτάτην και μυστικὴν ἀνέλαβε παστάδα· οὐκ αἰσθητῶς, ἀλλὰ νοητῶς· οὐ προσκαίρως, ἀλλ᾽ αἰωνίως· οὐδὲ ῥεούσης ἡδονῆς, ἀλλὰ μενούσης χαράς· οὐκ εὐφροσύνης χάριν, οίας ἂν καὶ ἀνθρώπινος ἀναπλάσαι λογισμός, ἀλλ᾽ ἧς οὔτε ὄψις, οὔτε ἀκοή ποτε τῆς πείρας ἐπήσθετο, οὔτ᾽ οὖν διάνοια ἐνενοήθη βροτοῦ. Χαῖρε, ὅτι οὐ χάριν μόνον, ἀλλὰ καὶ μισθόν, εἴτ' οὖν ἔπαθλον ἀξιόνικον τῶν μακρῶν ἀγώνων καὶ πό νων, τὴν οὐράνιον βασιλείαν ἀπηνέγκω· καὶ πάσαις Θεοῦ ἀρεταῖς, καὶ πᾶσιν ἔργοις ἀληθείας καὶ εὐσε βείας καὶ δικαιοσύνης· ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὴν σταύρω σιν ἐξωμοιωμένος τῷ Σωτῆρι, καὶ διὰ ταῦτα παῤῥη σίας πλείονος ήξιωμένος, ἱκανῶς ἔχεις ὑπὲρ τῆς Εκκλησίας τῷ Βασιλεῖ ἐντυγχάνειν καὶ Θεῷ· ἱκα νῶς ἔχεις, ὦ φιλαγαθώτατε καὶ βασιλικώτατε τοῦ Θεοῦ παῖ, καὶ τῆς ἡμετέρας μεμνήσθαι μετριότης τος, καὶ ἔντευξιν ἱκετήριον τῷ Δεσπότῃ προσαγαγεῖν ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς ἀξίως τοῦ Δεσποτικού θελήματος πολιτευσάμενοι, τῆς ὑμετέρας γενώμεθα μερίδος, καὶ τῶν οὐρανίων σὺν ὑμῖν ἀπολαύσας καταξιωθώ μεν τοῦ Θεοῦ ἀγαθῶν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, ἅμα τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ Θ. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Φίλιπο που Αντλήσατε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ τῶν πης τῶν Σωτηρίου, ὁ τῶν προφητών μεγαλοφωνότατος ** Isa. xı, 3. 32) Fecit ομωνυμία Philippi diaconi, unius apostolico apostolorum successoribus ipsa arreeseptem diaconis, viri ex ipsa Luca historia clarissimi, cum Philippo uno ex duodecim primique ordinis apostolo, ut veterum simplicitate res illorum confunderentur; ac quæ sunt diaconi, apostolo tribuerentur, vicissimque, ea praesertim ratione quod et apostoli nomen veterum usu illis commune. Perinde enim apostolos dici invenias, qui secundi ordinis discipuli essent, ac qui primi; maxime vero qui in illis præstarent Evangelii functione, in quibus nobilissimus Philippus diaconus: hinc κατ' ἐξοχὴν ac singulari excellentia prædicandi Evangelii, εὐαγγελιστής dictus. Αct. xxi, 8, ac si Prædicatorem absolute dicas: quod ipsum apostolicæ Sedis indulgentia nobis addictum nomen; atque utinam (S. P Dominici, aliorumque in ordine insignium εὐαγγελιστών et praedicatorum spiritu vere pti instituti professione adjutores, vera ipsi successione) rem impleamus. Habuisse Philippum unum e septem filias quatuor virgines, quæ prophetarent Cæsarea in Palæstina, auctor est Lucas Act. xx1 citato ipsumque hoc de diacono sive evangelista dictum, traxisse videntur Clem. et Polycrat. ad Philippum apostolum ex duodecim. Euseb. 1. 111, c. 39, Clementem refert in hæc verba apostolos recensentem, qui uxores habuissent, propter illos qui nuptias repudiarent. "Η καὶ τοὺς ἀποστόλους αποδοκιμάσουσι; Πέτρος μὲν γὰρ καὶ Φίλιππος έπαιδοποιήσαντο. Φίλιππος δὲ καὶ τὰς θυγατέρας ἀνδράσιν ἐξέδωκε. Καὶ ἦγε Παῦλος οὐκ ὀκνεῖ ἔν τινι ἐπιστολῆ τὴν αὑτοῦ προσαγορεῦσαι σύζυγον, ἣν οὐ περιεκόμιζε, διὰ τὸ τῆς ὑπηρεσίας ευσταλές. Απ forte etiam apostolos reprobabunt? Petrus enim

ORATIO IX. - IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. ἡμῖν ἐμβον. Τίνας δὴ λέγων τοῦ Σωτηρίου πηγὰς, ή vero dicit salutaris fontes, nisi Salvatoris duodecim τοὺς δώδεκα τοῦ Σωτῆρος μαθητάς, οὓς κἀκεῖναι Philippus liberos susceperunt. Philippus etiam filias viris collocavit. Paulus quoque in quadam epistola, suam ipsius conjugem compellare non veretur. Quam tamen ideo minime circumduxit, ut expeditior ministerium suum expleret. De Pauli conjugio perinde astipulatur Methodius Martyr in Symposio, nec defunctorie ex ipsis Pauli verbis videtur conficere. Card. Baron. an. 58, n. 113, de hac Clementis auctoritate: Quod autem tradit Clemens Alexandrinus, Philippum filias suas nuptui dedisse, non de Philippo diacono manifestum est loqui, sed de Philippo apostolo: nam adversus eos agens, qui nuptias improbarent, etc. Mihi tamen nihil inde conficitur, at necessario loqui putem Clementem de Philippo uno de duodecim; quod apostoli nomen ita commune erat, illis præsertim qui inter discipulos secundi ordinis quasi coryphæi erant, summisque ipsis apostolis pene conserti, cujusmodi erat Jacobus frater Domini, Jerosolymorum antistes, quem sic Paulus absolute apostolum dicit, atque neminem præterea apostolorum vidisse Jerosolymis, nisi Jacobum fratrem Domini. Erat magní ponderis ad nuptias astruendas Philippi diaconi et Evangelistæ exemplum et auctoritas, quod præsertim ejus cum laude nuptiarum et filiarum in Scriptura mentio exstaret; ut et Petri et ipsius Pauli, juxta quod veteres illi intellexere. De Polycrate major est difficultas, cujus semel et iterum ab Eusebio refertur auctoritas: 1. III, 31 et 1. v, c. 24, quo utroque loco in vulgatis Eusebii, Φίλιππον τὸν τῶν δώ Sexa intów. Ut nulla expositio satisfacere videatur, ne Philippum, cujus filiæ memorentur, existimaverit primi ordinis apostolum, Christoph. tamen utroque loco, Philippum dico, unume septem diaconis. Ubi Hent. Vales.: Christophorsonus hoc loco nequaquam boni interpretis officio functus est, qui pro Philippo uno ex duodecim apostolis, Philippum Rum ex septem diaconis substituit. Utroque loco margini ascriptum Φίλιππος εἷς τῶν ἑπτὰ διακόνων, undecunque tandem vel Genevenses vel ipse Christophorsonus eam emendationem habuerint; atque utinam ex cod. ipsa antiquitate probato. Hieron. perinde in Polycrate τῶν δώδεκα αποστόλων legit. Verum Rufinus, priore quidem loco, Dico autem de Philippo, qui fuit unus ex apostolis, qui dormivit apud Hieropolem, absque illa voce twy dwdexa, ex duodecim; cui proinde vel defuerit, vel illi glossema temere insertum textui, ac Scripturæ adversum, cujus auctoritate niti videatur Polycrates in Philippi filiabus, existimata sit. Altero vero, in quibus est Philippus evangelista, qui dormivit apud Hierapolim. Quæ ipsa Christophorsoni emendatio est; nec plagiarius videri facile Rufinus possit, qui alterum pro altero substituerit. Facilius fuit obrepere Hieronymo, qui non Eusebii interpretem agebat, sed ex ejus Historia, prout memoriæ succurrebat, Catalogum suum texebat; in quolibet non ubique assecutum esse Eusebium vellemque ut Valesius Rafini auctoritatem vexasset, non uni ChristophorSono detraxisset. Eusebius c. illo 31, 1. ¡n, relato ex Caii dialogo consentanee superioribus de Philippi et filiarum Hierapoli Asiæ civitate exitu, ubi earum et patris sepulcrum visitur, subdit ex Luca in Actibus apostolorum de filiabus Philippi evangelistæ apud Cæsaream Judææ unius e septem; quasi sentiat, ac existimet, eas auctoritates consentaneæ Scripturæ non nisi de Philippo, uno e septem ac diacono, intelligendas esse: ejusque unius exstare apud veteres ipsamque Scripturam, nuptiarum certum monumentum: nullius præterea apostolorum, excepto Petro, ut sensit Hier. contra Jovinian., vel etiam Paulo, in sententia eorum qui locos Scripturæ de ejus conjugio exponunt. Quatuor Philippi tilias, et quidem virgines ac prophetides babet discipulos: quos ipsos duodecim illi in deserto Bacer textus Polycrates trium duntaxat meminit, earum nimirum quæ in Asia quieverunt, cujus in ea Christianitatis refert arouxeia, lumina, primaque quasi sidera duæ scilicet Hierapoli, quæ virgines permansere; tertia Ephesi quam et pater viro locaverit, ut auctor est Clemens, nulla cum sacro texto contrarietate; in quo sic virgines dicuntur, ut non sit necesse Deo sacras intelligere; vel quibus interdictum nuptiis esset. Tertiæ illius memoriam recolunt Græci die 4 Sept. et Ermionem vocant, quæ vere divino Spiritu vitam instituerit, ut auctor est Polycrates, innumerisque clara miraculis et sanationibus, egregio martyrio consummata sit Adriano imperatore, ut multis ibi Græci. Adjungunt Eutychidem quasi sororem Menæa, de qua tamen nihil addunt. Græci iu Menæis 11 Oct. festum celebrant, τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φιλίππου ἑνὸς τῶν ἑπτὰ διακόνων, cujus flias dicunt, ac Tralli in Asia, aut procul Epheso, ad Dominum emigrasse aiunt, nulla martyrii facta mentione: Philippi vero apostoli ex duodecim, natale consignatum habent 14 Novemb., ubi nihil de ejus filiabus. sed ea solum quæ stylo exornat hic Nicetas, vel etiam Metaphr. de ejus Hierapoli in Asia cum Bartholomæo agone et consummatione. Quodque duæ Philippi diaconi filiæ virgines ibidem quieverint et sepultæ sint, crediderint forte veterum quidam filias esse ipsius Philippi apostoli ex duodecim, dixeruntque hinc inde prope patrem sepultas esse; quod, ut ita existimemus, nihil cogit. Certe ex sanctæ Ermiones et sororis actis illic relatis, liquet in Asiam concessisse, non patris adeundi causa, sed Joannis Theologi, quod idem Magdalenæ contigit, ut ex sincerioribus veterum monument's liquet: ex illis nimirum quæ de illa graviter scripsit Modestus Hierosolymorum antistes Photii text. CCLXXV, orat. De mulieribus unguentiferis: quem ejus locum miror viro pio, erudito a que litterarum amati obrepsisse ut nudiustertius ad sanctam Deiparam traheret; quasi illa sit Maria Magdalena virgo ac martyr quæ sic Joannis studiosa Ephesi quieverit, illuc Joannem secuta: et quasi Modesti locus hic obstet Juvenalis item Hierosolymitani antistitis verbis, quibus ad Pulcheriam Augustam testatus est Hierosolymis quievisse, ejusque corpus translatum esse; quod et pluribus expressit Damascenus Orat. 2 De dormitione sanctæ Mariæ, quasi ex historia Euthymiaca, valde mihi suspecta, et quæ omnibus apocryphis addat illud de Thoma desiderato in transitu et exsequiis sanctæ Mariæ, cum quasi ex nube divinitus omnes apostoli præsto fuissent ac advenissent, ut funus illud et exsequins honestarent. Siquidem enim humana industria (etsi a Deo moniti) iter confecissent, esset aliqua ratio traditoris illius adventus Thomæ, et post triduum a sepulto Mariæ corpusculo, quod in locis remotioribus prædicationis munus obiret, et apud Indos: quod autem ita miraculo fit, ut vult illa historia, nullas ex locorum distantia patitur istiusmodi moras; ac liquet plane.istud de Thoma confictum,ex eo quod Joan.xx abfuisse scribitur,cum Dominus ipsa die Resurrectionis sero apostolis apparuit. Nihil ejusmodi quotquot nobis exstant apocryphi Ἰωάννου τοῦ Φλόγου, Me litonis, Joannis Thessalonicensis, quæ omnia vul gare licuit, sed non libuit, excepto Melitone, quod jam vulgatus esset, et cui viderer medicinæ aliquid posse facere, aut ab eo ejusque furfuribus lectori cavere. Andreas Cretensis archiepiscopus,ipse Jerosolymis educatus ejusque urbis clero clarus, paulo Damasceno antiquior, et qui primus hanc materiam recte tractasse scribitur ab auctoribus mihi in Bibl. conc. prolatis, diligenter rimatus antiqua monumenta, nullam in eis Euthymiacam Historiam offendit, aut dignam putavit, cúi̟ assumptæ Mariæ

sempiternæ vitæ et pascua insedit et loca se- πρὸς τὴν ἄνω καὶ μυστικὴν ἠπείγετο αὐλήν· δι' οὗ desque. καὶ σωθεὶς μετὰ ταῦτα, τῶν ἀειζώων ἐπέβη καὶ να μῶν καὶ μονῶν Hæc Philippi, qua discipulum professus est, exor - dia. Hæc vocationis illius ac electionis causa. Inde toti crucifixus mundo, soli confixus cruci erat Christo ". Discipulorumque primoribus ac chori capitibus, ceu pari illis honore succenturiatus, ad solum Magistri nutum sese extendebat, ejus solo amore roboratus, atque ad virtutis decorem formatus, regnique mysteriorum dignus habitus: quanta demum facultas Verbo sacro-sancte doctori vinctus, eique similis effectus. Nec ipse quidem eum in modum bono perfruebatur, idipsum vero proximis occultabat: sed cum bono animi proposito ac voluntate præciare niteret, cum aliis quoque bonum communicat; inventoque primum Nathanaele, ejus qui venturus esset, adventum illi nuntiavit. Non jam amplius, inquit, in spe est Israelis salus. Non amplius quod nondum præsens exsistat, tanquam futurum, obscure animi rationibus repræsentamus. Adest enim, ac quem olim magnus Moses et prophetæ spiritu præviderunt, extremisque temporibus Israeli Salvatorem suscitandum prædixerunt, cum invenerimus (Jesum scilicet a Nazareth) eximiisque ejus operibus inducti crediderimus, cum eo lubentissime morati, ejusque usi contubernio sumus. His itaque penitus sermonibus captum, tanquam pulcherrimum venatum atque opimum, virum Jesu adducit; hocque primum animi vere impensi pignus, ac sinceræ fidei certum argumentum Christo exhibuit, verum illum Israelitam fructum ferens. Cunctis igitur deinceps gratiæ sermonibus aurem præbens, omniumque ipse oculis mirabilium inspector factus, sacrarum quidem doctrinarum ope, omni quod dejicit deprimitque atque infringit animum purgabatur, omnisque ignorantiæ depulsa caligine, diving scientiæ coelestisque sapientiae luce prodciens, magnifice illustrabatur; novis vero ac inauditis operibus roborata ade, ac quotidie in interiori renovatus homine et confortatus in virum perfectum, in mensuram crescebat ætatis plenitudinis Christi ". Hujusce perfectionis certum indicium, sanctæ dilectionis confrmatio, quam magnus ille Apostolus " perfectamn, sanctam Magistro devovens, parem inde amorem consequebatur. Quinimo, ille quidem bonorum auctor, ac qui natura dilectio sit, omnis semper virtutis perfectione pollet, nullamque ejus prorsus aut diminutionem admittit aut intensionem: at qui exercitationis cultu, sive imitatione ad illam enituntur, pro certa profectus ex virtutum luce ratione, etiam perfectionis compotes eficiuntur; alii quidem ad filiorum atque hæredum provehentes classem ac dignitatem; alii vero, fidelium, qui servis deputantur, nanciscentes ordinem. " Galat. 11, 19. 75 Joan.1, 45.” Ephes. tv, 13. Τοῦτο Φιλίππου τῆς μαθητείας ἀρχή. Αὕτη τῆς αὐτοῦ κλήσεως καὶ ἐκλογῆς ἡ ὑπόθεσις. Εντεῦθεν ὅλῳ σταυρούμενος τῷ κόσμῳ, μόνῳ συνεσταυροῦτο Χριστῷ. Καὶ τοῖς τῶν μαθητῶν κορυφαίοις, ὡς ὁμότι μος συντεταγμένος, πρὸς μόνην ἑαυτὸν τοῦ Διδασκά λου συνέτεινε τὴν ροπήν, μόνῳ τούτου τῷ πόθῳ φωννύμενος, καὶ πρὸς τὸ τῆς ἀρετῆς κάλλος τυπούμενος, καὶ τῶν τῆς βασιλείας μυστηρίων καταξιούμενος, καὶ τῷ μυσταγωγῷ λόγῳ κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἐνούμενος καὶ ἐξομοιούμενος. Καὶ οὐκ αὐτὸς μὲν οὕτω κατετρύφα τοῦ ἀγαθοῦ, ἀπὸ δὲ τῶν πλησίον αὐτὸ παρεκαλύψατο· ἀγαθὸς δὲ κομιδῇ τὴν τῆς ψυχῆς πρόθεσιν ὤν, καὶ πρὸς ἄλλους κοινοποιεῖται τὸ ἀγαθόν· καὶ πρῶτον εὑρηκὼς τὸν Ναθαναήλ, τὴν παρουσίαν εὐηγγελίσατο τοῦ ἐρχο μένου. Οὐκέτι, φησὶν, ἐν ἐλπίσιν τῷ Ἰσραὴλ ή σωτηρία. Οὐκέτι τὸ μήπω παρόν, ὡς ἐσόμενον αμυδρῶς ταῖς ἐννοίαις φανταζόμεθα. Πάρεστι γάρ, καὶ, Ὃν πάλαι Μωσῆς ὁ μέγας καὶ οἱ προφῆται τῷ πνεύματι προείδοσαν, καὶ ἐπ' ἐσχάτων Σωτῆρα τῷ Ἰσραὴλ ἀναστήσεσθαι προείπεσαν, τοῦτον εὑρόντες ἡμεῖς, τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ Ἰησοῦν, καὶ τῷ τῶν ἔργων αὐτοῦ πεπιστευκότες ὑπερφυεῖ, τὴν μετ' αὐτοῦ τρισάσμενοι πεποιήμεθα συνοίκησιν. Τούτοις κατακράτος τοῖς λόγοις ἐλών, ὥσπερ θήραμα κάλλιστον, προσάγει τῷ Ἰησοῦ τὸν ἄνδρα· καὶ τοῦτο πρῶτον εὐνοίας ἐνέχυρον ἀληθι νῆς, καὶ γνώρισμα πίστεως εἰλικρινούς παρέσχε τῷ Χριστῷ, τὸν ἀληθινὸν ἐκεῖνον Ισραηλίτην καρποφο ρῶν. Πᾶσιν οὖν καθεξῆς τοῖς λόγοις τῆς χάριτος ὑπο έχων τὸ οὖς· αὐτόπτης δὲ καὶ τῶν θαυμασίων πάντων καθεστώς, ταῖς ἱεραῖς μὲν διδαχαῖς πάσης μειωτικῆς ὑφέσεως ἀνεκαθαίρετο· καὶ πάσης ἀγνοίας αποσκευαζόμενος τὴν ἀχλύν, φωτὶ θείῳ γνώσεως καὶ οὐρανίας σοφίας προκόπτων κατελάμπετο. Τοῖς παραδόξοις δὲ τῶν ἔργων τὴν πίστιν βεβαιούμενοςdrοσημέραι δὲ καὶ τὸν ἐντὸς lem cœlesti vivaque metropoli, insolubiliqνος civitate glorietur. Hic itaque vir ter beatissimus, uti eadem satus prosapia, eademque natus patria ac præcelsi discipuli, sic ejusdem quoque animi ac sententia cum esset, ubi tantum Jesum invenisset; quin potius illo Dominus invento, Sequere me dixisset, ab omni statim corporali abreptus necessitudine, omnique repente solulus terrena affectione, supramundana cupiditate exarsit. Voluit, inquit, Jesus exire in Galilam, et invenit Philippum, et dicit ei, Sequere me ". Non prolixa adhortatione ut is vocanti obtemperaret, indiguit: non munera obtulit: non pollicitationum memoriam injecit, non mercedem ac præmia his qui sequerentur dedita, in medium attulit. Uno duntaxat illi verbo, Sequere me, sibi discipulum addixit; brevique hac vocula parentum statim amoris vim exstinxit. Cognatornm, amicorum, necessariorum oblitus affectionis est: prædia, pecunia, omnisque vitæ spretus apparatus; carnalis omnis libido elanguit, germenque aliud amicitiæ, ac amor alius; cœlestis ille, nihil terrenus ac spiritalis intus animo refloruit. Semel Verbi vocem audivit Philippus, Sequere me, veroque præceptore ex jussione agnito, non ultra aspexit retro, non animi anceps fuit, non sequi renuit, non sicut Elisæus vocante Elia rogavit, ut prius ambos parentes osculari liceret '; ac necessa riis vale dicto, sic sequeretur. Cognovit ovis bonum Pastorem", citoque liberatus ab alienis, per eum ad supernam ac mysticam festinus contendebat caulam. Quo etiam posthac auctore salutem consecutus

qui ad vitam erant ordinati, veræ vitæ per fdem τὸν λόγον εὐαγγελιζόμενος τῆς ζωῆς· πάντας δὲ concilians; captosque omnes a diabolo, innumerisque erroribus ac seductionibus perditos, sapientiæ divinæ sermonibus hortamentisque captivans, ac regenerationis aqua emundans, gratiæque Spiritu illuminans atque consummans, ita nimirum Patri, qui in caelis est, filios adoptabat. Cuuctos vero qui variis passionibus seu morbis tenebantur, aut obsessi a dæmonibus erant, aut quovis alio sinistro casu amictabantur, maleque habebant, solo sermone ac sacræ manus contactu sanabat. Ac quidem spiritali ratione, inaspectabilium hostium facies cædens, eos elidebat; ad sensum autem, quos illi seduxerant arguens, increpans, obsecrans **, magnifica, prædicatione prodigiorumque stupendis operiτοὺς εἰς ζωὴν τεταγμένους, τῇ ἀληθινῇ διὰ πίστεως προσάγων ζωῇ· καὶ πάντας μὲν ἐζωγρημένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου, καὶ μυρίαις ἀπάταις καὶ πλάναις ἐξαπολωλότας, λόγοις σοφίας Θεοῦ καὶ παραινέσεσιν αἰχμαλωτίζων, καὶ τῷ τῆς παλιγγενεσίας ὕδατι και θαίρων, καὶ τῷ τῆς χάριτος πνεύματι φωτίζων καὶ τελετουργούμενος, οὕτω δὴ τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς υἱοθε τεῖτο Πατρί. Πάντας δὲ τοὺς ὑπὸ ποικίλων ἐξεταζομένους παθῶν ἢ νόσων πειραζομένους, ἢ δαιμονίων παρενοχλουμένους, ἢ ὅτῳ οὖν πονηρῷ κακουμένους συναντήματι, λόγῳ μόνῳ καὶ χειρὸς ἱερᾶς ἐθεράπευεν ἐπαφῇ. Καὶ νοητῶς μὲν, τῶν ἀοράτων τὰ πρόσωπα ῥαπίζων κατέῤῥασσεν ἐχθρῶν· αἰσθητῶς δὲ, τοὺς ὑπ' ἐκείνων πλανωμένους, ἐλέγχων, νουθετῶν, bus, ad agnitionen veritatis paulatim adducebat **: παρακαλῶν, τῇ μεγαληγορίᾳ τοῦ κηρύγματος καὶ sacerdotesque ac præsules fdelibus præficiens, quin et per loca Domino altaria exstruens, sacrumque sanctorum mysteriorum ritum tradens, necnon evangelicam, quoad liceret, eis legem constituens, in eum modum duplicis auctor beneficii (corpus scilicet demerendo atque animum) vir beatissimus credentibus erat. Quemadmodum autem ingens sagena in mare missa, quanto amplius aquis immoratur, tanto majorem piscium copiam trahit; sic utique magnus Philippus annos complures cum gentilium multis populis versatus, longe confertam multitudinem eorum trahit, qui illius opera nomen Christo darent. Decebal autem, ut tanquam Spiritus sagena, sanctorum angelorum manibus, velut ex mari in littus (in coelestem scilicet stationem eductus, si quid Dominica indignum mensa illi comes esset, id vero abjiceret; quidquid autem bonum et pulchrum ac pretiosum esset, Regi gloriæ cum honore offerret. ταῖς τῶν τεράτων μεγαλουργίαις ἐξιστῶν, εἰς ἐπίσ γνωσιν ἦγε κατὰ μικρὸν τῆς ἀληθείας. Ἱερεῖς δὲ καὶ ἱεράρχας τοῖς πιστοῖς καθιστῶν, καὶ θυσιαστή μια δὲ κατὰ τόπους Κυρίῳ κατασκευαζόμενος, καὶ τὴν ἱερὰν τῶν ἁγίων μυστηρίων παραδιδοὺς τελε τουργίαν· καὶ τὸν εὐαγγελικὸν νόμον ὡς θεμι τὸν αὐτοῖς διατιθέμενος, οὕτω διπλῆς αἴτιος εύεργεσίας, σωματικῆς τε καὶ ψυχικῆς, ὁ μακαριώτατος τοῖς πιστεύουσι καθίστατο. Ὥσπερ δὲ σαγήνη μεγάλη καθιεμένη τῇ θαλάσσῃ, ὅσῳ πλέον ἐγχρονίζει τοῖς ὕδασι, τοσούτῳ πλείω καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ἰχθύων εφέλκεται περιουσίαν οὕτως ὁ μέγας Απόστολος ἐπὶ χρόνοις πλείοσι πολλοῖς ἔθνεσιν ἐμβεβλημένος, πολὺν ὅτι μάλιστα δι' αὐτοῦ Χριστῷ πιστευόντων ἐπεσπάσατο περιουσια σμόν. Εδει δὲ τοῦτον οἷα σαγήνην ὄντα τοῦ Πνεύ ματος, χερσὶν ἀγγέλων ἁγίων ὥσπερ ἐκ θαλάττης εἰς αἰγιαλόν, τὸν οὐράνιον χῶρον ἀναβιβαζόμενον, ἀποτίθεσθαι μὲν, εἴ τι τῆς Δεσποτικής τραπέζης ἀνάξιον επηκολούθησεν· ὅσον δὲ καλόν τε καὶ τίμιον, μετὰ τιμῆς τῷ τῆς δόξης προσφέρεσθαι Βασιλεῖ. 'Αλλά τις ο τῆς ἀναλύσεως τοῦ ᾿Αποστόλου τρό πος; Ἔστι πόλις κατὰ τὴν Φρυγίαν μεγάλη καὶ περιφανής, πλούτου περιουσίᾳ καὶ δόξης καυχήματι γαυρουμένη πολλῷ· Ιεράπολις ὄνομα τῇ πόλει, Ισχύος καὶ πολυανθρωπίας τότε μάλιστα, οὐδεμια τυχὸν τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν μητροπόλεων παραAt quisnam Apostoli resolutionis modus? Est Phrygiæ urbs magna atque illustris, opùm abundantia gloriæque fastigio superba (Hierapolim vocant), civium robore ac multitudine, nulli forte tunc magnarum per Orientem metropolewn primas cedens. Ad hanc magnus Philippus post longos viarum circuitus, post omnis generis pericula, labores, χωροῦσα τὰ πρεσβεῖα. Εἰς ταύτην ὁ μέγας Φίλιπærumnas, post varia Evangelii causa tormenta πος μετὰ τὰς μακράς περιόδους, μετὰ τοὺς παντο8 II Tim. iv, 2. 81* 1 Tim. 11, 4. 8ª Matth. x111, 47. alios, qui nobis Philippum apostolum assererent. Placet Niceta castigata moderatio, qui probatiora solum stylo exornanda susceperit, suæque maxime Ecclesiæ usu explorata. Accuratam historicæ rei diligentiam in gente Hispana alii desideraverunt, ac in primis Godest. Hensch. tom. I Febr. Historiae sanctorum, ubi de primis Jacobi discipulis, quibus sata fides in Hispania, illi sermo incidit: quanquam nec quod de Philippi obitu Olymp. 207 in Eusebii chronico habetur, magni ponderis habendum sit, aut certa epocha illius martyrii, cum in plerisque manuscriptis desideretur, ut et Miræus omiserit, et Pontanus diverso charactere edendum putaverit; gravi certe iudicio, subdititium quid esse, non ab Eusebio scriptum, quem Philippi apostoli res videntur prorsus latuisse: nec Sophronius extra martyrium crucis Hierapoli in Phrygia aliquid quod adderet habuit. Τὴν ἱερὰν τῶν ἁγίων τελετουργίαν. Nempe sanctorum mysteriorum et universim sacramentorum ritum, sub quorum symbolis Christi Ecclesia adunatur, suntque quod attinet ad substantiam, divinæ institutionis, quoad modum vero celebratio nis et ornatum quemdam, apostolicæ.

ORATIO IX.-IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. Οι τοίνυν ἱεροὶ καὶ μεγάλοι τοῦ Λόγου μαθηταί, ξένοι μὲν πάσης φιλίας τοῦ κόσμου καθεστώτες, οι χεῖοι δὲ καὶ φίλοι τοῦ οὐρανίου Πατρός· καὶ πάσης μὲν τοῦ νῦν αἰῶνος ἐρωτικής διαθέσεως ἑαυτοὺς ἀλε λοτριοῦντες, μόνης δὲ τῆς ἀγάπης τοῦ θεαρχικωτάτου Νυμφίου τετρωμένοι, καὶ αὐτῷ συνενούμενοι διὰ τοῦ Πνεύματος, τῆς ὑψηλῆς εὐμοιρήκασιν υἱότητος. Οθεν αὐτοῖς καὶ Πνεῦμα ἅγιον, πρότερον μὲν ὡς ἀτελέσιν, ἀτελῶς τε καὶ ἀμυδρῶς ἐνεργοῦν· ὕστε ρον δὲ, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς τοῦ Μονογενοῦς ἀποκατάστασιν, τελετουργικώς ώς τελείοις ἐπιδη μοῦν καὶ θεοῦν, ἄρχοντας αὐτοὺς ἐπὶ πᾶσαν καθ ιστάνει τὴν γῆν· οὐκ ἐπιχήροις τιμῶν ἀρχαῖς, οὐδὲ βασιλείαν ἐπίζηλον καὶ περιτρεπομένην· ἀκατάλυτον δὲ δόξαν, καὶ μὴ μεταπίπτουσαν χαριζόμενον άρο χήν. Επρεπε γὰρ τοὺς γεννωμένους ἄνωθεν, ἀνάλο γον τῇ τοῦ Πνεύματος ἀϊδιότητι καὶ τὴν κληρονομίαν λαχεῖν· καὶ τοὺς συμμόρφους τῆς δόξης τοῦ Μονογενούς καθισταμένους, κατὰ τὴν πρὸς ἐκεῖνον ὁμοίωσιν, καὶ τῆς ἀκηράτου κατασχέσεως μετα σχεῖν. Πᾶσαν τοιγαροῦν ἐξουσίαν ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς λαβόντος Χριστοῦ, πᾶσαν δι' αὐτοῦ τὴν οἰκουμένην οἱ ἱεροὶ θεολόγοι τούτου κληρωσάμενοι, οἱ μὲν τὰς ἄρας λήξεις, οἱ δὲ τὰς ἑσπερίους διαλαγχάνοντες ἐπῄεσαν· καὶ οἱ μὲν τὸ βόρειον, οἱ δὲ τὸ νότιον κλίμα διέθεον εὐαγγελιζόμενοι τῆς γῆς. Φίλιππος δὲ ὁ μέγας τοῦ Θεοῦ παῖς, ὁ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων φωτο- ο φανὴς καὶ γνήσιος κατά μέθεξιν υἱός· ὁ τοῦ Μονογενούς φίλος πιστὸς καὶ κατὰ χάριν ἀδελφός· τὸ τίμιον λόχευμα τοῦ Παρακλήτου, τὸ σκήνωμα τῆς ἁγιωσύνης τοῦ Ὑπεραγίου, τὸ στεφάνωμα τῆς Ἐκε κλησίας, τὸ καλλώπισμα τῶν ἀποστόλων, τὸ ἐντρύ φημα τῶν ἀσωμάτων· οὗτος τῆς Ασίας τὰ κλίματα περιιών, καὶ πάσαις μὲν χώραις καὶ πόλεσι * Cant. I, 5. 80* Act. 11, 2. οι Psal. xLIV, 17. Τελετουργικώς. Opponit ei quod dixerat άτε λῶς τε καὶ ἀμυδρώς. Si ergo, quasi vi divina secretius sacratiusque operante, consecrante atque initiante. Est τελετή ceremonia ritus consecratio; τελετουργός δύναμις Dionys.virtus divina operans in sacramentis; auctore Budao, τελετουργία, consecratio. In apostolis ipse seipso τελετουργών divinus Spiritus, nulla exteriori ceremonia divinius præstans in apostolis, ut in primitiis, quod in reliquis per signa sensibilia et elementa, quibus subjicere potuit, dum adhuc imagine versanur, nec ipsam omnino veritatem tenenius. Τῆς Ἀσίας τὰ κλίματα. Videtur Nicetas hanc unam Philippo assignare provinciam; alii tamen etiam alias addunt: Abdias Babylonius in Scythia primum prædicasse, ac certamen desudasse narrat, quo perfunctus in Asiam venerit, ubi Hierapoli dormierit, et quidem placida morte, quod cunctis adversatur. Omnes certe constanter docent, in ea urbe martyrio functum esse; nec de modo martyrii dissident, sed solum plus minusve explicant, quæ fuit erroris occasio card. Bar. dum ita scribit an. 54, n. 3: De mortis genere discrepat ab Eusebio Nicephorus, et alibi idem Metaphrastes; sed nec horum alicui assentitur incertus auctor, qui scripsit passiones apostolorum. Incertum eum auctorem von Sacri igitur magnique Verbi discipuli, ab omni amicitia, quæ sæculi usu praestatur, extranei, ac Patris cœlestis necessarii atque amici: hique adeo tum repudiata ævi præsentis omni libidine, tum vero divinissimi Sponsi charitate vulnerati", eique per Spiritum copulati ac juncti, sublimem filiorum rationem nacti sunt ac nomen. Quamobrem hos quoque Spiritus sanctus, cum prius quidem tanquam imperfectos, imperfecte atque obscure aflarets*; postea, Unigenito jam in cœlos recepto, consummativa (ut sic loquar) ratione ac consecrativa, quasi perfectis illis adveniens eosque deificans, principes constituit super omnem terram: non perituris magistratibus atque muniis augens, neque regnum ejusmodi tribuens, quod invidiosum sit atque facile evertatur, sed indissolubilem gratiam, ac imperium nulla unquam ratione ad alios transiturum eis consedens. Decebat enim, ut qui de supernis nati essent, hæreditatem quoque ac sortem æternitati Spiritus convenientem consequerentur: ac qui conformes gloriæ Unigeniti essent, pro similitudinis ejus ratione, etiam immortale decus perciperent. RS Cum igitur omnem Christus in cœlo et in terra nactus esset potestatem, omnem per ipsum ejus sacratissimi Theologi sortiti orbem **, alii orientales, alii occiduas, quæ obtigerant, partes inierant: atque alii quidem borealem, alii vero australen plagam, evangelizando percurrebant. At magnus Dei puer Philippus, Patris ille luminum lucidissimus verusque participatione filius; Unigeniti fidelis amicus ac gratiæ indulgentia frater; nobilis Paracleti fetus, tabernaculum sanctificationis, ejus qui omni eminet sanctitati; Ecclesiæ corona, apostolorum gloriatio ac decus, spirituum deliciæ; hic utique Asiæ oras perlustrans, cunctisque provinciis atque urbibus vitæ doctrinam annuntians, eosque 81* Matth. xxvılı, 19. moror, sive est Abdias, sive quis alins; Eusebio reliqui consentiunt: solum explicant modum crucis, quem ille tacuit, quod inverso capite et a pedibus perforatis calcaneis stipiti affixus: quo tanto supplicio, tumultuante etiam plebe, lapidibus appetitus, brevi animam reddidit. De tempore singularis est Hippolytus, quod Domitiano imperatore sublatum scribit. Menæa, peragratis Mysiæ et Lydiæ urbibus, Hierapolim venisse tradunt, quæ ipsæ Asiæ provinciæ sunt: nec enim Mysos seu Mosos Europæo, videntur velle, quibus propius ad Galliam licuisset accedere, in qua prædicasse auctor est Isidor. lib. De vita et morte sanctorum c. 74. Philippus Gallis prædicat Christum, barbarasque gentes vicinas, tenebris et tumenti Oceano conjunctas, ad scientiæ lumen fideique portum perducit. Additque hoc munere perfunctum Philippum, in Phrygiam migrasse, ubi Hierapoli occubuit. Baronii opinionem, qui rem trabat ad Galatas Asiaticos, serio convellit ill. ac reverend. Petrus de Marca Parisiensis archiep. in epist. ad Henricum Vales. ejus Eusebio præfixa, adducto etiam Usserio Armachano, cap. 2 De antiquitatibus Ecclesia Britannica, qui ipse strenue Isidori lectionem vindicat, et Jacobi Berulii temeritatem notal, qui Galalis, pro Gallis, in textu ipso, absque ulla nota veteris lectionis reposuerit. Vellem testos

minem, nobis prabuit. Is hominum similis apparens, αναμαρτήτως ἀνθρωπιζόμενον παρέσχετο. Ὃς veritatis sermonibus ac potentiæ operibus, Patris sui nobis gloriam ac notitiam, affușa tœlitus luce manifestavit; quique ab omni immunis passione esset, passionibus nostri causa, cruceque et morte perfunctus atque in illis versatus (quippe homo cum esset) resurrexit tertia die ac se nobis conspicuum fecit, nobisque cernentibus in cœlum receptus est (quippe qui Dous esset). Quem et rursus venturum e calis exspectamus, pro eo ac pollicitus est, ut humanum omne genus exsuscitet, judicetque ac reddat unicuique pro eo ac gessit. Hunc, hortamur, agnoscite. Hunc, obsecramus, colite; et in nomine ejus baptizati, ab omni scelere impuraque omni caremonia emundamini; omnisque gratiæ participes effecti, atque illius consortes sanctilatts, vitæ æternæ ac regni hæreditatem consequimini, in Christo Jesu. Amen. Hujuscemodi vir beatissimus divinis prædicationibus admonens, adhortans privatimque ac publica concione doctrinam justitiæ tradens, turbam numero superiorem assensum præbentem, veritati adjunxit. Hosque adeo per aquam et Spiritum regenerans, ac qui in illis majori pollerent prudentia, majoremque essent assecuti gratiam, in antistites ac sacerdotes praeficiens, Ecclesiam sanctam immaculatam excitat Christo. At non tulit, ut veritatem sic prosperantem videret, qui illius adversarius est: quin potentiores ac primores civitatis illius incessens, flammæque instar æmulationem in eis succendens, apparitorum repente manu eum corripit, sævisque conscissum verberibus, diro carcere includit. Tum funiculis e calcaneis vinctum in sublimi verso in terram capite, virum justum suspendunt. Eratque videre velut agnum immaculatum alte in aere sublatum. Ac pedes quidem sursum, deorsum vero venerandum caput habebat, eoque habitu mentis in cœlum iter ac contemplationem velut adumbrabat. ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων ἐπιφανεὶς, λόγοις αλη θείας καὶ ἔργοις δυνάμεως, τὴν πατρικὴν αὐτοῦ δόξαν καὶ γνῶσιν, ἐνέλαμψεν ἡμῖν· καὶ πάθεσιν ὁ ἀπαθὴς, καὶ σταυρῷ καὶ θανάτῳ προσωμιλη κὼς ὑπὲρ ἡμῶν ἄνθρωπος γὰρ ἦν), ἀνέστη τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, καὶ ἐνεφάνισεν ἡμῖν ἑαυτόν· καὶ βλεπόντων ἡμῶν, ἀνελήφθη εἰς τὸν οὐρανὸν (Θεὸς γὰρ ἦν). "Ον καὶ προσδοκῶμεν ἥξειν αὖθις, ὡς εἶπεν, ἐκ τῶν οὐρανῶν, τοῦ ἀναστῆσαι σύμπαν τὸ πλάσμα, καὶ κρῖναι καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Τοῦτον ἐπίγνωτε, παραινοῦμεν. Τοῦτον σεβάσθητε, παρακαλούμενο καὶ ἐν τῷ ὀνόματι τούτου βαπτιζόμενοι, καθαρι σθήσεσθε μὲν πάσης ἐναγούς και μιαρᾶς τελε τῆς πάσης δὲ χάριτος μέτοχοι, καὶ κοινωνοί τῆς αὐτοῦ γενόμενοι αγιωσύνης, κληρονόμοι ζωῆς αἰωνίου καὶ βασιλείας καταξιωθήσεσθε, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. ᾿Αμήν. Τοιαύταις ὁ μακαριώτατος θεηγορίαις νουθετῶν, παραινών, ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ τὸν λόγον πρεσβεύων τῆς δικαιοσύνης, αναριθμήτους μὲν πείθων προσ ήγετο τῇ ἀληθείᾳ· δι᾽ ὕδατος δὲ καὶ Πνεύματος τού τους ἀναγεννῶν, καὶ τοὺς συνετωτέρους ἐν αὐτοῖς, καὶ χάριτος μείζονος ἠξιωμένους, εἰς ἀρχιερέας, ὡς θέμις, καὶ ἱερέας προβαλλόμενος, Ἐκκλησίαν ἁγίαν, ἄμωμον ἀνέστη Χριστῷ. Ἀλλ᾽ οὐκ ἤνεγκε βλεπων οὕτως εὐοδουμένην τὴν αλήθειαν, ὁ ταύτης ἐχθρός· τοὺς δυνατωτάτους δὲ καὶ πρώτους ἐκείνης τῆς πόλεως ὑποδὺς, καὶ τὸν ζῆλον ἐν αὐτοῖς ἀναφλέξας ὡς πῦρ, συναρπάζει μὲν αὐτὸν ἐξάπινα χειρὶ στρατιωτικῇ· μαστιγοῖ δὲ πιχρῶς, καθείργνυσι δὲ δεινῶς· μετὰ ταῦτα δὲ σχοι νίοις ἐξάψαντες κατὰ τῶν ἀστραγάλων ἐπὶ μετεώρου τὸν δίκαιον εκκρεμῶσι κατὰ κεφαλῆς. Καὶ ἦν τοῦτον ὁρᾷν καθάπερ ἄμωμον ἀρνίον, διὰ τοῦ ἀέρος ἀπῃωρημένον· καὶ ἄνω μὲν τοὺς πόδας, κάτω δὲ τὴν σεβασμίαν ἔχοντα κεφαλήν· καὶ τῷ τοιῷδε σχήματι τὴν ἰθυτενῆ πρὸς τὰ ἄνω τοῦ νοῦ πορείαν καὶ θεωρίαν ὑπογράφοντα. Αλλ' οὐκ ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ Κύριος απαρηγόρητον ο οἰκονομίᾳ δὲ κρείττονι καὶ Βαρθολομαῖος ὁ θεῖος ἀπόστολος τούτῳ συνεσταύρωτο. Ἐκεῖσε γὰρ αὐτὸν Haud tamen eum Dominus consolationis expertem reliquit. Propensiore namque mitioris providentiæ consilio, divinus quoque Bartholomæus, pari damnatus patibulo pendebat. Contigit enim ἐνδημεῖν, καὶ ὥσπερ τοῦ Εὐαγγελίου κοινωνὸς, οὕτω eum tunc ibi versari, ac sicut prædicationis, sic et passionis socium effici. Neque id modo, sed et ipsa Σχοινίοις ἐξάψαντες κατὰ τῶν ἀστραγάλων. Sic quoque Metaphr. necnon Menæa, in quibus expressius aliquid: Ἐπὶ τῆς πλατείας συρεὶς, εἶτα τοὺς ἀστραγάλους τρυπηθείς, ἐπὶ τοῦ ξύλου ἀνηρ τήθη· καὶ οὕτως εὐξάμενος, τῷ Θεῷ τὸ πνεῦμα παρέθετο· Per plateam tractus, tumque perforatis calcaneis in ligno suspensus est, et sic passus Domino tradidit spiritum: quibus constans est, Philippum capite deorsum verso, et quidem talis sic perforatis, stipiti ac cruci alligatum pependisse: quam forte ipsam crucem velint Romanæ tabulæ, et Eusebiani Chronici interpolator, ex quo ipso tanquam ex vero Eusebio acceperint, qui easdem tabulas auxerunt, novasque composuerunt. Lapides addi facile fuit tumultuariæ illi crucifixioni, plebe in fuδὴ καὶ τοῦ πάθους ἐγνωρίζετο. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ Μαριάμ ἡ Φιλίππου ἀδελφή ἀδελφὴ τὴν rorem acta adversus Sanctum, donec terræmotu ac biatus periculo fuit deterrita. Mitior fuerit Bartholomæi crux et Mariæ sororis, sive Mariamnæ (ut Menæa vocant) ut licuerit deponi ac supervi vere, cum jam Philippus diem clausisset. Αὐτὴ Μαριάμ, ἡ Φιλίππου ἀδελφή. Menga Μαριάμνην, quo etiam modo Metaphr. fuitque facile ejus vocis ultimam syllabam antiquario Mazar. excidere. Consentiunt hæc tanta de Maria seu Mariamna, sorore Philippi, non solum spiritali, sed etiam carnali, his quæ refert Paulus de apostolis et prædicatoribus Hebræis, circumducentibus sororem mulierem, more gentis 1 Cor. IX, 5; qua tamen is.icentia minime usus sit, ne quam offensionem poneret gentibus, quibus peculiarius destinatus

ORATIO IX. IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. δαπούς κινδύνους, τους πόνους, τους κόπους, μετὰ illataque mala, in ea quoque Christum annuntiatuτὰς ποικίλας ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου βασάνους καὶ θλίψεις, καὶ εἰς ταύτην τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν εὐαγγε λιούμενος ήγετο τῷ Πνεύματι. Ἰδὼν δὲ τὴν πόλιν, οὐ κατείδωλον οὖσαν μόνον, ξοάνοις τε κωφοῖς καὶ δαιμονίων σεβάσμασι μεμιασμένην· ἀλλὰ δὴ καὶ ἰοβόλοις ερπετοῖς, καὶ ἐχίδνη τινί τερατώδες καὶ ἀπευκτῇ (ὦ τῆς τῶν κακῶν ὑπερβολῆς!) ὡς Θεῷ τε προσανέχουσαν καὶ θυσίαις ἐξιλασκομένην, ζήλῳ μὲν θείῳ καταπίμπραται την ψυχήν προσευχαῖς δὲ συντονωτάταις, καὶ ῥήματι παραγγελίας Θεοῦ ζῶντος, καὶ τῇ ἐπικλήσει τοῦ ὀνόματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ὀλεθροτόκον ἔχιδναν ἐκείνην ἀπεκτονώς, πᾶσιν ἐπιεικῶς ὁ θαυμάσιος παρήνει, καὶ συνεβούλευεν εἰς οὐρανὸν ἀνανεύοντας, τὸν τοῦ οὐρανοῦ Δεσπότην ἐπιγνῶναι. Ος, ὢν ἀεὶ Θεὸς τέλειος, ἄναρχος, ἀσώματος, ἀκατάληπτος· βουληθεὶς δὲ μετὰ τὸν ἀόρατον, καὶ τὸν ὁρώμενον τοῦτον κόσμον δι' ἀγαθότητος ὑπερβολὴν παραγαγεῖν, οὐρανὸν μὲν ἔξωθεν πάντων, ολά τινα σφαῖραν αεικίνητον τῶν ὅλων σωμάτων περιεκτικὴν κατεσκευάσατο· γῆν δὲ μεσαιτάτην τῶν ὅλων, ὥσπερ τι κέντρον τοῦ παντὸς ἐν ἀκινήτῳ ἱδρύσει καὶ ισορροπίᾳ κατεστήσατο. Καὶ τὸ ἀβύσσιον μὲν καὶ στοιχειῶδες ὕδωρ περὶ τὴν γῆν, τὴν γῆν δὲ περὶ τὸ ὕδωρ στερεῶν, δι' ἀλλήλων άμφω ταυτὶ τὰ στοιχεῖα ἐστηρίξατο, εἰς μίαν τινὰ δύναμιν ἄῤῥητον, τὴν κατὰ τὸ μεσαίτατον τοῦ παντὸς ἑστῶσαν ὑπερφυῶς ἐκκορυ φούμενα· ἑπομένως δὲ τούτοις, τὸν πολύκενον πανταχόθεν υπερχεάμενος αέρα, ὑπὲρ αὐτὸν αὖθις ἐχόμενα, τὸ αἰθέριον κῦτος περιήγαγεν ἐξ ὧν φυτὰ πάντα καὶ ζῶα, κατὰ ιδιότροπον ἕκαστον φύσιν ἐποίησε καὶ μορφήν. rus, Spiritu agebatur. Videns itaque civitatem, nedum simulacrorum superstitioni deditissimam, mutisque statuis ac dæ monum cæremoniis pollutam; verum etiam venenatis serpentibus, ac portentosæ cuidam infandæque vipere (o malorum exsuperantiam!) tanquam Deo ac Numini animis addictam, quam dementi sensu ho stiis placandam existimaret; divina animo zmulatione inardescit, ferventissimisque precibus, Deique viventis verbo præceptoque, necnon Christi Jesu invocato nomine, perempta exitiosa vipera, cunctos palam vir admirandus hortabatur, auctorque consilio erat, ut in coelum aspicientes, coeli Dominum agnoscerent. Is, Deus semper perfectus, aternus, incorporeus, incomprehensus, post illum invisibilem, etiam mundum hunc oculis subjectum præ eximia bonitate condere cum voluisset; cœlum, aiebat, cunctis externum, haud secus ac globum perpetuo mobilem universa corpora continentem, fabricatus est: terram verc omnium mediam, velut rerum hujusce universitatis centrum quoddam immobili sede, ac suis æque libratam ponderibus collocavit. Abyssi, ac qua elementum consistit, aquam, circa terram; terram vero circa aquam solidans, alterum altero elementum mutuaque communione firmavit: quæ videlicet in unam arcanam vim, in universi meditullio mirabiliter consistentem fixamque explicentur. Exinde multicavum his undique superfundens aerem, super ipsum rursus continue ætheream circumduxit late fusam capacitatem: ex quibus plantas omnes et animantes condidit, juxta propriam cujusque indolem ac formam. Solum autem hominem suæ majestatis simulacrum formans, paradisi constituit civem: quem ipsum Dominici transgressorem mandati, eamque ob rem ab illius cassum necessitudine, mors et corruptio (peccati scilicet obsonia) exceperunt. Haud tamen benignissimus ille in finem iratus est, aut in perpetuum despexit figmentum suum: sed cum prius per legem sanctosque prophetas ad pietatem instituisset; nunc tandem in consummatione sæculorum, unigenitum parique secum robore ac ejusdem naturæ Verbum, Μόνον δὲ τὸν ἄνθρωπον, τῆς ἰδίας πλάσας μεγαλειότητος εἰκόνα, τοῦ παραδείσου πεποίηκεν οικήτορα· δν τὴν Δεσποτικὴν ἐντολὴν ἠθετη κότα, καὶ διὰ τοῦτο τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος ὠλισθηκότα, θάνατος καὶ φθορὰ, τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας, διεδέξατο· ἀλλ' οὐκ εἰς τέλος ὁ ἀγα θὰς ὠργίσθη, οὐδὲ τὸ οἰκεῖον παρεῖδεν εἰς τὸν αιώνα πλάσμα· διὰ νόμου δὲ καὶ προφητῶν πρῶτον ἁγίων παιδαγωγήσας πρὸς εὐσέβειαν νῦν δὲ κατὰ τὴν τῶν αἰώνων συντέλειαν, τὸν μονογενῆ, τὸν ἰσοσθενῆ καὶ ὁμοφυᾶ Λόγον, ὑπερ- divina quadam eximiaque ratione, ex venerabili sanουσίως ἡμῖν ἐκ παρθένου σεμνῆς, καὶ ἁγίας Καὶ ἐχίδνη τινὶ τερατώδει. Perinde Metaphr. Elevat autem card. Baron. horum fidem an. 54, n. 3, eo quod Hierapoli, non viperam, sed alios deos colerent, ex Euseb. lib. ut De prasparat. Evang. c. 4. Sed nihil ibi Eusebius in eam rem. Solum enim eo libro veterum theologorum dicta refert, quibus idololatriæ originem traducat: non ut singula numina singularum civitatum proferat. Bene apud Nicephorum, ejus vulgator hoc ipsum nostris temporibus in Livonia et Samogitia repertum tradit. At neque in Gallia desunt viri simplices, quibus hujusmodi viperæ ac serpentes boni ominis existimentur, ubicunque degant, ruri vel in domo; sinistraque omnia portendere, si abigantur, vel etiam necentur; quo in genere singulare quid de domestica vipera sibi accidisse narrat Leo Alctaque Virgine, nullius contagione peccati factum holat. cum adolescens esset, lib. De peregrinis Gra corum opinionibus, vaticinante inde vetula quæ illi satis prospera evenere, adventum profectionem, etc., quæ non careant superstitionis labe. De Hierapoli et serpentum in ea cultu argumento est antiquum civitatis nomen, quod tradit apud Metaphrastem Joseph Humilis Oratione in laudem sancei Bartholomai; nempe Ophioryma, quasi dicas, serpentis ac anguis tutamen seu præsidium. Confer nostra hæc cum dictis ad Hippolyti Synopsim; nec te censuris ejusmodi facile abduci sinas. Durum sane unius ductu calami novi hominis expungi, quidquid summa consensione tot retro sæculis, probatis actis ac auctoribus consignatum fidem habuit.

ORATIO IX. IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. φύσιν, ἀδελφὴ τὴν πίστιν· τὸν ζῆλον, ὁμότροπος· Maria Philippi soror, nempe soror natura ac τὴν ἀγάπην, ὁμόγνωμος· παρθένος την ψυχήν, παρθένος τὸ σῶμα, ὅλη τετρωμένη τῆς ἀγάπης Χριστοῦ. Μαριάμ, γνησία Χριστοῦ θεραπαινίς, ἀξία Θεοῦ θυγάτηρ, ὅλη τοῦ παναγίου Πνεύματος μεμεστωμένη, πιστὴ τοῦ Εὐαγγελίου μαθήτρια, σπουδαία τῶν ἀποστόλων διάκονος, καὶ θερμοτάτη πρὸς τὰς Ἑλληνίδας τοῦ Ἰησοῦ εὐαγγελίστρια. "Ανωθεν αὕτη προσεκαρτέρει τῷ Φιλίππῳ, ἐξ οὗ τὸν κλῆρον είληφε τῆς ἀποστολῆς· καὶ τοῦτον, ὡς ἀδελφὸν μὲν τὸ σῶμα, πατέρα δὲ τὸ πνεῦμα τιμῶσα, καὶ ὡς δρα στήριος υπηρετουμένη θεράπαινα, πλήρης τῆς ἀπο στολικῆς καὶ αὐτὴ δυνάμεως ἦν. "Οθεν ευαγγελιζο μένῳ συνεργοῦσα, καθειργνυμένῳ συμπαρομαρτούσα, καὶ τότε δὴ κρεμαμένῳ συνανιωμένη τε καὶ συν οδυνωμένη, πάντα τρόπον συνέπασχεν ἡ μακαριω τάτη Χριστῷ. Γίνεται δὲ τότε θέαμα ξένον, φρίκης τε πάσης καὶ ἀγωνίας γέμον, Σείεται μὲν ἐξαίφνης ἡ γῆ καὶ ὅλος ὁ χορὸς ἐκεῖνος ἐκτιναχθείς, εἰς βάθος ὑπενόστει, ἐν ᾧ πᾶσα μικροῦ δεῖν ἡ πόλις ἐκείνη συναγηγερμένη, θέατρον ἐποιεῖτο τοὺς ἀνθρώπους τοῦ Ἰησ σου· συγκατεσπᾶτο δὲ τῷ ἐδάφει πᾶς ὁ λαὸς, καὶ δεινῶς ἀπολέσθαι κινδυνεύοντες, τοὺς περὶ τὸν Φίλιπ πον ἐπεβοῶντο· καὶ ταύτῃ γε τῆς πλάνης μὲν ἀποστήσεσθαι, τῷ τῆς ἀληθείας δὲ πιστεῦσαι καθυπο ισχνοῦντο Θεῷ. Τοὺς δὲ ἱκετηρίαις μὲν ἐκτενέσιν ἐξευ μενίζεσθαι τὸν Θεὸν, ἀθρόως δὲ τὸν Κύριον προσευ χομένοις αὐτοῖς ἐπιφανῆναι· καὶ στηριχθῆναι μὲν εὐθέως τὴν γῆν τῆς ἐπὶ τὸ κάταντες ὑποχωρήσεως δύναμιν δὲ θείαν κλίμακος τρόπον τοῖς ἀπολλυμένοις ὑποτεινομένην, πρὸς σωτηρίαν ὁδοποιεῖν. Αΰτη γίνεται πίστεως τοῖς ἀπίστοις ἀφορμή. Τοῦτο δη τὸ θαυμάσιον τὴν πόλιν ἐκείνην ὀλίγου δεῖν πᾶσαν τῷ τοῦ Φιλίππου προσήγε Θεῷ. Εντεῦθεν λύειν μὲν τοὺς Χριστοῦ δεσμίους οι σεσωσμένοι, καὶ τοῦ ξύ λου καθεῖναι προσῄεσαν σπουδῇ· ἐπείχοντο δὲ, τὴν περὶ αὐτῶν γενομένην άνωθεν έγνωκότες βουλήν. Σὺ μὲν γὰρ, ὦ τρισμακαριώτατε τῶν ἀποστόλων, ἀνεθῆναι μὴ καταδεξάμενος τῶν δεσμῶν, ἐπισκήψας δὲ τῇ τε πόλει τὰ δέοντα, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς πᾶσι προσμένειν τῇ πίστει τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ταῖς ἐντολαῖς παρεγγυησάμενος προσλιπαρεῖν· εἶτα, δέησιν ἱκετήρίον τε ἅμα καὶ εὐχαριστήριον, εμφανιζομένῳ σοι νοερῶς καὶ ὑπερκοσμίως τῷ Θεῷ σου καὶ βασιλεῖ σου προσλαλήσας Χριστῷ, εἰς χεῖρας αὐτῷ τὴν παν Ολβίαν ἀπέδου ψυχήν· καὶ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐξομολογήσεως, ἂν ἤχῳ ἑορταζόντων νοερῶν καὶ θείων Δυνάμεων, πρὸς τὰς οὐρανίας αὐτῷ καὶ ὑπερφυεστάτας συνανελήφθης μονάς. 24 Cant. II, 6. 85 Psal. XLI 5. erat prædicator. Saniora hæc, quam illa Abdiæ, de duabus apostoli filiabus, quæ post aliquantos annos in tumulum patris et ipsæ illatæ sint, a dextris et a sinistris illius positæ ac miraculis claræ; quas ementitus scriptor non advertit alterius Philippi filias exstitisse, id est diaconi; quæ forte Philippi apostoli amore, et quod celebris civitas erat, multosque in ea Philippus Christo acquisierat, Palæfide soror; pari morum æmulatione, consentiens charitate, virgo animo, virgo corpore, tota Christi vulnerata charitate *. Maria, vera Christi ancilla, digna Dei filia, tota Spiritu sancto plena, fidelis Evangelii discipula, sedula gnavaque apostolorum administra, fidelissima ad Græcas mulieres Jesu præco. Hæc olim Philippo assidua, quo ex tempore apostolicum munus inierat; eum, ut fratrem quidem corpore, ut vero Patrem spiritu colens, et ut ancilla sedulo officiosa ministrans, ipsa quoque apostolica plena virtute erat. Quamobrem prædicantem adjuvans, clausoque carcere comes effecta, tunc quoque nimirum suspenso condolens, diroque illius cruciatu morens, omni modo beatissima femina Christi socia passionum erat. Contigit vero novum quoddam spectaculum, horrendum sane tremendumque ac terroris plenum. Terræmotu subito locus quatitur, totusque ille succussus chorus alta voragine subsidebat, quo tola ſere civitas, Jesu homines theatro traductura, concesserat; omnemque populum unus cum solo hiatus absorbebat. Jam itaque gravi salutis vitæque pulsante periculo, Philippum cum sociis inclamabant; atque ea se ratione ab errore abscessuros, veroque Deo credituros, etiam atque etiam pollicebantur. At Philippus sociique ferventibus Deum supplicationibus placare; orantibus Dominus confestim apparere, moxque terram, ne mergeretur hiatuque subsideret, confulcire; vi denique divina instar scalæ pereuntibus submissa, ita ad salutem munire. Hæc incredulis fidei occasio. Miraculum hoc, omnem fere illam civitatem adjunxit Philippi Deo. Hinc periculo redempti, Christi vinctos solutum lignoque depositum prompti accedere; at cohibebantur, qui supernum de illis consilium intelligerent. Tu quidem, apostolorum ter beatissime, cum solvi vinculis noluisses, ac quæ officii erant civitati mandasses, cunctisque fratribus ut in fide Jesu perseverarent ac mandatis assidui essent, precepisses: tumque supplicantis animi pariter atque gratias agentis orationem, Deo tuo, Regi tuo Christo qui apparuerat, mentis sensu, ac supra quam decore honesteque, prolocutus esses, in manus illius beatissima animam tradidisti: inque voce exsultationis et confessionis in sono mentium epulantium divinarumque Potestatum, in coelestes eximiasque ac divinas, illo auctore, receptus es mansiones. stina a Romanis vastata, illo commigrarant, ac hospitii locum ibi delegerant. Quod etiam Mariam seu Mariamnem τοῦ Ἰησοῦ εὐαγελίστριαν dicit πρὸς τὰς Ελληνίδας, annuntiasse Jesum mulieribus Gracis, sexui convenientissimum, nec privatam excedens doctrinam, qua nihil vetat mulieres, etiam summis apostolis adjutrices esse evangelica functione.

Bartholomæus autem e patibulo depositus, unaque sapientissima Maria, cum Christiferum illud tabernaculum reverenter sepeliendum curassentac Ecclesiam confirmassent, eosque qui accessissent illuminassent; ac si quid reliquum ad Evangelii functionem videbatur, complessent, suam quisque viam perrexere. Tu vero, summe inclyte ac divine Dei puer, cœ lestes festivus axes inscendens chorosque agens, ac cum magistro atque Domino in æternum versans, gaude ac læelare tanquam Dei filius adoptione, quippe qui hoc nactus sis, ut cum eo qui natura Filius est, regnes vivasque, et in sempiternum læteris ac præsentia fruaris. Gaude, quod Patrem luminum videre cupiisti; eumque videns ®, prototypum iu Filio, ac tanquam " in imagine vidisti; velutque in radio, solem in Unigenito, Genitorem intelligens, vere plenus lucis, quasi filius lucis atque vere ipse lux enituisti. Gaude, Christi equorum ferventissime ac pernicissime, quem ille conscendens, ac in mare quod mente intelligitur, inducens, miraque ratione regens, multas aquas tua opera (absurda scilicet gentium sensa ac consilia) conturbavit ". Gaude, quod spiritalium Dei equorum (angelicarum scilicet potestatum) volatilem indolem atque agilem, acremque ac alacrem æmulatus atque amore prosecutus, pro nominis merito ratione Philippus appellatus es, Deique currus, ut Scriptura loquitur, ο decem millibus multiplex effectus; in quo millia eorum, qui te auctore crediderunt (Ecclesiæ scilicet), abundantes Deo Sabaoth gloriam concinunt. Salve sis, et exsulta ac choros ducito, qui in medio coryphæorum consessu thronum gloriæ sortitus es, ac primis apostolis connumeratus: primum denique apud supremum omnium Regem, honorem consecutus. Βαρθολομαίος δε τοῦ ξύλου καθαιρεθείς, καὶ ἅμα τη σοφωτάτῃ Μαριάμ, τὸ Χριστοφόρον σεβασμίως κεκηδευκότες σκηνος, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν στηρίξαντες, καὶ τοὺς προσιόντας φωτίσαντες, καὶ εἴ τι λεῖπον τῆς ἱερουργίας τοῦ Εὐαγγελίου συντετελεκότες, οὕ τω πρὸς τὴν κατ' αὐτοὺς ἐχώρουν οδόν. Σὺ δέ μοι, παναοίδιμε καὶ θεσπέσιε τοῦ Θεοῦ παί, τὰς οὐρανίας ἐστίας χοροβατῶν, καὶ τῷ διδασκάλῳ δι' αἰῶνος καὶ Κυρίῳ συνών, χαῖρε, καὶ κατατέρπου ὡς υἱὸς Θεοῦ θέσει, τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ συμβασι λεύειν λαχών, καὶ συζῶν καὶ συνευφραινόμενος άληκτα καὶ συνομιλῶν. Χαῖρε, ὅτι τὸν Πατέρα τῶν φώτων ἐπεθύμησας κατιδεῖν, καὶ τοῦτον ὁρῶν, ἐδιδάχθης ἐν τῷ Υἱῷ καὶ ὡς ἐν εἰκόνι τὸ ἀρχέτυπον· καὶ ὡς ἐν ἀπαυ γάσματι, τὸν ἥλιον· ἐν τῷ Μονογενεῖ, τὸν γεννήτερα κατανοῶν, πλήρης εἴ φωτὸς ἀληθοῦς, ὡς υἱὸς ρωτὸς, καὶ αὐτοφῶς πεφηνώς. Χαῖρε, ἵππε Χριστοῦ θερμότατε καὶ ταχύτατε, ὃν ἐπιβὰς ἐκεῖνος, καὶ εἰς τὴν νοητὴν θάλασσαν ἐπιβιβῶν, καὶ θαυμασίως ἡνιοχῶν, ὕδατα πολλὰ διὰ σοῦ, τὰ ἄτοπα νοήματα συνετάραξεν τῶν ἐθνῶν. Χαίρε, οτι τῶν νοητῶν τοῦ Θεοῦ ἵππων, εἴτ᾿ οὖν ἀγγελικῶν δυνάμεων τὴν πτηνὴν φύσιν καὶ γοργὴν, καὶ δραστήριον ἐζηλωκώς καὶ πεφιληκώς, εἰκότως Φίλιππος προσηγορεύθης, καὶ ἅρμα Θεοῦ μυριοπλάσιον ἀνεδείχθης, κατὰ τὴν Γραφήν, ἐν ᾧ χιλιάδες τῶν διὰ σοῦ Χριστῷ πιστευσάντων, αἱ Exκλησίαι εὐθηνοῦσαι, δόξαν ἀνακρούονται τῷ Θεῷ Σαβαώθ. Χαῖρέ μοι καὶ σκίρτα και χόρευε, θρόνου δόξης ἐν μέσῳ τῶν κορυφαίων εὐμοιρηκώς, καὶ τοῖς πρώ τοις τῶν ἀποστόλων συνηριθμημένος, καὶ τῆς πρώτης παρὰ τῷ Παμβασιλεί κατηξιωμένος τιμῆς. Χαῖρε, ἀλλὰ καὶ ἡμῖν θλιβομένοις ἀγαλλίασις γίνου καὶ εὐφροσύνη καὶ χαρά. Τοῖς πένησιν, ἐπικούφισον τὰς δυσχερείας· ταῖς Ἐκκλησίαις αποκατά στησον τὴν εἰρήνην καὶ τὴν εὐνομίαν· καὶ ἡμῶν τὴν ὀλίγην ταύτην αἴνεσιν ἀποδεξάμενος, πλήρωσον, ὦ τρισόλβις καὶ θεομακάριστε, τὴν κατὰ Χριστὸν Salve gaudeque, ac nobis quoque afflictis exsultatio et lætitia et gaudium esto. Pauperum molestias leva; Ecclesiis pacen restitue, ac tranquillis moribus pietatem: nostramque hanc exiguam laudationem acceptam habens, beatissime tu Deique munere felicissime, quod ex Christianæ pietatis rationibus est, desiderium imple, bonæque et bene- ἐπιθυμίαν· καὶ πρὸς τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ placenti atque perfectæ aptans Domini voluntati, inconfusum Deo exhibe: in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et imperium in sacula sæculorum. Amen. Ex miraculis Philippi apostoli. Lucidissimum sidus hoc magnusque Domini apostolus, cum in Galilæam iret prædicans, adhuc • Joan. XIV, τέλειον θέλημα τοῦ Δεσπότου συμβιβάσας, ἀκαταίσχυντον παράστησον τῷ Θεῷ· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῷ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ἐκ τῶν θαυμάτων τοῦ ἀποστόλου Οὗτος ὁ φαεινότατος ἀστὴρ καὶ μέγας τοῦ Κυ ρίου ἀπόστολος, ὡς ἐπ᾿ αὐτὴν ᾔει τὴν Γαλιλαίαν 8. 37 Habac. 111, 8. 88 Psal. LXVII, 18. Narratio hæc, sic Græcorum Menæis consecrata, maximam procul dubio veri speciem habet, consentientissima aliis quæ in Act. adversus apostolos gesta legimus, vel quæ etiam a probatis auctoribus referuntur. Nomen Archelai obrepsisse typographo, sive etiam antiquario, ex quo ille expressit, manifestum est; nec enim tandiu Archelaus superstes fuit, aut alius ejus nominis in Judæa, ea tempestate rex fuit, qui jus vitæ ac necis sibi indulgeret, in eos qui Mosaicæ legis violatores ปี ป

ORATIO IX. IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. κηρύσσων, ἔτι τῷ βίῳ περιών, γύναιον αὐτῷ προς- vitæ superstes, mulier quædam illi obviam venit, υπαντᾷ, ἐκκομίζον παιδίον τεθνηκός· καὶ οἷα μήτρ, ἀμέτρως ἐκόπτετο. Ταύτην ὁ κηρύσσων κατ οικτείρας, καὶ τὴν δεξιάν τῷ τεθνηκότι προτείνας, Έγειρε, κελεύει σοι ὁ ὑπ' ἐμοῦ κηρυττόμενος, ἔφησεν, Ἰησοῦς ὁ Χριστός· καὶ ὁ λόγος ζωτικήν αὐτῷ ἔδωκεν ἀνέγερσιν, καὶ τῇ πενθούσῃ βακτηρίαν τὸν ἀναστάντα γενέσθαι πρὸς τὴν οἰκίαν παρεσκεύασεν. Ἡ δὲ, τῶν ἴχνων τοῦ θαυματουργοῦ δραξαμένη, 'Ον ἀνέστησας, ἔλεγε, δι' ὕδατος ἀναγέννησον σὺν ἐμοί. Καὶ τυχοῦσα τῆς χάριτος, ἀπόστολος ἐγεγόνει, πᾶσιν εὐαγγελιζομένη τοῦ υἱοῦ αὐτῆς τὴν ἀνάστασιν. quæ filium suum defunctum efferret: maternaque pietate ac sensu supra modum plangebat. Hujus Christi præco misertus, dextraque defuncto exporrecla: Surge, inquit, jubet tibi qui a me prædicatur, Jesus Christus: fecitque sermo, ut puer vivus excitaretur; et ut qui suscitatus erat, lugenti matri baculus sustentandæ domui redderetur. At illa, ejus qui miraculum patrarat vestigiis admota: Quem suscitasti, aiebat, una mecum per aquam regenera. Munusque consecuta, apostolus evasit, dum filii suscitationem cunctis annuntiat. Duxit vero et Athenas apostolum. Ibi, quanquam eo animo erant Athenienses ut pro sermonis simplicitate contemnerent, stupendarum tamen ac inauditarum rerum patratio, obniti eos doctrinæ suadebat. Ac demum: Quidnam, aiebant, facturi sumus, nos qui eloquentiæ ac doctrinis operam damus, cum hujus sermonibus vincamur? Etenim, ut videtis, rusticus iste incertisque sedibus vagus, operum luce nostri compos illustrisque efficitur. Quapropter conscripta epistola signifcemus Scribarum Judæorum Hierosolymis principi. Firmata porro illis sententia, qui rei eloquendæ idoneus esset, mittunt. Is vero cum Hierosolymam venisset, reddita epistola, verbis explanabat quæ illa continerentur, dicens: Vir quidam, qui se Philippum vocari dicat, ad nos hinc profectus est. Est ille quidem rudi rusticoque eloquio, quo tamen non parum corda nostra patriamque commoveat, dum novum nomen (Jesum scilicet) predicat; quem et in lingua habens, dæmones, omnisque generis morbos deturbat. Sed et cum istis, rem patravit, quæ stuporem injiciat. Humanis quispiam exemplus erat, atque ad defunctorum locum commigraral Hunc ille suscitavit invocato Jesu nomine. Superest itaque ut nostra plane aboleantur et intereant; quæ vero illius sunt, augeantur, nisi citius ex vobis aliquis ad nos veniat. Ηγε δὲ τοῦτον καὶ ἐπ' ᾿Αθήνῃσιν. Ενθα τὸ ἁπλοῦν τοῦ λόγου και ευτελίζειν οἱ ᾿Αθηναῖοι ἐβούλοντο, ἢ πρᾶξις τῶν παραδόξων τούτοις ἀντεπισχεῖν " ἔπειθε. Καὶ λοιπὸν, Τί δὴ πράττειν ὀφείλομεν, Βλεγον, ἡμεῖς οἱ περὶ τοὺς λόγους ἐσπουδακότες, τούτου τοῖς λόγοις ἡττώμενοι; Καὶ γὰρ, ὡς ὁρᾶτε, ἄγροικος οὗτος καὶ ἀπολις, ἐν δὲ τοῖς ἔργοις ἡμῶν ἐγκρατὴς καὶ περιφανὴς ἐνδείκνυ ται. Τοιγαροῦν δι' ἐπιστολῆς σημανοῦμεν τῷ ἀρχιγραμματεῖ τῶν Ἰουδαίων ἐν Ἱερουσαλήμ: καὶ τὸ δόξαν οὗτοι κρατύναντες, ἱκανὸν πρὸς τὸ λέγειν ἐξαποστέλλουσιν. Ο γοῦν ἀποσταλεὶς, ἔσω τῆς Ἱερουσαλήμ γεγονώς, μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τῆς γραφῆς, διὰ λόγων τοῖς ἄρχουσιν ἐπετράνωσε τὰ τῆς γραφής, λέγων· Τοὔνομα Φίλιππος ἐκ τῶν ὧδέ τις λέγων εἶναι, ἀφίκετο πρὸς ἡμᾶς· ὃς ἄγροικον μὲν ἐπιφέρεται τὸν λόγον, οὐ μικρὸν δὲ τὴν ἡμῶν ἐπισείοντα τὴν καρδίαν καὶ πατρίδα, και τὸν διαγγέλλων ὄνομα, Ἰησοῦν, ᾧ καὶ χρώμενος ἐπὶ γλώττης, ἀποτρόπαιον ἔχει δαιμόνων καὶ νοσημάτων παντοδαπών. Αλλά γε σὺν τούτοις, καὶ τὸ κατέπραξεν. Ἀπολιπών τις τὸν βίον, καὶ πρὸς τὸν χῶρον των τεθνεώτων μεταχωρήσας, τῇ τοῦ Ἰησοῦ προσηγορίᾳ ἀνέστησε. Λείπεται του γαροῦν οίχεσθαι τὰ ἡμῶν, καὶ τὰ τούτου αυξά νεσθαι, εἰ μὴ τάχιόν τις πρὸς ἡμᾶς ἐξ ὑμῶν παραγένοιτο. Καὶ δὴ ἐξαυτῆς μετὰ σοβαρᾶς καὶ ἀλαζονικῆς φαντασίας τὴν Ἑλλάδα ὁ ἀρχιγραμματεὺς καταλαμβάνει, κατὰ Φιλίππου σφόδρα χαλεπαίνων· καὶ μήτε ἄρτου γευσάμενος μήτε τινὸς ἄλλου τῶν σώματι viderentur, et ab ea homines avocare. Hoc nomine clarus Herodes junior, qui Jacobum occidit gladio, voluitque occidere et Petrum, etsi Judæis in Chritum religiosior, ne ea nece foedaret solemnitatem paschale, distulit post dies azymorum, quando et Petrus ab angelo liberatus est. Agrippas quoque, ipse in Judaismo religiosissimus, regnoque Judææ aliisque provinciis Romanorum benevolentia auctus, sic potuit in apostolos excandescere, quanquam in Paulum mitior videatur, cum dicentem audisset, jam vinctum, sed qui Cæsarem appellasset, eaque ratione nec ab illo, nec a Festo præside judicari posset. Trahi Hierosolymnam ex aliis procul synagogis religionis reos, ipsa Pauli legatio Damascum indicio est, cum irarum plenus ac minas spirans in discipulos Domini (utique ex Judæis conversos) ferretur, quales et bi Athenienses videntur fuisse, ac mufier cujus filium in Galilæa Apostolus suscitaverat: Statim ergo pleno fastus, superboque apparatu Scribarum princeps Græciam petit, adversus Phi, lippum valde indignans; ac neque pane degustato, neque ullo alio, quod corpori indulgeatur, sublime quæ ipsa Athenis sufficere Apostolo poterat, ut moris erat Judæis sumptus facere suis magistris: quam Christus consuetudinem non sustulit, sed discipulis suis liberam fecit. Qui toties pontifex ἀρχιερεὺς εἰ ἀρχιγραμματεὺς dicitur, non ipse summus pontifex Hebræorum putandus, sed quem synedrium Hierosolymitanum ἀπόστολον mitteret, et quasi ἔξαρχον, virum scilicet generis sacerdotalis et legisperitum, legisque æmulationem habentem, qualis fuit Paulus missus ad synagogas in Damascum, quanquam hoc illi deerat, ut esset ex sacerdotali prosapia, qui seipse de tribu Benjamin affirmat. Nec modo Hebræis desunt apostoli ac disciplinæ legis præfecti, quos ex synedrio vel Hierosolymitano vel Babylonico mittant ad subjectas synagogas ac plebes, qui severius in legem commissa, et quorum indulgentiam non habent per gentium pressuram ex suis legisperitis, emendent ac puniant.

