PROCEMIUM. [P. Quantam vero tu, mitissime princeps, operam posueris tum in rationali scientia tum in hominum cura, ut alia prætermittam, commemorabunt quidem homines sapientes, quando et tu ipse, vel poεἴαs tu ipse palam, quod et illi sapientes. Scribis autem ipse, manum duntaxat nostram tibi ministrantem assumens, quæcunque superioris ætatis hominibus gesta noscuntur, tametsi illa abunde vitiosa sint nec virtutis laude admodum splendeant, quod hinc quoque viri studiosi commodum referant. Sane igitur omni alia occupatione otioque eruditionis litterarumque curæ postbabitis, quod nimirum ea res doctrinæ historiæque amantibus subditorum animis æmulationem virtutemque inferat, ex iis 5 quæ aut ab aliis scripta aut auditione accepta sunt unum corpus contexens, communem quasi scholam universis proponere sagaci consilio decrevisti, hujus historiæ illud optimum ratus initium, ubi felicis memoriæ Theophanes scribendi finem fecisset, fita nimirum ut omnium imperatorum ad hanc usque alalem tuumque inperium res gestas sermone complectatur. Quanquam inclyti əvi tui, inter Augustos fama celeberrimi, Basilii imperatoris gesta abs te conscripta, omnique perspicuitate ac sermonis ornatu vere sincereque ab eruditissima prudentia tua, omni denique fide narrata, superduum nobis sit ullo modo retractare] quem sanguinis necessitudine (illius ipse nepos) propius contingens cum tuis ornamentis abunde honestas, tum rursus quamdam ab eo claritatem recipis. Is porro in Michaelis Curopalatæ imperio acceptaque a Bulgaris clade per suorum proditionem, Leonis duntaxat proclamati Augusti evius facta mentione, scribendi finem fecit, ejusque nec natales aut patriam, nec educationem lectoribus aperuit. Nos autem velut membra reliqua capiti jungentes tura ipsum bistoriæ corpus integrum, non quasi dimidia parte mutilum, repræsentamus, tum. ad ea quæ deinceps secutisque temporibus gesta sunt traducimus, rem scilicet præstantes iis qui in olio et desidia vivere noluerint utilem, nihilque eis. damni afferentem. Quippe bonum est et ad securitatem cum primis utile ut bonorum pariter atque malorum vitam cognoscamus. Inclusa addita ex conjectura R. P. Goari, eaque non levi, sed ex scriptoris ipsius. verbis petita.

animis inserere oplabam. Ac quiden statueram, si modo vires obsecundarent, omnis retro imperii Romani Byzanti imperatorum eisque subjeclorumn 212 magistratuum bellique dueum seu prætorum et legatorum singulorumque actus gestaque nobiliora. scripto consignare. Quod tamen istiusmodi provincia multo tempore continuoque labore et librorum copia atque a rerum cura negotiorumque strepitu otio indigeret, quæ sane mihi deesse videham, secundæ necessario navigationi animum adjeci, guiusque saltem imperatorum, qui majestatem imperii mirum quantum promovit (qui ab imperio seu regno nomen habuit) Romanæque reipublicæ ac rebus ab initio ad vitæ usque exitum plurimum proluit, res gestas vitæque omne institutum ac rationem commemoranda mihi proposui, ne scilicet stirpis regiæ diu multumque productæ primus fons radixque posteros lateat, habeantque ejus nepotes domestico exemplo erectam virtutis regulam et statuam atque principem formam, in quam imitationen intendant. Sin autem etiam longiora adhuc præstabuntur vitæ spatia, ac morborum etiam exiguæ quædam dentur induciæ, nee Faleriorum cura impediaut, continua forsan serie tulius illius progeniei ad nos usque adjiciemus listoriam. 2. Hic enim vero cujus nunc historiam profitetur oratio, Basiliis imperator ex regione Macedonum trahebat originem, referebatque ad Armenios, Arsacidas genere. Vetere enim Arsace, qui Parthorum imperium tenuit, ingentem virtutis et laudis gloriam consecuto, posteris lex inolevit non ab aliis quam ab Arsacis familia ejusque nepotibus Parthes, 213 Armenios Medosque ipsos, qui regia potestate ipsis præsint, esse habituros. In hunc itaque modum, cum ille, quas dixi, gentes ab stirpe ejusmodi imperio regerentur, illo qui apud Armenios rerum potiebatur quandoque ex humanis sublato, contigit de jure regni deque principatus istiusmodi successoribus dissidium oriri. Hincque adeo Artabanus et Clienes non solum avito imperio spoliati, sed et in vitæ jam periculum adducti, in regiam hanc Constantini urbem veniunt. Leo Maguus tunc imperio praeerat, Zenonis socer. Hic igitur viros suscipiens ac pro generis splendore magnifice pertractans, ædes ad habitandum congruaque victus stipendia in urbe regia illis assignavit. Ut autem horum e patria fugam et in regnantem banc urbem accessum omnique bumanitate ab imperatoribus susceptos esso didicit is qui tum res Persicas administrabat, datis litteris, benevolentiæ in cos larva, in paternum se illos imperium restituturum pollicitus, revera autem ea sibi molitione gentem conciliare ac subjicere satagens advocabat. Acceptis literis, dum adhuc quid sibi facto opus deliberant, res per unum aliquem famulorum imperatori defertur ac epistola ipra ἐξFARIE LECTIONES. add.

coutralitur. lei itaque explorato momento, Per samque non tam illis imperium quam sibi gentem subjiciendam, quod sic invitabat, procurare haud dabia conjectura comperto, quod neque 214 his qui invitabantur nec vero Romaniɛ rebus operæ pretium erat, cura adhibetur ne istud Persarum consilium exitum habeat. Quapropter succisa, si qua videretur, opportunioris fugæ facilitate, honesti specie, velut ad liberiores agro3 et vt majori securitate fruantur, imperator Nicem Macedoniæ urbeni cum liberis et uxoribus (nam et. illas postca subduxerant) transfert. Decursu autem temporis, Saracenorumque rebus in inajorem principatum crescentibus, eamlen ac primis Arsacidarum nepotibus fraudem adhibet qui tum genti præerat anermnunes, scriptisque litteris ad evitam minim rum potestatem ac imperium revocabat. Verum ejusce quoque consilii fabula ab Heraclio, qui tuum reruin potiebatur, deprehensa, litterisque perconsitis, cum nulla cos lenevolentia revocari intel lexisset, sed ut hæc machinantes eaque occasione Saraceni ditionem augerent (fore enim sperabat, si modo illos secum haberent, ut facile pro veteris Arsacis amore in suas partes gentem traherent), idcirco etiam Philippos, alteram et ipsam Macuiloniæ urbem, quasi majoris securitatis causa Nico remotus transmittit. llincque deinde ve!ut illu striori civitate donaudos, meliorique statu coniponendis eorum rebus, Adrianopolim transfert. Viso autem eis idoneo aptoque loco, velut in propria consistentes 215 tribu ac familia, mukitudine aucti sunt, abundeque satis opibus cumalati, paternam nobilitatem servantes ac genus impermixtum. 3. S. cntis vero temporibus, cum summam rerum Constantinus cum Irene matre administraret, Maictes ille ex Arsacis prosapia ducens originem; legationis causa seu alterius negotii obeundi gratia illustrem hanc Constantini urbem puteus, atque in ea forte fortuna in ejasdem gentis ac familiæ homincm, Leonem nomine, incidens, exque exterior babitu gestuque nec nou vestium proprio cultu non unum quem infimæ plebis vulgique agnoscens, sed virum ingenium ac spectabilem, consertoque mone ac fabulando ejus vimn consuetǝni usuque familiarem inveniens, ubi genus cognovit, illius contubernium deligit, suæque alienam habitationem pro viri virtute ac præstantia præfert, ejusque amė plexus allinitatem aliarum unam sibi matrimonio jungit; ex quibus ortus illius parens cujus mune historiam teximus. Mulier vero quædam nobilis et pudica Adrianopoli babitans, viro demortuo caste sobrieque in viduitate agebat: fama erat haud prorsus obscura, ex magno Constantino cam genus ducere. Hæc illi reliquis, fisque apud quos consederat, præstantior visa; eɔmque ob rem ejus margo Couber.

filiam, nobilitate ac corporis forma conspicuam verecundiaque 216 ornatan, uxorem duxit; ex quibus regia hæc radix Basilius succrevit, paterno quidem stemmate Arsacis, uti dictum est, prosapiam sibi vindicans, malerno vero Constautiui natalibus magnifice gloriaus, utroque demum Alexandri claritatem jactans. Tali ex progenie ortus Basilius multa statim futuræ gloriæ subluceutia signa exhibuit. Tenia namque quædam coccinea tam primam enascentibus pilis circa caput vis, circaque fascias purpurei tinctus. 4. Hactenus Arsacis nepotum genus ipsum secum in propria quasi tribu contuberuioque constiterat, quanquam haud raro, Adrianopoli sedes habens, etiam cum indigenis nuptiarum foedera commiscebat. Quia vero Crumus ille Bulgarorum princeps, violatis quæ illi cum Romanis intercedebant fœderibus, hostili aggere cinctam Adrianopolím diuque ab co obsessam, qua laborabat necessariorum penuria, ad deditioneni cuegerat, civesque omnes ac incolas nec non etiam Manuelem ejusce urbis episcopum in Bulgariam transtulerat, accidit Basilii quoque parentes cum reliquis, illo adhuc in fasciis agente, in Bulgarorum regionem transferri; ubi propriam Christianorum fidem illibatam custodientes (tum scilicet mirabilis ille praesul, tum plebs illi pari captivitate comes) multos barbarorum ad veram Christi fidem adduxerunt (nondum enim gens illa aninium ad pietatem transtulerat) multisque locis Christianæ doctrinæ 217 jecerunt semina, a gentilium errore Scyllias retrahentes et ad divinæ cognitionis Jurem tradncentes. Quibus in illos ira percitus Crumi successor Mutrago, cum Manuelem virum sanctissimum tum alios plures ejus rei delatos, cum tentando ad ejurandam fidem inducere nequivisset, variis tormentis excruciatos per mortem martyres consecravit. Sicque contigit multos sauguinis necessitudine Basilio conjunctos eique allines martyrii gloria potiri, ut nec ejus quæ inde est honestatis posset expers videri. Jam vero, cum plebem suam fleur visitaret atque ei in patriam reditum præsta ret (Bulgarorum enim princeps, Romanus diutius vires aciesque ferre non valens, collum rursus subdere annuebat), congregata apud eum, quæ in patriam dimittenda erat, Christianorum turba, conjectis in puerum Basilium oculis, liberali forma decorum gratinsque subridentem ac circumsalien tem, indole formaque delectatus illum ad se traxit, pomumque ei miræ magnitudinis dedit. Puer vero animi candore cuin pari fiducia principis incumbens genibus, morum illa simplicitate ingenuitatis sus illustre specimen dabat, adeo ut princeps om. om. post om.

etiam atque etiam admiraretur, stipatorum vero colors secum ipsa tacita furore commoveretur. G 5. Verum ut ea quæ interea evenerunt paucis transigam, omnis ille Christianorum populus, si velut captivus alvuluctus, propitia Dei bonitate 218 ad propria migraturus exiit: Basilii parentes ipsi quoque pari indulgentia exiere, dulcissimum pignus secum adducees. Contigit vero prima statim ætate mirabile aliquid circa ipsum, futuræ ejas fortuna certum praesagium; nee fas esse existino ut silentio a nobis prætereatur. Messis enim tempore, cum parentes in agrum exiissent messoribusque præciperent et ad laborem strenue obeundum excitarent, cum differto foro, ut aiunt, altior dies procederet jamque sol meridianis radiis acrius adureret, constructo ex spicarum manipulis velut tentorio in eo puerum tantisper somuo recreaudum ponunt, et ad solaris ejus caloris æstum illæsa va letudine transigendum. Damque messoribus animum advertunt, advolans aquila explicatisque desuper alis assidens puero præstabat umbraculum. Sublatus videntium clamor, ne quid forte aquila puero noceat; moxque mater (caræ scilicet prolis nimium amans) ad puerum accurrit, vidensque aquilam passis alis umbram puero ministrantemu, ac nec ejus quidquam adventu territam, sed in camı gratiose oculos velut intendentem, ne sic quidem in promptu sanioris aliquid animi cogitare potuit, sed in eam lapidem jecit; quæ statim avolavit et, ut videbatur, secessit. Rursusque ea ad virum messoresque reversa, aquila priorem in modum puero assidens umbram faciebat. Similique rursus 219 ratione videntium sublatus clamor, matris ad flium cursus concitus, ictu lapidis submota aquila, mater ad messores reversa. Cum vero divina providentia oridentius vellet ostendere non casu aliquo aut fortuna, sed divinæ rem præscientiæ esse quod gerebatur, tertio hæc cadem contigerunt. Αquila sursum puero imminens, videntium clamor, mater ad aquilam, aquila per vim ægreque tandem abscedens. Sic Deus semper magnarum procul rerum signa quædam certaque futurorum indicia quasi fundamento præjacit. Quin et in sequentem ætatem hoc ipsum in eo non raro contigit, sæpiusque inter dormiendum visus est ab aquila obtegi. Sed horum tunc fere nulla ratio habebatur. Antequam enim, quibus ille fulciebatur, virtutes patescerent, etsi magna erant quæ prælucebant, negligebantur tamen et in occulto manebant, cum nemo in mentem inducere posset quomodo in tenui domo ac plebeia res evaderent. Cæterum cum in his quoque diutius immorari baud procul forte ab asseutationis indole abesse videatur, ut ne forsitan magnarum rerum honestarumquc, penuria in his stylum tradere se PATROL GR. CIX. 85th A. Google 8

historian ex.stumnenet, quæ ejus generis sunt puc & rilisque malis omnia omnittemus, atque ad ea quæ sequentia sunt sedulo sermoncm provehemus, ea scificet ratione ut laudum vim insatiabilem, ceu quamvis rem aliam in laudis parte minime habendam, rejiciamus. 220 6. Puer itaque apud patrem educabatur, cumque agendorum præceptorem, dicendorum inserpretem, atque ad omnia quæ virtutis sunt ac laudem habent magistrum nactus ac eruditorem, non Chirone gemino velut Achilles opus habuit, mon Lycurgo legislatore, non Solone, non externa ac peregrina disciplina morumque iustitutione, sed uno illo institutore honesti palastra praclarissime exercens ac colens erga Deumn sanctos piosque mores, erga parentes vereoundos animoque obsequendi pronos, erga senes cedendi modestis faciles, erga quales ac tribules nullo doli fuco benevolos, erga polcntes ac magistratus subditos, erga denique pauperes misericordia impensos, virtutum omnium compendio Ineulenter effulsit, a puero pudicus ac sobrius virilique animo, &qualitatis ac prudentias sinator cultorque eximius, in nulloque adversus humiliores spiritus tolleus aut superbiens; quibus rebus omnium sibi conciliabat animos, cunctisque desiderio atque amori habebatur. 7. Jam vero emensa illi pueritia, að adolescentiæ annos provecta metate propeque matura ut ad validiora studia transiret, pater in vivis esse desinens ad futuri zvi statum translatus est. Hinc luctus planctusque ac mœror, ut par est, domum irrumpere; niatri viduitas, huic optimo orbitas ac quæ indu tristitia, aerumnarum moles desolate familiæ obturbare. Sollicitudinum examen rei familiaris procurandae causa. Onuis statim ad eum domus .devolutừ cura; uni illi matris, uni germanorum incumbit 221 diligentia. Quia vero, quæ ab agricultura preti solent subsidia, ipsa exigua viliaque esse videbantur, ad reginam urbium proficisci deliberabat, atque inde sibi suisque ex honesti ratione compendia parare, patrociniumque clientibus magnifice utile ac cutam exhibere. Noverat enim in magnis urbibus, ac potissimum regiis, industrias Indoles inclarescere, eosque qui dote aliqua vulgo prerellant splendidiori fortuna cnitere, in ignohilioribus vero ac ingloriis, velut in rusticanis paganisque commerciis, obscurari ac corrumpi virtutes, ipsasqué a se, quod non ostentandi copia sit nec vero admirationi laudique habeantur, exolcscere ac marcescere. Quamobrem e suis illi rationi-, bus videbatur ut se ad urbem augustani.conferret ṛetrabebat tamen ac detinebat matris amor, et quod ejus levare molestias vel maxime cuperet, quodque adeo illa alcula spes senectutis objiceΗ [P. P. cover Barberinus.

oficii essent deposceret. ret, viciuamque opem ac obsequium in his que 8. Quoniam tainen necesse erat ut victoriæ partes divino cousilio cederent, paulatimque quasi via, ad quod fucrat præordinatus, Basilium decebat ascendere, somniorum visa matrisuadent ut illi moren gerai ac acquiescal volenti se in urbem conferre; quin imo ipsa in eam rem eum 222 ineitet, ac adhortetur ut Byzantium veniat, vermansque gra; tiis animi pratum ac generosæ mentis praestantes doles exhibeat. Videbatur enim sibi quandoque parens in somnis videre maximam ipsa enasci arborem, velut olim Cyri mater vilem viderat, camque supra domum stantem, comantem floribus fructibusque onustam, majorem e terra stipitein (truncum scilicet) aureum surgere, ramosque et folia auro rutila præferre. Cumque necessariorum cuidam earumqué rerum conjectori existimato idoneo rem retulisset, claram haec audivit magnamque alio protendere fortunam. Rursusque multo post videt in somnis virum senio gravem, ignem ex ore mittentem, in haec clare verba ipsam alloquentem: Charissimo tibi filio Basilio concredenda a Deo sunt imperii Romani sceptra ac gubernacula; ideo necesse est horreris cum ut Cpolim redat. Mater jucundo hoc nuntio diffusa plenaque gaudio, senem venerata, Ecquis, inquit, tx, domine mi, qui mihi ancillæ tuæ non solum apparere digna'us es, sed et nuntium sic latum afferre? Cui Ille: Elis, inquit, Thestiles sum; atque hoc dicto ex oculis erolavit. somno ergo excitata, faustisque hisce visis seu potius divinis revelationibus spe sublata novaque flamma accensa, alacris ipsa filli hane profectionem urgebat, et ut augustam urbem peteret incitabat; proque matris munere admonebat ac obsecrabat ut et Dei timorem continue in animo haberet, ejusque 223 providentia oculum s'as omnes actiones animique sensa ac rationes inspi cere existimaret, eaque inspectione indignam ali quid moliri serio caveret, sed convenienti modestia animique praesentia suarum specimen virtutum daret, nec ullo scelere aut Doxa avitam ingenitaη'. tem macularet, 9. Profectus ergo ex Macedonia Thraciæ ad hanc urbem omnium reginam iter arripuit, hoc animo agitans ut se potentiorum cuidam illustriumque virorum adjungeret, illiusque obsequiis ac servitio operam studiumque addiceret. Emensoque itincre, et cum ad urbis Aureas portas venisset, inclinatə jam ac deposita per eas ingressus die, ad sancti martyris Diomedis monasterium, quod prope crat, accedens, ex via fessus, ibidem pro foribus in gradibus pro vestibulo positis sic neglectim projecto corpore quiescebat. Et ecce, ciren primam fere noeVARIA LECTIONES.

THEOPHIANES CONTINUATUS. tis custodiam, martyr Diomedes Monasterii pra fecto in somnis astans ad fures monasterii julet esire, esque nomine Basilium compellantem, quisquis vocanti obaudierit, hunc inducere in monaste rium ac curare diligenter, ciboque et tecto et vestimentis, omni denique necessario cultu ac ohsequio, quoad per facultatem licuerit, impartiri atque fovere: esse enim a Deo uuctum in imperatorem, ipsumque exstruendo angendoque monasterio operam quandoque-collaturum. Verum cum ille, visum temere oblatum inaneque mentis commentum arbitratus, quod ita conspexerat, nullo loco preeceptum 224 habuisset, sed se rursum somno dedisset, eadem iterum videt auditque. Et cum adhuc etiam segnior somnoque gravis, ut videbatur, se non colligeret, tertio martyrem videt non jam blande ac hilariter præcipientem, sed atrociter minitantem, plagasque, ut apparebat, inferre tentantem, ni cities jussa præstaret. Tunc itaque velut ægre emergens mortique vicinum somnum oculis excutiens and fores venit, et ut ei martyr praeceperat, ex nomine vocat: Basili. Cui ille statim respondit: Ecce ego, domine, quid jubes servo tuo? Introducens vero in monasterium, cum squalore ac sordibus obsitum solisque ardoribus longe exustum conspexisset, convenientem curaun obsequiumque adhibuit ac omni humanitate accepit. Tum monens ut secretum penes so teneat, caveatque cuiquam evulgare ob rei periculam, martyris illi indicat vaticinium, et ut post eventum meminisset jurejurando obstringit. Cum autem Basilius nec acceptare videretur, quod res ejus modum excederet, sed potius rogaret ut ejus insinuatione nobiliorum cujus dam obsequiis pro comitatu operam addicere liceret, impigre se præstiturum præfectus in se recepit. Quelque monasterio familiarius utebatur supiusque amice invisebat Michaelis imperatoris Bardæque Cæsaris consobrinus (Theophilitzen quasi subblandiendo ac minuendi forma 225 vocabant; cognomen viro Predeuomeno), ei praefectus Basilium comm.ndat. Erat enim niuor bic Theophilus magis cogitationibus inflatus, nec a magnificentia abhorrens, sed qui viros strenuos formæque elegantia ac statura conspicuos potissimumque fortitudine atque robore prestantes in comitatu habere studebat, sibiquc illis placebat ac honestari ambiebat. Vidisses statim sericis indutos ac reliquo cultu egregie ornatos. His adlectunt recens admodum quæsitum juvenem Basilium, ac tum corporis robore tum animi virlute longe reliquis præslare visum, suum protostratorem fecit, majorique in dies amore prosequebatur, ac pro eximiis ejus dotibus admirabatur. Cernebatur enim et manu strenuus atque animo prudens, et ad præstandum quidquid injunctum esset oppido promptus et solers. οloveὶ [P. om. Γ.:y own.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. [P. 10. Ejus porro mater continue quiritans maerensque ac dolens quod nondum didicerat, quam illi prospere cessisset profectio quam susceperat, ingentem rursus in somnis videt arborem cupresso similem in impluvio suo stantem, aureis foliis frondosam raniisque aureis ac trunco diffusam, in cujus vertice Basilius ipsius flius assidebat. Experrecta igitur die sequenti mulieri cuidam religiosæ, quæ velut Anna illa diu noctuque a divino templo non discedebat, sed orationi et jejunio vacabat, 226 visum narravit. Jussit illa bono animo esse de filio, visumque interpretata certissime innuere affirmavit Basilium ejus filium Romanorum imperatorem fore. Jam itaque prioribus aliis istud quoque mater præsagium adjungens, haud amplius mærebat ac discruciabatur, sed spe bona lactata exspectansque divinum auxilium senectam recrea bal. 41. Contigit autem per hoc tempus ut Basilii berus Theophilus, exposcentibus publicæ rei negotiis, a Michaele imperatore et Barda Cæsare in Peloponnesum mitteretur. Fuit et Basilius illi comes, cui addictus erat ministerie, in comitatu navans ope ram. Veniens autem Patras Achaiæ, quem dicebam, Theophilus, in sancti Andreæ primum vocati apostoli, preces oblaturus, templum ingreditur. Basilius autem circa ministerium suum, ut par est, occupatus cum illo minime intravit; sed postea seorsum, debitum et ipse cultum apostolo redditurus, ad idem templumı venit. Quidam vero monachus illic sedes babens ac temporis partem longe maximiam terens, apostoli templo assiduus, Theophilum ingredientem videns nec assurrexit nec illi bene precatus, ac nec verbo consalutandum duxit, nec stipantem cohortem, ut par est, reveritus, nec viri splendorem ac dignitatem. Postmodum vero intranto Basilio velut uni ex dignioribus assurrexit, ac quam moris est imperatoribus, salutationem adhibuit. Id ita gestum cum præsentium aliqui in oculis vidissent 227 andissentque, prænobili cuidam ac opulentissimæ iis in locis matronæ, cui a viro Danelis nomen, denuntiant. Illa vero, quæ certo sciret experimento monachuin futurorum præscientiæ dono decoratum esse, nihil segnis dictum arripuit. Accersito itaque monacho in bæc fere verba exprobrabat: Tot anni sunt, Pater spiritalis, ex quo tibi nola sum; nec plane latet quam pro vulgi ratione me longe præstare locique incolis, præcellere ac in eis quasi principem esse; nunquam lamen videns assurrexisti·aut bene precatus es; at neque filio meo aut nepoti ejuscemodi honorem detulisti. Quid igitur causæ est cur nunc vilem hominem el peregrinuık nec vulgo notum videns, el assurrexeris el imperatoris honcre colueris? Cui pius ac religiosus monachus Non ut tu loqueris, unum quem e vulgo ridi, sed velut magnum imperatorem a Christo enctum couVARIE LETIONES.