' sibi tribunal parari jubet; mutatoriaque pontifcali χαριζομένων, ὑψηλὸν αὐτῷ γενέσθαι βῆμα παρηγ chlamyde assumpta, superbia tumens, judicii sedem conscendit, cunctis ejus patriæ eruditis, ac qui venerant cum eo, timore astantibus. Vocatus itaque apostolus, medius stetit, pontifici responsurus. Ad quem pontifex in hæc verba percontatur: Non satis visum, cunctorum miserrime hominum, quod Judææ et Galilææ et Samariæ pravilate mentis obrepseris, simplicioresque in eis errore dementaris, sed et Athenarum urbis sapientes tentare molitus es, existimans nimirum viros catos atque prudentes abs te seductum iri. Ac quidem te, velut qui errore seductus sis, ad præsens omisso spretoque, ad viros sapientes, quæ tuæ opinionis sunt, edisserens, sermonem habebo. Ejus magister, auditores, cum evertendæ legi Mosaicæ daret operam, justa a nobis lege ut crucem ferret, damnatus est. nudusque allo stipite suspensus derelictus, ob diei celebritatem, Pilato, Josephi cujusdam viri divitis supplicatione inducto, sepulturæ tradi permissus est. Amicitiæque lege cum tenerentur ejus discipuli, occulte intempesta nocte eum furantur; hoc nempe commento vulgus seducere parantes. Sparsaque ubique fama, eum a mortuis surrexisse, magistrum sibi atque doctorem hominem arrogant. Ex eorum collegio unus est et Philippus iste, cujus rex Archelaus desiderat compotem fieri, ulciscenda vulgi injuria, mala eum morte perditurus: quem si vultis, quam cito vinctum Hierosolymam abducite. Ac vero, cessante loqui pontifice astantes intentis oculis in Philippum erant, quid demum ille ei responderet. Sensim itaque leniusque apertis labiis, Philippus ita pontifici infit: Fili hominis, ut quid diligis vanitatem et loqueris mendacium? Ut quid cor tuum gravas in vanitate? Nonne tu auro custodum manus implesti, ut resurrectionis, aficta calumnia, fidem abolerent? Nescis quæ signacula monumento apposuisti? Hac nimirum in die ira tuum scelus ignominia traducent. γυᾶτο· καὶ τὴν ἐξαλλον τῆς ἀρχιερατικής χλαμύδα περιβαλών, εἰς τὸν δικαστικὸν πεφυσιωμένος άνεισι θρόνον, πάντων τῶν ἐλλογίμων τῆς πατρίδος, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ παραγενομένων, μετὰ δέους παρτ εστηκότων. Όμως προσκληθεὶς ὁ ἀπόστολος, μέσον, τῷ ἀρχιερεῖ ἀπολογησόμενος ἵστατο· καὶ πρὸς τὸν ἀπόστολον ὁ ἀρχιερεὺς οὕτω προσήρετο· Οὐχ ἱκανῶς ἔχειν ἔδοξε, τὸ μοχθηρῶς ὑπεισελθεῖν σε, αθλιώτατε πάντων ἀνθρώπων, τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Γαλιλαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ, καὶ τοὺς ἐπ' αὐταῖς ἀσφαλεστέρους ἀποπλανῆσαι, ἀλλὰ καὶ τοὺς σοφοὺς τῶν Ἀθηνῶν ὑπενοήσω, μεμελετηκώς τὴν ἀπάτην, πεπυκνωμένους άνδρας οιόμενος ἀπατᾷν. Καὶ ὡς ἠπατημένου, καταφρονῶ σου τὸ παρόν· ἐπὶ δὲ τοὺς σοφούς, διδάσκων τὰ κατὰ σέ, τὸν λόγον ποιήσομαι. Ο τούτου διδάσκαλος, ὦ ἄνδρες, ἐπὶ παρατροπῇ τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου γενόμενος, ὑφ' ἡμῶν σταυρῷ τεθνάναι εὐλόγῳ νόμῳ κατεκρίθη· καὶ γυμνὸς τῷ ξύλῳ ἀπωρημένος καταλειφθείς, διὰ τὸ τῆς ἡμέρας ἐπίσημον, τοῦ Πιλάτου, Ιωσήφ τινος πλουσίου ἱκετηρίᾳ ἐπικαμφθέντος, τάφῳ συγκεχώρηται. Καὶ νόμῳ φιλίας οἱ τούτου κρατούμενοι μαθηταί, λαθραίως ἀωρὶ τοῦτον ἀποσυλοῦσιν, εἰς πολλῶν ἀπάτην, ἐπιτεχνευσάμενοι τοῦτο· καὶ πανταχοῦ ἐπισπείραντες ἐκ νεκρῶν έγηγέρθαι, τὸν ἑαυτῶν ἐπιφημίζουσι διδάσκαλον. Ἐξ αὐτῶν εἰς ἐστι καὶ ὁ Φίλιππος οὗτος, οὗ περικρατὴς ὁ βασιλεὺς ἐπιθυμεῖ γενέσθαι ᾿Αρχέλαος, εἰς πολλῶν ἐκδίκησιν ἀπολέσων αὐτόν· ὅνπερ εἰ βούλεσθε, πρὸς αὐτὸν τὸ τάχος δέσμιον εἰς Ἱερουσαλὴμ ἀπαγάγετε. His pontifex majorem in modum turbatus, furoreque irruens ut apostolo manus inferret, rem præstare non potuit. Statim enim ejus pupillæ oculorum obscuratæ sunt, ac corpus reliquum inutile redditum. Visa res prastigiæ, his qui aderant. Ut tamen in apostolum impetum fecerunt, ejusdem ipsi cæcitatis periculum sumpserunt. Quod vero apostolus non nesciret illorum incredulitatem ac gnorantiam, quod vis dæmonum in illis præpolleret, eam in rem ingenti gemitu: Tua, Domine, aiebat, benignitas, ipsa te moveat, eorumque contritiones sana, et ut te agnoscant credanique, illorum animos immata. terris itaque apostolo orationem fundente, indulta e cœlis, his qui percussi fuerant, sanitas ac Καὶ δὴ τοῦ ἀρχιερέως παύσαντος τοῦ λόγου, οἱ παρεστῶτες ἐνητένιζον τῷ Φιλίππῳ, τί πρὸς αὐτὸν ἀντερεῖ. Ἡρέμα δέ πως τοῖς χείλεσιν ὑπανοίξας δ Φίλιππος τῷ ἀρχιερεῖ ἔφησεν οὕτωσί· Υἱὲ ἀνθρώ που, ἵνα τί ἀγαπᾷς ματαιότητα, καὶ λαλεῖς ψεῦδος; Ἵνα τί ἐπὶ ματαίῳ τὴν καρδίαν σου βα ρύνεις; Οὐ χρυσοῦ σὺ τῶν φυλάκων τὰς χεῖρας ἔπλησας, εἰς τὸ πλάσασθαι τῆς ἐγέρσεως συκοφαντίαν; οὐκ οἶδας ἃς ἐναπέθου σφραγίδας τῷ μνήματι; αὗταί σου ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς στηλιτεύ σουσι τὸ ἀνόμημα. Ταῦτα τὸν ἀρχιερέα μεγάλως ετάραξαν· θυμικῶς δὲ διορμήσας διαχειρίσασθαι τὸν ἀπόστολον, οὐκ ηδυνήθη. Παρευθὺ γὰρ αἱ κόραι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ἀπημαυρώθησαν, καὶ τὸ περίλοιπον σῶμα ἄχρηστον ἐγεγόνει. Τότε τοῖς παρατυχοῦσι τὸ γεγονὸς γοητεία προσεδοκᾶτο. Όμως κατὰ τοῦ ἀποστόλου ὁρμήσαντες, καὶ αὐτοὶ τῆς αὐτῆς πηρώσεως πεῖραν ἔλαβον. Αλλ' ἐπεὶ οὐκ ἠγνοεῖτο τῷ ἀποστόλῳ ἡ ἀπιστία καὶ ἡ ἄγνοια, ὅτι ἐπικράτεια δαιμόνων ἔνεστι τούτοις, ἐπὶ τούτῳ οἰμώξας μέγα, Δυσωπή θητι ὑπὸ τῆς σῆς ἀγαθότητος, Κύριε, ἔλεγε, καὶ ἀμφοτέρων ἴασαι τὰ συντρίμματα, καὶ πρὸς τὴν σὴν ἐπίγνωσιν αὐτοὺς μεταποίησον. Κάτωθεν οὖν τοῦ ἀποστόλου τὴν εὐχὴν ποιοῦν τος, οὐρανόθεν ἡ ῥῶσις τοῖς πληγεῖσιν ἐχαρίζετο·

ORATIO IX. · IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. καὶ τοῖς αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς ἀναβλέψαντες, τὴν robur est: visuque recepto sensilibus oculis, aninæ νοητὴν τῆς ψυχῆς ἐπεζήτουν ὑγείωσιν. Αλλ' ἐπεὶ πολλάκις τῶν ἀστηρίκτων εὐμετάβολον την γνώ μὴν οἶδεν ὁ ἀπόστολος εἶναι τὸ φώτισμα τούτοις οὐκ ἐπένευσεν. Ἐκτενέστερον δὲ τοῦ ἀποστόλου προσευξαμένου, θεία δύναμις ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατ ιοῦσα, τὰ ἀφιδρύματα τούτων πάντα κατέρ ραξε, καὶ τοὺς ἐμφωλεύοντας άρδην ἀπώλεσε δαίμονας. Καὶ κλόνος βίαιος τότε τὴν γῆν κατεῖχε, καὶ πάντες καταφυγὴν τὸν ἀπόστολον ἐτίθουν, μεγάλῃ κράζοντες τῇ φωνῇ, Ἰσχυρὸς Θεός ἐστιν, ὁ ὑπὸ τοῦ κηρυττόμενος, καὶ τούτῳ ἀδιστάκτως πιο στεύομεν, καὶ χαίροντες τὸ λουτρόν κομιούμεθα. Καὶ ἀρξάμενος, πάντας εβάπτισε. Μόνος δὲ ἀρχιερεὺς ἀποσπασθέντας ὡς εἶδε τοὺς ὑπ' αὐτὸν, τῇ τοῦ δολίου ὑποβολῇ κατὰ τοῦ Πλάστου δύσφημα Η ἐβλασφήμει βήματα. Καὶ τούτου μὴ φερομένη τὴν παράνοιαν ἡ γῆ, πάντων ὁρώντων, ὡς ἐπὶ Δαθαν καὶ ᾿Αβειρών, βιαίως τοῦτον ἔνδον αὐτῆς κατασχεθῆναι ζῶντα συνώθησε. Τότε τους φωτισθέντας υποστηρίξας, καὶ Νάρκισον τινα τούτοις ἐπίσκοπον καταστήσας, οὗ ἐν τῇ πρὸς Ρωμαίους ὁ ἀπόστολος Παῦλος μέμνηται, αὐτὸς πρὸς Πάρθους ἀφίκετο καὶ κλίνας γόνυ, ἐπίσκεψιν οὐρανόθεν εζήτει. Καὶ αὐτίκα σχῆμα αὐτῷ ἐδείκνυτο ἀετοῦ, ὑπὸ χρυσᾶς πτέρυγας τὸν Χριστὸν εἰκονίζουσα ἐσταυρωμένον. Ὅθεν ἀναῤῥωσθεὶς, πάλιν εἴχετο τοῦ κηρύγματος, καὶ τῶν Κανδάκων πόλεις διαδραμών, ἐπ' * Rom. xvi, 11. Tà áviðpúµata toúzwy zárta. Antecedentia omnia Hebræos sonant, et qui Mosis religione tenerentur; nunc vero & piôpúμara, statuæ, simulacra, qua: sic erigantur sedibusque locentur, ut venerationi habeantur, prorsus remotum a Judæorum, per ea tempora, moribus. Ac quanquam etiam luci popuμata reddantur, nec lucos quidem habuisse putandi Athenis Judæi aut excelsa, ubi more antiquo adorarent. Vel ergo misti Judæis Græci, illa in Apostolum grassatione, vel non satis accurata, ac interpolata, quæ de Philippo legit Ecclesia Græca. Difficile etiam consentiunt, quæ de Pauli Athenis prædicatione habet Act. liber; nisi primus Paulus tanta anxietate Athenis prædicavit, Dionysiumque et conjugem aliosque nonnullos convertit, quibus tamen necdum Dionysium episcopum dederit: sed Philippus secundo urbem tentans, pluribusque in ea conversis, dederit Narcissum; quem perinde Hippolytus de septuaginta duobus discipulis Athenarum episcopum facit: colunt Græci die 34 Octobr. cum Stachy, Amoplio et Urbano: assignatis que tribus superioribus, quibus episcopi præfuerint, sedibus, nihil ejusmodi de Narcisso sed hoc solum: Ὁ δὲ Νάρκισσος διαφόρως βασανισθείς παρέδωκε καὶ αὐτὸς τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ, δι᾿ ἂν καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ προθύμως ἐξέχεε· Narcissus vero diversis excruciatus tormentis, ipse quoque animam Deo tradidit, cujus etiam gratia lubens sanguinem profundebat. Quod auctor eum facit, cujus Paulus meminit Rom. xvi, 11: 'Aonάoase Tous Ex twy Ναρκίσσου, τοὺς ὄντας ἐν Κυρίῳ. Salutate qui sunt ez Narcissi domo (vel ut Erasm. ex Narcissi familiaribus) qui sunt in Domino, conjecturam elidit Hugonis Grotii, cum ad eum locum sic advertit, Puto intelligi Narcissum Claudii libertum, in cujus domo aliqui fuerint Christiani. Magis itaque assentior Ba ronio, an 58, 56, quanquam non ejus fundamento, quod Narcissus potentissimus Claudii libertus odio sanitatem, quæ mente intelligitur, expetebant. Quod tamen apostolus instabilium hominum mentis inconstantiam haud raro expertus erat, non annuit ut illuminatione perficeret. Intentiusque ac instantius orante apostolo, divina virtus e cœlo demissa, eorum omnia simulacra elidit; ac qui in eis latitabant, penitus dæmonas perdidit. Factaque tunc terræ valida quassatio, omnesque ad apostolum confugiebant, magna voce clamantes: Fortis est Deus qui abs te prædicatur, eique citra omnem dubitationem credimus, ac lubentes lavacrum consequemur. Incipiensque apostolus, cunctos baptismo tinxit. Solus vero pontifex, ubi subditos avulsos cognovit, dolosi illius suggestione, nefanda in rerum Auctorem verba blasphemo ore evomebat. Ejusque terra dementiam non ferens, cunctis cernentibus, velut in Dathan et Abiron, viventem illum hiatu iutus violento compressit atque absorpsit. Tum apostolus, confirmatis illis qui crediderant, præfectoque illis Narcisso quodam episcopo, cujus Paulus meminit in Epistola ad Romanos 8, ad Parthos profectus est genuque in oratione posito, divinam e cœlis visitationem quærebat. Moxque ostensa illi est Aquila figura, quæ sub alis auro rutilis Christi crucifixi formam exprimeret. Unde roboratus, prædicationi rursus incumbebat; Candacensiumque peragratis urbibus, conscensa navi, Azotum navigaAgrippinæ matris, biennio ante scriptam Pauli Epistolam, consulatu Asinii et Acilii, ut auctor est Tacitus, a Nerone occisus fuerat: poterant enim superesse de familia, et quidem in Domino, id est, fideles, ad quos attinere poterat ea Pauli commendatio sed quod toto illo capite, Asiaticos hospites fideles notos Romanis commendat, ea commendatione eis solatium aliquod ac præsidium quærens, ut per quos Romæ Christi agebatur negotium, ac sensim spargebantur fidei semina. Erat forte tum Narcissus, in Oriente Athenarum episcopus, vel etiam diem martyrio clauserat, twv avrov, quibusdam ejus necessariis, notis, affinibus, qui perinde Christiani essent, Romæ versantibus. Roma vero dum scribit Paulus, ut Phil. iv, Romanorum salutes perfert, maxime potentum, et eorum qui favore pollerent, ut eorum fidet collegio, sic salutati alacriores in Christi fide ac Christiana militia redderentur. Tur Kardánom zblic, Videtur regionem Syriæ, significare, et quidem vicinam Parthis, unde illam adierit, ac inde Azotum navi petierit, quæ urbs est Palæstinæ, una ex satrapiis Philistinorum. Nihil mirum hærere nos in locis dissitis, cum non raro etiam in vicinis sapientes geographi perplexi sint, vel propter urbium occasum, aut mutationem nominum, seu etiam alios casus. Erant apostoli quasi uubes volantes, mira agilitate, quo ferebat impetus Spiritus, vel terra, vel mari sequentes; quod sane necessarium, ut brevi adeo intervallo temporis, in omnem terram exiret sonus eorum; ipso præsertim Deo sæpius monente, quæ potissimum civitas aut regio illis petenda esset, ut de Paulo legimus nec æquum ut coapostolis (maxime coryphæis et qui de duodecim erant) negemus. Quid si allusio est ad Candacem reginam Æthiopum, cui fuerint Æthiopes Palæstinæ vicini, versus Arabiam, ex quibus apostolus, eorum peragratis urbibus,

vit. Validaque tempestate jactata navi, lucida statim Αζωτον ἔπλει νηὸς ἐπιβάς· καὶ σφοδρᾶς καταιγίδος crucis figura ab ipso navigio affusis fulgoribus, noctis caliginem lustravit. Navique exscendentes, ab Azotide quodam in mediterraneas illius ædes deductus apostolus, die jam in vesperam desinente, preces producebat. Hospitis itaque filia prope fenestram e vicino stans, oculi dolore discruciabatur. Sic tamen apostoli verbis lenocinio quodam mulcebatur, ut vim ipsam doloris oblivisceretur. Tum illa ad patrem accedens, oculi probrum cum dolore conjunctum expostulabat, ut cujus serio cura non ageretur. Ad quam pater: Pro te forsitan, flia, vel ipsam, inquit, libens animam exponerem, si quis oculi tui dedecus, labemque posset auferre. Cui filia gratiose arridens: Est, pater, modo velis, qui et dolorem et labem curare possit. Ubinam vero, ait, filia? In mediterraneis a'dibus, respondit illa, quem heri sero e navigio domi suscepisti. Moxque apostolum jubet accersiri. Insertaque qui accersitus erat, dulci veritatis doctrina, sermone delinitos cum omni familia, baptismo intinxit. Cumque puella ex patre oculi curationem exquireret, ait apostolus: Sanandi munus tibi tribuam, cunctisque qui baptismatis donum susceperint. Mane itaque surgens, o puella, invocato Christi nomine, laboranti oculo manum impone, integerque ac sanus, qui læsus est, oculus evadet. Quod cum ita fecisset, ut magister admonuerat, ægritudinem suam curavit. Quo ex tempore sapiens Charitina, adjutore patre suo Nicolide, apostolum secuta est cum eo laudans ac benedicens Deum. κλυδωνιζούσης την ναῦν, φωτοφανής αὐτίκα σταυ ροῦ τύπος ὑπ' [ἀπ'] αὐτῆς τῆς ὁλκάδος τῆς νυκτὸς τὸ ζοφῶδες ἐπέλαμψε· καὶ ἀποβάντες τοῦ πλοίου, ὑπ' Αζωτίδος τινὸς ἐν μεσογαίῳ οἰκήματι καταχθείς ὁ ἀπόστολος, τῆς ἡμέρας ἤδη πρὸς ἑσπέραν διαληγούσης, τὴν εὐχὴν παρέτεινε. Τὸ γοῦν θυγάτριον τοῦ ξενοδόχου ἐν χρῷ τῆς σύνεγγυς θυρίδος καθιστάμενον, ὠδυνᾶτο τὸν ὀφθαλμόν. Οὕτω δὲ τοῖς λόγοις τοῦ ἀποστόλου ἡδύνετο, ὡς καὶ τὸ τῆς ὀδύνης ἐπι λαθέσθαι. Εἶτα προσελθοῦσα τῷ οἰκείῳ πατρί, τοῦ ὀφθαλμοῦ τὴν αἰσχύνην σὺν τῇ ὀδύνῃ, ὡς ἀμεληθεῖσα προσενεκάλει. 'Ο δὲ πρὸς αὐτὴν, Ὑπὲρ σοῦ τάχα, τέκνον, ἔφη, προθύμως ἂν καὶ τὴν ψυχὴν προτέ μην, εἰ τοῦ σοῦ ὀφθαλμοῦ τὸ δυσειδές ἠδυνατό τις διορθώσασθαι. Καὶ ἡ παῖς χαριεντιζομένη, Εστιν, πάτερ, εἰ βούλει, ὁ τῆς ὀδύνης καὶ τοῦ πάθους θεραπευτής. Καὶ ποῦ τέκνον, ἔφη; Εν τῷ μεσογαίῳ οἰκήματι, ἡ παῖς ἀντεπάγει, δν ἐκ τοῦ πλοίου τῇ χθὲς ὀψιαθέντα καθυπεδέξω. Καὶ παρευθὺ τὸν ἀπόστολον προσκληθῆναι κελεύει. Καὶ τούτοις τὸν ἡδὺν τῆς ἀληθείας ὁ προσκληθεὶς ἐνειράμενος λόγον, πανοικὶ καταθέλξας εβάπτισε. Της δὲ κόρης, τοῦ ὀφθαλμοῦ ἐπιζητοῦντος τὴν ἴασιν τοῦ πατρὸς αὐτῆς, ἔφη ὁ ἀπόστολος· Σοὶ τὴν ἐπιστήμην τῆς ὑγείας χαρίσομαι καὶ πᾶσι τοῖς προσδεξαμένοις τὸ χάρισμα τοῦ βαπτίσματος. Πρωΐας ἀναστάσα, ὦ κόρη, τῷ πάσχοντι ὀρ θαλμῷ τὸν Χριστὸν ὀνομάσασα τὴν χεῖρα ἐπίθες, καὶ ἄρτιος ὁ βεβλημμένος ὀφθαλμὸς γενήσεται. Οὕτως ἡ μαθήτρια ποιήσασα ὡς ὁ διδάσκαλος ὑπέθετο, τὸ οἰκεῖον ἐθεράπευσε πάθος. Καὶ ἔκτοτε ἡ σοφὴ Χαριτίνα, συνεργείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῆς Νικολείδους, οπαδὸς τοῦ ἀποστόλου ἐγένετο, δοξάζουσα σὺν αὐτῷ καὶ εὐλογοῦσα τὸν Θεόν. Veniens autem apostolus Philippus Hierapolim, monebat qui erant comites, ne tentationibus animum desponderent. Inter quæ indigenæ ut impostorem dolo necare volebant, ne scilicet eorum uxores, velut etiam aliorum multorum, seduceret. Quidam vero Heros, ingenua præ reliquis civibus fortuna, apostolum ne lapidaretur liberari studens, in hæc fere verba sodales probabilibus aggressus est. Viri cives, meum consilium noseite. Nihil nobis injustum cum peregrino isto homine: sed, si lubet, illius examinemus doctrinam, num ad animi salutem aliquid conferat. Cum nemo Heroi (quippe vero illustri) contradicere ausus esset, primus ipse apostoli pedes complexus, sanctum rogabat ut in domum suam diverteret. Ingressis illis, Marcella Herois uxor indignari adversus virum, divortiique libellum offerre, et ut dos ad ipsam revertatur, nisi is Philippum domo ejiciat, serio rogare. Videns Azotum venerit, Charitinam cum patre et familia Christo lucraturus? Sequentia etiam de Hierapoli, forte spectent ad Hierapolim Syriæ, itinere decem dierum a Damasco, urbem archiep. sub patriarcha Antiocheno, unam ex præcipuis imperii Turcici, ubi tantis illis patratis, in Phrygiam et Lycaoniam venerit, ut hic dicitur; postremo consummatus Hierapoli Phrygiæ, quæ omnnium recepta sententia est. Hæc, quantum asse- " Τὴν δὲ Ἱεράπολιν καταλαβὼν ὁ ἀπόστολος Φίλιπ πος, ἐδίδασκε τοὺς συνεπομένους αὐτῷ μὴ ἐκκακεῖν τοῖς πειρασμοῖς. Καὶ ἐπὶ τούτῳ οἱ ἐγχώριοι δολοφονῆσαι τοῦτον ἐβούλοντο ὡς ἀπατεῶνα, προφάσει μὴ καὶ τὰς αὐτῶν γυναῖκας ἀπατηθῆναι, ὥσπερ καὶ ἄλλων πολλῶν. "Ηρως δέ τις, τῶν πολιτῶν τὴν τύ την αιδεσιμώτερος, ἐξᾶραι θέλων τοῦ λιθασμοῦ τὸν ἀπόστολον, πρὸς τοὺς σὺν αὐτῷ πιθανολογούμενος, οὕτω πως ἔφη· "Ανδρες πολῖται, τὸ ὑπ' ἐμοῦ βουλευόμενον μάθετε. Μηδὲν ἡμῖν ἄδικον καὶ τῷ ξένῳ ἀνδρί· ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ, τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν δοκιμάσωμεν, εἴγε εἰς ψυχικὴν περιποίησιν ἔσται. Καὶ ὡς ἐπισήμῳ τῷ Ηρωῖ ἀντειπεῖν οὐκ ἐτέλμησαν, καὶ αὐτὸς πρῶτος τῶν ποδῶν τοῦ ἀποστόλου δραξάμενος, ἐδυσώπει τὸν ἅγιον εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ καταλῦσαι. Καὶ ἀμφοτέρων ἀφικομέ νων, Μάρκελλα ἡ τοῦ "Ηρωος γαμετὴ ἐδυσφόρει κατὰ τοῦ συνεύνου, λύσιν τοῦ συνοικεσίου ζητοῦσα qui licet, in re sic antiqua, nulloque præterea certo teste comprobata: quanquam favet illud de Philippo diacono, qui sic baptizato in via eunucho Candacis reginæ Æthiopum, dum rediret Azotum, a Spiritu raptus est, Act. viii, 97; quod argumento est, fuisse loca satis vicina, quæ sic continue Philippus apostolus potuerit divina prædicatione lustrare. Λύσιν τοῦ συνοικεσίου ζητοῦσα. Quan-

ORATIO IX. · IN LAUDEM S. PHILIPPI APOST. καὶ τὴν ἀντιστροφὴν τῆς προικός, εἰ μὴ τῆς οἰκίας itaque apostolus inde animo anxium, ut in fide constans perseveraret excitabat. Tum ipse positis genibus orans, eam quæ paulo ante indignans obstrepebat, viro supplicem fecit. Ο vir dulcissime, aiebat, unde venit mirabilis hic homo? Quam suavis illius sermo morumque constitutio! Magni Dei, aiebat Heros, o mulier, nuntius est ac praco, regnique cœlestis parandi auctor. Ac, si libet, citra omnem dubitationem accedamus illius Deo; amboque procidentes apostolo, regenerationem quæ ex aqua est et Spiritu, accipiunt cum tota domo. Quo factum est, ut et vicini multi ad Dominum transirent. Έξω βάλλει τὸν Φίλιππον. Ἐπεὶ δὲ ἐναγώνιον ὁ ἀπό στολος τον Ηρωα ἑωράκει, αὐτὸν παρεθάρρυνεν ἐπιμένειν τῇ πίστει. Αὐτὸς δὲ γονυκλίνας καὶ προσευξάμενος, τὴν πρὸ μικροῦ χαλεπαίνουσαν, ἱκέτιν τοῦ ταύτης ἀνδρὸς παρεσκεύασεν, ῾Ο ἄνερ γλυκύτατε, λέγουσα, πόθεν ὁ θαυμαστὸς οὗτος ἐγένετο ἄνθρωπος; Ως ἡδὺς ὁ τούτου λόγος καὶ ἡ τῶν ἠθῶν κατάστασις! Μεγάλου Θεοῦ, ὁ Ηρως ἔφησε, καταγγελεύς οὗτος, ὦ γύναι, καὶ αἰωνίου βασιλείας προξενητής· καὶ εἰ δοκεῖ, ἀνενδοιάστως προσέλθωμεν τῷ τούτου Θεῷ· καὶ ἄμφω προσπε σόντες ἀποστόλῳ, πανοικὶ λαμβάνουσι τὴν ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος ἀναγέννησιν. Ἐκ δὲ τούτου, πολλοί τῆς περιοικίδος πρὸς Κύριον μετετάξαντο. δ Ἀλλ᾿ ὁ τῆς κακίας ἐφευρετής, ὡς ἑαυτὸν ἡττώμενον εἶδε, καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου ἔζωγρημένους, πυρπολῆσαι τὴν οἰκίαν τοῦ Ἥρωος ἤγειρε. Καὶ γνοὺς τῷ πνεύματι ὁ ἀπόστολος, ἀτρόμως ἔξεισι πρὸς αὐτούς· ὃν ἀνημέρως ἐπικαυχῶντες, εἰς τὸ δικαστικὸν βουλευτήριον ἤγαγον. Ἐμβριθῶς δὲ τῷ ἀποστόλῳ Αρίσταρχος ὁ ἔξαρχος τοῦ βουλευτηρίου προσχών, Οιδά σε ταῖς μαγείαις ἐν αβρυνόμενον, έλεγε· ἀλλ' εἰ μὴ ἀποθέμενος ταύ τας ἔσῃ, λιθασμῷ πικρῷ σε ἀπολέσω. Τὰ γὰρ περὶ τοῦ σταυρωθέντος Θεοῦ σου εὐκαίρως ἐπιο ζητήσομεν, λέγει, καὶ τῆς ἀποστολικῆς δραξάμενος κόμης, ὠθῶν αὐτὸν προσεπηλάκιζεν. ᾿Αριστάρχου δὲ τὸ ἄτακτον ἐπιτεχνευσάμενο; σωφρονῆσαι ὁ μας κάριος Φίλιππος, ἴσως καὶ διὰ τοὺς παρατυγχάνον τας, ἵνα γνῶσιν ὅτι δυνατοῦ Θεοῦ ἐστιν ὑπηρέτης, εἰς ἐπήκοον πάντων οὕτω πως ἐξεφώνησεν, Ο τὰς καρ δίας ἡμῶν πλάσας καταμόνας, καὶ τὰς κινήσεις αὐτῶν πρὸς ὁπωσανοῦν τρεπόμενος, τὸν ἐκ τῆς ἐμῆς καρδίας ὡς ὀργῆς ἀμέτοχον ἀναγόμενον λόγον ἔργῳ πλήρωσον, Κύριε, καὶ γενέσθω πᾶσι σωφρονισμός. Η προταθεῖσα χεὶρ ἐπὶ τὴν κό μην, ἧς ἡγίασας κεφαλῆς, παρεθήτω. Επηκολούθει δὲ τῷ λόγῳ ἡ τοῦ ἀτάκτου διαστροφὴ τῶν μελῶν. Παρευθὺ γὰρ ἡ τούτου ἀπεξηράνθη χεὶρ καὶ ὁ πρὸς αὐτὴν ὀφθαλμὸς ἀπετύφλωτο, καὶ κατ᾽ ἄμφω κεκώφωτο τοῖς ὠσί. Τοῦτο τοὺς συνειλεγμένους ἐξέστησε, καὶ μετὰ δέους ἱκέτευον δοῦναι συγγνώμην τῷ πλημμελήσαντι. Καὶ ὁ ἀπόστολος πρὸς αὐτούς· Αἱ τῶν μελῶν· διαστροφαί ἀνθρωπίνης βοηθείας η ἐπαποροῦσιν. Ο γὰρ τούτων διορθωτής εἰς ἐστιν, ὁ ἐκ χοὺς καταρχας διαρθρώσας τὸν ἄνθρω που. Ως εἰ μὴ προσέλθητε, καὶ αὐτὸς ὁ παθών, οὐ τεύξετε τῆς ἰάσεως. Καὶ πρὸς τούτῳ, τεθνεώς τις ἐξεκομίζετο πρὸς ταφήν· καὶ κατασχόντες την κλίνην οἱ συμπαρόντες quam apostoli consilium erat, ne susceptæ fidei causa uxores a viris discederent, vel etiam viri uxores relinquerent, I Cor. VII, 12, Cæteris ego dico, non Dominus: Si quis frater uxorem habet infidelem, etc., plures tamen simul suscepta fide, castitatis propositum amplectebantur, quibus nonhunquam apostoli annuebant: quandoque etiam ipsi infideles, suscepto fidei odio, divortium faciebant, ut hic Marcella tentasse describitur, nisi vir apostolica vestigia domo ejiceret. Proinde vereri poterant Hierapolitæ, ne illorum uxores PhiVerum malitiæ auctor, ut se vinci vidit, suosque apostolicis captos cassibus cognovit, ut Herois domum incenderent excitavit. Tum apostolus spiritu rem intelligens, ad eos intrepidus iit: quem immaniter insultando, ad curiam tribunalque duxerunt. Aspereque ac minaciter apostolo Aristarchus præfectus curiæ præses: Novi te, aiebat, magiæ virtutibus gloriari; at, nisi eas abjeceris, acerbo te imbre lapidum perdam. Quæ enim ad Deum tuum crucifrum spectant, opportune examinabimus, inquit, comaque apprehensum apostolum, trudens suggillabat. Studens autem vir beatus Aristarchi insolentiam castigare, forte vero etiam propter eos qui aderant, ut intelligerent potentis Dei eum ministrum esse, cunctis audientibus in hunc modum vocem extulit. Qui omnium nostrum sigillatim corda formasti, eorumque in quosvis vertis motus, ex meo erumpentem corde sermonem, quippe iræ expertem, Domine, opere adimple, sitque omnibus justæ ultionis exemplo. Quæ in comam ejus capitis, quod sanctifcasti, extensa manus est, dissolvatur. Dixerat, virique insolentis membrorum distortio actutum verba secuta est. Statim enim ejus manus exaruit; positum ad eam oculum invasit cæcitas, auresque ambæ obsurduerunt. Ea res, eos qui congregati erant in stuporem egit, metuque ac tremore delicti reo veniam præstari supplicabant. Ad quos Apostolus: Distorta membra, humana ope non valent reparari. Qui enim restituat atque instauret, unus est, qui a principio ex pulvere hominem sic membris instructum fabricatus est. Quamobrem nisi accesseritis, isque ipse qui laborat, sanitatem non consequimini. Interea, defuncti cujusdam funus efferebatur; tenentesque feretrum qui sodales Aristarcho adlippus seduceret, adducendo ad fidem, unde illa divortia fierent. Sic nimirum venit Dominus gladium mittere, Matth. x, 35, nec est illo dignus, qui vel uxorem, vel alium quemquam plus illo enat; quod utique facit, qui consentit cum inGdeli cohabitare cum injuria Salvatoris, quæ plane in proclivi est, cum alter conjugum errori pristino ac superstitioni manet addictior, Moduli ac canon præter apostolorum communes laudes et labores, ac Philippi crucem, quod historiæ lucem ullam afferat, nihil habent.

NICETA PAPIILAGONIS erant, illudentes apostolo dicebant: Hunc si suscita- "Αριστάρχω, χλευάζοντες ἔλεγον τῷ ἀποστόλῳ· Εἰ veris, omnes cum Aristarcho, Deo tuo cultum adhibebi- τοῦτον ἐγερεῖς, πάντες σὺν 'Αριστάρχω προσκυ mus. Sanctus vero intentis in cœlum oculis, prolixe orans, leni demum voce jacentem in feretro his alloquitur, Theophile. Statimque resedit et aperuit oculos. Adjiciensque apostolus, dixit: Christus tibi jubet: surge, omnisque impedimenti liber, loquere. At ille excussus e feretro, apostolo procidit, dicens: Gratias habeo, sancte Dei, quod ex multis malis hora huc liberabar. Duobus enim obscuris fedoque aspectu uc immitibus violenter trahentibus, jamjam, nisi prior venisses, in letrum exitiosumque tartarum projiciendus eram. Tum res inaudita cunctos in stuporem egit, dicentes: Quomodo quem nunquam viderat, ex nomine vocans, suscitavit? Vere quem Deum fortem et dicit et prædicat ac annuntiat, potens ac verus est; nosque indubitanter accurramus atque credamus. Exinde apostolus indicto manu silentio tumultum sedans, jubet Heroi, ut manu crucis signum exprimens super Aristarcho, sanctæ Trinitatis invocato nomine, oblæsa membra illius fatuitate, sana componeret. Quo facto Heros Aristarchum membris omnibus integrum sanumque reddidit. In hoc cuncti apostolo procidunt, in quibus et præfectus (illius pater qui a mortuis fuerat suscitatus, primus inter eos qui convenerant) cum conjuge apostolo accessit, facileque suscepta ſidei doctrina ac institutione, ac fidei suæ firmum specimen, quos colebat duodecim deos aureos in egenos apostoli curis distribuendos profert. Sed et his quæ erant – reliqua probe dispensatis, recta fidei regulam τῆς κατηχήσεως εὐμαρῶς τὸν λόγον δεξάμενος, εἰς constanter tenebat. βεβαίαν τῆς ἑαυτοῦ πίστεως ἔνδειξιν, τοὺς ὑπ' αὐτ νήσομεν τῷ Θεῷ σου. Ὁ δὲ ἅγιος πρὸς οὐρανὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀτενίσας, προσηύξατο ἐπὶ ἱκανόν καὶ πρὸς τὸν βεβλημένον τῇ κλίνῃ, πραείᾳ τῇ φωνῇ λέγει, Θεόφιλε. Καὶ εὐθὺς ἀνεκάθισε, καὶ τοὺς ὀφε θαλμοὺς ὑπανέωξε. Καὶ προσθεὶς ὁ ἀπόστολος, εἶπεν· 'Ο Χριστός σοι κελεύει· Ἀνάστηθι, καὶ ἀκωλύτως προσομίλει. Ὁ δὲ ἀποβὰς τῆς κλίνης, τῷ ἀποστόλῳ προσέπεσε, λέγων· Εὐχαριστῶ σοι, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐκ πολλῶν κακῶν ἐῤῥύσω με τῇ ὥρᾳ ταύτῃ. Υπὸ δύο γὰρ ζεζοφωμένων καὶ δυσειδῶν καὶ ἀσπλάγχνων ἐξελκόμενος βιαίως, ἔτι μικρὸν, εἰ οὐκ ἔφθασας, ἀπερρίφην ἂν εἰς τάρταρον δυσειδῆ καὶ ὀλέθριον. Τότε τὸ παρά δοξον τοῦτο ἐξέστησε πάντας λέγοντας· Πῶς δν οὐδέ ποτε εἶδεν, ἐξ ὀνόματος φωνήσας ἀνέστησεν; Επ' ἀληθείας δν ἰσχυρὸν καὶ λέγει καὶ κηρύτα τει καὶ θεὸν καταγγέλλει, δυνατὸς καὶ ἀληθής ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἀδιστάκτως προστρέχωμεν καὶ πιστεύωμεν. Καὶ τῇ χειρὶ ὁ ἀπόστολος κατασιγή σας τὸν θόρυβον, διακελεύεται τῷ Πρωΐ· Ἐπὶ ᾿Αρι στάρχῳ τῇ χειρί σου σταυρού τύπον ἐπιχαράξας, τῷ τῆς ἁγίας Τριάδος ὀνόματι, τῶν μελῶν τὰ βλαβέντα ἐκ τῆς αὐτοῦ ἀφελείας ανόρθωσον· καὶ τοῦτο ποιήσας ὁ Ηρως, τὸν ᾿Αρίσταρχον ἀπετέλεσεν ἄρτιον. Ἐπὶ τούτῳ πάντες τῷ ἀποστόλῳ προσπίπτουσιν, ἐν οἷς καὶ πρέφεκτος, ὁ τοῦ ἐκ νεκρῶν ἀναστάντος γενέτης, τὰ πρῶτα ἐπὶ πᾶσι φέρων τοῖς συνειλεγ μένοις, σὺν τῇ γαμετῇ προσῆλθε τῷ ἀποστόλῳ, καὶ τοῦ σεβομένους δώδεκα χρυσέους θεοὺς τῶν ἐνδεῶν εἰς διανομὴν τῷ ἀποστόλῳ γενέσθαι προτίθησιν. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ περιλειφθέντα καλῶς οἰκονομήσας, τῆς ὀρθῆς ἀδιστάκτως είχετο πίστεως. Apostolus vero cunctis ibi in recta fide perfectis Heroe illis ordinato episcopo, creatisque ex illis presbyteris et diaconis: cumque ad hæc templa construi mandasset, ipseque erexisset, atque omnes fidei doctrina imbuisset, beneque illis precatus esset, in Phrygiam venit et Lycaoniam atque Asiam, prædicans ac evangelizans Christum; cui gloria in saecula. Amen. ORATIO X. Καταρτίσας δὲ ὁ ἀπόστολος τοὺς ἐκεῖσε πάντας πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, τὸν Ηρωα τούτοις χειροτονήσας ἐπίσκοπον, καὶ πρεσβυτέρους καὶ διακό νους ἐξ αὐτῶν· ἔτι δὲ καὶ ναούς προστάξας γενέ σθαι, καὶ τούτους καθιδρύσας, καὶ πάντας κατηχήσας καὶ ἐπευξάμενος, αὐτὸς ἐν Φρυγίᾳ προσέβαλε ἅμα τῇ Λυκαονίᾳ καὶ τῇ Ἀσίᾳ, κηρύττων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὸν Χριστόν· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ Ι'. Laudatio sancti ac celebratissimi Bartholomæi p Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Βαρapostoli. Accensum desiderium, at mens tenuis: fervens amor. at vilis oratio. Etenim spiritus quidem Cum Græci duplici festo colant Bartholomai apostoli memoriam, altero ejus natalis 11 Junii, altero miraculosæ advectionis ipsius reliquiarum ad Liparim insulam, die 25 Augusti, qui unus Latinis solemnis est, sive etiam pridie ejus pro vario Ecclesiarum ritu, Nicetas totus in exornando Bartholomæi natali est, ac ne meminit quidem illius stupendi miraculi, in quo tamen ex antiquioribus et emnendatioribus ejus Actis referendo, multus est Theophorus Studita paulo Niceta antiquior, cujus sermonem Anastasius reddidit, et D. Lucas Dacheri in Spicileg. t. III repræsentavit; adjectis etiam θολομαῖον Θερμὸς ὁ πόθος, ἀλλ' ἀδρανής ὁ νοῦς· ζέων ὁ Ερως, ἀλλ᾽ εὐτελῆς ὁ λόγος· καὶ γὰρ προθυμεῖται quæ spectant ad alteram inde translationem Beneventum, desolata per Saracenos Lipari insula. Atque utinam in manibus esset Græcum exemplar hujus sermonis Theodori Studitæ, vel Sirmundo licuisset eum ipsum ejusque omnia (etiam majores Catecheses) juris publici facere, quibus plurimum Christiana pietas profecisset, novoque clypeo et armatura, Ecclesia catholica adversus hostes suos tuta fuisset, dum cum blattis et tineis pugnant manu exarati codices, futuri et ipsi injuria temporis excedentis omnia, non ita post prorsus inutiles. Bene tamen est, quod antiquiora illa

ORATIO X. - IN LAUDEM S. BARTHOLOMÆI APOST. μὲν τὸ πνεῦμα καὶ ἴεται, καὶ σφύζει τῶν ἀποστόλων promptus est ac gliscit, salitque ac micat, ut cuique ἑκάστῳ τὴν ὀφειλὴν ἀποδοῦναι τῆς ὑμνήσεως· ἀνεῖActa ac emendatoria, quæ refert Theodorus, nobis servarunt Menæa, ex quibus, sequentibus repræsentabo. Quod ait Nicetas, vocasse Dominum, TÓV ἀληθινὸν τοῦτον Ισραηλίτην Βαρθολομαίον, videri forte possit existimare esse ipsum Nathanaelem, quod quidam Latinorum, etsi non adeo antiqui, senserunt. Græci tamen, et ipse Nicetas, existimant Nathanaelem esse Simonem Cananitem, ipsumque nuptiarum sponsum; nec abnuit Baron. Sed conjectura potius hæc dicuntur, quam ut ex certis ullis monumentis sint explorata: nec quod Nathanael ipse ex Cana Galilææ erat, teste Joan. xxi, firmum argumentum est, ut Simon Cananites existimetur, quem nec liquet Cana oppido esse oriundum, vel inde cognomen illud traxisse. Potuit etiam S. Maria alios ibi necessarios aut cognatos habere; nec ulla ratio probat, sponsum illum ab uxoris complexu a Christo avocatum esse, et invitatum ad discipulorum album, qui illi assidui essent, ac reliquissent omnia, implendum. Fuit certe magnus Joanni Nathanael, quod sic a Christo vocatus, tantumque ab eo testimonium innocentiæ retulerit; quod item cum præcipuis discipulis, Simone, Petro, Thoma, filiis Zebedæi, electus sit testis Dominicæ magnæ apparitionis, et miraculi piscium, et promotionis Petri in Christi vicarium summumque sub illo Ecclesiæ pastorem, ipsisque prior filiis Zebedæi et post magnum Thomam nominatus sit: nec sicut aliorum discipulorum, tanquam minorum, illius nomen suppressum sit, facta hinc conjectura, esse primi ordinis apostolum, quem alii alio nomine vocaverint, sive Simonem Cananitem sive Bartholomæum, quæ nomina Joannes non habet; quanquam Augustinus existimat, quod erat legisperitus, non fuisse a Christo in apostolum electum, qui tantum simplices et rudes ad illud munus delegerit. Atqui Hieronymus in Matth. prophetas, sapientes, scribas in lege doctissimos agnoscit Christi discipulos, Petrum crucifixum, aliosque in Actibus flagellatos: nec Andreas Joannis discipulus non studebat divinæ legi, aut non erat legisperitus, ut quidam etiam indigitant. Aut unde tanta Nathanaeli legis peritia supra reliquos apostolos, quod dubitavit Messiam esse a Nazareth, quem vulgatissimus rumor apud Judæos, vel a facto Herodis et sciscitatione ejus ex Scribis et Pharisæis, a Bethleem Juda venturum perhibebat? Fuisse et ipsum piscatorem insinuare videtur Joannes, cum Petro eunti ad piscationem eum adjungit, et quidem inter primos, ante ipsos filios Zebedæi, quos liquet piscatores a Christo vocatos, haud secus ac Petrum. Sequebantur autem, inquit Chrysostomus hom. 86, διὰ τὸ συνδεδέσθαι λοιπὸν ἀλλήλοις, καὶ ἅμα βουλόμενοι θεάσασθαι τὴν ἀλείαν, καὶ τὴν σχολὴν εὖ θέσθαι, quod deinceps alii aliis devincli erant, simulque piscationem videre, et otium suum bene ponere volebant. Nempe bene illas horas collocare, et operis aliquid facere: pristinum denique laborem innoxium, quo vitam ante honeste toleraverant, per ejus temporis inducias, et cum nondum prædicationis onus incumberet, repetere, quemadmodum insinuavit Greg. in hom. Certe non videtur iturus Nathanael, si paulo liberalioris instituti fuisset, et ut quasi sola ductus curiositate Petro comes esset, non ut etiam cum eo operam præstaret. Quod etiam ita Petro cum primis illis præsto fuit, indicio est, perinde assiduum Christo hæsisse, ac scholæ illius domesticum: sive alias implebat primum ordinem Twy tẞ', sive secundum τῶν οβ'. Quod etiam Nicetas narranda Bartholomæi passione ac cruce, sic urget quæ Joan. 1, 51, habentur Domini de seipso ad Nathanaelem verba, de angeapostolorum debitum laudationis reddat: verum cum lis descendentibus et ascendentibus, animi sui sensum de Bartholomæo subindicat, qui ipse Nathanael ac Jesus alter, ut ante dixerat, sumnma Jesu similitudine et διὰ τὸ Χριστοειδές, exsistat. Quæ omnia conjecturam faciunt, non certo rem evins cunt, ac nec ipsam clare Nicetæ mentem ostendunt. Quod Nicetas sic Opбavoúroλty dicit Majoris Armeniæ, Menæa nostra Tiliana èv 'Apбzvou.EL habent; edita paulo remotius év 'Aбapvounodɛt, ut facilis est Græcis in nominibus propriis mutatio, prout varie pronuntiant, illaque aures feriunt: ipsa tamen 25 Aug. etiam Оúpбavoúroλty habent; ubi Theodorus Studita Albani: ex quo videatur facta elementorum mutatio, sive illorum confusio, ex soni potius vicinitate quam ex litterarum aliqua affinitate. Hippol. quoque v 'Alбave the mɛyáins 'Apuevias. Atque hi omnes, ex certioribus monumentis, ut videtur, habent crucis martyrio sublatum, et quidem capite in terram verso, ut habet Hippolyt., xataxepalne. Quod capite cæsus dicitur, postquam fuerat fustibus contusus, Abdiam auctorem habet. Secuti Romanum_paulo antiquius Martyrol. et Ado. Natalis beati Bartholomæi apostoli: qui apud Indiam Christi Evangelium prædicans, decollatione martyrium complevit. Ubi quod India, pro Armenia, Abdianum; etsi Ecumenia Synopsis Indians 'Appeviac dicit: quasi dicat, Armeniæ quæ spectat aut vergit ad Indiam. Auxerunt Romanas tabulas alia traditione novi earum compositores, excoriati Bartholomæi, quam perinde Beda habet. Sancti Bartholomæi apostoli, qui apud Indiam Christi Evangelium prædicans, vivens a Barbaris decoriatus est: alque jussu regis Astyagis decollatus, martyrium complevit. Hæc totidem verbis Rom. tabulæ, nisi quod ex India in Majorem Armeniam profectum, sic dicunt martyrium fecisse. Quanti hæc traditio, aliorum esto judicium. Isidorus majori consequentia, vivum excoriatum dicit, et sic sepultum. Erat hoc vulgare apud Persas Armenis finitimos supplicium, et quo rei passim plectebantur: sic tamen a Barbaris, et quasi tumultuaria coitione excoriatum, principis deinde jussu capite plexum esse, ut hæc insinuant, hæc difficile: nec tam absurda ipse Abdias decoxit, vel credibile putavit, ut homo sic excoriatus ab Astyage capitis damnaretur, eoque plecteretur. Quod is utrumque jusserit, et per suos carnifices fecerit, sicque excoriatum decollaverit, nihil absurdi habeat, sed hoc veterum auctoritate probandum, quæ præscribat illis, qui tanto consensu, ac quasi re explorata, crucis supplicio eum sublatum dicunt; cum et antea cruci affixus fuisset cum Philippo apostolo: sed ea liberatus divino miraculo, longæva deinceps vivens ætate, plus fere omnibus apostolis laborasset adeo ut non immerito Nicetas dicat, parem summis apostolis Petro et Paulo honorem consecutum, apud summum omnium Regem: a quo nee Joseph illius laudator apud Métaphrastem abludit, parem Romæ Liparim ex illius corpusculi hospitio perhibens, et quod illa vicissim apostolorum Petri et Pauli sacra pignora contineret: quam ipsam felicitatem nec Dominus Romæ invidit, eam forte ob rem devecto Romam, Othone imperatore, Bartholomæi sacro sarcophago, et ipsa quandoque Roma, magni ipsius Bartholomæi exuviis ditata, nove pietatis sensu convivisceret, ejusque cultu ferventior fieret; omnisque, qua late patet, velut ex arce Roma, novis fidei igniculos, Romana diœcesis atque Occidens, in tantum apostolum hauriret; verebarque ne exstincta nuper in populis natalis illius navi Yupic, sive etiani translationis, quovis tandem magni præsulis destinata animo, huic plusculum majorum pietati, ac apostoli in nos jubari, officeret.

mens fatiscit, impar scilicet, quam ut dignam argu- ται δὲ ὁ νοῦς, οὐκ ἔχων ὅθεν ἀξίαν ἔννοιαν τῆς ὑποmento intelligentiam sufficere valeat: sed et oratio debilis fractaque languet, quod rerum laudis argumento propositarum præstantiam assequi nequeat. Ae quidem dum dicendorum magnitudini intendit, manunı ori imponit, ac velut quid aliud eorum quæ convenientissima sunt, surdi sibi ac nuti silentium indicit. Cum vero spiritus fervore velut igni intus depascente succenditur, suæ velut imbecillitalis oblita, non excitari pro facultate ad laudationem defungendam non patitur. Undenam igitur hac solvenda perplexitas, nisi hoc uno, si ab his ipsis qui laudandi sunt, orationi opem imploraverimus? Nam in reliquis quidem argumentis, nihil inde opis accedit ac nisi orator a se ipse instructus accesserit; in sacris vero sanctisque Dei filiis, secus apparet. Quippe ipsa mens sapientissima inops consilii fit, disertissimaque perplexa cedit oratio, nisi ab ipso cui laudandus est, gratia large provenerit. Quandoquidem igitur nos magnus hodie Bartholomaeus, ad ipsius gratia claritatem laudibus celebrandam, annua recurrente memoria convocavit, suaque is sanctitatis magnificentia, variisque miraculis et perpessionibus, cruceque crucifixi causa tolerata, prolatis, nostri in ipsum vim amoris accendit, inflammatque etiam ad illius exornanda miracula, gratiæ ab ipso illustrationem invocemus, veraque fide ac intentis precibus ab illius spiritu virtutem attrahamus, atque ita sanctissine ac Christiana vere pietate sacrum caput ac Christi gratiis reverendum, tanquam floribus, laudibus coronantes, in eum puto modum tantisper desiderium so- θέσεως πορίσαιτο· παρεῖται δὲ καὶ ὁ λόγος, έφε ικέσθαι τῶν ὑμνουμένων ἀπορούμενος. Καὶ ὅταν μὲν ἀτενίζει πρὸς τὸ μέγεθος τῆς ὑποθέσεως, χεῖρα τί θησι τῷ στόματι, καὶ ὥσπερ τι ἄλλο τῶν εὐλογω τάτων, τὴν κώφευσιν ἑαυτῷ παρεγγυᾷ. Οταν δὲ τῇ ζέσει τοῦ πνεύματος, ὡς ἀπὸ πυρὸς ἔνδον καταφλέ γηται, τῆς οἰκείας ὥσπερ ἀδρανείας ἐπιλελησμένος, οὐκ ἀνέχεται μὴ οὐχὶ πρὸς τὸν ἐνδιδόμενον αἶνον διεγείρεσθαι. Τίς οὖν ταύτης ἡ λύσις τῆς ἀμηχανίας, εἰ μὴ τὴν ἀπὸ τῶν ἐπαινουμένων αὐτῶν συνεργίαν εξαιτησαίμεθα τῷ λόγῳ; Ἐπὶ τῶν ἄλλων μὲν γὰρ ὑποθέσεων, οὐδεμία παρ' αὐτῶν ἐφήκει βοήθεια, εί μὴ οἴκοθεν ὁ λέγων ἀποχρώντως ἥκοι παρεσκευασμένος· ἐπὶ τῶν ἱερῶν δὲ καὶ ἁγίων τοῦ Θεοῦ τέκνων, ἔμπαλιν ὁρᾶται. Ἐξηπορῆσθαι γὰρ καὶ τὸν φιλοσοφώτατον νοῦν, καὶ τὸν ῥητορικώτατον ἀμηχανεῖν λόγον, εἰ μὴ παρ' αὐτοῦ δαψιλῶς ἡ χάρις ἐπιβραβεύοιτο ἐπαινουμένου. ' Οὐκοῦν ἐπειδὴ Βαρθολομαῖος ἡμᾶς σήμερον δ μέγας, πρὸς ἔπαινον δόξης τῆς αὐτοῦ χάριτος, κατά τὴν ἐτήσιον μνήμην συνεκάλεσεν, καὶ τῆς ἁγιω σύνης αὐτοῦ τὴν θεοπρέπειαν, καὶ τὰ ποικίλα θαύ ματα καὶ παθήματα, καὶ τὸν ὑπὲρ τοῦ ἑσταυρωμένου προβαλόμενος σταυρὸν, ἀνέκαυσεν μὲν ἡμῶν τὸ φίλτρον τὸ πρὸς αὐτόν· ἀνάπτει δὲ καὶ πρὸς τὴν τῶν αὐτοῦ θαυμασίων ἀνακήρυξιν, ἐπικαλεσώμεθα τὴν ἀπ' αὐτοῦ τῆς χάριτος ἔλλαμψιν, καὶ τὴν ἀπὸ - τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δύναμιν δι' εἰλικρινούς πίστεως καὶ συντεταμένης ἐπισπασώμεθα προσευ χῆς· καὶ οὕτω πανευαγῶς τὴν ἱερὰν ἐκείνην καὶ Χριστοπρεπῆ τοῖς ἐπαίνοις ὡς ἄνθεσιν ἀναδησά sed timorem abstulit, quod idem magnus antistes, Romani summi antistitis nutu, pristinam Bartholomæo, ac reliquo choro duodenario, celebritatem auxit, majoribusque animis plebs omnis devota colit. Bartholomæi sententia, quam citat, ex Dionysio pelita, 1 De Myst. Theol., ubi sunt paulo alia ver ba, nempe Θεολογίαν πολλὴν εἶναι καὶ ἐλαχίστην· καὶ τὸ Εὐαγγέλιον πλατὺ καὶ μέγα, καὶ αὖθις συντετμημένον· Theologiam et copiosam esse, et summe exiguam; Evangeliumque et amplum et magnum, ac rursus concisum. Ubi in Maximi scholio error irrepsit, emendandus ex ipsa serie et ex Pachimere. Probat Maximus esse genuinum opus Areopagitæ, ex simplicitate, qua in superioribus citavit auctoritales, χρήσεις, quorumdam qui cum apostolis vixe• runt; εἰ νῦν παραπλησίως τοῦ θείου Βαρθολομαίου χρῆσιν ἄγει, ὡς δηλοῖ τὸ, φησίν. Εἰ ἀγράφω; ἦν δι δάξας, εἰρήκει ἂν, Εφη. Ubi Cord.: Modo similiter D. Bartholomæi sententiam adducit, uti verbum Ait declarat. Nam si absque scripto id tradidisset, utique dixisset, Dixit. Quasi nimirum velit Maximus, Bartholomæum aliquid scripsisse, atque id sibi videatur ex Dionysio ipso colligere. Nec aliter Lansel.: quod ita sensisse, vel inde voluisse colligere Maximum virum sapientissimum, perridiculum est; unde Pachim. non magis Dionysii, quam ipsius Maximi fidissimus paraphrastes: Μετὰ ταῦτα, καὶ ἀγράφως παραδοθεῖσαν χρῆσιν τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Βαρθολομαίου τίθησι, πολλὴν καὶ ἐλαχίστην τὴν θεολογίαν λέγοντος. Deinde traditionem quamdam non scriptam sancti Bartholomæi apostoli ponit, mulsam esse theologiam, etc. Sic ergo et Max.: Χρήσ σιν ἄγραφον ἄγει, ώς δηλοῖ τό, φησίν. Εἰ γὰρ ἐγ γράφως ἦν διδάξας, εἰρήκει ἂν, Εφη. Sententiam non scriptam adducit, uti verbum, Ait, declarat: Nam si scripto id tradidisset, utique dixisset, Dixit. Est id quidem subtilius quam verius, aliquid tamen momenti habens ad conjecturam; ut quod viva voce, qnasi de præsenti, et rumor volans significetur; quod vero scriptum est, de præterito, quasi ratum, eo quod libris et chartæ seu tabulis insertum est. Promiscue tamen τό, φησί, et ἔφη usurpantur, citandis vel Scripturis, vel aliorum etiam non scriptis sententiis. Vel certe quod magis putem, et ne sic leviter existimemus lusisse Maximum, pro on (in quo vix aliquid discriminis est a voce φησί) scripserit γράφει, in quo subtiliter venatur mentem Dionysii. Nempe si sententiam scri plam Bartholomæi citasset, dicturus erat γράφει, scribit, ut in ejusmodi solet, non φησίν, ait. Argumento est De divin. nom. c. 4, § 12, ubi Γράφει δὲ καὶ ὁ θεῖος Ἰγνάτιος, «Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται.» Scribit divinus Ignatius: Amor meus crucifixus est; quod agnoscit Maximus non posse intelligi, nisi de scripta sententia; sed vel subdititium putat, et ex margine in textu illatum, a quo nullo hiatu abesse possit vel aliis scripsisse Ignatium quam Romanis, aliisque epistolis ab iis quas proxime martyrium facturus pluribus scripsit. Ut quasi solemné hoe effatum habuerit, ac pro re naia, verus Joannis amorisque discipulus, et ore et scripto usurpaverit. Hæc pro mea in Maximum observantia, quandiu levissimi æris penuria non satis mihi licet votis illi defungi, ac quod coepta adultaque editio, ad umbilicum mature satis perducere: tanta nostriatum in rem litterariam sacramque munera!

ORATIO X.- IN LAUDEM S. BARTHOLOMÆI APOST. μενος κεφαλήν, μετρίως ἂν οὕτως, οἶμαι, παραμυ- labimur. Nulla enim adeo re divinus divinorum θησαίμεθα τὸν πόθον. Οὐδενὶ γὰρ οὕτω ὁ θεῖος τῶν θείων ἔρως, ὡς ἐπαίνῳ τῶν ἐπιθυμημένων καὶ πα ρακαλεῖται καὶ παραμυθεῖται. amor, ac eorum laude qui amori habentur, lenimen atque solamen nanciscitur. Adesto igitur, o venerabilissime ac clarissime; adesto, præsto sis spiritu, ut qui purissimus ac sanctissimus spiritus sis, sanctique ac divini Spiritus soboles ac simulacrum. Aspira sensum, aspira orationem sensum mentisque intelligentiam, ad sanctitatis ac deitatis tuæ contemplandam magnificentiam; orationem, ad mirabilem oris sermone explanandam vestram praestantiam; quo scilicet utrumque (sensus pariter atque mens, et oratio) cogitantibus nobis ac loquentibus tua mirabilia, sanctificetur ac splendescat: quippe cum vel ipsa Δεῦρο δὴ οὖν, ὦ σεβασμιώτατε καὶ λαμπρότατε δεῦρό μοι, πάρεση πνεύματι, ὡς πνεῦμα καθαρώ τατον καὶ παναγέστατον ὤν, καὶ τοῦ ἁγίου καὶ θεαρχικοῦ Πνεύματος γέννημα καὶ ὁμοίωμα. Εμπνευσον νοῦν, ἔμπνευσον λόγον· νοῦν, θεωρητικὸν τῆς σῆς ἁγιοπρεπείας καὶ θεότητος· λόγον, τῆς ὑμε τέρας ἐκφαντορικὸν θαυμασιότητος, ἵν᾿ ἀμφότερα καὶ νοῦς καὶ λόγος ἡμῖν ἁγιάζηται καὶ λαμπρύνητα:, τὰ σὰ θαυμάσια καὶ διανοουμένοις καὶ διηγουμένοις· ἐπεὶ καὶ τὸ ἐπὶ μνήμης μόνον λαβεῖν, ἁγιασμός τε καὶ φωτισμός, οὐχ ἧττον ἡμῖν τοῖς μόν νῳ κατοπτριζομένοις τῷ πνεύματι, ἢ τοῖς πρὶν duntaxat animo assumpta tui memoria, sanctificaμετὰ τοῦ ἱεροῦ σκήνους ὁρῶσιν ἀναστρεφόμενον ἐπὶ γῆς. Καὶ γὰρ νηπιόθεν ὅλος ἀφιερωμένος τῷ Θεῷ, καὶ σχήματι εὐλαβείας καὶ πράγματι θεοσεβείας καὶ τοῦ νόμου μελέτῃ καὶ τῶν ἐντολῶν φυλακῇ, πρὸς τὴν τελειοτέραν προπαρασκευαζόμενος θεογνωσίαν· εἶδεν γὰρ Κύριος ἀπὸ γαστρὸς ἁγιάζειν τοὺς οἱ κείους, καὶ ἅμα τῇ πρώτῃ συνεισιέναι πλάσει καὶ ἀοράτως ἐφέπεσθαι, καὶ πρὸς ἑαυτὸν κατευθύνειν καὶ ποδηγεῖν, ἐπειδὴ ὁ τῆς πίστεως ἀρχηγὸς καὶ τελειωτής ἐπεφάνη Χριστὸς, καὶ πᾶσαν μὲν τὴν Ἰουδαίαν καὶ Γαλιλαίαν ἐπεφοίτα, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν εὐαγγελιζόμενος· καὶ θαυμασίοις μὲν λόγοις, θαυμασιωτέροις δὲ ἔργοις, τὴν τῶν Εὐαγγελίων ἀλήθειαν πιστούμενος, τὰ ἀπολωλότα πρόβατα πρὸς ἑαυτὸν ἐπισυνῆγε τοῦ Ἰσραήλ· τότε δή, τότε καὶ τὸν ἀληθινὸν τοῦτον Ἰσραηλίτην ἐκάλεσεν Βαρθολομαῖον. Τί οὖν οὗτος; "Αρ' ἀπηνήνατο τὸν κεκληκότα; ἢ πιστεύει μὲν, οὐχ ἕπεται δέ; ἢ ἔπεται μὲν, ἄχρι καιροῦ δέ; ἢ μέχρι μὲν τέλους, ὡς εἴς δὲ τοῦ πλή θους καὶ τῶν πιστῶν; ἢ τοῖς μαθηταῖς μὲν συνηριθμεῖτο, τῆς δευτέρας δὲ τάξεως παρὰ τῷ διδασκάλῳ καθεστῶσιν; Οὐδαμῶς. Ὁμοῦ δὲ τὸν ποιμένα τὸν καλὸν εἶδεν, καὶ οὗτος αὐτὸν κατὰ τὸ βάθος ἐπέγνω διανοίας, ἐπεγνώσθη τε παρ' αὐτοῦ, ὡς τῆς ἀνωτάτω καὶ πρώτης ἐκλογῆς κατηξιῶσθαι, καὶ τοῖς p κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων συντετάχθαι, καὶ τὴν δε μὲν καὶ τιμίαν δυοδεκάδα συμπληροῦν· ἐντεῦθεν ὅλην ἀπανηνάμενος τὴν κτῆσιν τῶν ἐπὶ γῆς, πατρί δι, γονείς, συγγενείς, φίλους, πᾶν ὅ τι καλὸν ἀνθρώπεις καὶ περισπούδαστον· ἔτι δὲ καὶ τὴν αὐτοῦ ψυχὴν ὁ θαυμάσιος ἀπηρνημένος· πᾶσαν τοῦ σώματος ἐπιθυμίαν, καὶ πᾶσαν θέλησιν τῆς ἰδίας καρδίας ἀπεῤῥίψατο, ἵνα τῆς Ἰησοῦ φιλίας, καὶ τελειοτέρας γνώσεως ἐν μετουσίᾳ καταστῇ. Εντεῦθεν κατὰ σκοπὸν διώκων καὶ καταλαμβάνων, ἅτε πνεύματι ζῶν ἀκραιφνῶς, καὶ πνεύματι * Jlebr. xil, 2. **Matth. xv, PATROL. GR. CV. 24. et Joan. tionem præstet ac illuminationem, tum nobis qui solo spiritu velut in speculo relucentem formam contuemur, tum iis qui olim cum sancto corpusculo versantem in terra viderunt. puero namque totus Deo consecratus, pietatisque forma ac indole; et vera religione et legis meditatione et mandatorum observantia, ad perfectiorem Dei scientiam fidemque institutus cum esset (novit enim Dominus ex utero qui sui sint ac necessarii, ex utero sanctificare, atque a prima statim formatione illis illabi, seque eis inaspecta ratione comitem præstare, atque ad seipsum dirigere et ducere), quod fidei auctor et consummator Christus apparuerat”, omnemque Judæam et Galilaam, evangelizando regnum coelorum peragrabat, admirandisque sermonibus majoremque admirationem facientibus operibus Evangelio fidem astruens, oves quæ perierant Israelis ad se congregabat 0; tunc plane, tunc quoque verum hunc Israelitam Bartholomæum vocavit”. Quid igitur ille? Num vocantem respuit? aut credit quidem, non tamen sequitur? aut sequitur quidem, verum ad tempus; aut in finem usque, velut tamen unus e vulgo ac turba fidelium? aut relatus quidem est in discipulorum album, verum illorum qui secundi ordinis erant apud magistrum 91+ ? Nequaquam; quin simul atque bonum pastorem vidit, sicque eum alta mente cognovit, et ab eo agnitus est, ut supremæ primæque electionis dignus haberetur, ac inter apostolorum principes accenseretur, sacrumque ac venerabilem duodecim chorum compleret; exinde omni terrena spreta substantia, patria, parentibus, cognatis, amicis; quidquid hominibus pulchrum videtur ac studiis prosequendum; ad hæc vero etiam abnegata vir admirandus anima sua, omnem corporis libidinem, omnemque cordis proprii voluntatem projecit, ut Jesu amicitiæ, ac scientiæ perfectioris particeps fieret". Inde juxta destinatum persequens ac comprehendens, velut qui sincere spiritu viveret, spiritu in1. Joan. x, 11. " Philipp. 111, 14.

cederet et ambularet, Dei quidem amicus ac filius λοιχῶν καὶ περιπατῶν, φίλος μὲν Θεοῦ καὶ θέσει adoptione, gratiæ vero dono Unigeniti frater constituitur. Qui autem Christo non domesticus foret et contubernalis ac commensalis, viæque ac institutionis socius? fandorum omnium ac nefandorum mysteriorum, omniumque Dei operum ac sermonum, quæ Patri luminum placuit ut mortalibus aperiret, conscius. υἱὸς, ἀδελφὸς δὲ τῇ χάριτι καθειστήκει τοῦ Μονογε νοῦς· καὶ πῶς οὐκ ἂν ὁμοδίαιτος ὑπῆρχε Χριστῷ καὶ ὁμόροφος, συσσιτος, συνόμιλος, τῆς αὐτῆς ὁδοῦ καὶ ἀγωγῆς τῆς αὐτῆς· κοινωνός πάντων ρητέων καὶ ἀποῤῥήτων μυστηρίων· κοινωνὸς ἔργων Θεοῦ καὶ λόγων, ὧν εὐδόκησεν ἐκφᾶναι τοῖς βροτοῖς ὁ τῶν φώτων Πατήρ; Beatos igitur prædico tuos oculos, o Verbi ipse iis spectator et mysta divineque discipule, quod inaccessi decoris supercoelestis pulchritudinis speciosi forma præ filiis hominum”, aspectu potitus es. Beatas prædico aures, quod Dei oris vocibus ac Christi mystico auditu alloquioque impletus es. Circumfundor spiritu beatissimis tuis labiis orique; osculor et genas et linguam, velut divinissimum illum haud raro osculata, ac quæ illius impleri dulcedine imbuique sanctitate meruerunt. Beatum prædico tuum gustum olfactumque et tactum; priorem quidem, quod ejusdem ac Verbum mensæ particeps fueris eosdemque sales perceperis; nec dici potest quoties eodem cum Servatore sensibili pariter ac spiritali saturatus epulo sis. Alterum, quod intemeratis unguentis; ac spiritali summi omnium Regis scientiæ fragrantia impletus sis. Tactum denique, quod sæpius intemeratissimum corpus intemerate contrectaveris, tremendumque Cherubim ac Seraphim etiam atque etiam venerandum, tuis ipse manibus ministrans, ut par est, propior factus apprehenderis, cunctisque penitus – χερσὶν υπηρετούμενος, κατὰ τὸ εἰκὸς, ἐγγίζων ἐπsensibus, accessu ad eum qui omnem excedit ελάβου· καὶ ὅλας δι' ὅλου τὰς αἰσθήσεις, τῷ ὑπὲρ sensum, eoque familiarius utens, sanctificatus πᾶσαν αἴσθησιν πελάζων, καὶ σώματι συναναστρε φόμενος, καθηγιάσθης. Τοίνυν μακαρίζω σου τὴν δρασιν, ὦ αὐτόπτα τοῦ Λόγου καὶ μύστα, καὶ θεηγόρε μαθητά, ὅτι τοῦ ἀπροσ (του κάλλους τῆς ὑπερουρανίας ἀγλαΐας, τοῦ ὡραίου κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, τῆς θέας κατο ετρύφησας. Μακαρίζω σου τὴν ἀκοὴν, ὅτι φωνῶν στόματος Θεοῦ, καὶ μυστικῆς ἀκροάσεως καὶ ὁμιλίας ἀμέσως ενεπλήσθης Χριστοῦ. Περιπτύσσομαι σου τῷ πνεύματι τὰ μακαριώτατα χείλη καὶ στόμα· ἀσπάζομαι καὶ τὰς σιαγόνας καὶ τὴν γλῶσσαν, ὡς τὸν θεαρχικώτατον πλεονάκις ἀσπασάμενα, καὶ τῆς ἐκείνου τερπνότητος εμπεπλησμένα, καὶ τῆς ἁγιό τητος ἠξιωμένα. Μακαρίζω σου τὴν γεῦσιν καὶ τὴν ἔσφρησιν καὶ τὴν ἀφήν· τὸν μὲν, ὅτι τραπέζης τῷ Λόγῳ κεκοινώνηκας τῆς αὐτῆς, καὶ ἁλῶν τῶν αὐτῶν· αἰσθητῆς τε καὶ νοητῆς ἑστιατορίας, οὐκ ἔστιν ὁσάκις εἰπεῖν, τῆς αὐτῆς ἐνεφορήθης τῷ Σωτῆρι· τὴν δὲ, ὅτι τῶν ἀχράντων μύρων καὶ τῆς νοητῆς εὐ ωδίας τῆς γνώσεως τοῦ Παμβασιλέως ὑπερενεπλήσθης· τὴν ἀφὴν δὲ, ὅτι πλεονάκις τοῦ παναχράντου σώμα τος ἀχράντως ήψω· καὶ τὸ φρικτὸν μὲν τοῖς Χερου βεὶμ, αἰδέσιμον δὲ σφόδρα τοῖς Σεραφίμ, ταῖς ἰδίαις sis. Adhuc autem magis æmulor ac beatum prædico, quod mente non concideris, nec in tentationibus animo diffisus sis aut cogitatione vacillaveris; sed immotus cum magistro manes, parique opprobrio subjiceris, atque condemnato socius condemnationis exsistis: patienti compateris, eique condoles qui in dolore agit. Etenim cum crucifixo pene cruci mentc crucifixus es, et cum moriente mortuus, et cum sepulto animi voluntate sepultus: que et factum est, ut et cuni resurgente resurgeres et convivificareris. Atque ejus tecum testamentum, contubernalem cum principibus in regno celorum; sed et plane pari eis solii dignitate sublimem in regenerationem fore assumendum. Quemadmodum igitur Jesu tum passionis, tum resurrectionis, tum ejus in cœlum recepti, una cum primis ipse oculis spectator sociusque fuisti, sic quoque cum eis pari munere vitali Spiritus dono adimpletus es. Etenim cum prius Verbo Domini velut spiritale cœlum ac mundo superius firmatus esses”; eaque victus ratione quæ sanctòs deceat purgatus, atque claris animo repræsentationibus eximie illustratus, divinioribusque mente illustrationibus supersubstantialiter deificatus, velutque sublimis quidam thronus gloriæ ac sanctitatis » Psal. XLIV, 5.” Psal. xxx11, 6, Ἔτι δὲ μᾶλλον ζηλῶ καὶ μακαρίζω σε, ὅτι οὐκ ὤκλασας τὸν νοῦν, οὐ τὴν ψυχὴν διεκρίθης ἐν τοῖς πειρασμοῖς, οὐδὲ τὴν διάνοιαν ἐδίστασας· ἀλλ' ἀπε ρίτρεπτος μετὰ τοῦ διδασκάλου μένεις, καὶ τὸν ἴσον ὀνειδισμὸν ὑφέξεις· καὶ κατακρινομένῳ τῆς κατα κρίσεως κοινωνεῖς· καὶ πάσχοντι συμπαθεῖς· καὶ αλγυνομένῳ συναλγείς. Καὶ γὰρ σταυρουμένῳ τρόπου τινὰ τῇ διανοία συνεσταύρωσαι· καὶ θανόντε συναπέθανες· και με προθέσει ψυχῆς συνετάφης θαπτομένῳ· ὅθεν καὶ ἀνισταμένω συνανέστης καὶ συνέζησας. Καὶ ἡ διαθήκη τούτου μετὰ σοῦ, συν έστιον μετὰ τῶν κορυφαίων εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν· ναὶ δὴ καὶ συγκαθεδρον ἅμα τούτοις, ἐν τῇ παλιγγενεσία προσληφθήσεσθαι. Ὥσπερ οὖν τοῦ τε πάθους Ἰησοῦ καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ ἀναλήψεως, ἅμα τοῖς πρώτοις αὐτό πτης ἐγένου καὶ κοινωνός, οὕτω μετ' αὐτῶν ὁμοίως καὶ τῆς ζωαρχικῆς τοῦ Παρακλήτου πεπλήρωσαι δωρεᾶς. Καὶ γὰρ τῷ λόγῳ Κυρίου πρότερον οία δὴ νοερὸς καὶ ὑπερκόσμιος στερεωθεὶς οὐρανὸς, καὶ τὸ σῶμα διαίτῃ ἁγιοπρεπεί καθαρθείς, καὶ τὴν ψυχὴν καθαραῖς ἐμφάσεσιν ὑπερφυῶς φωτισθεὶς, καὶ τὸν νοῦν θειοτέραις ἐλλάμψεσι ὑπερουσίως θεωθείς· καὶ οἷά τινα θρόνον δόξης ὑπερφερῆ, καὶ ἁγιότητος και τάπαυσιν τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον κατασκευασθεὶς, οὕτω

ORATIO X. — IN LAUDEM S. BARTHOLOMÆI APOST. δὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐρανόθεν κατιὸν ἐν εἴδει requies interiori homine constructus, sic quoque πυρίνων ὑπεδέξω γλωσσῶν· καὶ σὲ ὅλον δι' όλου πεπληρωκός, καὶ τῶν Θεουργικῶν αὐτοῦ χαρισμάτ των υπερβαλλόντως μεταδεδωκός, καὶ ἐν σοὶ καθ εσθέν τε καὶ ἱδρυθὲν, όργανόν τε τῆς οἰκείας δυνάμεως εναρμόνιον, καὶ θεολόγον στόμα καὶ γλῶσσαν ἑαυτοῦ θεοῤῥήμονα κατηρτισμένον· καὶ ὥσπερ τι σκεῦος ἱερόν τε καὶ τίμιον ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος μετ ἄγον καὶ μετατιθὲν, τὸν τῆς οἰκονομίας λόγον, την Ἰησοῦ σωτηριώδη σάρκωσιν καὶ ἀνάστασιν καὶ βασιλείαν, μεγαλοφωνότατα τοῖς πᾶσιν ενεφθέγξατο διὰ σου. Τίς οὖν τὴν πηγαίαν τοῦ ἐν σοὶ Πνεύματος δύναμιν ὑμνήσειεν; Τίς δὲ τὴν πλημμύραν τῆς θεολο γίας ἀνατάξαιτο; Τίς μὲν τὴν παρεπομένην ἀρετὴν καὶ κοσμιότητα; Τίς δὲ τὴν ἐν τῷ κεκρυμμένῳ τῆς σῆς διανοίας ἀξιοπρεπώς αἰνέσαι τελειότητα; Τίς τῶν λόγων τὸ ὑψηλόν; Τίς τῶν ἔργων τὸ ὑπερφερές; Τίς τὸ προσηνὲς τοῦ ἤθους καὶ μείλιχον καὶ Χρι στοειδές; Τίς δὲ τὸ τοῦ πνεύματος ἀπρόσιτον καὶ φοβερὸν καὶ θεοειδές; Πῶς δ᾽ ἄν τις εἰδείη τὴν ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῆς Ἰουδαίας ἔξοδον ἐπὶ τὰ ἔθνη, τοῦ τῆς θείας εἰρήνης εὐαγγελιστοῦ, καὶ τὰς ἐπὶ πᾶσαν χώραν καὶ πόλιν ἀκαταστασίας ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ περιφοράς; Τίς τὰς περιόδους ἀριθμήσαι, τὰς ὁδοιπο ρίας, τοὺς κινδύνους, τους κόπους, τὰς φυγάς, τὰς πληγὰς, τὰς φυλακάς, τους ραβδισμούς, τοὺς λιθασμούς, τοὺς ὀνειδισμούς; Τίς τὰς ἐπὶ τῶν ἀρχῶν ἀναγωγάς, τὰς ἐπὶ τῶν ἐξουσιῶν ἐνοχάς, τὰς κατὰ τῆς ἐδῶ τῶν πιστῶν διαβολάς, τὰς λοιδορίας, τὰς και χώσεις, τὰς πυρώσεις, τὰς αἰκίας, τὰς μάστιγας, τοὺς ἑλκυσμούς τε καὶ σπαραγμούς; Οτα καὶ οἷα μετὰ Φιλίππου κατὰ τὴν Ἱεράπολιν ἀνέτλη, καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ πρώτην ανάρτησιν· καὶ πᾶσαν ἐκεῖ τῶν ἀπίστων τὴν ἐπισύστασιν καὶ καταδρομὴν, καὶ πᾶσαν ὀδύνην καὶ πόνον καὶ ταλαιπωρίαν; Ποῖος δὲ νοῦς ἐννοηθείη, ποῖος δὲ λόγος τῶν ἀντιλήψεων Χριστοῦ τὸ πλῆθος, τῶν οὐρανίων ἐλλάμψεων, τῶν φωτισμῶν, τῶν στηριγμῶν τὴν ἄβυσσον ἐκφράσαι; Τίς ἱκανὸς τῆς θεωρίας τὸ μέγεθος, τῆς θεολογίας τὸ ὕψος, καὶ τίς τὸ ἄπλετον πλάτος τῆς θεοσοφίας ἐξιχνιάσαι τοῦ Βαρθολομαίου; Ὁ γὰρ οὐσιωδῶς αὐτὴν τοῦ Θεοῦ τὴν Σοφίαν, τὴν ἄπειρον, τὴν τελείαν, τὴν θεαρχικωτάτην ἐγκάρδιον ἐνιδρυμένην ἔχων, πάντα μὲν ἐρευνᾷ τῷ Πνεύματι, καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ· ὑπ᾽ οὐδενὸς δὲ τῶν ἐπὶ γῆς κατανοεῖται. Καὶ αὐτὸς μὲν ἀνακρίνει πάντα πνευματικὸς γάρ᾽ ἀνακρίνεται δὲ ὑπ᾽ οὐδενός· νοῖ γὰρ ἄγεται Χριστοῦ. Καὶ, Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου, δς συμβιβάζει αὐτόν; Τίς δὲ τῶν δι' αὐτοῦ γενομένων τεράτων ἀναγράψαι τὰς μεγαλουργίας, ὅσα δακτύλῳ Θεοῦ ὁρῶν, πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ γνῶσιν Θεοῦ τοὺς ἀπηλλοτριω "I Cor. 11, 10, 15, 18. * Act. 11, 3. Spiritum sanctum in linguarum ignearum specie e cœlo descendentem suscepisti ", qui totum omnino implens, deificisque suis donis excellenter impartiens, atque in te sedens ac consistens, aptumque virtutis suæ organum efficiens, atque os Deum loquens linguamque divinis sermonibus disertam concinnans; velutque sacrum quoddam vas ac pretiosum de gente ad gentem traducens transferensque, dispensationis doctrinam (salutarem Jesu incarnationem et resurrectionem et in cœlos receptionem regnumque) sublimi cunctis præconio tua opera prædicavit. Quis igitur quæ fontis instar manet divini in te Spiritus virtutem satis laudaverit? Quis vero inumdantes divinos sermones conscripserit? Quis virtutem illis comitem ac gravitatem? Quis vero animi tui sinu occultam perfectionem digne celebraverit? Quis sermonum altitudinem? Quis eminentiam operum? Quis morum lenitatem et suavitatem, Christique æmulam bonitatem? Quis inaccessam tremendamque ac Deum referentem spiritus præstantiam? Quonam quis modo, divinæ pacis nuntii ac prædicatoris, Jerosolymis Judæaque excessum ad gentes pernoverit, cunctisque oppidis et locis ac civitatibus Evangelii causa jactationes erroresque? Quis circuitus, itinera, pericula, labores, fugas, plagas, carceres, fustuaria, lapidationes, probra enumeraverit? Quis apud presides accusationes, sub potestatum audientia noxas ac crimina; appetitam insidiis ac maledictis fidelium viam, ærumnas, ustulationes, dehonestamenta, verbera, discerptiones ac dilaniationes? Quanta nimirum et qualia Philippo socius Hierapoli perpessus sit, primamque in cruce suspensionem; omnemque ibi tumultuantium infidelium coitionem ac grassationem, omnemque cruciatum et laborem atque ærumnam? Quænam vero mens intellexerit, quæve oratio auxiliorum Christi copiam, coelestiumque illustrationum et coruscationum ac fulcimentorum abyssum enarraverit? Quis contemplationis magnitudinem ac theologiæ celsitatem; quisve Bartholomæi divinæ sapientiæ immensam latitudinem pervestigaverit? Qui enim ipsam substantialiter Dei Sapientiam (infinitam illam, perfectam, divinissimam) in corde manentem inque illo fixam habeat, omnia Spiritu scrutatur, etiam profunda Dei, tametsi a nullo terrenorum intelligitur. Ac quidem ipse omnia dijudicat, a nemine autem dijudicatur. Quippe qui agatur Christi mente; ac, Quis Domini mentem ipsum instruentem ac præmonentem cognovit”? Quis per eum facta magnifica portenta litteris exsequatur; quanta Dei digito præstans, eos qui aversis animis erant, ad conversionem Deiquo

NICETE PAPIILAGONIS Gidem permovebat? Ad Arabes enim quos Eudemιο- μένους ἐδυσώπει; "Αραψι γὰρ τοῖς καλουμένοις Εὐnas vocant (id est felices) vir beatissimus profectus; nec id modo, verum etiam Indis postea et orientalibus Ethiopibus Dei sermo lumenque scientiæ ac vitæ æternæ doctrina informatioque, missus, ipsa quorumque lingua magnifice Christum annuntiavit, omnemque adversus homines depellens infestam dæmonum vim ac grassationem, atque omnem morbum, omnemque languorem in Jesu nomine curans; nec paucos mortuos ejusdem nominis potentia, vita donans, innumeros quotidie credentes fidei rudimenta edoctos Christo adjungebat: regenerationisque lavacro emundans, ac deifico Spiritu eorum detergens corda, quos in illis digniores majoremque gratiam consecutos noverat, in episcopos et sacerdotes, omni prosequendus admiratione sacrorum antistes consecrabat; cunctisque sacris ritibus legibusque perornans, ac Scripturarum doctrina mysteriorumque traditione, quantum capiebant, illis proposita, immaculatas Christo Ecclesias per oppida et civitates obiens lustransque excitabat. δαίμοσιν ὁ μακαριώτατος επιδεδημηκώς· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τοῖς Ἰνδοῖς μετὰ ταῦτα, καὶ τοῖς έψοις Αιθίοψιν, λόγος Θεοῦ, καὶ φῶς γνώσεως καὶ ζωῆς αἰωνίου διδασκαλία καὶ ὑποτύπωσις ἀποσταλείς, ταῖς αὐτῶν διαλέκτοις μεγαλοφώνως εὐηγγελίσατο τὸν Χριστόν. Καὶ πᾶσαν μὲν δαιμόνιον ἀποδιώκων κατ' ἀνθρώπων ἐπιφοράν· πᾶσαν δὲ νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν ὀνόματι θεραπεύων τοῦ Ἰησοῦ· καὶ νεκροῖς δὲ οὐκ ὀλίγοις τῇ αὐτῇ τοῦ ὀνόματος δυνάμει χαρισάμενος τὴν ζωήν, μυρίους ὅσους ἡμέραν καθ' ἡμέραν πιστεύοντας κατηχῶν προσῆγε Χριστῷ· οὓς τῷ τῆς παλιγγενεσίας ἀνακαθαίρων λουτρῷ, καὶ τῷ Πνεύματι τούτων τὰς καρδίας ἀποσμήχων θεουρ γικῷ, τοὺς ἀξιωτέρους ἐν αὐτοῖς καὶ τελειοτέρας χάριτος ἠξιωμένους, εἰς ἀρχιερέας τε καὶ ἱερέας, ὁ θαυμασιώτατος ἱεροτελεστής τελετουργει· καὶ πάσαις θεσμοθεσίαις κατακοσμῶν ἱεραῖς, καὶ τῶν λο γίων τὴν μύησιν καὶ τῶν μυστηρίων τὴν παράδοσιν, καθὼς ἐχώρουν, παρατιθέμενος αὐτοῖς, Ἐκκλησίας ἀμώμους κατὰ χώρας καὶ πόλεις διερχόμενος ἀνίστη Χριστῷ. Τοιαῦτα τοῦ Βαρθολομαίου τὰ κατορθώματατοιαῦτα τοῦ μεγάλου τῆς Ἐκκλησίας κήρυκος τὰ προτερήματα· καὶ οὕτως ἐν χρόνοις πλείοσι τοῖς ἀπηνεστάτοις ἐπιχωριάζων ἔθνεσιν, οὐκ αὐτός τι μετέσχε τῆς αὐτῶν θηριωδίας, ἀλλὰ τῆς οἰκείας μετέδωκε φιλανθρωπίας· οὐδὲ τῆς ἀγνοίας όλως ἢ τῆς κακίας ἐκείνων κἂν τὸν βραχύτατον σπίλον τῇ κατ' αὐτὸν πολιτεία προσετρίψατο· μᾶλλον μὲν οὖν, Ejuscemodi Bartholomæi præclare gesta; talis magni Ecclesiæ præconis præstantia: inque eum modum annos longe plures apud immanissimas versatus gentes, nedum nihil ipse illarum contraxit feritatis, sed sua illas humanitate impartivit; nec omnino ignorantia aut nequitiæ illorum vel mininıa labe suam ipse vitam ac disciplinam aspersit; quinimo excellentia bonitatis divinæque imitationis illorum impietatis ac morositatis partem plurimam – ὑπερβολῇ χρηστότητος καὶ θεομιμησίας τὸ πλεῖστον dissolvit; velut sol emissis e coelo in cœnum radiis, ac qui non ipse sordescat, sed magis fetorem dissolvat,`aboleatque ac minuat. Quia vero cursu præclare consummato ac fide servata”, quantos,nec numerus capiat, ad Dominum converterat, multisque salutis via exstiterat; jam quoque finem digne laboribus respondentem nancisci cupiebat; pingui nimirum senectute corpore faliscens ''', atque ad Christum emigrare, Deique rem quie frui insatiabili desiderio sitiens ". Neque vero Dominus justi desiderium istud contempsit: nec exaudivit quidem, minus tamen quam pro votorum τῆς ἀσεβείας ἐκείνων καὶ σκαιότητος διέλυσεν, ὥσπερ ἥλιος κατὰ βορβόρου τὰς ἀκτῖνας ἄνωθεν ἰείς· καὶ οὐκ αὐτὸς ῥυπαινόμενος, ἐκτήκων δὲ μᾶλλον τὴν δυσωδίαν, καὶ ἀφανίζων καὶ μειών. Ἐπεὶ δὲ τὸν δρόμον ἄριστα τετελεκὼς καὶ τὴν πίσ στιν τετηρηκώς, ἀναριθμήτους μὲν ἐπέστρεψεν ἐπὶ τὸν Κύριον, πολλοῖς δὲ σωτηρίας γέγονεν ὁδὸς, ἐπεθύμει λοιπὸν καὶ τὸ τέλος ἄξιον ἀπενέγκασθαι τῶν πόνων, ἤδη γήρει πίονι τὸ σῶμα πεπονηκώς, καὶ τῆς πρὸς τὸν Χριστὸν ἀναλύσεως, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ καταπαύσεως, ἀπληρώτως ἐφιέμενος. Καὶ οὐκ ἡμέλησεν ὁ Κύριος τῆς ἐπιθυμίας τοῦ δικαίου· οὐδ᾽ εἰσήκουσε μὲν, ἔλαττον δὲ ἢ κατὰ τὴν αὐτοῦ παρο ὁ θεομακαριστότατος ἀνὴρ ὤν, Χριστοπρεπῶς οὕτως ἐβίωσεν, ὡς ἄλλον ἐκεῖνον τοῖς ὀρθῶς ὁρῶσι καὶ εἶ ναι καὶ πολιτεύεσθαι, οὕτως ἔδει καὶ τέλος ἀνάλογον ὅλῳ τῷ βίῳ παρακολουθῆσαι. illius ratione tribuit: sed sicut in omnibus ex έσχετο προσευχὴν· ὥσπερ δὲ τὰ πάντα Χριστοειδής Christi compositus rationibus vir Deo beatissimus cum esset, sic Christi pietate ac moribus vitam instituerat, ut Christus alter recte contuentibus et esset et disciplina omni præferret, ita finem quoque ejusmodi subsequi necesse erat, qui toti vitæ congrueret. Quænam vero consummationis causa, ac videamus quam illa religiosa exque Christiana pietate. Contigit sacrum Theologum, in quadam urbe majoris Armeni (Urbanopolin vocant) versari. In ea mnagnificis divinisque ex more prædicationibus Deum celebrans; deosque omnes ac omnes dæmones de07 0 [l Tim sv, 7. 9 Psal. LLSV, 15; Gen. xv, Τίς οὖν ἡ τελειώσεως αφορμή· καὶ εἰδῶμεν ὡς Χριστοπρεπής· πόλει γάρ τινι τῆς μεγάλης Αρμε νίας ὁ ἱερὸς ἐπετέλει Θεολόγος ἐνδημῶν. Ουρβανόπου λιν δὲ ταύτην εἶναι· ἐν ᾗ μεγαληγόρως ή θεηγόρως, ὡς ἔθος αὐτῷ, θεολογῶν τὸν Θεόν· καὶ πάντας μὲν θεοὺς, πάντας δὲ δαίμονας ἐξουδενῶν, μόνον δὲ * Phil. 1, 23.