faustisque ominibus prosecutus sum, ac et acclamavi. Quos enim Deus honoraril, his prorsus etiam humanus honor debetur et cultus. Postquam igitur Basilii herus tempus aliquod in Achaia moratus, expletisque quæ illi injuncta erant publicis negotiis, Byzantium erat reversurus, Basilius, quod eum morbo corripi contigerat, ibi relinquitur. Convenienti autem cura ei adhibita, brevi morbo levatus, ad reditun se et ipse accingit. Accersens vero, quam dicebam, matrona Danelis. multis magnisque eum donis accipit, prudenter omnino 228 ac sapienter velut sementem quam. dam in bonum arvum iniuens, ut longe multiplices inde frages locuplete messe opportuno tempore decerperet. Dedit enim illi cum justam satis auri vim, tum triginta ad obsequium mancipia; in vestibus quoque aliaque diversi generis supeNectili opes nimias numeravit, nihil aliud ab eo prius exigens quam ut spiritalis fraternitatis necessitudinem cuma Foanne Glio suo necteret. Reficiebat ille, velut supra facultatem ac dignitatem, quod sic ea poscebat, pro matrona scilicet, qure videbatur, claritate, suaque ipsius, quantum oculis cernebatur, abjecta vilique sorte. Ea tamen magis magisque hortante atque rogante animum tandem accommodavit. Tum mulier, velut majori assumpta fiducia, ad eum palam inßs, Magnum te Deus virum habet, magnoque honore est exallaturus. Ad me quod attinet, aliud a to nihil exigo, nihil quæro, quam ul diligas ac nostri misereatis. Basilius omnem eam provinciam, si fieri possit, illius se juris facturum pollicetur, dum res dicto successerit. Sicque inde profectus ipse quoque ad urbem augustam et ad berum redit. Porro ex cumulatis inde pecuniis ingentia prædia in Macedonia redemit, salisque alines omines et consanguineos ditavit; ipseque quemad, modum virtutibus, sic et possessionibus et pecuniis auctus diresque effectus est. Mansit tamen cum hero, illius hactenus obsequio addictus. Quodam die Antigonus patricius et scho larum domesticus solenni mens apparatu in regiis edibus in propinquo regis atrio opiperoque instru cto convivio vocant) patrem suum Bar dam convivatorem ac epulonem facit. Cæsar, una secum senatus primates afßnesque ae necessarios azsumens, prætereaque amicos Bulgaros, ex more Cpoli morantes, ad convivium venit. Intererat epulis et Theophilus Basilii herus, eo quod etiam ipse Casaris consanguineus erat; sed et Constantinus patricius, Thoma patricii pater, nostro hoc vo cursus logotheta, viri in rebus philosophicis summi ac plane integerrimi. Porro Bulgari semper jactandi fastu insolentes ac gloriabundi, cum secum Bulga rum baberent corporis viribus torisque præceller οm.

ple dextreque exsecutus est. Vidit imperator, una- & βαque cum robore ac virtute industriam indolem ac sapientiam admiratus a Theophilitze eum statim tulit, suorumque stratorum ordini allegit. Adhibebatque animum ac diligebat, quippe qui ingentem ejus in omnibus supra reliquum vulgus praestantiam videret. Quapropter cum sui crebro specimen coram exhibuisset, in protostratoris dignitatem evexit. Postea venatione indicta in loco cui nomen Philopatio, protostrator, uti moribus constitutum est, præibat, ferens imperatoris clavam in cingulo; barducium usus vocat. Edito vero strepitu a venantium turba, hapus quam maximus e silva erupit, ut omnes fere conterriti turbarentur. Porro " συμπληBasillus impetu in eum irruens, barducioque imperatoris a tergo projecto, caput medium ferit duasque in partes diffindit. Cæsar pone imperatorem er more incedens, remque conspicatus, ad quosdam amicorum ac necessariorum, qui illi comites erant, ait: Arbitror virum hunc omnis nostra familia exitium fore. Hinc enim conjiciebat, quod cuncta illi ex voto ac prospere cederent, quodque sic in eum ex ea dexteritate ac felicitate imperatoris animus propensus esset. Neque propter hoc solum, sel quod etiam, ut aiunt, a Leone, viro in omni sapientiæ genere primas obtinente, audierat; cum ex illo sæpius sciscitatur, Primum a quodam juvene familiam vestram eversum iri invenio. Deinde clariori effecto Basilio, etiam intento digito Cæsari monstrasse, dicendo, Hic est quem vestrum successorem dicebam fore. Unde etiam suspectum habebant, nullumque finem insidias Basilio struendi Cæsar faciebat, quanquam nihil ille irritum facere potuit eorum quæ divina voluntate decreta crant. Non enim sic inexspectata ut semper ineluctabilis est fatorum vis. Et hæc quidem, etsi forte per digressionem dicta sunt, non tamen extra rem. 233 15. Cumque imperator venatu delectaretur, rursus post non muktos dies venationis causa ac moderate obambulationis ad Armamentarea (sic dictum) locum trajecit; tum coena seorsum parata, et imperatore cum Theodora matre aliisque affìnibus et ex senatu magis necessariis ad mensam sodentibus, vocatus est protostrator imperatoris jussu; illoque sedente capit Theodora imperatris oculos in eum intendere et conspicere ac conside rare exactiusque examinare, demum agnitis qui busdam in co notis seusim auimo linqui, ut vix tandem effusa in eam aqua et rosarum stillis auimum revocaverit. Tumque qui aderant se subduxerunt. Receplo autem animo ac recreato, scisci u'. omnisso to om. A.

& taute ex illo filio et imperatore quidnam illi porro accidisset, quare de causa sic repente extra se facta esset, a mentis se ægre turbatione colligens, quod nimirum, ait, quem audivi a patre tuo, domine et fili mi, familiam nostram exstirpaturum, ille est quem tu Basilium vocas. Quæ enim is signa dicebal habiturum, qui noster hæres et successor futurus esset, hic homo habet. Hinc rem tolem animo complexa ac velut jam oculis excidium usuFpans, conturbata actaque vertigine animo defeci Imperator matris metum sedans, ad sanamque cam mentem revocans ac solans, Male suspicaris, inquit, 234 o mater. llic enim homo idiota est et oppido simplex, rubore duntaxat præditus, velut antiquis temporibus Sampson, nec quidquam ant plius; sed velut Enachus et Nembrodus nostro hoc ævo exsistit. Nihil itaque ex illo timeas, nec sinistrum ullam suspicionem geras. Inque eum modum tum Basilius divino numine ejusmodi obortam procellam erasit. [P. 16. Erat per hæc tempora Michaeli accubitor eunuchus, Damianus nomine, genere Sclavus. Is. pro ea propensione qua in berum ferebatur, baud raro cum de aliis nonnullis referebat non satis ex offici¡ ratione negotia pertractantibus, tum præcipue de Barda Cæsare imperatoris avunculo, quod nimirum potestatis partem longe maxímam in se transferret, sapiusque æqui se lionesti metas exce deret; nonnullas etiam Cesaris dispositiones ever lebat, docens imperatorem aliter se res habere ac ille insinuaret. Mcirco Casar anicis suis, iisque qui ingenue animique candore admonere videbantur eique consulere, suadentibus, insidias in Damianum molitur; multisque apud imperatorem ealumniis onerans, instructaque probabili accusatione, imperatoris ab eo animum avertit ejusque in eum benevolentiam sustulit, ut et dignitate movendi auctor illi exstiterit. Expulso itaque Damiano ea dignitas per aliquod tempus vacavit. Cæterum divina providentia, quo illi constitutum est, res agente, 235 cassa prudentia est suisque astutia ipes capitur dolis. Cum enim Caesar aliique plures alii alium Damiano sufficiendum loquerentur, remque clanculum pro cujusque animi propensiore affectu sollicitarent, præter omnem illorum spem pust breve tempus suo ipse nutu imperator Basilium accubitorem præficit, patricii quoque collata dignitate, nuptumque data muliere corporis forma et venustate alque pudore inter oinnes alias nobiles feminas fere principe, Ingeris filia, viri eo tempore apud omnes nobilitate ac prudentiæ laude celeberrimi. Hoc ita gesto, ac cum magis in dies imperatoris erga Basilium amor incresceret, videns * sbv om. P.

Cesar invidiaque stimulatus ac futuri metu con sternatus, eos qui ipsi insidiarum in Damianum auctores exstiterant inque eas impulerant, non raro maledictis ac convitiis incessebat, insulsos voçans ac inconsultos, quibus, inquit, ego, supra quam decebat fidem habens, ejerta vulpe ejus loco leonem induxi, ut nos omnes devoraret ac deglutiret. 17. Jam vero Michaele imperatore cum avunculo Barda Cæsare adversus Cretam profecto, ac Cæsare arrogantius rebus utente majorique quam pro munere auctoritate imperia edente ac præcipiente, crebræ in eum quotidiè ac continuæ criminationes coepte imperatoris Michaelis aures pulsare. Cepos cum venissent (est locus in Thracesiis 236 maritimus ad Meandrum) ac, sive casu sive de industria, imperatoris aulan sive corting in bumlli et depresso loco, Caesaris in conspicuo excelsoque expansæ sunt. Ilac velut speciosa arrepta occasione, qui gravi pridem animo erant ac Cæsarem oderant, multa in eum crimina jaciunt, ut qui jam insolesceret palamque in imperatoris contemptum injurianque prorumperet, dum reliquis omnibus non contentus vel in hoc ambitiosi animi specimen de industria quæsierat, ut imperatoris tentorium humile ac depressum esset, ipsius vero conspicuum excelsumque exstaret. His itaque persuasus imperator ad adornandas illi insidias convertit auinium, deque eo tollendo scrio cogitat ac deliberat. Nec enim palam licebat in eum aliquid proferre aut decernere, quod pari fere digni Late fulgeret suciusque imperii esset, et quod omnes illius amicos et sodales fœderatosque pertimescerent, cunctique proceres ac duces exercitus illi addicti essent, ad eumque magis quam að imperatorem animum attenderent, eo quod præ illo magis rebus invigilaret singulaque arbitratu suo et nutu mutaret; sed præcipue ob proconsulem et patricium Antigonum, illius filium, tunc temporis prætorianarum scholarum domesticum. Cæterum etiam habebat imperator multos ejus sibi consilii conscios, ac qui ipsi in se recepissent cædem se perpetraturos. Mane itaque 237 Cæsar ex more ad imperatoris tentorium venit, etsi mala omnia auguriaque illi ante visa erant, de prasentibus negotiis consilium cum eo habiturus. Opportunum vero illud tempus ad ejus cædem ratus imperator, nutu Symbatio patricio cursus logothetæ, qui Cæsaris fliam sibi matrimonio junxerat ac conjurationis cum imperatore socius erat, indicat ut exiens sicarios inducat. Egressus ille signum dat, quod inter illos erat constitutum, ut nempe signo crucis frontem consignaret. Dato signo, molliore forsitan animo viros pavor incesserat, inque ipso sceleris articulo ob facinoris immanitatem vertigine corτοῦ om. F. om. fort. vel Combef. oιn.

factus, vis tandem aliquantisper emergens suamque 4 agnoscens in procuranda republica non modo negligentiam ac segnitiem, verum etiam ineptitudinem ac vecordiam, timensque ne multitudo concitata turbas cieret aut rebellaret, statuit rerum gerendarum adjutorem et imperii collegam sibi adhibere. Quodque ante non multos dies Basilium a loptaverat, eumque non solum viribus sed et prudentia mentisque sagacitate reliquis vulgo præstare noverat, satisque idoneum ad supplendum quod ipsi in gubernanda orbis scapla industria atque operæ deerat, una quoque divina Providentia rem promovente, in hoc animuin consilio obfirmat, omninoque decernit ut Basilium imperatorem constituat. Ac sane Deo consilium prosequente reique a jutore, die ipsa Pentecostes, qua Patris ille Paracletus in Christi Deique nostri discipulos 240 venit, in celebri et a Dei Sapientia nuncupato templo Basilius regio diademate coronatur, manu quidem tune imperantis Michaelis, calculo vero et judicio Christi in perpetuum regis, a. d. 7 kal. Junii, indictione secundum Romanos 14. Ubi audivit Symbatius pro muneris ratione in provincia «gens, invidiam qua contabescebat humɔne ferre non pos tuit; sed pari secum furore concitum habens Peganem 'patricium, qui Opsicii præfectus erat, ad defectionem attendunt animum tumultunique excitare parum caute constituunt. Itaque in sententiam adductis ordinibus, quos obnoxios habebant, exsequuntur consilia: Michaelem acclamant ut imperatorem, quo scilicet inde multitudinem allicerent nec rebellionis calcaneum adversus imperatorem se levare ostenderent, Basilium vero maledictis impetunt omnique verborum procacitate lacerant ue conviciis compluunt. Talique apparatu stulte admodum frementes messis tempore irrumpunt, multosque procerum agros urbi vicinos igni ferroque vastant, nec paucas naves Constantinopolim navigantium in stationibus deprehensas succendunt. Hieme autem appetente dirimuntur, clam ac viritim sceleris sociis aufugientibus. Quare tragedie auctores saluti fuga consulere conati sunt. Ac Symbatius quidem in castellum subit, quod Latæ Petræ vocant, Peganes vero Cotyaium 241 occupat. Nihil tamen eo commento commodi consequuntur. Capti enim ab imperatoris milite vincti ad eum adducuntur. Agebat tunc imperator in S. Mamantis regiis ædibus; vidensque, multum vecordiam et temeritatem ac contumaciam non sine couvicio exprobrans, prius verberibus affatim cæsos, denum lege agens supplicio damnavit. Ae Syınbatius quidem oculo effosso atque una manuum amputata in exilium mittitur: Peganes vero ipse quoque oculis spoliatus, naribusque ferro amputatis, relegatur. Quanquam hos ipsos om. P. om. om. om. F. f Are

lus rerum potitus est, ab exsilio revocavit, prist naque omnia munera, quibus ante rebellionem gaudebant, liberaliter iudulsit, ac ne vestigium quidem odii ostendens pro veteris injuriæ nemoria sæpius ad mensam secum adbibebat verbisque solabatur, ac benelliciis largus, cujus sibi per dementiam auctores exstiterant, infortunium levabat ac miseriam. generosi pectoris imperator Basilius, postquam 19. Verum bæc postea. Tunc vero etiam fincia accepit quæ ante annos trecentos et quinquaginta vaticinatio oraculumque præcesserat, Isaaci, viri inter sacerdotes atque inonachos dono prænoscendi futura præcellentissimi. Trabebat is quoque ex … Arsacidarum gente originem, divinaque visione didicerat tot annorum decurso spatio fore ex Are sacis posteris, qui Romani imperii sceptra capesεὐχὴν seret. Res ex omnium voto successit, tum 151] scilicet procerum ac nobilium, tum reliquæ omnis plebis ac civium, militum quoque ac ductorum exercitus omniumque toto late imperio per proσιν vincias urbesque subditorum. Omnes enim maxime peroptabant virum ejusmodi rebus prædici, qui nuiorem ipse fortunam expertus procerum majo rumque in pauperes injurias non nesciret iniquasτῶν que eorum rapinas, qui denique bumiliorum a contribulibus tantum non excidia et direptiones plagiaque nosset. Quæ omnia Michaele imperatore occasionem tempusque nacta etiam etiamque viul roburque habuerant, cum ille aliis potius rebus animum attendebat quam ut publicis ejuscemodi curis operam ac studium poneret. Enimvero cum huc usque devecta mihi tio sit, operæ pretium esse existimo ut Basilii peratoris tantisper internissa historia, re altius repetita, quoad fieri poterit, paucis narrem quæ Michaelis imperatoris vita fuerit, quibus ille stuliis delectaretur, ct in quibus omne tempus atque opeδὴν ram perderet ac ærarium exhauriret; ut inde pulang nosse possit, quisquis voluerit, divino palam factum sufragio ut Basilius ad imperium vocaretur (fieri enim non poterat ut res, quo erant statu, consisterent), ipsumque in se ipsum Michaelem gladios strinxisse, atque corum a qui bus necatus est dexteras roborasse et in propriam cadem excitasse: sic nimirum ab omni se honesti rectique studio extorrem fecerat, sicque proba omnni actione debacchari gloriæ ducebat, ac sic divina ludicro habebat ac traducebat; sic nique civiles ac naturæ leges violaverat. Sibi enim impudicorum et impurorum scelestissimorumque ganconum coelum adhibens, regiæque majestatis dignitatem indignis modis dehonestans, crapula et ebrietate et impuris amoribus obscenisque narraἔτι tiunculis, tum etiam aurigis et equis et curribus ac (quæ inde est) insania ac dementia vir miseraVARIA LECTIONES. om. P. o xat om. om.

bilis dies insumebat, inque ejus generis monstra ac pestes publicas ærarii opes effundebat. Quodque saue omnium miserrimum est, ipsa quoque nostræ fidei symbola irridens ac ludificans, ex mimico ac ridiculo suo comitatu constituens qui venerabiHum sacerdotum coetus furmam referrent, deridenda illa ac ostentuf habenda exponebat. Pauca ex illis referam, non plura, ut ex paucis cogιο scalis et reliqua. 21. Quod is itaque aurigam ageret cursusque agitaret, equorum currui aurigæ amictu ipse insidens et in cursibus reciprocis cum æmulis decertans, tum intra urbem ipsamque regiam, tum ruri in regiis adibus quæ in S. Mamantis sunt, immensamque pecuniæ vim in istis insumeret, ita nimirum ut bellici sumptus in spectaculorum ac ludorum usum converterentur, Romanæque opus in tbymelica tripudia et nugas effunderentur, 244 inque impuras et sceleratas bacchationes lascivosque amores thesauri regii prodige afluenterque exportarentur, ut quod omnibus notum sit ac manifestum, omittendum mibi esse duxi. Quod autem res divinas ludos sibi fecerit, exque impuro obscenoque ac effeminato illi adhærentium sodalitio patriarcham unum vocaverit, exque illis undecim metropolitas designarit, tanquam ipse ad complendum numerum duodecimus foret, id vero narrabo, Profanum ac sceleratissimum Grullum patriarcham appellans, archieraticaque auro interstincta ac præfuigenti veste amiciens, tumque illi omophorium imponens, ncc nou in ordine metropolitarum alios undecim, uti dicebam, ex codem sibi adhærentium sodalitio constituens, ac duodecimum se ipsum Coloniæ archiepiscopum vocitans, præbens singulis citharam, quam sub sacerdotali amictu ferrent; et præcipiens ita teclas pulsare, sic cum illis ludens ac deridens traducensque rem sacram peragebat, cum scelestis scelestissimus, cum profanis impius. Cum secreta precatio recitabatur, sensim ac lene citharis strepere injunctum erat cum vero sacerdotem vocem elevare vel chorum respondere tempus poscebat, tum illis graviter plectro pulsatis intonare decebat, mclodiaque adstantium aures, et ut clare audirentur, circumsonare. Ad hæc sacris vasis, lapidibus pretiosis margaritarumque 245 fulgore intermicantibus, ἐξάκουargentoque et auro conflatis, quibus non raro in sacris mysteriis usus fucrat, sinapi acetumque injicientes, sic sodales multo com risu verbisque turpibus et obscenis, spurcissimisque et exsecrandis gestibus, inipertiebant. Verum haec sinamus. Cum aliquando sauctissimus patriarcha Igua tius, ecclesiastico omni cætu et ordine stipatus, pias supplicationes in pomerio extra muros obiret, et ad divinum quoddam templum consueta cantica om. Barberinus,

LIB. V. BASIEIUS MACEDO. [P. 153] modulando religiosa pompa modestiaque rei, contigit ut et impius' profanusque patriarcha * Grullus, sacerdotali stola indutus asinoque vectus, eum metropolitis ejus ipsam impietatem majori impietate superantibus omnique sua sce:a el Satyrico choro atque ordine, pro suorum operula ratione thymelicorum more nugas tragico exagge rando ac concinendo, adversis frontibus concrreπλησίον ret. Gumque prope fuiesent, rejectis in humeros sublatisque peculis plectroque graviore pulsatis citharis, ve baque meretricia ac canones ad sacra [P. om. moduium cantionis ex adverso cantillantes, Panumque in morem et Satyrorum tripudiantes ac cymbalis perstrepentes, velutque artis æmulos sacerdotes divinumque antistitem naso suspendentes. diabolicam choream iterque paragebant. Sciscitatus vero Dei præsul, discensque quinam essent et a quo quare de causa conflatus 246 illis coetus, ab imo pectore ducto suspirio horumque principem atque auctorem deplorans, fusisque ad Deum cum fletu precibus, ut ejuscemodi blasphemiæ ac injuriæ fidem imponeret impiosque penes infernum dissiparet, ne sancta profanarentur mysticaque ac veneranda sic procaciter irriderentur, institutum sibi iter hymnodiamque prosequitur. 25. Alia item vice, ut inclytum virum Ignatium patriarcham coutumelia afficeret ipsamque parentem irideret, amens menteque caplus insperator tale quid comminiscitur: In praefulgido ac rutilanti aureo tricliuio regis sede sublimis, impurissimo Grullo archieraticis vestibus induto, loco veri patriarche proxima sede assidere jusso, ac qui Dei antistitem lecebat honore illi cultuque adbibito, compulsoque unpurissimam ac nefaulam barbam capitis integusunto obtegere, matri sua per eunuchum quemdam e sacro cubiculo mandat, adesse sanctissimum patriarcham ignarium ac secum sedere; et ut veniat, si sum bene sibi precari velit, ac una secum illius compos orationis peri optet. Illa, uti religiosissima Deique amans, ingentem amoris vim ardentemque fdem erga sanctissimum patriarcum nacta, simulac audivit, festine egressa accurrenque, ac nec oculos tollere satisque intendere præ pudore väens, extraque omnem malitiam, nec pravi aliquid aut dolumn suspicat, ad 247 sancti antistidis, ut sibi videbatur, pedes procidit, rogatque pro se preces fundi. At scelestissimus ille paululum e sella sese erigens, eique dorsum obvertens, asinino crepitu al exsecrandis exploso visceribus, sic cam affatus es'. Ne dicas, domina, quod ne hoc quidem te dignan duxerimus. llis imperatore cacchinnos sustolieute ipsoque illo impurissimo risu procacissime effuso, plurimaque iis laterantibus, seu podius male salo sincipite stulussiune astroque «bgannientibus, comentum agnoscens, factamque fraudem, Augusta, altisque gemitibus nequissima deplorans, dirasque plurinias in filium jactans, ad extremum edixit: En, om..