ORATIO X. IN LAUDEM S. BARTHOLOMÆI APOST. σέβεσθαι παρεγγυώμενος τὸν Ἰησοῦν, μόνον ἠξίου spuens, unumque Jesum colendum admonens; eum τοῦτον εἰδέναι Θεὸν ἀληθῆ· Θεὸν τέλειον, μόνον ἅγιον, ἄχρονον, αἰώνιον, ἀκατάληπτον, φῶς ἀἴδιον ἐξ ἀἰδίου γεννώμενον, εἶτ᾽ οὖν ἀπαυγαζό μενον Θεοῦ τοῦ Πατρός· φῶς ἀναρχον, καὶ συνάναρχον τῆς ἀφράστως καὶ ὑπὲρ λόγον πάντα καὶ νοῦν ἀπαυγαζούσης ἀρχῆς. Οὗτος, τὸ ἡμέτερον ὅλον προσειληφώς, καὶ άνθρωπος ὁμοίως ἡμῖν ἐκ Παρθένου ἁγίας καὶ σεμνῆς, ὡς ἡ καθ' ἡμᾶς ἀλήθεια, γεγονώς, καὶ ἐπὶ τριετῆ χρόνον ἐν λόγοις θεοπρεπεστάτοις καὶ ἔργοις ὑπερφυεστάτοις ἡμῖν συναναστραφείς, εἶτα σταυρῷ δι' οἰκονομίαν καὶ θανάτῳ προσομι ληκώς· εἶτα τριήμερος ἀναστὰς καὶ ἀναληφθείς, ἡμῶν πρὸς αὐτὸν βλεπόντων, εἰς τὸν οὐρανὸν, ἐν δεξιᾷ κεκάθικε τοῦ Θεοῦ· ὃς καὶ ἔρχεται κρῖναι τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ, καὶ ἀποδοῦ και ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Εξ αὐτοῦ καὶ ἡμεῖς, φησίν, ἀποσταλέντες, παραινούμεν καὶ παρακαλοῦμεν ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, πιστεύσατε καὶ βαπτίσθητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ· καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου Πνεύματος λαβόντες, κληρονόμοι ζωῆς αἰωνίου καὶ βασιλείας ἀφθάρτου με νήσεσθε, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ἀμήν. Τοιαῦτα τοῦ ἱεροῦ Βαρθολομαίου, καὶ πολλῷ πλείω καὶ θειότερα τοῖς παρεστῶσι τῶν ὄχλων κατά τὴν ἐκείνων διάλεκτον προσηνεῖ καὶ ἠπίῳ τῷ φθέγματι βοῶντος, καὶ τινῶν μὲν πειθομένων, καὶ τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας τιθεμένων, τινῶν δὲ σκληρυνο μένων, καὶ δαιμονιώδει κατ' αὐτοῦ ζήλῳ κινουμένων, ἐξαπίνης οἱ πονηρότατοι τὸν θεοπρεπέστατον συναρ πάζουσιν πρεσβύτην, καὶ ἀνακραγόντες τοῖς πρώτ της κατ' αὐτοῦ τῆς πόλεως ἐμφανίζουσιν. Οι γε τοῦτον Ιταμῶς ἄγαν ἀνακρίναντες, καὶ τὸν πρε σβευόμενον λόγον ἐπακούσαντες· ὅτι τε Θεὸς ὢν προαιώνιος, ἄνθρωπος γέγονεν ἐγχρόνιος· καὶ ὅτι ἐσταύρωται, καὶ ὅτι τριήμερος ἐκ τῶν νεκρῶν ἀνέστη· καὶ ὅτι ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ ὅτι Έρχεται πάλιν κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Ὡς οὖν οὕτως ἤκουσαν οἱ δυσσεβεῖς, τῷ καινοπρεπεῖ τοῦ βήματος ἐμβροντηθέντες, καὶ πρὸς τὸν ἐσταυρωμένον δυσχεράναντες, αὐτίκα δὴ τὸν αὐτοῦ κήρυκα μαστιγοῦσι, καὶ ἀνασταυροῦσιν, ἄξιον ἐπιφωνοῦντες τὸν τοῦ ἐσταυρωμένου μύστην σταυρὸν τὴν ζημίαν ὑπισχεῖν. Καὶ ὃς εὐθύμως προσῄει τῷ ξύλω, μετὰ πλείστης ὅσης προσηλοῦτο χαρᾶς· ἐντεῦθεν ἄγγελοι μὲν οὐ ρανόθεν ἐπ' αὐτὸν καταβαίνοντες καὶ ἀναβαίνοντες, ὑπερφυεστάτην ἀνάβασιν ὡδοποιουν. Διηνέψατο δὲ ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν αὐτῷ, καὶ πᾶσαι δὲ τῶν οὐρανίων Δυνάμεων ιεραρχίαι, πρὸς ὑποδοχὴν καὶ δεξίωσιν τῷ φιλτάτῳ τοῦ Κυρίου παρεσκευάζοντο μαθητή. Ο δὲ χαριστήριον ὁμοῦ καὶ ἱκέσιον πρότερον, ὥσπερ εὐῶδες θυμίαμα προαναπέμψας τὴν ἐξομολόγησιν τῷ Πατρί· ἔπειτα, προσηνῶς μὲν καὶ ἀσμένως τῶν ἐνδέσμων ῥηγνύμενος τῆς σαρκὸς, Πνεύματι δὲ Θεοῦ Μ' Joan. 1, 51. p solum ut verum Deum agnoscerent instabat; nempe: Deum perfectum, solum sanctum, principii expertem, æternum, incomprehensum, lumen æternum ex æterno natum lumine; id est, manantem ex Deo Patre splendorem, lumen principii expers ac coexpers principii, principio, quo auctore nulla vi verborum explicabili ratione, supraque omnem rationem et effulget. ' Hic, quidquid nostræ concretionis est assumens, similique nobis ratione ex sancta ac castissima Virgine factus homo, uti fidei nostræ veritas docet, triumque annorum spatio divinissimis sermonibus præmagnifcisque ac stupendis operibus nobiscum conversatus, tumque propensiore consilio cruce ac morte perfunctus, postmodumque triduanus suscitatus, atque in cœlum, nobis in eum contuentibus receptus, in dextera Dei sedit: qui etiam venturus est judicatum orbem terræ in justitia, et ut reddat unicuique juxta opera sua. Ejus, inquit, nos quoque nutu missi, hortamur vos et obsecramus, fratres, ut credatis et baptizemini in nomine ejus; donumque Spiritus sancti accipientes, hæredes vitæ æternæ regnique incorruptibilis efficiemini, in Christo Jesu. Amen. Talia atque his longe plura divinioraque cum miti lenique alloquio sacratissimus Bartholomæus astantibus turbis, ipsa earum lingua, declamaret, atque alii quidem crederent, assensumque veritatis doctrinæ præberent; alii vero exacerbarentur, ac dæmoniaca adversus eum æmulatione incitarentur, facta repente coitione, scelestissimi divinissimum senem corripiunt, sublatoque clamore primoribus eum civitatis accusant. Hi severe admodum instituto causæ examine, auditaque ejus prædicationis doctrina, ac, quod Deus cum esset prææternus, homo in tempore factus est; quod cruci affixus, quod triduanus a mortuis suscitatus, quod in cœlum receptus, ac rursum venturus judicatum vivos et mortuos. Cum bæc igitur impii perorantem audissent, verbi novitate attoniti, adversusque crucifixum, indignatione accensi illius confestim præconem verberibus cæsum in crucem agunt; æquum scilicet pronuntiantes, ut erucifixi discipulus crucis plena multaretur. Ille porro alacri animo lignum adiens, maximo gaudio illi confixus est. Hinc angeli e cœlo in eum descendentes et ascendentes *8*, augustissimum illi ascensum præstruebant. Apertum ei superne cœlum, omnesque cœlestium Potestatum ordines, ad suscipiendum charissimum Domino discipulum ejusque pompam parati erant. Hinc ille, gratiarum prius actionis ac supplicationis, fragrantissimi instar thymiamatis, confessione ad Patrem directa, tumque leniter ac placide abruptus carnis vinculis, Deique Spiritui e terra in cœlum assumenti devin

ctus atque compactus, sic e corpore perfecte evolat συνδεόμενος καὶ συναρμολογούμενος, τῷ τοῦτον ἀνα et ad Deum cum claritate commigrat: atque ut vere filius ad Patrem culo celsiorem inenarrabili exsultatione deductus, hæreditatemţincontaminatam atque longevam, divinissimamque jucunditatem, alque supremum ac primum cum Petro et Paulo apud summum omnium Regem honorem consequitur. Idcirco saluto te, charissimum Deo ac sanctisstmum caput. Salve, lapis pretiosus, unus ex duodecim, summo angulari dignus lapide; pretioso dignus margarito, velut illi immediate cohærens, eique aptatus atque contextus, et coædificatus, in habitaculum Dei in Spiritu. Salve, stella lucidissima ac spectabilis, pulcherri maque ac late conspicua, qui undecim consertus, instarque stella ", plexæ illi corona gloriæ inditus ac appositus es, quam coelestis sponsus, ut sacratissimum habet eloquium, aptavit capiti sponsæ. Salve, Angelorum jucunditas, Archangelorum cura, Principatuum odoris fragrantia; ae quidem Potestatum splendor, Dominationum vero augustum decus qui Thronis consideas; Cherubim sodalis, ac Seraphim contubernalis exsistas. Salve, apostolorum gloria, martyrum illuminatio, sanctorumque omnium sanctificatio et jucunditas; res Deo digna, nomenque prorsus desiderabile; digne divineque pro nominis ratione Bartholomæus nuncupatus; vere filius suspendens aquas: id enim nomen sonat, si quis interpretetur. Salve ac gaude, quod et ipse Dei imitatione sieut Dei Filius verbo aquas sublimes aere librat",levatque e terra, quibus etiam juxta Scripturam, tegit canacula ejus:: sic quoque tu, aquas multas (bumi. les scilicet animos tua opera credentium Christo) prædicatione tua sustollis; spiritalioresque a terreno penitus sensu suspendens, ac in Deum perfectius elevans, in illis qui secundi ordinis sunt, ac cœnaculorum rationem habent, animos fidelium tegis. Salve sis, beate, inclyte ac divine, qui magnum et parvum, multum et paucum salutare Evangelium prædicasti ac docuisti: magnum quidem, quod omnem mentis ratione utentis atque indolis comprehensionem excedat; parvum vero, ob inclinationem atque ad terrigenas demissionem, ae cum eis similitudinem, ejus qui cœlis celsior exsistit. Vel magnum quidem, ob Deitatis majestatem; parvam autem, ob extremam humanæ naturæ exilitatem: quorum nova mistio et concretio, Evangelii caput summaque est. Ac multum quidem, quod multam in se ac immensam intelligentiæ ac sapientiæ abditam » Apoc. II, 1. ***Job xxv1, 8. 'Psal. ciu, 3. λαμβανομένῳ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀπὸ γῆς, οὕτω τελέως ἀφίπταται μὲν τοῦ σώματος, ἐνδημεῖ δὲ μετά δόξης πρὸς τὸν Θεόν· καὶ ὡς ἀληθῶς τέκνον τῷ ύπερουρανίῳ Πατρὶ ἀνεκλαλήτῳ προσεληλυθὼς ἀγαλλιάματι, τῆς ἀμιάντου κληρονομίας καὶ μακραίω νος, τῆς θεοτελεστάτης τερπνότητος, καὶ τῆς ἀνωτάτω καὶ πρώτης μετὰ Πέτρου καὶ Παύλου παρὰ τῷ Παμβασιλεῖ καταξιοῦται τιμής. Προσαγορεύω σε τοιγαροῦν, τὴν τιμιωτάτην τῷ Θεῷ καὶ παναγεστάτην κεφαλήν. Χαίρε, ὁ λίθος ὁ τίμιος, ὁ εἷς τῶν δώδεκα, ὁ ἄξιος τοῦ ἀκρογωνιαίου, ἄξιος τοῦ πολυτίμου μαργαρίτου, ὡς αὐτῷ προσεχῶς ἡγγικὼς καὶ συναραρὼς καὶ συνυφασμένος καὶ συνωκοδομημένος, εἰς κατοικητήριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύματι. Χαῖρε, ἀστὴρ φωτοφανέστατε καὶ περίοπτε, περικαλλέστατε καὶ περίβλεπτε· ὁ τοῖς ἕνδεκα συνηρ μοσμένος, καὶ εἰς τὸν στέφανον τὸν πλακέντα τῆς δόξης συγκαταστεριζόμενος καὶ συνταττόμενος, ἂν ὁ οὐράνιος νυμφίος, κατὰ τὸ μυστικώτατον λόγιον, τῇ τῆς νύμφης ἐφήρμοσε κεφαλῇ. Χαῖρε, τῶν ᾿Αγγέλων ἡ θυμηδία, τῶν 'Αρχαγγέ λων ἡ θεραπεία, τῶν Ἀρχῶν ἡ εὐωδία· καὶ τῶν ή Ἐξουσιῶν μὲν ἡ λαμπρότης, τῶν Κυριοτήτων δὲ ἡ κοσμιότης· ὁ τῶν Θρόνων σύνθρονος, καὶ τῶν Χε ρουβείμ συνόμιλος, καὶ ὁμοδίαιτος τῶν Σεραφείμ. Χαῖρε, τῶν ᾿Αποστόλων ὁ καλλωπισμός· τῶν Μαρ τύρων ὁ φωτισμὸς, καὶ πάντων Αγίων ἁγιασμὸς καὶ ἀγλαϊσμός· τὸ ἀξιόθεον πράγμα, τὸ ἀξιοπόθητον ὄνομα· ὁ ἀξιώνυμος καὶ θεώνυμος Βαρθολομαῖος· Ὁ ἀληθῶς ὕδατα κρεμάσας υἱός· τοῦτο γὰρ ἡ ση μασία τοῦ ὀνόματος. Χαῖρε, ὅτι θεομιμήτως καὶ αὐτὸς, καθάπερ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός, λόγῳ τὰ ὕδατα διαέρια μετεωρίζει καὶ κουφίζει τῆς γῆς, οἷς καὶ τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ, κατὰ τὴν ἱερὰν, στεγάζει, Γραφήν· οὕτω καὶ αὐτὸς ὕδατα πολλὰ, τὸς χαμερπεῖς διανοίας τῶν διὰ σοῦ Χριστῷ πιστευόντων, τῷ Εὐαγγελίῳ σου μετεωρίζεις· καὶ τοῦ γηίνου φρονήματος τοὺς πνευματικωτέρους παντάπασι κρεμάσας, καὶ τελεώτερον επάρας πρὸς τὸν Θεόν, ἐν αὐτοῖς τὰς δευτέρας τάξεως οὖσας, καὶ ὑπερῴων λόγον ἐπεχούσας, τῶν πιστῶν σκεπάζει; Η ψυχάς. Χαῖρε, μάκαρ, ἀοίδιμα καὶ θεσπέσιε· ὁ μέγα και μικρόν, πολύ καὶ ὀλίγον τὸ σωτήριον θεολογήσας Εὐαγγέλιον. Μέγα μὲν, τῷ πάσης λογικῆς διανοίας καὶ φύσεως ὑπεραναβεβηκέναι τὴν κατάληψιν· μια κρὸν δὲ, διὰ τὴν συγκατάβασιν καὶ τὴν πρὸς τοὺς γηγενεῖς τοῦ ὑπερουρανίου ταπεινότητα καὶ ὁμοιότη τα. Η, μέγα μὲν, διὰ τὸ τῆς θεότητος μεγαλοπρε πές· μικρὸν δὲ, διὰ τὸ μικροπρεπὲς τῆς ἀνθρωπί νης ἐσχατιάς, ὧν ή καινὴ μίξις καὶ κρᾶσις, τὸ κεφάλαιον τοῦ Εὐαγγελίου χρηματίζει· καὶ πολὺ μὲν, τῷ πολὺν ἐν ἑαυτῷ καὶ ἀμέτρητον ἔχειν συνέσεως καὶ σοφίας ἐν ἀποῤῥήτοις βυθόν· ὀλίγον δὲ πάλιν,

ORATIO X. IN LAUDEM S. BARTHOLOMAEI APOST. ὡς ὀλίγην αὐτὸ καὶ σύντομον συγκεφαλαιούμενον continent altitudinem; paucum vero rursus, quippe θεολογίαν. Χαῖρε, καὶ κατατέρπον, λαμπρότατε καὶ βασιλιχώτατε τοῦ Θεοῦ παῖ, ὅτι σοι θρόνος ἐν οὐρανοῖς παρὰ τῷ Βασιλεῖ τῆς δόξης ήτοιμάσθη Χριστῷ· ἐν ᾧ καὶ καθιεῖς μετὰ τῶν πρεσβυτάτων τοῦ Λόγου καὶ κορυφαίων ὀπαδῶν, κρίνων, ὡς ἡ θεία τῆς ἀληθείας ὑπόσχεσις, τὸν Ισραήλ. quod paucam ac compendio brevem summa colligat de divinis doctrinam. Gaude ac lætare, clarissime' regalissimeque Dei fili! quod tibi sedes in cœlis apud Regem gloriæ Christum parata est, in qua etiam cum antiquissimis ac primariis Verbi discipulis, pro eo ac divina vere cautum promissione est, Israelis judex sessurus es⁹. Χαῖρε, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς θειοτέραις ἐπισκεπτόμενος Salve sis, veruin nos quoque divinioribus Inviἐπιδημίαις, πάσης θλίψεως καὶ καταιγίδος ῥῦσαι, sens conspectibus, ab omni ærumna et turbine καὶ ὀδύνης καρδίας καὶ πειρασμῶν· καὶ ἀπὸ προσ libera, cordisque dolore et tentationibus: ac esto όπου μὲν ἐχθροῦ πύργος ἡμῖν ἰσχύος γενοῦ· γενοῦ nobis turris fortitudinis a facie iniunicis: esto et δὲ μεσίτης καὶ διαλλακτὴς ἀγαθὸς πρὸς Χριστόν, sequester ac bonus cum Christo pacator, qui nos ἀκαταισχύντους αὐτῷ προσάγων, καὶ προσοικειῶν illi inconfusos adducas, summoque omnium Regi τῷ Παμβασιλεῖ· εἰς δόξαν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ concilies; in gloriam Patris et Filii et Spiritus ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. sancti, nunc et semper, et iu sæcula sæculorum. Amen. Translationem sacri pignoris Bartholomæi in Liparim insulam, Latini pariter ac Græci concorditer memorant. Significat Gregorius diu post ejus martyrium contigisse, cum infideles illarum regionum potirentur, qui sic fidelium devotioni obtundere, et sancti apostoli cultum abolere pertentarint; cum Deus majori cultu habendas ejus exuvias ad partes Occiduas, ac postremo Romam sacerdotii arcem destinaret. Nostra breviter, at graviter Tiliana Menæa Il Junii: Σταυρῷ παραδοθεὶς ἐν Ἀρβανουπόλει τελειοῦται ἐνδό ξως, καὶ ἐν μολυβδίνῳ λάρνακι τεθεὶς τῇ θαλάσσῃ ἐναπορρίπτεται. Ὑπὸ δὲ θείας προνοίας μέχρι Σικελίας, ἐν Λιπάρῃ τινὶ νήσῳ κομισθεὶς καὶ φανερωθεὶς, ἐκεῖσε θάπτεται· Cruci tradilus Arbanopoli gloriose consummatur; inque urna plumbea positus, in mare projicitur. Dei tamen providentia usque in Siciliam, in insulam quamdam Liparam delatus atque manifestatus, ibi sepelitur. Verum edita 25 Augusti sic cuncta fuse narrant. Ἡ ἐπάνοδος τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Reversio reliquiarum sancti apostoli Bartholomai. Βαρθολομαίου. Ὣς θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ! Εὐκαιρόν ἐστι καμοὶ νῦν ἀναβοῆσαι, διηγήσασθαι προαιρουμένῳ ἐξαίσιόν τι καὶ φρικώδες τερατούρκ γημα. Ο γὰρ ἅγιος ἀπόστολος Βαρθολομαῖος ἐν δια φόροις τόποις τὸ τοῦ Κυρίου ὄνομα φανερὸν τοῖς ἀνθρώποις ἀνακηρύξας, σταυροῦται ἐν τῇ μεγάλῃ Αρμενία τῆς ᾿Ανατολῆς τοῦτον καταθέντες ἐν λάρνακι λιθίνῃ ἐν τῷ τέλει αὐτοῦ πιστοὶ εὑρεθέντες, ἀπέθεντο ἐν Ουρβανουπόλει. ὡς δὲ ἡ λάρναξ ἐκείνη ἀεννάους τὰς βάσεις βλυστάνουσα ἦν, προσέτρεχον οἱ λαοὶ, καὶ ἀπηλλάσσοντο τῶν ἐνοχλούντων • Matth. xix, 28. • Psal. L5, 4. • Psal. Lxvi, 39. Της Ανατολῆς. Hoc ipsum forte voluit Ecumenius sua Synopsi, ubi editum, της Ινδι χῆ;; tametsi etiam Studita Armeniain Indig vide tur dicere, cum sic ait: Deinde Indiæ evangelizans, ad ultimum in Armenia Majori, quæ ejusdem est provincia. Nota regio ἡ ᾿Ανατολή, ipsa vasta, et unde sic dicta Græcis, quod scilicet ad orientem esset Constantinopoli; quæ et latius accepta ipsam Armeniam complectatur. Auctor perinde cruce sub. latum refert apostolum. Unus ex Græcis Studita, Decoriatus ab impiis in modum follis, capite plexus est; cujus phrasim essent imitati, qui a Barbaris vivum excoriatum, et jussu Astyagis capite truncatum, dixerunt. Sic nempe utrumque Persæ nectebant supplicium, alterumque alteri præibat, velut fere apud Romanos, prius rei virgis aut fustibus cædebantur, quam morte plecterentur. Præivisse item crucem, ut sic omnia concilientur, non facile acQuam mirabilis Deus in sanctis suis *{ nunc quoque ipse opportune clamavero, qui stupendum quidpiam atque tremendum prodigium narraturus sim. Sanctus enim apostolus Bartholomæus, cum nomen Domini in diversis loeis prædicatione sua mortalibus notum reddidisset, in majori Armenia, quæ plagæ orientalis est, cruci affigitur. Qui autem ejus consummationi adesse fideles inventi sunt, depositum in area lapidea, Urbanopoli condiderunt. Cumque arca illa, seu urna, jugi sanitatis vena scaturiret, concurrentes populi, morborum molequiescam Lipomano; sed aliam aliamque traditio nem, quod attinet ad supplicii genus, esse sentio. Nisi forte tanta rabies fuit, ut sic crucifixum capite in terram verso e cruce seminecem extraxerint, aliaque Persico more illi tormenta irrogarint: quod tamen auctores utriusque sententiæ ne hilum quidew insinuant, ut quasi ex illis legitime satis possimus conjicere. Ἐν λάρνακι λιθίνη. Sic quoque Joseph et Studita; cum noster Menæorum codex, sic expressum μολυβδίνην habeat, id est plumbeam. Ac, num, quod fere usus habet, in arca lapidea, urna plumbea erat, ac utrumque in mare projecerunt inofficiosi homines, ne qua apostoli memoria, etiam vacuo tumulo, apud eos exstaret, et qua confoveri posset populi in eum devotio? Mea hæc conjectura; alij divinent; vel quod plurium est, admittant.

stia liberabantur. Videntes itaque diaboli ministri, παθῶν. Ταῦτα οὖν βλέποντες οἱ τοῦ διαβόλου ὑπουρ furore in urnam illam incendebantur; ac quandoque deliberatione habita, urnam in qua erat sancti apostoli corpus, cum quatuor aliis sanctorum martyrum urnis, in mare projecerunt. Id vero omne contigit, ut et tantus maris tractus, quantum emensi sunt, per illos sanctificaretur, ac loca per quæ illos divisit divina gratia, benedicerentur. Magnos enim Ponti sinus subnavigans apostolus, altisque Hellesponti superatis angustiis, Ægeum mare et Adriaticum petiit, relictaque a sinistris illustri ac maxima Siciliæ insula, una comites habens qui in aliis urnis præclara victoria inclyti martyres erant, Pappianum, Lucianum, Gregorium et Acacium, ad insulam, quam Liparam vocant, appulsus est. Quam mirabilia opera tua, Domine *! Ecquænam oratio laudandis illis sufficiat? Ac quidem præclari victores martyres, velut rege quodam, ubi eum conquiescere voluerant, magno derelicto apostolo, statim reversi sunt, quo loco divinæ providentiæ visum erat, singulis illis hospitium sedesque ascribere Pappianus quidem in urbem Sicilia Amyllam; Lucianus vero, Mesanam; Gregorius, Columnam Calabriæ urbem; Acatius Ascalum civitatem sic dictam. Tun apostolus adventum suum Agathoni intimat. Statimque episcopus matura diligentia, ubi magnum horrendunque prodigium vidit, stupore plenus: Unde, inquit, tibi, Lipara, tantus hic ingensque the G saurus advenit? Plane eximie magnificata es et clarifcata. Choros age, sali atque exsulta. Suscipe tuis manibus, et ad eum clama: Fauste venisti, apostole Domini. Haec aliaque non pauca prolocutus episcopus, laudesque apostoli atque insulæ prosecutus, dicendi finem fecit. Quodque deponenda urna loco illustri, quo scilicet loco divinum delubrum ad gloriam celebratissimi apostoli excitandum erat; trahentibus multis, nihil illa obsequebatur, donec revelatione divina beatus Agatho adducto vitularum jugo, ae funiculis alligatis, ingentis molis arcam illam, inhabitantis potentia facile traxit, quo apostoli voluntas delegerat. Ingens porro miraculum miraculis comes secutum, ac cui forsan plures eorum quibus ignota diviua prodigia sunt, fidem abnegabunt. Exiguæ mo- * Eccli. 11, 4. Παππιανόν. Anastasius in Studita Papinum vocat; apud quem etiam nomina urbium minus corrupta sunt: de quibus videnda nostra. Bibl. PP. concionat. Βουρκάνος. Anast. in Studita, Vulcanus; favetque allata jam mihi conjecture, permutationis litterarum ex soni affinitate, ubi sic crassioribus auribus Græci audiunt in nominibus propriis. Miraculum vere stupendum, cujus tamen Joseph non meminit, qui videatur Studita antiquior, et qui jam γοί, ἐμαίνοντο κατὰ τῆς λάρνακος ἐκείνης· καὶ σκευ ψάμενοί ποτε, ἀπέρριψαν ταύτην, συνέχουσαν καὶ τὸ ἅγιον σῶμα τοῦ ἀποστόλου ἐν τῇ θαλάσσῃ, σὺν ἑτέ ραις λάρναξιν ἁγίων μαρτύρων τέσσαρσι. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, ἵνα καὶ ἡ τοσαύτη θάλασσα ἣν διῆλθον, ἁγιασθῇ δι' αὐτῶν· καὶ οἱ τόποι καθ' οὓς ἡ θεία χάρις αὐτοὺς διεμέρισεν, εὐλογηθῶσι. Τοὺς γὰρ μεγάλους του Πόντου ὑποπλεύσας κόλπους ὁ ἀπόστολος, καὶ τὰ στενά τοῦ Ἑλλησπόντου παραδραμὼν βάθη, τὸ Αἰγαῖόν τε καὶ τὸ τοῦ ᾿Αδρίου κατέλαβε πέλαγος· καὶ τὴν τῶν Σικελῶν περιφανή τε καὶ μεγίστην ἐν εὐωνύμοις καταλιπών νῆσον, έχων συνεπομένους αὐτῷ καὶ τοὺς ἐν ταῖς ἑτέραις λάρναξι καλλινίκους μάρτυρας, Παππιανὸν, Λουκιανὸν, Γρηγόριον καὶ Ἀκάκιον, νήσῳ τῇ οὕτω καλουμένῃ Λιπάρᾳ, προσωρμίσθη. Ως θαυμάσια τὰ ἔργα σου, Κύριε! καὶ τίς λόγος ἐξαρκέσει πρὸς ὕμνον τῶν θαυμασίων σου; Καὶ οἱ μὲν καλλίνικοι μάρτυρες, οἷά τινα βασιλέα ἐν ᾧ ἂν ᾑρετίσαντο ἀναπαύσασθαι τὸν μέγαν καταλιπόντες ἀπόστολον, αὐτίκα ἀνθυπο ενόστησαν, ἔνθα ἂν ἕκαστον ἡ θεία κατασκηνώσαι εὐο δόκησε πρόνοια· Παππιανὸν μὲν εἰς ᾿Αμυλλαν πόλιν Σικελίας • Λουκιανὸν δὲ ἐν Μεσήνῃ· Γρηγό ριον ἐν Κολύμνη πόλει Καλαβρίας, καὶ ᾿Ακάκιον εἰς Ασκάλους πόλιν οὕτω καλουμένην. Τότε Αγάθωνι τῷ θείῳ ἑαυτὸν καταμηνύει ὁ ἀπό στολος. Καὶ παρευθὺς ὁ ἐπίσκοπος σπεύσας, τὸ μέγα καὶ φρικώδες ὡς εἶδε τεράστιον, θάμβους πλησθεὶς, Πόθεν σοι οὗτος, ὦ Λιπάρα, ἀπεφθέγγετο, ὁ που Αὺς προσεγένετο πλοῦτος; Όντως ἐμεγαλύνθης ὑπερβαλλόντως καὶ ἐδοξάσθης. Χόρευσαν, σκιρ τησον. Υπόδεξαι χερσὶν οἰκείαις καὶ βόησον πρὸς αὐτὸν, Καλῶς παραγέγονας, ὁ τοῦ Κυρίου ἀπόστολος. Ταῦτα καὶ ἕτερα οὐκ ὀλίγα ὁ ἐπίσκοπος εἰπὼν, καὶ ἐγκωμιάσας τόν τε ἀπόστολον καὶ τὴν νῆσον, κατέπαυσε τὸν λόγον. Ἐπεὶ δὲ ἔδει ἀποκαταστῆναι τὴν λάρνακα καὶ ἐν τόπῳ ἐπισήμῳ, ἐν ᾧ καὶ θεῖος σηκὸς ἔμελλεν ἀνεγείρεσθαι εἰς δόξαν τοῦ πανευφήμου ἀποστόλου, ὡς μὲν ἔλκοντες πολλοί, ὑπήκουε δὲ οὐδαμῶς, ἕως ἀπο καλύψει θείᾳ ὁ μακάριος ᾿Αγάθων ζεῦγος ἀγαγὼν δαμάλεων, καὶ λεπτοῖς ἀποδήσας καλωδίοις, τὴν παμμεγέθη εκείνην λάρνακα, τῇ τοῦ ἐνοικοῦντος Ο δυνάμει, εὐκόλως ἦξε, ὅπου τὸ τοῦ ἀποστόλου ὑπῆρξε θέλημα. Θαῦμά τι δὲ θαύμασι συνείπετο μέγιστον, καὶ πολ λοῖς ἴσως τῶν ἀμυήτων τῶν θείων τερατουργιῶν ἄπιστον. Νησίδιον γὰρ Βουρκάνος ὀνομαζόμενον, nomen haberet Metaphrastis ætate. Certe ejusmodi est, cui non facile arrogent fidem nedum αμύητος τῶν θείων τερατουργιῶν, ut auctor scribit, sed nec qui divinam in prodigiis virtutem sancte venerantur. Potest hæc hisque majora illa præstare, sed facile etiam est in ejusmodi vulgi obrepere. Vulcaniæ ejusmodi insulæ, in quibus pars magna sulphur est et materia combustibilis, magna habent symptomata, ex ipsa rerum natura et absqus miraculo: in quibus non injucunda lectu, quæ nuper in

ORATIO XI. - IN LAUDEM S. MATTILEI APOST. καὶ πηγὴν ἔχον νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἀναβράζουσαν, lis insula est, Vulcanum vocant, in qua fons ignis ὡς μόνον τὴν τοῦ ἀποστόλου παρουσίαν ᾔσθετο, ἐπειδὴ τῇ ἐγγύτητι τὴν Λιπάραν κατέβλαπτε, θείᾳ δυνάμει εὐθέως ἀποσυρὲν, ἑπτὰ σταδίους μακρὰν ᾤχετο, τοῦ παρασυρμού ὥσπερ ποταμίου ρεύματος μέχρι τῆς σήμερον τὸ θαῦμα ἀνακηρύττοντος. "Ω παραδόξων θαυμασίων! ὦ ὑπερβαλλόντων τερατουργημάτων! ποῦ τοιαῦτα ἐν πάσῃ τῇ ὑφ' ἥλιον διέγνωσται; Επειδὴ δὲ ἀνήγειρε καὶ περικαλλή ναὸν ὁ ἐπίσκοπος τῷ ἀποστόλῳ, καὶ ἐν αὐτῷ ὡς πολύτιμον θησαυρὸν τὸ μακάριον ἐκεῖνο καὶ σεβάσμιον κατέθετο λείψανον σὺν τῇ λάρνακι, τίς δύναται ἐξειπεῖν τὰ ἐκεῖσε ὁσημέ και γινόμενα θαύματα; Ἐτῶν οὖν πλείστων παραδραμόντων, ἐν ἐσχάτοις καιροῖς, ἐν ταῖς ἡμέραις Θεοφίλου τοῦ βασιλέως τοῦ φρουρίου ἐν ᾧ ἅγιος ἀπόστολος κατέκειτο διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὰς ἀνομίας ἡμῶν ὑπὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν συλληφθέντος, καὶ πάσης τῆς νήσου Λιπάρας ἀοικήτου διαμεινάσης, ὁ τῆς πόλεως Βενένδου ἄρχων τὰ ἀποστολικὰ θαύματα ἀναμαθών, πίστει ζεούσῃ πρὸς τὸν ἅγιον κινηθεὶς, ἐκ τῆς Ἀμαλφινών πόλεως ἄνδρας τινὰς ναυσιπόρους προσκαλεσάμενος, καὶ τούτοις χρήματα ἱκανὰ δοῦναι ἐπαγγειλάμενος, ἠξίωσεν ἀπελθεῖν, καὶ τὸν πολύτιμον ἐκεῖνον πρὸς αὐτὸν ἀνακομίσαι θησαυρόν. Ο καὶ ἐγένετο. Ὁ γοῦν ῥηθεὶς ἄρχων ἐκ πολλοῦ διαστήματος τῆς θαλάσσης ὤν, τόν τε τοῦ τόπου ἐπίσκοπον καὶ πολλοὺς ἄλλους τοῦ τε κλήρου καὶ τοῦ πλείστου λαοῦ συγκινήσας, πρὸς ὑπαντὴν ἐξῆλθεν τοῦ ἀποστόλου οὗ καὶ τὸ ἅγιον λείψανον ἐν τῇ πόλει Βενένδου αγα- c γῶν, ἐν σεβασμίῳ τόπῳ κατέθετο. Ενθα καὶ ἰάσεις ἐπιτελῶν ὁ μέγας ἀπόστολος, πᾶσι τοῖς ἐκεῖσε ἐδείχνυτο, εἰς δόξαν τοῦ ὑπεραγάθου Θεοῦ ἡμῶν. ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον καὶ εὐαγγελιστὴν Ματθαῖον Ματθαίου δὲ μνήμης τι ἂν γένοιτο χαριέστερον; Δι' ὅτι οὐ ψιλὸν ἡμῖν τὸν ἀπόστολον, κατὰ τοὺς ἄλ Relatione insulæ sanctæ Irenæ prope Cretam babentur scripta. Ἐν ταῖς ἡμέραις Θεοφίλου τοῦ βασιλέως. Appendix Anastasiana perinde refert, etsi Theoplili non meminit; pauloque aliter rem narrat; nempe factam revelationem cuidam monacho Græco at dispersa ossa colligeret signo divini luminis agnita; quæ ipsa ejus rei fama, sive eliam miraculorum quæ olim percrebuerant in sancti apostoli tumulo, in causa fuerit, ut ita Beneventanus regulus seu magistratus, per conduetos Amalphitanos nautas sacrum pignus sibi rapiendum putaverit, ipso forsitan Græco monacho annuente, et cum a suis Græcis nihil jam opis exspectaret. Sicque alia aliam juvet narratio, non quidquam officiat. Matthæi res, preter Evangelium ab eo scriptum, obscuræ admodum remansere, nullis certæ fidei auctoribus consignatæ; Abdia Babylonio fabuloso auctore fere proditæ, quem ipsum exscribit Perionius; quodque nulla affert veterum monumenta, nullam eis majorem conferre auctoritatein certum est. Quæ novissime ex antiquis monumentis et sanctorum Patrum scriptis collegit R. D. Marc. Antonius Columna archiepiscopus Saternitanus, et sane quidem erudite, ut auctor est Baronius in notis, ebulliens nocte dieque. Hæc, ubi duntaxat apostoli sensit adventum, quod vicinitate Liparam oblædebat, divina potentia statim retracta, septem procul stadiis recessit; quod miraculum tractus velut recedentis fluvii in hunc usque diem prædicat ac prodit. O inaudita stupendaque miracula! o modum omnem excedentia prodigia! Ubi talia in universa quæ sub sole est cognita? Postquam vero etiam episcopus elegantem ædem apostolo excitaverat, atque in illa quasi pretiosum thesaurum, beatum illud ac venerabile pignus cum urna deposuerat, quis referre possit quanta ibi quotidie fierent miracula? Longa itaque annorum decursa serie, extremis temporibus, in diebus Theophili imperatoris, capto ab Agarenis, ob plura nostra scelera, in quo sanclus apostolus jacebat, præsidio, omnique Lipara insula manente desolata, Beneventanæ urbis regulus, apostoli perceptis miraculis, ferventi erga sanctum fide excitatus, Amalphitanæ urbis nautis aliquot convocatis, ac quantas par erat pecunias dare pollicitus, ire jussit, ac pretiosum illum thesaurum ad se deferre. Quod et contigit. Quem dicebam itaque regulus longo procul a mari intervallo, accitoque loci episcopo multisque aliis, tum ex clero tum ex vulgi plebe in occursuin apostoli exivit; adductumque Beneventum sacrum pignus, in venerabili æde deposuit: ubi etiam op. pidanis omnibus sanctitates præstans clarescebat magnus apostolus, in Dei nostri gloriam, qui omnem boni rationem excedit. ORATIO XI. Laudatio sancti celebratissimique apostoli et evangelista Matthaί. Matthæi memoria quidnam fuerit gratius? quod scilicet non nudum nobis apostolum, sicut reliquos, mihi in manus non venere; et forte potuissent laborem levare, gratiamque is ipse fecisset, si ex illis aliquid saltem delibasset: nisi sunt illa ipsa quæ affert. Ait autein se legisse in libello Hippolyti Dę duodecim apostolis, Matthæum victimam factum virginitatis alludente nimirum auctore ad historiam de sancta Iphigenia virgine, quæ legitur in Actis ejus ab eo Deo dicata. Nempe legitur in Actis illis Abdianis: nusquam alibi: mihi editus Hippolyti_indiculus nihil habet ejusmodi; at nec Matthæi in Ethiopiam itineris aut prædicationis, quæ proinde videri possint in Hippolyto subdititia. Metaphrastis nomine vulgata Acta a Lipomano et Surio omissa, cum probatiora videantur, quam illa altera illi repræsentata, eidemque Lipomano secundo loco edita, extra Parthiam non trahunt Matthæum, et Hierapolim Syriæ, in qua martyrium fecerit. Ac de Iphigenia, certum est, præter novas Romanas tabulas Baronio aliisque auctas, Clem. Vili summo pontifice, nullas alias ejus nomen habere, ne ipsis quidem Romanas paulo superiores; in quibus hoc solum de Matthæo: Natale sancti Matthæi apostoli et evangelista, qui apud Ethiopiam prædicans, marlyrium passus est. Hujus Evangelium Hebraico sermone conscriptum, Christo revelante, tempore Zenonis

nominis nuncupatio delinioet, sed una quoque evan- λους, ἡ τοῦ ὀνόματος κλῆσις υπογράφει, ἀλλὰ καὶ τὸ gelistæ dignitatem inferat: evangelistæ autem meimperatoris inventum est. Eademque fere Beda, et Hortaci nomen addit, insinuans se ex Abdia bibisse; ex quo nescio an tuto satis vindicare potuerint Iphigeniæ nomen, qui eas tabulas auxere. Æthiopiam etiam habet Socrat. 1. 1, c. 15: Owpãc μὲν τὴν Πάρθων ἀποστολὴν ὑπεδέχετο· Ματθαῖος δὲ τὴν Αἰθιοπίαν· Βαρθολομαῖος δὲ ἐκληροῦτο τὴν συνημμένην ταύτῃ Ινδίαν· Thomas Parthiam suscepit, in qua apostolico munere fungeretur: Matthæus Ethiopiam; Bartholomæus Indiam, quæ huic finitima est. Interiorem vero Indiam censet non penetrasse, ad quam Constantino Magno imperatore fides pervaserit, et cui Frumentius episcopus datus sit. Proinde loquitur Socrates de Æthiopibus Asiaticis, vicinis terræ sanctæ, nec forte ab aliis dissentit, qui vel Hierii, vel Hierapoli Syriæ apud Parthos vel Persas martyrium fecisse scripserunt. In his Martyrologium Corbeiense magnæ certe antiquitatis et fidei.xi. Kal. Oct.: In Persida, civitate Tarrium, natalis sancti Matthiæ evangelista. Scripsit Hierium, quod sic antiquarius depravarit, vel qui non satis accurate ex illo exscripsit. Idem pridie Non. Maii omissio solum civitatis nomine: In Persida, natalis S. Matthæi apostoli et evangelistæ. De loco ubi passus est, vel ubi sepultus, inquit Baron, potius ascentior Venantio Fortunato, qui ante annos mille vixit: is etenim dum agit de apostolis singulis, ipsisque locis ubi passi et conditi sunt, hæc de Bartholomæo atque Matthæo canit: Inde triumphantem fert India Bartholomæum, Matthæum eximium Naddaver alta virum. Mihi quoque esset magnum ad fidem, si suæ res ætatis Fortunatus referret, vel non liqueret ex ipso Abdía suam Naddaver Matthæi habuisse, ut et Bartholomæi Indiam, quem sic alii eo profectum narrant, ut tamen in Asia fuerit martyrio coronatus, de quo Greg. Turon. De gloria martyr., c. 34: Apud Asiam, inquit, passum, agonis ipsius narrat historia; et ut Sophr. apud Hieron., nosterque Hippolytus, in Armenia. Euseb. 1. v, c. 10, refert ipse quidem incerto rumore Bartholomæum unum ex duodecim apostolis prædicasse in India, apud quos Evangelium Matthæi Hebraicis litteris scriptum dicatur reliquisse, et quem Pantenus illic reperit: non tamen quod ibi diem obierit. Contra fidem interpretis Ruffinus illud inde Evangelium Pantænum secum detulisse ait: quod Eusebius non dicit, ut etiam Henricus Vales. recte observavit. Aliudque fuerit quod in bibliotheca Cæsariensi a martyre Pamphilo collecta servabatur, quo utebanaur Nazaræi, ipseque Hieronymus commodatum accipit: sed non ipsum Matthæi authenticum, uti nec quæ Syriaca unum, et alterum vulgata sunt. Etiam quod cum Barnabæ corpore inventum Evangelium est Zenone imperatore, Matthæi esse ferunt: sicque Baron. an. 485, n. 4, laudatque historiam, auctore Alexandro monacho; qui tamen ab ipso relatus, et, ut exstat apud Lipomanum, nihh Matthæi Evangelii meminit. Ejus verba sunt: Invenerunt etiam Evangelinm supra Barnabæ pectus impositum; quod deinde Zeno ab Anthimo episcopo sibi mitti petierit, et in palatio suo reposuerit; ubi, inquit, ad hodiernum usque diem servatur, et in magna quinta Pascha feria quotanni in palati oratorio evangelium ex eo libro recitatur. Quod magis indicio est, fuisse Græcum Evangelii exemplar, ex quo sic Græce ex usu ejus Ecclesiæ legi evangelium possit, quodque Græcus textus magis ex usu Barnabæ esset, qui præcipue Græcis prædicabat, et quia etiam Judæi in dispersione positi fere Græce callebant; ut una hac lingua apostoli novum omne instrumentain divino instinctu consignandum putaverint. Syἀξίωμα τοῦ εὐαγγελιστοῦ συνεπάγεται. Εὐαγγελιστοῦ nax xt Junii: Οὗτος λέγεται τεθάφθαι ἅμα τῷ ὑπ' αὐτοῦ γραφέντι κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ, τῷ ἐσω ύστερον εὑρεθέντι μετὰ τοῦ ἀποστολικοῦ σώματος ὅθεν καὶ προνόμιον ἔλαβον οἱ πιστοὶ μὴ ὑποκεῖσθαι ὑπό τινα τῶν ἄλλων ἐπισκόπων ταύτην τὴν νῆσον ἀλλ' ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου χειροτονεῖσθαι· Ferunt hunc sepultum cum Marci Evangelio ab ipso conscripto, quod postea repertum est cum apostoli corpore. Unde et fideles (Cyprii) privilegium nacti sunt, ne ea insula subesset ulli aliorum episcoporum, sed a suo ipsius episcopo ordinationes reciperet. Non accepit privilegium, sed olim concessum, per eam occasionem illi ratum habitum et confirmatum Zenonis et synodi τῶν ἐνδημούντων Constantinopoli judicio. Qua de re, deque privilegio insulæ Cypri leg. Theod. Balsin. can. 8 synodi Ephes., quo repressus conatus Antiocheni patriarchæ, et relicta Cypriis ordinatio nes liberæ. Porro fungi est quidquid Cedrenus in eam rem scribit, excepta sacri' pignoris inventione sub ceraso arbore, quod Matthæi Evangelium supra pectus haberet, Ιδιόγραφον αὐτοῦ τοῦ ἀποστόλου Βαρνάβα· ἐξ ἧς προφάσεως ἔκτοτε γέγονε μητρόπολις ἡ Κύπρος, καὶ τοῦ μὴ τελεῖν ὑπὸ Ἀντιόχειαν, ἀλλ' ὑπὸ Κωνσταντινούπολιν. Εa occasione Cyprus metropolis facta est, ut jam non amplius sub Antiochia censeretur, sed soli Constantinopoli subesset. Nuga hæc. Non hoc quærebatur ut servitutem servitute mutaret, vel quod non habebat acquireret; sed ut quod erat, aŭtoxépalos, suarumque arbitra ordinationum, perseveraret, nec vel Antiocheno, vel ulli alii subesse deberet; excepto jure προεδρείας οι προσ orasiaç Romani antistitis, qua Christi vicarius, summusque omnium pastor est: quo nihil lædit aliarum sedium jura, nec se illarum ordinationibus extra dioecesim propriam (jure antiquo) immiscet. De Evang. Matth. consentit Niceph. 1. xvi, c. 37, ac, num inde creditum Matthæi Evangelium potius quam Marci, quod feria illa quinta majoris hebdomadæ Græci, non ex Marco, sed ex Matthæo legant Dominica passionis partem: verum nihil vetat quin in eo palatii oratorio, in quo repositus ille Barnabæ codex, ex Marco legeretur, cum eadem ipsa pene Matthæi Marcus habeat, sed paulo breviora. Nicephorus etsi ipse patriarcha, auctor sic nuperus et post captum a Latinis, receptanique a Grecis Urbem scribens, potuit ignorare traditionem suæ. Ecclesiæ paulo superiorem. Cedrenus quod ita absurde narrat, nullius pene est fidei. Auctor Synaxarii· quam antiquus, me latet, qui sic Marci Evangelium maluerit, utpote consobrini Barnabæ. Nostrum Tilianum, paulo antiquius, nihil istorum habet, ut neque Basilianum Sirleti; quodque in tabulis Thyinis scriptum ejusmodi Evangelium tradit Alexand. monachus, qui cæteris videtur antiquior, ac reliquis auctor hujus traditionis, existimem fuisse potius Evangelii partem ejusque capita quædam et Epixonás, quam integrum codicem, velut forte in Cæcilia, quæ sic Evangelium in pectore et sinu gerebat Beda, Cujus corpus tempore Zenonis imperatoris, ipso revelante, repertum est, nulla mentione ejus libri Evangeliorum. Nec aliter Romanæ tabulæ paulo uberiores ante novas Baronianas, per quas invectum illud assumentuin, una cum codice Evangelii saneti Matthæi sua manu descripto. Romanum quoque Breviar. Pii V: Ad cujus pectus erat Evangelium Matthæi, Barnabæ manu conscriptum; nostrum Prædicatorum addit, Hebraicum: sic res crescit eundo, quasi non et Græcum transcribere licuerit. vel nondum esset illud Evangelium Græce redditum Antiquius Rom. etiam hæc nescit. Marianus tamen Scotus an. 483: Corpus Barnabæ apostoli, et Evangelium Matthæi, Hebræo stylo scriptums reperitur, ipso revelante. Sigebertus quoque, Cum

ORATIO XI. - IN LAUDEM S. MATTHÆÆI APOST. δὲ μνήμη εὐθυβόλως εἰς ἔννοιαν ἄγει τοῦ Εὐαγγε- moria, ad Evangelii recta intelligentiam ducit. λίου. Τούτου δὲ ἡ ὑπόμνησις τῷ ἐν αὐτῷ δοξαζο- Hujus vero recordatio, Christo conjungit, qui in eo μένη συνάγει Χριστῷ. Μνημόνευσον γνησίως τοῦ laudatur. Memor esto sincere et ex animo evangeεὐαγγελιστοῦ, ἵνα μνημονεύσῃς ἀληθῶς Ἰησοῦ Χρι- listæ, ut Jesu Christi vere recorderis, ejusque gloστοῦ, καὶ ἀναθεωρήσῃς αὐτοῦ τὴν δόξαν ἑνοειδῶς τε riam uniformiter ac complexe contempleris, qui καὶ συνεπτυγμένως, τὸ μυστήριον ὅλον τῆς οἰκονο dispensationis omne mysterium, per venerandos μίας διὰ τοῦ σεπτοῦ ὀνόματος νοερώς μυσταγωγού nominis apices mente docearis. μένος. Equum sane ut et omnes Salvatoris discipuli evangelista vocentur; ut qui Dei pacem exsuperan tem omnem sensum, fausto gentibus nuntio intulerunt, divinisque doctrinis ac Christi æmulis passionibus, salutare Dei in terra prædicarunt. Impri mis vero convenientissimum est ut eo nomine quatuor appellentur, ut qul nedum prolata nude voce, sed et scripto Christum annuntiarunt; neque sure duntaxat ætatis hominibus, sed et futuris deinceps omnibus Dei mysteria Scriptura teste propalarunt: quorum primus sacratissimus Matthaus, ad sacram Αξιον μὲν οὖν καὶ πάντας καλεῖν εὐαγγελιστὰς τοῦ Σωτῆρος τοὺς μαθητάς, ὡς τὴν ὑπερέχουσαν πάντα νοῦν εἰρήνην Θεοῦ, τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελισαμένους, καὶ διδαχαῖς ἐνθέοις καὶ χριστομιμήτοις παθήμασι, τὸ τοῦ Θεοῦ σωτήριον ἐμφθεγξαμένους τῇ γῇ· οὐχ ἥκιστα δὲ τοὺς τέσσαρας τούτῳ δὴ τῷ ὀνό ματι καλεῖσθαι πρεπωδέστατον, ὡς οὐκ ἀγράφως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγγράφως εὐαγγελισαμένους Χριστόν· οὐδὲ ταῖς κατ᾿ αὐτοὺς γενεαῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ ταῖς ἐπιούσαις ὁμοῦ πάσαις, τὰ τοῦ Θεοῦ μυστήρια παραδόντας διὰ τῆς Γραφῆς. "Ων πρῶτος ὁ ἱερώταejus bibliothecæ. Graviter queritur Radulphus Tungr. 1. De canonum observ. prop. 11 de illis sacerdotibus qui ejusmodi falsas et incertas narrationes studiose invehunt in divina oflicia, secus ac statuit Gelasius c. Sancta Romana, quod præcipue attinet ad passiones apostolorum, in quibus latinis pleraque spuria, et ex apocryphorum cœnosis lacubus hausta: cum præstaret, veterum more, pie ignorare gesta singula, et primitias Spiritus laboresque in eis omnibus majores suspicere, nostroque Christiana religione antistites atque parentes sub Christo ambitiose venerari et colere supra reliquos sanctos omnes, uti etiam præstant omnibus, quam ullam mendacii, quantumvis officiosi, suspicionem, quæsitis illis narratiunculis et fabellis, nobis sacrisque aspergere. Quod tamen ait idem Radulphus, Passio apostoli Matthæi hæresim habet contra declarationem Benedicti XII de visione_faciali; nescio quam Passionem, quæve Acta Matthai notet; nam quæ nobis exstant, nihil ejusmodi videntur habere; nec Abdiana, nec alia. Quin Metaphrastes, aliis probatiora, Lipomano edita, ejusmodi sunt, ut ex illis idem Lipomanus probaverit sanctorum animas jam in cœlo beatas esse, ac Deo frui, cujus contrarium errorem notare voluit Radulphus, et Benedictus confixit: non illum alterum, quem Armenorum dicunt, quod ipsa Dei essentia non sit videnda a beatis, sed duntaxat gloria et majestas, seu splendor quidam sub Deo et Guyκατάβασις, non ipsum Dei κρύφιον et άκραιφνές. Qua in re laborant nostri theologi explicandis Græcorum quorumdam, Chysost., Theodor., etc., in speciem difficilibus, locis ac dictis. quo etiam Evangelium Matthæi, ipsius manibus Matthai Hebraice scriptum, quod erat simul reconditum, invenitur. Quod Evangelium ipse Barnabas secum semper ferre solebat, et ubicunque inveniebat infirmos, ponebat illud super eos, et tam fide Barnabæ, quam merito Matthæi, omnes sanabantur. Quanta hæc, sed unde hausta, et quantæ fidei? Unde quod non habuit Ecclesia ipsum hoc Matthæi autographum pro authentico, vel qua nobis jactura sic periit? Scripsisse Matthæum Hebraice fere veteres consentiunt: hoc vero ipsum illius autographum fuisse hominis ex suo capite confingentis commentum merito videatur. Scripsit vero ne quæ viva voce ab apostolis, ipsoque Matthæo, Hebræi acceperant, illis ad gentes abeuntibus, paulatim exciderent, vel etiam falsis admistis corrumperentur. Videndus Euseb. 1. 111, c. 24; ac num ipsa Nicetæ ratio quam Euseb. insinoat, cum ita scribit: Nempe scripsisse Matthæum, τοῦ, τὸ λεἶπον τῇ αὐτοῦ παρουσία, τοῖς ἀφ᾽ ὧν ἐστέλλετο, διὰ τῆς γραφῆς ἀποπληρούν • Ut quod minus per præsentiam præstare potuerat, illis a quibus proficiscebatur, scripto suppleret. Sic nimirum tenui corpusculo ac debiliori, quo non liceret velut aliis ac coapostolis fulguris instar Evangelium quaquaversus proferre ac prædicare. Potuit et hæc ratio esse, et quod præsentiam subtracturus erat, quod ipsum velle Eusebium arbitror, nec satis mihi explicatum video verbis illis novi interpretis, quod præsentiæ suæ adhuc superesse videbatur, scripto, illis quos relinquebat supplevit. Quæ refert Nicephorus 1. 11, c. 41, Acta sancti Matthæi plane fabulosa, et Abdianis ipsis longe improbabiliora, a quibus non abludit Græcorum Synaxarium ad x Kalendas Decembris, quo die sancti Matthæi solemnia recoJant. Bene tamen est, quod reliqua diei ȧxoLola et officium, nihil ejusmodi furfurum habet; sed apostolica duntaxat et evangelistarum elogia pie ac graviter strophis odisque modulata: in quibus Theophanes canonis est auetor. Quomodo et Basilianuni Sirleti Monologium, Commemoratio sancti apostoli et evangelista Matthæi. Sive nulla major erat explicatio rerum Matthæi, sive Sirletus non putavit sic absurdis reliquorum elevandam fidem, quæ libro illo continentur. Esse quandoque Synaxaria novi xóµµato; et napзxóμpatos, falsaque et nullius fidei continere, Græcis recentioribus cusa, indubium est, cujusmodi sunt illa Triodio adjecta ab ipso Nicephoro, cum vetus Triodium nulla haberet, cujusmodi vidi Tilianum, ejusque jacturam deploro, nesciens in cujus manus venerit, per distractionem et auctionem librorum Placet omnino Nicetæ modestia et sobrietas, qui missis omnibus apocryphis atque dubiis, vel etiam fabulosis et commentitiis, quæ de Matthæo male feriatorum hominum temeritas invexit, una suæ Ecclesiæ ac veterum traditione contentus fuit, ejus scilicet consummationis ac martyrii Hierapoli Asiæ, sive (ut alii) Parthiæ, ubi in ea urbe et metropoli, vicinisque, ac paulo etiam remotioribus regionibus (si has Æthiopiam Asiaticam volumus) strenue operam Evangelio posuisset, ac Ecclesias fundasset; ne explorato quidem ejus mortis genere aut supplicii, quod nescio an ulli veterum prodiderint; exceptis apocryphis, qui sic omnia referunt, ac cuncta oculis coram usurpassent: quod sane scriptorum genus Ecclesiæ valde invidiosum, ac peno hæreticorum fabrica, ut agnoscit papa Gelasius in cap. Sancta Romana.

Evangelii conscriptionem animum adjecit; primus. τος Ματθαῖος ἐπὶ τὴν ἱερὰν τοῦ Εὐαγγελίου ἧκε συγque Novum nobis Testamentum enarravit. Ac sicut ille olim Moses primam mundi originem, ac deinceps omnium Dei operum magnificentiora scripto consignavit sic nimirum et iste, Christi Dei ortu recensito, illius exinde miraculorum omnem magnicentiam, divinis scripto prædicationibus tradit. Matthaus scilicet, Adelis ac prudens dispensator Patris, sapiens magnusque Verbi evangelista; Paracleti denique splendidus prædicator ac scriba velox. Matthaus, cujus si nomen interpreteris, donatus dicitur: e mundo quidem velut pulcherrim ina delibatio, donatus Christo ac divino Spiritu genitus Verboque veritatis perfectus, ab ipso rursus in lucem et salutem gentium donatus est, usque ad extremum terræ. Hic nos hodie convocans, suamque ipsius memoriam splendidissimæ celebritatis argumentum præstans, lætam maxime ac admirandam desiderabilis convivii compotationem indixit; solidam quidem ac perfectam escam, conscriptum ab eo Evangelium apponens, gratiæque sermonem ex ejus ore procedentem velut sacratissimum quemdam craterem miscens, Christique amantes animos omnes lætificans. Sed videamus quali ex vita, ac instituti prius genere vir beatus, ad quem evaserit finem: excellentemque mutationem summeque inauditam in melius transmutationem admirantes, mirabilem Deum in justitia, mirabilem in bonitate magnificemus. Publicanus prius fuit, Christi postea discipulus; ac pecuniarum ratiocinator, Evangelii interpres et enarrator. Publicanus nempe institutum quod piis maxime abhorrendum, religiosæque mentis hominibus scelestissimum habeatur. Quid enim violentius aut magis tyrannicum, quam pecunias conflare earumque exactorem esse? Quid vero vitæ ex Evangelii rationibus institutæ magis adversum, quam opprimere viduas, pauperumque animas injuste trahere atque vexare, sive etiam juste, ut existimatur? Utrinque enim attenta naturæ æquitate vere locus injuria est, tametsi lex humana, sancita olim tyrannide, actionem innoxiam dictet. Non enim hæc ier Dei est, non natura, ut nempe alii tyrannidem exerceant, alii tyrannide premantur; atque alii quidem adversus humiliores supercilium tollant ac eferantur, alii mancipentur atque arumnis conficiantur: alii lasciviant ac deliciis adversus pauperes temulenti difluant, prætextoque publico debito, supremam tolerandæ vitæ rationem auferant; alii graventur ac cædantur, donec novissimum obolum reddant; a quibus sicut spiraculum, sic et tributum austere exigatur. Non sic Deus ab initio, non sic hominibus, cum primo conditi sunt, lege sauxit. Sed sicut universorum unus est fictor, sic et natura • Isa. XLIX, 6. * Luc. 19, 22. (49') της Syriace donum a radice. γραφήν, πρῶτος ἡμῖν τὴν Καινὴν Διαθήκην εἰσηγή σατο· καὶ ὥσπερ Μωσῆς ἐκεῖνος τὸ παλαιὸν, ἄνωθεν τὴν κοσμογένειαν, καὶ ἑξῆς τῶν ὅλων ἔργων Θεοῦ τὰ μεγαλοπρεπέστερα λογογραφῶν· οὕτω δὴ καὶ οὗτος την γένεσιν θεολογῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ πάντων ἑξῆς τῶν αὐτοῦ θαυμάτων τὴν μεγαλωσύνην, ταῖς ἐγγράφοις θεοῤῥημοσύναις παραδιδούς· Ματθαῖος, δ πιστὸς καὶ φρόνιμος οἰκονόμος τοῦ Πατρὸς, ὁ σοφὸς τοῦ Λόγου καὶ μέγας εὐαγγελιστής· ὁ λαμπρὸς τοῦ Παρακλήτου κήρυξ καὶ ὀξυγράφος γραμματεύς. Ματθαῖος, ὁ δεδωρημένος ερμηνευόμενος· ὃς ἐκ τοῦ κόσμου μὲν οἷά τις ἀπαρχὴ καλλίστη δεδώρηται Χριστῷ, Πνεύματι δὲ θείῳ γεννηθείς, καὶ Λόγῳ ἀληθείας καταρτισθείς, αὖθις τοῖς ἔθνεσιν εἰς + φῶς παρ' αὐτοῦ καὶ σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου δεδώρηται τῆς γῆς. Οὗτος ἡμᾶς σήμερον συγκαλῶν, καὶ λαμπροτάτης ἑορτῆς ὑπόθεσιν, τὴν αὐτοῦ παναγή μνήμην ποιούμενος, φαιδρὰν ὅτι μάλιστα καὶ θαυμασίαν ὑπέτεινε φιλοτησίαν· στερεὰν μὲν καὶ τελείαν τροφὴν, τὸ κατ' αὐτὸν Εὐαγγέλιον προτιθείς· τὸν λόγον δὲ τῆς χάριτος, τὸν διὰ τοῦ στόματος αὐτοῦ πορευόμενον, οἷά τινα κρατήρα μυστικώτατον ἐγκερνῶν, καὶ πάσας καρδίας εὐφραίνων Χριστοφιλεῖς. Αλλ' ίδωμεν οίου βίου, καὶ οἷας πρότερον ὁ μακόριος πολιτείας τετυχηκώς, εἰς οἷον καταντᾷ τέλος τ καὶ τὸ τῆς μεταβολῆς ὑπερβάλλον, καὶ τὸ καινοπρεπέστατον τῆς ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐκτεθαυμακότες ἀλλοιώσεως, τὸν θαυμαστὸν ἐν δικαιοσύνῃ, θαυμαστὸν ἐν χρηστότητι μεγαλύνωμεν Θεόν. Τελώνης ἦν πρότερον, ὁ Χριστοῦ μαθητής ὕστερον· καὶ χρημάτων λογιστής, ὁ τοῦ Εὐαγγελίου ὑφηγητής. Τελώνης, τὸ ἀπευκτότατον τοῖς εὐσεβέσι, τὸ ἁμαρ τητικώτατον τοῖς εὐλαβέσιν ἐπιτήδευμα νομισθέν. Τί γὰρ τοῦ χρήματα πράττειν βιαιότερον ἢ τυραννικώ τερον; τί δὲ πρὸς τὴν κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον εναντιώτερον ζωὴν, τοῦ χηρῶν κατάρχειν, καὶ σύρειν καὶ θλίβειν πενήτων ψυχὰς ἀδίκως, εἴτ᾿ οὖν δικαίως, ὡς ἡ ὑπόληψις; Εκατέρως γὰρ ἔστι κατὰ τὸ φύσει δί καιον ἀληθῶς ἀδικεῖν, εἰ καὶ νόμος ἀνθρώπων ἄνωθεν ἐπισφραγιζόμενος τὴν τυραννίδα, τὸ ἀνεύθυνον τῆς πράξεως ὑπαγορεύει. Οὐ γὰρ τοῦ Θεοῦ τοῦτο νόμος, οὐ φύσεως, τοὺς μὲν τυραννεῖν, τοὺς δὲ τυ ραννεῖσθαι· καὶ τοὺς μὲν κατωφρυῶσθαι τῶν ταπει νοτέρων καὶ ὑπεραίρεσθαι, τοὺς δὲ καταδουλοῦσθαι καὶ κατατρίβεσθαι· καὶ τοὺς μὲν ὑπερμαζαν καὶ μεθύειν κατατρυφῶντας τῶν πτωχικῶν καὶ δημοσίας πρόφασιν ὀφειλῆς, τὴν ἐσχάτην ἀποστερεῖν τῆς ζωῆς ἀφορμὴν· τοὺς δὲ κατακάμπτεσθαι καὶ μαστιγού σθαι, μέχρις ἂν καὶ τὸν ἔσχατον ἀποδοῖεν οβολόν· ὥσπερ τὴν ἀναπνοήν, οὕτω καὶ τὴν τοῦ τέλους ἀπό δοσιν εἰσπραττομένους· οὐχ οὕτω Θεὸς ἀπ᾿ ἀρχῆς, οὐχ οὕτως ἀνθρώποις ἄνωθεν ἐνομοθέτησεν· ὥσπερ δὲ πλάστης ἁπάντων εἷς, οὕτω καὶ φύσις μία, καὶ ὄρος καὶ νόμος ζωῆς ἅπασιν ὁ αὐτός· ἐλευθερία τε

ORATIO XI. IN LAUDEM S. MATTHÆI APOST. πᾶσιν ὁμοίως, καὶ κατάστασις καὶ πολιτεία ἡ αὐτὴ ἡ est, ratioque ac vitæ lex eadem omnibus; cunctisδιατέτακται τὴν ἀρχήν. que similiterque libertas, status et vitæ ratio eadem primum constituta fuit. ! Αφ' οὗ δὲ λογισμὸς ἀγέρωχος, καὶ τῶν ὑπὲρ φύσιν Αλόγιστος ἐπιθυμία, καὶ όφεως μὲν ἐπίβουλος συμβουλή, ἐντολῆς δὲ ἁγίας ἀθέτησις καὶ παρακοὴ τῆς φύσεως καταδραμόντα, διέστησε μὲν καὶ μακρὰν ὦσεν Θεοῦ, τῷ βασκάνῳ δὲ προσεγγίσαι παρεσκεύασεν, ἐντεῦθεν τὸ συγγενὲς καὶ ὁμόφυλον εἰς ἀλλοτριότητα γνώμης καὶ βίου κατεμερίσθη τομήν. Εντεῦθεν τὸ δυναστεῦον, καὶ τὸ δυναστευόμενον· τὸ τυραννούν, καὶ τὸ τυραννούμενον· καὶ τὸ μὲν ἀπαιτεῖν φόρους, τὸ δ᾽ ἀπαιτεῖσθαι· καὶ τὸ μὲν ὑπερῆρθαι θράσει, καὶ τῶν ὁμοτίμων ὡς δούλων κατεξανίστασθαι, τὸ δὲ καταπτήσσειν τὴν τυραννίδα, καὶ ὡς ἀπαραίτητον τὸ ἐτήσιον τέλος, καὶ τὴν δουλείαν ἀποτιννύειν ὡς ὀφει λήν. Ταύτης ἀεὶ πράκτορες της κακῆς ἐπιτιμήσεως οἱ θερμότεροι μὲν τὴν φύσιν καὶ ὀξύτεροι· τουτέστιν, συνιέναι καὶ λογίσασθαι τὴν δασμοφορίαν ικανώτατοι· ἀσυμπαθέστεροι δὲ πάντων, καὶ τὴν γνώμην ἐπίπαν Ιταμώτεροι, ώστε μηδενὶ τῶν ὀφειλόντων παραχωρεῖν ἔχειν μηδέν. Ταύτης Ματθαῖος ἐπήβολος τῆς πολιτείας πρότερον ἦν. Τούτου βίου, ἅτε φύσεως ἀγχινοίᾳ καὶ νοὸς ἐντρεχείᾳ κατευμεγεθῶν, τὴν πρώτὴν ἐν τελώναις ἐπεῖχε τάξιν. Ex quo autem superba ratio, rerumque natura superiorum inconsulta cupiditas; ac serpentis quidem insidiosum consilium, sanctique mandati spretio, et inobedientia naturæ ingruentia, divisam illam procul a Deo depulerunt, atque invido adjungi præstiterunt; iude jam cognati ac tribules, in alienas scissi voluntates sunt ac vitæ studia. Inde ſactum ut alii dominentur, alii dominio subjician - tur; alii tyrannide regant, alii regantur: atque alii quidem tributa exigant, ab aliis autem exgantur: alii audacia efferantur et adversus eos qui pari honore sunt quasi adversus servos insurgant; alii tyrannidis metu paveant, ac tanquam indeprecabile, tributum annuum solvant velutque debitum, servitutem pendant. Hujus semper malæ auctionis censusque quæstores, qui calentiori ac acriori ingenio sunt; hoc est, callentissimi tributorum ratiocinatores, inque rem maxime idonei. Hi vero omnium inclementiores, et qui nulla iniseratione moveantur; ubique procaciores majorique improbitate, ut nibil quidquam debitores habere sinant. Hujus Matthæus prius compos disciplinæ erat. Hujus instituti, tanquam solerti vir ingenio mentisque agilitate præpollens, inter publicanos principem locum obtinebat. Quod igitur per eum transiens Dominus, illius animi imo inspecto sinu, latentem in eo virtutis thesaurum deprehenderat, etsi tum exterius ex accidenti, sæculi pravitas ac nequitia obtundebat: atque alterum quidem, bonum esse spontaneum atque innatum; alterum vero, fortunæ potius injuriam, quam spontaneæ mentis sententiam intellexerat, eum vocat ac jubet sequi: qui surgens, statim secutus est. Non longis Domino opus sermonibus fuit, non temporis mora, non majori consuetudine; at neque crebra divinorum doctrina, non probabili consilio et suasione, non miraculorum exhibitione, ut principem publicanorum a suo illo studio institutoque abriperet; sed transiens, unaque duntaxat commonitum voce cum traxit: Sequere me. Alle porro, non pecuniis attendit animum; non quæ ex Ἐπειδὴ τοίνυν δι' αὐτοῦ παράγων ὁ Κύριος, τῷ τῆς καρδίας βάθει προσέβλεψεν, καὶ κεκρύφθαι μὲν ἐν αὐτῷ τῆς ἀρετῆς θησαυρὸν, ἔξωθεν δὲ κατὰ σύμ βασιν τῇ πονηρίᾳ διοχλεῖσθαι τῇ κοσμικῇ· καὶ τὸ μὲν, ἑκούσιον εἶναι καὶ ἔμφυτον ἀγαθόν· τὸ δὲ τύ χης ἐπήρειαν μᾶλλον, ἢ γνώμης εκουσιότητα κατα νενόηκεν, καλεῖ μὲν αὐτὸν, ἐντελλόμενος ἀκολουθεῖν· ὁ δὲ ἀναστὰς, εὐθὺς ἐπηκολούθησε. Οὐ μακρῶν ἐδέησε λόγων τῷ Κυρίῳ, οὐ χρόνου τριβῆς, οὐ τε λεωτέρας συνουσίας· ἀλλ᾽ οὔτε θεολογίας συχνῆς, οὐ συμβουλίας πιθανῆς, οὔτε δὲ θαυμάτων ἐπιδείξεως, ὥστε τὸν ἀρχιτελώνην τῆς κατ' αὐτὸν ἀφαρπάσθαι σχολῆς, παριὼν δὲ, καὶ μιᾷ μόνῃ καλέσας, ἐπεσπά σατο φωνῇ· 'Ακολούθει μοι. Ὁ δὲ οὐκ ἀπήρεισε πρὸς τὰ χρήματα τὸν λογισμόν· οὐ τὴν ἀπὸ τοῦ κέρδους ἐνενόησεν ἡδονήν· οὐ πρὸς τὴν δόξαν τῶν συγκαθημένων αὐτῷ διατραπείς, τὴν κλῆσιν ἀπὸ lucro est, voluptatem cogitavit: non eorum opiεσείσατο· ὁμοῦ δὲ τῇ φωνῇ τοῦ πεφωνηκότος γεγονὼς ὅλος, καὶ ὥσπερ ἀστραπῆς ἀθρός λαμπρότητι τὴν καρδίαν καταλαμφθείς· καὶ τῶν ἐν χερσὶ μὲν χρημάτων καὶ πραγμάτων εὐθὺς ἀλλοτριωθείς, τῆς θείας δὲ κλήσεως (ὢ τῆς πίστεως!) ηττηθεὶς, καταλείπει μὲν τοὺς συμπράκτορας, καταλείπει δὲ τὸ τε λώνιον, καὶ πᾶσαν τὴν ἐν αὐτῷ πραττομένην ἀπορίπτεται φορολογίαν· χρυσοῦ δὲ παντὸς καὶ ἀργύρου τὴν πολύτιμον ἀντωνεῖται μαργαρίτην· καὶ τῶν γηίνων τὴν ἁρπαγὴν ἀφεὶς, τὴν οὐράνιον τρέχει διαρπάσων βασιλείαν· μᾶλλον δὲ, χρυσοῦ μὲν καὶ ἀργύρου παντός τιμαλφεστέραν ἔχων ψυχήν, οἷα δὲ λίθον τίμιον καὶ ἀξιέραστον Θεῷ προϊσχων τὸν νοῦν, ἀλίσκεται τούτῳ καὶ ποθεῖται καὶ ζητεῖται· καὶ πρὸς nioni qui pari instituto ad telonei lucra considehant, pudore repressus vocationem respuit; sed mox voce audita, totus vocanti devotus, velutque repentina fulguris coruscatione animo illustratus. atque a pecuniis rebusque quas manibus versabat alieno statim factus animo, ac vocationis (ο fidem!) in co victoria, socios quidem quæstores relinquit, relinquit vero portorium, collectaque in eo tributa omnia projicit auroque omni atque argento pretiosumn margaritum commutat: missaque terrenorum rapina coelorum regnum raptum currit. Quinimo, cum anima auro omni et argento pretiosiore præditus esset, dum velut lapidem pretiosum digneque amabilem, Deo obtendit animum, ejus ille illecebris

capitur, et amori habetur atque quæritur; et ad τὰ ἄφθαρτα βασίλεια καὶ μακαριώτατα κληθείς τε incorruptam beatissimamque vocatus atque electus καὶ ἐκλεγείς, ἐπὶ τέλους ἀνελήφθη. aulan, ad extremum assumptus est. Eum in modum mutatis mirabiliter Levi moribus, in Matthæum etiam nomen commutavit: ac sicut antea publicani arte, portoria e subditis legendo, illi qui genti imperabat, aurum quæsierat, sic et postea cadem Christum sibi addixerat, qui invitantem ad spiritale ac mysticum sermonum convivium sequeretur, rursusque domum ipse invitaret, magnificeque acciperet, atque duplici cibo recrearet; ut quidem hominem, illis dapibus quæ ex corporis usu forent; ut autem Deum, poenitentia placando, Gdemque charitate allatam (pulcherrimum scilicet eorum, quæ a nobis ille exigit) offerendo. Quamobrem etiam proclive telonei quasi jure a se exigi sinit, qui se esurientibus magnificus largitor præberet; esuriens ipse esuriri, et eos qui accipere dapibus viderentur, pascens. Cum igitur vir beatus se totum publicani illa functione vitaque expedisset, ad Christum apte suscipiendum comparatus est; nempe abjecto sæculi spiritu, Deique Spiritu assumpto. Inde omni mundo crucifigitur, ac cunctis mundi cupiditatibus evacuatur pariter et emundatur; atque a vanitatis rationibus velut fæcibus prorsus depurgatus, solique Jesu vivens atque illius vestigia premens, indolis omnem solertiam omnemque animi sagacitatem ac mentis acumen, illius contuendæ veritati addixit cunctisque ipsius sacris atque mysticis divinis prædicationibus intelligentem auditum ac morigerum adhibens; admirandisque cunctis Christi operibus simplicem oculum atque lucidum admovens; ac præterea salutarium passionum, crucis mortis, sepultura, resurrectionis, omniumque reliquorum ipse spectator sociusque effectus, mirandum in modum ipse seipso (o omni admiratione prosequende inaspectabilium spectator!) excedis, totusque Dei excessu rapientis eficeris, Deique Spiritu nascens, divinus plane spiritus evadis. Quamobrem etiam Paracletus e cœlo effusus, quasi cum propria prole consuescit: ipsaque substantia illapsus et versans, divinisque illustrationibus ac muneribus replens, sapientia adimplet et intellectu, impletque fortitudine et scientia; pari denique coryphæis antiquissimisque munere, signorum prodigiorumque virtutibus liberaliter donavit. Quid igitur? Num Spiritum quidem in ignis specie e coelo descendentem pari reliquis munere suscepit, non pari vero conatu gratiam quæ in illo est, gentibus annuntiavit? aut a Petri ac Pauli divina pro apostoli partibus sapientia, id est, magniloquentia, defecit? Nequaquam. Hlis namque per omnes nationes ac terræ oras discurrentibus, prout cuique obtigerat, aut Paracletus discernebat, verbumque vitæ oris ipso officio, his in quos incidebant enarrantibus; hic, ferventi Dei æmulatione succensus, animis gliscebat, discruciabatur, gre molesteque habebat, cordis parturiginem ferre non Οὕτως Λευῖς θαυμασίως τὸν τρόπων μεταποιηθείς, εἰς Ματθαῖον καὶ τὴν προσηγορίαν μετηλλάξατο καὶ ὥσπερ ἐτελώνησε πρότερον τὸν χρυσόν, τῷ βασιλεῖ τοῦ ἔθνους τὸ ὑπήκοον φορολογούμενος, οὕτως ἐτελώνησεν ὕστερον τὸν Χριστόν· ἑπόμενος μὲν πρὸς τὴν πνευματικὴν πανδαισίαν τῶν λόγων καλοῦντι καὶ μυστικήν· καλῶν δὲ καὶ αὐτὸς αὖθις αὐτὸν εἰς τὴν οἰκίαν, καὶ φιλοφροσύνῃ δεξιούμενος, εδέσμασί τε θεραπεύων διττοῖς· ὡς ἄνθρωπον μὲν, τοῖς τοῦ σώματος ἐπιτηδείοις· ὡς Θεὸν δὲ, Ιλεούμενος τῇ μετ τανοίᾳ, καὶ πίστιν προσάγων ενεργουμένην δι' ἀγά πης, τὸ κάλλιστον, ὧν ἐκεῖνος αἰτεῖ παρ' ἡμῶν. Διδ καὶ τελωνεῖται προθύμως, ἑαυτὸν τοῖς πεινῶσιν ὁ μεγαλόδωρος διδούς· πεινῶν τὸ πεινᾶσθαι, καὶ τρέ φων τοὺς ἐστιᾷν νομίζοντας. Ολον οὖν ἑαυτὸν ὁ μακάριος τῆς τελωνικής πράξεως ἀνακαθάρας, πρὸς ὑποδοχὴν εὔθετον κατεσκευάσατο τοῦ Χριστοῦ· ἀποβαλόμενος μὲν τὸ πνεῦμα τοῦ κόσ σμου, προσλαβόμενος δὲ τὸ τοῦ Θεοῦ. Ἐντεῦθεν σταυροῦται μὲν κόσμῳ παντὶ, καὶ πάσαις ταῖς κοσμικαῖς ἐπιθυμίαις, καὶ ἀνακενοῦται καὶ καθαίρεται· καὶ τῶν τῆς ματαιότητος παντάπασιν ἀποδιυλίζεται λογισμῶν· μόνῳ δὲ τῷ Ἰησοῦ ζῶν, καὶ τούτῳ κατ᾽ ἴχνος ἀκολουθῶν, ὅλην μὲν τὴν ἐκ φύσεως ἀγχίνοιαν καὶ τῆς διανοίας τὴν ἐντρέχειαν καὶ τὴν ὀξυωπίαν τοῦ νοῦ, πρὸς ὅρασιν τῆς κατ' αὐτὸν ἀληθείας ἀπησχόλει· πάσαις δὲ ταῖς ἱεραῖς αὐτοῦ θεολογίαις καὶ μυστι καῖς συνετὸν παραβάλλων καὶ εὐήκοον οἷς· καὶ ταῖς θαυμασίοις δὲ τῶν ἔργων Χριστοῦ πᾶσιν ἁπλοῦν ὀφθαλμὸν ἐπιβάλλων καὶ φωτολαμπῇ· καὶ πρὸς τούς τοις τῶν σωτηρίων παθῶν, τοῦ σταυροῦ, τοῦ θανά του, τῆς ταφῆς, τῆς ἀναστάσεως, καὶ τῶν ἑπομένων αὐτοῖς πάντων αὐτόπτης καὶ κοινωνός γεγενημένος, ἐξίστασαι μὲν ἑαυτοῦ θαυμασίως, (ὦ θαυμασιώτατε τῶν ἀθεωρήτων θεωρητά!) ὅλος δὲ τοῦ ἐξιστῶντος γίνῃ Θεοῦ· καὶ Θεοῦ Πνεύματι γεννώμενος, πνεῦμα θεῖον ἀτεχνῶς γίνῃ· οἷς δὴ καὶ ὁ Παράκλητος ἄνω θεν ἐκχεθεὶς, ὡς οἰκείῳ γεννήματι προσομιλεῖ· καὶ κατ' οὐσίαν ἐμφιλοχωρῶν, καὶ τῶν θεαρχικῶν ἐλλάμψεων καὶ δωρεῶν ἐμπιπλῶν, πληροῖ μὲν σοφίας καὶ συνέσεως, πληροῖ δὲ ἰσχύος καὶ γνώσεως· ἐν σημείων δὲ καὶ τεράτων δυνάμεσιν, ἴσα τοῖς κορυ φαίοις καὶ πρεσβυτάτοις ἐφιλοτιμήσατο. Τί οὖν; "Αρα τὸ Πνεῦμα μὲν ἐν εἴδει πυρὸς οὐ ρανόθεν καθιέμενον ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ὑπεδέξατο, οὐχ ὁμοίως δὲ τὴν ἀπ' αὐτοῦ χάριν τοῖς ἔθνεσιν ἀπήγγειλεν; ἢ Πέτρου καὶ Παύλου τῆς ἀποστολικῆς Θεοσοφίας, ήτοι μεγαλοφωνίας, ἀπελείφθη; Οὐδα - μῶς. Καὶ γὰρ, τῶν μὲν κατὰ πᾶν ἔθνος καὶ πᾶν κλίμα τῆς γῆς διατρεχόντων, ὡς ἔλαχεν ἕκαστος, ή ὡς ἀφώριζεν ὁ Παράκλητος, καὶ τὸν τῆς ζωῆς λόγον τοῖς παρατυγχάνουσι διὰ στόματος ἐξηγουμένων, οὗ - τος, ζήλου Θεοῦ πυρπολούμενος θερμότητι, εσφά δαζε μὲν καὶ κατετρύχετο καὶ ἤσχαλλε, τὴν ὠδῖνα τῆς καρδίας ὑπέχειν οὐχ οἷός τε ὤν· καὶ πᾶσαν τὴν

ORATIO XI. IN LAUDEM S. MATTHÆI APOST. ' οἰκουμένην, ὅσον εἰς τὴν αὐτοῦ πρόθεσιν ήκον, τοῦ & valens; ac orbem universum, ad ejus animal propoτῆς χάριτος λόγου πληρῶσαι προθυμούμενος. situm quod attinebat, verbo gratiæ implere satagens. Ανακοπτόμενος δὲ τῆς ἱερᾶς ἐπιθυμίας φυσική τοῦ ἁγίου σώματος ἀδυναμίᾳ, οὐκ ἀναπέπτωκε τῇ ῥαθυμίᾳ· οὐ ῥαστώνῃ ἑαυτὸν ἀπέδοτο καὶ τρυφῇ οὐδὲ σωματικαῖς ἀνεκλήθη διαίταις καὶ ἀνέσεσιν· ἀλλὰ δευτέραν ἦλθεν ὁδὸν, ἐπίτομον καὶ ἄμοχθον, καὶ πάσαις ἀνθρώπων σωτηριώδη γενεαίς. Συν αγαγὼν ἑαυτὸν ὡς οἷόν τε ἦν, καὶ τὴν θεανδρικὴν τοῦ Λόγου πρὸς ἀνθρώπους ἐπιφάνειαν καὶ πᾶσαν τὴν θεουργὸν οἰκονομίαν διὰ μνήμης σαφούς ἀνατυπωσάμενος τῇ διανοίᾳ, καὶ οἷον ὑπ' ὄψιν λαβών, λογογρα φεῖ τὴν εὐσέβειαν· καὶ ἅπερ ἀγράφως τοῖς ἔθνεσι διὰ γλώσσης οἱ ἄλλοι παρεδίδοσαν, ταῦτα Ματθαῖος ὁ μέγας διὰ συγγραφικής θεωρίας συγκεφαλαιούμε. νος, ὅλον τοῦ Λόγου τὸ μυστήριον ἱεραῖς ἀνατέταχε θεηγορίαις. ᾿Ανωθεν γὰρ τῆς γενεαλογίας ἀπὸ ᾽Αβραὰμ την ἀρχὴν καταβαλόμενος, καὶ καθεξής, προϊών, τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν εὐαγγελίζεται τοῦ Χριστοῦ· εἶτα, τὴν ἀνάδειξιν, τὴν βάπτισιν αὐτοῦ καὶ τὸν πειρασμόν· εἶτα, τῶν ἀποστόλων τὴν ἐκε λογὴν, τὰς ἱερὰς μυσταγωγίας, ὅσας τε διὰ πα ραβολῶν, καὶ ὅσας ὁ Κύριος ἐν παῤῥησία τοῖς ὄχλοις ώμίλει καὶ τοῖς μαθηταῖς· εἶτα, τὰς ὑπερφυείς θαυματουργίας, τὰς τῶν νοσούντων θεραπείας, τῶν δαιμόνων τὰς καθάρσεις, τῶν πολυτρόπως πα σχόντων τὰς ἰάσεις, τὴν τῶν ἄρτων εὐλόγησιν, τὸν ἐν θαλάσσῃ περίπατον, τὴν ἐπὶ τοῦ ὄρους ἀλλοίωσιν. Καὶ πᾶσαν ἁπλῶς τερατουργίαν ὑπερφυᾶ, καὶ πᾶ σαν πράξιν τοῦ Ἰησοῦ, καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν ἀξιο λογωτάτην, Θεοῦ φωναῖς, ὁ τοῦ Πνεύματος ἄριστος μυστογράφος ύφηγεῖται. Ναὶ δὴ καὶ τὰ τῆς δευτέ ρας αὐτοῦ παρουσίας, εξέφρασε μυστήρια· πρὸς δὲ, καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ πώλου καθίζησιν, καὶ τῶν παίδων τὴν ὕμνησιν, καὶ τῶν Ἰουδαίων τὴν βασκανίαν· καὶ τὸν δεῖπνον τὸν μυστικὸν, καὶ τὴν Ἰούδα προδοσίαν, καὶ τὴν ὑποκεκριμένην του Πιλάτου κρίσιν καὶ κατάχρισιν· τὸν κάλαμον, τὸν στέφανον, τὸν ἐμπαιγμόν, τὸν σταυρὸν, τὴν ταφήν, τὴν τριήμερον ἀνάστασιν καὶ ἐμφάνισιν. Καὶ πᾶσαν συνόλως φάναι τοῦ Λόγου τὴν οἰκονομίαν, ὁ τοῦ Λόγου λογιώτατος ἐν γραφῇ διηγησάμενος ὑπογραφεύς, κοινὸν προὔθηκε πᾶσιν ἔθνεσιν πρόγραμμα· θεοσεβείας, ἐχέγγυον πίστεως, ἀγάπης ἐμπύρευμα, τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας ἀπόδειξιν, τῆς βασιλείας ἀνακήρυξιν, τῆς οἰκονομίας βεβαίωσιν, ἀληθείας στηριγμόν, ψυχῶν φωτισμόν, ἀρχὴν ἤτοι πηγὴν ἁγιασμοῦ καὶ ἀκραιφνοῦς σωτηρίας ὑπόθεσιν, τὸ κατ᾽ αὐτὸν Εὐαγγέλιον τοῖς πέρασιν ἐκδεδωκώς. Οὕτως οὐχ ἑνὶ μὲν ἔθνει Ματθαῖος ἐπιδημεῖ· τῶν ἄλλων δὲ κατὰ σώματος ἀναγκαίαν περιγραφὴν καὶ ἀδυναμίαν φύσεως ἀπολείπεται· οὐδὲ πᾶσι μὲν ἔθνεσ σιν ἐπιφοιτῇ· ὀλίγοις δὲ τῶν ἀνθρώπων ὁμιλῶν, τὸν τῆς θεογνωσίας ἐπιλάμπει πυρσόν· οὐδὲ πᾶσι μὲν ὁμιλεῖ, μόνοις δὲ τοῖς κατὰ τὴν αὐτοῦ περιοῦσι γε νεάν· ἡ πάσαις μὲν ἐφεξῆς γενεαῖς τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν αὐτοῦ βασιλείαν καὶ τὴν σάρκωσιν εὐαγγελίζεται· Obstante vero sacro desiderio, quod corpuscule imbecilliore natura praeditus erat, non ignavia concidit, non se mollitiei ac deliciis deditum voluit, non corporali exquisito victu ac delicatiore resiliit; sed alteram iniit viam, eamque compendiariam, nec quidquam morosam, cunctisque hominum ætatibus salutarem. Quinimo ipse seipsum, quoad licebat, colligens, Deique virilem Verbi ad homines apparitionem, omnemque divinam dispensationem clara mente memoria informans, ac velut ob oculos ponens, scripto consignat pietatem: quæque adeo reliqui gentibus linguæ munere non scripta tradiderant, hæc magnus Matthaus scripta commentatione summa colligens, totum Verbi mysterium sacris prædicationibus intexuit. Sursum enim ab Abrahamo generationum seriem orsus, ac deinceps procedens, quæ secundum carnem est, Christi generationem annuntiat: tum ejus ostensionem, baptismumque et tentationem; deinde apostolorum electionem, sacrasque institutiones, quæcunque Dominus in parabolis, et quacunque palam turbis ac discipulis loquebatur. Ad hæc eximia miracula, curatos ægrotos, a dæmonibus mundatos, variis languoribus sanatos, panum benedictionem, ambulationem supra mare, immutationem in monte; omnem denique simpliciter prodigiorum stupendam vim, omnemque Jesu actionem, ac omnem præcipui momenti operationem, Dei vocibus, optimus mysteriorum Spiritus scriba et interpres exponit. Quin et ea, quæ ad secundum adventum spectant mysteria, exsecutus est. Ad hæc etiam sessionem super pullum, et puerorum laudem, Judæorumque invidiam: item cœnam mysticam et Judæ proditionem, ac Pilati simulatum judicium et condemnationem: arundinem, coronam, illusionem, crucem, sepulturam, triduanam resurrectionem et apparitionem. Omnem denique, ut universim loquar, Verbi dispensationem, Verbi disertissimus scriba scripto enarrans, cunctis gentibus pietatis proposuit titulum, fidei pignus, dilectionis fomitem, bonitatis divinæ ac clementiæ declarationem, regni prædicationem, mysterii Christi confirmationem, veritatis fulcimentum, animorum illuminationem, sanctificationis originem sive fontem veræque salutis argumentum, abs se scriptum Evangelium orbis finibus edens. Sic Matthæus non ad unam proficiscitur gentem; reliquis autem naturali corporis circumscriptione, ac naturæ ipsa imbecillitate deest: neque ad omnes quidem se confert, cum paucis vero hominum sermonem miscens, divinæ eis cognitionis atque fidei facem accendit: nec cum omnibus quidem, cum iis vero duntaxat quos illa superstites ferebat ætas: aut omnibus quidem deinceps ætatibus Jesum

annuntiat, ejusque regnum ac Incarnationem, non οὐχ ὁμοίως δὲ πάσαις τὰς τῆς ἀληθογνωσίας έπαι similiter tamen veræ scientiæ fulgores cunctis affundit: quinimo solis instar lucidos Evangelii radios in omnem simul terrarum orbem, omnemque nationum linguam emittens, atque omnem hominum mentem secundum ætatum successionem ad proprium theologiæ lumen illiciens, pari cunctos indulgentia, largo velut fonte, beneficio impartit: iis quidem qui simplicem atque fidelem animi oculum adhibeant, veralux et salutaris exsistens; iis autem qui prave nec in fide in eum intendant, Spiritus scilicet judicii ardorisque *. Scriptio hæe Lycurgi leges et Solonis nugas esse ostendit. Hæc Platonis non vere exsistentes respublicas longasque verborum ineptias, silentio damnavit: tantoque omni Aristotelica obscuritate ac argumentis non concludentibus, omnique apud Gracos facundissimorum lucubratione ac scripto divinior est ac sapientior, quanto cœlum terra sublimius, solque, ejuscemodi lucerna, quæ nobis accenditur, lucidior est ac splendidior: quin, si lubet, quanto Deus homine nobilior, atque veritas umbra expressior. " Satis enim fuit omnium loco beatissimus publicanus ad orbis terrarum eruditionem. Satis fuit, iis qui vellent pietatem colere, ad pietatem: ad sapientiam et scientiam, his qui sapientiæ ac scientiæ amatores essent ac quidem actioni deditis, ad disciplinam vitæque normam: contemplationi autem studentibus ac supernæ Dei claritatis avidis, ad theologiam errorisque omnis expertem mentis ad coelestia subductionem. Satis fuit cunctis gentibus Græcorum illius loquacitatis vice, compendiaria Evangelii doctrina ad supernam philosophiam doctrinamque et illuminationem. Hinc neglectæ academiæ, Stoicorum et Peripateticorum scholæ: neglectæ vero Athenæ et Thebæ, eorum domicilia et sedes qui videbantur philosophiam colere ridiculumque supercilium, ac despuenda inani fastu tumentium jactantia spreta; cujus etiam merito a vera sapientia excidentes, discipuli doctoresque impiorum deorum impie, vatesque et sacerdotes exsecrabilium mysteriorum, exstitere: turpėm scilicet turpis cupiditatis demetentes fructum, dignamque mercedem erroris reportantes. Cuncta hæc abolita sunt et exsufflata, velutque fumus soluta ac sicut pulvis sublata, ex quo tu, ο beate, animo incorrupto menteque e terra in cœlum extensa, velut tuba ductili, tuba cornea **, divinos a te conscripti Evangelii sonos clangis. Id commodi ex tua sapientia consecuti sumus. Hunc tuis ex laboribus sempiterna dignum memoria ac indeficientem fructum decerpimus, quem in vera vite manens atque a spiritali purgatus agricola tanquam fertilis palmes multiplicem edidisti; eoque impleti, mortis abjicimus tenebras, ac induimus vitæ lucem "*. 8 Isa. iv, 4. s' Psal, xcvii, 6. • Joan. xv, 8. γάζει μαρμαρυγάς· ἡλίου δὲ τρόπον τὰς φωτοβόλους ἀκτίνας τοῦ Εὐαγγελίου κατὰ πᾶσαν ὁμοῦ τὴν οἰκου μένην, καὶ πᾶσαν ἐθνῶν διάλεκτον ἐπαφιείς· καὶ πᾶ σαν ἀνθρώπων διάνοιαν κατὰ γενεὰν καὶ γενεὰν πρὸς τὸ οἰκεῖον τῆς θεολογίας ἐπισπώμενος φῶς, ὁμοτίμως τοῖς πᾶσιν ἐπιβλύζει τὴν εὐεργεσίαν· τοῖς μὲν ἁπλοῦν αὐτῶν καὶ πιστὸν τὸν ὀφθαλμὸν τῆς καρδίας ἐπιβάλλουσιν, ἀληθινὸν καὶ σωτήριον γινόμενος φῶς· τοῖς σκολιῶς δὲ καὶ οὐκ ἐν πίστει πρὸς αὐτὸν ἀτενίζουσι, πνεῦμα κρίσεως καὶ πνεῦμα καύσεως καθε ιστάμενος. Τοῦτο τοὺς Λυκούργου νόμους καὶ Σόλωνος βαττολογίαν ἀπέφηνεν. Τοῦτο Πλάτωνος τὰς ἀνυποστάτους πολιτείας, καὶ τὰς μακράς κατεσίγασεν αδολεσχίας· καὶ πάσης Αριστοτελικῆς ἀσαφείας καὶ απεραντολογίας, καὶ πάσης τῶν παρ' Έλλησι φιλολογωτάτων συγγραφῆς κατὰ τοσοῦτον ἐνθεώτερόν τε καὶ φιλοσοφώτερον, ὅσῳ τῆς μὲν οὐρανὸς ὑψηλότε ρος, ἥλιος δὲ τοῦ παρ' ἡμῖν λύχνου φανότερος και περιλαμπέστερος· εἰ βούλει δὲ, καὶ ὅσῳ Θεὸς ἀνθρώπου τιμιώτερος, καὶ ἀλήθεια ἐκτυπώτερα σκιάς. Ηρκεσε γὰρ ἀντὶ πάντων ὁ τρισμακαριώτατος τε λώνης τῇ οἰκουμένῃ πρὸς παίδευσιν· ήρκεσε τοῖς εὐσεβεῖν ἐθέλουσι, πρὸς εὐσέβειαν· πρὸς σοφίαν καὶ γνῶσιν, τοῖς γνώσεως καὶ σοφίας ἐρασταῖς· καὶ τοῖς πρακτικοῖς μὲν, πρὸς νομοθεσίαν· τοῖς θεωρητικοῖς δὲ καὶ τῆς ἄνω Θεοῦ λαμπρότητος εφιεμένοις, πρὸς θεολογίαν καὶ ἀναγωγὴν ἀπλανῆ· τοῖς πᾶσιν ἔθνεσιν ήρκεσεν, ἀντὶ τῆς Ἑλληνικῆς πολυλογίας, τῷ συν τετμημένῳ τοῦ Εὐαγγελίου λόγῳ πρός τε φιλοσοφίαν τὴν ἀνωτάτω καὶ διδασκαλίαν καὶ φωτισμόν. Εντεῦθεν ἡμέληνται μὲν αἱ ἀκαδημίας, καὶ στοαὶ καὶ περίπατοι· ἡμέληνται δὲ ᾿Αθῆναι καὶ θῆ βαι, τῶν φιλοσοφείν οἰομένων αἱ διατριβαί· καὶ ἡ καταγέλαστος όφρύς, καὶ ἡ κατάπτυστος οίησις τῶν κατοιομένων περιεώραται, δι' ἣν καὶ τῆς ἀληθινῆς σοφίας ἁμαρτάνοντες, μύσται καὶ μυσταγωγοί θεῶν ἀθέων ἀθέως, ἐκφαντορές τε καὶ τελετουργοί μυστη ρίων κατέστησαν ἐναγῶν· αἰσχρὸν αἰσχρᾶς ἐπιθυ μίας τρυγώντες καρπὸν, καὶ τὴν ἀντιμισθίαν ἀξίαν Ο τῆς πλάνης κομιζόμενοι. Πάντα ταῦτα κατήργηται καὶ ἡφάνισται, καὶ ὡς καπνὸς ἐλύθη, καὶ ὡς κονιορτὸς ἐξήρθη, ἀφ' οὗ σύ, ὦ μάκαρ, ἀκηράτῳ ψυχῇ, καὶ γῆθεν εἰς οὐρανὸν ἐκτεταμένη διανοίᾳ, οἷα σάλπιγγι ἐλατῇ, σάλπιγγι κερατίνῃ, τὸ κατὰ σὲ θεόφθογγον Εὐαγγέλιον σαλπίζεις. Τοῦτο τῆς σῆς ἀπωνάμεθα σοφίας. Τοῦτον δρεπόμεθα τῶν σῶν πόνων ἀείμνηστον καὶ ἀνέκλει πτον καρπὸν, ὃν ἐν τῇ ἀληθινῇ μένων ἀμπέλῳ, καὶ πρὸς τοῦ νοητοῦ καθαιρόμενος γεωργού, καθάπερ εὔφορον κλῆμα, πολυπλάσιον ἐκαρποφόρησας· καὶ τούτου πληρούμενοι, ἀποτιθέμεθα μὲν τὸν σκότον τοῦ θανάτου· ἐνδυόμεθα δὲ τὸ φῶς τῆς ζωῆς. 9. Rom. XIII,

Conus est, fidelis minister, opera pretium existima- τες φωτίζωνται, καὶ πάντες παιδεύωνται καὶ πρὸς sti; quo scilicet omnes iñuminentur et erudiantur, θεοσέβειαν παρακαλῶνται. et ad religionis cultum provocentur. Salve sis, quod et reliquorum deinceps evangelistarum probum exemplar exstitisti, tuaque æmulatione etiam illos ad sacri Evangelli conscriptionem movisti, et ut omnes Ecclesias medificarent, incitamento fuisti. Gaude et exsulta, amice Dei fidelissime, Verbi minister probatissime, ac Paracleti scriba sacratissime: memorque tui memorum, ac eos benedicens qui te benedicunt, ac sanctificans qui sanctificant, ducas nos, o beate, et dirigas in Christo Jesu, immaculatosque Paracleto exhibeas, unius principatus et sanctitatis ac vitæ auctori, Trinitati, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XII. Χαῖρε, ὅτι καὶ τῶν μετὰ σὲ εὐαγγελιστῶν ἀρ χέτυπον γέγονας ἀγαθόν· καὶ ὁ ἐκ σοῦ ζῆλος κἀκείνους πρὸς τὴν ἱερὰν τοῦ Εὐαγγελίου κεκίνηκε γρα φὴν, καὶ πρὸς οἰκοδομὴν τῶν ὅλων ἠρέθισεν Ἐκκλησιῶν. Χαῖρε καὶ ἀγαλλία, φίλε Θεοῦ πιστότατε, ὑπηρέτα τοῦ Λόγου δοκιμώτατε, καὶ τοῦ Παρακλήτου μυστι κώτατε γραμματεῦ· καὶ μεμνημένος τῶν μεμνημένων σου, καὶ τοὺς εὐλογοῦντας σε εὐλογῶν, καὶ ἁγιάζων τοὺς ἁγιάζοντας, οδηγήσαις ἡμᾶς, ὦ μα κάρις, καὶ κατευθύναις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· καὶ ἀμώμους τῷ Παρακλήτω παραστήσαις, τῇ μοναρχικῇ καὶ ἁγιαρχικῇ καὶ ζωαρχικῇ Τριάδι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Laudatio sancti ac celebratissimi apostoli Simonis Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Σίμωνα Zelotæ. Quam læta hodie dies, insignisque festivitas ac jucunditatis plena! Etenim omnes quidem dies, feSimonem Cananitem, Lucas, Hebraicam vocem interpretatus, Zelotem vocat, Luc, vi, 15, et Act. 1, 13; quo cognomine distinguunt evangelistæ a Simone Petro. Foedo errore Synax. nostrum Tilian. Els tŵy o' wv. cum esset unus de septuaginta, voluit scribere tŵy 18', unus de duodecim, nec enim aliter de illo loquitur quam Menæa edita: cunctaque apostolum primi ordinis officio sonant; nec de eo cuiquam aliud, sic clara Evangelii luce, in mentem venit, aut venire potuit. Græci in Menæis editis eumdem faciunt cum Nathanaele, qui legitur Joan. a Philippo adductus ad Jesum. Volunt etiam edita fuisse sponsum, quando Jesus vocatus ad nuptias, aquam in vinum vertit; quo miraculo inter familiares discipulos, illi adhæserit. Sed hæc minus certa, carentque majorum auctoritate. Nec liquet Nathanaelem inter apostolos fuisse cooptatum; etsi alii, minori fundamento, eum ipsum Bartholomæum putent sponsum vero, Joannem evangelistam. Falluntur etiam, qui quasi ab oppido Cana, Cananitem dictum volunt, et non potius a Nap, quod sic hene Lucas, wths interpretatus sit; quomodo et LXX eam vocem reddiderunt Exod. xx, 5, et alibi. Ac vel hinc ruit commentum illud de Simonis nuptiis in Cana Galilææ, quasi domi et in propria urbe carum convivium dederit. Drusius existimat, aliunde forte dictum Cananitem, aliunde Zelotem; et primum quidem a patria (Cana scilicet), alterum ab alio quopiam. Verius tamen apparet idem esse nomen, undecunque Simoni hæserit, sive erat ex illorum numero qui Endwstał vocabantur, de quibus Theophyl. in Acta, Suidas et alii; qui alio modo Essai dicebantur; sive istud a familia cognomen habuit, vel potiusa virtute ejusque præstantia illud nactus est, uti in Petro et filiis Zebedæi se res habuit, quos sic Dominus certa mysterii ratione novo nomine auxit, ut scite Nicetas exponit: ob fidei scilicet firmam immobilemque constantiam, et ob magnificentiam prædicationis. Excelluisse verbi præconio vereque Evangelii tonitruum exstitisse Jacobum argumento est, ipsa illius maturata passio, ac qua apostolis reliquis, Herodis Agrippa et Judæorum æmulatione, velut prædicationis munere atque vi cunctis antistes, praivit: quæ certe singularis laus est nostri Simonis, sic Luca interprete, quartum in apostolis esse, quem Dominus sic novo titulo atque nomine auxerit. τὸν Ζηλωτὴν Τί φαιδρὰ σήμερον ἡ ἡμέρα, καὶ εὔσημος ἑορτὴ, καὶ θυμηδίας μεστή· καὶ γὰρ πᾶσαι μὲν ἡμέραι, Nusquam Nicetas aut Græcorum Menæa vel Nicephor. Dominicæ affinitatis seu cognationis, in eo meminerunt: proinde alium censent, nedum a Juda Thaddæo vel Lebbæo; sed etiam a Simone Cleopha, vel, ut alii, Simeone, qui Jacobo fratri in sede Hierosolymitana successit, ac crucis supplicio, Trajano imperatore, cum centum viginti annorum esset, Davidici generis invidia sublatus est, ut ex Hegesippo refert Eusebius 1. 11, c. 11 et 32. Ábdias tamen, germanum fratrem facit, cum Juda, qui et Thaddeus, et cum Jacobo; vultque omnes ex Cana Galilææ oriundos, parentibus Alphao et Maria Cleophæ filia: solum vero Jacobum, Josepho patre natum, eamque ob rem fratrem Domini peculiarius vocitatum: quæ multa implicant, alis non satis consona, aut pluribus recepta: quamvis fere nostrates, quidquid de Simone, ejusque præcipue in Perside exitu dixerunt, ex cœnoso hoc fonte accepisse noscantur. Orig. Matth. x111, 55, ubi de fratribus Domini sic nuncupatis, Et fratres illius Jacobus et Jose et Simon et Judas, laudata Judæ epistola paucorum quidem versuum, sed plena efficacibus verbis gratiæ cœlestis (quod illiusgrave testimonium est), de Josete et Simone subdit, nihil se compertum habere sive alias ipsum Simonem Cananitem seu Zelotem existimavit, sive, quod Hegesippus prodidit, longe ab eo diversum putavit; nec apostolum ex duodecim, sed communem discipulum. Rosweidi vetus martyrologium Romanum, quo brevius ac simplicius, hoc verius: v Kal. Novembr. Simonis et Thaddæi apostolorum. Voluitque Corbeiense Dacherii eadem simplicitate, etsi in eo aliquid luxatum est, dum Zelotis cognomen, non Simoni, sed Judæ ascribit: ac si duo cognomina, Cananæus et Zelotes, alterumque Simonis sit, et Judæ alterum; Et alibi sanctorum apostolorum Simonis Cananæi, et Judæ Zelotis. Quod alibi dicit, nec certum locum assignat, ut illi moris est, indicat ejus auctor ignotum habuisse, quo loco fuerint consummati, ac vel non legisse Abdiam, vel illius commentum de apostolorum simul in Perside martyrio, quale narrat, respuisse; quod sic avide hauserunt Ado Romanæque tabulæ, nedum recentiores, sed et paulo antiquiores, sæpius Lugd., Parisiis, etc., ante novam recensionem, recusa. Et sane consensit gentium illarum traditio, qui sibi Judam Thaddacum seu Lebbæum vindicant apostolum, ejusque

ORATIO XII. — IN LAUDEM. S. SIMONIS APOST. ἑορταί Κυρίου, καὶ πᾶσαι πλήρεις ἀγαλλιάσεως καὶ sta Domini; omnesque exultationis pleni, ac spiriπνευματικῆς χαρᾶς αίτιας, τοῖς Πνεύματι θεού ἀγομένοις· πάσαις γὰρ ἡ σοφία τὰς τῶν ἁγίων αὐτῆς επιμερισμένη μνήμας, καὶ τούτοις ώσπερ άστρων ἐπιτελεῖς τὸν ὅλον τοῦ ἐνιαυτοῦ στέφανον εὐλογοῦσα καὶ κατακοσμοῦσα, πάσης ὅσαι ἡμέραι τερπνότητος, καὶ χαρμοσύνης τὰς τῶν εὐσεβῶν ἀναπίμπλησι ψυχάς μάλιστα δὲ τῶν ἡμερῶν αὗται φαιδραὶ, καὶ χαρίεσσαν ἐνιεῖσαι τοῖς φιλοθέοις την τερπωλὴν, καθ᾽ ἂς τῶν ὑψηλῶν ἀποστόλων ἕκαστος τὴν γῆν ἀφεὶς, ἀνέπτη πρὸς τὸν οὐρανόν· καὶ τῶν ὑπὲρ τοῦ διδασκάλου πότων ἀπαλλαγεῖς καὶ τοῦ θανάτου, πρὸς τὴν ἀνώδυ τον καὶ τὴν μακαρίαν ἐν αὐτῷ μετέστη ζωήν. Ὥσπερ γὰρ οἱ κατ' οὐρανὸν ἀστέρες, πάντες μὲν λαμπροὶ τὴν φύσιν καὶ διαυγείς, οὐ πάντες δὲ ὁμοίως φωτὶ λάμπουσιν· Αστὴρ γὰρ, φησὶν, ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτω δὴ καὶ αἱ ἡμέραι πᾶσαι μὲν επίσημοι καὶ εὐφρόσυνοι, διὰ τοὺς μνημονευομένους ἐν αὐταῖς ἁγίους· οὐ τῆς ἴσης δὲ πᾶσαι χάριτός εἰσι μεταδοτικαί. Κατὰ τοσοῦτον δὲ τῶν ἄλλων αἱ τῶν δώδεκα μνῆμα τοῦ Χριστοῦ μαθητῶν, τῷ τε μεγέθει τῆς δόξης καὶ τῇ τῆς λαμπρότητος ὑπερβαλλούση περιουσίᾳ, καθόσον καὶ αὐτοὶ τῶν ὅλων ἁγίων τῇ μεγαλειότητι τῆς ἁγιότητος ὑπερανέβησαν. Οὐκοῦν ἀγαλλιασώμεθα σήμερον καὶ εὐφρανθώ μεν, καὶ τῆς ἀποστολικῆς μνήμης καὶ χάριτος και τατρυφῶντες, τῆς ἡμέρας πνευματικὴν ἑορτὴν συν στησώμεθα καὶ δημοτελή· καὶ πᾶσαν μὲν ἐργασίαν σωματικὴν, πάσαν δὲ μέριμναν καὶ βιοτικὴν ἀφέμενοι φροντίδα σχολάσωμεν καὶ γνῶμεν τίς ὁ τῆς ἡμέρας ταύτης φωστήρ καὶ τῆς θαυμασίας χάριτος ἀρχηγός· γνῶμεν τίς ὁ τῆς ἑορτῆς ἔξαρχος, καὶ ἐν τιν σήμερον ὁ τῆς δόξης εὐδόκησεν ἐνδοξασθῆναι Θεός. Βούλεσθε ἀνακηρύξω τὸν ἡμᾶς ἐπὶ τὴν αὐτοῦ ξε ναγωγούνται μνήμην; ἢ πᾶσι καταφανές, ότι Σίμων ὁ μέγας ἀπόστολος, ὑπόθεσιν ἑαυτὸν λαμπροτάτης πανηγύρεως ταῖς Ἐκκλησίαις παρασχόμενος, τῆς πνευματικῆς ἡμῖν εὐφροσύνης καθηγεῖται καὶ χαρμονῆς. Σίμων, ὁ τῆς ὑψηλῆς δωδεκάδος τῶν μαθη τῶν εἶς. Ο πᾶσαν μὲν τῶν κορυφαίων ἀρετὴν, πασαν δὲ χάριν τοῦ Πνεύματος ὁμοίως ἐκείνοις καὶ talis gaudii causa, his qui aguntur Spiritu Dei ". Cunctis enim sanctorum suorum memorias dispertita sapientia, iisque velut astris orientibus omnem anni benedicens eɩ perornans coronam, omni quotidie voluptate et gaudio piorum animos adimplet ''. Inter reliquos tamen dies illi maxime læeli, ac qui gratam religiosis animis jucunditatem injiciant, per quos sublimium quisque apostolorum dimissa terra, in cœlum evolavit; laboribusque magistri causa desudandis ac morte liberatus, ad dom toris nesciam atque beatam in illo vitam commigravit. ¹ª Rom. viu, 14. 13 Psal. LXIV, 12. 1 1 Cor. xν, 41. hactenus exuviis gloriantur, non sic Simonis, quod et Patrum nostrorum Majoris Armeniæ doni commorantium testimonio mihi confirmatum est. Quæ monumenta habeant Britannica Ecclesiæ, Simonis apud eos apostolatus et consummationis, sive illius crucis, quæ sic Græcorum traditioni respondeant, Bre latet. Et certe bene est, quod tanto Greci consensu Simonem Occidentis apostolum scribunt, ejusque res ac itinera, nihil fere minora quam Thomæ per Orientem ad Indiam usque, Nicelas exornat. Utque peragrata Cyrene et Africa in Britanniam venerit, tantaque in ea apostolica virtute patrarit, haud putandus non salutasse Gallias, nihilque illis contulisse; aut eas solas, quæ nobilissima pertio erant imperii Romani, primorum apostolorum vestigia non meruisse. Undecunque vero orta Græcorum hæc traditio, liquet antiquis Quemadmodum enim quæ cœli axem ornant, cunctæ quidem natura splendidæ ac pellucidæ stellæ; non omnes tamen pari fulgent radiorum jubare; stella enim, inquit, difert a stella in elaritate; sic etiain omnes quidem dies insignes et læti, ob sanctorum illis consignatas memorias: at non ita comparatum, ut eadem omnes impartiant gratia. Tantum autem duodecim Christi discipulorum memoriæ, tum claritatis magnitudine, tum splendoris abundantia præstant, quantum et illi sanctos reliquos sanctitatis magnificentia superarunt. Igitur exsultemus hodie et lætemur, apostolicæque memoriæ atque gratiæ munere perfruentes, spiritalem populique omnis conventu celebrem diei lestivitatem constituamus: omnique corporali opere omnique seculi sollicitudine euraque posthabitis, vacemus ac inteHigamus, quodnam hujus diei sidus ac admirandæ gratiæ auctor. Intelligamus quis solemnitatis auspex, ac in quonam hodie Deus gloriæ voluit glorificari. Valtis prædicem, quis non recolenda sua memoria hospitio excipit? Annon omnibus liquet, magnum Simonem apostolum esse, qui seipsum splendidissing solemnitatis argumentum Ecclesiis prae bens, spiritalis nobis lætitiæ atque gaudii auctor et auspex exsistit? Nempe Simon unus e sublimi duodecim choro; qui omni quidem coryphæorum virtute, omnique Spiritus gratia consimili illis raignota fuisse; nec ejus-quidquam Bedæ compertum fuisse, qui etiam minus accuratus Act. I, in Jacobo, Simnone et Juda; de quo plura. ac de illius retractatione, ad nostram S. Hippolyti Synopsim; ex qua Sophron. aliique sua hauserint de Simone Cananita filio Cleopha, qui successit Jacobo in episcopatu Hierosolymitano, ibique sepultus est, martyrio functus sub Trajano; quod plane stramineum est, et ecclesiastica historia adversum, sorioque Adoni improbatum. Ignota etiam Africanis illa Simonis in Africa peregrinatio et prædicatio, nulliusque veterum testimonio prodita, com Donalistæ post apostolos accepisse fidem Afros contenderent; nec Augustinus aliud posset opponere, quam Roma illos accepisse episcopos. Vide Bar. an. 44, 38.