fili improbe, Deus manum suam abstulit a te; da tusque tibi est sensus reprobus, ut facias quæ longe ab officio sunt. Atque his dictis, et cum ejulatu ac lacrimis, crines vellens, recessit. Talia generosi prit cipis facta strenua; ejuscemodi illius circa diviua sacrosque homines religiositas ac reverentia. 24. Cum talia atque his plura deterioraque, quandiu rerum potitus est, ab co in dies patrarentur, ac tuin etiam cum Basilium impert collegam allegisset in iisdom versaretur, videns hæc lie audiensque nimis graviter discruciabatur animoque dolebat, ac nec vivere sustinebat. Hocque animo agitans, ut quam posset omnem medicinam adhiboret, nihilque quod ad emendationem spectare videretur omiueret, prius quidem conabatur per alios a talibus eum 248 studiis avocatum ad officium frugenique meliorem reducere; postea autem ausus laudem est et ipse per se animi benevolentia pronaque voluntate imperatorem corripere ac, si liceret, ab ejusmodi impiis dictis factisque avocare, taliaque ad eum subnisso humilique auino gestuque et habitu disserebat: quum est, o domine augusteque, tantis a te beneficiis ac muneribus donatum monere quæ officii sunt, optimaque documenta tradere, et quæ utilia ac salutaria sunt in mentem revocare. Exosi sumus (ne te lateat, domine), exosi sumus lam se etiam ipee una miscebat aut vitandam iuvidiam, licet in nullo eorum quæ ille turpia absonaque agebat socius illi accederet: Tum sane universæ civitati tum senatui; Deique sacerdotibus exsecrabiles devolique habemur; nec est qui non criminetur ac vituperet. Quando vero etiam diras hominum atque odia xıhili faciamus, at Dei tamen formidolosa indignatio, timendumque est ne illius irati ac succensentis periculum malo nostro faciamus. Verum hæc diceudo petras seminabat littusque alloquebatur et Ethiopem lavare videbatur. Sic alte insita infixa que illi laeserat improbitas; sic ad omne salutare monitum obsurauerat, aspidis in morem obturans aures ad iusablanenta. Non solumn enim ad melio rem frugem non redibat, sed et jam monitore.u oderat et aversabatur; hacque adeo inter sodales et orgiastas accusans irridensque alieno sc ab eo anime inauebat, tumque etiam clarius osten debat. Cumque scelesti illi ac pestes intelligerent, in eum commovebantur ac instruebantur, verisimilique ratione calumnias subornabaut. Nempe audaciam ac proterviam ejus morum gravitatem vocabant; quod illi libidinum socius non accederet, malevoleutiam; quod denique pari cum illis fœdere non delinqueret, contemptum appellabant. Ecquinam fal, aiebant, ut ue diligere profteatur, qui non gaudeal quibus in delectaris, nec quæ tibi ex animo sint subministrare sludeal? His magis cedens imperatur VARIÆ 11 &mostñva: P. LECTIONES. om. om.

captabat, ejusque tollendi rationem verisimilem quærebat; sed nulla suppetebat. Tantum vero illius furor processit, ut et ad occultam necem animum inpulerit; quam nonnullis ex sicariorum illo collegio, quibus omnia credebat, commisit, ut nimirum venatum exeuntes, tanquam bestiam percussuri, hastam in eum mitterent eaque ratione nccarent. ld quemdam patrasse ferunt, missoque spiculo, ab eo aberrasse, prævolansque telum humo defixum esse, equum vero repente mordentem frena una secum raptum per abrupta saxa præcipitem egisse, atque eo casu illum vitam finisse. Quando et frustra pœnitentia ductum aiunt sodalibus mandasse ne deinceps insontem aggredi auderent, nisi velint et ipsi eodem atque ille exitio vitam ponere; accersitoque 250 viro quodam religioso, cum aliis delictis suis ac sceleribus, hoc quoque sacra exhomologesi expiandum putavit. fidemque habens inferenda Basilio necis occasionem 25. Cum autem imperator nullam viam aut occasionem inveniret interimendi Basilium, ad alia consilia, scelerata quidem ac nefanda, vertitur. Nempe secum ipse constituit ut et alium pariter hæredem sceptris immittat. Ac sane Basilicinum illum, sic appellatum, unum et ipsum nefarii illius collegii, hominem nequam ac sceleratum effeminatumque et gulæ mancipium, Nicomedia oriundum, fratrem germanum Constantini Capnogenæ, qui postea semel iterumque præfecti urbis munus adeptus est: tunc vero inter regiæ triremis remiges ascriptus erat. Hunc itaque infaustum Basilicinum quandoque regia, multis nominibus celebrata, induens purpura, spectabilique atque omnium votis expetenda capiti imposita corona, chlamydeque boloserica adhibita, et coccineis lapidibusque pretiosis interstinctis calceis, aliisque regiis insignibus, ad senatum eduxit manu tenens, eique pro ministri partibus obsequens, haud aliter ac Nero ille quondam decantatissimum Erotem. Atque ad verbum ait Videte omnes, et admiramini. An non convenit ipsi regia dignitas? Primum quidem species digna imperio Secundum autem congenita est corona, Suntque dignitati congrua omnia. Quanto melius erat me hunc 251 imperatorem fecisse quam Basilium? Hæc qui in regia erasit universi videntes et audientes, defixi steterunt, tantam viri vecordiam stupentes mentisque eversionem. Sic nimirum præ immodica ebrietate scelestissimisque ac impurissimis actibus, quidquid prorsus honesti ac officii est excusserat, emotæque mentis insanusque ac titubans ratione erat. P. Combens om. xal an e omn. P. PATROL. GR. CIX. Google⁹

[P. 26. Neque tamen quod suare solum, et solutum et deliciosum, et remissum, et molle, et indecorum, ex ebrietate babebat Bacchi gratiarum datoris gaudiique, quem se et imitari putabat et ambiebat, sed rursus etiam crudelis, illius more, furiosum quidpiam Titanicumque praeferebat; nec raro comicum perrigilium in malorum illi desiit tragœdiam. Ex temulentia enim debacchaus felicioreque fortuna ebrius in omnem nefarie impietatem proruebat. Cum itaque Lotus mero madidus et temulentus erat, ac quidquid prorsus sanae mentis est excusseral, ad cædes animum adjiciebat innocentumque hominum atroces pœnas ac ucces imperabat. Hæc fere illius ad ministros jussa: Hunc illumque tollentes líctori tradite. Alteri oculos effodite; alterins manus pedesque praescindite. llic capite luat; ille igne Correatur. Eos ministri arripientes, cum scirent haud sane mentis fuisse cum sententiam ferret, dedebant illi quidem custodiæ, non tamen 252 panis aukdicebant: szpc vero, cum quis erat quocum non satis ipsis conveniebat eisque closIIS erat, imperatoris mandato abutentes eum, etsi innocentem, veluti judicio damnatum in pœnam rapiebant. Iline miser ille, we tunc quidem in quibus versaretur intelligens, a cubiculariis in imperatorio lectulo reclinatus vicino mortis somno veluti mancipium opprimebatur; mane vero, cuin somnus vapores vini crassamque illam caliginem vix tandem discussisset, expergiscens nullius corum quæ pridie vesperi facta essent meminerat, sæpiusque nonnullos ex illis quærebat quos teniulentus damnaverat mortique addixerat. Audiens vero a stipatoribus et ministris quam in cos vesperi sententiam tulerat, ipsum facti pœnitebat ac ingemiscebat. Et aliquando quidem quæsiti inveniebantur, aliquando vero inutilis erat pro iis quæ nefarie illi gesta erant pœnitentia, illis sublatis in quos sententiam dixerat. Rursus iterum mane, vinique potu in prolixam noctem cum nequissimis dietis factisque strenue protracto, eadem patrabat. llæc vero quisnam audiat videatque, vel si saxeuin illi pectus exque robore animus, qui non ira concitetur, nec aliquando ad cos ulciscendos qui innoxie pereant incalescat? Nec mortalium omnium milissimus David, ut arbitror, tantam piaculi petulantiam lenius sustineat. Stoliditas enim el stupor est, non lenitas aut æquitas indulgentia hæc seu ulciscendi subtractus vigor. 253 27. Jam vero omni pene exhausto ærario, cjus scilicet opibus in studiis rebusque ejusmodi fæde dilapidatis necessario imminebat procerum omnium (patriciorum scilicet aut senatorum) una manifeste exspectata cades bonorumque publicatio, ut non deessent imperatori sumptus, quibus aurigis, meretricibus, aliisque impuris hominibus ac om. om. A. om. om.

ganconibus gratificaretur. Suptuaginta namque rebusque vivens, talem et finem nactus est, fiis VARIE οm. P. supra nongenia auri signali centenaria praeter argenti rudis pariter ac signati vim, relicta a patre Theophilo atque in regio servata zrario, quibus mater Theodora triginta aliis superadditis mille centenariorum numerum complererat, annis quatuordecim, ac ne integris quidem, quibus solus ipse rerum potitus est, plane distraxit ac dilapidavit, ut post ejus mortem non plura tribus reperta sint. Et quomodo non futurum erat ut deficerent, vel si ex fluviis influerent, cum sic perdite atque prolige dissiparentur? Cum enim aliquando auriga, cui nomen Chilæ, filium ex sacro fonte suscepisset, integrum centenarium magnificus donator erogavit. Sed et patricio Himerio, quem Chorum (id est porcum) imperator ob oris asperitatem inelegantiamque vocabat, qui tamen ob porcis affinem sordidamque vitæ rationem co potius nomine dignus videbatur, quod aliquando ipso coram obscena verba effentiens et scenicis nugis abutens, omni prorsus projecto pudore nihilque tarpe ac probrosum a se alienum ratus, ganeonis crepitum ex scelerato ventre misisset, sic gravem valideque displosum 254 ut procellæ in morem lucentem faculam flatu exstinxerit, quinquaginta libras, perinde ac si Herculeum hoc certamen confecisset, liberalis munerator congessit. Sic quoque ejus erga alios ei similes nepotes modum omnem præmia muneraque vincebant. Hæc porro si in milites primipilariosque ac viros strenuos, seu etiam alia virtute præstantes, sic proclivi liberalitate effunderentur, magnificentiæ et liberalitatis magnique ac generosi animi signa non nemo arbitraretur: quod vero in mimos et aurigas et saltatores et scurras et adulatores et sordidissimos ac inquinatissimos quosque dementer dissipabantur, honesti vero ac virtutis præmio ne obolus quidem ministrabatur, prodigentiæ omnino et dementiæ et stupiditatis certa indicia esse existimet. Quibus jam deficientibus necesse erat, uti dicebam, templa spoliari, religiosas sacrasque domos prada temerari ac rapina, omnesque paulo reliquis locupletiores direptis facultatibus mactari et jugulari. Quapropter probatissimi nobilium eque senatu prudentissimi, una conspiratione per milites pro sacro cubiculo excubantes in palatio S. Mamantis martyris, eum interimunt, sic nimirum ut immodica vinolentia consopitus absque ullo sensu somnum cum morte conjunxerit. Quemadmodum enim scorpios et viperas semel intuiti homines ob innatum illis virus, antequam etiam vulnus infligant, statim necant, sic et venenosos cruentosque viros, antequam vulnerent 255 ac interficiant, student tol. lere qui ab eis creandum sibi periculum exspectant. Sic ille, torpiter ac exitiose sibi pariter condignum quæ per vitam gesserat. LECTIONES. om.