NICETA PAPHLAGONIS tione, nulloque discrimine polleat; qui tamen ab ἀπαραλλάκτως καταπλουτῶν, ἀπὸ μιᾶς θὰ ἦν ἐκεῖνος una cum primis celebretur ac innotescat, qua reli- τῶν πάντων περισσοτέρως κατωρθώσατο γνωριζόμε quis abundantius fulsit; Simon cognomento Zelo- νος. Σίμων ὁ καλούμενος Ζηλωτής· ἐπίσης μὲν τοῖς tes, pari nimirum primis pietate in Dominum no- πρώτοις τῇ εἰς τὸν Κύριον εὐσεβεία σεμνυνόμενος ο bilitatus, qui tamen majori reliquis fervore orna- πλείονι δὲ τῶν ἄλλων θερμότητι κοσμούμενος, ευστό tus, rite Zelotes (id est, æmulator) audiat. Id enim χως κέκληται Ζηλωτής· τοῦτο γὰρ ζῆλος, θερμότης est zelus seu æmulatio, nempe fervor cum ratione κατὰ εὐλογιστίας ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ τιμῆς ἀναπτοsanoque consilio honoris Dei causa accensus, ac μένη, καὶ τῇ πίστει τὸ ἀσφαλὲς παρεχομένη. Οὗτος fidei tutamen certumque presidium praestans. Hie ἡμᾶς σήμερον διαπρυσίῳ κηρύγματι καὶ ἡσυχία nos hodie claro præconio lenique ac placido ad πρὸς μυστικὴν πανδαισίαν συγκαλεῖ· ἑαυτὸν δὲ που mysticas invitat epulas: seque ipse tanquam opi- λυτελῆ καὶ νοερὰν τράπεζαν προτιθείς· τὸν αὐτοῦ param ac splendidam mensam apponens, suamque δὲ σταυρὸν, καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ ἐσταυρωμένου παθήματα crucem, ac quibus crucifixi causa functus est, cruκαὶ ἀνδραγαθήματα ὥσπερ ἀκήρατα προβαλλόμενος ciamenta recteque facta ac virtutes velut immortaἐδέσματα, ἐν τούτοις τοὺς αὐτοῦ δαιτύμονας λαμles dapes offerens, convivas suos quam lautissime πρῶς ὅτι μάλιστα δεξιοῦται καὶ φιλοτιμεῖται. accipit ac habet. Quis non igitur præsto ad solemnitatem occurrat? Quis ita segnis, ita negligens ac morosus; quisve sic mollis animique solutus, ut delicias ejus modi, ut tantam jucunditatem talemque convivatorem contempserit? qui fuempe {filius hominis cum esset, ac bonam animam sortitus fuisset,” usque adeo tantaque diligentia seipsum excoluit, legisque documentis ac gratiæ placitis absolvit, ut Dei filius efficeretur ac existimaretur ". Vultis et disciplinæ modum, quo ad Patrem suum provectus est, discere? Præsto sum ut paucis referam: ac quaeso aurem solertem atque animum accommodate. Ille nimirum morigero auditu ac fideli memte divina edoctus, intelligensque Domini oracula, atque hæc a puero in animum congerens, hactenus quidem ceu rudimento lege instituebatur; carnalibusque justificationibus ac litteræ imperfectioni navans operam, inque illis exercens, ad gratiæ perfectionem præparabatur. Quia vero qui litteram abrogaret et spiritum consummaret, venerat: ac lucernæ quidem lucendi tempus excesserat, justitia autem Sol illuxerat; atque noctis se mostitia subducente, jam oriens sqmamos montium venices illustrabat; non amplius figuris umbrisque distineri sustinuit: non ut deinceps pædagogo affixus illique assiduus esset, operæ pretiam duxit: sed gravi illo jugo humeris excusso, jugum magistri suave imposuit; spretoque circumcisionis modesto onere, leve gratiæ onus elegit; ac relicto Mose, vocantem Jesum secutus est: qui nimirum suæ ili gratiæ radios affundens, propriæque gloriæ ac majestatis sensum immittens, atque sursum ducente spiritaliorique amore subvehens, ac indubia confirmans Åde, regnique prædi- 'cati spe desiderioque contendens, sibi totum addixisset ac devinxisset, subtilissimæ mentis elevationibus abstrusissimisque contemplationibus sibi eum concilians aptansque. Duplici vero jam ratione, vir beatissimus illi animum attendens, ac corpore quidern, quodque Sap. viii, 19. Τίς οὖν οὐκ ἀπαντήσει πρὸς τὴν πανήγυριν; Τίς οὕτω ράθυμος, οὕτως ἀμελής τε καὶ ὑπεροπτικός; τίς δὲ ᾽χαῦνος οὕτω καὶ ἐκλελυμένος, ὡς τοιαύτης τρυφῆς, τοιαύτης τερπνότητος καὶ ἐστιάτορος τοιούτου παραμελεῖν; ὅς Υἱὸς ὢν ἀνθρώπου, καὶ ψυχῆς λαχὼν ἀγαθῆς, ἐπὶ τοσοῦτον ἑαυτὸν δι' ἐπιμελείας έξησκήσατο, καὶ τοῦ νόμου τοῖς παραγγέλμασι, καὶ τοῖς τῆς χάριτος δόγμασι κατήρτιστο, ὡς Υἱὸν καταστῆναι καὶ λογισθῆναι Θεοῦ. Βούλεσθε καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀναγωγικῆς αὐτοῦ πρὸς τὸν Πατέρα πολιτείας μαθεῖν; Έτοιμος ἐπι τεμεῖν ἐγώ· καί μοι συνετόν οἷς καὶ διάνοιαν ὑπου σχεῖν. Ἐκεῖνος ἀκοῇ μὲν εὐπειθεῖ, διανοίᾳ δὲ πιστή, τὰ ἔνθεα λόγια τοῦ Κυρίου συνιείς, καὶ νηπιόθεν αὐτὰ συμβάλλων τῇ καρδίᾳ, τέως μὲν ἐστοιχειοῦτο τῷ νόμῳ, καὶ τοῖς τῆς σαρκὸς δικαιώμασι παιδοτριβούμενος, καὶ τῇ ἀτελείᾳ τοῦ γράμματος εγγυμνα ζόμενος, πρὸς τὴν τῆς χάριτος τελειότητα παρ εσκευάζετο. Ἐπειδὴ δὲ ὁ τοῦ γράμματος ἀθετητὴς καὶ τοῦ πνεύματος ἧκε τελειωτής· καὶ τῷ λύχνῳ μὲν ὁ τοῦ φαίνειν ἐξήκει καιρὸς, ὁ Ἥλιος δὲ τῆς δικαιοσύνης επεφάνη· καὶ ἡ κατήφεια μὲν ὑπεχώρει τῆς νυκτός, ή ανατολὴ δὲ ἤδη τὰς ἀκρωρείας κατεφώτιζεν, οὐκέτι τοῖς τύποις ἠνείχετο προσμένειν καὶ ταῖς σκιαῖς· οὐκέτι τῷ παιδαγωγῷ προσλιπαρείν ᾤετο δεῖν· τὸν δὲ βαρὺν ἐκείνου ζυγὸν τῶν οἰκείων ὤμων ἀπωθού μενος, τὸν τοῦ διδασκάλου χρηστὸν ἐπεφορτίζετο - καὶ τὸ δύσοιστον ἄχθος τῆς περιτομῆς ὑπεριδῶν, τὸ ἐλαφρὸν τῆς χάριτος ᾑρέτισεν· καὶ τὸν Μωσήν και ταλιπών, ὀπίσω τοῦ Ἰησοῦ καλοῦντος ἠκολούθει. Ὅς, αὐτοῦ τῇ καρδίᾳ τὴν οἰκείαν εναστρέψας χάριν, καὶ τῆς ἰδίας δόξης αὐτῷ καὶ μεγαλειότητος αίσθησιν ἐνθέμενος, καὶ τῷ ἀναγωγῷ ἔρωτι πτερώσας, καὶ τῇ ἀδιακρίτῳ πίστει βεβαιώσας, καὶ τῇ ἐλπίδι τῆς κηρυσσομένης συντείνων βασιλείας, ἑαυτοῦ ὅλον ἐποιήσατο καὶ κατεδήσατο, νοερωτάταις αὐτὸν ἀναγωγίαις καὶ μυστικωτάταις ἑαυτῷ θεωρίαις μνη στευόμενος καὶ ἀρμοζόμενος. Διχῆ δὲ λοιπὸν ὁ μακαριώτατος προσέχων αὐτῷ, καὶ σώματι μὲν καὶ τὸ δρώμενον, υἱὸν ἀληθῶς ἀγ

ORATIO XII. IN LAUDEM S. SIMONIS APOST. θρώπου, πνεύματι δὲ καὶ τὸ νοούμενον, Υἱὸν Θεοῦ oculis objectum erat, vere ftium homints; spiritu κατὰ φύσιν ὁρῶν· τὴν διπλόην δὲ τῶν φύσεων τῇ τῶν ἐνεργειῶν διπλήῃ τεκμαιρόμενος· καὶ διὰ πιο στεως μὲν τὴν ὑψηλὴν θεωρίαν ταύτην βεβαιούμε νος, διὰ θεωρίας δὲ πάλιν τὴν πίστιν κρατυνόμενος, ζωτικῇ δέ τινι συμπαθείᾳ καὶ νοερά φιλότητε τῷ θεωρουμένῳ συμφυόμενος καὶ συνδεόμενος, καὶ τῷ νῷ λεληθότως συνενούμενος, κατ' οὐδένα λοιπόν τούτου διηρεῖτο τρόπον· οὔτε τὸν νοῦν τῆς ἀγαπητι τῆς μνημοσύνης ἀποσπώμενος, οὔτε δὲ τὴν σωματι τὴν ὄψιν ἀπολείπεσθαι, ὅτι μὴ πᾶσα ἀνάγκη κατ αξιῶν τοῦ ποθουμένου. autem et quantum mens penetrabat, Dei Filium natura, conspiciens, exque duplici operatione, duplicem naturam conjiciens, ac fdei quidem præesidio, sublimem hanc contemplationem confrmans, rursusque contemplationis sagacitate fidem roborans: quadam denique vitali necessitudine animique propensioris benevolentia, ei qui cernebatur, cohærescens devinctusque, necnon secretiore nexu illi mente unitus, nulla deinceps ratione ab eo disjungebatur; qui neque animé, amante avelli memoria, nec corporali ipso desiderati aspectu destitui, aut summa vix necessitate, pateretur. Simul igitur cœlesti primum vocatione ac apostolica dignatus electione, sermonumque gratiæ Αμα γοῦν ἀρχὴν τῆς ἄνωθεν κλήσεως καὶ ἀποστολικῆς ἐκλογῆς κατηξιοῦτο, καὶ τῶν λόγων τῆς χάριτος ᾔσθετο, καὶ τὴν τῶν ἔργων δύναμιν τεθέατο, percepto sensu atque operum conspecta virtute, νεκροῦται μὲν αὐτίκα τῷ κόσμῳ παντί, μόνῳ δὲ omni statim mundo moritur, solique Christo viviζωονται Χριστῷ. Νεκροῦται γονεῦσι, οἰκείοις, φί- fcatur. Moritur parentibus, necessariis, amicis, λοις, κτήμασι, χρήμασι, καὶ παντὶ συνελόντα φάναι prædiis, pecuniis; omnique (ut verbo dicam) huic τῷ αἰῶνι τῷδε, καὶ τοῖς ἐν αὐτῷ σταυρωθείς· οὐ sæculo cunctisque in illo crucifixus: neque id modo, μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἑαυτοῦ ἀλλοτριωθείς, καὶ ὅλον τὸ sed et ipse sibi alienus factus, omnique carnis φρόνημα τῆς αὐτοῦ σαρκὸς ἀπολωλεκώς, μόνου γίνε- ejecto sensu ac prudentia, unius Jesu Christi endκαι Χριστοῦ Ἰησοῦ, μόνης αὐτοῦ τῆς ὑπεραῤῥήτου citur, una ejus supra quam arcana sacratissimaque καὶ μυστικωτάτης γενόμενος καλλονῆς καὶ ἀγλαΐας· pulchritudine affectus et gratia: cumque solum μόνον ἀναπνέων αὐτὸν, μόνον ὑπερτιμῶν καὶ δοξά- eum spirares, solum præmagnifice coleres et lauda ζων καὶ ὑπερευλογῶν, πῶς οὐκ ἔμελλες τῆς ἀνω- res atque benediceres, qui fieri poterat, ut non τάτω καὶ πρώτης παρ' αὐτῷ κατηξιώσθαι τιμής; apud eum, supremas primasque honoris partes asοἷς δὴ καὶ τῆς ἀκροτάτης τάξεως τῶν ἀποστόλων sequereris? Quamobrem etiam supremo apostoloκατηξιωμένος, γέγονας αὐτῷ τῶν ὑψηλών μυστηρίων rum ordine sublimatus, sublimium ei mysteriorum ἀκροατὴς, καὶ τῶν θεοτελῶν ἔργων θεατής γέγονας – auditor, divinorumque spectator operum exstitiαὐτῷ δοῦλος πιστότατος καὶ φρονιμώτατος, διάκονος sti: servus ei fidelissimus ac prudentissimus; miἐνεργέστατος καὶ δραστικώτατος, μᾶλλον δὲ φίλος ἀληθέστατος καὶ δοκιμώτατος· καὶ τῇ χάριτι μὲν τοῦ Πνεύματος, συνέσει τε καὶ σοφίᾳ καὶ ταῖς ἄλη λεις ἱεροτελεστίαις καὶ δυνάμεσιν, οὐδενὸς ἀπ ελείπου τῶν μαθητῶν· κοινὴ γὰρ καὶ ἡ αὐτὴ τοῖς δώδεκα πρὸς τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων ἐπέλαμπε φως ταγωγία, ἀμέσως αὐτοῖς καὶ κατ' ισομοιρίαν τὰς ἐγαθουργούς δωρεὰς ἐπιβραβεύουσα. Σοὶ δὲ μᾶλλον ὁ ὑπὲρ τοῦ διδασκάλου πόθος και ζῆλος κατὰ τοσοῦτον πεπλεόνακεν, καθόσον καὶ εἰς ἐπωνυμίαν ἡ ἀρετὴ κατέστη. Ὡς γὰρ τῷ Σίμωνε μὲν ἡ τοῦ Πέτρου προστέθειται προσηγορία, διὰ τὸ τῆς πίστεως έδραῖον καὶ ἀκλινές· τοῖς υἱοῖς δὲ Ζεβεδαίου βροντῆς ἀκοῦσαι διὰ τὸ μεγαλόφωνον υἱοῖς· οὕτω καὶ σοὶ ἡ τοῦ Ζηλωτοῦ ἐπωνυμία διὰ τὴν τοῦ θείου ζήλου περιουσίαν προσετέθη. Ασπάζομαί σου τὸ θεοειδέστατον πρόσωπον, σε βασμιώτατε, καὶ προσκυνῶ, ᾧ εὐμενῶς ἐνέβλεψεν ὁ Κύριος· ὁ εὗρεν ἀληθῶς χάριν κατέναντι τοῦ προσώπου τοῦ Θεοῦ. Ασπάζομαι νοερῶς καὶ πανευλαδῶς τὰ σεπτότατα χείλη καὶ τὴν γλῶσσαν· τὰ μὲν, ὡς ἀεὶ τοῖς θεαρχικοῖς χείλεσιν ἐφηρμοσμένα τῷ πνεύματι, καὶ ἀσπασμῶν θεωτέρων κατηξιωμένα, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ ἀσπαζομένου θεουργικήν προσειληφότα χάριν· τὴν δὲ, ὡς γραφίδα τοῦ Πνεύματος, ** Exod. xx, 3; Jos. xxiv, 19. nister gnavissimus agendique acerrimus; quinimo, verissimus amicus ac probatissimus. Ac quidem Spiritus gratia intelligentiaque ac sapientia, necnon reliquis consecrationibus et virtutibus, nulli impar discipulorum fuisti. Communis enim eademque, Patre luminum auctore, duodeno illi choro illucebat coruscatio, quæ nullo medio æquisque partibus benefica eis dona tribueret. Tibi autem magis, qua Magistrum prosequebaris, amoris vis zelique ardor in tantum abundavit, ut et in appellationem virtus cesserit. Quemadmodum enim Simoni quidem, ob fidei firmitatem ac constantiam, Petri nomen accessit; filiisque Zebeda:i, ob magnificam prædicationem, ut audirent Filii tonitrui obtigit; sie tibi quoque Zelotæ nuncupatio ob divini zeli seu æmulationis abundantiam advenit 1. Osculor Deo simillimam faciem tuam, colendissime, et adoro, in quam Dominus placido inspexit; quæ vere gratiam invenit in conspectu Dei. Osculor mente omnique reverentia, veneranda labia, linguamque: illa quidem, velut semper divinis labiis spiritu coaplata divinioraque oscula consecuta; quibus denique ab eo, cui infixa oscula, deilica gratia accesserit; hanc vero ceu stylum et penicil- !um Spiritus, tanquam organum oraculorum Dei;

velut Christi laudatricem, ac tanquam reipsa lau- ὡς ὄργανον λογίων Θεοῦ, ὡς ἐπαινέτιν Χριστοῦ, καὶ dabilem atque placitam; per quam ille exaltatus est in gentibus, exaltatas est in terra 17. Osculer venerabilissimas tuas manus; complector et speciosissimos pedes: manus, quæ strenue ac industrie Domino servierunt: quæ Evangelii gratiæ ministerio functa sunt, quibus creditus vitæ Sermo: quem nimirum scrutatæ sunt et contrectaverunt inveneruntque vitæ Sermonem esse 's: cui conjunctæ ac Spiritu divino coaptale alque compacta, illius manus effici ueruerunt: manus utique eximiorum operum effectrices; mirabilium Dei voluntatum consummatrices. Adoro et pedes, velut currum cherubicum, ut quibus vehatur, qui celos implet et terram; qui in universo hoc, extraque universum versatur. Pedes nimirum, qui omnem fere percurrerunt terram: pedes rectos et sursum tendentes; pedes alatos et volucres, quales Cherubim; pedes ſulguris instar currentes, incredibilique celeritate circumeuntes terram, ac fideles in benedictionibus prevenientes 19 Osculor, etiamque atque etiam colens te quoque totum, totus ex toto mente circumfusus, complector spirituque velut in speculo obversantem contuens ac memoria collustratus, quasi intelligente intemerataque, ac omnis exsorte materiæ, luce, augustæ vestræ magnificentiæ ac decoris vulta circumfulgeor. Cæterum videamus, quoad liceat, quanta Zelotes evangelica functione et virtutis laude enituerit. Etenim tanquam reipsa veræ lucis discipulus, divinumque totum lumen nitidissima mente complexus, totusque lucidus et filius lucis ac reipsa lux ipse effectus, post primæ summæque lucis ac originalis in cruce occasum, post illius ab inferis tertio vespere exortum, post ascensum in cœlos fillius scilicet supra quam arcanam latebram) post Paracleti perfectiorem adventum, quando nimirum magnis [primisque Verbi discipulis in coenaculo considens, pari cum illis collegio, in linguis ignis specie apparentibus ac sonitu fatus vehementis, Spiritos a Patre descendens, in optimo corde ac regalissimo susceptus est: tunc plane etiam perfectiori repletus sapientia, divinissimorumque signorum ac prodigiorum potestate atque virtute ex alte indutus, Orientem relinquens, ad partes occiduas, duce Spiritu, sol magnus eximiique fulgoris Libyæ universe, Africæque et Mauritanie, ac cunctis denique per occiduas oras sedes nactis, exortus es. Quis igitur vel mente intelligat, vel satis oratione exsequi sufficiat atque exponat, labores, ærumnas, timores, viarum pericula, vigilias, curas, dolores, turbas, infidelium Barbarorum grassationes, insidias, plagas, carceres, insultus, coitiones, contradictiones, calumnias, verbera, detractiones et convicia, ejusque omnes Evangelii causa ὡς ἐπαινετὴν τῷ ὄντι καὶ θελητήν· δι' ἧς ἐκεῖνος ὑψώθη ἐν ἔθνεσιν, ὑψώθη ἐν γῇ. · Φιλῶ σου τὰς τιμιωτάτας χεῖρας· περιπτύσσομαι καὶ τοὺς ὡραιοτάτους πόδας· χεῖρας, τὰς εὐφυῶς καὶ αἰσίως ὑπηρετησαμένας τῷ Κυρίῳ· τὰς τῷ Εὐαγγελίῳ τῆς χάριτος διακονησαμένας· τὰς τὸν τῆς ζωῆς πεπιστευμένας Λόγον· Λόγον, ὃν ἠρεύνης σαν, ἐν ἐψηλάφησαν καὶ εὗρον Λόγον όντα ζωής - ᾧ συμφυόμεναι, καὶ Πνεύματι θείῳ συναρμολογού μεναι, χεῖρες ἐκείνου γενέσθαι κατηξίωνται· χεῖρες, ἔργων ὑπερφυῶν αὐτουργοί - θαυμασίων Θεοῦ θελη μάτων τελεσιουργοί. Προσκυνῶ καὶ τους πόδας, ὡς ἁρμα Χερουβικόν - ὡς ὀχοῦντας ἐφ᾽ ἑαυτοῖς τὸν οὐρανοὺς πληροῦντα καὶ γῆν, τὸν ἐν τῷ παντὶ τῷδε καὶ τοῦ παντὸς ἔξω καθεστώτα· πόδας, τοὺς πᾶσαν μικροῦ διαδραμόντας τὴν γῆν, τοὺς ἰθυτενεῖς καὶ ἀνωφόρους, τοὺς πτερωτούς καὶ πτηνούς, οἷοι τῶν Χερουβείμ· τοὺς ἀστραπῆς δίκην θέοντας, καὶ ἀμηχάνῳ ταχύ τητι περιοδεύοντας τὴν γῆν, καὶ ἐν εὐλογίαις χρη στότητος προφθάνοντας τους πιστούς. Ασπάζομαι, καὶ λίαν τιμῶν περιπτύσσομαι καὶ σὲ ὅλον, ὅλος δι᾿ ὅλου τῇ διανοίᾳ περιφύς· καὶ τῷ πνεύματι κατοπτριζόμενος, καὶ τῇ μνήμῃ περιλαμ πόμενος, οἷα υπερῷ καὶ ἀχράντῳ καὶ ἄλλῳ φωτί, τῷ προσώπῳ τῆς ὑμετέρας περιαυγάζομαι θεοπρε πείας. 'Αλλ' ίδωμεν, ὡς ἐφικτόν, καὶ τὴν κατὰ τὸ Εὐαγ γέλιον εὐδοκίμησιν τοῦ Ζηλωτοῦ· καὶ γὰρ ὡς ἀλη θῶς τῷ ἀληθινῷ μαθητεύσας φωτί, καὶ τὸ θεαρχι κὸν φῶς ὅλον διειδεστάτῃ δεδεγμένος διανοίᾳ, καὶ φωτοφανής όλος, καὶ υἱὸς φωτὸς καὶ φῶς αὐτόχρη μα γεγονώς, μετὰ τὴν τοῦ ἀρχιφώτου φωτὸς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ δύσιν, μετὰ τὴν ἐξ ᾅδου τριέσπερον ἀνατολήν, μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάβασιν· εἴτ᾿ οὖν ὑπεράῤῥητον τοῦ αὐτοῦ ἀποκρυφήν· μετὰ τὴν τε λειοτέραν τοῦ Παρακλήτου παρουσίαν, ἡνίκα δὴ τοῖς μεγάλοις τοῦ Λόγου καὶ πρώτοις ἐν ὑπερῴῳ συγκαθήμενος ὁμιληταῖς, ἐν γλώσσαις πυροειδώς όρω μέναις, καὶ βιαίας ἤχῳ πνοῆς, τὸ Πνεῦμα πατρόθεν κατιόν, ἀγαθοειδεῖ καρδίᾳ καὶ βασιλικωτάτη κατα δέδεκται· τότε δὴ καὶ σοφίας τελείας πληρωθεὶς, καὶ θεοπρεπεστάτων σημείων καὶ τεράτων ἐξουσίαν καὶ δύναμιν ἄνωθεν ἐνδυθεὶς, καταλείπεις μὲν Τψαν, πρὸς τὰ Ἑσπέρια δὲ, διὰ τοῦ Πνεύματος οδηγούμενος, μέγας ἥλιος καὶ ὑπερφαής, τῇ τε Λιβύη πά σῃ, Αφρικῇ τε καὶ Μαυριτανίᾳ, καὶ πᾶσι δὲ τοῖς τὴν Εσπερίαν οἰκεῖν λαχοῦσιν ἐξανέτειλες γῆν. Τίς οὖν ἐννοηθῆναι νοι, τίς δὲ ἱκανὸς διασκευάσαι λόγῳ τοὺς πόνους, τους κόπους, τους φόβους, τους ὑπὲρ τῆς ὁδοῦ κινδύνους· τὰς ἀγρυπνίας, τὰς φρον τίδας, τὰς ὀδύνας, τὰς ἀκαταστασίας, τὰς παρὰ τῶν βαρβάρων ἀπίστων καταδρομάς, τὰς ἐνέδρας, τὰς πληγὰς, τὰς εἰρητὰς, τὰς ἐπαναστάσεις καὶ ἐπισυ στάσεις· τὰς ἀντιλογίας καὶ συκοφαντίας· τὰς *7 Psal. XLV, 11. s 1 Joan. 1, 1. 19 Ezcch. 1, 7; Psal, ss,

ORATIO XII. — IN LAUDEM S. SIMONIS APOST. αἰκίας καὶ λοιδορίας, καὶ αὐτοῦ πάσας τὰς ὑπὲρ profectiones et itinera: omnes denique mo lestias ac mala, quæ vir beatissimus adversarioτοῦ Εὐαγγελίου περιόδους· καὶ πάσας τὰς θλίsustinebat rum infestatione quotidie sustinens”, ψεις, ἃς ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ὁ μακαριώτατος που λιορκούμενος ὑπομένων ὑπέμενε τὸν Κύριον, ἕως Dominum, donec is illi attendens exauditaque αὐτῷ προσχών, καὶ τῆς δεήσεως εἰσακηκοώς, θύραν illius oratione, Adei januam gentibus aperuit " πίστεως ήνοιξε τοῖς ἔθνεσιν· ἕως οἰκτείρας ἀνήγαγεν Donec misertus, eduxit eum de lacu miseriæ, ac αὐτὸν ἐκ λάκκου ταλαιπωρίας, καὶ ὥσπερ θαλάσσης velut maris procella, impiorum in eum insultu inκλύδωνι, τῇ κατ' αὐτοῦ τῶν ἀσεβῶν ἐπιτετιμηκὼς crepato, eorumque animi tumore sedato, ac dæmoniaco impetu delinito, iisque in divinum timeἐπαναστάσει, καὶ τὸ φλεγμαῖνον τῆς αὐτῶν διανοίας rem signorum tremendorumque portentorum vi κατευνάσας, καὶ τὸ δαιμονιώδες όρμημα πραΰνας, καὶ πρὸς τὸν θεῖον φόβον ἐν σημείοις καὶ τέρασι immulatis, atque in eum modum ad assensum f μεταβαλὼν φοβεροῖς· καὶ οὕτως αὐτοὺς πρὸς συγ- demque veritatis Evangelii traductis, tum præconem suum ex homicidarum procella eruit, tum veκατάθεσιν καὶ πίστιν τῆς ἀληθείας τοῦ Εὐαγγελίου lut e pelago, ex varia ac multiplici eorum impieμεταγαγών, ἐῤῥύσατο μὲν τὸν αὐτοῦ κήρυκα τῆς καταιγίδος τῶν φονευτῶν· τοὺς δὲ καθάπερ ἐκ πε- tate redemptos, quasi in sospitale littus, ad maxi-. mum Simonem appellebat. Iique adeo, immotæ ilλάγους, τῆς ποικίλης αὐτῶν ἀσεβείας ἐκλυτρούμενος, lius fidei petræ nixi, et aqua emundati ac Spiritu ὡς ἐπὶ λιμένα σωτήριον, τὸν μέγιστον Σίμωνα προσillustrati, sacrisque per eum initiati ac consecrati ώρμιζεν· οἱ καὶ τῇ πέτρᾳ τῆς ἀκλινοῦς αὐτοῦ πίσ mysteriis, in Ecclesias immaculatas, ei perficiebanστεως επερειδόμενοι, καὶ τῷ ὕδατι καθαιρόμενοι καὶ tur, qui omnem a macula puritatem excedit. τῷ Πνεύματι φωτιζόμενοι, καὶ τοῖς ἱεροῖς δι' αὐτοῦ μυστηρίοις τελεσιουργούμενοι, εἰς Ἐκκλησίας ἀμώμους τῷ ὑπεραμώμῳ κατηρτίζοντο. Οὕτως ὁ θεομακαριστότατος Ζηλωτής, τῆς ἀντιτεταγμένης αὐτῷ περιγέγονε δυνάμεως· καὶ οὕτω τοὺς ἐχμαλωτισμένους ὑπ' αὐτῆς αἰχμαλωτίζων, ἡμέραν καθ' ἡμέραν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοὺς σωζομένους προσετίθει. Καὶ γὰρ ἦν ὁρᾶν ἀκραιφνὴ τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ τὴν ὁμοιότητα· ἦν ὁρᾷν ἁπλοῦν καὶ που λυειδὴ τὸν αὐτόν. Καὶ δν τρόπον ὁ ἥλιος εἷς μὲν τὴν φύσιν, τῷ μονοειδεῖ τοῦ φωτὸς, ποικίλος δὲ δείκνυκαὶ ταῖς ἐνεργείαις· οὕτω καὶ ὁ μέγας ἀπόστολος, ἀναμνὴς μὲν ἤτοι χριστοειδής, τῷ περὶ πάντας ἀγα θοπρεπεῖ τῆς συνειδήσεως, ποικίλος δὲ ταῖς προς νοίαις καὶ ταῖς περὶ τὰς Ἐκκλησίας φροντίσι καθφράτο· καὶ νῦν μὲν σιωπὴν εὐλογον, νῦν δὲ λόγον καίριον ενδεικνύμενος· νῦν μὲν ἀνθρωποπρεπέστε ρον τοῖς ἐντυγχάνουσιν ὁμιλῶν, καὶ τὰ ὑψηλότερα τοῦ Εὐαγγελίου παρακαλυπτόμενος, νῦν δὲ τὴν ἀλή θειαν παρρησιαζόμενος, καὶ τὸν ὑπ' αὐτοῦ κηρυσ σάμενον Ἰησοῦν, Θεὸν εἶναι προαιώνιον, τέλειον, ἄναρχον, ἀτελεύτητον διαμαρτυρόμενος· Θεὸν ἀλη θῆ καὶ ζῶντα, ἐξ ἀληθινοῦ καὶ ζῶντος ἀεὶ τοῦ ἰδίου γεννώμενον Πατρός· ἀσώματον ἀσωμάτου· ἅγιον ἁγίου· φῶς ἐκ φωτός, ζωὴν ἐκ ζωῆς, ὁμότιμον καὶ ὁμόθεον καὶ ὁμοάγαθον· δι᾿ οὗ οὐρανός τε καὶ γῆ παρήχθη, καὶ ὁ σύμπας διακοσμήθη κόσμος. Τοῦτον νῦν σάρκα γενέσθαι, τὴν ἡμετέραν εὐτέ λειαν ὑπὲρ ἡμῶν ἐκ παρθενικῆς καὶ ἁγίας νηδύος ὑποδύντα· καὶ σταυρῷ καὶ πάθεσι καὶ θανάτῳ προσωμιληκότα, ἀπάθειαν ἡμῖν καὶ ζωὴν αἰώνιον διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν τριημέρου αναστάσεως παρασχεῖν· ὅν καὶ ἀναληφθῆναι βλεπόντων ἡμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, καὶ ἥξειν ἐμφανῶς αὖθις ἐκεῖθεν προσδο κῶμεν, εἰς κρίσιν ἅπαν τὸ πλάσμα παραστήσοντα. Καὶ νῦν μὲν ἐλέγχων τὴν ἄνοιαν, τὴν ἀσέβειαν τῶν μὴ ἐπεγνωκότων τὸν Θεὸν, τὸν οἰκεῖον πλά ** Psal. xxxix, 2 21 Luc. vin, 34. Sic Deo beatissimus Zelotes, quæ conserta acie adversus illum stabat, virtutem superavit; sicque illos captivans, quos ea addixerat, saluti deditos quotidie Ecclesia adjungebat. Verum namque Dei simulacrum in eo elucebat. Vidisses simplicem eum, et multiformem; ac sicut sol cum unus natura sit, unius generis luce, effectis tamen ac virtatibus varius ostenditur: sic et magnus apostolus, uniformis cum esset (Christo scilicet affinis atque similis), conscientiæ erga omnes bonitate; curis nihilominus Ecclesiarumque sollicitudine varius cernebatur. Ac modo quidem, congruum justa ra· tione silentium; modo autem, opportunum sermonem exhibebat: nunc ex humana ratione hu-. milius adeuntibus Joquebatur, ac Evangelii sublimiora obtegebat; nunc veritatem palain loquebatur, ac quem prædicabat Jesum, Deum esse prææternum, perfectum, principii finisque expertem, contestabatur: Deum verum ac vivum, ex vero ac vivo semper nascentem Patre; incorporeum ex incorporeo; sanctum ex sancto; lumen ex lumine, vitam ex vita; pari honore et deitate et bonitate; per quem cœlum et terra producta, omnisque eorum ornatus et distinctio edita. Hunc modo carnem factum esse, nostra pro nobis indutum vilitate, ex virginali sanctoque utero; imcruceque et passionibus ac morte perfunctum, mortalem nobis nullisque obnoxiam passionibus alque æternam vitam, triduana ex mortuis resurrectione præbere: quem et nobis videntibus in coelum receptum, inde rursus conspicua specie venturum exspectamus, qui pro tribunali sibi sistat omne humanum genus. Ac modo quidem, eorum qui Deum conditorem suum mundique hujus universitatis opificem non

impietatemque ar- στην καὶ δημιουργὸν τοῦ παντός νῦν δὲ παρακα λῶν, νουθετῶν· φυσικοῖς ἐνθυμήμασιν πρὸς τὸν εὐ. εργέτην τοὺς ἀγνώμονας ὁδηγῶν· αἰσχρὸν εἶναι λέγων καὶ ἱκανῶς ἄλογον, μηδ' ἴσα τοῖς ἀλόγοις κτήνεσι τὸν εὐεργέτην εἰδέναι· τὸν καὶ κτίσαντα τὴν ἀρχὴν, καὶ αὖθις ἡμᾶς τοῦ ἰδίου αἵματος κατακτη σάμενον· ἄρτι μὲν ἐπὶ συναγωγὰς ἁρπάζεται καὶ δικαστήρια καὶ πονηροτάτους κριτάς, καὶ τῷ Εύαγγελίῳ παρρησιάζεται· καὶ ὑπὸ μὲν τῶν μυκτηρίζε ται καὶ χλευάζεται· ὑπὸ δὲ τῶν ἐπαινεῖται καὶ θαυμάζεται· ἄρτι δὲ τὸν νῶτον αἰκίζεται, καὶ ξύλοις συγκόπτεται, καὶ εἱρκταῖς συγκλείεται, καὶ ἀλύ σεσιν ἔστιν ὅτε καλλωπίζεται καὶ σεμνύνεται. Κα! ποτὲ μὲν ἐπιφανείας Χριστοῦ κρείττονος καὶ ἀντιλή ψεως, καὶ θαυμασίας τῶν λυπούντων ἀπαλλαγῆς agnovissent, dementiam guens, modo obsecrans, atque admonens; argumentisque ex natura petitis, improbos ingratosque ad benefactorem ducens; turpe esse dicens, et a ratione prorsus alienum, ne paribus quidem cum brutis animantibus modis, eum nosse qui muneribus demereatur; qui et primum condiderit, nosque rursus proprio sanguine vindicarit: nunc quidem ad synagogas et tribunalia judicesque nequissimos rapitur, palamque Evangelium loquitur: atque ab aliis quidem subsannatur et illuditur; ab aliis autem laudatur et admirationi habetur; nunc dorsum verberibus cæditur, fustibus contunditur, ergastulis clauditur; quandoque etiam catenis exsultat et gloriatur: ac modo quidem potiori Christi apparitione auxilioque potitur. mirisque modis καταξιοῦται· ποτὲ δὲ θαυματουργεῖ τῷ πνεύματι a malis liberatur; modo nova prorsusque inaudita spiritu patrat miracula, mortuosque suscitat et claudos roborat, solutaque membra, Jesu invocato nomine, sana præstat: tumque cæcis visum, surdis auditum, mutisque eloquium imperat. Mitto dicere quanta in fluminibus ac paludibus sua illi virtute designata portenta, dum illorum Κατὰ ποταμῶν καὶ ἐλῶν. Videatur Nicetas habuisse plena quædam Simonis Acta, quibus isthæc omnia perscripta exstarent, quæ hic transitione subnotat, sed non satis declarat: gratiamque maximam iniisset illa producendo, si modo ejus generis erant, quibus certa fides adhiberi posset: Menæa etiam ipsa miraculorum meminerunt una aut altera strophe, nihil tamen explicatus tradendo, sed quod communi ratione cadere in apostolos possit, quos liquet miraculorum dono magnifice a Christo donatos esse. Nicetas autem peculiaria quædam indicat, aversa alio flumina, ac paludes arefactas, quæ nulla nobis prodere videntur monumenta: etsi affinia quædam habeat Gregorii Neocæsariensis vita. Metaphrastes nihil nobis de alterutro apostolo protulit, nec Lipomanus ex illo representare, aliquid potuit. Itinera, longasque peregrinationes Evangelii causa, atque illis animarum salutem, aspirante Dei gratia, iidem merito Graci celebrant, ex quibus unum aut alterum simiJarem nodulum seu versiculum ad Vesperas, ex nostro Tiliano cod. exque editis, libet bis ascribere. Σίμων θαυμάσιος, τῶν ἀποστόλων τὸ καύχημα, ὡς βολὺς ἐξαστράπτουσα διῆλθε τὰ πέρατα εκδιώτων ζόφον τῆς πολυθείας, σωτηριώδεσιν αὐτοῦ καὶ φωτοβόλοις θείοις διδάγμασι, καὶ πάντας κατερών η εισε μίαν δοξάζειν θεότητα ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ἀδιαίρετον, άτμητον. Σίμων ὁ θαυμάσιος διαδραμὼν εἰς τὰ πέρατα ὡς τροχός κυλιόμενος, πᾶσαν γῆν κατέφλεξεν εἰδωλο μανοῦσαν, καὶ τῇ εὐσεβείᾳ πυρσεύσας, τηλαυγείς πυρσοὺς ἀνῆψε πιστοῖς πανένθεα· πάντας γὰρ κατ εφώτισε, κ. τ. έ. Σίμων ὁ θαυμάσιος ὁ παμφαὴς καὶ ὑπέρτιμος τῶν ἐθνῶν ὁ διδάσκαλος, σαγήνη ἡ ἔνθεος ἐκ τῆς ἀπο ωλείας τοῦ βύθου ζωγροῦσα, θεολογίας υψηλῆς ὁ ἀληθέστατος κήρυξ, ἅπαντας Χριστοῦ πρὸς τὴν ἐπίσ γνωσιν, νῦν δεξιῶς εἰστιᾶτο, τὰ αὐτοῦ κατορθώματα προτιθεὶς πανδαισίαν τερπνήν. Simon admirabilis, apostolorum gloria, tanquam bolis (id est jaculum) effulgurans, orbis fines pervasit, impietatis caliginem effugans salutaribus lucisque uigoribus micantibus doctrinis suis; cunctosque illuminavit, ut unam Deitatem in tribus personis indivisam, indissectam laudent ac sentiant. τὰ παραδοξότατα, καὶ νεκροὺς ἀνίστησι, καὶ χωλούς αναβώννυσι, καὶ παραλελυμένους τῇ ἐπικλήσει στεῤῥοποιεῖ τοῦ Ἰησοῦ· ἤδη δὲ καὶ τυφλοῖς ὁρᾷν, καὶ κωφοῖς ἀκούειν, καὶ ἀφώνοις επιτρέπει λαλεῖν. Εῶ λέγειν ὅσας κατὰ ποταμῶν καὶ ἐλῶν τῇ αὐτῇ δυνάμει παρέδειξαν καινοτομίας· τοὺς μὲν τῆς Simon admirabilis, in orbis discurrens fines velut rola volvens, terram omnem simulacrorum cultu insanientem incendit, sublataque pietati face, proeul micantes fidelibus ignes divina prorsus opera accendit. Cunctos namque illuminavit, etc. Şimon admirabilis, splendidissimus præque venerabilis gentium doctor, divinum everriculum, e perditionis profundo cunctos ad Christi capiens fidem, sublimis theologiæ veracissimus præco, laute nunc epulis excepit; qui virtutes suas, resque magnificas læto fruendas convivio apponal. Edita paulo vitiosiora. Synaxarium nostrum levi sublato mendo, quod initio suffixi, ipsum grave, nonnullisque ab editis diversum, quod præcipue attinet ad commentum illud de sponso nuptiaram in Cana, qui esset ipse Nathanael, sicque Dominum secutus sit: quod proinde nuperæ adinodum fidei sit ac leve. Sic ergo habet. "Αθλησις τοῦ ἁγίου απο στόλου Σίμωνος τοῦ Ζηλωτού. Οὗτος ὁ ἀπόστολος εἷς τῶν σ' ὢν (τῶν ιβ') καὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐν τῷ ὑπερῴῳ συνών, ὅτε πυρίνων εἴδει γλωσσῶν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπεφοίτησεν, καὶ τούτου πλησθείς, καὶ τὴν γῆν σχεδὸν ἅπασαν διαδραμών, πᾶσαν κατέφλεξε τῆς πολυθείας ἀπάτην. Μαυριτανίαν γὰρ καὶ τὴν ᾿Αφρῶν χώραν διαδραμών, ὕστερον ἐν Βρεταννία γενόμενος, καὶ πολλοὺς διδάξας καὶ φωτίσας, σταυρῷ ὑπὸ τῶν απίστων προσπήγνυται, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐκεί θάπτεται. Οὗτός ἐστι Σίμων ο Ναθαναήλ, ὃς ζήλῳ διάπυρος ζηλῶν Θεῷ παντοκράτορι, κλήσιν τὸν τρό που εκτήσατο. Certamen sancti Simonis Zelotis apostoli. Hic apostolus cum esset unus ex duodecim et cum apostolis in cœnaculo versaretur quando ignearum linguarum specie Spiritus advenit, illoque plenus, ac omni fere peragrato terrarum orbe, impietatis deorumque superstitionis errorem succendit. Mauri. tania enim et Àfrica peragratis, cum postea in Britan niam venisset, multosque docuisset ac illuminasset, ab infidelibus crucifigitur, ejusque corpus ibi sepelitur. Hic Simon Nathanael est, qui nempe zelo accensus, Deo omnipotenti selans, mores ipsos atque indolem, appellationem nactus est. Basilíanum Sirleti Meno logium, nec ipsum penitus a Cana purum; etsi nuptiarum aut sponsi non meminit. Eodem die sancti apostoli Nathanaelis, qui fuit Simon Zelotes. Hic fuit ex Cana Galilææ, ubi Christus Dominus invitatus ad nuptias aquam in vinum convertit.

ORATIO XII. · IN LAUDEM S. SIMONIS APOST. Αεροφόρου ανακόπτων φορᾶς, καὶ τοῖς καθήκουσι quidem exitiosum inhibet impetum, jubetque in χώροις ἐπιέναι τῆς διαβάσεως ἐν ὀνόματι παραγγέλτων Χριστοῦ· τὰ δὲ τῷ αὐτῷ ὀνόματι ξηραίνων, ὡς τὰ πρὶν ἄβατα βάσιμα τοῖς προσοίκοις καθεστάναι· ἐῶ ταῦτα, καὶ ὅσα ἄλλα κατά των στοιχείων ὁ θαυμασιώτατος επιδεικνύμενος· καὶ ὅσα πρὸς εὐεργε‐ σίαν τῶν ἀνθρώπων τερατουργῶν, καὶ τούτοις χώρας όλας καὶ πόλεις πρὸς τὴν ὑπερφυά τοῦ Ἰησοῦ διδαχὴν ἐξιστῶν, τῇ πίστες κατασφραγίζει, καὶ τῆς κακῆς συνηθείας καὶ πλάνης καὶ δεισιδαιμονίας άφιστῶν, διὰ τοῦ Χριστοῦ προσοικειον τῷ Θεῷ· καὶ νῦν μὲν τοῖς προκατηχημένοις τὸν λόγον, νῦν δὲ τοῖς ἀν ηκόοις ἐπιδημεῖ· πάλιν ἠπείρου μακράς, πάλιν μα προτέραν κατατομα πελαγών· αὖθις ἀγωνιά, σφαδάζει καὶ τρύχεται, ἔθνεσι δεινοτάτοις καὶ σκληροτάτοις περιτυχών· αὖθις δὲ χαίρει καὶ ἀγαλλιᾶται καὶ ήδεται, εἰς γαλήνην τὸν χειμῶνα μεταβεβλημένον ὁρῶν, καὶ τὴν ἀγριότητα καὶ ἀπιστίαν εἰς ἡμερότητά τε καὶ πίστιν μεταποιουμένην. Έστι μὲν ὅτε καθ' ένα φωτίζει τους παρατυγχά νοντας· ἔστι δ' ὅτε καὶ πλείοσι κατὰ ταὐτὸν ἀνδράσι καὶ γυναιξί, πλουσίοις καὶ πένησιν, ἄρχουσι τε καὶ ἰδιώταις νομοθετών, κοινὸς πάντων διδάσκαλος, ποιμήν τε καὶ σωτὴρ ἀγαθὸς, κατὰ τὴν ὁμοιότητα δείκνυται Χριστοῦ. Τοιοῦτος ὁ τοῦ ἀποστόλου βίας καὶ τρόπος· καὶ ταύτην εἶναι βραχείαν ὑπόμνησιν τῶν πολυχρονίων αὐτοῦ πόνων καὶ κικροτάτων περιόδων Ἐντεῦθεν πολλὴν μὲν ἤπειρον, πολλὴν δὲ παρἄλιον, καὶ νήσους δὲ οὐκ ὀλίγας τῷ κηρύγματι περιλαβών· Ἐκκλησίας τε πλείστας, ἱερέας τε καὶ ἀρ χιερέας ἀφιερωσάμενος Κυρίῳ· καὶ ἤδη τὸ ἔργον τῆς ἱερουργίας τοῦ λόγου περαινόμενος, καὶ αὐτῶν ἤδη τῶν στεφάνων πλησίον γινόμενος διαπλεῖ μὲν τὸν ἑσπέριον Ὠκεανὸν, πρὸς ταῖς Βρετανικαῖς δὲ καλουμέναις καταίρει νήσοις· &ς τῆς ὅλης οίκους μένης τέλος φασίν· μηδὲ γὰρ ἐπέκεινα γῆν εἶναι, μήτ' οὖν τὸ πέλαγος μετ' αὐτὰς περατόν. Ἐκεῖ Σίμων ο τρισμακαριώτατος γενόμενος, καὶ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας εὐαγγελισάμενος· καὶ πολλοὺς μὲν πιστεύσαντας τῷ λόγῳ τῆς χάριτος σφραγισάμενος, πλείστας δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀντιλε γόντων τῇ ἀληθείᾳ ἐπιβουλὰς ὑποσχών· τέλος ὑπὸ τῶν τῆς ἀσεβείας συναρπασθεὶς υπασπιστών, προσε ηλοῦται σταυρῷ· τέλος ἄξιον τῆς ἐπιθυμίας, καὶ τῶν ὑπὲρ τοῦ ἐσταυρωμένου πόνων, τὸν ὑπὲρ ἐκείνου δεξάμενος σταυρόν· καὶ τῇ ὁμοιότητι τοῦ πάθους δοξάζων αὐτὸν καὶ δοξαζόμενος ἐν αὐτῷ. Τοίνυν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ καθάπερ ἄλλος ἐσταυρω μένος Ἰησοῦς, μετὰ τὰς μακρὰς πρὸς τοὺς παρόντὰς τῶν ὄχλων ὁμιλίας, μετὰ τὰς συντεταμένας προς Κύριον προσευχάς, τὰς ὑπὲρ τῶν πιστῶν, τὰς ὑπὲρ τῶν ἀπίστων· τῶν μὲν, ὅπως ἐμμένοιεν ἀπαρακίνητοῦ τῇ ἀληθείᾳ, τῶν δὲ, ὅπως ἐπιστραφεῖεν πρὸς τὸν Θεὸν τὴν ἰσχυρὸν, τὸν ζῶντα, καὶ πιστεύσαντες σω ss Psal, XL1, Christi nomine iis locis defluere, quibus oppido commodum esset; has vero eodem invocato nomine exsiccat, ac quæ prius impervia erant, loca, incolis præstat pervia. Milto hæc, ac quæcunque alia vir admirandus adversus elementa designans, quæcunque etiam in hominum gratiam illisque demerendis prodigia patrans, atque his provincias integras urbesque divinioris Jesu doctrinæ stupore suspendens, fide consignat, atque a mala avocalos consuetudine, erroreque ac superstitione, per Christum Deo conciliat: ac nunc quidem ad eos se confert, qui jam doctrinæ auditum acceperant, nunc autem ad eos qui ejus nihil andierant. Rursus longa continentis, longiora æquoris atque pelagi pertentata spatia. Rursus animi anxius maestusque et moræ impatiens est et discruciatur, in ferissimas gentes ac durissimas incidens; rursusque gaudet et exsultat ac jucundatur mutatam tempestatem in tranquillum videns; ferinosque et incredulos mores in lenitatem conversos et fidem. Quandoque singulos qui adirent illuminabat, quandoque vero etiam pluribus simul viris ac mulieribus, divitibus ac pauperibus, magistratibus et privatis documenta tradens, universis communis magister, Pastorque ac servator bonus, Christi exemplo enitebat. Talis apostoli vita moresque: hicque brevis commentarius eorum laborum, quos longos annos desudavit, molestissimorumque illius Itinerum. Hinc multam continentem et maritima, insulasque non paucas prædicatione complexus pluribusque Ecclesiis et sacerdotibus ac episcopis Domino consecratis; jamque sacra verbi functioni colophionem imponens, ac ipsas e propinquo coronas salutans, occiduum Oceanum navigat, atque ad insulas, quas Britannicas vocat. Has vero, universi ort.is terrarum oras extremas esse ferunt; neque quod deinceps est, pelagus posse superari. Illuc Simon beatissimus cum venisset, ac veritatis sermonem annuntiasset, multosque verbo gratiæ credentes consignasset: sed et ab iis, qui ve ritati contradicerent, multis appetitus insidiis esset, ad extremum corripientibus impietatis patronis, cruci affigitur; dignum scilicet cupiditatis finem, ac laborum crucifixi causa susceptorum, illius gratia reportans repositam crucem; passionisque similitudine tum ipsum clarificans, tum in ipso cla ritatem nactus et gloriam. Igitur in crucem velut alter Jesus sublatus, post longa ad astantes turbas colloquia; post contentas ad Deum preces, in fideltum gratiam, et infidelium; priorum, ut immoti in veritate perseverarent; aliorum, ut ad Deum fortem vivam converterentur, ac fide salutem consequerentur 3. Post hae inquam, a mundo quidem et a corpore penitus ex-

cedens, in se vero totus conversus, seque medio, θῶσιν· μετὰ ταῦτα γοῦν, τοῦ κόσμου μὲν τέλεον καὶ in cum, in quem per fidem semper commigrabat; corpus quidem velut quasdam fæces ponit, qui carnis pridem indumento emortuus esset; velut autem levi penna ac calipeta spiritu in coelos sublatus, videt sibi cœlestes apertas januas; videt et clare Filium sedentem a dextris paternæ majestatis: ipseque cunctis illis mentium sanctorumque stipatus agminibus, mystice ac qua nemo verbis explicet ratione, ad supremum omnium regem adit cum exsultatione; ipsumque facie ad faciem nactus, ac illi eximie laudis cantico defunctus, Jesuque dextera, corona gloriæ donatus: nullis denique verbis explicabili apparatu atque honore susceptus, supremis primisque coaptatur atque unitur Dei filiis. Iloc tibi, divine Verbi ac eloquentissime discipule, hoc longorum laborum, quos magistri causa desudaveras, dignum præmium; ut videlicet illi ipsi copulareris, ac sicut eum clarificaveras super terram, sic cum eo in cœlis clarificareris: ac sicut excellenti quadam ratione passionum socius exstiteras, sic ejusdem cum eo regni particeps efficereris. Salve sis igitur, Deo beatissime summeque venerabilis Simon, obedientiæ nomen (hoc enim ejus significatum) digne Deo laudada res digneque amabilis, atque angelis quidem æmulanda, tremenda vero dæmonibus; ac fidelibus quidem venerabilis et amabilis, infidelibus vero molesta et aversabilis. Salve sis, Christi æmulator ferventissime ac gnavissime, tanto Phines illo, Eliaque et Elisæo; ac prophetis eo nomine laudem habentibus, divino zelo superior, quanto, Christi schola ejusque discipuli partibus, majorem Dei notitiam majoremque fìdei fervorem adeptus, majoris quoque fervoris alacritatem studiumque boni præstandi gratia contulisti. Gaude, quod tua ipsius opera honestata, quam in terra nactus fueras, patria; illamque penitus supergressus, rationes tuas, velut cœlestis filius in coelum transtuleris, Sioneque Dei Metropoli vera cognita patria, Sionites potius, quam Canites appellari merueris: qui nimirum sicut patrem patre, hæreditatemque hæreditate, atque fratres fratribus, sic et patriam patria, mortaliaque et fluxa, iis quæ stabilia sunt ac incorrupta, sapienți consilio commutaveris 3. Salve sis, Patris quidem minister; dispensator vero mysteriorum Fílii, ac Spiritus famule: sive, Patris quidem præco ac minister; Filii vero, testis et apostole; Spiritus denique discipule ac scriba; *ª Joan. 11, 1; Jos. xix, 28. (31°) VOW audivit. τοῦ σώματος ἐξιστάμενος, πρὸς ἑαυτὸν δὲ συννενευ κὼς ὅλος, καὶ δι' ἑαυτοῦ πρὸς τὸν, ἐν ᾧ διὰ πίστεως ἦν ἀεὶ μεθιστάμενος, ἀποδιυλίζεται μὲν καθάπερ τοῦ σώματος, πάλαι τὸ σάρκινον φόρημα νενεκρωμένος· οἷα δὲ πτερῷ κούφῳ καὶ οὐρανοπόρῳ τῷ πνεύματι διαιρόμενος εἰς οὐρανοὺς, ὁρᾷ μὲν τὰς οὐρανίας ἀναπεπταμένας αὐτῷ πύλας· ὁρᾷ δὲ καθαρῶς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ δεξιῶν τῆς Πατρώας μεγαλωσύνης ίδρυ μένον· καὶ αὐτὸς ὑπὸ πάσης νοερᾶς καὶ ἁγίας δορυ φορούμενος ταξιαρχίας, πρόσεισι μυστικῶς καὶ ἀ ῥήτως τῷ τῆς δόξης ἐν ἀγαλλιάσει Παμβασιλεῖ· καὶ αὐτῷ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον ἐντετυχηκὼς καὶ ὑπερφυῶς αὐτὸν ὑμνηκώς· καὶ τῷ στεφάνῳ τῆς δι καιοσύνης παρὰ τῆς δεξιᾶς ἐστεφανωμένος τοῦ Ἰησοῦ· καὶ ἀῤῥήτου δεξιώσεως καὶ τιμῆς καταξιωθείς. τοῖς ἀνωτάτω καὶ πρώτοις τοῦ Θεοῦ συναρμόζεται καὶ συνενοῦται παισίν. Τοῦτό σοι, θεσπέσιε τοῦ Λόγου και λογιώτατε μα θητά· τοῦτο τῶν μακρῶν ὑπὲρ τοῦ διδασκάλου πόνων τὸ γέρας αντάξιον, αὐτῷ ἐκείνῳ συναφθῆναι· καὶ ὥσπερ ἐδόξασας αὐτὸν ἐπὶ τῆς γῆς, οὕτως ἐν οὐρα - νοῖς αὐτῷ συνδοξασθῆναι· καὶ ὥσπερ τῶν παθημά των ὑπερβαλλόντως ἐκοινώνησας, οὕτω καὶ τῆς αὐτῆς αὐτῷ βασιλείας συμμετασχεῖν. Χαῖρε τοίνυν, ὦ θεομακαριστότατε καὶ τιμιώτατε Σίμων, τὸ τῆς ὑπακοῆς ὄνομα· τοῦτο γὰρ ἡ σημα σία· τὸ ἀξιεπαίνετον Θεῷ πράγμα καὶ ἀξιοπόθητον καὶ ἀγγέλοις μὲν ζηλωτόν, δαίμοσι δὲ φρικτόν καὶ πιστοῖς μὲν αἰδέσιμον καὶ ἐράσμιον, ἀπίστοις δὲ βαρύ τε καὶ ἀποτρόπαιον. Χαῖρε, Χριστοῦ ζηλωτὰ θερμότατε καὶ δραστήρια τοσούτῳ τῷ θείῳ ζήλῳ τὸν Φινεές ἐκεῖνον, τὸν Ἠλίαν, τὸν Ἑλισσαῖον, καὶ τοὺς ἐπὶ τούτῳ μαχαριζομένους ὑπερβάλλων τῶν προφητῶν, ὅσῳ τῷ μα θητεῦσαι Χριστῷ πλείονος θεογνωσίας καὶ θερμοτέ ρας τῆς πίστεως εὐμοιρηκώς, θερμοτέραν καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ προθυμίαν κατενήνοχας καὶ σπου δήν. Χαῖρε, ὅτι δι' ἑαυτοῦ σεμνύνας τὴν πατρίδα τὴν ἐπὶ γῆς, τῆς μὲν τέλεον ὑπερανέστης, τὸν οὐρανὸν δὲ, ὡς οὐράνιος ᾤκησας παῖς· καὶ Σιών, Θεοῦ τὴν μητρόπολιν, πατρίδα ἀληθῆ ἐγνωκώς, Σιωνίτης μᾶλ λον ή Κανανίτης ἀξίως προσηγόρευσαι· ὥσπερ πατέρα μὲν πατρός, κλῆρον δὲ κλήρου, ἀδελφοὺς δὲ ἀδελφῶν, οὕτω καὶ πατρίδα τῆς πατρίδος, τὰ ἐπίσ κηρα καὶ λυόμενα τῶν ἑστώτων καὶ ἀκηράτων έχε φρόνως αμειψάμενος. Χαῖρε, τοῦ Πατρὸς μὲν ὑπηρέτα, οἰκονόμε δὲ μυ στηρίων τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ Πνεύματος λειτουργό Αν τοῦ μὲν κήρυξ καὶ διάκονε· τοῦ δὲ μάρτυ; καὶ ἀπό τ στολε· τοῦ δὲ μύστα· καὶ γραμματεῦ· τῆς μιᾶς

ORATIO XIII. -b - IN LAUDEM S. JUDE APOST. Θεότητος δοξαστά· τῶν τριῶν ὑποστάσεων μυστολέκτα unius deitatis laudator; trium personarum sacer καὶ θεωρητά. vates ac spectator. Χαῖρε καὶ κατατέρπου, ότι συμβασιλεύσεις εἰς αιώνας Χριστῷ, καὶ ἐπὶ θρόνου δόξης σὺν αὐτῷ καθιῇ, τιμῆς ἀφάτου πληρούμενος καὶ λαμπρότητος ἀλλὰ μηδὲ τῆς ἡμῶν βραχύτητος ἐπιλέλησο· μέμνησο δὲ τῆς ὀλίγης ταύτης, ὦ τρισμακαριώτατε, προσλαλιᾶς, καὶ ὡς τοῦ ὑπεραγάθου Θεοῦ μιμητής, πλουσίᾳ χειρὶ τῆς προθέσεως ἀντάμειψαι· καὶ τῇ εὐθείᾳ τοῦ Υψίστου συμβίβασον ὁδῷ· καὶ ταῖς ἱκετηρίαις σου, κατεύθυνον ἐν αὐτῇ, καὶ ταῖς ἐπισκιάσεσι κατάρτι και κατ' αὐτὴν, καὶ τελείοις Θεοῦ θελήμασι, καὶ ἀγαθοῖς ἐνευδοκιμηκότας πρόσδεξαι ἡμᾶς ἐπὶ τέλους, θαυμάσιε Ζηλωτά! εἰς τὰς μακαρίας τοῦ Πατρὸς ἐν ἀγαλλιάσει μονάς· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς per, et in sæcula sæculorum. Amen. τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Salve sis et lætare, quod Christo in æternum conregnabis, ac cum eo in sede majestalis sedebis, immenso plenus honore et claritate. At, ne nostræ quidem exilitatis obliviscaris; sed memineris, vir beatissime, exiguæ hujus allocutionis; velutque Dei supra quam boni imitator, locuplets manu hujusce vices propositi redde, reçtæque Altissimi viæ admovens, in ea supplicationibus tuis dirige, exque ejus rationibus obumbrando perfice; perfectisque ac bonis Dei voluntatibus præclare functos, in beatas tandem nos Patris mansiones, admirande Zelotat in exsultatione recipe in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et potestas, nunc et semΛΟΓΟΣ ΙΓ'. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ παντεύφημον ἀπόστολον Ιούδαν τὸν Θαδδαίον Ὁ μὲν μακάριος Ἰακὼβ ἐκεῖνος ὁ καὶ Ἰσραὴλ, ἐπὶ τέλει ποτὲ τοῦ βίου γενόμενος, καὶ τοὺς υἱοὺς Quem Judam Jacobi, Lucas vocat vi, 15, et Act. 1, 13, liquet Matthæum x, 3, et Marcum 111, 18, Thaddeum dicere, sicque utroque loco habet Vulg. Qui tamen exstat Græcus Matthæi textus, xał Aɛ6βαῖος ὁ ἐπικληθείς Θαδδαίος, Et Lebbæus, qui appellatus est Thaddeus. Nec aliter reliqui interpretes, Syriac., Arab., Persic., Æthiop., legisseque flieronymum declarat, quod in Nom. Hebræis apud Matth. meminit. Lebbæi, corculum interpretans; quæ et clara derivatio est. Eo nomine vocatus Romæ P. Nasica. Plinius Corculos nominatos refert, qui sapientia præstarent. Unde vero tanta hæc nominum varietas, sicque Lucas Judam maluerit, Matthæus Lebbæum, cognomento Thaddæum: Marcus solum Thaddaeum, haud facile reddi ratio possit. Quod enim Hugo Grotius affert de concursu litterarum to Tet paypaµµátov, quem quidam Judæi vitarent, esseque idem nomen, quod sic Lucas vetuste extulerit, procul a vero abhorrere videtur. Quanta enim horum nominum aflinitas, ut idem nomen censeri possint; vel quæ invidia nominis Juda, sic triti in Scriptura, ut religio esset ullis Judæis, reverentia τοῦ τετραγραμμάτου illud pronuntiare? At Judas ipse proditor Judæ nomen sic sanctum, universim foedare non potuit, etsi forte aliqui, ne vel proditoris meminisse viderentur, sic Lebbæum Thaddæumque vocitarent, quod Matthæus Marcusque secuti sint. Lucas vero Judæ nomen expressit, adjuncto, ὁ τοῦ Ἰακώβου, ut ejus nobis prosapiam aperiret ac bene Vulg. Judas Jacobi; videnturque mihi limites probi interpretis excessisse, Syriac., Persic., Arab. qui Judam Jacobi filium reddiderunt (etsi illa vox atque additum, Hebræorum ritu ita accipi solet) quod præcipue Judas ipse se Jacobi fratrem dicat initio suæ epistolæ, hincque in Evangeliis sub Judæ nomine clarus sit, quod inter fratres bomini numeretur, inter quos Jacobus quasi inajor, ac defuncto patre quasi paterfamilias, toti nomen familiæ daret. Unde et plurium veterum sententia est, quam Mariam, Jacobi vocant reliqui evangelistæ, ipsam esse quam Joannes Mariam matrem Jesu nuncupat, cui sententiæ novissime accedit Vossius non tam veterum auctoritate, quos nullos refert, cum licuisset Hesychium et alios, qaam quod ita sibi colligere videatur ex Evangelio; et quod defuncto Josepho, ejus omnes liberi in ORATIO XIII. Laudatio sancti et celebratissimi Judæ Thaddæi apostoli. Beatus ille Jacob, qui et Israel, cum in extremis quandoque constitutus filiis bene precaretur; quin· una familia, sub ejus quasi tutela essent, præstante sic reliquis Jacobo, quidquid Abdias omnium minimum dicat, quem unum Joseph ex altera uxore sustulerit: quanquam non desunt etiam ex Græcis, qui hanc sententiam de Matre Jesu, ipsa dicta Maria Jacobi, serio impugnent, in quibus mibi productus Georgius Nicomed. Orat. de assiduitate sanctæ Mariæ ad sepulcrum. Ut ut sit, vocatum Judæ patrem Jacobum, non satis liquet, nec ejus nobis plene fidem isti interpretes præstare possunt, quod ipse Judas Lucæ vocem videatur potius de fratre exposuisse. Nec movere debeat, quod Hugo Grotius existimet additum esse a scribis, quod ita dicitur, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου qua enim facilitate, inani conjectura, illi dicitur, eadem rejicitur; quod nulla varietate codices habeant, ejusque gravis testis Origenes sit in Matth. x, ubi laudata Judæ epistola, quod paucorum quidem versuum, sed plena efficacibus verbis gratiæ cœlestis, sic ait in principio dicere, Judas Jesu Christi servus, frater autem Jacobi. Quæ certe majora sint ad epistolam Judæ apostolo ac fratri Jacobi vindicandam, quam suppressum nomen apostoli, aut quod vexata Carpocratiana hæresis videatur, ac si qua ejusmodi sunt, ad illi abrogandam. Apostoli nomen quandoque modestia supprimebat; satisque Judas expressit, quod se fratrem Jacobi dixit, quasi exponens, quod in apostolorum catalogo semel et iterum Judas Jacobi dictus fuit, atque hinc dɛoлóovos, quasi ex Dominica stirpe et vere apostolus, qui duplex illi titulus præaugustus. Ipsa falso nomine Nicolaițarum hæresis ejusque turpia satis erant, ut sic Judas exagitaret, in quibus præiverant ipsa Carpocratiana. Quod si illis freti interpretibus, sicque usitata Hebræorum phrasi, admittamus Judæ patrem Jacobum dictum fuisse, perinde ac illius fratrem (Jerosolymorum scilicet antistitem et fratrem Domini), in promptu erit, cur hic alter Jacobus et. Jacobi filius dictus sit Marco pixpóę, Parvus seu Minor, nempe comparatione ad patrem, quomodo Theodosius Minor, Magni Theodosii filius. et sic passim alii, justa inter duos comparatione, quan poscit Hieronymus, nec bene ipse assignat cum Jacobo Zebedæi, quem Scriptura nunquam aliter quam ex patris nomine ab altero Jacobo et collega seu coapostolo distinxit, ac nec ullus veterum. Mu-

imo eventura per singulas tribus spiritu vaticina- εὐλογῶν· μᾶλλον δὲ πρόῤῥησιν τῶν κατὰ φυλὴν ἑκά retur, ita pronuntiavit: Juda! te laudent fratres tui. Manus tuæ super dorsum inimicorum tuorum'; adodeste satis Origenes, exceptis quæ ex illo retulimus, nihil præterea de Juda et Joseph (qui sic fratres Domini cum Jacobo et Simone dicantur), compertnm se habere profitetur: ipseque Nicetas, nulla se Acta vidisse ait, quibus res Simonis continerentur; quem proinde latuerunt illa Abdiæ de martyrio in Perside cum Simone, ipsa plane spuria, ac reliquorum traditioni adversa. Hieronymus, non tam forte memoriæ lapsu quam nimia Origenis assectatione, quem sic Lucas distinguit, Simonem Zelotem, quasi Matthæi Hebræam vocem Cananites, exponendo, Judam Zelotem ad fastidium usque obtrudit. In c. iv, Epist. ad Gal.: Bonum zelum legimus Phinees, Eliæ, Mathalie et apostoli Juda. Adversus Helvid. Judas Zelotes, in alio Evangelio Thaddeus dicitur. Sed et Matth. x in catalogo duodecim apostolorum, Thaddæum apostolum facit, ipsum qui a Thoma Edessam missus est ad Agbarum seu Augarum regulam, cum Eusebius, ex quo matuatus est, 1. 1. c. ult. et penult. aperte dicat unum e LXX fuisse: ut plane non decebat apostolum, qui nullo superior esset, sui ordiis atque æqualem apostolum mittere. Quare non immerito Henr. Valesius Eusebii doctus interpres expostulat, fidemque ac diligentiam majorem in viro desiderat. Ut existimem Hieronymum secutum Origenem, sic passim vocando Judam Zelotem, qui Scripturæ phrasi sit Judas Jacobi, suadet Origenis focus tract. xxxv, in Matth. ad eum locum, Jesum Barrabam, an Jesum qui dicitur Christus. In multis, inquit, exemplaribus non continetur, quod Barrabas etiam Jesus dicebatur, etc. Quibus elevat eam lectionem, quod nomen Jesu non videatur ulli malorum commune: sicut in aliis nominibus invenimus justorum, ut ejusdem nominis inveniantur etiam iniqui, ut puta Judas apostolus, Zelotes, et Judas patriarcha, et Machabæus Judas, omnes laudabiles: sed Judus proditor. Sed et Græcorum Menæa nec ipsa forte omnis labis pura. Nam quod utrumque Thaddæum (et apostolum et discipulum unum ex LXX) Edessam profectum volunt, ibique prædicasse et curasse Augarum, ablato quod ei lepræ erat reliquum (ab accepta nimirum Domini epistola) palam confundunt, reliquis distinguunt. Crasso errore in Synax. edito 19 Junii, Οὗτος ἐν μὲν τῷ κατ' αὐτὸν Εὐαγγε λίῳ καὶ ταῖς Πράξεσιν, Ἰούδας επονομάζεται. Emenda ἐν τῷ κατὰ Λουκᾶν. Nec enim Graci Judæ Erangelium noverunt, vel aliud quam Lucæ, in quo Judas dictus sit, uti etiam in Actibus, eodem Luca scriptore. Sed præstat Tilianum nostrum Synax. illo purius auctiusque, quo epistolæ Judæ illustre testimonium habetur, hic loci repræsentare: Mvňuŋ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ιούδα, ἀδελφοῦ κατὰ σάρκα χρηματίζοντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὃς ἦν υἱὸς Ἰωσὴφ τοῦ μνήστορος, καὶ ἀδελφὸς Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου γνήσιος κατὰ φύσιν. Οὗτος παρ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ εἰς τὸν σύμπαντα κόσμον πεμφθείς, τὴν σωτηρίαν καταγγέλλει τοῖς ἔθνεσι, καὶ πολλούς τόπους διαμειψάμενος, καὶ πολλὰς πόλεις καὶ λαοὺς εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χειραγωγήσας πίστιν, εἰς τὴν Μέσην τῶν ποταμῶν παραγίνεται, ἐκκλησίας ἐκεῖθεν καταφυτεύσας, καὶ τοῖς ὁμόροις ἔθνεσι τὸ Εὐαγγέλιον κηρύξας, καὶ τὴν Ἔδεσσινών καταλαμβάνει, καὶ τῷ Αὐγάρῳ περιτυχών, καὶ τοῦ συνέχοντος πάθους ἐλευθερώσας αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀπίστων αναρ τηθεὶς ἐν 'Αρὰτ τῇ πόλει θνήσκει. Ο; ἔτι περιών ἅπασιν ἀνθρώποις θεόπνευστον καὶ πολλῶν δογμά των έμπλεων επιστολὴν ἐπιστείλας, πλείους θανών ἢ ζῶν δι' αὐτῆς ἐπιστρέφει προς θεοσέβειαν. Me moria sancti apostoli Judæ, fratris Domini nostri Jesu Christi secundum carnem. Fuit hic filius Josephi στην ἀποβησομένων τῷ πνεύματι ποιούμενος, Ιούδα! σὲ αἰνέσαισαν, προηγόρευσεν, οἱ ἀδελφοί σου. S. Mariæ sponsi, verusque natura frater Jacobi fratris Dei. Hic ab ipso Christo in mundum universum missus, salutem annuntiat gentibus, variisque peragratis locis multisque urbibus ac populis ad Christi fidem adductis, in Mesopotamiam venit; atque ibi plantatis Ecclestis; prædicato Evangelio finitimis genti. bus, Edessam quoque venit, Angaroque locutus, et cum morbo quo tenebatur, eum liberasse!, ab infidelibus suspensus telisque confossus in Arat moritur. Cum in humanis adhuc versaretur, divini Spiritus afflatu digesta multisque decretis plena, cunctis hominibus conscripta Epistola (catholica 1), plures per ram vita functus ad pietatem convertit, quam vivus. Consentit earum gentium traditio de Jude martyrio in Armenia. Thaddæum unum ex LXX requievisse Beryti tradunt 24 August, ubi perinde Edessam lustraret, et Augarum a reliqua lepra mundasset, ipsumque baptizasset, ac deinde in Mesopotamiam intrasset, Syriamque prædicatione peragrasset, que nemo non videt, alia ex aliis transcripta esse. Quod Thaddæum, qui et Lebbæus, vocant, dicas Menæorum Synaxariique auctores eum respexisse, qui sic apud Matthæum dicitur, ac velut ille alius a Juda Jacobi Lucæ significetur; quod est valde absurdum. Non enim alium Matthæus et Marcus, alium Lucas texuerunt zwy if' catalogum, vel ei alius alios inseruerunt; ipsique diserte suum illum Thaddæum unum e LXX dicunt, hominem Edessenum, etsi Hebræum: qui Joann's primum, tum Christi discipulus fuerit, ac sic patriam suam curaverit, cujus forte labores Thaddeus alter sive Lebbæus, ipse Judas Jacobi, ibi absolverit. Ac num ab illo sibi nomen illud asciverit, vel ipse ab eo apostolus ita dictus sit, velut a Sergio Paulo, Paulus, qui antea Saulus, quod eum peculiarius instituerit, et quasi operis vicarium ac alium se in Christo habuerit? Liceat ita divinare, dum certiora et integræ fidei monumentis occurrerint: quæ cum antiquos defecerint, non facile possunt nobis suppetere. Liquet tamen, et recentiori probatum periculo est, prodesse plurimum ad ponenda fidei fundamenta, si quis indigena probe ea instructus, suis magister et doctor præficiatur, velut Clemens Romæ, Areopagita Athenis, et forte Ananias Damasci, aut etiam Joannes Senior Ephesi, aliique. Miserint itaque vel Thomas, vel Thaddeus, Thaddæum Edessenum Edessam, jam Christi discipulum, et secundi ordinis apostolum, utilemque in ea operam posuerit, quem ipse postea Thaddæus apostolus primi ordinis secutus sit, cœptaque discipulo absolverit, majorique luce prædicationis apud Syros et finitimas Edessa nationes offenderit, cujus rei causa sic martyrium fecerit. Et certe Menæa quasi exordium prædicationis Thaddæi discipuli Edessam faciunt; quem et reliquum lepræ nigræ, quod Augaro ejus urbis regulo hærebat, abstulisse aiunt: finem vero prædicationis apostoli, qui Augarum morbo libe raverit, non lepram sustulerit, sive idem sive potius aliusque regulus sit, ut erat nomen commune ejus gentis principum. Venerit itaque Thaddeus apostolus et Judas curatum sic laborantem Edessenum regulum, susceptamque in ca urbe fidem opera roboratum, quo præstito in Ararat veniens Christi victima occisus sit. Atque in hunc modum conciliare licebit, quæ in speciem videantur dissidere. Nicetas, ipse caute Menæorum venam sequitur. De curato Augaro maluit tacere, quod unius putavit Thaddæi discipuli, habuitque ex historia Eusebii quem sequatur, cui nostra hæc conciliatio non placuerit.

ORATIO XIII. IN LAUDEM S. JUDÆ APOST. Δι χειρός σου ἐπὶ νώτου τῶν ἐχθρῶν σου προσ- rent le filii patris tui ", et quacunque sequuntur κυνήσουσί σοι υἱοὶ τοῦ πατρός σου, καὶ ὅσα τῆς εὐλογίας ἑξῆς. "Α πάντα κατ' οὐδὲν, ἢ μικρός ἐκείνῳ συνέβαινεν· ἐναργῆ δὲ τὴν ἔκβασιν καὶ τρι νεστάτην, ἐπὶ τῷ ἐξ Ἰούδα μέλλοντι φύναι Χριστῷ, τὰ τῆς προφητείας καταδέδεκται. ° in benedictionibus. Quæ omnia nihil, aut parum illi acciderunt; clarum vero et apertissimum in Christo, qui ex Juda ortus est, in eum modum predicta eventum habuerunt. llic enim verus est Judas, qui Patri, qui in cœ lis est, pro eo ac nomen sonat, confitetur: neque is solum, sed et omnes qui ejus vere ac fide discipuli exsistunt. Nec enim qui nudam viudicant appellationem, congrue digneque Judæi vocitentur. Non enim qui in manifesto Judæus est, sed qui in abscondito. Quemadmodum neque omnes qui ex Israele, hi sunt Israelitæ; neque quia semen sunt Israel, omnes filii”; sed qui per fidem in solam Dei spem animis intendunt (hoc enim opus Abraha) ac qui Deum, quoad concessum est, merentur videre (id enim sibi vult Israel), hi legem quoque circumcisionis servant, non ejus quæ in littera et umbra est, sed quæ in spiritu et veritate, in exspoliatione seu mortificatione veteris hominis: qui nimirum legem sequantur, ac indesinenter confessioni et orationi assidui sint, in assumptione novi hominis seu illius renovatione ". Οὗτος γὰρ ὁ ἀληθινὸς Ἰούδας, ὁ τῷ Πατρὶ, τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, κατὰ τὴν τοῦ ὀνόματος σημασίαν, ἐξω ομολογούμενος· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ὅσοι τούτῳ γνησίως καὶ πιστῶς μαθητιώσιν. Οὐ γὰρ ὅσοι ψιλῆς μεταποιούνται τῆς προσηγορίας, ἀξιοπρεπῶς ἂν κληθείεν Ἰουδαῖοι. Οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ, φη σίν, Ἰουδαῖος, ἀλλ' ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ. Ὥσπερ οὐδὲ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ, οὗτοι Ισραήλ· οὐδ' ὅτι εἰσὶ σπέρμα Αβραάμ, πάντες τέκνα· ἀλλ' οἱ πρὸς μόνην Θεοῦ τὴν ἐλπίδα διὰ πίστεως ἀνατεινόμενοι (τοῦτο γὰρ τὸ ἔργον τοῦ ᾿Αβραάμ)· καὶ Θεὸν, ὡς ἐφικτόν, ὁρᾷν ἀξιούμενοι· τοῦτο γὰρ Ισραήλ. Οὗτοι καὶ νόμον τηροῦσι τῆς περιτομῆς· οὐ τὸν ἐν γράμματι καὶ σκια, ἀλλὰ τὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείς, ἐν τῇ τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου ἀπεκδύσει ή νεκρώσει. Οὗτοι νόμῳ στοιχοῦντες, καὶ ἀδιαλείπτως εξομολογήσει καὶ προσευχή προσκαρτερούντες, ἐν τῇ τοῦ καινοῦ ἀνθρώπου ἀναλήψει ἢ ἀνακαινώσει. Ὥσπερ οὖν πάσης ενεργείας θεοτελοῦς, πάσης ἀρετῆς, πάσης χάριτος ρίζα καὶ πηγαία πέφυκεν αιτία Χριστός - δευτέρως δὲ κατ' αναλογίαν τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητος, καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ κοινωνοὶ καθεστασι τῶν αὐτῶν· οὕτω καὶ ἡ δύναμις τῆς ἐξομολογήσεως προηγουμένως μὲν τῷ διδασκάλῳ, κατὰ τὴν ἐξ – ἐκείνου δὲ μέθεξιν καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐνθεωρεῖται· τοῖς τ' ἄλλοις πᾶσι, καὶ πρὸ αὐτῶν τῷ καὶ προσηγο ρίαν προνοία κρείττονι τὴν πρᾶξιν αὐτὴν κληρωσαμένη. Αἰνέσωμεν τοιγαροῦν Ἰούδαν, κατὰ τὴν τοῦ πα τριάρχου προφητείαν· τὸν τῆς ἐξομολογήσεως επώνυ μον. Αινέσωμεν καὶ προσκυνήσωμεν τὸν ἀξίως τοῦ ἱεροῦ ὀνόματος πολιτευσάμενον· τὸν ὥσπερ τῶν ἄλλων ἀρετῶν, οὕτω καὶ ταύτης υπερβαλλόντως και κοινωκότα Χριστῷ· τὸν θερμότατον τὴν πίστιν, καὶ τὴν ἀγάπην δοκιμώτατον, καὶ τὴν γνῶσιν τε λειότατον μαθητήν· τὸν τῆς ὑψηλῆς τῶν ἀποστόλων καὶ ἱερᾶς δωδεκάδος συμπληρωτήν. Αινέσωμεν, οὐ τὸν Ἰσκαριώτην· μακρὰν γὰρ ἐκεῖνος ἀπὸ τῆς εὐλογίας, ὅτι ἠγάπησαν κατάραν, καὶ ἦλθεν αὐτῷ· ἀλλὰ Ἰούδαν, τὸν ἀμφοτέρωθεν περίβλεπτόν τε καὶ εὐγενέστατον· καὶ τοῖς φυσικοῖς, καὶ τοῖς ὑπὲρ φύσιν πλεονεκτήμασιν ὑπερφυῶς λαμπρυνόμενον καὶ καλλωπιζόμενον· τὸν κάτω μὲν ἐπὶ γῆς, ἔκγονον μὲν Ἰωσήφ, Ἰακώβου δὲ ἀδελφόν· ἄνω δὲ, παῖδα μὲν Θεοῦ, σύγγονον δὲ Χριστοῦ. Τὸν ἀπόγονον μὲν τοῦ βασιλέως Δαβίδ· συγγενέα δὲ κατὰ σάρκα Χριστοῦ· εἴπερ δὴ καὶ Ἰωσὴφ αὐτὸς ὁ πατὴρ, συγ γενὴς τῇ μνηστῇ καθίστατο Μαριάμ. Τὸν ἐγγὺς μὲν περιφανῆ, καὶ λαμπρὰ κεκτημένον τὰ τῆς δικαιοσύν της υποδείγματα· οὕτω δὲ παρευδοκιμηκότα και Gen. XLIX, 8. ** Rom. 11, 28; Rom. vII, 6. Quemadmodum igitur divinæ omnis operationis, omnisque virtutis et gratis Christus radix, fonsque ac auctor exsistit; secundis autem partibus pro rata cum eo similitudine, hi quoque qui ex iilo sunt, eorundem et ipsi socii ac consortes exsistunt: sic quoque confessionis vis, primo quidem principaliusque in magistro, ex illo autem etiam in discipulis participata ratione noscitur; tum reliquis omnibus, tum præ illis singularique excellentia, in eo qui diviniore providentia rem ipsam appellationem est consecutus. Laudemus igitur Judam, juxta patriarchæ vaticinium; illum scilicet qui ex confessione nomen sit mutuatus. Laudemus et veneremur eum, qui digne pro sacri nominis ratione vitam instituerit; qui sicut reliquas virtutes, sic hanc quoque excellenter cum Christo communem habuerit; ferventissimum utique fide, et dilectione probatissimum, scientiaque perfectissimum discipulum, qui sublimem sa crumque complevit duodenarium apostolorum chorum. Laudemus, non Iscariotem procul enim is est a benedictione; quippe qui dilexerit maledictionem, et venit ei) sed Judam utrinque spectabilem ac nobilissimum "; tam seilicet naturalibus dotibus, tum quæ natura superiores sunt, eximie clarum atque ornatum. Ad terrenam quidem prosapiam quod attinet, Josephi filium ac Jacobi fratrem; quod autem ad coelestem, Dei filium ac Christi fratrem, nepotem quidem Davidis regis, ac Christum agnatione carnali contingentem; siquidem et Joseph ipse parens, ejuscemodi sanguinis necessitudine Mariam sponsam contingebat: propinquis quidem illustrem, et qui clara justitiae st Joan. viii, 39: Colos. 11, 11, 37 Psal. cviii, 18.

αποκωρίς nactus ceret, sicque illa majori virtutis ela- περιουσίᾳ τῆς ἀρετῆς ὑπερβαλόντα, ὡς ἐκείνους ἐκ ritate vicisset, iisque præcelluisset, ut non tam ipse τοῦδε πολὺ μᾶλλον ἢ τοῦτον ἐξ ἐκείνων γνωρίζεσθαι Hlorum, quam illi ejus longe fulgoribus honesta- καὶ λαμπρύνεσθαι. rentur ac præeniterent. Τοῦτον ἡγοῦμαι καὶ εἰς τύπον τῆς ἐξ Ἰουδαίων ἁγίας Εκκλησίας παρειλήφθαι. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλε διχῇ τὸ Ἰουδαίων μερισθέν γένος, τὸ μὲν οἰκειωθῆ και Θεῷ, τὸ δ' ἀποτεθῆναι τὸ μὲν διὰ πίστεως δικαιού μενον, τὸ δὲ δι' ἀπείθειαν κατακρινόμενον· καὶ τὸ μὲν ἐποικοδομηθῆναι τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, τὸ δὲ τρόπῳ κλάδων ξηρῶν καὶ ἀκάρπων τῆς ἁγίας ἐκκλασθῆναι ρίζης· τύπος μὲν τῆς ἐκαςκομμένης Συναγωγῆς ἐκεῖνος ὁ δυσώνυμος ἀπελήλεγκτο προδότης· τύπος δὲ τοῦ σεσωσμένου τῆς ἱερᾶς Ἐκκλησίας καταλείμματος, ὁ μακαριώτατος Hunc et in typum sanctæ ex Judæis collectæ Ecclesiæ assumptum esse existimo. Quia enim futarum erat, ut geus Judaica duabus scissa partibus, altera quidem necessitudine Deo adjungeretur, altera repelleretur; hinc quidem per fidem justificata, inde incredulitatis causa damnata; utque pars altera superædificaretur super fundamentum apostolorum et prophetarum, altera instar ramorum aridoruin et inutilium a sancta radice effringeren. tur; excisa quidem Synagoga typus proditus est nefandus ille proditor; sanctarum vero Ecclesiæ reliquiarum saluti deditarum typus enituit Ἰούδας, ὁ νῦν ἐπαινούμενος ἐδείκνυτο· καὶ ὥσπερ beatissimus Judas, quem impræsentiarum laudamus. Ac sicut ille ob peccati summam nequitiam devinctus devotusque diabolo, his qui sequuntur, in interitum præit; sic iste perfecta justitia Christo copulatus, ad salutem supra quam perfectam, eos, qui illi comites adjungantur, ducit. Quandoquidem igitur ancipitem vocis significationem distinximus, ac quod vulgo rudibusque abhorrere videbatur, nominis explicatione detersimus, age, quae ad sanctum hunc Judam spectant, quemadmodum ipse nobis cœlitus illuxerit, consideremus; ab ejus quidem minutim narranda vita supersedentes, apostolicique laboris periodo, necnon prædicationibus et miraculis omissis (quod neque ullos hactenus hac complectentes nanscisci licuerit commentaries) apostolicis eum laudibus velut rosarum floribus aliorum more coronantes, tumi grata illi fecerimus, tum amica valde atque accepta, his, qui veri amantem auditum prætendunt; ut qui ex communibus omniumque sensu receptis rationibus, veritatis discipulo laudationem contexamus. Ejus itaque ab initio vitæ ratio ac educatio sancta dubio procul justaque et bona. Bona enim ex radice, bonæ indolis ortum germen est: ac sub parente justo sobrioque, sobrie justeque justus filius erudiebatur ac instituebatur ". Quapropter onnes sæculi vanitates et insanias falsas devitabat: lioc cavens, ne ingenui magnique ejus animi vis caducis rebus ex libidine addicta, corrumperetur: totus vero in se conspirans acsibi studens, legisque meditatione institutus, fatque mandatorum documentis excultus ac magnifice præexercitatus, non minus mentis habitu, quam corporis statura quotidie crescens, profectu augebatur. Quia igitur ipse quidem prædagogo lege hactenus custodius, ad mensuram ælatis tum corporalis, turn animi provexerat; magnum aulem gratiæ lumen Sol justitia, unigena paterna substantiæ fgura, mortali jam massa per castissimam ac virgina10 Ephes. 11, 20. 10 Psal, ΑΧΑΙΣ, 5. G η ἐκεῖνος δι᾽ ἁμαρτίας ἄκρας οἰκειωθείς τῷ διαβόλῳ, εἰς ἀπώλειαν τῶν ἑπομένων καθηγεῖται, οὕτω δια τῆς τελείας δικαιοσύνης οὗτος τῷ Χριστῷ συναφθείς, πρὸς ὑπερτελή σωτηρίαν τοὺς ἀκολοθοῦντας αὐτῷ χειραγωγεί. Ἐπειδὴ οὖν τὴν ὁμωνυμίαν διεστειλάμεθα, καὶ τὸ ἀπεοικὸς δοκοῦν τοῖς πολλοῖς καὶ ἀμαθέσι διὰ τῆς τοῦ ὀνόματος δηλώσεως ἀνεκαθήραμεν, φέρε τὰ κατά τὸν ἱερὸν τοῦτον Ἰούδαν, ὡς ἂν αὐτὸς ἡμῖν οὐρανόθεν ἐλλάμψειεν, θεωρήσωμεν· τὴν μὲν ἐπὶ λεπτῷ τῆς αὐτοῦ πολιτείας ἀφήγησιν, καὶ τὴν ἀποστολικὴν περίοδον, καὶ τὰ κηρύγματα καὶ τὰ θαύματα παρέν τες, ὅτι μηδ' ὑπομνήμασιν ἡμῖν ἐξεγένετο μέχρι τοῦ δεῦρο περιτυχεῖν· ἀποστολικοῖς δὲ τοῦτον ἐπαί νοις ὡς ἄνθεσι ρόδων κατὰ τὴν πρὸς τοὺς ἄλλους ὁμοίωσιν ἀναδησάμενοι, αὐτῷ τε κεχαρισμένα δρά σαιμεν ἂν, φίλα τε ἄγαν καὶ εὐαπόδεκτα τοῖς φιλαλήθη προτείνουσιν ἀκοήν· ὡς ἐκ τῶν κοινῶν καὶ ὡμολογημένων ἐννοιῶν, τὴν εὐφημίαν τῷ τῆς ἀλη θείας διασκευαζόμενοι μαθητῇ. Ἡ μὲν οὖν ἐξ ἀρχῆς αὐτοῦ βίωσις καὶ ἀναγωγή, ὁμολογουμένως ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. Αγαθῆς γὰρ ῥίζης ἀγαθοφυὴς βλαστὸς ἐκδοθείς· καὶ ὑπὸ δικαίῳ πατρὶ καὶ σώφρονι, σωφρονικῶς καὶ δικαίως, ὁ δίκαιος ἐπαιδεύετο καὶ ἀνήγετο παῖς. Ὅθεν πάσας μὲν τοῦ βίου ματαιότητας και μανίας παρητείτο ψευδεῖς, μὴ καταξιῶν τὸ εὐγενὲς τῆς αὐτοῦ ψυχῆς καὶ μεγαλοφυές, τῇ φιλοπαθεῖ τῶν ἐπικήρων κατα φθαρῆναι σχολῇ· πρὸς ἑαυτὸν δὲ συννενευκώς όλος, καὶ τῇ μελέτῃ τοῦ νόμου παιδοτριβούμενος, καὶ ταῖς παραγγελίαις τῶν ἐντολῶν ἐξασκούμενος, καὶ μεγαλοφυῶς προγυμναζόμενος, οὕτως οὐχ ἧττον τῆς σω ματικῆς ἡλικίας, τῆς διανοίας τὴν ἕξιν ἡμέραν καθ' ἡμέραν αὐξάνων, ἐπεδίδου ταῖς προκοπαῖς. Ἐπεὶ γοῦν αὐτὸς μὲν τῆς τε σωματικῆς, τῆς τε κατὰ ψυχὴν ἡλικίας εἰς μέτρον ὑπὸ τῷ παιδαγωγῷ νόμῳ τέως φρουρούμενος προβέβηκεν· τὸ μέγα δὲ τῆς χάριτος φῶς, ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ὁ μονογενὴς τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως χαρακτήρ, ἤδη τὸ

ORATIO XIII. —' IN LAUDEM S. JUDÆ APOST. βρότειον φύραμα διὰ τῆς πανάγνου καὶ παρθενικῆς lem Mariam assumpta, subque illius parente Joeepho, utpote virginis sponso, corporali eiste auge. scens, cum Joannis testimonio, tum longe amplius ipsa Patris cœlestis super aquam voce detegeretur, magnifcisque tamen operibus sum sensim deitalis magnificentiam proderet; haudquaquam is, falsi nominis Judaorum more, ocreatis mentis sensibus, liventibus oculis benefactorem aspexit 3 Ne que dilexit quidem, at naturali duntaxat amoris vi sanguinisque necessitudine illi devinctus, uti cognatorum magna pars, salutari fide destituebatur. Neque frma quidem usus est Gde; quod vero ad sanctam dilectionem attinet, secundas præ ullo eorum tulit, qui tum Christo magistro utebantur: quinimo, simul in eo concurrentibus corporali affiἀπειληφώς Μαριάμ, καὶ ὑπὸ τῷ ἐκείνου πατρὶ τῷ Ἰωσήφ, δες μνηστῆρι τῆς Παρθένου τὴν σωματικὴν ἡλικίαν ἀναγόμενος· ἐπειδὴ ταῖς Ἰωάννου μαρτυρίαις, καὶ πολὺ μᾶλλον ταῖς τοῦ οὐρανίου Πατρός ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἀπεκαλύπτετο, καὶ τοῖς ὑπερφυεστάτοῖς εὐθὺς τῶν ἔργων, ἠρέμα τὸ μεγαλοπρεπές τῆς οἰκείας ἐπέφαινε θεότητος, οὐ κατὰ τοὺς ψευδωνύμους οὗτος Ἰουδαίους τὰ τῆς καρδίας νοήματα πεπωρωμέ νης, βασκάνοις τὸν εὐεργέτην ἀνέβλεψεν ὀφθαλμοῖς· οὐδ' ἠγάπησε μὲν, φυσικῇ· δὲ μόνη φιλοστοργία, καὶ συγγενείας οἰκειότητι τούτῳ συνδεόμενος, τῆς σωτηριώδους πίστεως κατὰ τοὺς πλείους τῶν συγγενών ἔρημος ἦν· οὐδὲ πίστει μὲν ἐχρῆτο βεβαίᾳ, τῆς δὲ ἁγίας ἀγάπης τὰ δεύτερά τινος τῶν τῷ Χριστῷ τότε καθητιώντων ἀπεφέρετο· ὁμοῦ δὲ συνδεδραμηκότων B' nitate, naturalisque affectus proclivitate (amici tie ἐπ' αὐτῷ τῆς κατὰ τὸ σῶμα συγγενείας, τῆς φυσικῆς προσπαθείας, εἴτ' οὖν φιλίας, τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύ ματος· τῆς οὐχ ἧττον διὰ τὸν τοῦ βίου τρόπον, ἢ τὰ μεγάλα θαύματα πίστεως, καθ᾽ ἂν καὶ συνανατέ θραπτο, καὶ συνανῆκτο τῷ Ἰησοῦ, ὡς τῷ αὐτῷ νομι ζόμενος κεχρῆσθαι πατρί· διὰ ταῦτα τοίνυν τῆς ἀκροτάτης πρὸς αὐτὸν εὐθὺς οἰκειότητος, ἤτοι φι λότητος ὁ μακαριώτατος ευμοιρηκώς· ὁμοῦ τε τό Εὐαγγέλιον τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας τοῦ κηρύγματος ἐδέξατο τὴν ἀρχὴν, καὶ αὐτὸς τοῦ Εὐαγγελίου καθίσταται μαθητής· καὶ τῇ συγγενικῇ φιλία τὴν κατά Θεὸν προστιθείς· καὶ τῇ παιδαριώδει γνώσει την τελείαν ἐξευρηκώς· καὶ τῷ παιδαγωγῷ νόμῳ πρὸς τὸν νόμον τοῦ Πνεύματος ῥᾷστα συμβιβασθείς, καὶ τὸν διδάσκαλον εὐθύτητι νοῦ διανοούμενος, δικαιόκατα τῆς πρώτης τῶν τοῦ Ἰησοῦ φίλων τάξεως, καὶ τῆς ἱερᾶς ἐναρίθμιος δείκνυται τῶν ὑψηλῶν ἀπο στόλων δωδεκάδος. Εντεῦθεν αὐτήκοος μὲν μυστηρίων κρυφίων Θεοῦ, αὐτόπτης δὲ ἔργων χρηματίζει Θεοῦ· μᾶλλον δὲ κοινωνὸς μὲν καὶ μύστης ὀργίων θεουργικῶν· αὐτ τουργὸς δὲ καθίσταται θαυμάτων θεοτελῶν. Όσα γὰρ ὁ Πατὴρ ἐνήργει διὰ τοῦ Μονογενοῦς, ταῦθ᾽ οὗ της αὖθις ἀποστέλλων τοὺς δώδεκα, πρὸς τὰ ἀπολω λότα πρόβατα Ἰσραὴλ, καὶ πρὸς τὴν μεγάλην αὐτοὺς τῶν ἐθνῶν προγυμνάζων ἀποστολὴν, καὶ μετ᾿ αὐτῶν δὲ τῷ πνεύματι πορευόμενος ενήργει· μεθ' ὧν καὶ αὐτὸς, ὦ τρισμακαριώτατε! πεμπόμενος, καὶ τὴν αὐτὴν τοῖς κορυφαίοις καὶ πρώτοις ἐξουσίαν, ὡς οὐδὲν αὐτῶν κατὰ πνεῦμα ἀγιωσύνης ἐλαττούμενος, εἰληφώς, δαίμονας μὲν ἐξέβαλλες, ὡς ὑπὸ πυρὸς τῆς ἐνεργούσης ἐν σοὶ χάριτος ἐκπιμπραμένους καὶ διωκομένους· λεπρούς ἐκαθάριζες, λόγῳ μόνῳ καὶ ἐπικλήσει τοῦ πέμψαντος τῆς λέπρας εκκαθαιρομέν νης· νεκροὺς δὲ δι' ἀφῆς χειρὸς μόνης και προσευ χῆς ἀνιστῶν, καὶ τυφλοὺς ὁμματῶν, καὶ χωλούς ἀνορθῶν, καὶ πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν σώματος πάθην ἐξιώμενος, ὅλον ἐν σοὶ τὸν τῆς ζωῆς μένειν λόγον τοῖς θαυμασίοις πιστούμενος ἐνεργήμασιν ἐδείκνυες. Τοῦτον ἀρραβῶτα πρῶτον τοῦ Πνεύματος καὶ τῆς χάριτος ἀπαρχήν, τῶν τοιούτων σημείων τὴν ἐπίσ ม scilicet necessitudine) necnon Spiritus charitate; fide item, quam non minus morum ipsa vitæque necessitudo conciliaret, quam ingentia illa patrata miracula (educato scilicet cum Jesu, ut qui eumdem habere parentem exsistimaretur): bis, inquam, vir beatissimus, summam statim in eum necessitudinem, sive amicitiam, conseeutus, simul atque Evangelium regni prædicari coepit, ipse quoque Evangelii discipulus efficitur; cognationisque illi ac sanguinis necessitudini divino amore adjuncto, pueritique scientia adinventa quæ perfecta est; legeque pedagogo, ad Spiritus facili negotio logem provectus, ac mentis rectitudine magistrum intelligens, per quam merito primæ Jesu amicorum classi, sacroque sublimium apostolorum duodeno choro accensetur. Inde occultorom Dei mysteriorum ipse auditor operumque inspector efficitur: quinimo socius quidem ac mystes ac deificarum cæremoniarum, diviniorumque patrator miraculorum redditur. Omnia enim quæ Pater Unigeniti munere operabatur, hæc ille rursus mittens duodecim ad oves quæ perierant domus Israelis, atque ad magnum gentium apostolatum velut rudimento exercens, illisque comes spiritu vadens, itidem operabatur. Cum quibus tu quoque, beatissine, missus, velut nihil illis sanctitatis spiritu deterior, nactus potestatem, dæmones ejiciebas, quos instar ignis vis gratiæ in te efficax incenderet atque fugaret; leprosos mundabas, solo sermone ac mittentis invocato nomine lepram profligans; mortuos denique solo manus tactu atque precibus suscitans, cæsis visum reddens, claudos erigens, omnemque morbum ac cor poris aegritudinem sanans, totum in te vitæ mancre sermonem mirandis operibus ostendebas. Primum hunc Spiritus arrhabonem ac gratiæ delibationem, cjuscemodi signorum exhibitionem 1º Mɔlach. iv, 2; Hebr. 1, 3; Matth. ii, 17; Luc. 111, 22.

nactus: postea vero Christi improperium susti- δειξιν ειληφώς· μετὰ ταῦτα δὲ τὸν ὀνειδισμὸν ὑπο nens, ac cum eo qui ageretur in crucem quodammodo cruci aflìxus, vitalissimaque defurgenti passione miserantis animo compassus, et cum resurgente consuscitatus, majus perfectiusque spiraculo affusum Spiritus donum consecutus es. Postea vero e terra sublatum cœlique apsides nactum, atque ad cœlestem Patrem cum gloria assumptum filium contuitus es. Tum veracis exspectata promissione, perfectum Spiritus alatu donum in ccenaculo cum undecim sedens, ejus illapsu suscepisti (velut nimirum throno gloriæ eleVato atque excelso, aut divina regia, aut mystico Σάγιο, vel sancto sanctorun, lucis fulgoribus micause seu deformi praeparato animo, sic prompte ad to vonientem divinissimum Paracletum³), atque ejus quidem præsentiæ vehementi sonitu contentis nervis, coelestique virtute repletus, atque igneis iinguis purgatus et sapientia auctus, plenusque veritatis et gratia effectus, sic tu quoque ad destinatam tibi apostolici muneris sortem cucurristi in siti ". Cucurristi, ut boni consortes assumeres; ut scaturiente in te gratia, qui illius expertes essent, singulari humanitate ac benignitate impartires. Sicut enim pluviosa nubes aquis conferta, nec diu grave pondus sustinere valens, ventoque coarctante jactata alque compressa, versantibus in terra imbrem spargit: sic et magnus apostolus Judas, coelesti illa Spiritus unda, fluentisque spiritalibus eximie potatus atque ebrius, fœstantem diutius animum tenere nequibat. σχὼν τοῦ Χριστοῦ, καί τινά οἱ τρόπον σταυρουμένῳ συσταυρωθείς· καὶ τὴ ζωαρχικώτατον πασχόν το πάθος συμπεπονθώς· καὶ ἀνισταμένῳ συν αναστάς, της μείζονος καὶ τελεωτέρας τοῦ Πνεύματ της τῷ ἐμφυσήματι τετύχηκας δωρεάς. Μετὰ ταῦτα δὲ, τῆς γῆς μὲν ἐπαιρόμενον, τοῦ οὐρανοῦ δὲ τῶν ἁψίδων ἐπιλαμβανόμενον, καὶ πρὸς τὸν οὐράνιον Πατέρα τὸν Υἱὸν μετὰ δόξης ἀναλαμβα νόμενον τεθεαμένος· εἶτα, τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ ἀψευ δοῦς ἐκδεδεγμένος, τὴν τελείαν τοῦ Πνεύματος ενέργειαν, ἐν ὑπερώῳ τοῖς ἕνδεκα συγκαθεζόμενος, οὐρανόθεν ἐφαλλομένην ὑπεδέξω· οἷα γὰρ θρόνον δόξης ἐπηρμένον καὶ ὑψηλὸν ἢ θεῖον ἀνάκτορον, μυστικὸν ἄδυτον, ἢ ἅγιον ἁγίων, τὴν φωτοειδῆ καρδίαν, ἤτοι θοειδῆ προπαρασκευασάμενος, οὕτως ετοίμως ἰάντα παρὰ σὲ τὸν θεαρχικώτατον Παράκλητον καὶ τῇ μὲν βιαίᾳ τούτου τῆς παρουσίας ἠχῇ τονωθείς, ταῖς πυρίναις δὲ γλώσσαις καθαρθείς τε καὶ σοφι σθεὶς, καὶ πλήρης ἀληθείας καὶ χάριτος γεγονώς, οὕτω καὶ αὐτὸς πρὸς τὸν ἀφωρισμένον σοι κλῆρον τῆς ἀποστολῆς δραμες ἐν δίψει. Εδραμες, ὥστε τοῦ ἀγαθοῦ παραλαβεῖν κοινωνούς· ὥστε τοῖς ἀμοίροις τῆς ἐν σοὶ πηγαζούσης χάριτος υπερβολῇ μεταδοῦναι φιλανθρωπίας καὶ χρηστότητος. Καθάπερ γὰρ ἐμβροτόκος νεφέλη τοῦ ὕδατος μεμετ στωμένη, καὶ τὸ βάρος διανέχειν ἐπὶ πολὺ μὴ δυνα μένη, τῷ συνέχοντι δὲ πνεύματι φερομένη και συνθλιβομένη, τον δετὸν ἀποστάζει τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς· οὕτω καὶ ὁ μέγας ἀπόστολος Ιούδας, τῆς οὐρανίας ἐκείνης πλημμύρας τοῦ Πνεύματος, καὶ τῶν νοητῶν βείθρων ὑπερφυῶς μεθυσθείς, οὐχ οἷός τε ἦν ἐπὶ πλεῖον ἐγκυμονοῦσαν τὴν διάνοιαν κατασχεῖν. Verum terrena statim Jerusalem egressus cœlestis Sionis causa ac tum ad Aquilonem tum ad Orientem, agente eum Domino Spiritu, raplus "; totaque Syria et Mesopotamia superata, sermonis doctrinas vitam præbentes atque giguentes, influit. Nec vero tanquam stillas, aut guttas roris, ut sic dicam, cœlestem influit imbrem; sed largo velut flumine, tanquam revera flumen Dei repletum aquis”; divinis quidem sermonibus gentium aures in stuporem agens, admirandis autem operibus oculos admiratione percellens; ac sermonum quidem veritate operum magnificentiæ fidem astruens; operum vero claritate, sermonum confirmans veritatem: aut verbis quidem, veritatis vivam divinamque praestantiam, inauditis vero operibus, operum natura superiorum dignitatem animis commendans, utriusque Evangelii veritatem, dignissimam cui fdes adhiberetur, gentibus tradebat, ac rerum quidem natura, ad eorum quæ naturam superant, agnitionem fidemque suadendam usus, rerumque ob oculos positarum exemplis, ad Dei qui cerni oculis non potest, intelligentiam manu ducens, ac seipsum, ad ejus qui prædicabatur, Christi fidem simulacrum quoddam proponens, sic paulatim omni οι Isa. VI, 1. as Psal. LXI, 5. 83 11 Cor. 1:1, 17. ᾿Αλλὰ τὴν ἐπίγειον εὐθὺς Ἱερουσαλὴμ διὰ τὴν οὐράνιον Σ:ὼν ἐξελθών, καὶ πρὸς Βοῤῥᾶν τε καὶ Ἕω διὰ τοῦ ἄγοντος αὐτὸν Κυρίου φερόμενος Πνεύματος· καὶ πᾶσαν Συρίαν καὶ τὴν Μεσοποταμίαν διαβάς, ἐπινάει μὲν αὐτοῖς τὰς ζωοπαρόχους τοῦ λόγου καὶ ζωογόνους διδαχάς· οὐ κατὰ ψεκάδας δὲ καὶ δροσ ώδεις, ὡς εἰπεῖν, σταγόνας, τὸν οὐράνιον ὄμβρον ἐπισ νάει, ποταμηδὸν δὲ, ὡς τῷ ὄντι ποταμὸς ὢν ὑδάτων Θεοῦ πεπληρωμένος· λόγοις μὲν θείοις τὰς τῶν ἐθνῶν ἀκοὰς ἐξιστῶν, ἔργοις δὲ θαυμασίοις τὰς δρά σεις ἐκπλήττων καὶ ἐκθαμβῶν· καὶ τῇ ἀληθείᾳ μὲν τῶν λόγων τὴν τῶν ἔργων μεγαλειότητα πιστούμε νας, τῇ λαμπρότητι δὲ τῶν ἔργων τὸ εἰλικρινὲς τῶν λόγων βεβαιούμενος· ἡ λόγοις μὲν τὸ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας, καινοπρεπὲς καὶ θεοπρεπές, ἔργοις δὲ παραδόξοις τὰ τῶν ἔργων ὑπερφυή πληροφορῶν, δι' ἀμφοτέρων τὴν ἀλήθειαν τοῦ Εὐαγγελίου τοῖς ἔθνεσι πιστοτάτην παρεδίδου· καὶ τῇ φύσει μὲν τῶν ὄντων πρὸς τὴν τῶν ὑπὲρ φύσιν γνῶσιν καὶ πίστιν χρώμε νος ὁδηγῷ, καὶ ἐν ὑποδείγμασι τοῖς ὁρωμένοις πρὸς τὴν τοῦ ἀοράτου Θεοῦ κατανόησιν χειραγωγών· εἰκίνα δὲ ἑαυτὸν πρὸς τὴν τοῦ κηρυττομένου πίστιν προβαλλόμενος Χριστοῦ, οὕτω κατὰ μικρὸν πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν τοὺς ἀναισθήτους ηγε· πείθων se Psal. LXIV,

ORATIO XIII IN LAUDEM S. JUD.E APOST. οὐρανὸν μὲν καὶ ἥλιον καὶ τοὺς ἀστέρας· ἀέρα destitutos sensu ad veritatis agnitionem ducebat: τε τοῦτον, καὶ τὸν ὑπὲρ αὐτὸν αἰθέρα· γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅσα γε τούτοις ἐμπέφυκε φυτὰ καὶ ζῶα, πάντα κτιστά τε καὶ δοῦλα καθεστάναι τοῦ τὰ πάντα δημιουργήσαντος Θεοῦ· Θεὸν δὲ τούτων οίεσθαι μηδέν, ὅτι ἀλλοιωτὰ ταῦτα καὶ φθαρτά, καὶ ὑπηρετικὰ τῆς ἐν κόσμῳ τῷ ἀνθρώπῳ δέδοται ζωῆς· καὶ τοῦ ἀνθρώπου κατὰ φύσιν ήττω, ότι τε λόγου ἄμοιρα, καὶ ὅτι δι' ἐκεῖνον· εἰ οὖν ἐκεῖνος οὐ Θεός, πολλοῦ δεῖ τὰ χείρω τούτου θεοὺς προσειπεῖν· οὗτος δὲ μόνος ἀληθῶς Θεός, ὁ μὴ ὑπό τινος γινόμενος, ἀεὶ δὲ ὤν· ὁ μὴ δημιουργούμενος, τὰ πάντα ποιῶν δέ· ὁ μὴ ἀλλοιούμενος ἢ τρεπόμενος, ὧν ὁ αὐτὸς ἀεὶ δὲ καὶ πάντα κινῶν, καὶ ἀλλοιῶν, καὶ μετασκευάζων. nempe suadens cœlum, solem, stellas, huncque aerem, atque illi superiorem æthera; terramque et mare, et quæ in eis versantur, ac vivunt plantæ, et animalia cuncta creata, ac Dei mancipia esse, qui condidit omnia, ex his nullum arbitrandum Deum, quod nimirum ista aliam ex alia qualitatem mutent, sintque interitioni obnoxia; data scilicet in subsidium humanæ, quam in mundo agimus, vitæ: esseque natura homine deteriora, quod careant ratione, ac sint illius causa. Cum igitur ne homo quidem sit Deus, longe abhorret, ut quæ illo deteriora sunt, deos nuncupemus. Hic autem solus vere Deus est, qui a nullo sit, el est semper. Qui ipse nallo auctore creatus, sed creat ipse omnia; qui nec qualitate ulla, nec substantia mutatur, sed semper idem ipse est, movetque omnia, exque alia in aliam qualitatem convertit, matat“ que substantia. Τοῦτον Θεὸν εἰδέναι δεῖ μόνον καὶ προσκυνεῖν· μόνος γὰρ ἅγιος φύσει, μόνος ἀγαθὸς καὶ δίκαιος καὶ σοφός, ἐξ οὗ πᾶσα σοφία καὶ δικαιοσύνη, καὶ πᾶσα πηγάζει χρηστότης καὶ ἁγιωσύνη· μόν τος οὗτος δυνατός, ὡς παντὶ θελήματι σύνδρο μου δύναμιν καταπλουτῶν· ἐλεήμων τε καὶ οἰκτίρμων μόνος, ὃς τὸν μονογενῆ, τὸν ὁμοφυᾶ, τὸν ὁμόθεον καὶ ὀμάγαθον Υιόν, ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἁμαρτησάσης, καὶ εἰς ᾅδου καὶ ἀπαλείας βάραθρον ολισθησάσης ἀνθρωπιζόμενον δωρεῖται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστρεφόμενον καὶ ὑπὲρ αὐτῶν σταυρούμενον, θαπτόμενον, τρι ήμερον ἀνιστάμενον, τεσσαρακονθήμερον ἀναλαμβανόμενον, καὶ πρὸς τὸν Πατέρα μετὰ δόξης, ἡμῶν βλεπόντων, ἀναφερόμενον. Ὃς τὴν ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίαν· ὑπερουσίως τε. Ο τελεκώς, καὶ ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου λοιπὸν τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς ὑψηλοῖς κεκαθικώς, ἀπέστειλεν ἡμᾶς εὐαγγελιζομένους ὑμῖν εἰρήνην καὶ πᾶν ἀγαθόν· ἵνα τούτῳ πιστεύσαντες βαπτι σθῆτε, καὶ πληρωθῆτε εἰς πᾶν πλήρωμα τοῦ Θεοῦ· ἵνα ἀπολουσάμενοι καὶ ἀποκαθηράμενοι τὸν ἐν τὸς ἄνθρωπον ἀπὸ πάσης ἀσεβείας καὶ πονηρίας. πληρωθῆτε μὲν Πνεύματος αγίου, κληρονόμοι δε γένησθε κατ' ἐπαγγελίαν ζωῆς αἰωνίου, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ἀμήν. Τοιαύται, ἀεὶ διδαχαῖς ὁ ἀξιομνημονευτότατος Ιούδες πᾶσαν Συρίαν, καὶ τὰς τῆς Ἑψας πόλεις καὶ χώρας, νουθετῶν, διαλεγόμενος, παρακαλῶν καὶ πᾶσι τρόποις θεομιμησίας ἐγκείμενος καὶ χρηστότητος, πάσαις ἐπινοίαις Θεοῦ φρονήσεως αὐτοὺς μετῄει, καὶ ποτὲ μὲν πειρασμοῖς ἐξαισίοις καὶ αἰκίαις καὶ μάστιξι, καὶ θανάτου κινδύνοις περιπίπτων, διὰ προνοίας τοῦ ἐν αὐτῷ μένοντος ἀπηλλάττετο Χριστοῦ· ποτὲ δὲ τοῦ Παρακλήτου μυστικωτέραις ἐλλάμψεσι καὶ ἱερωτάταις ἐπισκιάσεσι παρεκαλεῖτο· καὶ νῦν μὲν ἀποκαλύψεων θειοτέρων καὶ τῶν κρυφίων Θεοῦ καταξιούμενος, νῦν δὲ θαυμασίων ἔργων ύπερβολαῖς, καὶ ἐνεργείαις τεράτων Θεοῦ καὶ σημείων δοξα ζόμενος καὶ μεγαλυνόμενος, οὕτως ἐμεγάλυνεν τὸν 85 Hebr. 1, 3. PATROL. GR. CV. Hunc solum noscendum Deum et adorandum: solus enim natura sanctus, solus bonus et justus et sapiens, ex quo omnis sapientia et justitia, omnisque bonitas et sanctitas manat. Solus hic potens, ea scillcet pollens potestate, quæ omnem voluntatem exæquet. Solus miserator ac misericors, ipse nimirum munere auctor, ut unigenitus ejusdem secum natura, paris deitatis ac bonitatis Filius pro humana natura peccati rea, atque in inferni interitionisque barathrum prolapsa, homo feret, ac cum hominibus sociam vitam ageret; ut item hominum causa cruci affigeretur, sepeliretur, triduanus resurgeret, quadragesimo post die in cœlum reciperetur, atque ad Patrem cum majestate, cernentibus nobis, sursum ascenderet. Is, salutis nostræ negotio, altiori quam rerum natura ferat, consilio atque opera peracto, jamque in dextera sedis majestatis, in excelsis sedens, misit nos pacem vobis evangelizatum, omneque bonum, ut illi credentes baptizemini, et impleamini in omnem plenitudinem Dei: ut abluti et emundati interiorem hominem ab omni impietate et nequitia, impleamini Spiritu sancto, ac hæredes efficiamini secundum promissionem vitæ æternæ, in Christo Jesu. Amen. Ejuscemodi semper doctrinis sempiterna dignus memoria Judas omnem Syriam, Orientisque urbes, et castella, arguens, disputans, obsecrans, modis omnibus divinæ imitationis ac bonitatis incumbens, cunctis divinæ solertiæ subtilibus inventis ac consiliis aggrediebatur: ac modo quidem in gravissimas tentationes ærumnasque et verbera, et mortis pericula incidens, Christi in eo manentis providentia liberabatur: modo vero Paracleti secretioribus illustrationibus sacratioribusque obumbrationibus recreabatur; ac nunc quidem diviniorum revelationum Deique occultorum compos, nunc vero mirabilium operum eximiis muneribus, Deique prodigiorum ac signorum operationibus clarus at

magnificus, eum in modum Dominum Jesum ma- Κύριον Ἰησοῦν, οὕτως τὸ Εξαγγέλιον ἐπληροφόρει Χριστοῦ. gnificabat; sic Christi Evangelio fidem certam arrogabat. Sic præter alia, cum et Edessam Syriæ maximam metropolim venisset, ac in ea non sine laboribus atque ærumnis Christum annuntiasset, totamque diabolo addictam, divinissimis maxime sermonibus operibusque perquam eximiis humanumque excedentibus modum, rapuisset, ac per fidem Jesu conciliasset, sanctamque ei Ecclesiam, qui omnem vincit sanctitatem conciliasset, ac postea clarum Deoque dignum Dei martyrium complesset, sic ad eum gaudens evolavit; cunctos quidem principatus et potestates, mundique rectores tenebrarum, ac spiritalia omnia nequitiæ velut somnia umbrasque prætergressus, sacris autem ac divinis angelis (co-" lorum spiritaliter reseratis januis) intermistus "; archangelis obviam factus, venerabilesque principatus assecutus, perque omnes sanctas potestates atque virtutes ac dominationes incredibili lætitia atque exsultatione commeans: quin et per ipsos quoque mundo superiores thronos, mediaque celsissimorum venerabilissimorumque Cherubim atque Seraphim agmina deductus, velut charissimus prædilectusque flius ei apparuisti, qui in solio gloriæ regni sui laudatur; ac tanquam victor, et qui ad finem usque Christi servaveris opera, diviniorem iterum sublimioremque potestatem in gentes ab eo consequeris, eique, juxta divinam promissionem, consessor assistis *, unaque pascis, et vero pasces regesque gentes, confringens eas ut vasa figuli Sed et de ligno vitæ, quod est in medio paradisi sumens, eoque vescens, excelsissimam dilectionem ac deificationem primorumque Dei charissimorum pignorum effusas longavasque delicias atque honores adiisti ". » 38". Quænam igitur oratio vestram explanet atque declaret magnificentiam? Quis vero tantam divinæ scientiæ vim aut contemplationis sublimitatem nactus, ut, qua polletis gloriam et sanctitatis magnificentiam, audeat tentare? Quemadmodum enim feri non potest, ut qui terreno adbuc utitur corpore, vestram beatitatem ac deitatem conspiciat, sic neque ut verborum canticis eam digne laudet ac calebret. Equum proinde ut augustissimum digneque beatissimum caput salutantes, ita dicamus: Salve sis, o beate ipse inspector, vereque ac sedule Dei Verbi famule. Salve sis, Juda charissime, dignaque veri Israelis et Dei, ac vere Deum videntis, proles! quod te quoque vere laudaverunt, parentisque similitudine adoraverunt atque adorant spiritales fratres tui: quod sicut ille ex Patre, sic tu quoque ex,illo divinum germen, velut ex leone catulus emersisti *: ac sicut leo in medio hæreditatis tuæ recubans obdormisti; nec qui suscitet ullus est (qui nimirum a spiritali abacturus sit hæreditate) quod asinam tuam et pullum tuum (gen394 Οὕτω πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ Ἔδεσσαν μεγίστην ούσαν της Συρίας μητρόπολιν καταλαβών, καὶ ἐν αὐτῇ τὸν Χριστὸν οὐκ ἀπόνως εὐαγγελισάμενος, πᾶσάν τε τῷ διαβόλῳ προσανακειμένην ἀφαρπάσας, ἔν τε λόγοις ὅτι μάλιστα θειοτάτοις καὶ ἔργοις ὑπερφυεστάτοις, καὶ διὰ πίστεως τῷ Ἰησοῦ προσοικειώσας, καὶ Ἐκ κλησίαν ἁγίαν τῷ ὑπεραγίῳ ταύτην ἀφιερωσάμενος, καὶ μετὰ ταῦτά τε μαρτύριον καθαρόν τε καὶ ἀξιόθεον ἀποπεπληρωκώς τῷ Θεῷ, χαίρων οὕτω πρὸς αὐτὸν ἀνέπτη, πάσας μὲν ἀρχὰς καὶ ἐξουσίας, καὶ τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους, καὶ πάντα τὰ πνεύ ματα τῆς πονηρίας, ὡς ὀνείρατα παρελθών, τοῖς ἱεροῖς δὲ καὶ θείοις ἀγγέλοις τῶν οὐρανίων νοητῶς ἀναπεπετασμένων πυλῶν παρεμβαλών, καὶ τοῖς ἀρ χαγγέλοις ἀντιβολῶν, καὶ ταῖς τιμίαις ἀρχαῖς τυχών, καὶ διὰ πάσης ἐξουσίας ἁγίας καὶ δυνάμεως καὶ κυ ριότητος ἐν ἀῤῥήτῳ φαιδρότητι καὶ ἀγαλλιάσει παριών· καὶ δὴ καὶ διὰ τῶν ὑπερκοσμίων θρόνων αὐ τῶν, καὶ διὰ μέσων τῶν ὑψηλοτάτων καὶ σεπτοτάτων καὶ Χερουβείμ τε καὶ Σεραφεὶμ προσιὼν τῷ ἐπὶ θρόνου δόξης τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὑμνουμένῳ, ὡς ἀγαπητός καὶ τίμιος ενεφανίσθης οιὸς, καὶ ὡς νενικηκώς, καὶ ὡς τετηρηκώς ἄχρι τέλους τὰ ἔργα τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐπὶ τῶν ἐθνῶν αὖθις ἐνθεώτερόν τε καὶ ὑψηλότερον παρ' αὐτοῦ λαμβάνεις ἐξουσίαν· καὶ αὐτῷ κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν συνεδριάζεις καὶ συμποιμαίνεις, καὶ συμ ποιμανεῖς δὲ τὰ ἔθνη, ὡς σκεύη ταῦτα συντρίβων κεραμικά· καὶ ἀπὸ τοῦ ξύλου δὲ τῆς ζωῆς τοῦ ὄντος ἐν μέσῳ τῷ παραδείσῳ λαβὼν καὶ φαγών, τῆς ὑψη λοτάτης ἀγαπήσεως καὶ θεώσεως· καὶ τῶν πρώτων Θεοῦ τεκνίων τῆς ἀκρασίας, καὶ τῆς μακραίωνος ἐπιβέβηκας τρυφῆς καὶ τιμῆς. Τίς ἂν οὖν γένοιτο λόγος τῆς ὑμετέρας ἐκφαντορι κὸς μεγαλειότητος; τίς δὲ ἐπὶ τοσοῦτον θεολογίας ή θεωρίας ὕψους ἀφίκετο, ὡς τὴν καθ' ὑμᾶς δόξαν καὶ μεγαλοπρέπειαν τῆς ἁγιότητος ἐκφράσαι τολμᾷν; "Ωσπερ γὰρ ἀμήχανον τὸν ἔτι σώματι χρώμενον γεηρῷ τὴν ὑμετέραν μακαριωσύνην καὶ θειότητα καθορᾷν, οὕτως αὐτὴν καὶ τοῖς διὰ τῶν λόγων ὕμνοις ἀξίως ἀδύνατον εὐφημεῖν. "Αξιον τοιγαροῦν τὴν σε πτοτάτην καὶ ἀξιομακαριστοτάτην προσαγορεύοντας κεφαλὴν, οὕτω φάναι· Χαῖρε, ὦ μάκαρ αὐτόπτα, καὶ ὑπηρέτα γνήσιε και δραστήρια τοῦ Θεοῦ Λόγου· χαῖρε, Ἰούδα τίμιε, καὶ ἄξιε τοῦ ἀληθινοῦ Ἰσραὴλ καὶ Θεοῦ, καὶ Θεὸν ἀλη θῶς ὁρῶντος Ἰησοῦ Χριστοῦ παι! ὅτι καὶ σὲ ή εσαν ὄντως, καὶ ἐν ὁμοιώματι τοῦ τετοκότος, οἱ ἐν πνεύ ματι ἀδελφοί σου προσεκύνησαν καὶ προσκυνοῦσιν· ὅτι καθάπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκεῖνος, οὕτως ἐξ αὐτοῦ σὺ θεόφυτος βλαστός, ὡς ἐκ λέοντος σκύμνος ἀνεδό θης· καὶ ὥσπερ λέων ἀναμέσον τοῦ κλήρου σου ἐκοιμήθης ἀναπεσών· καὶ οὐδεὶς ὁ ἀνιστῶν, ἤτοι τῆς πνευματικῆς μεθιστῶν κληρονομίας, ὅτι τὸν ὄνον σου st Ephess. vi, 12. 57 Dan. 1, 54. 38 Matth. xix, 28. 38* Psal. 11, 9. » Apoc. 11, 7. *** Gen. xLv),

ORATIO XIV. IN LAUDEM S. MATHIÆ APOST. καὶ τὸν πωλόν σου, τὰ διὰ σοῦ πεπιστευκότα τῶν tium scilicet per te ad fidem adductarum agmina) ἐθνῶν πλήθη, τῇ τῶν λόγων ἔλικι πρὸς τὴν ἄμπελον ἐδέσμευσας τὴν ἀληθινήν· ὅτι καὶ αὐτὸς ὡς ἐν οἴνῳ τῷ σῷ αἵματι τὴν ἱερὰν τοῦ σώματος ἔπλυνας στο λήν· καὶ χαροποὺς μὲν ἔσχες, ἤτοι χαρίεσσαν ἀποστέλ βοντας αίγλην, τοὺς τῆς καρδίας ὀφθαλμούς· λευ κοὺς δὲ ὑπὲρ γάλα τοὺς ὀδόντας, τῷ Πνεύματι περ φωτισμένους τῷ ἁγίῳ, καὶ καθαρὸν τὸ τῆς θεολογίας προϊέντας νάμα. Χαῖρε, ὅτι οὐ πνεύματι μόνον κατὰ τὴν ἄνω γένε νησιν, ὥσπερ οἱ ἄλλοι μαθηταί, ἀλλὰ καὶ σώματι κατὰ συγγένειαν ἀδελφὸς ἐχρημάτισας Θεοῦ· καὶ τῇ κατὰ φύσιν, τὴν ὑπὲρ φύσιν, καὶ τῇ κατὰ σῶμα οἰκειότητι, τὴν κατὰ πνεῦμα προσλαβόμενος, δι' ἀμφοῖν ἰσχυροτάτην τε ἅμα καὶ δραστικωτάτην τὴν πρὸς τὸν μόνον ἀγαπητὸν ἀγάπην ἐπεδείξω· δι' ἧς συνήφθης καὶ υἱοθετήθη; Θεῷ· κληρονόμος μὲν Θεοῦ, συγκληρονόμος δὲ Χριστοῦ γενόμενος. Χαῖρε καὶ εὐφραίνου, ὅτι ὑμῖν ἡ δόξα καὶ ἡ βασι λεία καὶ ἡ ἀληθὴς ἡτοιμάσθη χαρά, ἡ ἀκατάληκτος, ἡ ὑπέρφωτος, ἡ ἀπρόσιτος· ἧς καὶ ἡμᾶς, ὦ τρισόλ5:ε, δέομαί σου, πρέσβευσον μετασχεῖν σὺν ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ ἡ προσκύνησις εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Μαθίαν Πῶς δαὶ ἄρα τὸν ἱερὸν Μαθίαν ὑπερίδωμεν; πῶς καὶ ἧττονος λόγου παρὰ τοὺς ἕνδεκα καταξιώσωμεν; Εἰ γὰρ μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ἐκείνοις μεμορφωμένος πίν 4. Rom. vult, 17. Esset actum agere, ad ea quæ erudite prosecutus est Godefr. Henschenius 21 Februarii de Mathia apostolo (re sic obscura atque perplexa) plura addere. Videtur Nicetas perinde incertus fuisse de martyrio; imo pene ratum habuisse, non fuisse Mathiam illo consummatum, sed confessorem duntaxat obiisse; multis scilicet pro fide exantlatis suppliciis, quibus testimonium Christo reddidisse ait, atque morti destinatum, et scelestissimo convivio servatum, divinitus fuisse liberatum; quod solemne Arabibus, si hos Æthiopas exteriores intellexerunt Menæa, Nicetasque et Niceph. primos Ethiopas. Vetera omnia monumenta et Martyrologia perinde tacent martyrium. Qui illo consummatum tradunt, omnes bausisse videntur ex Actis illis ex Hebræo redditis, quæ adjecta sunt ad Abdiam Babylonium, nec minus illo forte apocrypha sunt; ex quibus ipsis sua Perionius consarcinavit. Hinc quoque, quod in Judæa passus legitur, atque ibi sepultus, indeque ad Germanos et Treverim, sive ad alios Europæos, translata ejus sacra pignora referuntur, idem pene Synaxarium habent Menæa mss. quod edita, habuitque Sirleti Basilianum Menologium: Εκήρυξε δὲ τὸ Εὐαγγέ λιον ἐν τῇ ἔξω Αιθιοπίᾳ, καὶ πολλαῖς καθυποβληθεὶς τιμωρίαις, τῷ Θεῷ τὸ πνεῦμα παρέθετο. Sic inss. noster Tilian. Edita vero, εκήρυξε δὲ τὸ Εὐαγγέ λιον ἐν τῇ ἔξω Αιθιοπίᾳ, καὶ πολλαῖς τιμωρίαις ὑπ' αὐτῶν αἰκισθεὶς, τῷ Θεῷ τὸ πνεῦμα παρέθετο. Sirleti Menologium: Prædicavit auiem Evangelium in Æthiopia, ubi multis pro Christi fide superatis tormentis, spiritum Deo tradidit; que plane omnia marlyrium sonare videntur. Verum sunt plerum- " sermonum capreolo seu clavicula, veræ viti alligasti: quod et ipse tuo cruore, tanquam vini liquoribus, sacram corporis stolam lavisti: ac quidem decoris ac gratiosis fuisti mentis oculis, nempe gratum fulgorem ac lucem emicantibus, dentibus vero lacte candidioribus, nempe Spiritu sancto illuminatis, et qui limpidum theologiæ laticem profunderent. Salve sis et gaude, quod nedum spiritu, superha generationis ritu, velut reliqui discipuli, sed et corporalis cognationis jure Dei frater fuisti: ac naturali, ea, quæ natura superior est, ac corporali, ea, quæ spiritu est, adjuncta necessitudine, utrinque robustissimam simul ac eficacissimam in eum, qui solus prædilectus est, dilectionem ostendisti: qua Deo copulatus, inque filium ei adoptatus, hæres quidem Dei, cohæres autem Christi effectus es “. Gaude et lætare, quod vobis gloria et regnum, verumque gaudium præparatum est, nunquam illud ſinem habiturum, omnem lucis claritatem vincens, inaccessum: cujus nos quoque (quasumus, beatissime) una vobiscum precibus obtine esse participes, in Christo Jesu Domino nostro, cui est gloria ct potestas et adoratio in sempiterna sæcula. Amen. ORATIO XIV. Laudatio sancti celebratissimique Mathia apostoli. Quinam igitur fiat, ut Mathiam despiciamus? Quinam fiat ut minoris præ undecim summisque apostolis habeamus? Quando enim una eademque que Synaxaria ipsa non tantæ fidei, ac reliqua ἀκολουθία (ut vocant), Odicii scilicet series, Canones et Strophæ reliquæ, quibus unis constabat Triodium omne antequam Nicephorus Calixtus patriarcha ei Synaxaria adderet, iisque librum ecclesiasticum magnæ sane auctoritatis, non historiarum luce illustraret, sed suis erroribus fœdaret. Vidi ego venerandæ antiquitatis Tilianum Triodium illis purum, quippe quod Calixti ætatem supera ret; quæ et pauca exstaret in Græcia legebam nuper, in PP. Societatis relatione insulæ S. Irenæ prope Cretam; atque utinam exstarent plura, nec eorum penuria cogerentur passim Græci iis uti, quæ Venetiis typis edita, Palamæ, Philothei, Ca- - lixti erroribus scatent; licuissetque Venetis religiosiores esse, ut non sinerent alia Græcorum ecclesiastica apud ipsos vulgari, quam quæ Græcorum communis ipsa fides probaret; non quæ apud illos saniora capita rejiciant, hærescosque insimulent. lambi sapius prædixi Synaxariis, ipse recentioris operæ exiguæque auctoritatis. Nullos babent Tiliana nostra Menæa. Nullius proinde frugis est, quod ligno sublatus, ac cruci aflixus, illis iambis Mathias insinuatur, cum nulla veterum auctoritate nitatur. Ipse Hebræus, novam præter antiquorum, fidem de Mathiæ martyrio, et quidem Jerosolymis, traditionem afferens, lapidibus obrutum, securi quoque Romanorum more percussum ait; ut, inquit, quasi præsidi Romanæ majestatis, in hoc aliquid deferretur. Quod mihi satis πάρεργον videtur, nec in Jacobo servatum, quem sic ut blasphemu lapidibus obruerunt, seu potius præcipitio, et fullonis fuste colliso capite necarunt, non gladio per-

ac illi formatus fide, una Christi doctrina, una gra- στει, μιᾷ τοῦ Χριστοῦ διδαχῇ, μιᾷ χάριτι καὶ πνεύtia eodemque perfectus Spiritu, ipsum postremo beatissimum complevit duodenarium apostolorum chorum qui fiat ut non paria illis præmia honoresque, tum in cœlis a Rege gloriæ ac præmiorum justissimo arbitro, tum in terra apud sermonis non iniquos dispensatores obtineat? Laudemus itaque Mathiam, venerabile nomen, beatum, colendum; rem, quæ pro nominis ratione tum intelligatur, tum laudetur; vere nimirum Dei donum, his scilicet qui accipiunt. Hoc etiam sibi vult, quod sic appellatur. Laudemus cum cantico; ac, quanta facultas, eum, qui virtutis magnificentia omnem laudum splendorem superavit, magnificemus: nec verbis solum verum Jesu discipulum exaltemus, sed et quam magnificis donis Deoque acceptis, illius memoriam constipemus. Quænam ergo sunt munera, quibus magnus saœerque apostolus lubens accipitur? Non aurum dico et argentum, nec unionum fulgores, aut vestes pretiosas (terræ scilicet fructum, et quæ in terra diffluant ac intereant), sed perenni illi munere terrenorum abjectionem, anorem coelestium, carnalium contemptum atque neglectum, spiritalium gnavam operam curamque offeramus: ac quidem pro pecunia longiusque a ratione abhorrente corporis voluptate ac libidine virtutis desiderium studiumque; pro cibi qui corrumpitur, operosa solli - citudine ac diligentia, sacrorum eloquiorum legisque spiritus vitæ puram meditationem fructificemus “. Sic enim vere, his qui sincere laudant, etiam corporis necessaria, cœlestis Patris munificentia omnino subministrat pro eo ac promisit ***. Non enim frustra sacra lex cessationem ab operibus corporalibus, per illos maxime dies quibus festorum solemnia aguntur, indixisse conspicitur; nec eo consilio, ut corporis otio ac desidia carnisque mollitie animum libidini laxaremus; secus vero indicta vacatione, hoc serio curat et agit, ut et corpore et mente et animo a terrena inquictudine laboreque ac molestia circa res vanas liberemur, atque ad bonum natura (verum illud bonum et amabile naturæ omni intelligenti ‘ac rationis vi præditæ) erigamur; dumque a sæcularis vitæ laboribus ac molestiis otium agimus, potiorem illam et manentem rationis atque virtutis operationem proferamus; divinisque canticis ac sacris Scripturarum meditationibus, jugi denique precum assiduitate, Domnino perfruamur. 41 Joan. vi, 27; Rom. viii, 2. *** Matth. vi, 37. cusserunt, cujus non videntur Judæi habuisse jus, sed Romanorum duntaxat præsides. Placent veteres tabulæ, quibus nudum Mathiæ consignatum natale, quibuscum malim profiteri nescire reliqua, quam quæ nesciam ut certa venditare. Crescit semper fama eundo. Displicent Acta illa ex Hebræo versa, quod unam Judæam velint Mathiæ provinciam, quæ fuit Jacobi Zebedmi, aliorumque apoματι τῷ αὐτῷ κατηρτισμένος, καὶ τῆς μακαριωτά της τῶν ἀποστόλων δυοκαιδεκάδος ὕστερον ἀναδέδει κται συμπληρωτής, πῶς οὐ τῶν ἴσων γερῶν καὶ τιμῶν, ἔν τε τοῖς οὐρανοῖς παρὰ τῷ Βασιλεῖ τῆς δόξης, καὶ τῶν ἐπάθλων δικαιοτάτῳ βραβευτῇ· καὶ ἐπὶ γῆς παρά γε τοῖς οὐκ ἀδίκοις τοῦ λόγου διαιτηταῖς κατα αξιοῖτ' ἄν; Αἰνέσωμεν τοιγαροῦν Μαθίαν, τὸ σεβάσμιον ὄνομα, τὸ μακάριον, τὸ τίμιον, τὸ κατὰ τὸ ὄνομα, τὸ πράγμα νοούμενον καὶ αἰνούμενον· τὸ ἀληθῶς δόμα Θεοῦ, δηλαδὴ τοῖς λαμβάνουσι· τοῦτο γὰρ ἡ προσο ηγορία βούλεται· αἰνέσωμεν μετ' ᾠδῆς, καὶ ἀποστο λικοῖς ἐπαίνοις, ὡς ἐφικτὸν ἡμῖν, μεγαλύνωμεν, τὸν τῇ μεγαλοφυΐα τῆς ἀρετῆς πᾶσαν ἐπαίνων ὑπεραναβάντα λαμπρότητα· καὶ μὴ τοῖς λόγοις μόνον ὑψώ σωμεν τὸν γνήσιον τοῦ Ἰησοῦ μαθητήν, ἀλλὰ καὶ λαμπροῖς ὅτι μάλιστα δώροις καὶ θεοτερπέσι τὴν μνήμην αὐτοῦ καταπυκάσωμεν. Τίνα τοίνυν τὰ δῶρα, οἷς ὁ μέγας καὶ ἱερὸς ἀπό στολος χαίρει φιλοτιμούμενος; Οὐ χρυσὸν λέγω καὶ ἄργυρον, οὐδὲ λίθων λαμπρότητας, οὐδὲ τῶν ἐσθη μάτων τὰς τιμιότητας, γῆς ὄντας καρπὸν, καὶ κατὰ γῆς ῥέοντα καὶ ὀλλύμενα· ἀλλὰ δωροφορήσωμεν την τῶν γηΐνων ἀπόθεσιν, τῶν οὐρανίων τὴν ἄφεσιν, τῶν σαρκικῶν τὴν ὑπεροψίαν καὶ τὴν ἀμέλειαν, τῶν πνευματικῶν τὴν ἐργασίαν καὶ ἐπιμέλειαν· καὶ ἀντὶ μὲν τῆς βοσκηματώδους καὶ ἀλογωτέρας του σώματος ἡδονῆς, τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιθυμίαν καὶ τὴν σπουδήν ἀντὶ δὲ τῆς περὶ τὴν ἀπολλυμένην βρῶσιν πολυεργίας καὶ φιλοπονίας, τῶν ἱερῶν λογίων καὶ τοῦ νόμου τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς τὴν καθαρὰν μελέτην καρ ποφορῶμεν· ταύτῃ γὰρ ἀληθῶς τοῖς γνησίως δοξάζουσι, καὶ ἡ τῶν ἐπιτηδείων τοῦ σώματος πρὸς τοῦ οὐρανίου Πατρός, ὡς ἐπήγγελται, πάντως έπεται χορηγία. Καὶ γὰρ οὐκ εἰκῇ τὴν ἀπὸ τῶν σωματικών έργων · ἀργίαν, καὶ μάλιστα κατὰ τὰς ἱερὰς τῶν ἑορτῶν ἡμέρας, ὁ ἱερὸς φαίνεται νόμος συντεταχώς· οὐδ᾽ ὥστε ῥᾳστώνῃ σώματος καὶ ἀνέσεσι σαρκὸς ἐφεῖναι τὴν ψυχὴν ἡδοναῖς· τοὐναντίον μὲν οὖν, καὶ σῶμα καὶ νοῦν καὶ ψυχὴν ἐξείργεσθαι μὲν τῆς κάτω περι φορᾶς, καὶ τῆς περὶ τὰ μάταια μοχθηρίας καὶ ὄχλη ρίας ἀπαλλάττεσθαι διὰ τῆς ἀργίας προμηθεῖται· ἀνατείνεσθαι δὲ πρὸς τὸ φύσει καλὸν, τὸ ὄντως δν ἀγαθὸν καὶ ἐπέραστον πάσῃ νοερᾷ καὶ λογικῇ φύσει" καὶ σχολὴν ἀπὸ τῶν βιωτικῶν ἄγοντας μόχθων, παντὶ σθένει τὴν κρείττω καὶ μένουσαν ἐργασίαν τοῦ λόγου καὶ τῆς ἀρετῆς προτιμᾷν· ὕμνοις τε θείοις καὶ ἱεραῖς τῶν λογίων μελέταις καὶ προσευχαῖς ἀεννάκις τοῦ Κυρίου κατατρυφάν. stolorum, et qua relicta, ad alias gentes commigrarunt, uno relicto Jacobo fratre Domini Jerosolymorum antistite, quem solum cum Petro Paulus Jerosolymis et in Judæa viderit; aliis nimirum ipsoque Mathia per alias regiones pro apostolatus nuuere dispersis, ubi post annos 14 a sua conversione, eo ascendit ut Petrum inviseret, et cum eo Evangelium conferret.

animo, sensuque placidus ac modestus mitisque χρηστὸς, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς τρόπον ἐπιεικής, ὡς μόνον cum esset, ubi primum Jesu ſama in omnium aures insonuit, cœperuntque Christi miracula in Christo increbrescere, haud satis putavit auditu solo verbum suscipere; quin et cucurrit animo avidus ut ipsis quoque oculis miraculorum inspector fieret. Mox itaque ac vidit, non dubitavit, aut velut qui modicæ fidei sunt, anceps hæsit. Non invidia exarsit, velut malignissimi Judæi; non dementissimorum gențilium more segnior fuit; quin animo revirescit, excitatur spiritu; ac quidem mente admiratur, in desiderium vero transfert miraculum, desideriumque desiderio cumulans, in divinum amorem provehit. Vehementi denique contentoque boniformis amoris ardore, depulsa terrenorum omni cupiditate, omnique saeculi hujus excussa cura; atque necessariis quidem omnibus velut minime necessariis spretis, charissimisque relictis velut extraneis, omnium vice unum oppido optabat nancisci Jesum. Has unas percupiebat divitias: totam illi vitam comes aduerere avebat; et ut divinas illius mereretur audire prædicationes, pluris illi servum esse, quam ut universorum berus esset, habebat: unum illum vitæ suæ patrem et pastorem atque magistrum et præceptorem ducebat. Quid vero Dominus? num discipuli æmulationem sprevit? Aut admisit quidem, sed tamen fidelium turbæ innumerabili adlegit? vel denique paucis quidem et qui facile nunierarentur accensuit, a prima tamen classe repulit? Minime gentium; sed cum primum secundæ discipulorum classis eum effecisset, ac Septuaginta adlegisset, cunctisque divinis sacratioribusque doctrinis ac miraculis absoJutiorem præstasset, eum in modum omni provectum pietate atque virtute, ad supremum eorum, qui coryphaei essent, digne pro meritis sustollit gradum. ἡ τοῦ Ἰησοῦ φήμη ἀνὰ πάσας τῶν ἀνθρώπων διηχεῖτο ἀκοὰς, καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ θαυμάσια ἐν Χρι στῷ ἀπεκαλύπτετο, οὐκ αύταρκες ἤγηται δι' ἀκοῆς μόνης τὸ ῥῆμα καταδέξασθαι· ἀλλὰ καὶ αὐτόπτης τῶν θαυμασίων έδραμε γενέσθαι. Ὡς οὖν εἶδεν, οὐκ ἐδίστασεν ὡς οἱ ἐλιγόπιστοι τῇ διανοίᾳ. Οὐκ ἐβάσκηνεν, ὡς οἱ κακοήθεις Ἰουδαῖοι - οὐδὲ ἐῤῥᾳθύμησεν, ὡς οἱ ἀνούστατοι τῶν ἐθνικῶν· ἀλλ᾽ ἀναθάλλει τὴν καρδίαν, ἀναζωπυρεῖται τὸ πνεῦμα· καὶ θαυμάζει μὲν τῷ νοῖ, εἰς πόθον δὲ μετατίθησι τὸ θαῦμα· πόθῳ δὲ πόθον προστιθεὶς, εἰς ἔνθεον ἔρωτα προκόπτει· τῷ σφοδρῷ δὲ τοῦ ἀγαθοειδοῦς ἔρωτος καὶ ἐπιτεταμένῳ πᾶσαν τῶν κάτω διακρουσάμενος ἐπιθυμίαν, καὶ πᾶσαν τοῦ νῦν αἰῶν νος ἀποτιναξάμενος σπουδήν· καὶ οἰκείους μὲν πάντ τας ὡς ἀνοικείους υπεριδών, ὡς ἀλλοτρίους δὲ τοὺς φιλτάτους ἀφεὶς, μόνον ἔχειν ἀντὶ πάντων ἐπίθει τὸν Ἰησοῦν. Μόνον Χριστὸν ἐπόθει πλουτεῖν· αὐτῷ ἀκολουθεῖν διὰ βίου παντός· αὐτοῦ τῶν θεοῤῥημοσυνῶν καταξιοῦσθαι· αὐτοῦ δοῦλος εἶναι, ἢ τῶν πάντων δεσπότην ἐπεθύμει· καὶ αὐτὸν τῆς οἰκείας ζωῆς πατέρα, ποιμένα καὶ διδάσκαλον μόνον ετίθετο καὶ καθηγητήν. Τί δαὶ ὁ Κύριος; ἆρα παρεῖδε τὸν ζῆλον τοῦ μας θητοῦ; "Η προσέσχε μὲν, τῷ ἀναρίθμῳ δὲ τοῦτον πλήθει συνέταξε τῶν πιστῶν; ἢ τοῖς ὀλίγοις μὲν καὶ εὐαριθμήτοις συνηρίθμησεν, τῆς πρώτης δὲ τάξεως απώσατο; Οὐδαμῶς· ἀλλὰ τῆς δευτέρας μὲν τάξεως τῶν αὐτοῦ μαθητῶν πρῶτον ἠξιωχὼς καὶ τοῖς Εβδο μήκοντα συντεταχὼς, καὶ πάσαις αὐτὸν θεουργικαῖς προκαταρτισάμενος μυσταγωγίαις, οὕτω κατὰ πλ σαν εὐσέβειαν καὶ ἀρετὴν προκεκοφότα, πρὸς τὸν ἀνώτατον τῶν κορυφαίων ἀξιοπρεπῶς ἀνάγει βα θμόν. Τίς δαὶ καὶ τρόπος τῆς μεταθέσεως; Ἐπειδὴ συνετελεῖτο μὲν τῷ Κυρίῳ Ἰησοῦ ἡ ἐπὶ γῆς μετὰ σώματος διατριβὴ, τὸ ἔργον δὲ τῆς σωτηρίου διατε τελεκὼς οἰκονομίας, καὶ πᾶσαν τὴν πατρικὴν πε ράνας βουλὴν, ἐπὶ τὸ ζωοποιὸν τοῦ σταυροῦ καὶ μα χάριον ἧκε πάθος· καὶ Ἰούδας μὲν εἷς τῶν δώδεκα τοῖς Ἰουδαίοις τοῦτον ἀργυρίου προέμενος, βρόχον ἠλλάξατο τῆς ἀποστολῆς· οἱ δὲ τοῦτον φραγελώσανAt quisnam, cedo, modus translationis? Dominus Jesus, sui in terra incolatus absoluta mora, salutarisque dispensationis peracto opere, ac omni Patris expleto consilio, ad vividcam beatamque crucis passionem venerat. Ac Judas quidem unus de duodecim, illo Judais, data pecunia, prodito, apostolicum munus laqueo commutarat. Judæi flagellis cæsum, colaphis dehonestatum (o nulla verborum vi explicabilem longaninitatem!) illusum- τες κολαφίσαντες (ὢ μακροθυμίας ἀφάτου!) και que cruci aflixerant. Is autem conculcata morte ac eo qui¸ mortis habebat imperium, a mortuis suscitatus, jamque pluribus modis discipulis factus conspicuus, postremo illis videntibus in cœlum receptus erat. Postquam itaque hæc ita gesta fuerant, exsurgit statim magnus Petrus“(illi enim sermonis principatus, jusque pascendæ atque regendæ Ecclesiæ concreditum erat) inque media apostolorum turba, publica in Spiritu concione Judæ proditioneni, et quam ejus causa diruptis visceribus pœnam is sustulisset, commemorat: duodenarium numerum, quem Dominus in apostolis sacrum voluisset, inJuda diminutum, haud despiciendum esse: aut * Act. 1, 15. καταπαίξαντες ἐσταύρωσαν· ὁ δὲ τὸν θάνατον, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου πεπατηκώς, τρι ήμερος ἀνίσχεν ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ τρόποις ἑαυτὸν πλείοσιν ἐμφανίσας τοῖς μαθηταῖς, ὁρώντων αὐτῶν ἔσχατον εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναλαμβάνεται. Ἐπειδὴ οὖν οὕτω ταῦτα συντετέλεστο, ἀνίσταται μὲν ὁ μέγας Πέτρος εὐθύς· τούτῳ γὰρ τοῦ λόγου τὴν ἡγεμονίαν, καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἐγκεχειρίσθαι τὴν ποιμαντικήν ἐν μέσῳ δὲ τῷ πλήθει τῶν ἀποστόλων ἐν τῷ Πνεύ ματι δημηγορῶν, ἀναμιμνήσκει μὲν τὴν Ἰούδα προδοσίαν, καὶ ῥῆξιν ἣν δι' αὐτὴν ὑπέστη· οὐκ ἄξιον δέ φησι τὴν τῷ Κυρίῳ τετιμημένην δωδεκάδα μειωθεί σαν ὑπεριδεῖν, οὐδὲ τὸν τοῦ παραβεβηκότος τόπον

ORATIO XIV. - IN LAUDEM S. MATHIE APOST. κεκενωμένον ὁρῶντας παραμελεῖν· ἕνα δὲ δεῖν τὸν committendum, ut quem videant vacuum Judz ἐκ τῆς δευτέρας τάξεως, ἤτοι τῆς ἱερᾶς τῶν ἀποστόλων ἑβδομηκοντάδος, τῶν ἀπαρχῆς τοῦ εὐαγ γελικοῦ κηρύγματος ἄχρις αὐτῆς ἀναλήψεως τῷ Ἰησοῦ παρηκολουθηκότων, τὸν δοκιμώτατον κλήρῳ διαγνόντας, εἰς τὸν τοῦ ἀπωλεσθηκότος ἀντικαταστῆσαι κλῆρον. Καὶ οὕτως, ὦ μακαριώτατε σύ, ἐν μέσοις αὐτοῖς ὡς ἐπισημότατος τῶν ἄλλων προβληθείς τε καὶ παραστὰς, καὶ τῷ ἱερῷ συγκληρωθεὶς Ἰούστῳ· εἶτα, ταῖς τῶν κορυφαίων ἱεραῖς προσευχαῖς, καὶ μᾶλλον τῇ δικαίᾳ τοῦ Θεοῦ ψήφῳ, τοῦ τὰ βάθη τῶν διανοιῶν ὁρῶντος, τοῦ κλήρου πεσόντος ἐπὶ σὲ, ἀναλαμβάνῃ μὲν ἐκ τῶν Ἑβδομήκοντα, τοῖς ἕνδεκα δὲ συγκαταψηφισθείς, τὸν τίμιον τῆς δωδεκάδος ἀνέπλησας ἀριθμόν· οὕτως τὴν μυστικὴν τοῦ Θεοῦ παράταξιν ἀνεπλήρωσας, καὶ τὴν ἐπὶ τῷ πεπτωκότι λύπην τοῖς τοῦ λόγου πρωταγωνισταῖς, διὰ τῆς σῆς ἀναστάσεως παρεμυθήσω· καὶ τὴν ἐπισκοπὴν ἐκείνου κατὰ τὸ ἱερὸν λόγιον λαβών, καὶ τοῦ κλήρου τῆς ἀποστολῆς κεκληρονομηκώς· καὶ τῆς ἀποστολικῆς τιμῆς καὶ καθέδρας τέως μὲν τῆς κάτω καὶ κατέναντι τῶν ἐθνῶν, μετὰ ταῦτα δὲ καὶ τῆς ἐν οὐρανοῖς παρὰ τῷ ἐπουρανίῳ συγκαθιζήσεως Βασιλεῖ, ἅμα τοῖς πρεσβυτάτοις κατηξιωμένος, ὀφθήση φαιδρώς, ὡς ἡ τοῦ ἀψευδοῦς ὑπόσχεσις, τοῖς ἕνδεκα συγκαθήμενος, καὶ κρίνων τὸν Ἰσραήλ. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον. Τότε δὲ τοῖς πρώτοις τῶν ἱερῶν θεολόγων ὡς εἷς ῶν αὐτῶν ἐν ἐκείνῳ τῷ ὑπερῴῳ συνεδρεύων, καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος ὁμοίως ἐκείνοις ἐπαγγελίαν προσδεχόμενος· ἐπειδὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῆς ἁγίας Πεν τηκοστῆς συμπληρουμένης, οὐρανόθεν ἐν εἴδει πυ ρίνων ἐπεδήμει γλωσσῶν, καὶ ἐφ' ἑνὶ τούτων ἑκάστῳ καθεζόμενον, τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως ἐπλήρου, πληροῦσαι μὲν καὶ αὐτὸς χάριτος ζώσης, πληροῦσαι δὲ σοφίας καὶ συνέσεως. Καὶ οὐ τήνδε μὲν ἐνέργειαν τοῦ Παρακλήτου πλουτεῖς, τῆς δὲ λείπῃ· ὥσπερ δὲ ναὸς καθαρὸς καὶ ἅγιος, αὐτῆς τοῦ Θεοῦ Πνεύματος τῆς οὐσίας, τοῖς ἄλλοις ὁμοίως ἀποστόλοις διὰ πάσης γενόμενος ἀρετῆς καὶ βίου καθαρότητος, ὅλην ὑπερο αῤῥήτως καὶ ὑπερουσίως ἐν ἑαυτῷ τὴν θεότητα κατέπαυσας· οὕτω δὲ καὶ τῶν πνευματικῶν ἐνεργημάτων, οὐ τῶν μὲν, τῶν δ᾽ οὗ· πάντων δὲ κατηξίωμένος, καὶ πάσαις θείαις δυνάμεσι τῆς τοῦ Θεοῦ συγκροτούμενος δεξιᾶς, εὐκαίρως καὶ αὐτὸς τοῖς ζου φορωτέροις ἐπιδημεῖς τῶν ἐθνῶν, περιουσίᾳ νοεροῦ κατακαλύψων φωτός. Καὶ γὰρ ὥσπερ ὕλῃ τινὶ παχυτέρᾳ τε καὶ ὑγρο τέρα πῦρ ἐμβληθέν, ἀμυδρὸν μὲν ὄν, ἔσβη καὶ μετ μάρανται παραυτά, τῆς παχύτητος ἢ ὑγρότητος ἡττηθέν· λάβρον δ' ὅτι μάλιστα καὶ δραστήριον πε φηνός, παραυτίκα μὲν ἴσως οὐκ ἀνῆψε, τῇ τοῦ ὑπεκκαύματος ἀνεπιτηδειότητι· ἐνδομυχοῦν δὲ κατὰ βά θος, καὶ λεληθότως τὴν ὑποκειμένην ἀναξηραίνον ὕλην, εἰς μεγάλην ἐξαίφνης ἀνεῤῥιπίσθη φλόγα, καὶ prævaricatoris locum, ipsi negligant: necesse esse, ut de secunda classe (hoc est, ex sacra septuaginta apostolorum turba unan ex his, qui ab evangelicæ prædicationis exordio ad ipsam Jesu in caelum receptionem, sedulo assectati sint, quem sortis indicatione probatissimum noverint, in ejus qui lapsus sit, sortem munusque sufficiant. Atque hac ratione, tu (o beatissime!) ceu reliquis illustrior, in medium productus ac praesentatus, dataque cum sancto Justo communi sociaque sorte, tumque sacris coryphæorum precibus (quin Dei potius, cui animorum profunda perspecta sunt, justo suffragio), illa in te cadente, ex Septuaginta assumptus, undecimque primis adlectus, sacramento venerabilem duodenarium numerum implesti. Sic nimirum mysticam Dei aciem integram effecisti, aspersumque Judæ ruina primis illis evangelicæ prædicationis ducibus moerorem suscitatione tua abstersisti: illiusque nactus episcopatum (ut sacro prænuntiatum erat oraculo) sortemque apostolici muneris sorte adeptus (apostolicam denique dignitatem ac sedem, hactenus quidem in terris et coram gentibus, postea vero etiam in cœlis) cœlorum Regi ut consideas una cum antiquissimis illis consecutus læte ac splendide (ut ejus qui verax est promissio est) pari cum undecim collegio sedens ac Israelem judicans, apparebis “. Verum haec postea. Tunc vero una cum sacrorum theologorum primis antistitibus velut unus ex eis in cœnaculo illo consedens, parique illis ratione promissum Spiritum sanctum exspectans; divinissimo illo Spiritu dum compleretur sancta Pentecoste ignearum specie linguarum e cœlo veniente, ac singulos eorum quibus insedit, sua virtute implente, impletus et ipse viva gratia es: impletus sapientia et intelligentia: nec hac quidem Paracleti virtute afluenter donatus es, illaque deficeris: quin potius substantia Dei Spiritus, velut mundum sanctumque tem. tiæ plum, haud secus ac apostoli reliqui, omni cultu virtutis vitæque munditia, effectus, nulla verborum vi explicabili, divinissimaque ratione, in te totam divinitatem conquiescere fecisti ", atque in eum modum, non alia quidem, aliis desideratis, sed omnia illius dona consecutus, cunctisque Dei dexteræ virtutibus instructus, opportune et ipse ad gentes majori oblitas caligine, abundantiore operturus luce profectus es. Etenim sicut ignis, si in crassiorem humidioremque forsitan lignorum struem injicias, sitque ille exilis ac tenuis, mox exstinguitur et elanguescit, crassitiei illi ac humiditati victus concedens: sin autem maxime vorax acrisque exstiterit, etsi forte non protinus accendat inhabili fomite nec satis disposito, penitius tamen insidens imaque perva - dens, ac sensim subjectam materiam exsiccans, in » Psal. cviii, 8.» Matth. xix, 28. " Joan. IV, 24.