[P. 28. Illico autem ad summam rerum provehitur, qui hactenus secundas in republica tenebat, Basilius; atque ab optimatibus inferioribusque ordinibus omnique exercitu et reliqua urbana plebe, qui et antea supplicibus a Deo votis fis exposcebatur, imperator acclamatus est. Is vero, mox ac reίμαMica clavo admotus est, tun se ipse tum imperii habenas Deo dicavit, bæc verbis solemnibus orans, Christe rex, qui tuo judicio ac nutu imperium adeptus sim, tibi illud pariter meque ipsum consecro. Mosque accersitis senatus primoribus muniisque publicis ac dignitatibus præcellentibus, iis coram regiorum thesaurorum peuum aperuit; nec aliud quidquam ex tanta pecuniarum vi inventum quam tria duntaxat, quemadmodum paulo ante dicebam, centenaria. Quare indagans imperator expensi codicem, eoque invento apud senem quemdam eunuchum, Basillum protospathǝrium, intelligensque quo illæ abiissent, cum optimatibus ejus rei causa consilium habuit. Horum una concors sententia fuit, ipsos qui male acceperant, in ærariumi referre oportere. Imperator 256 judicii acrimoniam temperans, semissem receptorum in ararium publicum singulis referendam sanxit. Ita factum est ut et illis, etsi nulla digni munificentia erant, accepti muneris pars haud exigua cederet, et trecenta centenaria ad ærarium publicum redirent; unde in urgentibus negotiis subministrare coepit imperator, exque officii ratione rem publicam gerere. 29. Qua die imperii summam adeptus est Basilius, velut Deo Romanarum rerum in melius mutationis indice, cultorum tropæorum nuntii in augustam hanc urbem advenerunt, multisque Christianis assertam ex captivitale libertalem ad eam perlatum est. Pompa itaque progressus imperator ad magnum Dei templum, cui ab ejus sapiertia nomen est, proque omnibus simul gratiarum actione perfunctus, redeundo consularia sparsit munera, ingentemque vim pecuniarum, non ex publicis (quæ now suppetebant), sed ex propriis, quas anto possederat, in subditos plebemque distribuit. Uxor quoque Eudocia cum liberis Constantino et Leone, pari et ipsa largitione, multas civibus pecunias ex suis erogavit. Ac licet eo tempore imperator multa adhuc rei nummariæ egestate pre meretur, uti dictum est, postea tamen uberes satis opes adeptus est, partim quidem Del munere ac nutu ob ejus in pauperes misericordiam ac æquitatem, multis sub terra occultis thesauris illo rerum poliente in lucem 257 productis; partim vero etiam ex auro quod in privato imperatoris ærario, quod nempe ejus decessor Michael conflatis egregiæ fabricæ pulcherrimisque operibus (aurea scilicet sic vocata platano, duobus auro solidis grypbibus, totidemque auro ductilibus leonibus, om. om. P.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. s11 pellectili ipsa aurea, imperialibusque et Augustiacis indumentis, magnorumque principum ac magistratuum vestibus, cunctis auro contextis), uti dictum est, reposuerat ac pro libidine abusurus erat. Prerepto enim illo aurum repertum est, signatumque imperatori in omnibus perquam utile fuit. Opus enim aiti esse pecuniis; nec si desint, feri posse aliquid eorum quae deceat. Sed hac postea erenc runt. auroque solido organo, variaque alia mens 30. Tunc vero quandoquidem ad imperii gubernacula divinæ providentiæ nutu Basilius sederat, statim a linea, ut aiunt, ipsisque carceribus sedulo operam posuit ut nihil rei magnitudini impar videretur. Itaque noctu pervigil erat, interdiu animo dispiciebat, nullam non movens rationem, nullum non consilium versans, ut boni alicujus auctor subditis fieret et ut illustrem magnamque res mutationem in melius acciperent. Hinc primum incorruptissimus ipse nullaque munerum sorde a recti libra declinans omnium optimos delectos promovebat, quibus partim a se ipsis, ut qui optimi erant, partim vero ab imperatoris sedula inspectione, primum opus ac studium erat ut præ reliquis a quovis munere 258 manus puras servarent; tam ut præ omnibus virtutibus justitiam colerent, et ut ubique æquitas vigeret diligentem operam navarent, nec a divitibus pauperes opprimi vel quemquani innoxie noxam subire sinerent, sed inopem et 1* * Demosth. Olynth. 1 Psal. xxxιν, 40. om. egenum de manu fortiorum eriperent i; paulatimque eos recrearent quos ob præteritorum injuriam animo delinqui noverant ac collabi, cosque sublevantes ad pristinam omnes felicitatem reparare studerent. Eli porro, tum qua ipsi jam initio ratione ac sponte ad virtutem propensi erant (tales enim omnino deligebat), tum imperatoris circa hæc sollicitudine ac vigili in omnibus circumspectione, eum se mutuo in omni officii genere superare contenderent, statim omnis injustitia ab omnibus prucul facessere, ac justitia omni palam coli libertate; manusque supra quam Briarei antca ad aliena rapienda extentæ torpidis stupefactisque similes decidere; iulirmaque prius egenorun membra 10bur viresque accipere, idcirco nimirum quod singulis suam libere exercentibus glebam, vineæque proventu fruentibus avitæque olivæ ac ficus, nemo erat qui hæc sibi quavis injuria usurpare auderet, sed quisque in horum consueta avitaque umbra conquiesceret. In hunc se modum pius imperator erga omnes subditos habebat, tum qui ruri inque oppidis tum qui in urbibus agebant, quantum Romani imperii 259 sese ditio protrahebat. Sin autem aliquis veluti malitiæ ramus in aliquo valide nimis conglobatus a singularibus præfectis ac magistratibus aut convelli aut exscindi omnino non

poterat, ipsiusmet imperatoris opera meliori fruge componebatur, aut certe variis aliis modis medicinam accipiebat. Cum enim optimus hic imperatur per omnem late ditionem injustitiam prorsus exstirpare contenderet, ubique sancita edidit inque omues provincias misit, quibus datio omnis ac prastatio, præ inolita olim prava consuetudine haud aliena a ratione visa, toliebatur ac exscindebatur, omnisque æqualitas ac justitia velut a prolixo quodam exsilio ac fuga in vitæ usum reduci interque bomines novum vivere videbatur. 31. Sed et qui ad judicia idonei exque disciplinis in eam rein instructi satis animique sententia ac voluntate religiosi integrique noscebantur, collatis honoribus ab humiliori gradu sustollens atque exaltaus, annuisque stipendiis et frumentatione " aliisque muneribus liberaliter donans, per singulos propemodum vicos domosque religiosas constituit. Potissimum vero, quam Chalces vocant, conspicuam olim ac admirandam ædem, temporis injuria corumque qui rerum potiti erant negligentia (forte etiam incendiorum vi) multis in locis labefactatam, obsoleto tecto ac collabente, ipse et labore et profusis sumptibus expurgavit atque refecit, 260 forumque judiciale destinavit, Areopago Heliæaque multo augustius. Nec judicum solummodo delectu ac promotione illis providit qui se injuria lædi quererentur, sed et diurnis alimentis iis constitutis qui valentioribus per vim quotidie in urbem traherentur. Veritus enim ne necessarii commeatus pe-C nuria necdum absoluto negotio haud raro quidam urbe excederent, sufficientes constituit reditus, unde actores procurarentur, donec a judice dicta eis sententia esset. Nec ista modo ejus inventa ad injuriam penitus proligandam, sed et seipsum in hanc dedidit partem. Cum enim a ducendis exercitibus aut dandis responsis undequaque adventantibus legatis ei vacaret, ipse se aula subducens inque Genico posito tribunali (sic dicto loco, uti videtur, quod ex omni loco ad publicas rationes eo confluerent) eos qui a publicanis nav raro, ut fere contingit ob imperii amplitudinem, injuria aflicerentur ac velut ad prytaneum ad ejusmodi judicii locum conugerent suasque expostulationes offerrent, magno labore assiduaque diligentia examinabat, atque in eum modum iis qui injuria afficiebantur vindex sedebat; cos vero qui faciebant, pœnis a lege præscriptis, ne talia deinceps auderent, deterrebat. Subsecutis deinde temporibus fama est, eum ad cum judicii locum atque palæstrain accessisset illis vindex futurus qui ulla injuria pulsarentur, 261 nemine expostulante, cum in mentem venisset ne forte ingressu ad ipsum prohiberentur qui damnum aliquod injuste paterentur, ex stipantium cohorte misisse qui per varia urbis loca inquirerent, uum quis adversus aliquem expostularet. Ubi redierunt, nullum se invenisse dicentes qui querelarum aliP. om. om. F. " P.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. quid adversus aliquem haberet, gaudio ferunt generosi pectoris virum in lacrymas effusum esse, alque in cum modum Deo gratias egisse. Ad hæc considerans inde improbis injuriæ ansam fore, quod veteres conscribendis publicorum vectigalium tabulis brevitatis causa uumerorum partibus ae apicibus, puta semissis, sextantis atque unciæ, uterentur. bauc quoque injuriæ orcasionem ablaturus, statuit decrevitque ut litteris simplicibus, quæ vel rusticis lectu faciles essent, integrisque et apertis calculis quantitate notata, exactionum codices scriberentur, expensis de suo in chartas et scripturam ac scriplores constitutis, ne ulla pauperibus injuria Geret. Et hoc quidem tale tantumque illius erga subditos curæ diligentiæque indicium, quodque nemini ullam dieri injuriam vellet; talisque in administra tione civilium rerum et publicarum erat. noxam 82. Cumqui nollet videri ccclesiarum Dei curam negligere (oninino enim, ut quæ in mundi navigio contineantur, ipsæ quoque imperatoris 262 providentiæ sunt obnoxiæ, ac potissimum illius, viri scilicet religiosi ergaque divina veneratione cultuque longe propensi), bas quoque velut in salo jactari tempestate videns atque turbari, eo quod communem a decessore contraxerant, sedeque pulsus et a grege anotus fuerat qui eis legitime praeerat, alio in ejus locum suffecto, tranG quillare studuit; communique synodo ac conventur cunctis ex locis Dei præsulum habito, quoad licuit, ecclesiarum procellam sedavit, tum superiorem septimam sanctam synodum confirmans, ac qui adhuc essent, leonomachos anathemate feriens, tum vero legitimum Ecclesiæ Sponsum atque liberis patrem canonice reddens, subditiciumque atque intrusum, donec ipsum Dominus ad se transferret, cessare jubens. Sic itaque probe riteque res ecclesiasticæ illi compositæ, hacque ratione studio suo ac cura omnem ci possibilem tranquillitatem præbuit. 35. Cum item leges civiles multum obscuras atque confusas reperisset, ob bonarum scilicet atque malarum, ut sic loquar, permixtionem, quod nempe tum antiquatæ tum quæ vigebant nullo delectu ac cominuni uno corpore conscriptæ baberentur, bas quoque convenienter, ac quoad res ferebat, commode emendavit, autiquatis, quæ jan nullius usus forent, sublatis, earum vero quæ ralæ essent multitudine plane explicata, 263 ac velut compendio, certis capitibus, ob faciliorem menoriam, priore illorum infinitate comprehensa. 54. Quia tanen invidia bonis semper adhaerescit, om. om. om. om. om.