καὶ ὁ μέγας οὗτος τοῦ λόγου θεηγόρος, ἐπειδὴ πλή ρης ἐκείνου τοῦ οὐρανίου πυρὸς ἦν, καὶ αὐτόχρημα πῦρ, τὴν κάτω λιπών Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐφ' & τοῦτον ἔθνη τὸ κινοῦν Πνεῦμα θεῖον προσκέκληται πορευθεὶς, καὶ τὴν ἐνέργειαν ηρέμα τούτοις τοῦ ἐν αὐτῷ πυρὸς ἐνιεῖς, καὶ θεολογίαις ἀρίσταις καὶ θαυματουργίαις κρατίσταις καταβραχὺ τὴν ἐνεσκιρωμένην ταῖς αὐτῶν καρδίαις ἀσέβειαν λεπτύνων· καὶ τὴν ἐνα τετηγμένην γλισχρότητα, εἴτ᾿ οὖν κηλίδα της δια νοίας ἐξαγελών, καὶ ἐπιτηδείους πρὸς φωτισμὸν πίστεως προπαρασκευαζόμενος, οὕτως ἐξαπίνης αὐτ τοὺς πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν ἀνάπτει, καὶ λαμπρύνει τῷ Πνεύματι, καὶ καινίζει τῷ δδπτι· καὶ ἱερῷ χρίσματι σφραγίζει, καὶ βήματι ἁγιάζει Θεοῦ - καὶ οὕτως ὅλους δι᾿ ὅλου τοῦ κατ' αὐτὸν οὐρανίου πεπληρωκώς πυρός, ἑαυτῷ ἐξομοιοί. Ταῖς εἰσαγωγι καῖς γὰρ τῶν λογίων διδαχαῖς καθαίρων καὶ στοι χειῶν, τοῖς τελειοτέροις δὲ τῶν δογμάτων φωτίζων καὶ συμβιβῶν· ταῖς ἀνωτάτω δὲ θεολογίαις καταρτί ζων αὐτοὺς καὶ τελεσιουργῶν, τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα συγκληρονόμα καὶ σύσσωμα καὶ συμμέτοχα δείκνυσε τοῦ Χριστοῦ· καὶ οὕτω λοιπὸν εἰς ἐκκλησίας ἁγίας Κυρίῳ, καὶ σεπτὰ ποίμνια τῷ μεγάλῳ ἀρχιερεῖ καὶ ἀρχιποίμενι καθιστῶν, ἀπήλλαττε μὲν καὶ ἠλευθέ ρου τῆς ἐξουσίας τοῦ πονηροῦ· τῷ οὐρανίῳ δὲ τούτους παρίστη Πατρὶ καὶ Παμβασιλεί. magnam derepente exsuscitatur flammam, totam- ὅλην δι᾿ ὅλου λεπτῦνον, ἑαυτῷ ἐξωμοίωσιν· οὕτω δὴ que prorsus molem extenuans, sui similem reddit: sic sane etiam magnus hic Evangelii præco, postquam cœlesti plenus igne, reque ipsa ignis evaseral, terrena relicta Jerusalem, atque ad eas profcctus gentes, ad quas afflatu suo divinus Spiritus advocaverat, sensinque ejus ignis, quem pectore gestabat, illis virtutem immittens, optimisque divinis prædicationibus præstantissimisque miraculis, paulatim insidentem eorum pectoribus impietatem, inolitamque viscositatem atterens ac tenuans, tumque animi sordes absumens, atque ad fidei illustrationem idoneos præparans, sic repente ad veritatis illos agnitionem accendit, ac Spiritu illustrat, innovatque aqua, ac sacra unctione consignat, Deique verbo sanctificat: inque eum modum totos omnino, quo incensus erat, coelesti eos igne replens, in suam trabit similitudinem. Scripturarum enim documentis quæ tironum, ac rudimentaria sunt, eos emundans ac instituens, perfectioribusque doctrinis illuminans atque componens, nec non supremis divinis prædicationibus perficiens, donansque absolutione, Del filios immaculatos, cohæredes ac concorporales comparticipesque Christi elicit: sioque jam in Ecclesias sanctas Domino, gregesque magno sacerdotum pastorumque principi cogens, a nequissimi potestate liberatos atque solutos, cœlesli eos Patri supremoque omnium Regi admovet. Sic Mathias Dominum clarificavit, sicque vicissim illum Dominus clarificavit; eratque mirabile quoddam inter ambos velut certamen, ac vincendi ardor. Nam alter quidem, qui salvandi essent Domino adjungebat, omnique conatu ac industria ejus, qui miserat, quærens gloriam, eorum numero addebat: alter autem, his qui credidissent illius opera, coronam gloriæ animique exsultationem ac decus munificus remunerator donabat. ር Οὕτω Μαθίας ἐδόξασε τὸν Κύριον, καὶ οὕτως αὐτ τὸν ἀντεδόξασεν ὁ Κύριος· καὶ ἦν θαυμαστή τις οἷον ἅμιλλα ἐν ἀμφοτέροις. Ὁ μὲν γὰρ προσετίθει τοὺς σωζομένους τῷ Κυρίῳ, πάσῃ μηχανῇ τὴν δόξαν τοῦ πέμψαντος αὐτὸν ζητῶν· ὁ δὲ τούτῳ τοὺς δι' αὐτοῦ πιστεύοντας, καυχήσεως στέφανον, ἀγαλλίαμά τε καὶ δόξαν ψυχῆς ἀντεοωρεῖτο. Ἔστι μὲν οὖν πάσας τοῦ μακαριωτάτου τὰς περιόδους ὑπεράγασθαι, καὶ τὰς ἄνδραγαθίας, ὅσας ἐν πᾶσιν ἔθνεσι κατεπράξατο περιιών, ὡς ἀξιολογωτά τας καὶ ἀξιοθεωτάτας· οὐχ ἥκιστα δὲ, ἣν ἐν τοῖς τὴν πρώτην Αιθιοπίαν οἰκοῦσιν ἐπεδείξατο. Τοῖς γὰρ μέλανσιν ἐκείνοις τὸ σῶμα, μελαντέροις δὲ πολύ πλέον τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχὴν, καὶ ὠμοβόρων θηρίων Sane quidem maxima digni admiratione beatissimi apostoli circuitus omnes ac peregrinationes; quotquot item illi fortiter gesta universas lustrando nationes, splendidissima illa plane ac divinissima; cum primis vero apud eos exhibita, qui in prima Æthiopia sedes habent. Admirandus enim vir iste Jesu, apud atros illos corporis fuligine, mentisque ipsa atque animi caligine longe atriores, nec quid- διενηνοχέσιν οὐδὲν, ὁ θαυμάσιος οὗτος άνθρωπος quam crudivoris animantibus dissimiles, commoratus, inque medio agressium bestiarum tanquam homo, seu potius inter scelestissimos homines quasi Deus beatus, in longum tempus versatus, nedum nullum prorsus illorum protervia ac feri- " talis vestigium sibi ipse ascivit, verum sua illos mansuetudine impartiit. Nedum nulla vitii macula Christi dotibus prænitentem animum imbuit, quin að meliorem eos frugem commutavit. Prorsus enim contrarium contrario sanans, eorum cordis duritiam et pervicaciam ac superbiam, morum suavitate, lenitate, placiditate emolliebat; feritatem, dolos, malignitatem, animi benignitate, candore, mansuetudine inflectebat; mellifluis denique sermoniἐμφιλοχωρῶν τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἐν μέσῳ θηρῶν ἀγρίων ὡς ἄνθρωπος· μᾶλλον δὲ μεταξὺ πονηρῶν ἀνθρώπων οἷα Θεὸς ἀγαθὸς ἐπὶ πολὺ κατοικῶν, οὐ τῆς ἐκείνων ιταμότητος ίχνος ὅλως ἐπεσύρετο, τῆς οἰκείας μετα έδωκε χρηστότητος δέ· οὔτ᾽ οὖν τῆς κακίας σπίλου τῇ χριστοειδεῖ προσετρίψατο ψυχῇ· κρείττονος μεταβολῆς τούτους κατηξίωσε δέ· τῷ ἐναντίῳ γὰρ ἀτεχνώς τοὐναντίον ἐξιώμενος, τὸ σκληρὸν μὲν αὐτῶν τῆς καρ δίας καὶ δυσπειθὲς καὶ ἀγέρωχον, τῷ ἁπαλῷ τε ἤθει καὶ μειλιχίῳ κατεμάλαττε καὶ πραεῖ· τὸ ἀνήμερον δὲ καὶ ὕπουλον καὶ σκαιόν, τῷ ἀγαθοειδεῖ τῆς γνώμης, ἁπλοϊκῷ τε καὶ προσηνεῖ κατεδυσώπει· καὶ τῷ τῶν λόγων δὲ μελιῤῥύτῳ καὶ τῷ τοῦ τρόπου δὲ ἐνθέῳ, καὶ τῷ τῶν ἔργων δὲ μεγαλοδόξῳ καταπλήττων αὐ

thiopas exuens, lucidissima angelorum castra νίων ἀγγέλων παρεμβολαῖς· καὶ τοὺς διοχλοῦντας adiisti: dimissis qui molesti ac graves erant, ad beneficum ac Salvatorem tuum Christum gaudens receptus es qui denique ad Deum fortem vivum vehementer sitiens **, atque in confessione et exsultatione in conspectum magnificæ gloriæ veniens, nulla verborum vi explicabilem beatitatem ac dulcedinem, penitissimumque cum primitivis Dei filiis recubitum nactus es. Salve sis itaque, venerande ac perfectissime præco ac discipule, quod sanctitatis excellentia supremam primamque sanctorum classem adeptus es. Salve ac gaude, quod tibi auxilium ex Deo est; quibus et ascensiones, uti scriptum est ", in corde tuo disposueris, atque in valle plorationis (humili scilicet ac compuncto animo) ipsius in te disponentis a: lege sancientis benedictionibus susceptis, sublimi ascensu de virtute ad apostolorum supremum ordinem evaseris; quibus etiam Deus deorum velut in excelsa cœlestique Sione (contemplante animo tuo) cernitur. – Salve sis ac gaude, Mathia venerande sancteque ac admirande, quod in crudivoros feris bestiis crudeliores cum aliquando incidisses, claususque carcere et in tenebris esses, impuro nimirum scelestissimoque servatus convivio, minime ab eis consumptus es, sed benignissimi Dei benigna providentia atque numinė, homicidarum omni molestia liberatus es. Gaude et exsulta, quod per multas Evangelii causa turbationes, labores, ærumnas, frmum ac stabile gaudium consecutus es: quod per molestias, malaque pene innumera, ac necessitates nimium quantas veritatis causa, nulla caducam mutabilitate, semperque eamdem ac manentem jucunditatem ingressus es. Gaude, quæso, intende, prospere procede et regna ", tanquan totus bonitatem spirans, verusque Regis magni filius. Gaude et lælare; meque vestræ partis, o beate! vestre dilectionis ac gratiæ socium assumens, fac ut cum fiducia Deo presenter, in Christo Jesu Domino nostro, quem decet omnis gloria, potestas et laudatio, in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XV. ο ἀφεὶς, πρὸς τὸν εὐεργέτην καὶ Σωτῆρα σου χαίρων ἀνελήφθης Χριστόν· καὶ σφόδρα πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ἰσχυρὸν τὸν ζῶντα δεδιψηκώς, καὶ ἐν ἐξομολογήσει καὶ ἀγαλλιάσει τῷ προσώπῳ τῆς μεγαλοπρεπούς δύο ξης εμφανισθείς, τῆς ἀφράστου μακαριότητος και γλυκύτητος, καὶ τῆς ἐνδοτάτω κατακλίσεως μετὰ τῶν πρωτοτόκων τοῦ Θεοῦ κατηξιώθης υἱῶν. Χαῖρέ μοι τοιγαροῦν, ὦ σεπτότατε καὶ τελειότατε κήρυξ καὶ μαθητα, ὅτι τῆς ἀνωτάτω καὶ πρώτης τῶν ἁγίων τάξεως δι' ὑπερβολὴν ἁγιότητος κατηξιώ θης. Χαῖρε ὅτι ἔστι τοι ἀντίληψις πρὸς Θεόν, οἷς καὶ ἀναβάσεις, ὡς γέγραπται, τῇ καρδίᾳ σου διέθου, καὶ ἐν κοιλάδι τοῦ κλαυθμῶνος, τῇ ταπεινόφρονι καὶ κατανενυγμένῃ διανοίᾳ, τὰς εὐλογίας τοῦ ἐν σοὶ διακ τιθεμένου καὶ νομοθετοῦντος καταδεδεγμένος, ἐκ δυνάμεως ἐπορεύθης εἰς τὴν ὑπερτάτην τάξιν τῶν ἀποστόλων προσαναβάς· οἷς καὶ ὁ Θεὸς τῶν θεῶν ὡς ἐν ὑψηλῇ καὶ οὐρανίᾳ Σιών, τῇ θεωρητικωτάτη σου ἐμφανίζεται καρδίᾳ. Χαῖρε, Μαθία τίμιε, καὶ ἱερὲ καὶ θαυμάσιε, ὅτι τοῖς. ὠμοβόροις. θηρίων ὠμοτέροις ποτὲ περιπεσών, καὶ εἱρκτῇ κατακλεισθεὶς καὶ σκότῳ, καὶ εἰς κατάβρωμα τούτοις καὶ θοίνην οὐκ εὐαγῆ ταμιευόμενος, οὐ κατ ηναλώθης ἐν αὐτοῖς· ἀγαθῆς δὲ προνοίας πρὸς τοῦ ἀγαθοῦ μόνου καὶ κρείττονος ἐπικουρίας τυχών, πάν σης ἀπηλλάγης δυσχερείας τῶν φονευτῶν. Χαῖρε καὶ ἀγαλλία, ὅτι διὰ πολλῶν τῶν ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου ἀκαταστασιῶν καὶ πόνων καὶ θλίψεων, τῆς ἑπτώσης κατεδράξω χαρᾶς· ὅτι διὰ κακοπαθείας, καὶ κόπων μυρίων ὅσων καὶ τῶν ὑπὲρ ἀληθείας ἀναγκῶν, τῆς ἀμεταπτώτου καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐχούσης εὐφροσύνης ἐπιβέβηκας. Χαῖρέ μοι, καὶ ἔντεινε, καὶ κατευοδού καὶ βασίλευε, ὡς ἀγαθοειδής, καὶ υἱὸς γνήσιος τοῦ Βασιλέως τοῦ μεγάλου. Εὐφραίνου καὶ κατατέρπου και με τῆς ὑμετέρας μερίδος, ὦ μακάριε, τῆς ὑμε τέρας ἀγάπης καὶ χάριτος κοινωνὸν παρειληφώς, εὐπαρρησιάστως ὀφθῆναι παρασκεύασον τῷ Θεῷ· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, κράτος καὶ αἴνεσις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Laudatio sancti ac celebratissimi Marci apostoli et Εἰς τὸν ἅγιον καὶ πανεύφημον ἀπόστολον Μάρτ evangelistæ. Quemadmodum non omnium corporum formæ similes, sic nec animorum eadem ipsæ proprietaso Psal. sLi, 3. Marci evangelista cum alii plures prosecuti sint, vix alius gravius majorique, judicio nostro, bic Niceta rem exsecutus merito videri possit; illius omnibus qua certa habuit, summoque delectu orationis argumento proposuit, luculenter stylo exornatis, omissis quæ de illo incerta aut spuria nonnulli narrant, etiam veteres, quorum dicta ad judicii libram exigenda, ne ex ipsa eorum vetustate fiant erroris causa; quod de Papia homine simplici refert Euseb. l. m, c. 39, qui σφόδρα σμικρὸς tbv voūv, pertenuis valde ingenii, audita a seniori31 Psal. LXXXIII, 6. " Psal. XLIV, κον τὸν εὐαγγελιστήν Ὥσπερ οὐχ ὅμοιαι τῶν σωμάτων πάντων αἱ μορ φαί, οὕτως οὐδὲ τῶν ψυχῶν ἰδιότητες αἱ αὐταί· καὶ bus, nec satis intellecta, libris consignavit, ac posteritati tradidit. In quibus mihi statim occurrit, quod de Marco in hæc verba narrat eodem illo capite quasi ex Aristione presbytero accepta: Μάρκος μὲν ἑρμηνευτής Πέτρου γενόμενος, ὅσα ἐμνημό νευσεν, ἀκριβῶς ἔγραψεν. Οὐ μέντοι τάξει τὰ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ ἢ λεχθέντα ἢ πραχθέντα. Οὔτε γὰρ ἤκουσε τοῦ Κυρίου, οὔτε παρηκολούθησεν αὐτῷ. Ὕστερον δὲ, ὡς ἔφην, Πέτρῳ, ὃς πρὸς τὰς χρείας ἐποιεῖτο τὰς διδασκαλίας, ἀλλ' οὐχ ὥσπερ σύνταξιν τῶν Κυριακῶν ποιούμενος λόγων. Marcus Petri interpres, qua-

ORATIO XV. IN LAUDEM S. MARCI APOST. ὥσπερ πολυειδὴς τῶν ἁγίων ἡ ἀρετή, ἄλλου πρὸς tes: ac sicut sanctorum multigena virtus est, cum ἄλλον τινὰ βίον ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύματι κατορθουμένου, videlicet alius aliud institutum in eodem Spiritu, καὶ τῷ περὶ ἕκαστον ὑπερβάλλοντι, ἑκάστου πρὸς τὸ vitæque genus adimpleat, ac singuli quibus pecil. quæ tanta de Christi ortu ac infantia, aliis suppressa, edisserit. Non enim prophetia, humana hve adminicula, ceu illi prævia, respuit; quod unum voluerint antiqui, etsi sic apxalxis locuti sint, nec satis ex dignitate scriptorum canonici el evangeliste. Origenes, Dialogo de recta in unum Deum fide, contra tria Megetii Marcionista principia. Eutropio philosopho Græco judice Marcum et Lucam ex septuaginta duobus asserit, quorum ipse Paulus auditor fuerit. Primum amandavit, inquit, duodecim, post, septuaginta duos, ut Evangelium annuntiarent. Marcus igitur et Lucas, cum in numero septuaginta duorum essent, ipsi etiam Paulo Evangelium prædicabant. Qua responsione hæretici elidit calumniam, inde falsi insimulantis Evangelium, quod non Christi discipuli, sed extranei et ascititii Marcus et Lucas, illud conscripsissent. De Luca Evangelii exordio, ut non official scienti Græce, jam ostendi in Bibl. PP. concion., repetamque, vel etiam illustrabo, in Auctarii bujus Luca, seu commentario de ejus rebus gestis. Græci perinde Marcum Christi discipulum sentiunt, et quod sic passim et sine addito apostolum vocant et quod prima statim strophe canonis Aɛórthy indigitant, qui Deum ipse viderit, non corporeis solum oculis, ut increduli Judæi, sed fide cum eo versatus illiusque doctrinis institutus, quo nominc ipse discipulos beatos prædicat. Μάρκον τὸν θεόπτην εύφημῶν, ἐπικαλούμαι τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, όπως μοι εμπνεύσασα φωτιστικῶς ἀπελάσει τὴν ἄγνοιαν. Qui Marci, qui Deum ipse vidit, laudes celebrem, invoco gratiam Spiritus, ut afflatu suo illuminando ignorantiam depellat. Etiam Epiphanius hæres. 51 Marcum ex septuaginta duobus discipulis fuisse tradit, additque unum ex illis fuisse, qui scandalizati illo verbo Domini, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem, non est me dignus, dispersi sunt; undecunque hoc habuerit. Solet enim sæpe non magno judicio afferre ab aliis dicta, quandoque etiam alia aliis adversantia, vel certe non satis probata. Idne Marco contigerit, Petrique opera reversus sit, penes illum sit fides, ac quem auctorem exscripsit. Apud alios nulla ejus rei exstat mentio, nec nisi ex quibusdam apocryphis haberi potuit. cunque memoria mandaverat, diligenter perscripsit. Non tamen ordine pertexuit quæ a Domino aut dicla aut gesta fuerant. Neque enim ipse Dominum audiverat, aut sectatus fuerat unquam. Sed cum Petro, uti dicebam, postea versatus est; qui pro audientium utilitate, non vero ut sermonum Domini historiam contexeret, Evangelium prædicabat. Petri interpretem perinde tradunt Irenæus apud Euseb. 1. v, c. 8, et Hieronymus in Catologo, qui ipse ex Petri ore ait accepisse et scripsisse ut ab illo acceperat; Petrumque probasse, et sua auctoritate legendum ejus Evangelium Ecclesiis tradidisse: cum tamen Irenæus citatus, μετὰ τὴν τούτων ἔξοδον, post Petri Paulique excessum, dicat Marcum, quæ a Petro prædicata fuerant, scripto tradidisse; quem alii fere ante Petrum docent Alexandriæ diem obiisse. Utat sit, nemo sani judicii Marci Evangelium ex iis agnoscat, quæ Papias velut ejus notas assumit. Ubi enim sic desultorie nullaque certa serie rerum a Domino gestarum ejusve sermonum, conscriptum Marci Evangelium; quod Matthæi pene breviarium sit, et a Joannis prædicatione et baptismate ad Christi resurrectionem cuncta prosequatur, uti etiam edisserit hic Nicetas, non tumultuarie alia aliaque Petro dicta inter prædicandum, pro subjecta occasione, auditorumque ratione referat? Videatur qui sic loquitur, Marci Evangelium nec salutasse, ut nec presbyter ex quo jactat se audivisse. Deinde, quæ ratio conscribendi Evangelium, quod maxime divina Scriptura et θεόπνευστος, non humana industria, sed divino amatu ac Spiritu_ad singula dirigente atque movente, composita. Potuit Petrus coryphæus et theologorum summitas Marco uti quasi a secretis, eique Evangelium foret: nec Marcus evangelista, sed Petrus esset: uti Joannes evangelista est, non Prochorus, sive quisquis ex illius ore excepit. Deinde potuit Petrus hortari ad conscribendum Evangelium (vel etiam ad hoc præcepto astringere) non suum quasi interpretem, vel quem gnavum sciret ut ex ipso audita in commentarios referret, sed in quo divinum amatum et prophetiam (qua ipse prophetia præditus erat et primus apostolus), ad edendum librum canonicum agnosceret: in quo ipso munere, nibil minus a Matthæo atque Joanne (quin neque a Petro, si ipse conscripsisset Evangelium) haberet, ati serio urget Nicetas, nec fuco rhetorico, sed saniore theologia, ac cujus Petrus in sua Catholica præcipuus mysta ac doctor est. Qua ipsa ratione confici videtur fuisse Marcum, non solum Petri, sed magis Jesu discipulum; quanquam non primi ordinis et ex duodecim, sed ex septuaginta duobus, quos illis Dominus adjunxit; contra ac docent plures, hoc puto maxime fundamento, quod eum Petrus filium charissimum vocet; velut quein genuerit in Christo per fidem, uti Paulus genuit Timotheun. Non enim extraneo a Christi schola, aut in ea novitio, apostolorumque discipulo ea committenda fuit provincia, clauso in Jesu veris discipulis ac apostolis scripurum canonicorum albo, quod Paulus (ipse Jesu apostolus, ac divino instinctu omnem theologiam edoctus, non humano ministerio ea institutus) mirabiliter epistolis suis absolvit, clarioribusque divinæ scientiæ radiis ac sensis dlustravit. Filius ergo Petri Marcus, et quidem charissimus, quod ei adhæserit, operamque omnem navaverit, exque illo multa didicerit, ut erat Petrus summus vertex apostolici ordinis, quibus, accedente divino instinctu, feliciter usus sit, conscribendo Evangelio, uti etiam Lucas auditis a Paulo, seu magis a sanctissima Dei Matre, cum qua familiarius versatus sit, exque illa ipsa acceperit, Alia quæstio est, sitne Marcus evangelista ipse Joannes, qui cognominatus est Marcus, Pauli et Barnabæ quandoque comes, et cujus illi causa ab invicem scissi sunt, cum is, illis relictis, domum abiisset, velletque Barnabas ejus rei pœnitentem recipere, Paulus nollet, severiore usus disciplina; qua sic profecit, ut idem postea utilem sibi ministrum eum agnoverit, et ad se adduci a Timotheo, Romæ scribens, rogaverit. Eumdem existi mat Origenes citatus, itemque Hieronymus in Epist. ad Philem. Cyrillus, seu alias Victor. Antioch. ar- 'gumento in Marci Evangelium, Alexand Monachus in Actis Barnab., Niceph, 1. 11, c. 15. Auctor similarium versuum Menæorum: Συνοδοιπόρος ἐγένου τοῦ σκεύους τῆς ἐκλογῆς, καὶ σὺν αὐτῷ διῆλ θες ὅλην Μακεδονίαν· ἐν Ῥώμῃ δὲ φοιτήσας, τοῦ Πέτρου ἑρμηνεὺς ἀναδέδειξαι, καὶ ἀνεπαύσω ἀθλήσας θεοπρεπῶς ἐν Αἰγύπτῳ, Μάρκε πάνσοφε. Itineris comes vasis electionis fuisti, et cum eo Macedoniam pertransisti; cumque Romam venisses, Petri dulcis interpres effectus es: divinoque perfunctus certamine, in Ægypto quievisti. Quam eamdem strophen habent Menæa Tiliana mss. Auctor quoque canonis mss. in iisdem Menæis, qui totus ab edito diversus est od. v, stroph. 3: Διανοί, τελείᾳ Παύλῳ θείῳ κήρυκι συμπορευόμενος τὸν τοῦ κόσμου γύρον κατεφώτισας· μεθ᾽ οὗ νῦν πρέσβευε κοσμικών

NICETE PAPHILAGONIS fecerat; iguis item specie delapso in discipulos τος μὲν πυροειδῶς ἐπ' αὐτοὺς κατιόντος, ἴσως Spiritu sancto, pari cum coryphæis compendio do naverat, omnisque coelestis muneris participationem indulserat; ut quod ordinis præjudicio deesse videretur, alio expleretur munere; implet sapientia, imple: majore gratia et veritate; omnis in te dispensationis dilucidam claramque memoriam excitat. Quamobrem totus Deo afflatus, totus, o beate Marcel Christo excedens, ejusque fervens Spiritu atque instinctu actus; quin etiam magno primoque ae principe apostolorum Petro, uti fama est, in hoc provocante atque jubente, evangelicus scriptor, baptismum narras et tentationem, ducto divinæ tuæ scriptionis exordio ab ostensione Jesu Israel. Conscribis vero apostolorum electionem sublimemque legislationem, ac parabolis intextas divinas prædicationes; ad hæc omnis generis male habentium curationes, variaque miracula ac in Thabore transformationem, tuo illi sacro inseris commentario. Exinde admirandum Christi Jerosolymam ingressum edisseris, innocentumque olivarum ramis ac stratis vestibus triumphi specie, clarum comita - tum et acceptionem; sacram denique ccenam, proditionem, iniquam sententiam, crucem, funus, sepulturam, resurrectionem die tertia et apparitionemi alque in crelam receptionem, sacris Scripturarum monumentis consignans, ne magna salutis nostræ mysteria memoria difluerent, egregie cavisti, quin et universo terrarum orbi, omniumque hominum animis (quod tua spectabat) magnum Evangelii lumen claro sidere intulisti: pariaque sacratissimo Matthæo, divinisque aliis Spiritus scriptoribus consentanea idemque valentia eodem Spiritu elucubratus, communem pietatis veræque doctrinæ tabellam, abs te conscriptum Evangelium cunctis proposuisti. Eum in modum, eumdem ac primi apostoli honorem consecutus, iisdem quoque consessor exstitisti. Sic apostolorum principis regnique cœlorum clavigeri, boni illius statim a Christo pastoris ac successoris sectator, ejusque omni fere civitate ac gente itinerum, sermonumque ac disputationum, necnon signorum ac prodigiorum socius, illius tantopere spiritu sacrisque Evangelii functionibus atque aliis Spiritus ministrationibus claruisti, ut ejus ipsius in spiritu Filius tam efficereris, tum inclyta nominis appellatione dicereris. Ejus jussu atque ordinationibus Alexandriam Egypti profectus Christo in ea Ecclesiam constituisti: illo ipso inconcusso fundamento posito; ipse statim a Jesu superadificatus, inque teipso cunctos fidelium cœtus committens coaptansque. Ac quod sacratissimus Jacobus Jerosolymorum Ecclesiæ, et his qui erant ex circumcisione, hoc ipse Alexandrinæ ac universæ Ægypto exstitisti. "Οπερ ὁ ἱερὸς Ἰάκωβος. Comparationem auget Ilieronymus in catalogo, secutus Eusebium, τοῖς κορυφαίοις κατηξίωσεν· κοινωνόν τε πάσης ὁμοίως οὐρανίας ἀπέδειξε δωρεᾶς, ἵνα τὸ λεῖο πον τῆς τάξεως δι' ἑτέρου χαρίσματος αναπλη σθῇ· πληροί μὲν σοφίας, πληροῖ δὲ χαρίσματος μείζονος καὶ ἀληθείας· ἀνακινεῖ δὲ μνήμην ἐναργή τῆς ὅλης οικονομίας ἐν σοί. "Οθεν ὅλες ἔνθους, όλος ἐξεστώς, ὦ μακάριε Μάρκε, Χριστῷ, καὶ τῷ αὐτοῦ Πνεύματι διαθερμανθείς τε καὶ ἐμπνευσθείς, καὶ ὑπὸ τοῦ μεγάλου δὲ καὶ πρωταποστόλου Πέτρου παρακινηθείς, ὥς γέ φασι, πρὸς τοῦτο καὶ προτρα πείς, εὐαγγελίζῃ μὲν τὴν βάπτισιν καὶ τὸν πειρασμὸν, ἀρχὴν τῆς κατὰ σὲ θεοπνεύστου Γραφής, τὴν ἀνάδειξιν πρὸς τὸν Ἰσραὴλ ἀναταττόμενος τοῦ Ἰησοῦ· εὐαγγελίζῃ δὲ τῶν ἀποστόλων τὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν ὑψηλὴν νομοθεσίαν, καὶ τὰς παραβολικές θεολογίας· πρὸς δὲ καὶ τὰς παντοδαπας τῶν κακῶς παρ σχόντων θεραπείας, καὶ τὰ ποικίλα θαύματα, καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Θαβωρίου μεταμόρφωσιν τῇ ἱερᾷ ἐπι συνείρεις Γραφῇ· ἐπὶ τούτοις τὴν θαυμασίαν Χρι στοῦ πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰσοδίαν θεηγορεῖς, καὶ τὴν μετὰ κλάδων ἐλαιῶν, καὶ ἱματίων στρώσεως τῶν ἀπειροκάκων δορυφορίαν καὶ δεξίωσιν. Ἐπὶ τούτοις τὸ δεῖπνον τὸ ἱερὸν, τὴν προδοσίαν, τὴν ἄδικον κρίσεν, τὸν σταυρὸν, τὴν κηδείαν, τὴν ταφὴν, τὴν τρι ήμερον ἀνάστασιν καὶ ἐμφάνισιν καὶ ἀνάληψιν, ἱερολογίαις θείαις συντεταχώς, οὐκ ἀφῆκας λήθῃ τὰ με γάλα τῆς ἡμῶν σωτηρίας μυστήρια παραῤῥυῆσαι· τῇ οἰκουμένῃ δὲ πάσῃ, καὶ πάσαις ἀνθρώπων ψυ χαῖς, ὅσον ἐπὶ σοί, τὸ μέγα τοῦ Εὐαγγελίου ἐνήστρα ψας φῶς· καὶ τῷ ἱερῷ Ματθαίῳ ἐφάμιλλα, καὶ τοῖς ἄλλοις μυσταγωγράφοις τοῦ Πνεύματος, σύστοιχά τε καὶ ὁμοδύναμα τῷ ἴσῳ Πνεύματι διαθέμενος, κοινωνὸν [ αι. κοινὸν] εὐσεβείας καὶ ἀληθογνωσίας πίνακα πᾶσι τὸ κατὰ σὲ προτέθεικας Εὐαγγέλιον. Οὕτω τοῖς πρωταποστόλοις κατηξιώθης τιμῆς, καὶ συγκάθεδρος έχρημάτισας τοῖς αὐτοῖς. Οὕτω τῷ κοι ρυφαίῳ, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ κλειδούχῳ βασιλείας, τὸ μετὰ Χριστὸν εὐθὺς ἀγαθῷ ποιμένι καὶ διαδόχῳ Πέτρῳ κατακολουθῶν, καὶ τῶν κατὰ πᾶσαν μια κροῦ πόλιν καὶ πᾶν ἔθνος περιόδων, λόγων τε καὶ συλλόγων, σημείων τε καὶ τεράτων αὐτῷ κοινωνῶν, ἐπὶ τοσοῦτον αὐτοῦ τῷ πνεύματι, ταῖς τε ἱερολο γίαις τοῦ Εὐαγγελίου, ταῖς τ' ἄλλαις τοῦ Πνεύματος ἱερουργίαις καὶ διακονίαις εὐηρέστησας, ὥστε καὶ εἰς υἱὸν αὐτῷ κατὰ πνεῦμα γενέσθαι καὶ κληθῆναι. Ταῖς αὐτοῦ δὲ προτροπαῖς καὶ προχειρίσεσι καὶ τὴν κατ' Αίγυπτον 'Αλεξάνδρειαν καταλαβών, Έχε κλησίαν ἐν αὐτῇ ἀνεστήσω Χριστῷ· ἄῤῥηκτον μὲν θεμέλιον ἐκεῖνον καταθέμενος· εὐθὺς δὲ μετὰ τὸν Ἰησοῦν ἐποικοδομούμενος αὐτὸς, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ πάντα συναρμολογῶν καὶ συμβιβάζων τὰ συστήματα τῶν πιστῶν· καὶ ὅπερ ὁ ἱερὸς Ἰάκωβος τῇ κατὰ Ἱερουσαλὴμ Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοῖς ἐκ περιτομής, τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐκείνῃ τῇ πόλει, καὶ τῇ Αἰγύπτῳ πάσῃ κεχρημάτικας. qurs nt solet, l. ut, c. 17, ubi multis contendit, Philo tanquam Judæos laudat, Libro de supplicibus,

Hæc quidem ille, ceu plane verax ac veritatis præco, scripto pariter vivaque voce tradens, populis prædicabat. Ex illis vero, alii quidem verbis assentiebantur; quicunque scilicet recto animo erant, ac quorum cor invisibilis Spiritus amatus teigerat. Hos nimirum veritati doctrinae admovens ac aqua emundans, Spirituque illuminans, necnon sacris divinorum signis initians atque consummanis, filios immaculatos per lavacrum regenerationis Deo obsignabat. Quicunque autem pravo corde atque impii erant, in divinam contumeliosi doctrinam, superbo animo ac dura mente adversus disertissimum contumaces præconem, nimio furore perciti dentibus in eum stridebant; struebantque insidias, qua aperta molitione grassantes, qua occultis consiliis malignantes, atque eos qui essent ex Ecclesia corripientes, magistratibusque ac præsidibus offerentes, calumniantes, facultates auferentes, modis omnibus aggredientes, omni machina arteque amigentes (ejuscemodi nimirum diaboli æmulatio est ) omnisque generis inventis creaturos se molestiam animique angustam beatissimo viro arbitrantes. Ταῦτα ὁ μὲν, ὡς ἀληθὴς τῷ ὄντι καὶ ἀληθείας εὐαγ γελιστής, ἐγγράφως τε καὶ ἀγράφως παραδιδοὺς τοῖς λαοῖς εὐηγγελίζετο· τῶν δὲ οἱ μὲν ἐτίθεντο τοῖς λογο. μένοις, ὅσοι τὸν νοῦν ἦσαν εὐθεῖς, καὶ ὧν τῆς καρδίας ἀοράτως τὸ Πνεῦμα κατεδράττετο· τούτους τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας προσαγόμενος, καὶ τῷ ὕδατι καθαίρων, καὶ τῷ Πνεύματι φωτίζων, καὶ ἱερομύστοις τελε σιουργῶν θεοπλαστίαις, ἀμώμητα τέκνα διὰ τῆς παλιγγενεσίας ἐσφράγιζε Θεῷ· ὅσοι δὲ σχολιᾶς ὄντες ετύγχανον καρδίας καὶ δυσσεβοῦς, πρὸς τὸν θεῖον λόγον ἐξυβρίζοντες, καὶ ἀλαζόνι φρενὶ καὶ γνώμη σκληρᾷ τοῦ λογιωτάτου κήρυκος ἀπαυθαδιαζόμενοι, Έτριζον μὲν τοὺς ὀδόντας ἐμμαινόμενοι σφοδρῶ; ἐπεβούλευον δέ· τοῦτο μὲν ἀναφανδόν κατ' αὐτοῦ συσκευαζόμενο:, τοῦτο δὲ καὶ κρυφῆ σκαιωρούντες, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας συναρπάζοντες, καὶ τοῖς πολιτάρχαις προσάγοντες, συκοφαντοῦντες, ζημιοῦντες, πᾶσι τρόποις ἐπιχειροῦντες, πάσῃ μηχα νῇ κακοῦντες (τοιοῦτος γὰρ ὁ τοῦ διαβόλου ζῆλος), καὶ πάσαις ἐπινοίαις τὸν μακαριώτατον άνδρα δο κοῦντες λυπεῖν. Ὁ δὲ, καθάπερ τις πέτρα πελιός μεγάλη και στε ρεά, εἰς βάθος γῆς, οὐ μὲν οὖν ὅσον εἰπεῖν, ἐῤῥίζωμένη, πάσαις μὲν χυμάτων ἐμπτώσεσι καὶ παλιρροίαις, πάσαις δὲ βίαις πνευμάτων καὶ προσβολαῖς ἄρρηκτό; τε μένει καὶ ἀκλινής, οὕτω δὴ καὶ οὗτος, βαθεία σφόδρα διανοίᾳ τῇ ἀληθινῇ πέτρᾳ καὶ νοητῇ τεθεμελιωμένος, καὶ λογισμοῖς εὐθυτάτοις τε καὶ Is autem, haud secus ac grandis quædam marina rupes atque prædura, vixque non dicam, imo terræ sinu radicata, irruentium fluctuum incursibus cmnibus ac reciprocis æstibus, cunctisque ventorum violentis flatibus inconcussa inflexaque manet; sic sane hic quoque, alto valde consilio atque animo, in vera, et quæ mente intelligitur, fundatus petra, rectissimisque ac fortissimis ratiouibus Ο στελῥοτάτοις ἀκατασείστως έῤῥιζωμένος Χριστῷ, inconcusse in Christo radicatus, concinne tranquillaque securitate in eo consistebat; nulloque terrentium insultu pavidus, ei, qui secundum doctrinam est, Adeli sermoni incumbebat; atque ad omne tentantis periculum struenque impercussus atque inflexus manens, Ecclesiam suam firmiter Cutans slipansque, ab adversantium faluum injuria illæsam conservabat. Eum in modum vir inclytus Marcus, quæ in verbis posita est (quandoque vero etiam quæ in signis atque portentis) apostolicam virtutem erga Græcos ostendens, domesticorum fidei tanquam divinissimus antistes salutem adimplebat. Quis enimvero ejus impleuæ modus? Divinæ sapientiæ verbis atque doctrinæ Spiritus, eorum quotidie mentes illustrabat; ac carnalem quidem amicitiam atque peccati consuetudinem inhibens, spiritus lege ac amoris vi Christo despondebat; ab ominique noxia cupiditate, ac terrenorum dementi ratione, appetisione arcens, celestinm duntaxat et stabilium, et quæ vera bona sint, desiderium instillabat. Sic igitur, ut paucis dicam, sacris sermonibus atque doctrina fidelium mentes ædificans, rursusque operibus sacras sacrosanctorum mysteriorum Τὰς ἱερὰς τῶν ἱερῶν μυστηρίων Ιεροτυ πίας. Est grave hoc testimonium pro Marci Litur gia, qua et modo utuntur Ægyptii, meminitque Batsaion, etsi locus non occurrit, qua tamen eis η ἔμενεν μὲν ἀραρότως καὶ ἀπαθῶς ἐν αὐτῷ· ἀντείχετο δὲ τοῦ κατὰ τὴν διδαχήν πιστοῦ λόγου, οὐδεμια πτυρόμενος τῶν νομιζόντων φοβεῖν προσβολῇ· ἀκα τάπληκτος δὲ μένων πρὸς πᾶσαν τοῦ πειράζοντος πεῖραν καὶ ἀῤῥεπὴς, καὶ τὴν κατ' αὐτοῦ ἀῤῥαγῶς Εκκλησίαν συγκροτῶν, τῆς ἀπὸ τῶν ἐναντίων πνευμάτων ἐπηρείας ἀνεπηρέαστον ετήρει. Οὕτως ὁ μέγας Μάρκος πρὸς τοὺς ἑλληνίζοντας, τὴν ἐν τοῖς λόγοις, ἔστι δ' ὅτε καὶ τὴν ἐν σημείοι; καὶ τέρασιν, ἀποστολικὴν δύναμιν ἐπιδεικνύμενος, τῶν οἰκείων αὐτῷ κατὰ πίστιν ὡς ἱεράρχης ενθεώ· τατος τὴν σωτηρίαν ἱερουργει. Αλλά τίς ὁ τῆς ἱε ρουργίας τρόπος; Λόγοις μὲν θεοσοφίας καὶ διδασκα λίας τοῦ Πνεύματος, τὰς αὐτῶν ὁσημέραι κατεφώτιζε ψυχάς· καὶ τὴν σαρκικὴν μὲν φιλίαν, καὶ τὴ συνήθειαν τῆς ἁμαρτίας επικόπτων, τῷ νόμῳ το Πνεύματος καὶ τῷ φίλτρῳ κατηγγυάτ, Χριστοῦ· πά σης δὲ βλαβερᾶς ἐπιθυμίας εξείργων τῆς ἀλογι στίας τῶν ἐπὶ γῆς, μόνον τῶν οὐρανίων καὶ ἑστώ των, καὶ ὄντως καλῶν τὴν ὄρεξιν ἐνέσταζεν. Ὡς ἐν βραχεῖ μὲν οὖν δὴ εἰπεῖν, οὕτως ἐν το ἱεροῖς λόγοις τὰς πιστῶν ᾠκοδόμει ψυχά; ἔργοις πάλιν τὰς ἱερὰς τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἱεροτυπίας (51 uti non prorsus liberum sit Constantinopoli, se ea quam passim in sacris adhibet Ecclesia Col stantinopolitana nempe Chrysostomi; cert etiam diebus Basilii. Edidit Marci Liturgiam Joai

ORATIO XV. - IN LAUDEM S. MARCI APOST. Δυσὶ γοῦν τοῖς ἀνωτάτω τοῦ Πνεύματος χαρίσμασιν, ἀποστολικῷ τε καὶ ἱεραρχικῷ κατηρτισμένος, τῷ μὲν πρὸς τοὺς ἔξω τῆς πίστεως, τῷ δὲ πρὸς τοὺς δι' αὐτοῦ πιστεύοντας ὁ μακαριώτατος ἐχρῆτο καὶ οἷα μὲν ἀπόστολος, πρὸς τοὺς ἑλληνίζοντας ἔτι παρρησιαζόμενος, παρακαλῶν, νουθετῶν, ἐλέγχων τὴν ἀσέβειαν, διασύρων τὴν ἀσέλγειαν, θριαμβεύων τὴν τῆς θρησκείας ματαιότητα, παραδειγματίζων τῶν σεβασμάτων τὴν σαθρότητα, διαμαρτυρόμενος δὲ τὸν τῶν ὅλων Δημιουργὸν καὶ συνοχέα Θεόν. Δια μαρτυρόμενος πιστεύειν θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ, καὶ τῷ αὐτοῦ Λόγῳ ὡς συμφυεῖ καὶ συνανάρχῳ, ὡς πρωτοτόκῳ πάσης κτίσεως, καὶ Μονογενεῖ· εἰδέναι δὲ καὶ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὡς ὁμότιμον τούτοις καὶ σύνθρονον καὶ συμφυές· διδάσκων, καὶ παρακαλῶν πιστεύειν καὶ προσκυνεῖν, Πατέρα μὲν ὡς ἀγέννητον καὶ τῶν ὅλων αἴτιον, καὶ προάναρχον τῶν ὄντων πάντων ἀρχήν· Υἱὸν δὲ, ὡς ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννώ μενον προαιωνίως καὶ ὑπερουσίως· καὶ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας ὑπερανάρχως ἐξαλλόμενον. Παραινῶν δὲ καὶ παρεγγυώμενος ὅλῃ δυνάμει καὶ τοῦ ἑνὸς τῆς ὑπερουσίου ταύτης καὶ μοναρχικῆς Τριάδος τὴν φιλάνθρωπον κένωσιν ἐπιγνῶναι, καὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου την σάρκωσιν μὴ ἀπαναίνεσθαι· ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξ ἁγνῆς κόρης γέννησιν, καὶ τὴν διὰ τοῦ Ἰωάννου βάπτισιν, καὶ τὴν εὐαγγελικὴν ειδαχὴν πᾶσαν, ὡς σωτήριον πάντας ἀποδέχεσθαι νόμον καὶ ἀληθείας δόγματα παρεκάλει· πρὸς δὲ, καὶ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν σταύρωσιν, καὶ τὸν θάνατον, καὶ τὴν λόγχην, καὶ τὴν ταφὴν μὴ ἐπαισχύνεσθαι ὡς ἀσθενῆ καὶ ἐπονείδιστα· ἀλλὰ τὴν ἐξ ᾅδου τρι - ήμερον μετ' ἐξουσίας ἔγερσιν, καὶ τὴν συνεξανάστασιν τῶν νεκρῶν, καὶ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀνοδον θεωροῦντας καὶ πιστεύοντας, ἐλλαμπρύνεσθαι μᾶλλον καὶ δοξάζεσθαι, εἴπερ Θεοῦ δυνάμεως ταῦτα γνωρίσματα σαφῆ προσδοκἂν δὲ καὶ τὴν ἐξ οὐρανοῦ πάλιν δευ τέραν μετὰ δόξης ἐπιφάνειαν, καὶ παντὸς τοῦδε τοῦ κόσμου τὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν καὶ μεταποίησιν, καὶ τῶν νεκρῶν τὴν ἀνάστασιν, καὶ τῶν δικαίων τὴν ζώωσιν, καὶ τῶν ἁμαρτωλῶν τὴν και τάκρισιν. Duplici itaque supremo Spiritus munere (apostolico scilicet et hierarchico seu pontificio) perfectus, altero quidem vir beatissimus erga eos utebatur qui extranei a fide erant, altero in eos, qui illius opera ad fidem accessissent; ac, pro apostoli quidem munere, ad eos qui Græcanico adhuc errore tenerentur loquens libere, obsecrans, increpans, arguens impietatem, impudicitiam accusans, superstitionis vanitatem traducens, numinum debilitatem suggillans; universorumque Creatorem et conservatorem Deum contestans. Contestans nimirum Deo vivo ac vero credere, ejusque Verbo, ejusdem scilicet ac ille naturæ, ac coæterno, tanquam primogenito omnis creature st, et Unigenito. Scire vero etiam Spiritum sanctum, tanquam pari ac illi honore et dignitate, eademque seule sublim mem ac ejusdem naturæ. Docens nimirum, hortansque ac obsecrans, crederent et allorarent, Pa trem quidem ut ingenitum rerumque universarum auctorem, omnium denique principium omne antecedens principium: Filium vero, ut ex Patre prææterne ac supersubstantialiter natum: ac denique Spiritum sanctum, ut qui eodem auctore prææterne prosiliat. Hortans totis viribus atque admounius quoque supersubstantialis hujus Trinitatis unoque principatu pollentis benignissimam exinanitionem agnoscerent, Deique Verbi incarnationem non abnuerent. Quin et suadebat natum ex castissima puella, et a Joanne intinctum, omnemque evangelicam doctrinam, ceu salutarem legem ac veritatis decreta, omnes reciperent. Præterea vero etiam propter nos susceptam crucem, πortemque et sepulturam, ut infirma et probrum habentia non erubescerent; sed qui triduanam ex inferis curn potestate suscitationen, mortuorumque pariter excitationem, atque in cœlum ascensum considerarent ac crederent lætarentur magis ac gloriarentur: quippe cum hæc divinæ virtutis perspicna indicia essent: exspectarent denique etiam secundam e coelo rursum cum majestate apparitionem, mundique universi in melius immutalionem, necnon mortuorum resurrectionem, justorumque vivificationem ac peccatorum condemnationem. * Coluss. 1, 15. θεραπευτάς seu cultores Christianos jam tum nonachos fuisse, qui Marco doctore Alexandriæ præslarent, quod Jerosolymis Gdeles, quos Lucas refert, venditis possessionibus, ad pedes apostolorum pretium detulisse, habuisseque omnia commania; quæ nobis forma religiose paupertatis, in Christi ipsa familia et apostolis consecrata. Quod ila senserit Eusebius et scripserit, graviter reprebendit Scaliger libro vi De emend. temporum, cique assentitur Henric. Valesius ad eumdem Eusebium; nec putem abhorrere quos ones in miaRibas Marci laudatores habeo (Beda excepto et Damiano), Nicetam, Procopium rhet., Laurenlium Justin., etc., quod in suis encomiis nullam ejus rei mentionem fecerint, ut nec Graeci in Menæis: quorum proinde ego judicium non facile rejecerim. Ut enim placeant monachorum origines sic antiquæ, non tamen facile est, tanta quæ obstant decoquere. Erant Alexandriæ a prima captivitate innumerabiles Judæi; ipsi legis æmulatores, in quibus erant οἱ τὰ πάτρια φιλοσοφοῦντες, εἰ ἀσκοῦντες, qui vita severiori sanctitatem quamdam Judeine essent an Christiani, cum ipse Alexandria vulgo majorem præferrent, quos latuisse Philonem, ageret, rerumque Judaicarum peritissimus esset, nec eum res Christianæ laterent, ægre snaderi potest. Accedunt alia quæ prosequitur Valesius longe diversa ab illis quæ erant Christiani ritus, et quæ recepta Christianorum moribus Jerosolymis nos doce: Actuum liber. Diversos ab Essenis ostendit Valesius contra Scaligerum. Mihi nosi licet plura inquirere. Monachorum Egyptiorum origines, post illas Jerosolymis et in apostolis designationes, maxime probo, quas in monachis Raithunis et Sinaitis habet Ammonius a me productus, insinuatque Antonii Vita, et Pauli Eremitz, ac si quid exstat his antiquius, modo sanæ fidei, non apocryphorum insomniis nutans, aut minus exploratum. Si cui tamen Eusebii, Hieronymi, Epiphanii, etc., sententia placet, ut magis pia et favens instituto monachorum, adeat Baronium an. 64.

ORATIO XV. IN LAUDEM S. MARCI APOST. scripto tradens, mysticamque et incruentam vivifici corporis atque sanguinis celebrationem ritumque divinis traditionibus, ac omni labe puris officiis informans; baptismatum denique ac sacrarum ordinationum ritum, omnemque prorsus ecclesiasticam hierarchiam precum mysticarum sacris sermonibus ac symbolicis institutionibus apostolico sensu nutuque instituens, nedum suæ, sed et cunclis deinceps ætatibus, salutaris sacrorum antistes, novique testamenti optimus legislator effulsit. πανιέρως διασκευαζόμενος, καὶ προσευχὰς ἐγγρά- caremonias sacratissime componens ac preces τους παραδιδούς, καὶ τὴν μυστικὴν καὶ ἀναίμακτον τοῦ ζωαρχικοῦ σώματος καὶ αἵματος ἱεροτελεστίαν τε καὶ λειτουργίαν, θεοτυπώτοις παραδόσεσι, καὶ ἀμώμοις τῷ πνεύματι διατυπούμενος ἀκολουθίαις, τύπον τε τῶν βαπτισμῶν καὶ χειροτονιῶν ἱερῶν, καὶ πᾶσαν ἁπλῶς τὴν ἐκκλησιαστική ιεραρχίαν, εὐχῶν τε μυστικῶν ἱερολογίαις, καὶ συμβολικαῖς θεσμοθεσίαις ἀποστολικῶς διαταξάμενος, οὐ τῇ κατ' αὐτὸν γενεᾷ μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσαις ἑξῆς, ἱεροθέ της σωτήριος, καὶ καινῆς διαθήκης άριστος νομοθέτης αναπέφηνεν. Καὶ οὐχ ὥσπερ Μωσῆς ἐκεῖνος ὁ πάνυ, κραταιᾷ χειρὶ τοῖς Αἰγυπτίοις ἐμπεπαιχώς· πρὸς τὴν ἔρημον δὲ καὶ τὸ ὄρος διαβεβηκώς· ἐδέξατο μὲν ἄνωθεν νόμον, τὸν ἐν γράμματι δέ· καὶ νομοθετεῖ μὲν, μόνῳ τῷ Ἰσραὴλ δέ· ἀλλ᾽ Αἰγυπτίοις μὲν νοητοῖς, ταῖς ἀντιτεταγμέναις δυνάμεσι, καὶ πᾶσι τοῖς ἀσε δέσιν τῶν Αἰγυπτίων συμπλεκόμενος, καὶ κατακρά τος τούτους τροπούμενος καὶ καθαιρῶν· τὴν ἀσέΓειαν δὲ αὐτῶν καὶ ἀσέλγειαν ἀπημάντως ὡς Ἐρυ θρὰν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διαβὰς, καὶ πρὸς τὴν ήρε μαίαν τοῦ νοῦ κατάστασιν καὶ γαλήνιον, ὡς ἔρημον προσχωρῶν, καὶ τῷ τῆς θεολογίας προσαναβαίνων βρει στόμα κατά στόμα προσλαλεῖ τῷ Θεῷ· καὶ τὸν νόμον ἐκεῖθεν οὐ τοῦ γράμματος, ἀλλὰ τοῦ πνεύμα της νομοθετείται· καὶ ἱερουργίαν, οὐ τὴν ἐν τύποις τε καὶ σκιαῖς, ἀλλὰ τὴν ἐν ἀληθείᾳ καὶ πνεύματι θεωρουμένην μυσταγωγηθείς, οὐ τῇ κατ' αὐτὸν Ἐκε πλησίᾳ μόνον, ἀλλὰ τῇ καθολικῇ νομοθετεῖ. Καὶ οὐχ ἑνὶ μόνον ἔθνει, καὶ τούτῳ μικρῷ καὶ ὁρίοις μικροῖς διειλημμένῳ, τῇ οἰκουμένῃ δὲ πάσῃ, καὶ παντὶ τῷ Χριστωνύμῳ πληρώματι μυστικῶς ἐπιστατεῖ· καὶ διαθήκη καινὴ, καὶ παράδοσις ἀποστολικὴ, καὶ νόμος ἀληθείας, πᾶν τὸ παρ' ἐκείνου λεχθέν, ἢ παραδοθέν, οὐ τοῖς Ἀλεξανδρεῦσι μόνοις, ἀλλὰ καὶ πάσαις καθ όλου ταῖς ἱεραῖς Ἐκκλησίαις χρηματίζει. Ἐπεὶ δὲ πάσαις μὲν ἀποστολικαῖς θεοσημείαις, πάσαις δὲ θείαις χρώμενος ἱερουργίας, τὸ ἔργον εὐ άρεστον Θεῷ καὶ τέλειον τῆς αὐτοῦ παρέστησε διακονίας, καὶ πολλοὺς μὲν τῷ χρίσματι τῆς ἱερωσύνης τετελειακώς· παμπόλλους δὲ τῆς εἰδωλικῆς ἀπάτης καὶ πλάνης φυσάμενος, διὰ πίστεως προσήγαγε τῷ Χριστῷ, ἄξιον κέκριται μηδὲ τῆς ἀθλοφορικῆς αὐτὸν ἀπολελείφθαι τιμῆς. a Sancto-Andrea, Ecclesiæ Parisiensis canonicus, ex cod. monasterii S. Mariæ της Οδηγητρίας in Calabria, ex-cribente atque mittente Sirleto cardinale. Fuerintque adeo duo magni antistites ipsi sacrorum antistites et divinarum cæremoniarum auctores, ambo apostoli secundi ordinis, viri maxime spiritales, Jacobus et Marcus: unde reliqui tanquam ex limpidissimo fonte, quæ ejus generis sancta tradiderunt, hauserint; sive etiam illis, ceu solidissimo fundamento, sua pro temporum ratione vel explicatoria vel breviata, seu aliter composita, superstruxerint; sive id ita illis usurpatum divino instinctu, ac sponte ea assumpta provincia, sive quia majores apostoli istud muneris eis injunxerunt, dum illi, iis quæ sunt propius apostolici muneris, toti incumbunt, id est, prædicationi; quam Paulus sic proprium sibi munus voluit, ut ad hoc PATHOL. GR. CV. " Nec sicut celeberrimus ille Moses in manu forti percussis Ægyptiis, atque in desertum secedens, conscensoque monte cœlitus quidem, at in littera tamen positam Legem accepit; ac lege quidem sancit, verum soli Israeli: quinimo cum spiritalibus Egyptiis (adversariis scilicet potestatibus cunctisque Ægyptiorum impiis) congressus, iisque penitus fusis ac profligatis, necnon illorum impietate ac lascivia, instar maris Rubri innoxie in Christo Jesu superata; velutque in desertum, ad tranquillum mentis statum quietumque secedens, tumque aburde conscenso theologiæ monte, ore ad os cuni Deo sermones miscet; indeque non litteræ, sed spiritus legem docetur; sacramque functionem, non quæ in ſiguris et umbris, sed quæ in spiritu et veritate intelligatur, hauriens, nedum suæ ipse, sel et universali sancit Ecclesiæ; nec uni duntaxat genti, eique ejusmodi, ut ipsa exigua angustioribusque terninis comprehensa sit, sed universo terrarum orbi ac Christianorum omni cœtui mystice præscribit; novumque testamentum et apostolica traditio, lexque veritatis audit, quidquid ab eo nedum Alexandrinis, sed et cunctis universim sanctis Ecclesiis dictum aut traditum sit. Quod vero universis apostolicis signis divina virtute exhibitis, cunctisque sacris functionibus peractis, ministerii sui opus quam acceptum Den perfectumque reddiderat, multisque sacerdotali unctione consummatis, complures a simulacrorum cultu atque errore liberatos per Gidem Christo ad junxerat, opere pretium visum est, ne et triumphalis eum pugnæ honor deficeret. singulariter se missum a Spiritu sancto professus sit, non ad baptizandum, vel etiam ad ritus sacros conscribendum: quanquam tradidisse eum Corinthiis, que Eucharistiæ ritum spectarent, et ad εὐταξίαν in Ecclesia, aliaque ejus generis, nedum scripto, sed etiam verbo, ex ejus ad eos Epistolis compertissimum est. De Jacobo alias dixi in meo Hippolyti indiculo, deque regendæ Ecclesiæ ac instituendæ sic inter illum et Petrum ac Joannem distributo munere. Μηδὲ τῆς ἀθλοφορικῆς. Marci martyrium perinde Menza referunt, Metaph., Niceph., etc. Quod ignem accessisse ad reliqua tormenta scribit Nicelas, videtur singulare. Potuit sic turba tumultuante ac sæviente, ut est Alexandrinorum ferox ingenium, cadaver in ignem conjici; unde Marci discipuli extractuin honorifice sepelierint,

NICETE PAPIILAGONIS Cum jam itaque præsto esset emigrationis tempus ac præmia conferenda essent, derepente Alexandrinorum nequissimis zelus inardescit; zelus scilicet damoniaci furoris ac sui impotens. Hi, consilium in sanctum ineuntes, atque in ejus ædes invadentes, cum Dominicum opus agentem offendissent, violenta manu abreptum, soli pavi - mento allidunt; tumque ligatis e collo funibus, alii quidem media Alexandria ludibrio propudiosoque spectaculo ab ante trabebant, alii secuti fustibus lapidibusque tundebant: qua is sævitia, sacra Deoque dilecta ac' gratissima victima exstitit. Eum in modum, apostolorum summa admiratione digne, sacrorum antistituin sacratissime, triumphalorum athletarum fortissime ac generosissime, cruentum adhuc necantium manibus scissum carnis integumentum relinquens, ad certaminis ipsum præsidem ac Servatorem Christum corona redimitus receptus es; posteaque sacro illo corpusculo igni sacrificato, ita undique ei, quem dilexeras, factus hostia, holocaustum perfectum immaculatum in odorem suavitatis oblatus es. Ave itaque, divine divinoque sensu evangelista! Gaude, quod etsi inferiori duodecim ordine ac classe, Evangelii tamen functione ac Paracleti donis, ab eorum nihil perfectione deficias. Gande quod apostolis ut apostolus, evangelistis tanquan evangelista, patriarchis ut patriarcha,- atque ut martyr martyribus connumeratus sis ac cooptatus; hincque varii generis corona eximie praefulgens, summo omnium Regi astare a dextris dgous habitus es. Gaude, quod non semel, sed et sæpius, bono Jesu testimonio perfunctus, neque semel vinctus funibus, media civitate tractus, et laceratus carnibus es, et tuo ipsius cruore infectus: sed post primam lanienam, semivivus in carcerem conjeetus, ac noctu angelica voce sanatus atque animatus, et in crastinum simili adhuc ratione ligatus tractusque, inque eum modum astantis Domini ac pacis osculo donantis aspectu recreatus nulla verborum vi explicabili gaudio et exsultatione ad eum emigrasti. Gaude, Marce, Excelsi mandatum ex nominis ipsa ratione. Vere enim Altissimi propemodum mandatum exstitisti, justificans eos qui sequerentur, ac condemnans cos, qui tuo Evangelio increduli essent. Gaude et lætare, tuique memorum memor, ture nos claritatis et gratia, tuæ iu cœlis jucumditatis et splendoris participes precibus effice, in Christo Jesu Domino nostro, cui est honor, gloria el potestas aterna. Amen. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἀναλύσεως καὶ τῶν στεφάνων ὁ και ρὸς ἤδη παρῆν, ζῆλος μὲν ἐξάπινα τοῖς τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἀνάπτεται πονηροτάτοις· ζῆλος δαιμωνι δης, καὶ οὐ καθεκτός· οἱ συμβούλιον κατ' αὐτοῦ λα βόντες, καὶ τὴν οἰκίαν τοῦ μακαρίου πεφθακότες, καὶ τοῦτον τοῦ Κυρίου τὸ ἔργον καταλαβόντες έργαζόμενον, συναρπάζουσί τε σφοδρῶς, καὶ τῷ τῆς γῆς εδάφει προσπράσσουσιν. Εἶτα καλωδίοις αὐτοῦ τὸν τράχηλον ἐξάψαντες, οἱ μὲν ἔμπροσθεν εἷλκον διὰ μέσης 'Αλεξανδρείας θεατρίζοντες καὶ παίγνιον τι θέντες· οἱ δὲ ξύλοις καὶ λίθοις ἑπόμενοι κατέκλων καὶ θύμα ἱερὸν οὕτω καὶ φίλον Θεῷ καὶ εὐχάριστον ιέρευσαν. Οὕτως, ὦ θαυμασιώτατε τῶν ἀποστόλων, τῶν ἱεραρχῶν ἱεροτελεστικώκατε· τῶν ἀθληφόρων στερ μότατε καὶ γενναιότατε, τὸ σάρκινον έλυτρον μιαιφόνοις ἔτι ρηγνύμενον χερσὶν ἀφεὶς, πρὸς τὸν ἀγω νοθέτην καὶ Σωτήρα στεφανηφορῶν ἀνελήφθης Χρι στόν· καὶ τὸ ἱερὸν δὲ μετὰ ταῦτα σωμάτιον διὰ του ρ'ς ἱερουργούμενος, καὶ οὕτω, διὰ πάντων τῷ ἡγα πηκέτι σε καθιερούμενος, ολοκάρπωμα τέλειον ἄμω μον εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀνηνέχθης αὐτῷ. Χαῖρε τοίνυν, ὦ θεσπέσιε καὶ θεόφρον εὐαγγελι στά. Χαῖρε, ὅτι εἰ καὶ τὴν τάξιν τῆς δωδεκάδος υπου βέβηκας, ἀλλὰ τῇ ἱερουργία τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τοῖς τοῦ Παρακλήτου χαρίσμασιν οὐδὲν τῆς ἐκείνων ἐλείφθης τελειότητος. Χαῖρε, ὅτι τοῖς ἀποστόλοις ὡς ἀπόστολος, τοῖς εὐαγγελισταῖς ὡς εὐαγγελιστὴς, καὶ τοῖς πατριάρ χαις μὲν ὡς πατριάρχης, ὡς μάρτυς δὲ τοῖς μάρ τυσι συνηριθμημένος καὶ συντεταγμένος, καὶ ποι κίλῳ στεφάνῳ διὰ ταῦτα καθωραϊζόμενος, ἐκ δεξιῶν παραστῆναι τῷ Παμβασιλεί καταξιοῦσαι. Χαῖρε, ὅτι οὐχ ἅπαξ τὴν καλὴν Ἰησοῦ μαρτυρίαν ἐμαρτύρησας, πλεονάκις δέ· οὐδ᾽ ἅπαξ σχοινίοις καταδεθείς διὰ μέσης τῆς πόλεως ειλκύσθης, καὶ τὰς σάρκας κατετρύφθης, καὶ τῷ οἰκείῳ αἷματι ἐβάφης· ἀλλὰ μετὰ τὸν σπαραγμὸν τὸν πρῶτον εἰς εἱρκτὴν ἡμιθανῆς ἐμβληθείς, καὶ δι' ἀγγέλου φωνῆς νυκτὸς ἰαθεὶς καὶ προθυμοποιηθείς· καὶ τῇ ἑξῆς αὖθις ὁμοίως δεθεὶς καὶ κατασυρείς, καὶ οὕτως ἐπιστάντα τὸν Κύριον καὶ εἰρηνικῶς ἀσπαζόμενον τεθεαμένος, μετὰ χαρᾶς ἀφράστου καὶ ἀγαλλιάσεως ἐξεδήμησας πρὸς αὐτόν. Χαῖρε, Μάρκε, ἡ τοῦ Ὑψηλοῦ ἐντολὴ, κατὰ τὴν σημασίαν τοῦ ὀνόματος· καὶ γὰρ ἀληθῶς τρόπον τινὰ τοῦ Ὑψίστου γέγονας ἐντολή, δικαιοῦσα μὲν τοὺς ἑπομένους, κατακρίνουσα δὲ τοὺς ἀπειθοῦντας τῷ Εὐαγγελίῳ σου· χαῖρε καὶ εὐφραίνου, καὶ τῶν μεμνημένων σου μεμνημένος, τῆς σῆς δόξης καὶ χάριτος, τῆς σῆς ἐν οὐρανοῖς εὐφροσύνης καὶ λαμ πρότητος προσευξαι μετασχεῖν· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος αιώνιον. Αμήν.

NICETA PAPHLAGONIS est sanctificationem nobis asciscamus, condignam- Λ μενοι, τὸν παρ' αὐτῶν μὲν ἁγιασμὸν ἐφ' ἑαυτοὺς que illis vicem, salutem nostram offeramus. Sanctum quidem ac convenientissimum, ut qui Deo propinquant, omnes laudibus atque honore prosequamur, sed eos maxime, qui maxima Deo necessitudine junguntur. Non enim omnes ejusdem ordinis ac classis exsistunt; sed in primo alii censu, alii in postremo habentur. Uti nimirum etiam apud reges terræ non unus idemque omnium consessus gradusque, sed alii primo, alii postremo habentur: quidam etiam medio, pro cujusque virtutis ratione, aut ejus qui præest ad eos amore: ita nimirum etiam in cœlestibus arbitror, alios superiores eminentioresque, alios inferiores naclos ἐπισπασώμεθα· ἀμοιβὴν δὲ αὐτοῖς ἀξιόχρεων, τὴν ἡμῶν σωτηρίαν ἀφοσιωσώμεθα. Πάντας μὲν οὖν ὑμνεῖν καὶ τιμᾶν τοὺς ἐγγίζοντας τῷ Θεῷ, ὅσιόν τε ὁμοῦ καὶ πρεπωδέστατον· μάλιστα δὲ τοὺς μάλιστα τούτῳ προσῳκειωμένους. Οὐ γὰρ τῆς αὐτῆς εἶναι πάντας τάξεως καὶ στάσεως· ὥσπερ δὴ καὶ παρὰ τοῖς κρατοῦσι γῆς, οὐ μιᾶς οὐδὲ τῆς αὐτῆς πάντες καθέδρας ἢ στάσεως τυγχάνουσιν ἀλλ' οἱ μὲν πρώτης, οἱ δὲ ἐσχάτης· ἄλλοι δὲ τούτων μεταξύ κατ' ἀναλογίαν τῆς ἀρετῆς, ἡ τῆς τοῦ ὑπερέχοντος πρὸς αὐτοὺς διατάττονται φιλότητος· οὕτως ἡγοῦμαι καν τοῖς οὐρανίοις, τοὺς μὲν ὑπερτέρας, τοὺς δὲ καταδεεστέρας λαχεῖν τάξεως, ἀναλόγως τῆς μειωτικῆς ἀπὸ τῶν πρώτων ὑφέσεως καὶ ὑποδάτοί, πολλῷ πρῶτον οἱ πρῶτοι τὴν τάξιν καὶ τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν οἰκείωσιν. sedes, ea rata ratione, qua a primis minore præ- σεως. Εἰ δὲ μακαριστοὶ πάντες, καὶ πάντες ἐπαινεstantia atque virtute recedunt. Quod si omnes beati merito prædicandi atque laudibus celebrandi, longe prius qui primo in illis gradu, sunt, primaque Christo necessitudine devincti. Quo igitur loco Theclam collocabinius, sacræ fidei decorum pignus, venerandæ virginitatis m0mile, intactam Christi sponsam, inviolabilem genialem lectum? Ubi inquam, quove ordine ac Icco statuemus, quam ei convenientem laudem oblaturi sumus? Illisne accensebitur qui virginitate sanctisque moribus vitam instituerunt, ut quæ nimirum omnis castitatis vitæque religiosæ norma mundo exstiterit? Haud enimvero a triumphali agmine abesse patiatur; at neque primam martyrii lauream ulli mortalium cedat; quæ videlicet mulierum prima, contentione certandi, ingentique animorum vi, muliebris sexus probrum sustulerit, primaque spirituale pancratium desudaverit; quæ teneris pedibus draconem illum magnum protriverit, ac velut regina a dextris summi omnium Regis corona insignita sit. Quid igitur, triumpbali agmini accensebitur? Enimvero Paulo prædicationis socia, eumque doctrinis ac operibus imitata, communique persecutionum ac tentationum stadio, Christi Jesu apostolus facta, marlyrum cœtu coerceri nolit. Quonam igitur modo ejus laudibus defungentes, quæ grata futura sint, præstiterimus? Num plane, non tanquam ex una alterave solum excellentia, sed ex omnibus ejus sacris institutis, quibus summe claruisse, egregiaque dari exoptet ac admirationi haberi? Ασκητικοῦ βίου νομοθεσία. Norma, regula vita religiosa. Sic merito σεμνείον vocat sequen: tibus, ædiculam in monte prope Seleuciam, ubi quietam vitam agebat, extra civium turbas, et quo illam feminæ et ægroti conveniebant; ubi et a petra orans absorpta, ut ab spurcis hominibus essel illi tuta, illibata virginitas. Šit itaque Thecla, uti martyrum, sic et sacrarum virginum, sub sancto instituto princeps et norma, vere ἀσκήτρια, ejus illi instituti auctore magno Paulo. Nostri Phocenses hanc laudem Marthæ tribuunt, sive etiam Mariæ Magdalenæ, quæ sic religiosam vitam coluerint ac quidem Martham similium virginum sodalitio, quod fidem haberet, nisi acta laborarent, quæ et Pius V e Rom. Breviario movere cogitabat, ut erat emunctissimæ naris, et sic incertis piam fidelium Ποῦ τοίνυν θήσομεν Θέκλαν, τὸ τῆς ἱερᾶς πίστεως ἄγαλμα, τὸ τῆς σεπτῆς παρθενίας κειμήλιον, τὴν ἅψαυστον τοῦ Χριστοῦ νύμφην καὶ ἀνεπίβατον παστάδα; Ποῦ ταύτην, καὶ ἐν ποίῳ θέμενοι τάγματι, τὴν αὐτῇ πρέπουσαν αἴνεσιν προσάξομεν; Ταίς παρθενικῶς καὶ ὁσίως βεβιωκυίαις συντετάξεται, ὡς ἀγνότητος πάσης καὶ ἀσκητικοῦ βίου νομοθεσία τῷ βίῳ γενομένη; 'Αλλ' οὐκ ἂν τῆς ἀθλοφορικῆς ἀπολείπεσθαι τάξεως ἀνάσχοιτο· ἀλλ' οὐδὲ τὰ πρωτοτόκια τῆς μαρτυρίας ἄλλῳ παρεἶναι καταδέξαιτο· πρώτη γυα ναικῶν ἐντόνοις ἀγωνίαις τὸ τῆς θηλείας φύσεως ὄνειδος περιελοῦσα, καὶ πρώτη νοητὸν παγκράτιον διαγωνισαμένη· καὶ ποσὶν ἁπαλοῖς τὸν δράκοντα καταπα τήσασα τὸν μέγαν· καὶ στεφηφόρος οἷα βασίλισσα ἐκ δεξιῶν τῷ Παμβασιλεί. Τί ούν; τοῖς ἀθλοφόροις συν τετάξεται; 'Αλλ' αὐτὴ Παύλῳ τοῦ εὐαγγελίου κοινωνή σασα καὶ τῇ μιμήσει τῶν λόγων καὶ τῶν ἔρ γων· καὶ τῇ κοινωνίᾳ τῶν διωγμῶν καὶ πειρασμῶν, ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ γεγενημένη, οὐκ ἂν ἐθέσ λοι τοῖς μάρτυσι περιωρίσθαι. Πῶς οὖν αὐτὴν ἐπαι νοῦντες, κεχαρισμένα δράσαιμεν ἄν; "Η δῆλον ὡς οὐκ ἐξ ἑνὸς ἢ δευτέρου μόνον προτερήματος· ἐκ πάντων δὲ τῶν ἱερῶν αὐτῆς ἐπιτηδευμάτων, υἷς κατὰ τὸ ἀκρότατον ἐνευδοκιμηκέναι μεμαρτύρη ται, ἀγαπῴη ἂν ἐπαινεῖσθαι καὶ θαυμάζεσθαι. laude perfunctam esse, conspicuum est, laucredulitatem onerari agre ferebat. Τοῦ εὐαγγελίου κοινωνήσασα. Sic evangelii, seu prædicationis socia Paulo Thecla exstitit, ut non nisi privatim ac necessitate, sive Pauli alio. rumque ministrorum absentia, docendi munus usurparit: quod certe ipsis Pauli legibus ac Ecclesiæ, de mulierum in Ecclesia silentio, non nocet. Quod ergo ἀπόστολος dicitur singulari excellentia, more Græcorum est, qui apostolos proclive vocant eos omnes qui in rem fidei majoris aliquid operæ contulerunt. Sic illis discipuli omnes primique ministri apostoli, sic Constantinus Augustus Ισαπόστολος, par apostolis eisque consertus, ut se verus in Martino. Sic Menza, Τῆς ἁγίας μεγαλομάρτυρος καὶ ἐσαποστόλου Θέκλης. Anatol. πρωτομάρτυς ἀπόστολε.

ORATIO XVI.· IN LAUDEM S. THECLA. ORATIO XVI ΛΟΓΟΣ 15'. Εἰς τὴν ἁγίαν πρωτομάρτυρα καὶ ἀπόστολον Béxlar Επαινετὸς ὁ τῆς Ἐκκλησίας θεσμός, ἐπαινεῖν ἀεὶ τοὺς ἀξιεπαίνους προτρεπόμενος· εὐλογεῖν τε καὶ μακαρίζειν, τοὺς ἐγγίζοντας Θεῷ παραινών. Ἵνα γὰρ μὴ ἀποστενούμενον τὸ ἀγαθὸν, εἰς μόνους τοὺς κατορθοῦντας αὐτό περιορίζηται· πλατυνόμενον δὲ καὶ χεόμενον εἰς πλείους ἐκτεῖναι τὴν εὐεργεσίαν, τούτου χάριν εὐλογεῖν τοὺς εὐλογημένους ὑπὸ τοῦ εὐλογητοῦ νενομοθετῆσθαι Θεοῦ. Οὐκοῦν εὐλογῶμεν τοὺς εὐλογημένους, καὶ τοὺς ὑπὸ Κυρίου τετιμημέ νους, μακαρίσωμεν· οὐχ ἵνα τινὰ τούτοις διὰ τῆς ἡμετέρας προσθῶμεν εὐφημίας (ἑστήκασι γὰρ ἀεὶ τῆς ἐν Κυρίῳ πεπληρωμένοι δόξης, καὶ τῶν ἀπὸ γῆς ἐνδεῶς ἔχοντες οὐδενός)· ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡμεῖς πρὸς 5 αὐτοὺς ἀνατεινόμενοι, καὶ διά τε τῆς μνήμης καὶ τῶν ἐπαίνων νοερώς συναπτόμενοι καὶ συγγινόHabuit Nicetas eadem ipsa Thecla Acta vetera, quæ habuit Basilius Seleuciæ, sive qui exstat auctor ejus nomine, editus semel et iterum, Petro Pantino Bruxell. interprete: alio tamen stylo exornavit, pressiori illo quidem, sed elegantiori, et quo egregie servet decorum, dum aliquos loquentes seu concionantes inducit. Quæ videantur aliquid habere alienum a regulis ecclesiasticis, vel paucis perstringit, vel licentia rhetorica quandoque supprimit. Multis card. Baronius in not. ad Martyr. Rom. Sept. 23, tom. 1 Annal. pro Actis sanctæ Theclæ pugnat, omniaque illius veterum testimonio vindicat, longeque alia ab Actis pridem reprobatis, et quibus hæretici uterentur, demonstrat. Viderat solum acta a Metaphraste conscripta, vel etiam quæ de Thecla habeant Menæa 24 Septemb., quod die 23 solemnis in eis habeatur niemoria conceptionis sancti Joannis; in quibus de baptismo a Thecla usurpato nihil legerat. Habent tamen Basilius Seleuc. et Nicetas, habueruntque Acta vetera, quæ illi stylo exornant; potueruntque hæretici hoc ex illis Theclæ exemplo abuti, ut sacram functionem et hierarchicam feminis assererent; cum et illud excusari possit, ut et excusat Petrus Pantinus, quod non nisi defectu sacrorum ministrorum et necessitate cogente, id sibi iila indulserit: quomodo etiam Latini feminæ baptismum non repudiant, habentque legitimum, etsi forsitan Græci non admittunt Orientales, videturque insinuare Maximus in Collat., hincque adeo Nicetas ipse Græcus et Constantinopoli rhetor, singulare dicit Thecla privilegium, nec ulli feminarum concessum. ᾿Αλλὰ καὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι τελετουρ Yousa, Perficiens initiansque sacro baptismate. Tatry yap pov ruvawv ye thy ¿ouslav. Sola inter mulieres hanc nacta est potestatem, et quæ sequuntur. Proinde valde adducor ut existimem, illa ipsa acta esse, ex quibus veteres Græci pariter ac Latini tanta illa de Thecla mutuaii sunt, ac scripto tradiderunt, quæ omnia in illis hactenus continentur, et quæ nonnulli ut apocrypha exceperunt, rem habentes cum hæreticis, ac quod illis favere arbitrarentur. Fabulam Leonis baptizati non moror, quæ una merito exsulat, potuitque pio alicujus zelo expungi. Ut sic dicam de Thecla Actis non exiguo mihi momento est, simile aliquid in Actis S. Georgii martyris, inter apocrypha Gelasii Romani pontificis censura relatis; quæ Lipom. spuria quædam et anilia Acta Latina esse existimat, non illa duplicia quæ in libris Græcorum ecclesiasticis passim exstant, habentque Græci ac legunt ut vera Georgii Acta; cum iamen S. Nicephorus illa ipsa esse significet Laudatio sanctæ protomartyris et apostoli Thecla. Laudabilis Ecclesiæ ritus, eos qui digni laude merito habeantur, semper laudare jubet eosque qui Deo propinquent, benedicere ac beatos prædicare admonet. Ne enim bonum coangustetur, iutraque illos duntaxat qui illud gerunt, definiatur; sed ut dilatatum fusumque in plures beneficium producat; idcirco benedicere, qui benedicti sint a Deo benedicto, nobis est imperatum. Benedicamus igitur benedictos, et qui a Deo honorem adepti sunt, beatos prædicemus: non ut nostris laudibus eorum cumulo aliquid conferamus (sunt enim semper in Domino claritate pleni, nulliusque terrenorum egent), sed ut intentis in eos animis, memoriæque ac laudum cultu eis mente conjuncti unaque versantes, quæ ex illis Juris Orient. 1. 11, ubi inter alios canones de libris apocryphis: Την Αποκάλυψιν Εσδρᾶ καὶ Ζωσιμᾶ, καὶ τὰ δύο μαρτύρια τοῦ ἁγίου Γεωργίου, καὶ τῶν ἁγίων μαρτύρων Κηρύκου καὶ Ἰουλίττης, καὶ τὴν βίβλον Μάρκου καὶ Διαδόχου, οὐ χρὴ δέχεσθαι· ἀπό βλητα γὰρ καὶ οὐ δεκτά. Apocalypsim Esdra et Zosima, et duo sancti Georgii Martyria, et sanctorum martyrum Ceryci et Julittæ librumque Marci et Diadochi suscipere non oportet. Rejicienda enim hæc, non admittenda. Quis enim putet Nicephorum de aliis loqui Georgii Actis, quam de illis sic Græcis tritis; quæ ipsa proinde Gelasii censura, non alia obscura et fungi Acta, in angulo forte latentia, attigerit; cum tamen Græci reliqui eam vel Nicephori vel Gelasii censuram non videantur amplexi, aut quidquam repudiasse illa Acta Georgii. Sic Andreas Cretensis Orat. in Georgium totam ex illis ejus delibat historiam, quam et memini vindicasse, quibus illa petitur ill. annalium patre, levi satis argumento ouwvoμlaç Athanasii Magi cum magno Athanasio. Eo nomine videantur proscripta, quod quædam nimis portentosa, aut sic visa, habeant; cum hæc ipsa, aut iis majora non desint, aliorum quorumdam martyrum Actis. Ceryci et Julitta Acta genuina, qualia Justiniani ætate colligere potuit Theodorus Iconiensis episcopus, dedi ex bibl. Regia; quæ ipsa per inscitiam in suspicionem nonnullis venerant, quasi apocrypha illa Gelasio ac Nicephoro notata, non quibus apocryphis itum obviam esset, ac paratum antidotum sapientis viri diligentia ac solertia. Erat et in antiquis illis apocryphis Actis Julittæ feminæ baptismus, sed portentosus et plumbo liquente; aliaque plane rejicienda, et ecclesiastica traditioni adversa, inscite nimis P. Poree ord. Præmonstr. laudata ac, quod mirum, in Galliæ aliquot Ecclesiis recepta, sed nune pene saniore sensu ab illis profligata. Thy ẞ(620v Μάρκου καὶ Διαδόχου. Enimundus Bunend ita reddit, librumque Marci et successoris. Quis vero Marci successor, nempe anachoreta? Habuerit episcopus, vel etiam hegumenus aut archimandrita; nudus monachus non ita facile habuisse dicendus sit, cujus præcipue res obscuræ, etsi nota capita et opuscula. Malim ergo librum Marci, et Diadochi xarà xovo, supple librum; qui ipse exstat Francisco Turriano interprete, De perfectione spirituali, centum capitibus comprehensus, etsi semel et iterum in Bibl. PP. Colon. per errorem scriptum est, De persecutione, etc., in quo ipso libro non desint duriora, uti fere habent scriptores ejus generis, caule proinde legenda, et ad sanioris theologiæ normann componenda, ob quæ hanc Nicephori censuram ille meruerit. Laudat tamen Maximus Qu.ad Thalassium.

ORATIO XVI. IN LAUDEM S. THECLE. Πρῶτον μὲν οὖν τὴν παρθενικὴν αὐτῆς ἐκ νεότητὸς ἀναστροφήν, μᾶλλον δὲ τὴν εἰς Χριστὸν ἀγάπησιν καὶ πίστιν κατὰ δύναμιν ἐπαινώμεθα· δι' *;, ἥ τε παρθενία καὶ ἡ ἄθλησις ὑπερανθήσασα, εἰς τὴν ἀποστολικὴν αὐτὴν προσανύψωσεν κορυφήν Η περιωπήν. "Αρτι γὰρ τοῦ μεγάλου τῆς ἀληθείας εὐαγγελιστοῦ, τῆς οὐρανίας καὶ μεγαλοφωνοτάτης τοῦ Εὐαγγελίου βροντῆς, τῆς ὑπερφωτου τῶν ἔργων Χριστοῦ καὶ λόγων ἀστραπής Παύλου λέγω, τοῦ στόματος Ἰησοῦ, τοῦ ὀργάνου τοῦ Πνεύματος, τῆς εὐηχεστάτης Θεοῦ σάλπιγγος, τῆς τὰ πέρατα συγκαλουμένης· τούτου, τ' ἄλλα τε τῆς οἰκουμένης διόντος μέρη, καὶ τὸν τῆς ζωῆς λόγον ὥσπερ τι θεῖον καταβαλλομένου σπέρμα· ἔτι δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ Ἰκόνιον κατειληφότος, καὶ παρ' ἀνδρὶ ξεναγωγουμένου πιστῷ· καὶ ἄρτῳ μὲν τῷ ἀπὸ γῆς ὤ lem hospes ageret; ac pane quidem terreno τὸ σωμάτιον στηριζομένου· ἄρτῳ δὲ οὐρανίῳ τῶν ἐπισυναγομένων στηρίζοντος καρδίας· καὶ θεῶν μὲν ἀθέων, καὶ συνηθείας κακῆς, καὶ δεισιδαίμονος ἀγωγῆς τὸ θεοστυγές διασύροντος καὶ μυσαρόν· ὑψοῦντος δὲ τὴν δόξαν τοῦ ὑψίστου Θεοῦ, καὶ τὴν ἄῤῥητον σάρκωσιν τοῦ Ἰησοῦ· τό τε ζωοποιόν πά 6ος καὶ σωτήριον· τήν τε τριήμερον ἀνάστασιν ἐκ νεκρῶν, καὶ τὴν τεσσαρακονθήμερον ἀνάληψιν ἀπὸ γῆς· καὶ τὴν οὐρανόθεν αὖθις ἐπιφάνειαν καὶ κρίσιν· καὶ τὴν δικαίαν τῶν βεβιωμένων ἀπόδοσιν φιλοσοφοῦντος, καὶ ῥήμασι χάριτος ὑμνοῦντος μεστοῖς· ναὶ μὴν καὶ τὴν ἡδυπαθῆ μὲν καὶ ἀκόλαστον βίον ἐπιο σκώπτοντος ὡς βδελυκτόν· τὸν ἄμωμον δὲ καὶ ἁγνὸν μακαρίζοντος καὶ παρθενικόν, ὡς οἰκεῖον ὄντα Θεῷ καὶ ἀρεστόν. Primum itaque virginalem ejus a juventute conversationem, quin potius, qua Christum prosecuta est, dilectionem ac fidem, pro virili nostra laudemus, cujus nimirum ope, virginitas pariter vigorque certaminis altiore cumulata flore, ad apostolicum ipsam summum verticem seu speculam abunde provexerunt. Jam enim inagno veri - tatis præcone, cœlesti vocalissimoque Evangelii tonitru, luce omni clariore Christi operum sermonumque fulgetro, Paulo nimirum, Jesu ore, Spiritus organo, Dei clarissima tuba, orbis convocante fines: hoc, inquam, cum alias orbis peragrante partes, ac verbum vitæ velut divinam quamdam sementem jaciente; ac cum præter alia loca etiam Iconium venisset, et apud virum fidecorpusculum confirmaret, cœlesti vero, eorum qui ad eum congregarentur, animos fulciret, inaniumque deorum et prava consuetudinis, superstitiosæque institutionis, invisum Deo scelus detestandumque traduceret, Deique altissimi gloriam, et arcanam Jesu incarnationem exaltaret, vivificamque et salutarem passionem triduanamque ex mortuis resurrectionem, atque e terris quadragesimo die in cœlos receptionem, rursumque e coelis apparitionem, judiciumque ac justam pro vitæ meritis in eaque gestis retributionem sapienter declararet, ac verbis gratiæ plenis laudarel: necnon etiam voluptariam ac libidinosam vitam velut detestabilem suggillaret, impollutam vero el castain ac virginalem, tanquam Deo necessariam eique placitam beatam prædicaret. Hæc itaque sublimi præcone ad eum aḍeuntibus perorante, ac cum alii quidem dulciter placideque audirent, alii vero nullo sermonis sensu aflicerentur, alii etiam murmurarent, ac pro bonis mala cogitarent, Thecla puella, Theocleæ quidem filia, sponsa vero Thamyridis, e vicino ædes habens, ac per fenestram aurein accommodans, Pauli doctrinis auscultabat. Ac quidem faciem videre non licebat; sic vero a doctrina ejusque sermonum institutione pendebat, ut tota prorsus e terrenis, ad Christum qui annuntiabatur, animo tolleretur. Sic ex primo statim auditu (o fides!) excessit quiΤαῦτα τοῦ ὑψηλοῦ κήρυκος τοῖς πρὸς αὐτὸν εἰσιοῦσιν ὁμιλοῦντος· καὶ τινῶν μὲν ἡδέως καὶ προςηνῶς ἀκροωμένων· τινῶν δὲ πρὸς τὸν λόγον ἀνεπαισθήτως διατιθεμένων· ἔ[σ]τι δ᾽ ὧν καὶ ὑποτονθορυζόντων, καὶ πονηρὰ λογιζομένων ἀντὶ ἀγαθῶν, Θέκλα νεάνις, θυγάτηρ μὲν Θεοκλείας, μνηστὴ δὲ Θαμύριο δος, ἐξ ὑπογύου μένουσα τούτοις, καὶ διὰ τῆς θυρί ἕως τὸ οὖς ὑποσχομένη, τῶν Παύλου διδασκαλιών ἐπηκροάτο. Καὶ τὸ πρόσωπον μὲν ὁρᾷν οὐκ εἶχεν· οὕτω δὲ τῆς διδαχῆς καὶ τῶν αὐτοῦ λόγων εξήρτητο μυσταγωγίας, ὡς ὅλην δι' ὅλου τῶν παρόντων ἀπὸ αναστάσαν, πρὸς τὸν εὐαγγελιζόμενον ἀρθῆναι Χριστά. Οὕτως ἐκ πρώτης εὐθὺς ἀκοῆς, ὦ τῆς πίστεως! dem domo, excessit et seipsa; idque cum neque ἐξέστη μὲν τῶν οἰκείων· ἐξέστη δὲ αὐτῆς· καὶ μήτε σημείων πεῖραν λαβοῦσα, μήτε χρόνῳ τὸν λόγον τοῦ Εὐαγγελίου δοκιμάσασα, ἀλλὰ μηδὲ τὸν εὐαγγελι στην, τὸ παραδοξότατον, όμμασι τεθεαμένη, οὕτω κατέθετο τῇ ἀληθείᾳ, καὶ πρὸς αὐτῆς διὰ πίστεως ἐγένετο, ὡς ἐπὶ τρισὶν ἡμέραις ἀμνηστεῖν αὐτὴν πάντα, καὶ βρώματος, καὶ πόματος. Καὶ μήτηρ μὲν φιλοστόργῳ τινὶ καὶ φιλοψύχω διαθέτει περὶ αὐτὴν εἰσιοῦσα, καὶ στένουσα καὶ διαπονουμένη· καὶ τί γὰρ ἡ μήτηρ; πῆ μὲν κολακεύ ουσα, καὶ αἱμυλίοις ὑποποιουμένη λόγοις. Τέκνον, ἐδέα, φίλτατον· τέκνον ἥδιστόν γ' οὖν καὶ τερsignorum experimentum ullum fecisset, neque Evangelii doctrinam per tempus probasset: at neque prædicatorem (rem summe inauditam!) oculis usurpasset, sic veritati assensit eique per fidem adhæsit, ut triduo omnium oblita sit, et cibi et potus. Mater vero materni quadam amoris vi, impen - sioreque in eam carnali affectu ingressa, gemensque ac quiritans, (quid enim aliud mater?) modo quidem blandiens, lenibusque verbis demulcens ac sibi concilians, Filia,clamabat, charissima! Filia Τῆς ὑπερφωτου ἀστραπῆς. Fulgur omne vicens lumen. Pauli scitum epithetum.

mihi sane dulcissima, gratissimaque ac desidera- πνύτατον καὶ ποθεινότατον· τί σοὶ καὶ τῷ ξένῳ tissima, quid tibi et peregrino illi ac seductori? Ecquid causa est, cur ad ejus absurdam hanc ac inauditam fabulationem aurem accommodaveris? Quid est quod excessisti, portentosum hunc horren - dumque excessum? Cur tota anima, post seductionis kujus verba abiisti? Revertere ad genitricem tuam, quæ te educavit. Aspice in me, flia mea. Loquere ad me verbum; loquere ad me, viscera mea; ubje claque hac dementia, exsurge ut cibum sumas, o filia! exsurge ut bibas. Quid causæ est cur ita vecors mentisque inops sedeas? τούτῳ ἀνδρὶ καὶ γόητι; καὶ ἵνα τί πρὸς τὴν αὐτ τοῦ λαλιὰν τὴν ἀλλόκοτον ταύτην καὶ ξένην προσέθου τὴν ἀκοήν; Ἵνα τί ἐξέστης ἐξαισίαν ταύτην ἔκστασιν καὶ φρικτήν; Ἵνα τί ὅλῃ ψυχῇ ὀπίσω τῶν λόγων ταύτης απήχθης τῆς πλανή σεως; Επίστρεψον πρὸς τὴν γεννησαμένην σε, τὴν ἀναθρεψαμένην σε· βλέψον πρός με, τέκνον ἐμόν· φθέγξαι πρὸς ἐμὲ λόγον· φθέγξαι, σπλάγ χνον ἐμὸν, καὶ ἀποῤῥιψαμένη ταυτηνὶ τὴν παραφορὰν, ἀνάστηθι ἐπὶ βρωτὸν, ὦ θύγατερ ἀνάστηθι ἐπὶ ποτόν· καὶ ἵνα τί οὕτως ἀπονενοη μένη κάθῃ; Sic modo quidem obsecrans, modo vero etiam Πῆ μὲν οὖν οὕτωσὶ παρακαλοῦσα, πῆ δὲ καὶ αὐτ austerioribus ad eam verbis, Cur vero, velut insi- στηρότερον αὐτῇ χρωμένη, Ινα τί, ὡς μία τῶν pientium una, increpabat, teipsam desperans, ac ἀφρόνων, ἐπέπληττεν, ἑαυτῆς ἀπεγνωκυία, καὶ quasi quæ sensum omnem mentis consiliumque per- ὥσπερ ἀπολωλεκυῖα σύνεσιν καὶ βουλὴν παdideris, siç irrationabiliter sedes? Reverere matrem, ραλόγως ούτωσὶ κάθῃ;. Αἰδέσθητι μητέρα δια quæ in te erubescit. Reverere cognatos, amicos, coœ- τρεπομένην ἐν σοι· αιδέσθητι συγγενείς, φί Laneos. Pudeat a facie servorum tuorum. Ubi virgi- λους, ομήλικας· αἰσχύνθητι ἐκ προσώπου τῶν neus puduris rubor? ubi incessus? ubi gravitas? σῶν οἰκετῶν. Ποῦ τὸ παρθένοις πρέπον ερύθημα úbi ordo? ubi prior illa honestas? Nescis esse nos τῆς αἰδοῦς; ποῦ τὸ βάδισμα; ποῦ ἡ σεμνότης; primos inter Iconii cives, totamque ad nos urbis ποῦ ἡ τάξις, καὶ ἡ προτέρα κοσμιότης; Οὐκ οι æmulationem spectare, resque nostras cunctorum σθα ὡς πρῶτοι τῶν Ικονιέων ἡμεῖς, καὶ ὁ ζῆλος expositas sermonibus esse, sive illæ fausto ac omi- τῆς πόλεως πρὸς ἡμᾶς ὅλος, καὶ τὰ ἡμέτερα λά nato eventu, sive secus succedant. Cur ergo te ipsα λημα πᾶσιν, εἶτε δεξιῶς, εἴτε οὖν ἑτέρως ἔχει; invidis gaudium, amicis vero reprehensionem ac Διὰ τί οὖν, χάρμα μὲν τοῖς βασκαίνουσιν, probrum præbes? ἔλεγχον δὲ καὶ ὄνειδος τοῖς φίλοις ἐμπαρέχεις σαυτήν; En et sponsus adest. En civium flos, æqualium decur, Iconii oculus. En laus Thamyris, Thecla. Επsurge, in amplexus rue, osculare. Scito cui sis desponsula, cui nuptialibus pactis obstricta. Ne spe vacuum, ne tuarum expertem gratiarum, ne tuo privatum colloquio virum repuleris. Ιδού σοι καὶ ὁ μνηστήρ. Ἰδοὺ τὸ ἄνθος τῶν πολιτῶν, τὸ κάλλος τῶν ομηλίκων, ὁ τοῦ Ἱκονίου ὀφθαλμός· ἰδοὺ ὁ σις Θάμυρις, Θέκλα ἀνάστηθι, ἄσπασαι αὐτόν. Γνῶθι τὸν νυμφευσά μενον, τὸν κατεγγυησάμενον· μὴ κενὸν τῶν ἐλπί δων, μὴ τῶν σῶν ἄμοιρον χαρίτων, καὶ τῆς σῆς ἀποπέμψῃς ἀστοχοῦντα προσλαλιᾶς. Θάμυρις δὲ παρὼν καὶ αὐτὸς, τί μὲν οὐκ ἔδρα, τί δ᾽ οὐ προσελάλει τῶν ὅτα χαυνοῦν οἶδε καὶ καταμαλάττειν ψυχήν; Θέκλα, λέγων, ἐμοὶ κεχαρισμένη, ἐμοὶ ἡρμοσμένη, καὶ νυμφοστολουμένη ἐμεί· ἐπίστρεψον τὸ βλέμμα πρὸς μνηστήρα τὸν σήμε αιδέσθητι φωνῆς νυμφίου τοῦ σοῦ· γενοῦ πρὸς ἐμοῦ τοῦ πεφιληκότος σε, τοῦ ἠγαπηκέτος σε, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ, καὶ πᾶσαν κτῆσιν καὶ ὑπε Thamyris vēro, qui et ipse aderat, quid non faciebat, quid non loquebatur, quibus emolliri noverat animum atque a constantia tenoreque infecti? Thecla, aiebat, mihi gratissima, muhi desponsata atque aplata! Converte aspectum in procum tuum: reverere vocem sponsi tui. Veni ad me qui umem te, qui te diligam, quique omnia mea omnemque meam substantiam, meque ipsum cum omnibus, tuis manibus credam. Convertere, et vide αρξιν, καὶ ἐμαυτὸν πρὸς τοῖς πᾶσι, ταῖς σαῖς tuum Thamyrin, Thecla, eique loqui dignare; eosdem percipiamus sales; ac, si lubet, nunc statim "ɑnamus hymenæum. Sin autem neque hoc lubel, jube mihi, et veniam ad te; quemadmodum ego totus sum ut tibi placram, tuæ obsequar voluntati, tuo desiderio tolus lenear; modo vocem audiam, modo dulcissimam mihi fabulationem, modo consilium tuum sentiam, modo non surdum ad te ingressum, non vanum, non inanem, o charissima, ad te mihi præbeas adventum. Neque his duntaxat verbis, sed et nutibus ad inflectendum animum compositis allicere studens, ἐγχειρίζοντος χερσίν. Ἐπίστρεψον, καὶ ἴδε τὸν σὸν Θάμυριν, Θέκλα, καὶ λόγου μετάδος· καὶ ἀλῶν μετάσχωμεν τῶν αὐτῶν· καὶ, εἰ βούλει. αὐτίκα νῦν ᾄδωμεν τὴν ὑμέναιον. Εἰ δ᾽ οὖν οὔτε σοι φίλον τοῦτο, σύνταξον ἐμοὶ, καὶ ἥξω προς σέ· ὡς ἔγωγε τῆς σῆς ὅλος ἀρεσκείας, τοῦ σοῦ θελήματος, καὶ τῆς ἐπιθυμίας ὅλος εἰμὶ τῆς σῆς μόνον ἀκούσω φωνῆς· μόνον τῆς ἡδίστης έμει λαλιᾶς τῆς βουλῆς μόνον αἰσθοίμην τῆς σῆς. Μόνον μὴ χωρὴν τὴν ὡς σὲ εἴσοδον, μὴ κενὴν, μὴ ἀνήνυτον, ὦ φιλτάτη, παρασκευάσης μοι τὴν παρουσίαν. Καὶ οὐ μόνον τούτοις τοῖς ῥήμασιν, ἀλλὰ καὶ νεύ μασι δυσωπητικοῖς ἐπικλίνειν δοκῶν, ἀλλὰ καὶ φιλή.