pienda impelleret, quo nimirum suis ipse laboribus [P. et fortitudine animique magnitudine imperii fines proferret longiusque hostem propelleret ac abigeret, nec hanc sibi partem negligendam putavit. Primum tamen militares cohortes inde imminutas quod consuetæ largitiones et stipendia regiæque annonæ illis subtractæ essent, novo delectu conscriptoque in eam rem milite replevit, necessariique commeatus subministratione ac elargitione roboravit. Exinde militaribus operibus eos exercens, assiduisque laboribus disciplinæ castrorum expertos ac præ onibus servandi ordinis sollicitos reddens, tribunisque suis atque ducibus obsequendi ritu instituens, una cum illis pro tribulibus et affinibus atque subditis adversus barbaros expeditionem suscepit. Noverat enim nullam artem, ne mechanicam quidem ac vilem, sciri posse antequam addiscatur; nec quemquam esse qui sine magistro vel ipsam sutoriam (nedum aliquam nobiliorum artium, ac quæ magnis sudoribus comparantur) adeptus satis videatur. Scientiam vero seu artem militarcm, si absque disciplina sufficientique ex rei usu peritia cuivis volenti parare liceret, baud sane mentis integræ fuissent, sed delirassent, qui plura circa hoc in commentariis de rebus bellicis diligenti opera tradiderunt, 266 maximique imperatores ac duces exercitus, qui multa de multis tropea crexerunt; quorum nemo unquam cum rudi milite nec bellicis laboribus subacto adversas acies tentavit. Atqui fieri non potest ut is doctus sit qui non didicerit, vel ut certamine fortiter defungatur qui se minime exercuerit ac gymnasticæ operanı dederit. Idcirco vir ille generosus exercitalis prius instauratisque militaribus ordinibus, adunistisque tyronibus veteranorum numeris, ac convenientibus largitionibus muneribusque eorum impinguatis nervis dextrisque roboratis, sic cum illis adversus hostes congressus multa tropæa erexit et innumeras victorias reportavit. Hæc vero enarrabo quam paucis licebit. [P. 37. Tranquillo igitur urbis statu, ac per ejus opportunitatem navata rebus diligenti opera instructoque exercitu, vere arma capessivit, inter militares ipse ordines agens ac castra sequens; nempe hoc arbitratus, viro principi pro populo suo adeunda pericula, et ut subditi omnes secure ac ” quiete agant, sponte suscipiendos labores ac arumnas. Cumque ea ætate Tephricæ princeps, cui Chrysochiri nomen erat, reliquis virtute præstare visus ac prudentia, Romanam ditionem ac gentemi dire vastaret, quotidieque multos rusticorum ca pivos agens, superbe allumque saperel ac se re liquis præferret, adversus illum ejusque urbem 267 imperator exercitum ducit. Eo autem, quantavis superbia ac audacia fretus erat, non auso palam adorientis exercitus generosos conatus exVARIE LECTIONES. om. aute om. F. videntur. verba aliquot deesse an

periri sul prudentiam roburque imperatoris ten tare, sed secedente unumque hoc salagente, uι suam sibi servaret urbem atque asscreret, ibat imperator nemine prohibente, diripiens vastansque et exscindens incendensque pagos omnes et oppida, quæ Chrysochiris ditionis erant, immensa onustus pra:la ingentemque captivorum multitudinem trahens. Sed et ipsam adortus urbem Tephricam, eamque tumultuaria quasi pugna, non diutina obsidione conatus capere, videns et murorum firmitate et barbarorum multitudine annonarumque copia abunde munitam, ac quæ ægre expugnari posset, quod præsertim omnis circum ager bro vissimo tempore copiarum numerositate desolatus crat, ac pene exercitum necessarius commealus defecerat, a diutina obsidione abscessit; circum vero positis praesidiis, Abara et Spalba aliisque quibusdam expilatis, illæso inde cuncto sublato exercitu, cum multis, ut dictum est, spoliis ac captivis reversus est. 38. Ingentes Tephricæ factas cædes alia Ismaelitarum urbs cum vidisset (Taracem vocant), missis legatis pacem expostulat et in sociarum urbium albo ascribi rogat. In his optimus imperator, quantumn 268 erga adversarios fortitudinis robur, tantam erga subjectos moremque gerentes æquitatem ac clementiam ostendens, vinci se passus est ab oratoribus, pacemque rogantibus tribuens exinde pro bostibus illos socios nactus est. Hinc cum alii non pauci, tum Curticius Armenas, Locanam tunc præsidio tenens Romanæque ditionis fines assidue molestans, ad eum confugit, urbemque sulam et arma et populum imperatori subjecit, illius æquitatem ac clementiam cum pari fortitudine ac justitiam cum virtute admiraus. 39. Interim vero intentis in eum hostium animis serioque observantibus quam in partem ille impetum verteret, ut laboranti opem ipsi ferrent, lectam bellatorum manum adversus Zapetram (sic dictam urbem misit; superalisque velociter viæ angustiis ipsam urbem adoriuntur primoque impetu capiunt, ac in ea multos trucidant, ingentique præda ac spoliis potiti, qui pridem in ea vincti tenebantur, ex carcere liberant. Tum vicinas terras incendunt, Samosatum diripiunt, eodemque impetu superato Euphrate, cum nullus usquam obsisteret (quod nimirum haud procul ab imperatore bostium castra locata essent), multis captivis ac ingenti præda ditati ad imperatorem reversi sunt, adbuc prope Zarnuchum fluvium, ubi Caramisium est, morantem, desidis quidem similem, sed qui summa industria ac solertia per subditos talia designarel. Hinc discedens cuin universo Barberinus. Barberi us om. ” P.

citu, quod ad Melileuen ducit, iter ingreditur. [P. 'c Ubi autem ad Euphratis ripas venit, tumescentem æstivo tempore lateque exundantem fluvium videns, degenerisque animi nec illis quas ducebat copiis dignum ratus trajectui assidere, ac donec detumuissent aquæ humiliore alveo exspectare, ponte jungendum constituit; cunctaque ad opus velociter instrueta sunt. Cupiens vero militum laborem lenire et ad ejus molestias facile ferendas inducere, seque ipsum pariter spontaneis fatigationibus divexare, ne si quando, ut plerumque solet, inconsulto aliquid accidisset, novitate casus consternaretur aut malis insuetus inveniretur, sociam militibus operam, et quidem strenue admodum ac alacriter, adjungebat, majoraque onera suis ipse bumeris ad pontem apportabat. Vidisses tunc ejus ponderis onus imperatorem facile ferre, cui vix tres simul milites pares essent. In hunc modum transmisso Euphrate statim præsidium Rhapsacium expugnat. Scorsum vero Chaldos et Coloniatas regionens quæ inter Euphratem et Arsinum efun litur jubens excurrere, ingenti præela multisque captivis potitus est; castellaque, quod Curticii vocant et Chachon et Amer et Murinixum et Abdela, cepit ac diripuit. Ipse Melitenem irrumpens, urbem eo tempore ingenti civium multitudine fretam affatimque barbarorum copiis munitam, quibus in occursum cum barbarico clamore ac strepitu 270 effusis ipse suæ virtutis egregium specimen dedit, ut non modo ejus assecla, sed et hostes illius palam fortitudinem dexteritatemque stupore admirarentur. Solerter enim fortiterque hostibus congressns, manuque fortem et audacia præstantem fidentisque animi virum ac interritum terribilibus præſerens, primus adversam aciem magna strage fudit; tumque alii sibi quique adversos objectosque ad urbis usque portas cædentes persecuti sunt, ut exterius urbis pomeriam multis cadaveribus consterneretur vallique muro circumducti aqua crnore misceretur, multi etiam vivi caperentur, alii metu perciti ipsi sponte transiugerent; reliqui denique in urbė includerentur, omnique postmodum exitu penitus arcerentur. In his cogitabat imperator machinas figere, cunctaque expugnandis urbibus aplata instrumenta convehere, audacisque ac strenui animi facinora tentandis muris designare: sed cum vide ret urbem mœnium ambitu munitissimam, caque tutantium multitudine ac robore captu difficillimam, audissetque a profugis necessario commeatu abunde instructam, nec diutinam cinere obsidio. nem, inde discedem in regioncin Manichaoram irrupit, excisisque arboribus ac ædibus igni saccensis cunctisque obviis devastatis eorum castellum Arganthum Cutaciique et Stephani et Rachatuin concremans penitus evertit. Postmednın subjeVARIE LECTIONES. et infra om. P. malim

gua de virtutis praestantia incidit. Charsiaulἑαυτοῖς [P. La virtutis, quæ in fortitudine est, primatum sibi vindicabant: contra Armeniaci nihil se illa virtute iis impares omnino obnitebantur. Augescente itaque rixa, et cum partium irritaretur ferocitas, ab Armeniacorum cœtus primoribus in hæc verba peroratum ferunt: Quid frustra verbis singuli ferocimus atque jactamus, cum in promptu sit virtutis specimen dare, qua de ambigimus? cum enim hostes haud longe absint, possunt qui viri prastantes exείslant, facinoribus editis inclarescere, ac qui forti robore præcellat, judicio primas obtinere. His ergo ductores sermonibus auditis, militumque ad in pressionem faciendam fortem animam atque aliacrem considerantes, necnon ipsius leci opportu & nitatem haud leve sibi ad victoriam momentum afferre sentientes, quod e sublimi loco impetum in hostes erant facturi, qui in valle castra habebant, duas in partes copias dividunt. Selectiorem manum. au sexcentos cum ipsis ductoribus in bostem irruere decernunt: reliqui numero non multi in sublimi starent, conferta multitudinis speciem præferentes, data temporis tessera, ut cum illi hoştem adorirentur, illico bi maximo cum plausu et tubis canentibus terribilem rugitum una quoque reboantibus montibus ederent. Sic arma induunt, ac occulte per noctem ad hostium 274 castra accedunt. Summo autem mane, cum necdum sol emenso penitus subjecto nobis hemisphærio emersisset, magna voce pæana cantantes, et Vicit crux conclamantes, aggrediuntur hostem, simul reliquis de monte militarem conclamationein edentibus. At barbari subito re insperata perterriti, neque inter se coire nec contemplandæ irruentium hostium multitudinis tempus habere, neque omnino quidquam salutare consulere posse, sed fugæ se dare, imperatoris prorsus assidua ad Deum precatione eos perterrente atque in interitum propellente. Romanis itaque insequentibus, absentesque duces atque ordines scholisque præfectum continue compellantibus, sicut fuerat præreptum, aucto fugien tium pavore ac tumultu ad trigesimum milliare persequuntur, interjectumque spatium cadaveribus consternunt. om. om. 43. Inter haec etiam impudentem audacemque il lum Chrysochirem, cum paucis suorum fugientem, Romanorum quemdam, cognomento Puladem, persecutum ferunt, qui Tephricæ quondam captivus, quod festivus esset ac lepidus, Chrysochiri innoLuerat et ab eo in familiaritatem fuerat admissus. Hunc ut vidit barbarus furiose alacrique animo insequentem, conversus ad eum: Quid tibi, inquit, 'mali feci,“miser Pulade, quod sic insane peremplurus me persequeris? cui ille brevibus: Quod * Allatius manuducentibus Gelis. om. A.