ORATIO XVI. IN LAUDEM S. THECLE. lenso linteo ad seque trahens, Surge, edamus, aiebat, forte vero inedia magnam partem stuporem injecit. Ubi autem mensa particeps, meliore jam animo facta fueris, tua ipsius eris, huncque virum praestigiatorem ac nequissimum, velut seductorem planumque submovens, sic perfecte ad nos redibis, instauratoque amore conjugali, consuetum sermonis usum continue recuperabis. μασι χαυνωτικοῖς· ἡρέμα δὲ καὶ τῆς οθόνης ἐπαφώ- sed et mollibus osculis, sensim vero etiam appreμενος, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐφελκόμενος, Εγειραι, φάγωμεν. ἔλεγεν· τάχα γὰρ καὶ ἡ ἀσιτία τὸ πολὺ μέρος ἐξέστησεν· τραπέζης δὲ μετασχοῦσα, καὶ ἀγαθυνθεῖσα τὴν καρδίαν, ἑαυτῆς ἔσῃ, καὶ τὸν γύητα τοῦτον ἄνδρα καὶ πονηρόν, ὡς ἀλήτην και πλάνον ἀποσεισαμένη, οὕτως τελείως ανακάμ ψεις ἡμῖν· καὶ τὸν γαμεταῖς προσήκοντα πόθον πρὸς ἡμᾶς ἀνανεωσαμένη, τῆς νενομισμένης αὐτίκα συγκυρήσεις ὁμιλίας. Τί οὖν ἡ παρθένος; ἆρ᾽ ἐπέβλεψε πρὸς τὴν μη τέρα; ἆρα τῷ μνήστορι προσέσχεν; ἆρά τινος τῶν οἰκείων ἢ φίλων ἡττηθεῖσα, τὸ τῆς ἀκροάσεως ένα τεταμένον ὑπεχάλασεν; Οὐδαμῶς· ὥσπερ δὲ ὀρνέων ἠχὴν, ἡ σωμάτων αψύχων ψόφον τας τοιαύτας ἡγου μένη προσλαλιάς, καὶ ὥσπερ δὲ θάμνος, ή πέτρα βαθύριζος, τοῖς ἕλκουσιν οὐχ ἑπομένη, μόνης τῶν λόγων Παύλου τῆς χάριτος ἐν ἡρεμαίᾳ τοῦ κατα στάσει, καὶ συναισθήσει κατήκους ψυχής. – Καὶ ἦν ἄξιον ὄντως τὸ γινόμενον ἐκπλήξεως. Τρυφερὰ κόρη, ἀμυθήτῳ κάλλει καὶ ὡραιότητι σώματος πάσας ἀνθρώπων τὰς θυγατέρας παρευδοχι μοῦσα, ἐν αὐτῷ τῆς ἡλικίας τῷ ἄνθει, ἐν αὐτῇ τῆς νεότητος τῇ ἀκμῇ· καὶ γὰρ ἦν ἐπίγαμος, εἰς ἐφε 46ους ἤδη τελοῦσα· καὶ αὕτη, μήτε Γραφαῖς προπαι λευθεῖσα, μήτε νόμῳ Θεοῦ καὶ προφήταις παιδαγω· γηθεῖσα, ὡς μόνον τῆς εὐαγγελικῆς ἐπᾔσθετο φθογγῆς, καὶ ταύτης οὐ κατ᾽ εὐθεῖαν, ἀλλ' ἐκ πλαγίας ἐπ' αὐτὴν ιούσης, ἐξέστη μὲν στοργής μητρικῆς· ἐξ στη δὲ πάσης ἐπιθυμίας σαρκός. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἑαυτῆς ἐκστᾶσα τῷ πνεύματι, καὶ διανοία καθαρᾷ καὶ πιστοτάτῳ ναι, τὸν εὐαγγελισθέντα λό γον εὐθὺς εἰσδεξαμένη· ἐν ἑαυτῇ δὲ τοῦτον ἐδράσασα, καὶ ἑδρασθεῖσα παγίως ἐν αὐτῷ, ὡρᾶτο μὲν ἐπὶ γῆς οὖσα, τοῖς οὗτιν ἐκ γῆς· ἦν δὲ ἐν οὐρανοῖς ἀληθῶς, καὶ τῶν ἱερῶν Παύλου λογίων, ὡς ἐκ τοῦ ὑπερουρανίου Θεοῦ κατακούσασα, οὐδεμιᾶς ἠξίου τοὺς ἀπὸ γῆς φωνοῦντας ἐπιστροφῆς. Καὶ καθάπερ ἡμεῖς περὶ τῶν ἀναγκαίων τινὸς πρὸς τῶν ὑπερεχόντων ἡμῶν παραγγελλόμενοι, νηπίων ἐνίοτε παραληρούντων ειώθαμεν παραφρονεῖν, ἵνα μὴ τοῦ κρείττονος λόγου διαμάρτωμεν· οὕτως ἡ μακαρία παρθένος, ὅλον ἀκραιφνῶς διὰ θερμοτάτης πίστεως ἐλλαβομένη τὸν Ἰησοῦν, συνετῶς καὶ πανευλαβῶς [ ὑπεἶχε τῷ ἐκείνου κήρυκι τὸ οὖς, ἵνα τοῖς αὐτοῦ λογίας, τὸ τοῦ γνωσθέντος αὐτῇ Θεοῦ θέλημα γνοῦσα, καὶ τοῦτο καταπραξαμένη, βέβαιον ἑαυτῇ καὶ Στρεπτον τὸ οὐράνιον ἀγαθὸν διατηρήσειεν. Σωφροσύνην γοῦν καὶ ἐγκράτειαν, ἀκτησίαν καὶ παρθενίαν, πίστιν τε καὶ ἀγάπην, ὡς βεβαιοῦντα Χριστῷ τὴν ψυχὴν ἐπακούσασα μακαριζόμενα, Εργας αὐτίκα καὶ πράξεσιν, τὴν ἱερὰν μετῄει διδαχήν· καὶ τῆς ἐγκρατείας περιείχετο, καὶ τῇ παρο ξενία προσεφύετο, καὶ τὴν ἀκτησίαν ᾑρετίζετο· δι' ὧν εἰς πίστιν τοῦ ἀγαπωμένου κραταιουμένη Χρι στοῦ, ἔκπληκτος μὲν ἐδόκει τοῖς εἰς αὐτὴν ὁρῶσιν, ὅλη δὲ ἄρα ἦν ἐξεστῶσα τῇ θεωρίᾳ τοῦ Θεοῦ. Quid igitur virgo? Num ad matrem respexit? Num ad procum animum attendit? Num ulli cedens necessariorum ant amicorum, auditus rigoren relaxavit? Nequaquam; sed velut passerculorum stridulas voces, inanimiumque corporum fragorem istiusmodi verba alloquentium ducens; sed et sicut fruticetum, aut petra alta radicata humo, trahentem non sequitur, solam verborum Pauli gratiam, tranquillo mentis statu atque animi sensu audiebat. Eratque sane quod gerebatur ejusmodi, ut stuporem merito ingereret. Nempe puella delicata, immensa pulchritudine ac corporis venustate omnes hominum alias longe superans, in ipso ætatis flore, In ipso juventutis vigore (etenim virgo nubilis erat, inter ephebos jam constitut:), hæcque adeo, cum nec ante Scripturis erudita fuisset, nec Dei lega atque prophetis instituta, ubi solum Evangelii 80num percepit, eumque non recta, sed ex obliquo ad eam venientem, materna continuo excessit amoCris vi; omni vero carnis cupiditate excessit: neque id solum, sed et ipsa seipsa excedens spiritu, menteque pura ac fidelissimo animo, quam audierat, statim arrepta doctrina, atque illius sinu ale col locata, ipsaque in illa Ormiter constabilita, videba tur quidem in terra versari, his qui erant de terra, vere tamen in cœlis versabatur, sacrisque Pauli eloquiis velut ex supercclesti Deo auditis, ne vek minimum couverti ad eos dignabatur, qui vocabant de terra. Ac sicut nos, dum a viris principibus ac majoribus necessariorum quidpiam jubemur, infantium quandoque nugas ac deliria contemnere solemus, ue per illa majoris momenti sermonem non satis assequamur; sic beata virgo, quæ totum sincere ferventissimo fle animi sinu accepisset Jesum, prudenter omnique reverentia ac religione ejus præconi aurem præbebat, ut illius eloquiis, Dei illi cogniti cognita voluntate, eamque exsecuta Grmum sibi ac immobile cœleste bonum servare liceret. Castitatem igitur et continentiam, paupertatem et virginitatem, fidemque et charitatem prædicari audiens, ut quæ Christo animum firmiter astriugerent, opere statim ac actione sacram colens doctri. nam, continentiæ studebat, ac virginitati animum adhibebat, atque paupertatem sibi deligebat; quibus in Christi præditecti roborata fide, stupore cor repla atque percita cernentibus in eam videbatur, cum utique Dei contemplatione tota excessisset.

Quid igitur Thamyris? Amara inde æmulatione, iraque et furore impletur. Ejusmodi enim est corporis philtrum. Quandiu quidem adest quod in deliciis est, velut ignis illius cupiditate accenditur, quod amori babetur; sin autem desiderato frustretur, mutata statim passione, desiderii flammam in iræ ignem accendit, adversus eum qui illius inhihere cupiditatem existimatur. Sic et ille æmulatione exæstuat, furit, injuriam queritur, incenditur, tetumque succendit Iconium, omnemque populuın civitatis, ac turbæ omnem adversus eum concionem cogit, a quo læsus injuria videbatur. Ubi diluxerat, Onesiphori domum irrumpit, injuriis, minis, maledictis procax, turpissime Paulum se multaturum jurans; trabens primum in forum et ad principes civitatis, pestem eum accusaus ac civitatis corruptorein; adhuc vero etiam ejus, quæ illi desponsata esset; eumdem postea etiam ad præsidem ducens. Quodque coactum judicium erat, præsesque pro tribunali sedebat, ac præsto judices assessores erant, populusque circumfusus stabat. ac præco silentium indicebat, Paulusque adductus in judicium erat, Thamyris accusans ait: Τί οὖν ὁ Θάμυρις; Ζήλου πικρού, θυμοῦ τε καὶ ὀργῆς ἐντεῦθεν ἀναπίμπλαται· τοιοῦτον γὰρ τὸ φίλο τρον τοῦ σώματος· ἕως μὲν ἂν παρῇ τὸ καταθύμιον, ὡς πῦρ ἀνακαίεται τῇ περὶ τὸ φιλούμενον ἐπιθυμίᾳ· ἀστοχῶν δὲ τοῦ ἐπιθυμουμένου, ενήλλαξε τὸ πάθος εὐθὺς, καὶ τὴν φλόγα τῆς ἐπιθυμίας εἰς πῦρ ἀνῆψεν ὀργῆς, κατὰ τοῦ ἀνακόπτειν αὐτοῦ τὴν ἔφεσιν νομι ζομένου· οὕτω κἀκεῖνος, ζηλοτυπεί, μαίνεται, ὑβριοπαθεῖ, ἐξάπτεται, καὶ ὅλον ἐξάπτει τὸ Ικόνιον, καὶ πάντα τὸν δῆμον τῆς πόλεως, καὶ πάντα τὸν ὄχλον, κατὰ τοῦ ὑπονοουμένου λυπεῖν οχλαγωγεῖ· όρθρος, καὶ τὸν Ονησιφόρου κατέλαβεν οἶκον ὑδρίζων, ἀπειλῶν, βλασφημῶν, καὶ τοῦ αίσχιστα Παῦλον διαθήσειν διομνύμενος· ἔλκων ἐπὶ τὰς ἀγο ρὰς πρῶτον καὶ τοὺς πολιταρχας, λυμεώνα τοῦτον, φθορέα τῆς πόλεως, ἔτι δὲ καὶ τῆς αὐτῷ καθ ηρμοσμένης, διαλοιδορούμενος· ἐνάγων δὲ μετά ταῦτα καὶ ἐπὶ τὸν ἡγεμόνα· καὶ ἐπειδὴ τὸ δικαστήριον συνεκροτήθη, καὶ ὁ ἡγεμὼν ἐπὶ θρόνου δικα στικοῦ, καὶ οἱ σύνεδροι περὶ αὐτὸν, καὶ πέριξ δ δῆμος, καὶ σιωπὴν ὁ κήρυξ παρήγγελλεν, καὶ ὁ Παῦλος τῷ βήματι παρῆκτο, καὶ ὁ Θάμυρις κατά ηγορῶν ἔφη· Οὔτε τὸ ὑμέτερον κράτος, καὶ τὴν μεγαλο φνεστάτην ἀγχίνοιαν τῆς διανοίας, οὔτε δέ τινα τῶν παρόντων ἀγνοεῖν οἶμαι τὰ κατ' ἐμέ. Επίστασθε δὲ, ὅτι καὶ γένος ἐμοὶ λαμπρὸν, καὶ περιουσία σφόδρα πολλὴ, καὶ τιμὴ κατὰ τὸν πλοῦτον. Πρὸς δὲ, καὶ ὥρας έλαχον ἀγαθῆς καὶ πάντα ἐπίσημα, καὶ πάντα περίβλεπτα· καὶ ἵνα μὴ πολυῤῥημονεῖν δοκῶ, πάντα τὰ κατ' ἐμὲ ζηλωτά· μεμνήστευμαι δὲ καὶ γυναῖκα ἐμαυτῷ· τήν Θεόκλειαν ἅπαντες οἴδατε· ταύτης προσ εθέμην τῇ θυγατρί· καὶ ἤδη ἕτοιμα πάντα· καὶ ὁ καιρὸς τοῦ γάμου παρῆν, καὶ πάντα πρὸς τοῦτον φιλοτίμως παρεσκεύαστο· ἐξαπίνης δὲ κακῷ δαίμονι ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ὄλεθρος ἀνδράσι, καὶ πρὸ πάντων ἐμοὶ (λογυδρίοις γὰρ κεκομψευμέ νοις τὰς γυναῖκας συλαγωγῶν, τὰς παρθένους ἐξαπατῶν· τὰς μὲν οὐκ ἐᾷ καθ' δ θέμις ἀνδράσι γαμηθῆναι· τὰς δὲ συνεύνων ὑπερορᾷν παρα σκευάζει), μετὰ πάντων καὶ τὴν ἐμὴν διέφθειρεν Θέκλαν· τὴν ἐμοὶ καθηρμοσμένην ἐξέστησε θέ κλαν. Εἰ οὖν ἐαθείη ζῇν οὗτος, πόλιν, ὦ κράτιστε Nec vestram potentiam, magnificentissimamque mentis solertiam, nec prasentium quemquam ignorare arbitror, quæ mearum rerum sunt. Scitis vero, tum mihi genus splendidum, tum longe gravem esse substantiam, honoremque, qui ipse opum affluentice paribus modis respondeat. Accedit et formæ venustas ipsa elegans, cunetaque illustria, ac cuncta conspicua. Ac ne verbis oblundere videar, mea omnia ejusmodi sunt, ut merito amorem cieant ac emulationem. Sed et mihi uxorem despondi. Nostis omnes Theocleam; ejus filiæ addictus sum. Parata jam omnia; tempusque nuptiarum aderat, ac cuncta ad eas ambitioso cultu instructa. Repente vero malo genio homo is!e hominibus lues, mihique præ cunctis exitium (fabeltis enim dilulis uxores dementans, virgines seducens; has quidem won sinit legitimis nuptiis viris copulari, illas vero viros contemnere facit), cum omnibus etiam meam Theclam corrupit; Theclam mihi sponsam a sana mente dejecit. Siquidem igitur sinatur hic vivere, præstantissime præses, nec urbem habiturus es. Corrupit Iconium, periit et omnis circumvicina regio: neque id modo, sed et omnis provincia atque civitas, ηγεμών, οὐκ ἔχεις· διέφθειρε τὸ Ικόνιον· ώλετο si ad illius legis ritum mores componere in animum inducat, haud evaserit quin tempore liberorum orbitate intereat. Etenim si nuptiæ in causa suni ul peTenne sit humanum genus ac generatio, quæque ex aliis aliorum successio est; nimirum cælibatus libeTorum orbitatem inducit, universique generis interitum affert. Τὸν Ονησιφόρου κατέλαβεν οἶκον. Hunc Onesiphorum existimat Baron. ipsum esse qui a Paulo nominatur, ut ad Tim. 1 et iv, quique martyr habe tur in Rom. tabulis 7 Sept. Sola conjectura est. Menæa illo die, jungentia Evodio, primo post Pe Irun Antioch. episcopo: Τόν δέ Ονησιφόρον, ὃν ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον Επιστολῇ ὁ ᾿Απόστολος παρκαὶ πᾶσω περιοικίς· καὶ οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα χώρα καὶ πόλις, εἴ γε δὴ κατὰ τὸν αὐτοῦ νόμον ἀνάσχοιτο βιοῦν, οὐκ ἂν φθάνοιεν χρόνῳ δι' ατεκνίας ἐξαπολωλότες. Καὶ γὰρ εἰ ὁ γάμος ἀειζωίας τοῦ γένους ἀφορμὴ, καὶ αἴτιος ἀνθρώ ποις γενέσεως· καὶ τῆς ἐξ ἄλλων εἰς ἄλλους ἐφεξῆς διαδοχῆς! ἀπαιδίας ἂν εἴη, καὶ καθόλου τοῦ γένους ἀναιρέσεως, ἡ ἀγαμία δηλαδή. εισάγει, Κολοφωνίας ἐπίσκοπον εύρομεν γεγο νότα· δεξιὸν ἐν τοῖς λόγοις καὶ ἀλκιμώτατον μέχρις αἵματος αὐτοῦ τὴν πίστιν κρατύναντα. Onesiphorum, cujus Apostolus obiter meminit in Epistola ad Timotheum, invenimus fuisse Colophoniæ episcopum, virum eloquio facilem ac fortissimum, qui ad usque sanguinem roboraverit fidem. Reliqua nobis obscura suul.

' ORATIO XVI. IN LAUDEM S. THECLE. Ἐνδοθέντος δὲ καὶ τῷ Παύλῳ τὰ κατ' αὐτὸν ἀπο- Facta autem et Paulo seipsum defendendi licentia, λογεῖσθαι, Ἐγὼ μέν εἰμι ἄνθρωπος Ἰουδαῖος, ἀπο Ego quidem, respondit, homo Judœus sum ab inεκρίνατο, τῷ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς Θεῷ νη fantia Deo cæli et terræ addictus: ac propterea Dei πιόθεν ἀνακείμενος· καὶ διὰ τοῦτο, νόμῳ Θεοῦ lege eruditus atque mandatis instruclus, accepto lentπαιδαγωγηθείς, καὶ ταῖς ἐντολαῖς προπαιδευ pore diviniore dignatus sum institutione. Medioque θεὶς, δεκτῷ καιρῷ θειοτέρας κατηξίωμαι μυστ quandoque die vidi, clarissime prases, circumfulgenαγωγίας· καὶ ἐν ἡμέρᾳ ποτὲ μέση εἶδον, ὦ λαμ- tem me e cœlo lucem sole splendidiorem, vivamque πρότατε ἡγεμὼν, οὐρανόθεν περιαστράψαν με audivi vocem, ac in me Christum Jesum explananφῶς ὑπὲρ τὸν ἥλιον· καὶ φωνῆς ἤκουσα ζώσης tem 38, nempe Christum illum, quem ignorans prius καὶ διατρανούσης ἐν ἐμοὶ Χριστὴν Ἰησοῦν Χρι persequebar in incredulitate **. Ubi autem divina στὸν ἐκεῖνον, ὃν ἀγνοῶν πρότερον ἐδίωκον ἐν revelatione cognovi esse illum vere Filium Dei chaἀπιστία· ἐπεγνωκὼς δὲ διὰ κρείττονος ἀποκαλύ rissint mum, qui et filius hominis impensiori in humaψεως, ὡς αὐτός ἐστιν ὄντως ὁ ἀγαπητὸς Υἱὸς τοῦ num genus clementia misericordiaque exstiterit, ut Θεοῦ, ὃς καὶ υἱὸς ἀνθρώπου διὰ φιλανθρωπίαν ejus extremas faces altiori quam feral substantia modo υπερουσίως κεχρημάτικεν, ἵνα τὴν ἡμετέραν instauraret: omneque, ne sim prolixior, potioribus ἐσχατιὰν ἀνακαλέσηται· καὶ πᾶσαν, ἵνα μὴ verbis Dei doctus consilium, per eum, et ab ev μακρηγορώ, τὴν τοῦ Θεοῦ βουλήν μεμυσταγω gentibus missus sum, ad docendum omnem hominem γημένος κρείττοσι λόγοις δι' αὐτοῦ, παρ' αὐτοῦ ac admonendum converti ad Deum fortem vivum 57; τοῖς ἔθνεσιν ἐξαπεστάλην, διδάσκων πάντα άν- et al hortando hortarer omnes, omnem improbitatem θρωπον, καὶ νουθετῶν ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεὸν ac injustitiam aversari, omnemque justitiam ac sanτὸν ἰσχυρὸν τὸν ζῶντα· καὶ παρακλήσει πάντα clitatem in timore Dei operari; qui nempe sciant, ἄνθρωπον παρακαλῶν, πᾶσαν μὲν ἀνομίαν καὶ statuisse diem, in quo sibi ipse omne humanum genus ἀδικίαν ἀποστρέφεσθαι· δικαιοσύνην δὲ πᾶσαν sistet, ac unicuique pro suarum merito actionum καὶ ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ κατεργάζεσθαι τοῦ Θεοῦ· reddel. εἰδότας, ὅτι ἔστησεν ἡμέραν, ἐν ᾗ μέλλει πᾶσαν ναι ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Καὶ οὗ μοι σκοπός, ὦ δικαιότατε δικαστά, καθἀπαξ τὸν γάμον ἀναιρεῖν· αὕτη σαφής καθ' ἡμῶν ἐστι συκοφαντία· ἀλλὰ πορνείαν μὲν πᾶς σαν καὶ μοιχείαν, καὶ πᾶσαν ἀκαθαρσίαν καὶ ἐπιθυμίαν κακήν· καὶ πᾶν πάθος ἐκκλίνειν παραινῶ· γάμον δὲ τὸν ἔννομον καὶ ἔνθεσμον, ὡς ἁμίαντον ἀποδέχομαι καὶ τιμῶ. Εἰ δέ τις ψυχή πρασία καὶ ἐπιεικής, διά βίου παντὸς ἀγαμίαν καὶ παρθενίαν ελομένη, μόνῳ μόνη σχολάζειν τῷ Κυρίῳ, καὶ ταῖς προσευχαῖς ἀπερισπάστως αἱρε τίσαι, τοῦτο κάλλιστον ἐγὼ κρίνω, καὶ τοῦ ἐπαινέτου ἀξιεπαινετώτερον, καὶ τοῦ τιμίου γάμου τιμώτερον, ώς οἰκεῖον ὄντως δν καὶ μᾶλλον ἀρε στὸν τῷ Θεῷ· ὡς ἄϋλον καὶ νεερὰν θυσίαν, άλλως καὶ θελητῶς τῷ ὑπεραθλῳ προσαγομένην. ἑαυτῷ τὴν ἀνθρωπότητα παριστάν, καὶ ἀποδιδόNec id mihi propositum est, æquissime judex, ut omnes prorsus nuptias sublatas velim; hæc nimirum adversum nos aperta calumnia est; sed omnem quidem fornicationem et mœchiam, omnemque immunditiam ac concupiscentiam malam”, quidquid demum libidinis est, vitare suadeo; matrimonium vero legitimum statumque, ut incontaminatum recipio ac colo. Sin autem mitior quædam modestaque anima, per vitam omnem delecto cælibatu ac virginitate, soli Domino sola vacure, ac precibus indistracta mente instare velit, id ego pulcherrimum judico; nempe laudabili majore dignum laude, connubioque honorabili honorabilius; ut quod Deo vere necessarium ac magis placitum, velut scilicet sine materia ac intelligentem hostiam, immateriale ac voluntate ei oblatam, qui omni illi quod extra materiam est, longe eminet. His ille auditis vocibus, quod veritatis vim judiΤούτων ἐκεῖνος ὡς ήκουσε τῶν φωνῶν, ἐπειδὴ κρίνειν οὐκ ᾔδει τὴν δύναμιν τῆς ἀληθείας (ψυχὴ γὰρ care non noverat (quisquis enim animus huic πᾶσα, τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ταῖς ἀπάταις τοῦ βίου στο δρότερον ἐμπεφυρμένη, οὐκ οἶδεν ασκαρδαμυκτί πρὸς τὰς τῆς ἀληθείας αὐτὰς ἀντωπεῖν·) δι᾿ ὁ καὶ αὐτὸς, μήτ' ἀντιτείνειν ἔχων, μήτε δὲ συντίθεσθαι τοῖς ὑπὸ τοῦ Παύλου λαλουμένοις, ἀσχολίαν τε προφασίζεται, καὶ τοῦτον δεσμεύσας, καθείργνυσιν εἰρο κτή. Τί οὖν ἡ Θέκλα; "Αρ' ὑπεστάλη φρίξασα πρὸς τὴν τοῦ κήρυκος ἀπαγωγήν; ἢ μικρόν γοῦν καθυφῆκε τῆς προθέσεως; ἢ διανοίας βάθεσι τέως τὴν αὐτῆς πίστιν ἐγκατέκρυψεν; ἢ οὐ σφόδρα ταύτην ἐθριάμβευσε περιφανῶ;; ἢ θριαμβεύει μὲν, οὐ συνετῶς δέ; sæculo vitæque erroribus vehementius immersus est, irretortis oculis veritatis fulgores contueri non novit): quamobrem etiam ille, cum nec adversari posset, nec vero assentiri Pauli verbis, non vacate sibi per otium simulat, vinctumque in carcere includit. Quid igitur Thecla? Timore inhorruit abducto μrecone? aut parum aliquid propositi tenoremn remisit? aut alto mentis sinu hactenus fidem suam occultavit? aut non splendide eam publicavit? aut publicavit quidem atque edidit, sed imprudent. "Act. 1x, 3; xxvi, 13. *6 | Tisu. 1, 13. 87 Psal. XLI, 3. 88 Coloss. 111, 5; Hebr. xiu, 4.

NICET.E PAPHLAGONIS fecit? Haudquaquam. Quid itaque facit? Surgit si- Οὐμενοῦν. 'Αλλὰ τί ποιεί; Ανίσταται κατὰ μέσας νύκ lentio media nocte; Deumque Pauli invocat, ut conies esse velit; ornatum spernit, inaures, specula, quidquid illecebrarum est juventutis; instarque evangelici illius mercatoris, iuventa pretiosa margarita, suorum omnium pretio eam coemit ** ac velut ejus præceptor, quæ illi erant lucra, proter Christum detrimentum existimans ", alia janitori praebebat, alia careerario, modo solum sinerelur Paulum villere, eique carceris, soli, vinculorum sociam accedere; divinæque Evangelii prædicationis perfectius participem fore. Erat inter bec conspicere, illam quidem ut siticulosissimam cervam ad Dei aquas accurrere hunc vero tanquan profluentem fluvium, illius mentis ori uberrimum theologiæ laticem illi affundere. Ac illi quidem in his erant. bæc β Prima statim aurora, ingensque domesticos cepit turbatio. Quærebatur namque Thela: de Thecla rumor erat: apud notos, apud cognatos omni liligentia vestigabatur, interque vicinos, ut par est, et amicos. Famuli inquirebantur; ancillæ pœnas dabant; omnis familia agitabatur. Cognita tamen, ad Pauli pedes provoluta inventa est; ac quidem, just: Isaiam, illius pedumn pulveren lingebat "; tanquam vero Dei Filio Deoque sic reverentia atque tremore illi astabat. Sic nimirum summe eam Dei timor ceperat quo jam confixa tentaque ac constricta, nihil pensi habebat aut altendebat, qui ejus G causa aut turbas cierent, aut ipsis illatas ferrent. Quid igitur Thamyris? Furore rursus agitatur; rursus turbatur; rursus incenditur; rursus turbas cogit, longeque magis ac prius, quanto nimirum etiam certiorem virginis seductionem putabat. Defert rursus præsidi adversus Paulum; velutque palam injuria læsus, pœnam irrogari deposcit. Is itaque apparitores secutus, ad judicium ɔlacri rursus animo ascendebat: sed et illa, ut Pauli revera discipula, vocata cum esset, præclara animi magni. indine ac præstantia, ad tribunal adibat. Non enim Christi Evangelium erubescebat; sed gaudium illius eximie cor, mysticaque exsultatio pervaserat, quod proChristo cum Paulo urbis theatro traduci meruerat. κτας ἡσυχῇ· ἐπικαλεῖται τὸν Παύλου Θεὸν εἰς συνό οδίαν· ἐξουθενεῖ τὰ κόσμια, τὰ ἐνώτια, τὰ κάτοπτρα, τὰ θέλγητρα πάντα τῆς νεότητος· καὶ κατὰ τὸν εὐαγγελικὸν ἐκεῖνον ἔμπορον, τὸν πολύτιμον εύρη - κυῖα μαργαρίτην, πάντων ὧν εἶχεν ἐπρίατο αὐτόν· καὶ κατὰ τὸν αὐτῆς διδάσκαλον, ἅτινα ἦν αὐτῇ κέρδη ο διὰ τὸν Χριστὸν ζημίαν ἡγησαμένη, ἃ μὲν ἐδίδου τῷ πυλωρῷ, ἃ δὲ τῷ δεσμοφύλακι· μόνον, ὥστε παρα χωρῆσαι ταύτῃ τὸν Παῦλον ἰδεῖν, καὶ τῆς εἰρκτῆς αὐτῷ καὶ τοῦ ἐδάφους κοινωνῆσαι καὶ τῶν δεσμῶν, καὶ δὴ καὶ τῆς εὐαγγελικής θεηγορίας τελεώτερον μετασχεῖν. Ην οὖν ἐκεῖ καθορᾷν, τὴν μὲν οἷα διψη τικωτάτην ἔλαφον δρόμῳ τὰ ὕδατα τοῦ Θεοῦ καταλα βοῦσαν· τὸν δὲ, καθάπερ προῤῥέοντα ποταμόν, καὶ κατὰ τοῦ νεροῦ στόματος αὐτῆς τὸ τῆς θεολογίας νάμα δαψιλέστατον ἐπιβλύζοντα. Καὶ οἱ μὲν ἦσαν ἐν τούτοις. Αμα δὲ ἔω, καὶ τάραχος μέγας κατειλήφει τους οἰκείους. Εζητεῖτο γὰρ Θέκλα· διελαλεῖτο Θέκλα ἀνηρευνᾶτο παρὰ τοῖς γνωστοῖς, παρὰ τοῖς συγγε νέσι, καὶ παρὰ γείτοσιν, ὡς εἰκὸς, καὶ φίλοις. Ο οἰκέται ἠτάζοντο, αἱ θεραπαινίδες δίκας ἐτίννυον καὶ οἱ ἐπὶ τῆς οἰκίας πάντες ἐδονοῦντο. Εγνώσθη δ' οὖν ὅμως, καὶ πρὸς τοῖς Παύλου κυλιομένη κατελήφθη ποσίν· καὶ τὸν χοῦν μὲν τῶν αὐτοῦ, κατὰ τὸν Ησαΐαν, ἔλειχε ποδῶν· αὐτῷ δὲ μετ᾿ εὐλαβείας οὕτω καὶ τρό μου παρίστατο, ὡς υἱῷ Θεοῦ καὶ θεῷ· οὕτω κατ' ἄκρας αὐτὴν εἷλεν ὁ Θεοῦ φόβος, ᾧ λοιπὸν καθηλω μένη καὶ συνεχομένη, οὐδεμίαν δπιν, οὐδεμίαν ἐπιστροφὴν τῶν δι' αὐτὴν θορυβούντων ἢ θορυβουμένων ἐποιεῖτο. Τί δὲ ὁ Θάμυρις; Μαίνεται πάλιν· ταράττεται, πάλιν ἐξάπτεται· ὀχλαγωγεῖ πάλιν, καὶ πολὺ μᾶλλον ἢ πρώην, ὅσῳ καὶ βεβαιοτέραν ὑπείληφε τῆς παρθέ νου τὴν ἀπάτην. Εμφανίζει αὖθις τῷ ἡγεμόνι κατὰ Παύλου· καὶ ὡς ἄντικρυς ἠδικημένος, δίκην αἰτεῖ λαβεῖν, καὶ ὃς τοῖς κλητήρσιν ἑπόμενος, προθύμως αὖθις ἐπὶ τὸ δικαστήριον ἀνῄει. Ἡ δὲ καὶ αὐτὴ ὡς Παύλου τῷ ὄντι μαθήτρια κλητευομένη, μετὰ πλεί στης ὅσης ἀνῄει μεγαλοψυχίας. Οὐ γὰρ ἐπῃσχύνετο τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ· χαρὰ δὲ αὐτῆς ὑπερφυῶς τὴν καρδίαν, καὶ μυστικὴ διειλήφει ἀγαλλίασις, ὅτι ὑπὲρ Χριστοῦ μετὰ Παύλου θεατρίζειν ἐξιοῦτο. Ἐπεὶ οὖν παρέστησαν ἄμφω τῷ δικαστῇ, τὸν μὲν οὐκ ἀξιοῦσι λόγου, ἤδη τὰ περὶ αὐτοῦ ἀπολελογημέ νον, καὶ ὡς ἐκ τῆς πρώτης εὐθὺς ἀποκρίσεως τὴν κατηγορίαν οὐκ ἀγεννῶς διακρουσάμενον· τὴν δὲ λόγον ἀπαιτοῦσι τῆς ἀγαμίας, καὶ τῆς Θαμύριδος ἀποστροφῆς. Ἡ δὲ λόγου μὲν τούτους ἠξίωσεν οὐδε νός· προσείχεν δὲ Παύλῳ· καὶ σιωπῶσα, τὴν αὐτῆς τοῖς ὁρῶσι γνώμην ἡμίμα καθυπέφαινεν, ὡς οὐ θεμιτὸν διδασκάλου παρόντος δημηγορείν μαθητήν. Απαι δευσίας οὖν, ἢ ἀταξίας τῶν πυνθανομένων αὐτὴν ἡ μεγαλόφρων καταγνοῦσα, έμενεν οὕτω λαλοῦσα μηδέν. Ubi itaque ambo judici astiterant; Paulum quidem nec verbo dignantur, quod ille jam sui defensione perfunctus erat, quodque ex prima statim responsione illatum crinen strenue quidem depulerat: ex Thecla vero rationem exposcunt spreta rum nuptiarum, quidve causa aversi ejus a Thamyride animi exsistal. At illa, ne verbum quidem diguala loqui, intenta in Paulum erat, silentioque anam sensim mentem videntibus subindicabat; nempe non licere præsente magistro, discipulum pro concione loqui. Indisciplinatos itaque seu incompositos reprehendens magnanimis Virgo qui sciscitarentur, in eum modum nihil loquens manebat. to fiatth. sui, 44. ** Philipp. *, 7. 61 Isa. XLIX, 23.

ORATIO XVI. IN LAUDEM S. THECLE. Τί οὖν ὁ δικαστής; Τὸν μὲν φραγελώσας, της πόλεως ἀπήλασεν· τὴν δὲ ζῶσαν καῆναι κελεύει πυρί. Τοῦτο γὰρ μὴ πειθομένης αὐτῆς, καὶ ἡ μήτηρ μεγάλαις ἐβόα κραυγαῖς. Ἐνταῦθά μοι τῷ λόγῳ κάμνοντι, καὶ τὸ τοῦ ἀγῶνος μέγεθος ἀμηχανοῦντι παραστῆσαι, συναγωνίσασθέ μοι, παρεγγνῶ, διὰ προσευχῆς τε καὶ προσοχῆς· τῇ μὲν, νοερῶς ἐξαιτούμενοι εὐοδοῦ σθαί μοι τὸν λόγον τῆς ἀπαγγελίας· διὰ προσοχῆς δὲ καὶ ἀταραξίας, ὥσπερ ἐν λιμένι τινὶ γαληνῷ, τῷ οἰκείῳ νῷ, τοῦτον γαληναίως ἐγκαθορμιζόμενοι. Πᾶσα ἡ πόλις ἐπὶ τὸ θέατρον ἀνῄει μετὰ σπουδῆς· άνδρες πάντες, αὐτόχθονες καὶ ἐπήλυδες, ἀφανεῖς καὶ περιφανεῖς· γυναῖκες πᾶσαι, πρεσβύτεραι καὶ νεώτεραι, άσημοι καὶ ἐπίσημοι· καὶ νήπια δὲ μετὰ Quid ergo judex? Paulum flagellis cæsum, urbe ejicit; Theclam vero vivamı jubet igne cremari. Hoc enim cum morem non gereret, ipsa mater maguis clamoribus urgebat. Hic, quæso, fatiscente mihi sermonis vi, nec certaminis nolem valente repræsentare, vos ipsi precibus propensiusque attemis animis opem ferte: precibus quidem, mente exorantes ut enarrandi sermo mili prosperetur; attentis vero animis et inturbatis, ut velat in tranquillo quodam portu, in mente vestra, tranquilla eum statione accipiatis. Urbs tota festinato in theatrum concesserat: viri omnes, indigenæ et inquilini, obscuri et illustres: mulieres omnes, seniores et juniores, ignobiles al - que nobiles: quin et infantes cum his qui ætatis τῶν καθεστηκότων ἔτρεχαν ἰδεῖν· καὶ πρὸ πάντων, ὁ sensusque integri erant, ad spectaculum currebaut; τὴν ἄτοπον οὕτω κρίσιν καὶ ἄδικον ἀποφηνάμενος ἡγεμών· καὶ ἐπειδὴ τά τε ξύλα ήτοίμαστο πρὸς ὑπέκ. καυμα, καὶ πάντα έτοιμα ἤδη, καὶ πάντα εὐτρεπῆ τὰ πρὸς τὴν πυράν, προσήχθη καὶ αὐτὴ Θέκλα· καὶ τὸ θαυμάσιον, ὅτι οὐκ ὠχρίασεν πρὸς τὴν τοῦ πυρὸς ἀπειλήν· οὐκ ἐδειλίασεν τὴν ψυχήν· ἀλλὰ τὴν καρδίαν μὲν ἀνατεταμένη καὶ εὐφραινομένη πρὸς ὄν ἐπίστευσε, Κύριον· θάλλουσα δὲ τὸ πρόσωπον, καὶ ὥσπερ εἰς βαλανεῖον τοῦ λούσασθαι χάριν προθύμως ἀποδυσαμένη· ἢ ὥσπερ ἐπὶ παστάδα χωρούσα παρ Γενικὴν, οὕτως ἑαυτὴν κατασφραγισαμένη, τῶν επρωμένων ἐπιβαίνει ξύλων Τίς οὐ κατεκλάσθη τὴν καρδίαν τοῖς ὀδυρμοῖς; Τίς οὐ παρείθη πάντα τῆς σαρκὸς μέλη; τίνος πα ρειὰ δακρύων οὐ πίμπλατα:; τίς δὲ οὐκ ἀπεδυσπέ τησε τοῖς κεκριμένοις, καὶ σφοδρῶς ἐκεῖ τοῦ δικά ζοντος κατείπεν; Πᾶσι γὰρ ἔλεον, οὔμενουν οπόσον εἰπεῖν ἔστιν, ἐνεποίει τὸ γινόμενον, ὁρῶσιν νεάνιν καλὴν μὲν τὸ σῶμα καὶ τρυφεράν· προθυμίᾳ δὲ πνεύματος ἀνυποστάτου κατατολμῶσαν φλογὸς, καὶ αἱρουμένην εἰς τέφραν αὐτίκα δὴ τῷ πυρὶ διαλυθῆναι, ἢ τὴν αὐτῆς προέσθαι παρθενίαν, καὶ τὸν ἁρμοσάμενον καταψεύσασθαι Χριστόν. Ἐκεῖ καὶ πάσας οἶμαι τὰς δυνάμεις τῶν οὐρα νῶν δρώσας, τὸν τοῦ ἀγῶνος ᾠκτειρηκέναι τρόπον. ((3) Τῶν ἐστρωμένων ἐπιβαίνει ξύλων. Nondum scilicet accensa pyra: quod etiam Metaphr. ait; quodque desunt Græca, Latina repræsento, Lignis autem jam substratis, tortores ut conscenderet præceperunt conscendit illa, signo se crucis consignans: illi ignem accendunt, etc., ubi nihil extra ordinem, et quo sibi Theclam necem intulisse videatur. Sic enim quotidie jubentur rei, quæ sunt infcrendæ neci praevia, ipsi præstare, præstantque, nemine rem crimini dante. Al Basil. in ipsum jem in sublime ela'am flammam insiliisse auctor est, excusatque Pantinus exemplo aliarum sanetarum mulierum, quæ Spiritus sancti instinctu perinde se in ignem aut aquam sponte præcipites dederunt: quibus omnibus præivisset Thecla, ntroque exemplo, si vera hie de igne Basilio narrata: nam de lacu conveniunt omnes, se in illum præcipitem dedisse, in quo et a phocis foret devoranda; quæcunque tandem illæ phocæ fuerint: grandiora enim cete et balenas, quæ sunt monstra marina, in brevi Jacu et stagno ad ipsum theatrum, non videnter servari potuisse. Fuerint afii præque omnibus, præses ipse qui sic absurdam atque iniquam tulerat sententiam. Quodque ligna ad fomitem parata erant, cunctaque jam expedita et ad rogum aptata erant, adducta est et Thecla: remque miram, quod non expalluit ad ignis minas; non animo formidavit; sed intenta mente lætansque in Domino, in quem crediderat, florenteque vultu in balneo ad lavandum alacriter exuens, aut velut genialem virgo lectum petens, sic sibi consignans, lignorum struem conscendit. Cujus non tristi gemitu fractns animus? Cujus non soluta omnia carnis inembra? Cujus genæ non lacrymis opplete? Quis non indigne ferret sententiam, judicemque acriter tanta illa turba non reprehenderet? Cunctis enim miserationem, quantam nec verbis exprimere liceat, res ea faciebat; dum videlicct formosam corpore ac delicatam puellam viderent, spiritus alacritate, animique fervore intolerabilem incendii vim contemnere, malleque in favillam statim igne exurente dissolvi, quam virginitatem suana prodere, aut Christo sponso datam fidem fallere. Ibi arbitror et cœlestes omnes potestates cum: viderent certaminis modum, miseratas esse. Ibi ct. pisces grandiores, ipsi voraces, ut erat nocenalt solers ac curiosa omnis generis bestiis cæca gentilitas, eoque spectaculo insanæ plebis in magna quibusque urbibus, qualis Antiochia, Orientis venlus, oculos pascebat. Ipsa Basilii verba haud satis consonare videntur; sicque_rem_narrat, quomodo memo sane gestam putaverit: Πάντων τοιγαροῦν πανταχόθεν ξύλα συμφορησάντων, καὶ τῆς φλογές εἰς αὐτὸν τὸν αιθέρα κορυφωθείσης, ἐπιβῆναι και λεύεται τῇ οὕτως ἐκφλογωθείσῃ πυρᾷ. Lignis conferta omnium opera undique comportatis, et flamma in ipsum jam æthera sese sustollente, pyrami flammantem virgo inscendere jubetur. Non hoc już bent carnifices, nec vero humanum est quod juberi debeat; sed ipsi præcipitant; etsi quandoque illorum vim nonnullæ sanctæ mulieres occupaveverint, sicque parato rogo ipsæ sponte non absque ipsorum tortorum stupore in illum insilierint, ut de Apollonia graviter narrat Dionys. Alexandr. refrtque ex illo Eusebius. Etiam neno veterum istud Thecla adduxit in exemplum.

ipse Dominus rei misertus est. Qui enim poterat Ἐκεῖ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος τὸ γινόμενον ἠλέησεν. Καὶ ut non ejus misereretur, quæ absque ullis signis alque portentis, sola præconis voce, ejusque qui vinctus, qui profugus esset, sic illi credidisset, ut nedum matrem et domesticos et cognatos, opesque et nuptias et delicias omnes et illecebras, sed et ipsam cjus gratia contemneret animam? Quoniam vero mirabilium Deus de cœlo in terram aspexerat, plane necesse erat, ut quod fiebat, facientis magnificentia dignum eluceret. At quodnam Domini judicium! Jam rogus quidem circa virginem accensus erat; necdum tamen intactum corpus flamma attigerat, cum repente ¡lla comprecante, magnus e terra erupit sonitus; e coloque circumstans nubes vim tantam pluviae grandinisque effudit, ut et pluribus ibi creatum periculum, ignisque exstinctus, ac Thecla servata sit. Hæc celsitatum Deus mirabilis in majestatibus, faciens prodigia ". Hæc qui Babylonica excussa fornace, tres in illa pueros cantores incolumes servavit 68. istud vere illius manus opus; tum nimirum roscidam fornacem præstare, tum quod repente e cœlo aqua inundante eam exstinxerit. Hoc primum Thecla in sui gratiam vidit patratum miraculum, fideique fidem, Deique dilectioni excellentem adjunxit dilectionem. Aqua hæc nedum ignem, sed et Theocleæ furorein, sed et Thamyridis (ignis in morem accensa) æmulationem, exstinguens tabefecit. Igni enim coelesti praeclara virgo animo incensa, terreni ignis virtutem exstinxit. Qua vero etiam ratione leonum ora obstruxerit, operæ pretium sit ut videamus. Quod enim ab eo periculo liberata fuerat, domesticis omnibus soluta molestiis ac turbis, vestigio magistrum sequitur: quo invento in terræ quodam foramine pro ipsa orante, acceptoque per illum, quod est in Christo, signaculo, cum eo postea Antiochiam intravit. Ingressa autem in σε Exod. xv, 11. * Dan. 111, 21. Εν ἐπῇ τινι γῆς. In terra quodam meatuac fora mine; in autre, in specu. Basil., ἔξω που τοῦ ἄστεος ἔν τινι τύμβῳ. Ιn quodam sepulcro extra urben. Metaphr., ἐν μνημείῳ, in monumento additque, κατὰ τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ Ικονίου εἰς Δάφνην φέρουσαν· καία viam quæ Iconio tendit ad Daphnem. Prosequitur Nicetas accepisse τὴν ἐν Χριστῷ σφραγίδα· Basilius, ro gasse ut acciperet: Metaphrastes obscurius, Patienti animo sis oportet, et illud donum ad te perveniet; quasi dilata fuerit, non tunc Christi signaculo insignita; quod sacrum baptisma merito intelligatur: eoque tunc initiata sit per eam remissionem, cum vix ante licuisset. Obscurius tamen locutum veterem auctorem, fatetur Basilius, nt vix seiri possit quid per σφραγίδα intellexerit: intellexisse aliquid previnm baptismo et consignationem, qua quasi in albo competentium poneretur, ut deinde sequeretur intinctio, εἰ τὸ θεῖον λουτρόν, milii satis durum, etsi putat Pantinus indicasse Basilium. Την Αντιόχειαν εἰσῄει. Putavit Baron. se πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν οὗτος ἐλθεῖν τὴν ἄνευ σημείων καὶ τεράτων, διὰ μιᾶς φωνῆς κήρυκος, καὶ τούτου δε σμίου, καὶ τούτου φυγάδος, οὕτως αὐτῷ πεπιστευ κυῖαν, ὥστε μὴ μόνον μητρός, καὶ οἰκείων, καὶ συγγενῶν, καὶ πλούτου, καὶ γάμου, καὶ πάσης ἡδονῆς καὶ τρυφῆς, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς ὑπεριδεῖν δι' αὐτὸν τῆς ψυχῆς; Ἐπεὶ δὲ ὁ τῶν θαυμασίων Θεὸς ἐξ οὐρανοῦ ἐπὶ τὴν γῆν ἐπέβλεψεν, ἄξιον ἔδει πάντως καὶ τὸ γινόμενον τῆς τοῦ ποιοῦντος ἀποδείκνυσθαι μεγαλειότητος. ᾿Αλλὰ τίς ἡ τοῦ Κυρίου κρίσις; Ὑφῆπται μὲν πέριξ τῆς παρθένου τὸ πῦρ· οὔπω δὲ τοῦ ἀνεπάφου σώματος ἐθίγετο, καὶ ἀθρόως, εὐχομένης αὐτῆς, ἦχος μὲν μέγας γῆθεν ἀνεῤῥάγη· ἄνωθεν δὲ νεφέλη περιστάσα, τοσοῦτον ὕδωρ καὶ χάλαζαν κατέχυσεν, ὥστε πολλοὺς μὲν ἐκεῖ κινδυνεῦσαι· τὸ πῦρ δὲ σᾶςσθῆναι· Θέκλαν δὲ σωθῆναι. Ταῦτα ὁ τῶν ὑψωμάτων Θεός, ὁ θαυμαστὸς ἐν δόξαις, όποιῶν τέρατα. Ταῦτα ὁ τὴν Βαβυλωνίαν κάμινον ἐκτιναξάμενος, καὶ τρεῖς ἐν αὐτῇ παῖδας ὑμνῳδους περισωσάμενος. Εργον τοῦτο τῆς αὐτῆς χειρὸς ἀληθῶς· δροσοβόλον τε κάμι νον ἀποφῆναι, καὶ ἐξαπίνης ἄνωθεν ταύτην ἐπικλύσαι τῷ ὕδατι καὶ κατασβέσαι. Τοῦτο πρῶτον εἶδεν ἡ Θέκλα θαυμάσιον ὑπὲρ αὐ τῆς γεγενημένον, καὶ τῇ πίστει πίστιν, καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ ἀγάπῃ τὴν καθ᾽ ὑπερβολὴν προσέθηκεν ἀγάπην. Τοῦτο τὸ ὕδωρ, οὐ μόνον τὸ πῦρ ἐκεῖνο, ἀλλὰ καὶ Θεοκλείας τὴν μανίαν, ἀλλὰ καὶ θαμύρι. δος τὸν ζῆλον, ὡς πῦρ ἐκκαιόμενα, σβέσαν κατεμάρανεν. Πυρὶ γὰρ οὐρανίῳ τὴν καρδίαν ἡ καλλιπάρο θενος εκκαιομένη, τοῦ ἀπὸ γῆς ἔσβεσεν δύναμιν πυρός. Οπως δὲ καὶ λεόντων ενέφραξε στόματα, ἄξιον ἰδεῖν. Ἐπεὶ γὰρ ἐκείνου εῤῥύσθη τοῦ κινδύνου, πάντων ἀπαλλαγεῖσα τῶν οἴκοθεν ὀχληρῶν, κατ' ἴχνος ἐβά διζε τοῦ διδασκάλου· ὃν ἐν ἐπῇ τινι γῆς ὑπὲρ αὐτῆς προσευχόμενον καταλαβοῦσα· λαβοῦτα δὲ δι αὐτοῦ τὴν ἐν Χριστῷ σφραγίδα, σὺν αὐτῷ μετὰ ταῦ τα τὴν ᾿Αντιόχειαν εἰσῄει Εἰσιοῦσα δὲ, νεω in Actis Antiochiam Pisidiæ legisse; sic enim ait, Cum enim in iisdem Actis illud etiam enarretur. sanctam Theclam a tormentis liberam, terbi cupidam, magistri avidam, Antiochiam Pisidiæ, quo sanctum Paulum profectum audierat, adventasse. Ego tamen in nullis invenio, præterquam in Sirleti Menologio, ubi est, Paulum secutus est usque Antiochiam Pisidiæ; ex quo etiam habuit Baronius, qui fere unum illud Menologiorum meminit, ut et Henr. Canis. observavit: idcirco, puto, quod alia Latine reddita non habuit. At Basilius aperte id excipit, etsi, inquit, Pisidæ ita velint. Nicetas quoque et Metaphr. cum Alexandrum Thecla Antiochiæ procum diserte hominem Syrum doceant, ac civitatis fere principem, ipsam Syriæ magnamque Antiochiam indicant. Hieronymus ad Oceanum illi relatus aliter loquitur, Thecla post tentationem pass'onis Antiochiæ, a Paulo prohibetur pariter pergere; quæ certe toto cœlo distant ab illis Baronii. Nempe iverat Thecla cum Paulo Antiochiam, ibique ten-

IN LAUDEM S. THECLAE. ORATIO XVI. τέρῳ τινὶ δέοντι, καὶ τοῦ σώματος τὴν ἀκμὴν σφριγῶντι περιπίπτει. Ὁ δὲ ἦν Σύρος μὲν τῷ γένει, Αντιοχέων Ο δὲ πρῶτος· ᾿Αλέξανδρος δὲ τοΰνομα· οὗτος δι᾿ ὀφθαλ μῶν ἑαλωκὼς τῆς κόρης, καὶ ὅλος τοῦ ἔρωτος γενόμε νος (δεινὴ γὰρ νέων ὄψις ἀκόλαστος, τὸ προσπεσὺν αὐ τῇ κάλλος οἷόν τι γλυκερώτατον βέλος τοῖς βάθεσιν ἐγκατασπείραι τῆς καρδίας), πρῶτον μὲν ἐξελιπάρει Παύλον, μυρία δῶρα, τὰ μὲν αὐτίκα διδοὺς, τὰ δὲ ἐπαγγελλόμενος, εἴ γε τούτῳ γαμετὴν ἐπιτρέψαι λαβεῖν. Τὸν δὲ, μηδεμίαν ἔχειν εἰς αὐτὴν ἐξουσίαν ἀποκρίνασθαι· ἄλλου γὰρ εἶναι, καὶ ἄλλῳ καθηρμέσθαι. stuantem quemdam juvenem, vegetoque corpore luxuriantem, incidit. Erat is, Syrus genere, Autinchenorum primus, Alexander nomine. Hic puellæ captus oculis, totusque amore incensus (validus enim impudicus juvenum aspectus, ut objeetam pulchritudinem, velut dulcissinium quoddam spi-- cnium imis inligat cordis penetralibus), primum quidem Paulum obsecrare, qua statim innumera præbens munera, qua et dare pollicitus, si modo ei conjugem Tieclam permitteret. Ad quem Paulus, ejus sibi nullam esse potestatem; ad alium spectare, atque alii desponsatam esse. Quid igitur juvenis? Est enim amor res ægre tolerabilis; ubi vero juventutem et superbiam variique generis delicias nactus fuerit, intolerabilis. Τί οὖν ὁ νεανίας; Δύσοιστον γὰρ ὁ ἔρως· νεότητος δὲ, καὶ τύφου καὶ ποικίλης τρυφῆς ἐπιτυχών, γίνεται ἀνύποιστος. Ὥραν οὖν, ὡς ἐνόμιζεν, εὔθετον ἐπιτετηρηκώς, αὐτὸς αὐτῇ ἐν ἀμφόδῳ τινὶ περι- Observala igitur, ut existimabat, opportuna temεπλέκετο. Εκείνη δὲ τί; Πρῶτον μὲν τοῖς λόγοις ἀπημύνετο, καὶ τὴν ἀκρασίαν τοῦ νέου, καὶ τὴν ἀκός λαστον ἀνεχαίτιζε προσβολήν, Μή βιάζου, λέγουσα, τὴν ξένην· μὴ ἀπαιδεύτως ἐπιτίθεσο. Ικονιέων εἰμὶ πρώτη, καὶ γαμηθῆναι τῷ πρώτῳ τῆς πόλεως οὐ βουλομένη, τῶν οἰκείων ἀπῶσμαι· ἀλλ' ἀπόστη. θι, άνθρωπε. Θεοῦ ὑψίστου δούλη εἰμί· Χριστῷ κατεγγύημαι 'Ιησοῦ Χριστῷ μεμνήστευμαι. Μὴ ἐνόχλει τοιγαροῦν. Μὴ πειρῶ θίγειν τοῦ σοὶ μὴ καθώ ήκοντος. Μὴ πειρῶ ψαύειν ἀψαύστου σώματος, μή ποτέ σοι μεταμελήσῃ τῆς ἀναιδοῦς ἐπιχειρήσεως. Καὶ ἡ μὲν ταῦτα. Ὁ δὲ είχετο κατακράτος. Ἡ δὲ τὸν Ἰησ σοῦν ἐπικαλεσαμένη, περισχίζει μὲν αὐτῷ τὴν χλαμύδα· ἀκοντίζει δὲ καὶ τὸν στέφανον ἀπὸ τῆς κεφα λῆς· ὑπεκδύνασα δὲ τῶν χειρῶν τὰς λαβὰς, ἀφῆκεν αὐτὸν εἰς γῆν ἀπωσαμένη. Ο δὲ τὴν αἰσχύνην τῷ φίλτρῳ κερασάμενος, καὶ βαρέως ἐζηλωκώς, τῷ ἡγεμόνι τῆς πόλεως ἐμφανίζει κατ' αὐτῆς. Ἐρωτω μένης δὲ, καὶ ὁμολογούσης οὕτω δεδρακέναι, κατέκρινε θηρίοις παραβαλείν. poris hora, in compito quodam ipse illi congreditur. Quid vero illa? Primum quidem se verbis tuetur, atque intemperantem lascivamque refundit juvenis audacian. Ne vim, inquit, hospita feceris. Ne proterve insilieris. Iconiensium prima sum, quodque nollem primi civitatis nuptiis implicari, domo expulsa sum. Verum abscede, homo: Dei altissimi ancilla sum; Christo obstricta sum; Christo sum desponsata. Ne itaque molestiam feceris. Ne tentes attingere, quod ad te non attinet. Ne intactum corpus coneris contingere, ne te forte temerariæ aggressionis pœniteat. Atque hæc quidem illa: is vero totis viribus instabat. Tum virgo, Jesum invocans, illius discindit chlamydem, exque capite coronam excutit, seque tenentis manibus subducens, forti repulsa solo stratum relinquit. At ille probrum philtro commiscens, gravique percitus æmulatione eam accusat urbis præsidi. Interrogatam vero, ac cum sic fecisse fateretur, bestiis objiciendam lata in eam sententia præses decernit. Quis non rei judicatæ indignitate ingemuit? Quis non scelestum judicium illud ægre tulit? Viri, mulieres, cives pariter atque hospites, iniquum esse quod gerebatur, conclamarunt; violentum decrctum, tyrannicam aggressionem: vim inferri virgini, idque hospitæ idque illustri stirpe satæ; idque demum ea de causa patria ejectæ. Verum sustinebat qui longæ patientiæ est, quantaque ad suorum gloriam Τίς οὐκ ἐπεστέναξε τοῖς κεκριμένοις; Τίς τῷ ἀνοσίῳ τῆς κρίσεως οὐκ ἐπεστύγνατεν; "Ανδρες, γυναῖκες, καὶ πολῖται καὶ ξένοι, ἀδικίαν εἶναι τὸ δρώ. μενον ἐβόων· βίαιον τὸ δόγμα· τυραννικὸν τὸ ἐγε χείρημα· βιάζεσθαι παρθένον, καὶ ταῦτα ξένην, καὶ ταῦτα τῶν ἐπιφανῶν, καὶ ταῦτα τῶν ἰδίων τοῦδε εἵνε κεν δεδιωγμένην. Αλλ' ὅμως ὁ μακρόθυμος ἠνείχετο καὶ ὅσα πρὸς δόξαν οἰκείων, πόῤῥωθεν προητοιμάζετο· καὶ ἡ παρθένος οὐ καθυφῆκε τῷ προσώπῳ· essent, procul instruebat. Ac virgo non vultu conοὐ πρὸς τὴν τῶν λεόντων ἔκλασεν ἀπειλήν· οὐ πρὸς τὴν ἐξ οὐρανοῦ συμμαχίαν ἐνεδοίασεν· πεποιθυία δὲ μᾶλλον, καὶ πρὸς τὸν ἀμίαντον ἐκ πυρὸς αὐτὴν ἀποβλέπουσα διασωσάμενον, πρῶτον μὲν λεαίνῃ tatione passionis perfuncta, liberaque dimissa a præside, Paulum Myram in Lycia secula erat, a quo dimittitur, ut jam satis confirmata, ne sit illi amplius comes, sed in patriam discedat ibique pro modulo suo sexusque ratione Christum annuntiet. Quæ omnia in Actis habentur. Vestis mutationem semel et iterum merito suppressit Nicetas. Græci quoque nihil ejus meminere. Et certe quid illa vestis mutatio, cum statim Antiochiam ingressa mulier agnita sit, nisi ingrediendo muliebrem culcidit: non ad leonum minas nutavit; non de superna ope dubitavit; quin potius fiducia plena, inque eum intentis oculis, qui ex igne incontaminatam ɛervaverat, primum quidem sævæ leænæ alligata tum iterum resumpsit? quæ gratis dicta videntur. Datum etiam Thecla nt unam alteramve civitatem sibi assumeret, quasi apostolico munere erudiendam, valde mihi durum et alienum a disciplina ecclesiastica Christique institutione; etsi Acta ita significent. Videturque pugnare, quod sancta virgo in monte extra urbem Seleuciæ in angulo ac tugurio consenuerit, quam pauca feminæ ægrolique adirent; non quæ urbi se magistram ac apostolum exhiberet.

ORATIO XVI. IN LAUDEM S. THECL.E. πλήρες ὕδατος ἰδοῦσα καὶ κατασφραγισαμένη. fossain aqua pleum videns, ac crucis signo ἀκοντίζει μὲν ἑαυτὴν κατὰ τοῦ ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, λέγουσα· Τῷ ὕδατι σήμερον βιβ πτίζομαι. "Ην γὰρ ἤδη τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τῆς Παύλου σφραγίδος τελείως ἐγκολπωσαμένη· εὐθὺς δὲ νεφέλη περὶ αὐτὴν πυρὸς πται, ὁμοῦ τήν τε γύμνωσιν περιστέλλουσα τοῦ σώματος, καὶ ἀμίαντον ἀπὸ τῶν ἐν ὕδασι διατηρούσα φωκῶν. communita, sese in eam jactat in nomine Jesu Christi dicens: Hodie aqua baptizor. Jam enim Spiritum sanctum Paulo obsignante animi sinu perfecte susceperat. Mox vero ignea nubes circa eatn visa est, quæ et corporis nuditatem obtegeret et a phocis in ǝquis degentibus illæsum serva – rel. Hinc præclara pugil victoria triumpho emergens, quo majori adhuc claritate foret, Christum sanctificans membris suis, tauris agrestibus ac sævissimis prorsusque iulonitis alligata est. Ejusque illalæ vis auctor demens Alexander illius amator ac procus ipsius enim insaniæ præses degeneri animo totus concesserat. Ac quidem Ἐκεῖθεν ἡ καλλίνικος ἀθλοφόρος ἀναδῦτα, ἵνα μᾶλλον ἔτι δοξασθῇ τοῖς οἰκείοις μέλεσιν ἁγιάζουσα Χριστόν, ταύροις ἀγρίοις καὶ σκληροτάτοις προσο εδέδετο· καὶ τῆς βίας αἴτιος, Αλέξανδρος ὁ ἄφρων αὐτῆς ὑπῆρχεν ἐραστής· τούτου γὰρ τῆς μανίας ἀγεννῶς ὁ ἡγεμὼν ἡττᾶτο. Καὶ πάντες μὲν ἄνδρες τοῖς γινομένοις ἐπιμυκτηρίζοντες ἀπεδυσπέτουν • πᾶται δὲ γυναῖκες ἀλόλυζον, τὴν βίαν ἀπολοφυρόμε- viri omines probris incensentes, rem indigne και. Τρύφαιναν δὲ παρὰ τὸ θέατρον μικροῦ δεῖν ἀποπνεύσασαν ἀνείλαντο. Οἱ δὲ σίδηρα κακομηχάνως πυρώσαντες, καὶ τῶν ταυρικῶν ὄρχεων ἀπαιωρήσαντες, ἐπιπλεῖον αὐτοὺς τῇ τοῦ πυρὸς θίξει συνταρά ξαι, καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ δεσμίαν βιαίως ἐξανελεῖν ἐμηχανώντο. Νήπιοι! οὐ γὰρ τὴν ὑπερμαχοῦσαν αὐτῆς κατεθεῶντο χεῖρα· εὐθὺς γὰρ τῶν κάλων περιό φαγέντων τῇ φλογι, οἱ μὲν ἀπέστησαν· ἡ παρθένος δὲ κατὰ χώρας αλώβητος διαμεμένηκεν. Ταῦτα, ὁ τὸν Δανιὴλ λεοντείων φυσάμενος χασμάτων· ὁ στύλῳ πυρὸς καὶ νεφέλης ἐν γῇ καὶ ὕδατι παραδοξάσας τὸν Ἰσραήλ· καὶ θηρίων αὐτοὺς κράτορας, καὶ πονηρο τάτων τυράννων ἰσχυροτάτους έργασάμενος. Ἔφριξεν Αντιόχεια ὁρῶσα ταῦτα, καὶ μεγάλῃ φωνῇ τὸν τῆς Θέκλης ήνεσαν Θεόν. Τρόμος ἔλαβεν τὸν ἡγεμόνα, καὶ πρὸς ἑαυτὸν εὐμενῶς ούτωσὶ καὶ πράως τὴν νικηφόρον μετακαλεσάμενος, ἐπύθετο ποία δυνάμει τῶν τοσούτων περιγένοιτο θηρῶν. Τὴν δὲ παῤῥησιασαμένην, καὶ θεολόγον διάβασαν ἐκεῖ στό μα, λαμπροτάτην εξερεύξασθαι τοῦ Ἰησοῦ τὴν μαρτυρίαν. Καὶ, εἶχε βούλοιο, φησὶν, ὦ ἡγεμών, τὴν ἐν ἐμοὶ δύναμιν ἀκοῦσαι, φθόνος οὐδεὶς φάναι. σε Dan. χιν, 30. * Exod. xiv, 24. ferebant; cunctæ vero mulieres, vim illam deplorando, ululatu aera replebant. Tryphænam ad theatri gradus exspirantem parum abest quin sustulerint. Subulas porro ferreas, subtili nocendi arte incendentes taurorumque scrotis appendentes, majorem in modum ignis attractu conturbare, ac Christi vinctam vi enecare studebant. Stulti videlicet homines! Neque enim manum illi auxiliantem videbant. Statim enim funibus flamma abruptis, tauris abscedentibus virgo illæsa in stadio ac arena permansit. Hæc nimirum, qui Danielem e faucibus hiantibus leonum liberavit “; qui columna ignis ac nubis, terra marique Israelem præclare honestavit “; cum bestiarum illos victores, tum nequissimis tyrannis fortiores fecit. "Ορυγμα πλήρες ὕδατος ἰδοῦσα. Metaph. λάκκον μεστόν ὕδατος. Basil. κολυμβήθραν καὶ ύδωρ, quae omnia aliis aliisque verbis idem significant. Phocas, bestias marinas ac carnivoras trucesque, in eo fuisse ait Basilius, ad virginis forte supplicium paratas; ut quod in fossam desiliit virgo, solummodo carnificum vim occuparit, ab illis in eam mox projicienda, ut nullarum non bestiarum in eam periculum fieret. Quomodo faclum istud Theclæ, alteri Apolloniæ præiverit in diverso licet elemento: videaturque non tam sui spontanea occisio, quain certæ jam necis ac paratæ divino quodam impetu fideique excellentia nonnulla acceleratio. Displicuisse tamen istud Thecla cunctis astantibus refert Basil. quibus visa άτοπως καὶ ὀλέθριος τόλμα, absurda exitiabilisque audacia el lemeritas, sic se in aquam monstris vorandam præcipitem dare, quanquam poterat certa esse Thecla, qui se incolumen servasset ab omni illarum terrestrium bestiarum agmine, servaturum et a marinis, quo ejus magis undique gloria claresceret. Quod vero ait Thecla, se in fos. sam jactando, Τῷ ὕδατι σήμερον βαπτίζομαι, Πο Horruit Antiochia cum hæc videret, magnaque vore Theclæ Deum laudarunt. Tremor præsidem invasit, sicque placide blandeque victoria claraın accersens virginem, sciscitabatur, qua demum virtute tot bestiarum victrix exstitisset. Ad quem illa libere fiduciaque theologicum Hlic os aperiens, illustrissimum Jesu testimonium eructavit. Atqui, si lubet, inquit, o præses, in me exsistentem virtutem audire, nulla invidia est, qua loqui velet. Chri die aqua baptizanda sum, vel, ut referunt Basil, et Metaph., Ἐν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, ὑστέρᾳ ἡμέρᾳ βαπτίζομαι. In nomine tuo, Domine, ultima hac die baptizor, leret μυστικόν, ipsum λουτρόν, verumque Christi baptismum, hoc sibi fore Thecla existimaverit, quod tamen recte adversari Ecclesiæ legibus advertit. Mirum sane si necdum Pauli ministerio fuerat intincta, vel si istam mersionem verum baptismum pulavit, nisi forte quatenus illo sibi complendum martyrium credidit, etst Deus rem aliter dispensavit. Ex illis quæ loquitur apud Metaphr., rein hanc habuisse videtur pro baptismo. Sic enim postremo Paulum alloquitur, cun Myram ad eum accessisset, virili semper habitu, quod nusquam placet: Accepi, ο Paule! lavacrum: qui enim una tecum operatus est in Evangelium, mihi quoque ille ipse ut abluerer, concessit. Qui sic liberalis Paulus in Act. legitur, ut statim jubeat bapuzari in nomine Christi, quomodo in Thecla sic rem distulit, ut miraculoso baptismate, seu miraculo ipsius vim supplente, in ea opus fuerit?

ORATIO XVI.· IN LAUDEM. S. THECLE. στίαν προμεταστάν, πρὸς τὴν ἀμείνω διὰ προσευ- Deum traduxit. Totique adeo illius domui immensi χῆς μεταγαγοῦσαν· καὶ δὴ καὶ ὅλῳ ταύτης τῷ οἴκῳ χαρᾶς ἀφράστου, καὶ σωτηρίας αἰτία γενομένην, αὖθις μετιέναι τὸν καθηγεμόνα· ὃν εὑροῦσαν, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῇ συμπεσοῦσαν οἰκονομίαν ὑφηγησαμενην, αὐτῷ μὲν ὅτι μάλιστα πλείστης παρακλήσεως καὶ εὐφροσύνης, τοῖς πιστοῖς δὲ μεγάλης ἀφορμὴν χρηματίσαι οἰκοδομής. Οὕτως ἡ πανολβία τὴ μαρτύριον ἀφοσιοῦται Θεῷ· πρώτη, καθάπερ ὁ μέγας Στέφανος ἀνδράσιν, οὕτως αὐτὴ στάδιον ἀθλητικὸν ὑπερβολῇ πίστεως διανοίξασα γυναιξίν· διὸ καὶ μείζονος πάντων τῆς πρὸς Χριστοῦ τετύχηκεν ἐπικουρίας, ὅτι πάσαις θηλείαις ἔμελλεν περιφανέστατον ἀρχέτυπον μαρτυρίας αναδείκνυσθαι. Ἐντεῦθεν πάσης ἀνθρώπων ἐπηρείας ὑπερτέρα διὰ Χριστὸν γεγενημένη, καὶ τοὺς ἀθλοφορικούς ἀγῶνες ὑπερβᾶσα, τὸν ἀποστολικὸν ἄχρι τέλους βίον ἀκραιφνῶς ἐπολιτεύετο· καὶ ποτὲ μὲν πρὸς τὴν οἰ κείαν ἐπανιούσα πόλιν, εἰς οἰκοδομὴν τῶν οἰκείων, καὶ πρὸς Θεὸν ὑποστροφήν· ὡς ἐπίπαν δὲ τὴν Σε λεύκειαν αἱμουμένη κατοικείν, μόνον τοῦτο διὰ σπου δῆς ἔργον εἶχεν ἀεὶ, μεγαλύνειν Χριστόν. Μόνον τοῦτο φρόντισμα και καρδίας ἔμμονον μελέτημα, δοξάζειν Χριστόν. Καὶ γὰρ λόγῳ μὲν ἐνουθέτει πάνω τας καὶ πάσας ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν Θεὸν τὸν ζῶντα, καὶ τὰς πατροπαραδότους και μυσαράς θρησκείας, καὶ πάσας συνηθείας ἐκκλίνοντας πονηράς, μόνης έχεσθαι παρήνει τῆς ἐν Χριστῷ ἀληθείας καὶ πίσ στεως, μόνης τῆς κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον ἐπιμελεῖσθαι ζωῆς, καὶ πρὸς ἐν μόνον ὁρᾷν, τὸ ἀρέσκον τῷ Θεῷ. Τοιαῦτα τοῖς λόγοις ή μακαριωτάτη παρθένος καὶ ἀπόστολος διαμαρτυρομένη, ἔργῳ τοὺς ἀρρώστους αὐτῶν δι' ἐπικλήσεως ἐθεράπευε Χριστοῦ· καὶ πά σαν σώματος πήρωσιν, καὶ πᾶσαν δαιμόνων ἐπήρειαν· καὶ πᾶσαν καθάπαξ εἰπεῖν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἰωμένη· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι τελετουργοῦσα· ταύτην γὰρ μόνη για ναικῶν εἴληφε τὴν ἐξουσίαν· ἆθλον δηλαδὴ τοῦτο καὶ γέρας ἐξαίρετον οἷον τῆς τελείας ἀθλήσεως καὶ πίσ στεως, πάντας ᾠκοδόμει, καὶ εἰς μίαν ἁγίαν ἐν Χρισ στῷ Ἰησοῦ Ἐκκλησίαν κατηρτίζετο. gaudii atque salutis auctor efecta, rursus præceptorem adit, narratisque que propensiere Dei consilio gesta in illa erant, cum ei maxime ingentein plane consolationem ac laetitiam attulit, tum fdelibus magnæ causa ædificationis fuit, In eum modum beatissima Dei martyrio fungitur: prima nimirum, velut Stephanus viris, sic illa feminis, excellentia Gdei aperiens certaminis stadium. Quare etiam majorem omnibus a Christo consecuta est opitulationem, quod cunctis mulieribus illustrissimam exbibitura esset martyrii formam atque exemplar. Hinc omni humana injuria propter Christum superior effecta, superatisque triumphalis palaestra agonibus, apostolicam in fnem usque plane vitam egit ac quandoque quidem ad propriam revertens civitatem, ad ædificationem necessariis præstandam, illosque ad Deum convertendos; plerumque tamen Seleuciæ delecto hospitio, unum hoc opus diligenter agebat, ut Christum magnificaret. Una hæc illi cura assiduaque mentis cogitatio, ut Christumn gloriticaret atque laudaret. Etenim viros omnes atque mulieres verbo admonebat converti ad Deum vivum, paternoque errore acceptas impurasque superstitiones pravasque omnes consuetudines deserendo, soli in Christo veritati atque fidei adhærere hortabatur: vitæ duntaxat ex Evangelii rationibus curam habere, inque unum solum, quod Deo placeat, animni sensum attendere. Ejuscemodi beatissima virgo verbis contestans, illorum infirmos Christi nominis invocatione opere curabat; omneque corporis vitium, atque omnem dæmonum læsionem; omnem, ut verbo dicam, morbum, et omnem languorem sanans: neque id 80lum, sed et sacro baptismale initians (hanc enim sola mulierum nacta est potestatem; nempe munus boc velutque singulare præmium perfecti certaminis atque fidei ) omnes ædificabat, inque unam sanctam in Christo Jesu Ecclesiam perficiebat. ' Ἐπεὶ δὲ τὸν δρόμον καλῶς τετελεκυῖα, εἰς γῆρας Quod vero cursu probe consuminato 67 ad optim ήδη πιον κατήντησε καὶ χρηστόν· ἵνα κάν τούτῳ mam jam bonamque senectutem veneral o, ut πλέον ἔχῃ τῶν ἄλλων ἁγίων, τὴν παράδοξον τελευ τὴν καὶ ἀποκρυφήν· ἀνῆπται μὲν φθόνος τοῖς που νηροτάτοις τῆς πόλεως κατ' αὐτῆς· ἀνήπται δὲ μᾶλ λον τοῖς ἰατροῖς. Τὸ δ' αἴτιον, ὅτι παρ' αὐτὴν οἱ νου σοῦντες ιόντες, ἐκείνων παρημέλουν. Συμβούλιον “|| Tim. 1v, 7. * Gen. xxv, β. Marie præsentatione et educatione in templo, quæ tota jam recepit Eeclesia; repudiavit Romana in Pio V, mitius habente postmodum Sixto V. Quædam in illo libro exstant nobis apocrypha atque reproba, antiquis (etiam Latinis, magisque Græcis) laudata, ut de obstetrice: in quæ modo non inquirendum, et an nihil a fide abhorreant, aut divini PATROL. GR CV. in hoc quoque præ sanctis reliquis majorem excelJentiam haberet (ut scilict inaudita morte ac occulta præstaret) accenditur in cam livor civium scelestissimis; præcipue vero accenditur medicis. Ejus ratio fuit, quod agroti ad cam accedentes, partus puritate. De Triphæna nihil habemus, quam quæ repræsentant hæc Thecla Acta, et quod ejus meminit Apostolus Rom. xvi, si tamen hæc ipsa est, quam Rom. tabulæ aiunt Iconii coli 10 Novembr. Quidni magis Antiochiæ, ubi tanta erai feminæ nobilitas?

ORATIO XVI. IN LAUDEM S THECLE. τὰς αἰνέσεις, τὰς παρθενικὰς ἀριστείας, τὰς ἀθλοφο- ille tuas gratias, tuas landles, virginalis animi cerρικὰς ἀνδραγαθίας, τὰς ἀποστολικὰς ὁδοὺς καὶ περιόδους, μόνος ἂν ἐκεῖνος ἀξίως δοξάσαι καὶ σεμνύναι, δν ἠγάπησεν ἡ ψυχή σου, κατὰ τὰ θεόφθεγκτα λόγια, ἐν ἐκαρδίωσας, ὃν ἐδίωξας, ὃν κατέλαβες, ὑφ' οὗ καὶ κατελήφθης, γάμοις αὐτῷ οὐρανίοις καὶ θεοπρεπε στάτες ὑπερφυώς συνενουμένη, Πνεύματι καὶ συν αρμολογουμένη τῷ ἁγίῳ. Ἐκεῖνος ἐρεῖ τῇ ὡραιότητί σου, καὶ τῷ κάλλει σου, Ὅλη καλὴ εἰ, ἡ πλησίον μου· ὅλη καλή, καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν σοί· ὀφθαλμοί σου περιστερα. Τοῦτό σοι καὶ μόνον παρ' αὐτοῦ προσφωνούμενον ἀρέσει μᾶλλον, ἢ πάντες οἱ ἐξ ἀνθρώπων ἀπὸ γῆς λόγοι. Ἡμῖν δὲ μέγα, κἂν εἰ πόρρω τῆς σῆς ἱστάμενοι μεγαλειότητος, καὶ μόνῃ τῇ τῆς σῆς ἁγίας εἰκόνος εμφερεία προσβλέποντες, τὸν καθήκοντα προσάγοιμεν ἀσπασμόν. Χαῖρε, τὸ τῆς ὑπερουσίου Τριάδος ἐνδιαίτημα καὶ σκήνωμα· τὸ τῶν ὑπερκοσμίων νόων ἐράϊσμα καὶ ἀγαλλίαμα· τὸ τῶν ἀποστόλων καλλώπισμα· τῶν μαρτύρων στεφάνωμα. Χαῖρε καλλίμαρτυς, παρθενόμαρτυς καὶ πρωτόμαρτυς· ὅτι οὐχ ὡς ἕνα τῶν ἀπὸ γῆς ἀνθρώπων, ἀλλ' ὡς ἄγγελον Θεοῦ, ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν, τὸν θεῖον δεξαμένη Παῦλον· καὶ ὡς Ἰσραηλίτις ψυχὴ καὶ μεγάλη τὸν ἐν αὐτῷ διηνεκώς καθορῶσα Χριστόν, ἑτοίμως τὴν ὑψηλὴν καὶ ζῶσαν τῆς ἀποστολῆς χάριν εὐθύτητι διανοίας ἐπεσπάσω. Χαῖρε, ὅτι ἀληθῶς ἐν Χριστῷ καὶ αὐτὴ νενίκηκας τὸν κόσμον· διὰ πυρὸς γὰρ ἀκατάφλεκτος, καὶ δι' ὕδατος ἀκατάκλυστος διῆλθες· θῆρας ἡμέρωσας, ταύρους ἐπράϋνας· καὶ συγγενών μανίαν, καὶ ἐραστῶν οίστρον ἀφρόνων, καὶ ἡγεμόνων ἀδίκων βίαν, καὶ δαιμόνων κρυπτὴν ἐπίθεσιν, καὶ πονηρὰν ἐξου σίαν πᾶσαν ἐξουδένωσας καὶ κατήρῥαξας. » titudines, triumphalis pugnæ facinora digne laudaverit ac honestarit, quem dilexit anima tua”, juxta divina oracula, cui cor abstraxisti, quen es persecuta, quem comprehendisti, a quo et comprehensa es", cœlestibus illi ac divinissimis eximie counita nuptiis, ac Spiritui sancto coaptata. IHe nimirum dicturus est, pro tua illa venustatis forma ac pulchritudine: Tota pulchra est proxima mea; tota pulchra, et macula non est in te. Oculi tui columba ". Hæc tibi unaque ab eo acclamatio magis placebit, quam quidquid e terra homines loqui possint. Magnum vero ipsi ducamus, si vel a tua procul magnifcentia consistentes ", inque solam sanctæ tuæ imaginis effigiem oculos convertentes, convenientem salutationem obtulerimus. Salve sis supersubstantialis Trinitatis habitaculum ac tabernaculum, supermundanarum mentium eximium decus et exsultatio, apostolorum gloriatie ac decor, martyrum corona. Salve sis, praeclara martyr, virgo martyr, protomartyr, quod non velut unum aliquem terrenorum hominum, sed ut Dei angelum, ut Christum Jesum, divinum Paulum suscipiens. **, et ut anima Israelitis et magna, qui in illo erat, continue Christum contuens, sublimem atque viventem apostolatus gratiam mentis rectitudine, prompte attraxisti. Salve sis, quod et ipsa vere in Christo mundum vicisti. Per ignem enim incombusta, et per aquain insubmersa transisti; bestias cicurasti, tauros mansuescere fecisti; cognatorum furorem, insipienLiumque procorum castrum et iniquorum præsiduu violentiam, dæmonumque occultam aggressionem, atque malam omnem potestatem destruxisti ae elisisti. Ave sis, Thecla a Deo vocata, gratiosissimuın nomen, honorabilissimum, summeque venerabile: amabilissimam Deo et hominibus rem pariter ac nomen. Salve sis, quod tibi verum ostium ostiarius aperuit, et per illud ingressa, salutem consecuta es. Indeque ingressa in cœlestem paradisum, et quæ in illo sunt, spiritalis Sponsi beatissima decora ac spectacula, egressaque ad ejus sapientiæ Χαῖρε, Θέκλα, θεόκλητε, τὸ χαριέστατον ονομα τὸ τιμιώτατον καὶ σεπτότατον· τὸ φίλτατον Θεῷ καὶ ἀνθρώποις καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Χαῖρε, ὅτι ήνοιξεν σαι τὴν ἀληθινὴν θύραν ὁ θυρωρός· καὶ εἰσελθοῦσα δι' αὐτῆς, ἐσώθης· κἀντεῦθεν εἰσερχομένη πρὸς τὸν ἄνω παράδεισον, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ μακαριώτατα τοῦ νοητοῦ Νυμφίου κάλλη καὶ θεάματα· καὶ ἐξερχομένη δὲ πρὸς τὴν θεωρίαν τῆς ἐγκατατεταγμένης τοῖς ὅλοις σοφίας καὶ θείας προνοίας, ὥσπερ ἀγαθὴν divinæque providentia considerationem, quæ reταύτην εὑρίσκεις ἀεὶ καὶ νοεράν νομὴν καὶ τροφήν. Χαῖρε, ὅτι παντί τρόπῳ ἡγιάθης· παντὶ μέρει Θεῷ καθιερώθης· πνεύματι μὲν ἐν οὐρανοῖς τῷ βασ σιλεῖ δεξιόθεν παρεστῶσα, καὶ ἔγγιστα τῇ Θεομήτορ: καὶ βασιλίδι τῶν ὅλων συνεστώσα, περιβεβλημένη, πεποικιλμένη τῆς τοῦ ἠγαπημένου λόγου νοεράς ὡραιότητες προσεχῶς κατατρυφᾷς· τῇ ψυχῇ δὲ, τῷ τοῦ Θεοῦ παραδείσῳ μετὰ τοῦ κλεινού διατρίβουσα καθηγεμόνος, τῆς τερπνότητος, ᾗ θέμις, τῶν αὐτοῦ ἀγαθῶν ἀενάως ἀναπίμπλασας· τῷ σώματι δὲ, τῇ "Philipp. 111, 12. το Cant. 17, 7. * Cant. 115, 1. «1 Cor. su, 4. * Exod. XXXII, 21. bus universis inserta est, velut bonam semper ac spiritalem pascuam escamque eaut inves nis. Ave, quod omni modo sanctificata sis: omni parte Deo sis consecrata; spiritu quidem in cœlis Regi a dextris assistens ®, proximaque Dei Matri atque omnium Reginæ consistens, circumamicta, variegata, prædilecti Verbi spirit:li decore iminediale frueris; anima vero, in Dei paradiso cun inclyto præceptore morans ®, bonorum illius jucunditate, quoad fieri potest, jugiter adimpleris; corpore autem petra protegente ", ac quæ tecum . Gal. 1V, et Joan. x, 2. * Psal. XLIV, 10.

illos negligebant. Consilio igitur inilo, inipuros οὖν τούτους πεποιῆσθαι, μιαρούς τινας άνδρας ἀφεῖ quosdam viros in illam dimiserunt. Dianæ enim sacrificulam scelesti homines arbitrabantur; et ut ejus labefactata virginitate nullam amplius Dea illi vim afflaret. Hoc itaque absurdo consilio, ad sacrau pie exercentis accessere ædiculam. Quibus illa conspectis, et ad vicinam rupem, confugiens intentissimis Jesum precibus invocabat, ut ab eo se periculo liberaret: moxque Dei manu discissa petra, suppliceque in ea (rem miram!) recepta, epomilis sola exterius umbria, ad conspicuam haclenus videntibus fidem, substitit. Hinc nimirum præclaræ virginis Thecla finis. Hæc sacræ apostoli ac protomartyris dormitio, sive migratio, nibil antiqui illius Henoc 60.10, nihil magni Elia translatione inferior 11.79. Etenim illi, quanquam əb humanis oculis inaudita quadam ratione sulistracti, qui tamen in mortali adhuc corpore vivant, necdum clare in purissima illa versantur luce. Tu vero, ο Dei filia! visibili petra incontaminato corpori discissa, illudque velut sacrum pretiosum pignus in finem usque invisibile intactumque contegente, Christoque spiritali Petra '', eximie deiformi animæ aperta, in celsissimis intus paternisque conquiescens sedibus, non jam per fidem solum, sed et per speciem; neque in speculo et ænigmate, sed facie ad faciem ", solam desiderabilem ac amabilem adepta pulchritudinem; atque ut formosa, supra modum formoso, utque immaculata sponsa, immaculatissimo copulata Sponso, ejusque pulchritudinis atque gratiæ in perpetuun deliciis fruens, quam a nois condignam laudem habebis? Quæ mens sanctitatis vestra decorem ac praestantiam intelligere sufficiat, quæve oratio laudare? Solus ille digue ac convenienter tuam laudare possit virtutem, quem glorificasti, quem magnificasti, quem in variis tentationibus ac passionibus sanctificasti. Solus ille condignum honorem habuerit, cui nullam rerum omnium anteponendam majorique honore habendam duxisti: cui te totam ex toto reddidisti; cui spiritu adhæsisti, unusque cum illo spiritus evasisti: quem exaltasti in gentibus, exaltasti in terra 7. Solus και κατ' αὐτῆς· ιέρειαν γὰρ τῆς Αρτέμιδος υπου τοπάζειν τοὺς ἐναγείς· καὶ ὥστε, φησί, τῆς παρθενίας αὐτῇ λυμανθείσης, μηδεμίαν ἐν αὐτῇ λοιπὸν δύναμιν τὴν θεὸν ἐνεργεῖν. Τοὺς μὲν οὖν ἐκτόπως ταῦτα βουλευσαμένους, τῷ ἱερῷ σεμνείῳ προσεγγίσαι· τὴν δὲ τούτους ἰδοῦσαν, καὶ τῇ ἐχομένῃ πέτρα προσφυγούσαν, ἐκτενεστάταις ἐπικαλεῖσθαι τὸν Ἰησοῦν ὑπὲρ ἀπολυτρώσεως προσευχαῖς. Ἧς αὐτίκα χειρὶ διαρ ῥαγείσης Θεοῦ, καὶ τὴν ἱκέτιν, ὦ τοῦ θαύματος! εἰσδεδεγμένης, μόνον ἔξω τὸ τῆς ἐπωμίδος πτερύ γιον, εἰς ἐναργὴ τοῖς ὁρῶσιν ἄχρι καὶ τήμερον ἀπηωρῆσθαι πίστιν. Τοῦτο τῆς καλλιπαρθένου Θέκλης τὸ τέλος· αὕτη τῆς ἱερᾶς ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος ή κοίμησις, ήτοι μετάστασις, οὐδὲν τῆς Ἐνὼς ἐκείνου τοῦ πάλαι, οὐδὲν τῆς Ἠλιοῦ τοῦ μεγάλου μεταθέσεως άτιμοτέρα. Οἱ μὲν γὰρ, εἰ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν ἀν θρώπων παραδόξως ἀπεκρύβησαν, ἀλλ᾽ ἔτι μετὰ τοῦ θνητοῦ σώματος διαβιοῦντες οὔπω καθαρῶς τῷ ἀκραιφνεστάτῳ προσομιλοῦσι φωτί. Σὺ δὲ, ὦ Θεοῦ θύγατερ, τῆς ὁρατῆς μὲν πέτρας τῷ ἀκηλιδώτῳ σώματι περιῤῥαγείσης καὶ τοῦτο καθάπερ κει μήλιον ἅγιον τίμιον ἄχρι τέλους, ἀόρατόν τε καὶ ἄψαυστον συγκαλυπτούσης· τῇ θεοειδεστάτῃ δὲ ψυ χῇ τῆς νοητῆς πέτρας, Χριστοῦ διανοιγείσης ἐν ταῖς ὑψηλοτάταις ἔνδον καὶ πατρικαῖς καταπαύσασα μπα ναῖς, οὐκ ἔτι διὰ πίστεως μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ εἴδους· οὐδ' ἐν ἐσόπτρῳ καὶ αἰνίγματι, πρόσωπον δὲ πρὸς πρόσωπον, τῷ μόνῳ ἐφετῷ καὶ ἀγαπητῷ περιτυχού σα κάλλει· καὶ ὡς ὡραία, τῷ ὑπερωραίῳ, καὶ ὡς ἄμωμος νύμφη, τῷ ὑπεραμώμῳ Νυμφίῳ συνημμένη, καὶ τῆς αὐτοῦ καλλονῆς καὶ τερπνότητος ἀϊδίως ένα τρυφῶσα, τίνα παρ' ἡμῶν ἕξεις αἶνον ἐπάξιον; Τίς νοῦς τὴν ὑμετέραν ἁγιοπρέπειαν νοεῖν, τίς δὲ λόγος ἱκανὸς ἐξυμνεῖν; Μόνος ἐκεῖνος ἀξιοπρεπῶς αἰνέσαι τὴν σὴν ἀρετὴν, ὃν ἐδόξασας, ὃν ἐμεγάλυνας, ὃν ἐν ποικίλοις πειρασμοῖς καὶ παθήμασιν ἡγίασας· μόνος ἐκεῖνος τὴν ἀξίαν σοι προσάγοι τιμὴν, οὗ οὐδὲν ἡγήσω τῶν ὄντων ἁπάντων τιμιώτερον· ᾧ ὅλην όλοτε λῶς ἀπέδου σαυτήν· ᾧ ἐκολλήθης πνεύματι, καὶ ἕν πνεῦμα αὐτῷ ἐγένου· ὃν ὕψωσας ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὕψωσας ἐν τῇ γῇ. Μόνος ἐκεῖνος τὰς σὰς ἀγλαΐας, 69.70 Gen. v, 22. 71.7 Ecoli. XLIV, 16; IV Reg. 11, 11; Eccli. XLVIII, 13. 18 1 Cor. 3, 4, το 11 Cor. v, 7.” 1 Cor. vi, 17. 76 Psal. XLV, 11. Τῆς ὁρατῆς πέτρας περιῤῥαγείσης. Sic Haud absimile in illa Jacobi Jerosolymorum 30quoque Metaphr., εἰς πέτραν διανοιγεῖσαν εἰσβῆναι, καὶ ἅμα τὰ πέτρας ἀμφότερα μέρη ἑνωθῆναι καὶ συγκλεισθῆναι. Ιn petram subiisse, ambasque illius partes counitas et clausas esse. Hanc etiam traditionem tuetur Basilius, terram illi apertam esse, ipsamque vivam subsidisse, quo fere modo se res habuit in Joanne evangelista. Singulare istud Nicetæ, de extrema ora mulieris pallioli exstante, quod ex vulgi narret opinione. Menæa sic defunclam tradunt, πέτρας φαγείσης καὶ ὑποδεξαμένης αὐτήν, eum annos nonaginta vixisset. Quo mihi incredibile istud Niceta, arbitratos æmulos Dianæ sacrificulam esse (quod idem Metaphrastes habet) et conatos constuprare ut Deæ invisam facerent. Videtur enim per tot annorum curriculum, ejus ipsius ac Christiana fides notior Seleucia, fuisse. tistitis confessione Eusebio narrata, quasi æmuli nescirent Christi cultorem esse, quando ipsum confessum, e pinnaculo templi præcipitem egerunt, et seductum Justum conclamarunt. Majusque foret miraculum, si ipse Jacobus Alphæi unus de duodecim fuisset (ex primis scilicet fidei satoribus), quæ prima statim alteraque Petri prædicatione in ea plebe tantum promovisset. Certe liquet multa veteribus ἀρχαϊκῶς scripta, non nisi justa libra examinata, eruditis probisque viris in consum recipienda justaque hic Cani nostri bilis, in suic Dunquam satis laudatis Locis theologicis, quod vel simplicitate, vel insulsa pietate, haud raro minus sincere et accurate nostrates scripserint ecclesiastica monumenta, quam gentiles ipsi profana.

NICETE PAPIILAGONIS simul est tua Ecclesia, Deum in ea in finem usque πέτρα σκεπασθεῖσα, καὶ τῇ κατὰ σὲ συνοῦσα ἐκκληbenedicens ac glorificans, Deum exspectas. Ave, quod particeps es omnium amicorum Dei. Quare etiam quæ sis cum omnibus, cum omnibus pariter spiritu lætaris ac glorificaris; cum sanctis et justis, ut vere sancta omnisque sanctitatis forma: cum triumphali agmine, ut quæ prima certamen desudasti, et ad martyriumoptima aliptes sis: cum apostolis ut perfecta apostolus, fidelisque Evangelii administra ac industria socia. At ne obliviscaris vocem servorum tuorum; memorque bonorum quæ plena manu elargitus est, qui omnem bonitatem excedit; memor ejus in te inexplebilium miserationum; ipsa quoque in nobis viam in Deum prospera; fidem robora, ac spem confirma; gustumque in nobis spiritalis ac sinceræ dilectionis perficiens, placitum effice Patri et Filio et Spiritui sancto, uni deitati et imperio atque virtuti, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XVII. Laudatio sanctæ magnæ martyris atque virginis Anastasiæ. Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei 881 ait beatissimus David. Quam vero dicit Dei civitatem, 85 Psal. Lxxxvi, 3. Anastasiam hanc omnes seniorem vocant, coque distinguunt ab Anastasia vidua, muliere senatoria, quæ passa est Diocletiano imperatore, anno illius circiter vicesimo, cum dira multa passa esset a viro suo Publio, consolante eam sancto viro Chrysogono; quorum mutuæ sub hæc tempora exstant epistolæ. De seniore Anastasia et virgine, filia spiritali sanctæ Sophiæ, de qua tanta bæc Nicetas, occurrit scrupulus, in quem mirum non incidisse illi annalium patrem, qui et ipse ejus Acta a Lipomano et Surio relata, notis ad Martyrologium laudat; in quibus perinde ac in Niceta bic nostro, passa legitur sub Diocletiano: Menæa Sirleti et ipsa Magna, sub Valeriano; exque illis recentiores Romanæ tabulæ: nam antiquæ nihil de hac Anastasia habent, vel Rosweidi, vel Corbeienses Hieronymi; at neque Ado. Quod mihi indicio est, eos qui nuper Romanas tabulas auxerunt, Clem. VIII pontifice, non aliunde habuisse, quod ita asserte in eis posuerunt, de Valeriani tempore, quam ex illis Græcorum Menæis, quæ videndumi an præpolleaut Actis antiquis, sic Lipomauo et Surio quasi Metaphrastis relatis, cum forte sint ipsa primum sic apxaïxws scripta, quæ ipsa Nicetas stylo exornanda acceperit, nec in eis inventam pocham immutandam sibi indulserit; sive illud Menologium viderat, sive quod ex archetypo Basilius Porphyrogeneta edendum curavit atque exscripsit; cujus Nicetas ætate paulo superior. In Sirletano hæc habes 29 Oct.: Natalis sanctæ magnæ Anastasiæ Romanæ. Fuit autem Anastasia Decio et Valeriano imperatoribus, genere Romana, etc. Magna Menæa, Abe Sapevin Sexiou xal Badeptavou τῶν βασιλέων, καὶ Πρόβου ἡγεμόνος. Contra Acla vetera: Illi vero statim currentes ad præsidem (is autem erat Probus, Diocletiano tunc administrante imperium), etc. Nicetas: Acoxantiavos de TÓTE τῶν ὅλων διεῖπε τὴν ἀρχήν. Diocletianus tum uniσίᾳ, εὐλογοῦσά τε τὸν Θεὸν ἄχρι τέλους ἐν αὐτῇ, καὶ ὑπὸ τῶν οἰκείων εὐλογουμένη καὶ δοξαζομένη τέκνων, προσδέχῃ τὸν Θεόν. Χαῖρε, ὅτι μέτοχος εἴ πάντων τῶν φίλων τοῦ Θεοῦ διὸ καὶ μετὰ πάντων οὖσα, πᾶσι συνευφραίνῃ καὶ συνδοξάζῃ πνευματικῶς· τοῖς ὁσίοις, ὡς ἀληθῶς ἐσία, καὶ ὡς ὑποτύπωσις πάσης ὁσιότητος· τοῖς ἀθλοφόροις, ὡς πρώταθλος, καὶ ὡς ἀλεῖπτις πρὸς μαρτυρίαν ἀγαθή· τοῖς ἀποστόλοις, ὡς ἀπόστολος τελεία, καὶ διάκονος τοῦ Εὐαγγελίου πιστὴ καὶ συνεργός δεξιά. ᾿Αλλὰ μὴ ἐπιλάθῃς τῆς φωνῆς τῶν σῶν οἰκετῶν· μνησθεῖσα δὲ, ὧν ἐπλήθυνεν ἐν σοὶ ὁ ὑπεράγαθος ἀγαθῶν, μνησθεῖσα τῶν οἰκτιρμῶν αὐτοῦ τῶν ἀπληρώτων εἰς σέ, σπλαγχνίσθητι, ὦ τρισολβία, καὶ αὐτὴ ἐφ' ἡμῖν, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν ὁδὸν κατευόδωσον, καὶ τὴν πίστιν κραταίωσον, καὶ τὴν ἐλπίδα στήριξον· καὶ τὸ γεῦμα τῆς νοερᾶς καὶ ἀκραιφνοῦς ἀγάπης ἐν ἡμῖν τελετουργήσασα, εὐάρεστον ἀπεργασαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι· τῇ μια θεότητι καὶ βασιλείᾳ καὶ δυνάμει, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν ἁγίαν μεγαλομάρτυρα παρθένον Αναστασίαν Δεδοξασμένα ελαλήθησαν περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ, φησὶν ὁ μακαριώτατος Δαβίδ· τίνα δὴ λέ versorum regebat imperium. Graveque in eo ad conjecturam, quod virginis crimen præcipuum memorat, quod evertendum gentilium imperium et in Christianos principes brevi transferendum clare vaticinabatur: quod ipsum in aliorum ejus ætatis martyrum Actis legitur: Deo nimirum jam inde Ecclesiam consolante, quæ sic dire a Diocletiano vexabatur. Εἰς Χριστιανοὺς δὲ τοῦτον μεταθήσειν μικρὸν ὅσον τὴν βασιλείαν διαβεβαιούται. Quam brevi ffirmat translaturum in Christianos imperium. Quaquam vero Acta vetera ejusmodi crimen non habe int, sed duntaxat Christi prædicationem et vitæ cælibis professionem, fuisse tamen aliquid in ea peculiare, cujus delata præsidi sit, ex eo videtur manifestum, quod una ipsa ex sancto illo sodalitio ad Probi tribunal rapta, cum ille ejus nuptias non ambiret, nec ejus ullus procus esset fueritque libera facultas Sophiæ colligendi dissecta illius membra, truncoque adjungendi, atque omnino ad locum Urbi vicinum funus curandi: quæ non male conveniant in Diocletiani priores annos, quando necdum funestum illud edietum in Christianos promulgaverat, quo tanti ab co omnis generis brevi tempore nece sublati; sed ex superiorum temporum ratione, vel ipse, vel præsides, qui præcipue offendisse aliquid videbantur, ac majestatis quidpiam habere, Christianæ superstitionis reos excruciabant. Fueritque forsitan hæc causa ut senior dicta sit, quod prior, etsi eodem imperatore, martyrium fecerit; quamvis forte ætate Anastasia vidua junior. Si quis ad conjecturam melius habuerit, aut in certiora monumenta inciderit, gratiam faciet si produxerit. loc certe habeo, parum caute facere, qui sic asserte illud unum alterum ponunt, ac si nihil eis obstaret; aut¸una Menæorum fides certa omnino esset: cum certum sit plura in eis exstare quæ laborent, magnoque judicio accipienda sint; cujus exemplum

vorain descriptorun in caelis quæ coustal ex spiri- γεγραμμένων πρωτοτόκων ἐκκλησίαν τὴν ἐκ πνευ tibus justorum perfectorum. De hac civitate, vere gloriosa dieta sunt 87. Omnis enim fere divina 4 Hebr. xx, 23. auctor est, a puero Christianis moribus imbutam se esse a sanctissima matre Flavia, etsi patre idolorum cultore. Petenda itaque vis vocis, unde illi origo; nempe ex Menais, quorum auctor sic in ea sibi ludendum putavit. Sic itaque versibus ex more ascriptis ante Synaxarium. Til.: Τῷ αὐτῷ μηνί, εἰκοστῇ δευτέρα, Μνήμη τῆς ἁγίας μεγαλομάρτυρος Αναστασίας τῆς φαρμακολυτρίας. Memoria sancia magnæ martyris Anastasie pharmacolytriæ. Αναστασία φάρμακον πιστοῖς μέγα, Πᾶν φάρμακον λύουσα, καὶ κεκαυμένη. Καύθη Αναστασίη πυρὶ είκάδι δευτέρα λάβριο Anastasia magnum fidelibas medicamentum; Venenum omne solvens, etsi exusta fueris. Combusta Anastasia voraci igne vicesima secunda. Porro quod pharmacum omne, seu venenum solvere dicitur, non id φαρμακευτρίας ac veneficæ more, sed gratia sanitatum, qua merito donat: a Den sit ob insignem eam pietatem, quain erga confessores, viri tyrannide soluta, ad miraculum usque mulier tanta exhibuit, vere illis φάρμακον, illorum detergens vulnera, saniem emundans, ac præstans quidquid officiosissima charitas, fideique ardor possit suggerere. Hæc miracula, has sanitates clamat totum ejus Officium, supra omnes quorum in iisdem Menæis memoria. Libet pauca ex illis ascribere. Versus similares (ad Vesperas scilicet) isti sunt: Ως περικαλλέστατα τὰ σὰ, μάρτυς, προτερήματα! ὡς εὐκλεεῖς οἱ ἀγῶνες σου, ὦ περιβόητος, καὶ ὁμολογία! ὡς πολλὰ τὰ θαύματα καὶ ἄπειρα τὰ θεῖα τεράστια, δι᾿ ὧν δοξάζει σε εἰς αἰῶνας ὂν ἐδόξασας ἐναθλοῦσα τοῖς σεπτοῖς σου μέλεσι! Στέργουσα τὴν εὔκλειαν, σεμνή, τῶν ἀθλούντων, ἔσπευσας τούτων τὸν ζῆλον μιμήσασθαι, ὅθεν ὑπήνεγ και πόνους σφοδροτάτους· καὶ θείᾳ χάριτι κουφί ζεις πάντα πόνον, πανεύφημε! ἐκ τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ σωμάτων, τῶν τιμώντων σου τοὺς ἀγῶνας καὶ τα προτερήματα. Πστραψας φαιδρότερον σαφῶς τοῦ ἡλίου, ένδοξε! τὸν σὸν ἀγῶνα τελέσασα, καὶ ταῖς ἀκτῖσί σου τῶν πολλῶν θαυμάτων, πάντων τὰ νοήματα φωτίζεις τῶν πιστῶς προσιόντων σου τῇ θείᾳ λάρνακι, πηγαζούσῃ θεία νάματα, Αναστασία μάρτυς μεγαλώνυμε. Δόξα, τῆς ἁγίας ἰδιόμελον. Τῆς ἀναστάσεως είληφας τὸ δώρημα, Αναστασία πανεύφημε, ἀθληφοροῦσα ἐν τῷ σταδίῳ. Δαιμόνων γὰρ ἐξηφάνισας πληθύν, καὶ πόντῳ παρέδωκας, ἀθιοφόρε μάρτυς ἀξιοθαύμαστε. μάτων δικαίων τετελειωμένων συνεστώσαν. Περὶ ταύτης όντως λελάληται δεδοξασμένα. Πάσα γὰρ μικρού dicitur; quæ sit forsitan illius Anastasiæ Sirmien sis, cujus sint existimata miracula, posteaquam in eam ecclesiam illata sunt illius pignora, cum et ante, Anastasiæ Romanæ invocatione, locus iniraculis clarus esset, nec Anastasia Sirmiensis (quamvis confusis utriusque rebus) illius memoriam potuerit obscurare. Certe placet quod Synaxarii auctor, pura Anastasiæ Romanæ Acta retulerit, nec quidquam eorum quæ spectant ad Sirmiensem addiderit. Quare libet hic referre, ex quibus Latina ipsa emendari possint: Ἡ ἁγία καὶ γενναιοτάτη μάρτυς Αναστασία ἦν ἐπὶ Διοκλητιανοῦ τοῦ βασι λέως ἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει Πραιτεξάτου τινὸς Ελληνος οὖσα θυγάτηρ, μητρὸς δὲ Φαύστης· ὑφ᾽ ἧς προσαχθεῖσα Χρυσογόνῳ ἀνδρὶ θεοπνεύστῳ καὶ εὐ σεβεῖ, τὰ ἱερὰ γράμματα επαιδεύθη, τὴν δὲ εἰς Χρι στὸν πίστιν παρὰ τῆς μητρὸς ἔμαθε, καὶ συνεζεύ χθη ἀνδρὶ Ελληνι πρὸς κοινωνίαν γάμου, Πουπλίῳ ὀνόματι· καὶ διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτοῦ ἀστόργως τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμιλίαν ἔφερε, νοσεῖν προφασιζομένη, καὶ μὴ καταδεχομένη συνέρχεσθαι αὐτῷ εἰς συν ἀρειαν· μετρίαν δὲ καὶ πενιχρὰν ἐνδυομένη στολήν, προσωμίλει ἀεὶ γυναιξὶ δεομέναις, καὶ λαθραίως τοὺς διὰ Χριστὸν ἐναθλοῦντας ἐθεράπευεν, ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐν οἷς ἦσαν εἰσιοῦσα, καὶ τῶν μολυσμῶν ἀπολαύουσα, καὶ ἐλαίῳ ἐπαλείφουσα, καὶ τοὺς ἐνῶ μας αὐτῶν ἀπομάττουσα, καὶ τροφὰς ἐπιτηδείας τούτοις παρέχουσα, μιᾶς μόνης θεραπαινίδος επομέ νης αὐτῇ. Ἐπὶ τούτοις πρῶτον μὲν ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐφυβρίσθη, ἐπιγνόντος τὰ κατ' αὐτήν. Ἐπεὶ δὲ ἐκεῖ νας διαποντίῳ κλύδωνι γέγονεν, ὑποβρύχιος, ἀδείας αὐτὴ λαβομένη, πάντα τὰ προσόντα αὐτῇ διένειμε τοῖς πτωχοίς. Εἶτα ἀδεέστερον τοὺς ὑπὲρ Χριστοῦ ἀθλοῦντας ἐθεράπευε, καὶ τελειωθέντας συνεκόμιζε καὶ παρεδίδου τῇ ὁσίᾳ ταφῇ. Καὶ πολλοὺς πρὸς τὸ μαρτύριον ὑπαλείψασα, καὶ διαφόροις ἡγεμόσιν ἐξετασθεῖσα, καὶ ἐν θαλάσσῃ μεθ' ἑτέρων γυναικών ἀποῤῥιφεῖσα, τελευταίον πάλοις προσδεθεῖσα καὶ πυρὶ βληθεῖσα, τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνεδή σατο. Τελεῖται δὲ ἡ αὐτῆς σύναξις ἐν τῷ μαρτυρίῳ αὐτῆς τῷ ὄντι πλησίον ἐν τοῖς Δομνίνου εμβό λοις. Sancia strenuissimaque Anastasia fuit Diocletiano imperatore in urbe Roma, Prætextati cujusdam hominis gentilis filia, matris vero Faustæ: a qua oblata Chrysogono viro divine ac religioso, sacras titteras edocta est: Christianam vero fidem a maire didicit, viroque gentili Publio nomine in nuptiarum societatem juncta est. Quodque ille infidelis erat, non libens cum illo consuetudinem habebat, ac commisceri cum eo respuebat; modestaque et paupercula induta stola, com egenis mulieribus semper versabatur, atque eos qui propter Christum certabant, prapense fovebat, ingressa in carceres, ubi detinebantur, lavansque eorum sordes et oleo inungens, illorumque saniem extergens, ac cibos convenientes præbens, una duntaxat ancilla comite. Inter hæc, primum a viro suo, ubi res ejus rescivisset, graves injurias passa est. Quod vero ille maris fluctu absorplus est, nacla licentiam Anastasia, sua omnia distribuit pauperibus, tumque liberius Christi confessores fovebat, et qui consummati essent, efferebat ac justæ sepulturæ tradebat. Cumque multos ad martyrium animasset, atque a diversis præsidibus examinata, in mare cum aliis mulieribus projecta fuisset, ad extremum palis allıgata et in ignem conjecta, martyrii coronam su cepit. Agitur ejus collecta in ejus martyrio, quod est prope in Domini portica. Pater Goar in Theoph. edidit Δομνίκου. Ad Domnici porticum, quod mendo Hon care. Quod rostra vertit Gentianus Hervetus in Marciani Actis, non ex usu est illus et sequacis Quam pulcherrimæ tuæ, martyr, excellentiæ! Quam praclara tua certamina, ο celeberrima, et confessio! Quam multa miracula infinitaque divina prodigia, quibus te clarificat in sæcula, quem clarificasti, certamine in membris tuis perſuncia! Amans decertantium claritatem, custa matrona, illorum zelum es imitata; unde gravissimos sustinuisti labores, omnemque divina grația levas laborem, o clarissima! nostris ex animabus et corporibus, qui tua certamina ac præstantes dotes colimus. Splendidius sole palum fuleisti, o inclyta! tuo peracto certamine, pluriumque miraculorum radiis omnium collustras mentes, qui ad divinum tuam arnam divinos scaturientem latices, magni nominis martyr Anastasia, fide accedunt. Gloria sanci idiomelon. Resurrectionis donum accepisti, Anastasia laude clarissima, victrix coronata in stadio. Dæmonum enim cætum profligasti et pelago mersisti, triumphatria martyr, quæ digne admirationi habenda sis. His similia toto Canone, nec usquam reliquiarum mentio, nisi quod ita tertio illo versu de urna

ORATIO XVII. IN LAUDEM S. ANASTASIÆ. φάναι θεία Γραφή, καθάπερ τινὰ σκοπὸν ἀκριβῆ Scriptura, velut certum quemdam scopum ac are ταύτην τῷ λόγῳ προτιθεῖσα, πῆ μὲν ἀσυμφανῶς καὶ συμβολικῶς, πῆ δὲ ἐναργῶς καὶ λαμπροφανῶς, τὴν μεγαλοπρέπειαν τῆσδε τῆς πόλεως ὑμνεῖ, καὶ τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀποκεκρυμμένην αὐτῆς διηγεῖται δόξαν. Εἰ μὲν οὖν τοσαύτη τις καὶ ἡμῖν λόγου χάρις καὶ πνεύματος δύναμις ὑπῆν, ὥστε κατὰ τοὺς ἱερούς θεολόγους καὶ ἡμᾶς προς τοσοῦτον ὑποθέσεως ύψος ἀποχρώντως ἔχειν ἀτενίσαι, εὐλογώτατον ἂν ἴσως ἦν καὶ λυσιτελέστατον ἁπάντων, τὸ τοῦ νοὸς ὄμμα πρὸς μόνην ἐκείνην τὴν ὑπερφυεστάτην επερεισαμένους αἴγλην, πρὸς αὐτὴν καὶ τὸ ῥεῦμα τοῦ λόγου κατευ θύνα:. Ἐπεὶ δὲ τοσοῦτον ἡμῖν ταυτησὶ τῆς δόξης ἀπολείπεσθαι, ὅσῳ καὶ τὸν ὁρώμενον τοῦτον ήλιον ὅλον ὀφθαλμῷ δύνασθαι περιλαβεῖν· τὸν μὲν καθόλου τῆς ἐπουρανίου πόλεως ἔπαινον, ὡς ἀνέφικτον, τό γε παρὸν παρῶμεν, καὶ εὐλαβηθῶμεν ἐκ προσώπου αὐτ τῆς· ἐν δὲ μέρος αὐτῆς τὸ κάλλιστον καὶ τερπνότα τον, φημὶ δὴ τὴν ὑπέρλαμπρον Αναστασίαν, κατά νοῦν λαβόντες, καὶ τῆς γενναιοτάτης μακαρίσαντες ὑπομονῆς καὶ μαρτυρίας· καὶ δεδοξασμένα περὶ αὐτ τῆς λελαληκότες, περὶ τῆς οὐρανίου πόλεως ἐκείνης εἰρηκότες ἂν εἴημεν, τῷ πᾶσαν ὡς ἐν ἀκηλιδώτῳ ταύτῃ κατόπτρῳ θεωρεῖσθαι, καὶ αὐτὴν ὄντως πόλιν Θεοῦ καθεστηκέναι. Διττὰς δὲ ἡμῖν ᾿Αναστασίας οἶδεν ὁ λόγος· περιφανεῖς μὲν, καὶ ἐκ περιφανῶν κατὰ σάρκα τυγχα νούσας· περιφανεστέρας δὲ πολλῷ μᾶλλον κατὰ τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν· καὶ ἄμφω μὲν ἐκ τῆς προσουτέρας Ρώμης ώρμημένας· ἄμφω δὲ ταύτην, τῆς ἀκαταλύτου τῶν ἁγίων πόλεως ἀντικαταλλαξάσας ἀλλ᾽ ἡ μὲν ἀνδρὶ πρότερον οὐκ εὐσεβεῖ, πρὸς βραχὺν ἀφθόρως συζυγεῖτα χρόνον· εἶτα θανάτῳ τῆς αὐτοῦ κακοτρόπου γνώμης ελευθερωθεῖσα, ἐν χηρείᾳ τών φρονι, καὶ πάσῃ δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι ζῶσα διο ετέλει. Ἡ δὲ παιδιόθεν ἀποδεδομένη παρθενῶνι, καὶ ψυχὴν ἅμα σώματι καθιερουμένη τῷ Κυρίῳ, ἀμίαν· τον ἄχρι τέλους αὐτῷ τὴν ἱερὰν παρθενίαν διετήρη latis. Locum hunc P. Goar, ante allatum Sirmio corpus sanctae Anastasiæ vocatum fuisse ait 'Αναστάσεως, quod Gregor. in eo sacra fidei dogmata in Arianos exponens, veram doctrinam e veterno excitaverit; vel quod ibi mulier prægnans ex alta porticu in terram lapsa et contrita, vitam receperit. Novi hæc etiam ab aliis dicta, sed nulla firma veritate. Ante enim Gregorium 'Αναστασία erat, nec aliter ipse, aut alii antiquiores ecclesiam illam, seu mare tyrium vocant, quod hinc tamen, auctore eodem Gregorio, quasi omen et oraculum habuerit susciLandæ in eo fidei; idemque dicatur, suscitandæ illius mulieris, si vera sit illa historia, quam non moror. Certe differunt hæc toto cœlo, mirorque sic confundi ut et quod doctus Billius elegansque interpr. istud Greg. ἐν τῷ συντακτηρίῳ, Χαίροις, Αναστασία μοι τῆς εὐσεβείας ἐπώνυμο. Vale, Anastasia, nomen a pietate habens, exponit, templum resurrectionis, sive magis ex Nicetæ Comment. ita perstringit: Hoc templum Constantinopoli construxit Gregorius, eique Anastasiæ, id est Resurrectionis, nomen indidit. Falsa omnia. Invenit Gregorius ædiculam illam Anastasiæ ab Arianis spreLam, cepitque in ea orthodoxos congregare: nec women ei indidit, sed quod erat, Αναστασία, nomen gumentum sibi eam orationis proponens, modo obscure et symbolice, modo autem clare ac splendide, hujusce civitatis laudat magnificentiam, ejusque in coelis occultam enarrat gloriam. Siquidem igitur nobis etiam tanta esset seṛmonis gratia ac spiritus vis, ut nos quoque haud secus ac sacri theologi, ad tantam argumenti celsitatem, quantum satis sit, possemus intendere, rationabilissimum forsitan esset ominiumque utilissimum in solo illo supra quam eximio fulgore fixo mentis oculo, in eumdem ipsum orationis fluxum dirigere. Quandoquidem autem tantum ab ejus claritate deficimus, quantum abest ut et solem hunc aspectabilem totum oculo comprehendere possimus; coelestis illius civitatis laudem universim, ut quam assequi non liceat, impræsentiarum quidem omittamus, ac revereamur a facie ejus; unam vero illius partem pulcherrimam ac lepidissimam (eximie scilicet splendidam Anastasiam) animo assumentes, fortissimæque patientiæ ac martyrii virtute beatam prædicantes, omnis illius coelestis civitatis laudes videamur prosecuti esse, quod tota hæc velut in purissimo speculo mea inspiciatur, ipsaque vere civitas Dei exsistat. Duas porro novimus Anastasias, ambas illustres, alque ad carnem quod attinet, illustri stemmate salas, confessione autem, quæ est in Christo, longe illustriores; ortasque ambas seniore Roma, ac quæ ambæ, immortali sanctorum civitate banc commutarint. Verum altera quidem ad breve tempus viro improbo incorrupte copulata, tumque mortis incursu ab ejus maligna mente liberata, castæ viduitatis studiis, omnique justitia et sanctitate instituta vita, perseveravit. Altera vero, a puero virginum cœtui addicta, animoque simul ac corpore Christo consecrata, impollutam in finem usque virginitatem illi conservavit. Ac quidem illa, a majoribus reliquit; quod nusquam Resurrectio, id est 'Aváστασις (id enim celebre duntaxat Jerosolymis martyrium a Constantino in loco Resurrectionis ac Dominico sepulcro ædifcatum), sed Αναστασία seu Anastasia martyrium et ecclesia ac ædes, trito illo Græcorum usu, quo templa vocant eodem ipso nomine illorum, quibus illa dicata sunt. Hæcque hactenus de Anastasia vere φαρμακολυτρία, quasi quæ omne dæmonum maleficium solvat, omnemque languorem et morbum depellat, singularissimo illo sanitatum dono, quo aucta a Deo est, ejus præmin charitatis et fidei, qua sic confessoribus ministravit, non quæ veneficæ unquam nomine laboraverit, ut inficete Langus somniavit; ipseque heterodoxus nostratium simplicioribus imposuit: non sie Ge nebr. archiepiscopo Aquensi viro erudito, qui verum vocis sensum agnovit, et in Græcorum Fastis, seu eorum Calendario, ut vocant, expressit. Διττὰς δὲ ἡμῖν ᾿Αναστασίας. Sic Acta Me taphrastea quæ hinc ducunt exordium: tres tanien, haud infelici conjectura, invenisse mihi visus sum, aliquamque Sirmiense a duabus Romanis hic recensitis, ut recens Fr. Maria Florent in Martyr. Lucensi.

ORATIO XVII. IN LAUDEM S. ANASTASIA. Ἐπειδὴ τοίνυν ταῦθ' οὕτως ἔχειν καλῶς ὑπείληπται, φέρε δὴ καὶ ἡμεῖς, κυβερνήτην μὲν ἐπικαλεσάμενοι τὸν ἀγωνοθέτην Χριστόν· εὐρίῳ δὲ πνεύματι τῷ Παρακλήτῳ κεχρημένοι, τῷ πελάγει δὴ τούτῳ, τῶν τῆς μεγάλης ᾿Αναστασίας ἄθλων τὸν λόγον ἐπ· αφῶμεν· τοῦτό γε δι' εὐχῆς ἔχοντες μόνον, ὥστε κατ ευθυνθῆναι μὲν ἡμῖν τὸ σκάφος τοῦ νοῦ πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας ἀκινδύνως ὅρμον· τὸν παντοδαπὸν δὲ τῶν ἀγωγίμων, εἴτ' οὖν ἐπαίνων φόρτον, οία δή κεχα. ρισμένα δῶρα καὶ φίλα, τῇ παρθενομάρτυρι προσενεγκεῖν. Αλλοις μὲν οὖν πατρίδα τὴν βασιλίδα καὶ μεγα λόπολιν αὐχοῦσι Ῥώμην, καὶ γένους δὲ τῶν παρ' αὐτοῖς λαχοῦσι λαμπροῦ, ἔξεστιν ἴσως μεγαλοφρονεῖν, καί τι πλέον τῶν ἀγενεστέρων ἔχειν δοκεῖν· οἷς οὐδὲν οίκοθεν ἔχουσιν εἰς εὐδοκίμησιν, ἐντεῦθεν εὐκλειά τις προσγίνεσθαι νομίζεται· τῇ δὲ οὐδὲν οἶμαι μέγα Ρώμης πεφυκέναι βλαστόν. Οὐδὲν αὐτῇ τὸ ἐπίσημον, εἰ γενεᾶς οὖσα τυγχάνοι περιφανοῦς· τοὐναντίον μὲν οὖν, μέγα τῇ πόλει Ρωμαίων, τὸ πολίτιν αὐχεῖν Αναστασίαν. Επίσημοι δὲ δι' αὐτὴν, οὐχ οἱ κατὰ σῶμα συγγενεῖς μόνον, πολλῷ δὲ πλέον οἱ διὰ πίστεως αὐτῇ προσοικειούμενοι. Πῶς οὖν πατρίδος ἢ γένους σεμνότητι σεμνύνεσθαι νομίζειν εἰκὸς, τὴν ἁπάσας τῶν πιστῶν γενεὰς δι᾽ ὑπερβολὴν ἁγιότητος εξευγενίζουσαν; Οὐδεὶς ἔπαινος μάρτυσιν· οὐδὲ καθόλου τοῖς ἄνωθεν γεγεννημένοις, καὶ πρὸς οὐρανὸν τὸ πολίτευμα μεταθεμένοις, ἡ τῶν κάτω λαμπρότης συγγενῶν. Ὅθεν καὶ ἡμεῖς τὰ κάτω παραλιπόντες, ἐκ τῶν οἰκείων ἀνδραγαθημάτων τῇ μάρτυρι τοὺς τῶν ἐπα:- των ἀναδησώμεθα στεφάνους. Ἡ μὲν οὖν ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς βίωσις, εἴτ' οὖν ἀναστροφή, καλή τε καὶ δεξιά· καὶ οἴαν εἰκὸς ἀνατεθράφθαι, τὴν πρὸς τηλικαύτην ταμιευομένην μαρτυρίαν. Εγκράτειαν μὲν γὰρ ἡ πανάμωμος, οὐχ ὕπνου μόνον, οὐδὲ βρωμάτων καὶ πομάτων, ἀλλὰ καὶ θυμοῦ παντὸς καὶ ἐπιθυμίας αλόγου κατορθοῦσα· καὶ γλῶσ στο χαλινοῦτα, καὶ πᾶσαν αἴσθησιν, καὶ πᾶσαν ψυχῆς κίνησιν παιδαγωγοῦσα καὶ κατακοσμοῦσα " ἀενάῳ δὲ προσευχῇ καὶ μελέτῃ τῶν ἱερῶν σχολά ζουσα Γραφών, νεκροῖ μὲν τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, ζωοποιεῖται δὲ πνεύματι· τούτοις δὲ τῆς ἀρετῆς τοῖς ὅπλοις κατοχυρωθεῖσα· μᾶλλον δὲ Χριστὸν ὅλον διὰ τῶν ἀρετῶν, ὡς θώρακα δικαιοσύνης, ὡς περικεφαλαίαν σωτηρίου, ὡς μάχαιραν δίστομον καθοπλισθεῖσα· ἐπειδὴ πρὸς τελειοτέραν ἧκεν ἡλικίαν, πρὸς Ισχυροτέραν πάλην τοῦ δράκοντος, τοῦ θάλασσαν μὲν, ὥσπερ ἐξάλειπτρον, κατὰ τὸν Ἰώβ, ἡγησαμένου εἰς περίπατον δὲ τὴν ἄβυσσον λογισαμένου· τοῦ σίδηρον μὲν, ἄχυρα· χαλκὸν δὲ, ὡς ξύλον σαθρὸν νο μίζοντος. Κατὰ τούτου νεάνις ἁπαλὴ καὶ ἀπειρίγαμας, σφόδρα κατευμεγεθεῖν νεανιεύεται. Ὁ δὲ, ταῖς ἀπὸ τῶν λογισμῶν ἐκ νεότητος ἀκίσιν ἐναλλόμενος, καὶ ποικίλως ταῖς ἐπαναστάσεσι διὰ τῶν παθῶν ἐξβαγείς· ἐπεὶ μὴ οἷό; τε γέγονεν τῆς κόρης καταστρα Quandoquidem igitur hæc se recte habere visum est, age jam nos quoque certaminis præside Christo gubernatore invocato, secundoque Spiritu atque amatu Paracleto usi, huic magnæ Anastasiæ certaminum pelago sermonem immittamus, unum hoc duntaxat in votis habentes, ut mentis nostræ scapha ad veritatis portum tuto dirigatur, et ut omnis generis mercium (laudum scilicet) vecturam (quippe grata munera placitaque) virgini atque martyri offeramus. Reliquis quidem, qui urbem augustam magnamıque Romam patriam glorientur, quique claro Romæ genere nati sint, liceat forsitan altum sapere, atque majus aliquid præ ignobili vulgo videri nactos esse: quibus nimirum cum a se nihil virtutis ad claritatem habeant, aliqua inde claritas videatur accedere; Anastasiæ vero, nihil magnum existimo Romæ germen fuisse. Nihil illi illustre, quod illustri claraque orta progenie; secus vero magna hæc Romanæ civitatis præstantia, Anastasia gloriari cive. Clari vero ejus gratia, nedum corporis illi affinitate conjuncti, sed et longe magis, fidei merito cultuque ei necessarii. Quonam igitur modo, patria sive generis claritate honestari jure putanda sit, quæ sanctitatis excellentia cunctas praeclare generationes nobilitet? Nullam martyribus laudem, nec prorsus illis quorum e cœlis nativitas est, ac qui suum municipatum in cœlum transtulerunt, terrenorum claritas cognatorum conferre censenda est. Quamobrem ipsi quoque illis omissis quæ terrena sunt, ex propriis facinoribus laudum coronas martyri contexamus. ☛ Coloss. 111, 5. 88 Ephes. vi, 14. 89 Job xL1, 18. Vitæ igitur a principio ratio, sive conversatio, proba atque ingenua fuit; quali nimirum educari conveniebat, quæ ad tantum martyrii certamen servaretur. Continentiam enim prorsus immaculata, nedum a somno, ciboque et potu tantum, sed et ad omni ira adversaque rationi cupiditate implens, linguamque frenans, omnemque sensum, atque animi motum omnem castigans perornansque, jugi denique orationi sacrarumque Scripturarum meditationi vacans, membra quæ sunt super lertam mortificat 87, vivificaturque spiritu: atque hisce virtutis armis communita: seu potius totum Christum virtutum cultu, velut loricam justitie 89, velut salutaris galeam, velut gladium ancipitem, arma nacta; ubi jam ad perfectiorem ætatem pervouerat, ad fortiorem draconis luctam ejus scilicet, qui auctore Jobo, mare reputat ut vas unguentarium ®, abyssumque habet in deambulatorium; atque ferrum paleas æstimat, æsque tanquamn fragile lignum) adversus hunc tenera innuplaque puella vires experiri fortiterque conniti audet. Ille porro cogitationum a juventute aculeis irruens, varieque perturbationum insurgentibus motibus pulsans et congrediens, quod puellam ex-

solatio, «laritas et graria. Orietur tibi vita et lux, in νὴν, μὴ νομίσῃς ἐγκαταλελεῖφθαι. Μὴ ἐκλυθῇς, Christo Jesu cum gloria æterna. ὡς παρεωραμένη· κάμνοντα δὲ τὸν λογισμὸν ἡ ἐἰπὶς διανεχέτω. Μικρὸν γὰρ ὅσον, καὶ σβεσθήσεται μὲν ἡ δριμύτης τῶν ἀλγεινῶν ἀνατε λεῖ δὲ παράκλησις, δόξα τε καὶ χάρις. 'Ανατελεί σοι ζωὴ καὶ φῶς, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ μετὰ δόξης αιωνίου. Cui virgo respondiens, ait: Orationis opus est, o mater! impleri vira gratia, quo tantæ persecutorum impressioni resistatur. Non enim te latet, juxta Dominicum sermonem, spiritum quidem prom. plum esse, carnem autem infirmam"**. Nempe debile quoddam vas corpus est, ne vel minimæ injuria resistere vulens. Sin autem virtus aliqua e cœlo subministrabitur, statim animus vigoratur, corpusque roboratur, ac mens divinis collustrata fulgoribus pius cogitationes ac theologicos propense sermones profert, Do. minum suum clarificans, eosque confundens qui illi adversantur. Tota enim Deo adhærens, nedum non cedit quidquam tormentis, verum etiam non raro irritat, qui torquere videntur, velut hoc quodammodo conducat, ut desiderii votique compos efficiatur. Verum sermones hos, domina colendissimu, missos facito, quæ hoc palam scias, me tuis pridem imbutam hortamentis, nec unquam vestri hujus consilii esse obliturum. Ad Dominum vero oratione fusa, ac pro me, mea illi arumna supplici volo exposita, magis juvabis ejus munere virtutem calilus addi- c tura, qua corruptoribus istis possim resistere. Ἡ δὲ παρθένος, Εὐχῆς ἔργον ἐστὶν, ὦ μήτερο εἶπεν ὑπολαβοῦσα, πλησθῆναι χάριτος ζώσης, ὥστε πρὸς τοσαύτην ἐπίθεσιν τῶν διωκτῶν ἀντισχεῖν. Οἶσθα γὰρ ὡς τὸ μὲν πνεῦμα, κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον, πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθε νής. Σκευος τι σαθρόν ἐστι τὸ σῶμα, μηδὲ πρὸς τὴν τυχοῦσαν οἷον ἐπήρειαν ἀντιβῆναι. Αν δ' ἄρα τις ἄνωθεν δύναμις ἐπιχορηγηθῇ, νευροῦται μὲν εὐθὺς ἡ ψυχή· στερεοῦται δὲ τὸ σῶμα· καὶ ὁ νοῦς δὲ, ταῖς θείαις περιλαμπόμενος ἀκτῖσι, λογισμοὺς εὐσεβείας καὶ λόγους καρποφορεί θεολογίας, δοξάζων μὲν τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην, καταισχύνων δὲ τοὺς ἀντιδιατιθεμένους αὐτῷ. Ολος γὰρ τοῦ κρείττονος γεγονώς, οὐ μόνον οὐκ ἐνδίδωσι πρὸς τὰς κολάσεις, ἀλλὰ καὶ παρ οξύνει πολλάκις τοὺς τιμωρεῖν δοκοῦντας ὥστε συνεργῆσαι τρόπον τινὰ τοῦτο πρὸς τὴν τῆς ἐφέσεως κατάληψιν. Ἀλλὰ τοὺς λόγους μὲν τούτους, ὦ κυρία τι μιωτάτη, πάρες· τοῦτο σαφῶς εἰδυῖα, ὡς ἐμὲ πάλαι τῶν σῶν ἠρτυμένην ἔχεις παραινέσεων, καὶ οὔποτε τῆς ὑμετέρας επιλησομένην συμβουλίας· ἐπὶ τὸν Κύριον δὲ τὴν δέησιν ἐκ· χέουσα, καὶ αὐτῷ τὴν ὑπὲρ ἐμοῦ θλίψιν ἀπαγ γέλλουσα, μᾶλλον ὠφελήσεις, οὐρανόθεν δύναμιν προστιθεῖσα διὰ προσευχῆς, δι' ἧς ἀντικαταστήναι δυναίμην τοῖς λυμεῶσι τούτοις Ετι τοῦ ῥήματος ὄντος ἐν τῷ στόματι αὐτῆς, ἐπεισ έρχονται μὲν ἀναίδην οἱ ἀναιδεῖς· σίδηρα δὲ περιθέντες, καὶ τρόπον αἱμοβόρων λύκων τὴν ἱερὰν ταύτην ἁρπάσαντες ἀμνάδα, τοῦ ἡγεμόνος κατέναντι παρέστησαν. Εἰστήκει δὲ ἡ παρθένος όλον νοερώς ἐνδεδυμένη Χριστόν· καὶ τῇ μὲν ὑπερφυεῖ τοῦ προσώπου καλλονῇ, τὰς τῶν ὁρώντων ὄψεις καταστρά πτουσα, τὸν ἀντίπαλον δὲ τῇ τῆς διανοίας τραυ ματίζουσα στερρότητι. "Ωσπερ δὲ τὸ βλεπόμενον κάλλος ἐλύπει τοὺς ὁρῶντας (πᾶς γὰρ ἀστοχῶν τοῦ κατ' αὐτὸν ἡδέος, ἄχθεται δηλαδὴ καὶ δυσχεραίνει), Ejus necduin ore verbum egressum erat, cum procaces procaci impetu cubiculum irrumpunt; ferrique pondera adhibentes, ac luporum cruentorum more sacram hanc agnam rapientes, coram præside stiterunt. Stetit autem virgo, totum mente induta Christum; ac quidem eximia vultus pul. chritudine, cernentium oculos velut radiante quodam fulgure perstringebat; mentis vero firmitate, adversarium dire vulnerabat. Quemadmodum autem oculis conspicuus decor, moleste habebat videntes (quisquis enim re frustratur, quam dulcem habet, dolet nimirum et indignatur): sic et animo οὕτω δὴ καὶ τὸ κρυπτόμενον, τὸν κρυπτόν αὐτῆς καὶ latens, latentem ejus prorsusque gravem æmulum, ad acriorem æmulationem gravioremque furorem incitabat. Quonam igitur modo singulari excellentia præslans certamen hoc oratione representaverim? Quod tibi nomen? ait Probus, prima statim ad cam quæstione. Cui illa: Anastasia quidem apud homines eorumque usu vocor; Christiana vero, mihi verum atque proprium nomen est. Cui Præses, rursus subjungens: Quid causæ est, cur Anastasiam vocent? Quia nimirum, inquit puella, suscitat me Dominus coram vobis, ut et te hodie patremque tuum Satanam plane confundam. Ο vivam vocem! Ο * Matth. xx, 11. παγχάλεπον ἀντίζηλον, εἰς πικρότερον ζῆλον καὶ λύσσαν ήρέθιζε χαλεπωτέραν. Πῶς οὖν ἀξίως τὸν ὑπερφυῆ τοῦτον ἀγῶνα τῷ λόγῳ παραστήσαιμι; Τί σοι, φησὶν, ὄνομα, πρῶτον ὁ Πρόδος τὴν μεγαλώνυμον ἀνείρετο. Αναστασία μέν, ἔφη, παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ὀνομάζομαι Χριστιανὴ δέ μοι τὸ ἀληθινὸν ὄνομα καὶ κύριον. Ὁ δὲ, Τοῦ χάριν, αὖθις ἔλεγεν ὑπολαβών, Αναστασίαν σε καλοῦσιν; Οτι, φησὶν ἡ νεάνις, ἀνίστησί με Κύριος κατὰ πρόσωπον ὑμῶν, ἵνα καὶ σὲ σήμερον, καὶ τὸν πατέρα σου καταισχύ νω Σατανᾶν. Ο φωνῆς ζώσης 1 ώ λαμπρᾶς καὶ

ORATIO XVII IN LAUDEM S. ANASTASIÆ. ται. Ταῦτ᾽ οὖν ἀκηκοότα Πρόβον, ἀσχέτῳ μὲν ἁλῶ- correptus ira, acerbo mandato puellam mox adduci και παραυτίκα θυμῷ· πικρῷ δὲ προστάγματι τὴν κόρην εὐθὺς ἄγεσθαι κελεῦσαι. Αὐτίκα τοίνυν τὴν παρθενικὴν ἐστίαν, οἷς ἐπιτέ τραπτο, κατειληφότες, πέλυξί τε καὶ λαξευτηρίοις τὰς θύρας καταράξαντες τε καὶ ἐπεισπεσόντες: ἐπειδὴ μόνην ἐξεκαλοῦντο τὴν ᾿Αναστασίαν· τὴν ἱερὰν Σοφίαν τούτους παραιτεῖσθαι μικρὸν ἐπι σχεῖν, καὶ τὴν ζητουμένην εὐθέως παρασχείν. Καταλαβομένην δὲ τῆς παιδὸς, καὶ ἐν ἀποκρύψῳ κατα έναντι τοῦ θυσιαστηρίου στᾶσαν, τοιοίσδε πρὸς αὐτ τὴν βήμασι κεχρῆσθαι· Εγώ μέν, ὦ θυγατέρων ἐμοὶ καλλίστη καὶ που θεινοτάτη, τῆς καλῆς ἀνατροφῆς, καὶ τῆς κατὰ Χριστὸν ἀγωγῆς τὴν ἐπιμέλειαν, ὡς οἷα τε ἦν, εἰς τὴν ἐπεδειξάμην χάριν. Λοιπὸν εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος καταντήσασα Χριστοῦ, ἄπιθι μετὰ χαρᾶς πρὸς αὐτόν. Αὐτῷ νυμφεύομαι σε μυστικώτερον σήμερον καὶ τελειότερον, τὴν ἐκ βρέφους αὐτῷ καθηρμοσμένην. Αὐτῷ σε νῦν παραδίδωμι φιλοτιμότερον. Πρὸς τὸν οὐράνιον τούτῳ συνανάβαινε νυμφῶνα. Ιδού, ὦ φίλτατον ἐμοὶ τέκνον, ὁ νυμφίος πάρ εστιν ἀῤῥήτως καλῶν. Ὁ νυμφών ευτρεπής· ὁ και τῶν ἀψευδής. Νῦν ἡ βασιλὶς καὶ κυρία καὶ θεογεννήτρια, νοητῶς προπορευθεῖσα, πρὸς τὸν ἄνω ναὸν συνεισάξει σε τοῦ βασιλέως. Νῦν ἀπόστολοι καὶ μάρτυρες, πρὸς τὸ τοῦ μαρτυρίου στάδιον ἀποδυομένην καθορῶντες, ὑπὲρ σοῦ τὸν Κύριον ἐκλιπαροῦσιν, καὶ ἐπὶ τῇ σῇ σταθερότητι προσδο- " κῶσιν ἀγαλλιασθῆναι. Νῦν ἄγγελοι σπεύδουσιν, ἀναβαίνοντες ἐπὶ σὲ καὶ καταβαίνοντες· καὶ φι λοφροσύναις λαμπραῖς, ὡς Χριστοῦ νύμφην, δεξιοῦσθαι κατεπείγονται. Τοίνυν βάδιζε την τεθλιμμένην ὁδὸν καὶ τὴν στενήν κρούουσα μὴ ἐνδῷς πύλην, ἄχρις οὗ προσενεχθῇς τῇ ζωῇ. Νόμος οὗτός ἐστιν τῆς μαρτυρίας, μὴ φείδεσθαι ψυχῆς, μὴ φείδεσθαι σώματος. Ομόσε τοῖς διώκταις χωρεῖν· τοὺς θεοὺς αὐτῶν ἐξουθενεῖν· μόνον Χριστόν ὁμολογεῖν· καλὴν ταύτην μόνην ἀναίδειαν ἡγεῖσθαι, ὑπὲρ Χριστοῦ γυμνοῦσθαι, κατατέμνεσθαι καὶ θανατοῦσθαι. Μνήσθητι, θύγατερ ἐμὴ, καὶ ἴδε, καὶ γνῶθι, ὅτι δίκαιον οὐ παθεῖν ὑπὲρ Χριστοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἀποθανεῖν. Εἰ γὰρ ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τί μέγα δούλῳ τὰ ἴσα τῷ Δεσπότῃ παθεῖν; Τοῦτο καὶ λυσιτελέστατον ἂν εἴη, μικρᾶς ἀνίας αἰώνιον ἀγαλλίασιν ὠνήσασθαι· καὶ βραχείας ὀδύνης, εὐφροσύνην ἀέν ναον καρπώσασθαι· καὶ πρόσκαιρον θάνατον, ζωῆς μὴ ληγούσης ἀνταλλάξασθαι. Τοῦτό τοι καὶ ῥᾴδιον ἔσται, τῇ πίστει κρατυνθείσῃ Χριστοῦ. Παρέσται σοι Χριστὸς, ὦ φιλτάτη παρ έσται κουφίζων τὰς ὀδύνας τῶν αἰκισμῶν. Εἰ δὲ καὶ μικρὸν ὀδυνᾶσθαι συγχωρήσειεν, ὥστε σου τὸ δόκιμον τῆς πίστεως κατεργάσασθαι ὑπομο " jubet. Confestim igitur, quibus imperatum erat ad virgiuis aedes venientes, securibusque et asciis fores perrumpentes ac irrumpentes, quod solam evocabant Anastasiam, deprecatur sacra Sophia tantisper subsistere, moxque exhibituram quam illi quærant. Assumpta vero puella, atque in occulto ante altare constituta, ejuscemodi ad illam verbis usa est: Ego quidem, o filiarum mihi pulcherrima ac desideratissima, probæ educationis ac Christiano ritu institutionis curam quoad licuit per facultatem, in tui gratiam exhibui. Jam, quæ ad mensuram ætatis evaseris plenitudinis Christi”, vade gaudio ad ipsum. Illi te hodie sacratius perfectiusque sponsam trado, quæ ab infantia ei desponsata sis. Illi te nunc ambitiosius offero; in cœlestem illi comes thalamum ascendito. Ecce, filia mihi charissima, adest Sponsus secreio vocans. Paralus thalamus est: Qui vocat verax est. Nunc Regina Dominaque ac Dei puerpera spiritaliter præiens, ad superum te Regis templum introducit. Nunc apostoli atque martyres exui conspicientes ad marlyrii stadium, Domino pro te supplicant, sperantque fore ut de tua constantia exsultent. Nunc angeli properant, ascendentes supra te et descendenles ", clarisque gaudii significationibus, ut Christi spousam, accipere festinant. Incede igitur coangustalam arclamque viam * pulsans, nulla remissione, januam, donec prasens vitæ sistaris. Martyrii ea lex est, ut non parcalus animæ, nec corpori parcatur. Cum persecutoribus illisque comites persistere: illorum deos spernere: solum Christum confiteri; uuam hanc præclaram impudentiam ducere, pro Christo nudari, conscindi, neci dari. Memento, filia nea, et vide, et scilo, juslum esse necdum pati pro Christo, sed et sæpius mori. Nam si illi pro nobis, ecquid magnum servo, ut pro Domino paria patiatur? Fuerit hoc quoque longe utilissimum, parva molestia æternam lucrifacere exsultationem: brevi dolore, perennem nancisci jucunditatem: temporaneam mortem, vita nunquam desitura commutare. Erit hoc quoque facile roborante Christi fide. Aderit libi Christus, charissima; aderit levans cruciatuum dolores. Quod si etiam parum affici dolore permiserit, ut probatio tuæ fidei patientiam operetur, ne pulaveris te derelictam esse. Ne dissolvaris, quasi despecta sis, quin fatiscentem animum spes contineat. Modicum enim aliquantulum, et exstinguetur acerbitas dolorum; orietur vero conEphes. 1, 13. • Joan. 1, 51. ss Matth. vi, 14. 95 | Petr. 1, 7

hacque animi contentione ac pericacia abjecla, τίς σοι λογισμοῦ σώφρονος ἐνέστακται φανίς, magnorum deorum clementic accede; velutque mundum amabilem, religiosam in eos mentem tibi asciscens, noli tantam præmature pulchritudinem tormentorum falce excisam tibi deperire. Neque enim ullus est qui non obsequentem e manu mea possit liberare. Omnia vero tua membra (probe scito) bestiis tradam devoranda. Mihi quidem, o præses, ait rursus subjiciens virgo martyr, nulla turpitudo est vestium istarum positiv, quin potius decor est, nudari pro Christo; atque indumento hoc abjecto, veterem hominem simul abjicere (quæ enim oculis conspicua sunt, signa sunt eorum, quæ mente intelliguntur), superindui vero norum, qui secundum Deum conflatus est in justitia et veritate”. Tibi autem reipsa turpe ac probrum est, quod malitiam sicut vestimentum indutus es, et intravil sicut aquu impietas in interiora tua, et sicut oleum scelerate mentis pravitas hæsit ossibus tuis ‘. Te igitur in istis, non vero me æquum est pudere, quod una cum hac tunica, carnali sorde deposita, ac gravante excusso terreno pondere, levis ac expedita Christum in cœlum sim secutura; quem velut tunicam lætitiæ et vestimentum salutis occulte secundum interiorem hominem indui *. Me vero alioqui etiam decebat quasi in stadio huic tribunali nudo corpore astantem, ita robiscum adversariis lucta congredi. Jam itaque tortores, ne cunctemini, ne moras nectite, ignis accendatur, rola distendatur, gladius vibretur, novacula acuatur. Ac, si libel, etiam fossa aperiatur, omneque mortia organum expediatur. Adhuc vero, martyrii amore succensa, ac velut divino quodam furore, castissima afflata, etiam hæc adjecit: Comminaris, sævissime ac dire tyranne, membra exscindenda? En in hoc tibi parala asio. Morte mullandam asseris? Et hoc volenti accidet animo; omnium mihi istud gratissimum, horum amissione membrorum ad vitam transire incorruplam. Itaque effodiantur oculi, ut sola interius mens limpidius elucescens, Deum clure ac inturbale videre possit. Amputentur aures et nasus: est mihi interior cordis audilus, quo mystica eloquia audiam: sunt mihi et nares, quibus ineffabilia Dei mei unguenta olfaciam. Num hæc potes, impurissime, gladio tuo amputare? Extrahatur vero etiam lingua, ut non ulira loquatur opera hominum ³; secum vero ipse animus loquatur et Deo. Radicitus evellantur dentes, abscindantur et labia; non enim hæc necessaria ei qui non amplius luteo cibo indigeat, sed qui solo Dei verbo secretius mystice alatur. Præterea auferantur aures: ac, si libel, auferantur etiam pedes. Sunt enim irreprehensæ manus (practicæ scilicet animæ τῆς προσπεσούσης ανασφήλασα πεισμονής, καὶ τὸ δύσερι τοῦτο καὶ φιλόνεικον ἐκριψαμένη, πρόσελθε τῇ τῶν μεγάλων εὐμενείᾳ θεῶν· καὶ τὸ πρὸς αὐτοὺς σέβας ὡς ἐπέραστον κόσμον ἐγκομβωσαμένη, μὴ βουληθῇς κάλλος τοσοῦτον πρόωρον εκθερισθῆναι. Καὶ γὰρ οὐδεὶς ἀπειθοῦ σαν τῆς ἐμῆς ἀπαλλάξαι δύναται χειρός· πᾶν δέ σου μέλος, εὖ ἴσθι, βοράν προθήσομαι θηρ σίν. Ἐμοὶ μὲν, ὦ ἡγεμόν, εἶπεν αὖθις ἡ παρθενό μαρτυς ὑπολαβοῦσα, οὐκ ἀσχημοσύνη των ίματίων τούτων ἡ ἀπόθεσις· εὐπρέπεια δὲ μᾶλλον, ὑπὲρ Χριστοῦ γυμνοῦσθαι, καὶ τῇ ἀποβολῇ τοῦ δε τοῦ ἐνδύματος, τὸν παλαιὸν μὲν ἄνθρωπον συναποβάλλεσθαι· σύμβολα γὰρ τὰ βλεπόμενα τῶν νοουμένων· ἐπενδύεσθαι δὲ τὸν καινόν, τὸν κατὰ Θεὸν συγκροτούμενον ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ. Σοὶ δὲ τῷ ὄντι καθέστηκεν ἀσχημο σύνῃ, ὅτι ὡς ἱμάτιον ἐνεδύσω την κακίαν καὶ εἰσῆλθεν ὡσεὶ ὕδωρ εἰς τὰ ἔγκατά σου ἡ ἀσέ βεια, καὶ ἡ πονηρία ὡσεὶ ἔλαιον ἐν τοῖς ὀστέοις σου. Σὲ τοίνυν ἐν τούτοις, ἀλλ' οὐκ ἐμὲ, δίκαιον αἰσχύνεσθαι· ὅτι τῷ χιτῶνι τούτῳ τὴν ἀπὸ τῆς σαρκὸς κηλίδα, καὶ τὸ ἀπὸ τῆς συναπεσκευα σμένη βάρος, κούφη λοιπόν καὶ εὐσταλὴς πρὸς οὐρανὸν ἕψομαι Χριστῷ· ὃν ὡς χιτῶνα εὐφροσύ της καὶ ἱμάτιον σωτηρίου κρυφίως κατὰ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον ἐνδεδυμαι. Εμὲ δὲ καὶ ἄλλως ἔδει καθάπερ ἐν σταδίῳ τῷ βήματι τούτῳ γεγυμνωμένην τὸ σῶμα παραστάσαν, οὕτω συμπλέ κεσθαι τοῖς ἀντιπάλοις ὑμῖν. Λοιπὸν, ὦδήμιοι, μὴ μέλλετε, μὴ ἀναδύεσθε. Τὸ πῦρ ἐξαπτέσθω, ὁ τροχὸς κατατεινέτω, ἡ μάχαιρα στιλβούσθω, δ ξυρὸς ἀκονηθήτω. Εἰ βούλει δέ, καὶ βόθρος ὀρυτ τέσθω, καὶ πᾶν ὄργανον εὐτρεπιζέσθω θανάτου. Ἔτι δὲ, τῷ τῆς μαρτυρίας έρωτι διαθερμαινομένη, καὶ οἱονεί πως ἡ πάναγνος ἐνθουσιῶσα, καὶ ταῦτα προσετίθει· Μελῶν ἀπειλεῖς, ὡμότατε, τὴν ἐκτομήν; Ετοίμη πρὸς τοῦτό σοι παρέστηκα. Θανάτῳ ζημιοῦν ὑπισχνῇ; Εἰς τοῦτο παρεσκεύασμαι. Τοῦτό μοι τῶν πάντων θυμηρέστατον, τῇ τῶν μελῶν ἀποβολῇ τούτων, πρὸς τὴν πανακήρατον μεταβῆναι ζωήν. Οφθαλμοὶ τοίνυν ὀρυττέσθω σαν, ὡς ἂν μόνος ἔνδον ὁ νοῦς διαυγέστερον ἐκλάμψας, τὸν Θεὸν καθαρῶς ὁρᾷν καὶ ἀνεπιθολώτως δυνηθῇ. Περιαιρείσθωσαν ὦτα καὶ μυκτήρ ἔστι μοι κρύφιον οὓς ἐγκάρδιον, ᾧ μυστικῶν λογίων ἀκροῶμαι· ἔστι μοι καὶ μυκτήρ, ᾧ τῶν ἀφράστων τοῦ Θεοῦ μου κατοσφρῶμαι μύρων. Μὴ ταῦτα δύνῃ, μιαρώτατε, τῇ μαχαίρᾳ σου περι ελεῖν; Εξολκέσθω δὲ καὶ γλῶσσα, ὡς ἂν μηκέτι λαλῇ τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων, ἑαυτῇ δὲ νοερῶς ἡ ψυχὴ συλλαλῇ καὶ Θεῷ. Εκριζούσθωσαν οἱ ὀδόντες· ἐκκοπτέσθωσαν καὶ χείλη· οὐδὲ γὰρ τούτων χρεία, τῷ μηκέτι πηλίνης ἐπιδεῖ τροφῆς· μόνῳ δὲ τῷ Θεοῦ ῥήματι κρυφομύστως τρεφο " Ephes. vi, 22-24. 4 Psal. cvil, 18. 4 Isa. Lx1, 10. • Psa!. xvi,'4.

ORATIO XVII. IN LAUDEM S. ANASTASIÆ. πεπαρρησιασμένης ἀποκρίσεως 1 ἣν Πρόβος μὲν splendidam liberamque confessionem! qua Probus ἀκούσας, συνεχύθη καὶ συνέπεσεν· οὐ γὰρ ἔχειν ἔτι χρηστὰς περὶ αὐτῆς ἐλπίδας· διάβολος δὲ τὴν ὄψιν ἐῤῥαπίσθη. Αγγελοι δὲ ἐκρότησαν· ὁ δὲ Κύριος ἐν οὐρανοῖς ἐπεσφράγισεν. Τί οὖν ὁ σοβαρὸς δικαστής; Πρῶτα μὲν θωπείαι; κατακηλεῖν ἐδόκει, καὶ κολακευτικαῖς λαλιαῖς συλαγωγεῖν τὴν ἀσύλητον ἐπείρα· καὶ, Πείσθητί μοι, συνεβούλευεν, ὦ θύγατερ, καὶ τοῖς μεγάλοις προσ πεσοῦσα θεοῖς, καὶ τῶν ἱερῶν ὀργίων μετασχοῦσα, ζευχθήσῃ μὲν τῶν πρώτων τῆς πόλεως καὶ περιφανεστάτων ενί· προστεθήσεται δέ σοι χρυσὺς, ἄργυρος, ἱματισμός, ἀνδραπόδων τε καὶ κτηνῶν ἀμύθητος περιουσία. Εσῃ δὲ περίβλε πτος καὶ μακαριωτάτη γυναικῶν, παντοίοις ἀγαθοῖς κομῶσα, καὶ δόξῃ παντοδαπῇ καταγλαϊ ζομένη. Σκέψαι τοιγαροῦν, ὦ κόρη, καὶ κατάλληλα τῇ ὡραιότητι τῆς ὄψεως βουλευσαμένη, τὴν μα ταιότητα μὲν τούτων τῶν λογισμῶν ἀπόθου· φρενήρη δὲ διάνοιαν ἐνδυσαμένη, μὴ βουληθῇς πεῖραν τῆς ἡμετέρας ἀγανακτήσεως λαβεῖν· μηδὲ κατὰ τοὺς ἄφρονας πείρᾳ μείνῃς μαθεῖν, οἶον κακόν ἐστιν ἀσέβεια. Ἐγὼ, καὶ τῆς φύσεως οἰκτείρων, καὶ τοῦ κάλλους κηδόμενος, ὡς πατὴρ φίλῳ τέχνῳ τὸ συνοῖσον εἰσηγοῦμαι· ἐὰν δὲ μὴ πεισθῇς, ἑτέρως, εὖ ἴσθι, προσενεχθήσομαί σαι. Η δὲ μάρτυς ὡς ἂν ὄφεως τὴν παραίνεσιν ταύ την εκτινάξασα τῆς ἀκοῆς, Ἐμοὶ, φησί, τὸ ζῆν, ὦ άνθρωπε, Χριστός· καὶ κέρδος δέ μοι λαμπρόν ότι μάλιστα, δι' αὐτὸν ἀποθανεῖν· δι' δν οὐ χρυ σίον, οὐκ ἀργύριον, οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν ἐπὶ γῆς ἐπόθησα τερπνῶν· αὐτὸν δὲ μόνον ὡς πολύτιμον ἔχουσα μαργαρίτην ἐν ἐμοὶ, πάντα πηλὸν ἡγοῦμαι· πάντα σκυβάλων ἀτιμότερα τὰ παρ' ὑμῶν. Βάσανοι δὲ καὶ ξεσμοὶ καὶ μελῶν ἀποκοπαὶ καὶ ὀνύχων σπαραγμοὶ καὶ θηρίων ἀλεσμοί, πρὸς ἡδονὴν μᾶλλον ἐμοὶ δι' ἐκεῖνον, ἢ ἄλγημα τυρ χάνουσιν. "Ωστε μὴ τὸ σωμάτιον ἡμῖν ὡς ἀδρανὰς οἰκτείρειν ὑποκρίνου, ἀλλὰ τὸ παριστάμενον τῇ ἐξουσίᾳ σου καὶ τῇ τῶν τρόπων ιταμότητι, τοῦτο ποίει μηδὲν ἀναβαλλόμενος· ὡς ἔγωγε ξυλίνοις ξοάνοις καὶ λιθίνοις, οὐκ ἂν προσενέγκαιμι προσκύνησιν εἰς τὸν αἰῶνα. Τούτοις ἡ καλλίστη παρθένος τὴν ὀργὴν ἐξάψασα τοῦ δικαστοῦ, χαλεπὸν δέ τινα καὶ βαρύμηνιν τὸν ἐν αὐτῷ δαίμονα παρασκευάσασα, ὅλην ἐφ' ἑαυτὴν τοῦ ὀλεθρίου θηρὸς ἐπεσπάσατο τὴν λύσσαν. Πρῶτον μὲν οὖν τοῖς ἐπὶ κόρης βαπίσμασι τὴν σεμνὴν ὄψιν ἐκείνην, ὡς φλυαρείν τολμῶσαν κατηκίζετο. Επειτα, τὸν παρθενικὸν ἐπικαταῤῥηγνύειν αὐτῇ προσέταττε χιτῶνα· καὶ δὴ γυμνὸν ὅλον τὸ καὶ ἀγγέλοις αἰδέσιμον ἐκεῖνο σῶμα παραστησάμενος ὁ ἀναιδής, ἐπιγελῶν δὲ τῷ θεάματι καὶ κατορχούμενο;, Οὕτω σοι, φησὶν, ἀσχημονεῖν πρέπει, κατ' ὀφθαλ μοὺς ἁπάντων παρεστώσῃ γυμνῇ, καὶ καταγέ λωτα πᾶσι τοῖς ὁρῶσι σε παρεχομένη. Αλλ' εί audita, confusus est, conciditque (non enim adhuc bene de illa poterat sperare); diabolus in faciem ca'sus est; angeli, plausu excepere; ac postreino Dominus obsignavit in cœlis. Quid igitur superbus judex? primum quidem blanditiis deliniturum se putabat, adulatoriisqu.: sermonibus, quæ inviolabilis esset, deprædari teni tabat. Credito mihi, consulebat, filia, magnisque procidens diis, sacrorumque orgiorum particeps facia, uni procerum civitatis ac illustrissimorum nuptiarum fœdere jungeris: cumulabitur vero aurum, argentum, vestium cultus, serrorum pecorumque immensa substantia. Erisque spectabilis uc mulierum bealissima; nempe omnis generis bonorum copia afluens omnis claritate jucundaberis. Attende igitur, o puella, ac quæ oris venustati conveniant tibi ipsa cons!!-- lens, harum vanitatem pone cogitationum; sanamque mentem induens, cave sis nostræ periculum velis fucere indignationis; nec insipientium more exspectes, donec ipso rei experimento noveris, quantum malum impietas sit. Ego, et serus miseratione ductus, et pulchritudinis cura sollicitus, velut pater prædilcia filia, quod tuis rationibus conducit, hoc suadeo. Sin autem morem non gesseris, alia ratione ucturum me lecum noveris. ο Martyr vero velut serpentis virus exhortantis verba hæc, aure surda excutiens, Mihi, inquit, o lomo, vivere Christus est ", quam maxime vero splendidum mıhi lucrum, propter illum mori; cujus gratia non aurum concupivi, non argentum, non aliud quidquam eorum, quæ super terram delectabilia habentur, ipsum vero unum velut pretiosam nacta margaritam, omnia lutum existimo, cuncta quæ in censu habetis, stercoribus arbitror viliora "*. Porro tormenta et lanienæ membrorumque excisiones atque unguium discerptiones bestiarumque molæ, illius causa majori voluptate exhilarant, quam dolore excruciant. Idcirco noli simulare, mei te corpusculi ut imbecillis miseratione duci, sed quod tuæ potentia morumque procacitati impromptu est, nulla dilatione exsequere. Ad me sane quod attinet, ligneis lapideisque statuis nullum cultum adhibuero. His pulcherrima virgo accensa judicis ira, graveinque quemdam ac gravis iræ in eo dæmonem cum instruxisset, totam in seipsam exitiosæ feræ attraxit rabiem. Primum igitur impactis colaphis venerabilem illam faciem, velut quæ proterve nugari ausa esset, dehonestavit. Exinde virginalem illi tunicam dirumpi præcepit; nudumque totum corpus illud, etiam angelis venerabile, impudens homo producens, pro spectaculo illudebat ac insullabat. Sic, aiebat, decorum tibi turpiter agere quæ ob omnium oculos nuda astes, risumque cunctis videntibus præbeas? Sed si qua tibi sanæ rationis gulta inspersa est, ab stupore qui incidit emergens, º7 Philipp. 1, xxI. se Matth. xml, 46; Sap. vu 9; Philipp. 111, 8.

ORATIO XVII. IN LAUDEM S. ANASTASIÆ. μένεις. Αφαιρείσθωσαν πρὸς τούτοις χεῖρες· rires) quibus liceat placere Dev; sunt et pedes, ικος laqueos supergredientes, quæ per veram contemplationem ad eum diriguntur viæ. Prius vero ungues eximile, quo plura a vobis victoria ac coronarum mihi ambitiose præsto sint argum nía. Frustra mihi eliam forsan quod inest, uberum par. Ut quid enim etiam prostabunt, ut luscivis oculis escam sufficiant? His quoque novacula adhibeatur. Meæ sunt propter Christum tormenta delicia. Eos qui cruciatus ingerant, benefactorum loco habeo. Utinam mihi conlingat membris omnibus, eum qui finxit, glorificare! Utinam et corpore et spiritu eum sanctificare. Sic enim me illi integram adhibendo, integre illius frui dulcedine valeam! Festina igitur, o tyranne, ut et mihi ad pulcherrimi optimique desiderii consecutionem viam facias, libique ipse tenebras ac jugem caliginem thesauro reponas. ἀφαιρείσθωσαν, εἴ σοι δοκεῖ, καὶ πόδες. Εισί μοι χείρες άληπτοι, αἱ πρακτικαὶ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, αἷς ἂν εὐαρεστήσαιμι Θεῷ· εἰσὶ πόδες, τὰς σὰς παγίδας ὑπερβαίνοντες, αἱ πρὸς αὐτὸν εὐθυ νόμεναι διὰ θεωρίας ἀκραιφνούς πορείαι. Πρότερον δὲ τοὺς ὄνυχας ἀφέλεσθε, ἵνα μοι πλείους φιλοτιμήσησθε νίκης καὶ στεφάνων ἀφορμάς. Περιττή μοι τυχὸν καὶ τῶν μαζών αὕτη περίκειται ζυγάς· ἵνα τί λίχνοις όμμασιν ἔτι δέλεαρ προκείσονται; 'Απτέσθω καὶ τούτων ὁ ξυρός· τρυφή μοι διὰ Χριστόν ἐστι τὰ κολαστήρια· εὐερα γέτας ἡγοῦμαι τοὺς κολαστάς. Είθε γένοιτο πᾶσι μέλεσι δοξάσαι τὸν πλαστουργόν. Είθε μοι καὶ τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι τοῦτον ἁγιάσαι. Οὕτω γὰρ ἐμαυτὴν ὁλόκληρον αὐτῷ παραστήσασα, ὁλοκλήρως ἂν ἴσως τῆς αὐτοῦ γλυκύτητος ἀναι μην. Σπεύδε τοίνυν, ὦ τύραννε, ἐμοὶ μὲν τῆς καλλίστης ἐφέσεως τὴν ἐπίτευξιν ὁδοποιῶν· σαυτῷ δὲ σκότος καὶ κόλασιν θησαυρίζων διηνεκή. Τούτοις Αναστασία τοῖς λόγοις καταπλήξασα τὸ θέατρον, καὶ ἀγγέλους μὲν κατατέρψασα, καὶ τὸν τῶν ἀγγέλων κατευφράνασα Δεσπότην· εὐφροσύνη γὰρ ἄγαν Θεῷ Δεσότῃ, πιστοῦ θεράποντος εὐγνωμο σύνη· δαίμονας δὲ καὶ τὸν αὐτῶν προστάτην συμφύ βασα· αὐτὴ μὲν ἄτρομος ἵστατο, καὶ τὴν γνώμην ἀπερίτρεπτος, πρὸς τὸν Ἰησοῦν μόνον τοῦ νοῦ τὸ βλέμμα προσερείδουσα, καὶ τὴν ἀπ' αὐτοῦ συμμαχίαν ἐπικαλουμένη. Ο δικαστὴς δὲ, ἐπειδὴ τρυφεράν έβλεπε παῖδα, αρρενωπῷ γνώμῃ τῆς κολακείας οὐκ ἐνδιδοῦσαν μαγγανεύμασιν· σταθερῷ δὲ καὶ γαύρῳ τοῦ νοῦ παραστήματι, οὐ μόνον οὐκ ἐκπλησσομένην τὰς ἀπειλάς· ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν κολαστηρίων δριμύτητος ὑπερφυῶς ὑπερφρονοῦσαν· μηδενὶ δὲ λοιπόν τρόπῳ τὸν τῆς ἀηττήτου τόνον ἐκμοχλεύειν ἔχων, ἐμαίνετο, ἐκορυφοῦτο θράσει· βαρέως ἄγαν κατὰ τῆς παρεστώσης ἀείπαιδος ὑλάκτει. Πρῶτον μὲν οὖν ἐκ τεσσάρων τανυσθεῖσαν, καὶ πάλεις προσδεθεῖσαν, ηρέμα κουφισθῆναι τῆς γῆς, καὶ κάτωθεν μὲν πῦρ, ἐλαίῳ καὶ πίσσῃ, θείῳ καὶ κληματίσιν ὑφαπτόμενον, τοῖς τιμίοις αὐτῆς ἐκέλευ δεν υποστρωθῆναι σπλάγχνοις. Ἐπὶ πολὺ δὲ τῶν ἀλγηδόνων εὐπετῶς ἀνατλάσης τὴν ὀξύτητα (εἶχε γὰρ ὄντως, εἶχε Χριστὸν ἐπίκουρον ἀληθῆς, καὶ τῶν σπλάγχνων μὲν κάτωθεν ἐξοπτωμένων, συμφρυγομένων δὲ καὶ σπωμένων τῶν ἐντέρων τε καὶ τῶν ἐνῶν· τοῦ αἵματος δὲ ξηραινομένου, καὶ τεφρουμένων τῶν φλεβών· τῆς ζωτικῆς δὲ δυνάμεως τῶν μὲν ἐμπιμπραμένων μελῶν ὑπαπιούσης· νεκρὰ δὲ τὰ ὧν ἀφο εστήκοι καταλιμπανούσης· διαῤῥηγνυμένου δὲ καὶ τοῦ νώτου τοῖς μάστιξι και διαῤῥυϊσκομένων τῶν σαρχῶν, οὐδεμία τῇ ἀθλοφόρῳ προσπίπτειν αἴσθησις ἐδόκει· ὅλη δὲ τοῦ συγκρατοῦντος αὐτῇ τὸ πνεῦμα γενομένη, καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν ἐκστάσει τὴν αἰσθητι τὴν μικροῦ δύναμιν παρεθεῖσα, οὔτε τῶν ἄνωθεν Παρεστώσης ἀείπαιδος. Vox nova est, haud dubium qui pro ἀειπαρθένου posita, et ut candor ac innocentia puelle significetur. SuppliHis Anastasia verbis theatro stupore attonito, angelisque propense recreatis, atque angelorum Domino latitia affecto (valde enim Dominum Deum delectat fidelis servi gratus animus atque probitas), dæmonibus vero eorumque principe confusis turbatis atque, stabat virgo quieta atque libera, menteque inconcussa, in uno duntaxat Jesu defixo mentis oculo, atque illius opem implorans. Judex vero, quod delicatam puellam videbat virili animo nikit blanditiarum illecebris cedere, sed constanti superὑæque mentis praesentia ac audacia, nedum non minis conterreri, sed et tormentorum acerbitatem fortitudinis eximia vi spernere; cum nulla jam ratione invictæ mentis vigorem posset effringere, furore agebatur, audacia tumebat, graviterque admodum adversus astantem puram semper puellam latrabat. Primum igitur e quatuor distentam palisque alligatam, paulatim e terra levari, subtusque ignem oleo et pice, sulphureque et tormentis succensum, venerandis ejus visceribus substerni præcepit. Diu autem multumque acutos illa leniter sustinente dolores (quippe quæ Christum vere auxiliantem haberet), visceribusque deorsum igne assis, intesti nisque ac fibris pariter tostis ac dissilientibus; exsiccato quoque sanguine ac venis in favillam redactis, vitalique facultate exustis se membris subducente, emortuaque unde recessisset, ea reliquente; dorso quoque verberibus dirupto, carnibusque diuentibus, nullus inde forti pugili sensus effici videbatur: sed tota roborantis ei spiritum facta, excessuque in eum vix non dissoluta ejus sentiendi vi, nec plagas curabat quas superius tortor infligebat, nec ad incendia deorsum urentia animum attendebat: sed Christum solum enixe cia hæc eodem ordine narrata in Actis Metaphırastæis, sed non ea pompa, qua Nicetas illa prosesequilar exornatque.

rogans, caque mirabilia memorans, quæ olim καταφερομένων εφρόντιζε πληγῶν· οὔτε δὲ πρὸς τὰς Babylonæ tribus pueris exhibita essent, et qu'e semper illis exhibet, qui ejus causa malis afficiantur; velut rore quodam, oratione refrigerante, facile admodum cruciatus ferebat. Ilis itaque animuin despondens fera bellua, in rota distendi columbam immaculatam mandat; direque hac pressa machina, ossibus illi comminutis, nervisque ac medullis distentis, omnique ſere exartuata corporis commissura. At quonam modo a talis mortis impetu liberatur? Nempe accepta ad eum, qui salvare eain, ex morte posset oblata supplicatione, quam forte haud superduum videatur addere. Deus, Deus spirituum, aiebat, omnisque carnis, qui sapientia tua res produxisti, rerumque oculis conspicuarum pulcherrimam (hominen scilicet) ad imaginem tuam fecistis; atque hunc pro sæculi hujus dispensatione, carne ac cule vestisti, ossibusque ac nervis compegisti, vitamque ac misericordiam tribuisti ei; tu, Domine, misericors curator jussisti per Prophetam, dicens: Invoca me in die tribulationis luæ, eruam te, et glorificabis me '. Ecce hodie benigni tui illius mandati recordata fortiter invoco; erue et libera me a violentia quæ arctal me; atque a doloribus quæ me nunc premunt, immunem redde: et ostende mihi miscricordiam tuam, et salutare tuum dona³: ut in te, in finem usque legitime desudato certamine, tibi gloriam submittam, Patri et Filio et Spiritui sancto, quoniam solus es glorificatus in sæcula. Amen. κάτωθεν ἐπεστρέφετο πυρώσεις μόνῳ δὲ προσευχομένη Χριστῷ, καὶ τῶν θαυμασίων αὐτὸν ὑπομιμνήσκούσα, ὧν τε πάλαι κατὰ τὴν Βαβυλωνίαν τρισὶ νεανίαις, καὶ ὧν ἀεὶ τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ κακουμένοις ὑποδείκνυται· καθάπερ δρόσῳ τινὶ τῇ προσευχή καταψυχομένη, εὐμαρῶς ἄγαν ὑπέφερε τὰς ἀλγηδόνας. Τούτοις οὖν ἀποκαμὼν ὁ θὴρ ἐκεῖνος, ἐπὶ τροχοῦ κατατείνεσθαι τὴν ἄσπιλον ενετέλλετο περιστεράνο δεινῶς δὲ τῷ μαγγάνῳ καταπιεσθεῖσα· τῶν ὀστῶν μὲν αὐτῇ συνθλωμένων, ἐντεινομένων δέ γε τῶν νεύρων καὶ μυῶν· καὶ πάσης δὲ σχεδὸν ἁρμονίας τοῦ σώματος ἐξαρθρουμένης· τίνα τρόπον τῆς τοιαύτης τοῦ θανάτου ῥύμης ἀπαλλάττεται; Ικετηρίαν δεκτὴν πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὴν ἐκ θανάτου " προσενέγκασα, ἣν ἴσως οὐ περιστὸν προσθεῖναι Θεέ, θεὲ τῶν πνευμάτων, έλεγε, καὶ πάσης σαρκός· ὁ τῇ σοφίᾳ σου τὰ ὄντα παραγαγών, καὶ τῶν ὀρωμένων τὸ κάλλιστον, ἄνθρωπον, κατ' εἰκόνα στν πεποιηκώς· καὶ τοῦτον πρὸς τὴν οἰκονομίαν τὴν κατὰ τὸν παρόντα βίον, σάρκα περιβαλών καὶ δέρμα· ὀστέοις δὲ καὶ νεύροις ἐγείρας· ζωὴν δὲ παρ' αὐτῷ θέμενος καὶ ἔλεος· σὺ Κύριε φιλο άνθρωπο κηδεμὼν ἐνετείλω διὰ τοῦ προφήτου, Επικάλεσαι με, λέγων, ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου, καὶ ἐξελοῦμαι σε, καὶ δοξάσεις με. Ἰδοὺ δὴ σήμερον τῆς ἀγαθῆς σου ταύτης ἐντολῆς, ἡ ἐλαχίστη σου θεραπαινὶς ὑπομνησθεῖσα, στεῤῥῶς ἐπικαλοῦμαι· ἐξελοῦ καὶ ῥύσαι τῆς συνεχούσης βίας· καὶ απάλλαξον τῶν ὀδυνῶν, αἱ με νῦν πιέζουσι· καὶ δεῖξόν μοι τὸ ἔλεός σου, καὶ τὸ σωτήριόν σου δώρησαι· ὅπως ἐν σοὶ μέχρι τέλους νομίμως ἀγω νισαμένη, δόξαν ἀναπέμπω σοι, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ὅτι μόνος εἶ δεδοξα σμένος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Talia comprecans, a ferali illa machina solvitur; manuque statim divina, ad nativam sanitatem reducitur. Rursus ergo cruentus ille judex uncinis acutis in aere suspensæ, totum corpus ferreis ungulis dilaniari jubet. Rursusque illa Christum orans, propensioreque Dei cura fruens, carnificum dissolvit loros; depositaque, facile a laboribus recreatur, et ad nativam citius bonam habitudinem redit. At ne sic quidem insipiens voluit intelligere. Plane enim pugnax contentio erat, uti quod oculis subjectum erat, Anastasians iuter Probumque, sic nimirum quod mente intelligebatur, Christum inter et Antichristum: hunc nempe, hoc conantem, ut a recto sensu avocatam, simulacrorum inquinamentis pollueret; ilfum vero hoc studentem ac propense agentem, ut illo depulso, incontaminatum suum sibi figmentum exhiberet. Ursos aiunt in lustris latitantes, ubi semel a venatoribus in corde vulnus acceperint, importabilis iræ fieri, ac quidquid inciderit, repente enecare. Talis tunc erat Probus; sic nimirum iræ impotens Τοιαῦτα προσευχομένη, λύεται μὲν τοῦ χαλεποῦ μηχανήματος ἐκείνου· χειρὶ δὲ παραυτά κρείττονι, πρὸς τὴν κατὰ φύσιν ἁγίαν επάνεισι. Πάλιν οὖν ὀξέ σιν αὐτὴν ὀγκίνοις ὁ δεινὸς ἐκεῖνος δικαστής εἰς τὸν αέρα μετεωρισθεῖσαν, πᾶν σιδηροῖς ὄνυξι τὸ σῶμα κελεύει καταξαίνεσθαι· καὶ πάλιν αὐτὴ Χριστῷ προσευχομένη, καὶ κρείττονος εὐμοιροῦσα προμη θείας, ἐκλύει μὲν τὴν τῶν δημίων εὐτονίαν· κατενεχθεῖσα δὲ, ῥᾳδίως τε τῶν τόνων ἀνεῖτο, καὶ πρὸς τὴν φυσικὴν εὐεξίαν ὀξέως ἐπανῄει. Αλλ' οὐδ' οὕτως ὁ ἀσύνετος ἠβουλήθη συνιέναι· ἅμιλλα γὰρ ὄντως ήν, ὥσπερ τὸ βλεπόμενον, Ανα στασίας μεταξὺ καὶ Πρόβου, οὕτω δὴ τὸ νοούμενον, Χριστοῦ καὶ ᾿Αντιχρίστου· τοῦ μὲν, ὅπως τῆς ὀρθῆς ἀποστήσα; διανοίας, εἰδώλων μιάσμασι βεβηλώσῃ πειρωμένου· τοῦ δ', ὅπως ἐκεῖνον ἀποστρέψας, ἀμίαντον ἑαυτῷ παραστήσῃ τὸ ἴδιον ἐνευδοκοῦντος πλάσμα. Τὰς μὲν δὴ φωλάδας τῶν ἄρκτων, φασίν, ἐπειδ᾽ ἂν ἅπαξ πρὸς τῶν θηρατῶν κατακάρδιον δέξωνται πληγὴν, ἀφορήτους τε γίνεσθαι, καὶ πᾶν τὸ προσπίπτον ἐξαπιναίως ἀναιρεῖν. Τοιοῦτος ἦν τότε Πρόβος. Ου * Dan. 111, 19. * Gen. 1, 26. • Job x, 11, 12. ' Psal. XLIV, 15. • Psal. LXXXIV,

ORATIO XVII. IN LAUDEM S. ANASTASIÆ. τως εξοργός τις καὶ βαρόχολος, ὥστ᾽ οὐδὲ πολλοῦ τοῦ evaserat gravique bile excesserat, ut parum abfuerit τον ἔδει τοῦ θρόνου τε διαναστῆναι, καὶ τοῖς ὁδοῦσιν quin e throno dissiliens, crudas virginis carnes ἡμῶν τῶν παρθενικῶν ἐνάψασθαι σαρχῶν. dentibus laceraret. Πρῶτον οὖν κατὰ τῶν σεμνῶν καὶ τιμίων ὡπλίτ σατο μαστῶν· καὶ ξυρῷ τούτους ὁ ὠμοφάγος περι ελών, δριμυτάταις ὀδύναι; θανατοῦν ἐμηχανᾶτο. Ἴστε δὲ πάντως, οί γε τὴν κατασκευὴν τοῦ σώματος εἰδότες, ὡς ἐκ σαρχῶν καὶ μυῶν καὶ νεύρων τόδε τὸ μέρος συνεστώς, αἰσθητικώτατόν ἐστιν· ἄτε δὴ καὶ πλησίον τῆς πηγῆς τῶν αἰσθήσεων, τῆς καρδίας, φημί, καθιδρυμένον· καὶ τεμνόμενον, οδυνηροτάτῳ μόρῳ παραδίδωσι· τοῦ ζωτικοῦ καὶ περὶ τὴν καρ δεν αἵματος ἅμα τῷ ψυχικῷ πνεύματι συναπορρέοντος. ᾿Αλλ' ἡ τῆς ἀναστάσεως ἐπώνυμος, οὐ τῷ νόμῳ τῆς φύσεως, ἀλλὰ τῆς ἀναστάσεως υποκειμένη, καὶ τοῦ θανάτου περιγέγονε, καὶ τῶν ὠδίνων ἐκείνων ῥᾳδίως ὑπερέσχεν. Ὦ μαστοί, οὐ γάλα τροφὴν προβῥέοντες νηπίοις, ἀλλὰ μαρτυρικὸν αἷμα σπένδοντες Χριστῷ 1 Ο μαστοί, καθάπερ δύο νεβροι δίδυμοι δορκάδος διαλλόμενοι τοῦ σώματος! Προσᾳδέτω γάρ τι τούτοις καὶ ὁ Σολομών· μᾶλλον δὲ ὁ Νυμφίος τῇ Νύμφη προσφωνείτω, δι᾿ ἂν αὐτὴ τοὺς μαστοὺς ἐξεθερίζεται Τί εκαλλιώθησαν μαστοί σου, αδελφή μου νύμφη! τί ἐκαλλιώθησαν μαστοί σου! οὐκ ἀπὸ οἶνου, ἀλλ' ἀπὸ τοῦ οἰκείου αἷματος! Ἐπὶ τούτοις, κατὰ τῶν ὀνύχων ὁ ἀπηνής διηγωνί σατο· οὓς πάντας ἀπηνῶς ἀναστῶν καὶ ῥιζοτομῶν, ἀνυποίστους αὐτῇ προσάγειν ᾤετο πόνους. Η δὲ, καθάπερ τριχῶν ἀφαίρεσιν, οὕτω λογιζομένη τούτων τὴν ἐκρίζωσιν, ηὐχαρίστει μὲν τῷ πρὸς τὰς ἀλγηδόνας ἐπιῤῥωννύντι Χριστῷ· κατεῤῥητόρευε δὲ τοῦ δια χαστοῦ· θεούς τε ἀναθεματίζουσα καὶ δαίμονας, ψυχῆς βεβήλωσιν τὴν αὐτῶν προσκύνησιν ὠνόμαζεν. Ἡ ὄνυχες, μικροὶ μὲν τὸ μέγεθος, καὶ τὴν τάξιν ἔσχατοι, μεγάλων δὲ καὶ τελείων πρόξενοι στεφάνων γενόμενοι· όνυχες, τῷ τε ὄνυχι καὶ τῇ στακτῇ, καὶ τοῖς ἄλλοις ἀρώμασι προσεοικότες· οἷς Μωσῆς ἐκεῖνος τὸ τῆς συνθέσεως κατασκευαζόμενος θυμίαμα, θυσίαν ελώδη προσῆγε τῷ Θεῷ. Primum itaque adversus honestas ac venerabiles mammas armatur, iisque crudivora bellua amputatis, acerlissimis doloribus interimere moliebatur. Prorsus vero scitis, quotquot corporis structuram non ignoratis, hanc ejus partem, quippe quæ carnibus et musculis atque nervis constet, maxime sensu vigere, quodque prope sensuum fontem collocata sit: cor nimirum: ac si amputeur, dirissimo cruciatu mortem consciscit; nempe vitali, et qui circa cor, sanguis exsistit, cum animali spiritu pariter defluente. Αt, cui a resurrectione appellatio erat, non legi naturæ, sed resurrectiouis obnoxia, tum mortem superavit, tum illis facile crucialis superstes fuit. Ο ubera, quæ non lac infantibus profluant, sed martyrii amorem Christo libent! Ο ubera, velut duo hinnuli gemelli e capreæ salienLes corpore s! Accinat enim his aliquid et Salomon: Quin potius Spousus sponsz acclamet, cujus erge illi ubera amputata: Quam pulchræ faciæ sunt mammæ tuæ, soror mea sponsa, quam pulchræ factæ sunt mammæ tuæ'! non a vino, sed a proprio cruore. Ad hæc adversus ungues sævo illi assumptum certamen est; quos omnes immaniter evellens ac a radicibus secans, intolerabiles se itli dolores afferre arbitrabatur. llla vero, ac si capilli detunderentur, ita reputans quod dentes radicitus evellebantur, gratias Christo agebat, qui robur adversus cruciatus præstaret, ac judicem verbis confundebat, deosque ac dæmones diris devovens, conspurcationem animi illorum cultum vocitabat. Ο ungues, mole quidem exigui atque ordine postremi, qui tamen magnarum ac "perfectarum exstitistis auctores coronarum! O ungues, ungulæ et stactæ aliisque aromatibus similes, quibus Moses ille incensum compositionis præparans, suavis fragrantiæ hostiam Deo offerebat”. Porro unguibus, manus pariter pedesque ampntandos cruentissimus adjecit. Forte enim decebat, ut non solum tenuioribus, verum etiam robustioribus sanctæ virginis partibus Deo litaretur: ac Τοῖς ὄνυξι δὲ, χειρῶν ὁμοῦ καὶ ποδῶν ὁ μιαιφονώ κατος προσετίθει τὴν ἀποκοπήν. Εδει γὰρ ἴσως, μὴ τὰ λεπτότερα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν μορίων ἀδρό τερα τῆς ὁσιομάρτυρος καλλιερεῖσθαι· καὶ καθάπερ ἄμπελος εὐκληματούσα, όσωπερ ἂν τῶν περιττῶν ἡ sicut vitis palmitibus eluxurians, quo magis superτὴν βλάστην ἀποτέμνηται, τοσούτῳ τῆς ἐν αὐτῇ ζωτικῆς δυνάμεως περὶ βραχὺν συναγομένης τόπον, πολὺς μὲν ὁ καρπός· εὐτραφὴς δὲ ὁ βότρυς, καὶ δαψιλῆς ὁ οἶνος καταῤῥεῖ τῶν ληνῶν· οὕτω δὴ καὶ ἡ παρθένος, ὅσῳ τὰ μέλη κατετέμνετο, τοσοῦτον ἐχύ πριζαν μὲν αὐτῆς τὸ τῆς ὁμολογίας ἄνθος· οἱ τῆς μαρτυρίας δὲ βότρυες πληθυνόμενοι, τὴν τῆς ὑπομοτῆς ἐδίδοσαν ὀσμήν· τὸ αἷμα δὲ τῆς ἀθλήσεως, ὡς Φίνος ρέων εὐώδης καὶ δαψιλής, συνέπνιγε μὲν ὅσον ἀλλότριον καὶ δυσσεβές, κατεύφραινε δὲ ὅσον ἡμέτερον καὶ εὐσεβές. Ἐντεῦθεν λοιπὸν καὶ οἱ ἰδόντες τῆς ἰδίας αὐτῶν • Cant, vil, 3. • Cant. 1, PATROL. GR. CV. 9. Exod. xxx, fluo germine putatur, tanto vitali ejus virtute augustiori coarctata spatio, majori copia pinguiorique botro fructificat, ac vinum e torcularibus uberius defluit; sic nimirum et virgo, quo membra putabantur, tanto illius confessionis flos vernabat, martyriique botrf exuberantes, suavem patientire fragrantiam dabant; cruor denique certaminis, quasi suavissimi odoris copiosumque vinum abundanti latice fluens, quidquid extraneum impiumque erat, suffocabat; quidquid vero nostrum ac religiosum, gaudio perfundebat. Inde jam et dentes violento præcepto, violenter