mimirum munerum in me collatorum vicem me tibi hodie redditurum Deo bene propitio, confdo, patrone; 275 ideoque retro te insequor. Preibat itaque ille quasi mente captus ac attonitus, desperata salute, ac ni »ium pavidus: Pulades intrepide audacique animo insequebatur, donec ad altam foveam deventum est. Substitit equus, præ voragiue transilire trepidans titubansque. Dumque circa eam Chrysochir animum intendit, huic Pulades conto latèra transfigit; statimque doloris vi circumactus equo decidit. Tum e coniitatu unus, cui Diaconitzae nomen, se equo proripiens dominum collapsum procurabat, ‹jusque capite genibus suis apposito casum deplorabat. Interim alii Pulada succrescunt, equisque exsilientes Chrysochiris fere exanimati capul a cervice revellunt. Diaconitzel vero ipsum quoque vinctis aliis adjungunt. Sic pene inaudito eventu præterque spem omnem debellatis hostibus ac Christianorum exaltata gloria, cito cum gaudii nuntiis Chrysochiris quoque caput imperatori mittitur. Versabatur ille per id tempus apud Petrium, ubi monasterium erat, in quo cjus filiæ pietatis palæstra exercebantur. Allato capite votorum suorum precumque memor, intentoque in eum cum lacrymis mentis oculo qui facit 276 voluntatem invocantium eum, afferri ad se arcum ac sagittas præcrpit, ociusque vervun tendens tres a tergo in sceleratum caput sagittas misit, ac ue in una quidem erravit, hanc quamdam impietatis scelerumque dignam expiationem se illi adhibere ratus pro tantis hominum millibus, quos per multos sui principatus annos perdiderat. Atque hunc finem habuerunt res Chrysochiris, sicque evanuit florentis tunc Tephrica potentia, opitulante Numine inque rem pic imperantis Basilii assiduis precibus facto propitio. 44. Jam vero viro inclyto patriarcha Ignatio sancte Deoque placitis moribus vita perfuncto, opulentaque canitie ac virtutum obvallante choro cunctisque laudantibus virumque prædicantibus vivis exemplo et ad meliorem vitam translato, ei rursus Ecclesiam rite reddidit, qui non rite sibi aute eam vindicare visus erat; legitimeque ac canonice sapientissimum Photium in regiæ urbis vacante sede constituit, quanquam ne prius quidem omni eum humanitate accipere honoremque habere cessabat, qua ille omnis generis sapientia atque virtute preditus erat. Verum quanquam sede deturbaral, quod sane nihil sibi justitia cultu potius esse volebat, nihil tamen quod solandæ viri fortuna esset omittebat. Unde 277 etiam assignato ei in regia habitaculo liberorum suorum institutorem ac P. om. om. om. P.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. 172] disciplinis praefecerat. Ita neminem, quoad licebat, mœstis illius rebus negligebat, sed cunctis benigne placideque utebatur; ac quibus modis potera', omni studio levamen adbibebat. 45. Quanquam vero sic patris humanitate erga subditus afficielatur eorumque sedulo curam gerebat, non defuerunt tamen qui eum odio haberent, seu potius qui inviderent ae vitæ insidiarentur. Nam Curcuas, quem vocant, opibus deliciisque lasciviens tyrannidem, ut par est, affectabat, adjunclaque conjuratorum pari animorum consensu turba aggrediendæ rei commodum tempus exspeclabat. Uno tainen ex conjuratis ante aggressionem instructas illi delegente insidias, traduntur legibus scelerati. Iterum tamen generosi imperatoris cleνὰς & mentia legum severitatem tantisper mitigavit ac 8 paeuas moderata est. Excussis itaque oculis ei qui auctor conjurationis exstiterat, reliqui iudictis verπως beribus ademptisque capillis humanius castigati sunt. Ac illi quidem in eum modum paterna magis indulgentia quam herifi severitate ad officium sanioremque mentem sunt reducti. 46. Enimvero communes rei publica curz, et quae superioribus tropæa restabant adjicienda, somnos ei divellebant. Verum primum castrum Lulum Romanæ rei utilissimum, ipsum munitissimum, superiorum temporum projecta vecordia eorumque neglectu quæ e re communi 278 forent cum omni oppidanorum turba ab Agarenis captum, obque loci securitatem iis munitum ac praesidio servatum, prudentia sua ac cura imperator, munerumque copia, qua vi qua suasione, Barbarorum ditioni excussit Romanoque Imperio iterum subjecit. quo et castruin Meluus se illi sponte dedidit, dominumque imperatorem agnovit. Manichæcorum urbem Catabatalam dictam, eo tempore per duces suos excidit. Non sic tamen delectabat quod per alios excisa esset atque direpta, ac moleste habebat quod non suis ipse laboribus tropæa erigebat. Rursus itaque, assumpto Constantino filiorum natu maximo, ut tanquam generoso catulo hostium ei cædis gustum faceret, artisque militaris necnon fortis audacisque animi inter pericula ipse illi præceptor foret, illo comite adversus Syriam profectus c est; venieusque Casarcam, quæ ad Argest mon VARIE om. P. Comber, om. tem est, primam Cappadocum urbem, exque militari ratione suos exercens, avulsam ex cis selectorum partem velut rimatum ac speculatum regionem præmisit: ipse cum gravi militia pone ibat, ut pugnacis ensis vivida magis virtus præiret, solidior sequeretur. Desertis illi brevi superatis, arces Psilocastellum et Paramocastellumn diripuerunt, inque illis 279 repertos captivos duxerunt. Adventantium copiarum metu exterriti Plialacri castri incolæ sponte imperatori deditionem fecerunt. LECTIONES. om. marg P.

Ambri filius Apabdeles Anazarbi ameras, procul agente imperatore barbarico more ferociens, tune ήνδραποejusque præsentia Melitenensium se turmæ commiscens fuga salutem expedivit, uuun hoc sibi ad securitatem idoneum ratus, si lateret, quocunque tandem terræ sinu atque latebra se abdidisset. Hujus irruptionis clade et Caisus sive Catasama, et Robana sive Endelechone diripiuntur: itemque Ardala et quam vocant Eremosycæa. Tunc et Semas ille Taelis filius, qui Tauri montis angustiis insidens grassando Romanorum fines depopulabatur, ad imperatorem confugit. [P. 47. Quod si brevius simpliciusque ac quasi cursim magna annotamus, nemo miretur nec eo no‐ mine criminetur: simul enim istiusmodi operum facinorumque celeritatem æmulari narratio videtur; qua sic leviter simpliciusque transcurrit. Citius enim tunc illa capta præsidia designataque facinora quam nunc a me narrata sunt. Præterea cum longi jam temporis mora res singulas gestaque facinora silentio velut obscurarit, ac nec pugnarum modos nec ex impetu aggressiones neque exporrectas culltractasque phalanges nec stratagematum pro tempore usus vel scire possimus 280 vel enuntiare, non est cur circa singula tempus teramus libenterque in illis immoremur, unde narratio dilatatur. Quæ autem nullo certo teste tradita sunt, etsi crebro rumore ferantur atque in ore vulgi volitent, nos tamen ut sine examine amplectamur induci non patimur, ne confictam eorum quæ ne gesta quidem sunt narrationem imperatori appingere videamur. Ac vel maxime, quod nec illi, cum in humanis adhuc ageret, quæ alii velut assentandi gratia verba insinuarent, lubens videbatur admittere. Nos vero, qui ne ea quidem quæ omnium ore testata sunt scriptorum monumentis consignare valemus, aut per otium possumus, vix certe in iis quæ dubia sunt sermonem protraxerimus. Verum retroagatur oratio, et in viam recurrat quam sibi ab exordio narrationis proposuit. 48. Secundum hæc imperator Onopnictem fluvium et Sarum cum exercitu trajecit, venitque Cucusum; ibique succensis lucis et arboribus excisis loca itineribus invia in commoda redegit, atque in eis palantes cohortes dissipavit. Inde Callipolim et Padasiam cum venisset, locisque asperis ac confragosis iter haberet, equo descendens pedes ipse viæ angusta emetiebatur, labore suo subditorum infirmas vires recreans. Tum Germaniciam petens, cum adversarii omnes e vestigio cederent intraque mœnia sese continerent, nec qui manum conserere auderet ullus esset, cunctis circa eam igni absumptis ac suburbanis misere desolatis atμη'. om. omissis om. om. P.

aperto Marte certare non ansi, intraque mœnia compressi, obsidionem sustinere statuerunt. Imperator suburbana depopulatus, excisoque vicino oppidulo cui nomen Gero, praedam militibus conressit; ejusque emolamento animosioribus redditis, eisque ad laborem addita alacritate, in muros ingruit, machinisque adhibitis spe fovebatur, eaque non levi, quibus fretus robustis copiis erat, urhei vi expugnatum iri. Videns autein obsessos metu solutos oppugnationem ferre, jamque aperto fere patriæ excidio nihil obturbari, sciscitabatur qua confidentia nullam sui rationem habere viderentur. Audiensque ex quodam indigenarum, a viro apud ens·religioso pioque, sive ille ex diviniore amalı sive scientiæ alicujus præceptis instructus tenebat, certo se accepisse non ab illo qui nunc obsideret, sed ab alio quodam ei genere conjuncto, Constantino nomine, in fatis esse ut urbs diriperetur, camque ob rem illius assultibus animum non deεpondere. illo filium monstrante, sicque cum vocari dicente, nec prorsus cassum fore vaticinium, tametsi illorum urbs ab co caperetur, respondit is qui oraculum referebat, non adhuc illum esse Constantinum, qui illorum urbem esset 282 eversurus, sed alium quempiam illius nepotum, post longam satis annorum seriem. Ilis imperator prope ira concitus, satagensque ipso opere inanem temere sparsum rumorem, quod sic jactabant, evincere, majori quam antea vi ac conatu oppugnationi instabat. Videns vero, quidquid operæ conferret, nihil se proficere nec ulla firma satis spe subnixum esse, consideransque non leve exercitus damnum, quod sub dio algente cœlo noctes ageret, plurisque ducens suos incolumes servare quam hoslas capere ac subigere, ante biemoni recedere operæ pretium putavit. Sed hac hactenus. Nobis vero subit mirari, qui post tantum temporis vaticinii illius eventum conspeximus, quænam tanta apuil barbaros illos sicque exacta cognitio ac veritatis comprehensio, qui nec vitæ nec religionis cultu aimodum probati sint. Cum enim ille tune urbem capere non potuerit, nunc nostris temporibus Coustantinus purpura surculus, sapientissimi Leonis filius ac illius nepos, singulari sibi munere istud usurpavit; ascriptumque illi est facinus interne cionis incolarum Alata. Proinde, ut auctor Homerus est, honum erat defuncti filium relictum esse; quo nimirum ultor eorum quæ in avi majestatem illi proterve ausi fuerant palam filius servaretur. Verum vestigium rursus oratio repetat, et quæ sequentia sunt eloquatur. que vastatis Adalam pervenit. Oppidani A, vallibus ante urbem misere devastatis Allalius, 18 PATROL. GR. CIX

283 49. Tunc itaque imperator multis captis ae manubiis referto exercitu, ubi captivorum onus ob viæ anfractus difficiles ipsamque ejus longitudinem ense levari jusserat, ad reditum adjecit animum, ingentem sui metum Agaris nepotibus relinquens. Timens vero ne se inter angusta locorum hostes adorirentur (noverat enim stultam eam imperatoris vorem esse, Non putassein) suorum manipulis in subsessis opportune locatis, plures eorum qui se alios capturos arbitrabantur vivos cepit. His rebus Abdelomelis locorum reguli fractus animíns; missisque oratoribus veniam ac pacem rogat, probum se servum exque animo deditum fore pollicitus, locaque subjecturum ac traditurum. Votis annuens imperator postulata concessit, ar: deinceps socium adversus tribules pontaneum habuit. Ilinc rursus Argeo moute pertransito cum Cæsaream venisset, victoriae nuntios ex Colonia et Lullo accepit; signaque præsto erant, manubiorum et captivo:um ingeus copia ex Tarsi et Manichæorum oppidis convecta. Inter quos ingentem Curtorum oblatam turbam necari præcepit, quippe cum vix quidquam frugis ex illis exspectaretur, nec exercitus opimis jam spoliis onustus secum eos habere vellet ac advehere, inutile impedimentum itineris. Medæum reductus imperator, sparsis in suos muneribus ac pro cujusque virtute ac præstantia collatis honoribus, 284 omuique humanitate omnibus acceptis dimissisque ad hiberna cohortibus, iter prosequebatur. Veniensque Byzantium priori c more victoriæ coronam patriarchæ manu faustasque a populo triumphales voces accepit. 50. Jam porro annis superioribus Tephricæ depressa potentia ac pene exstincta, Tarsitarum reviviscere ac augescere cœperat, rursusque Romanæ ditionis &ines jugiter infestabant. Adversus illos per hec tempors Andreas ille Scytha band raro fortiter egerat, proque copiarum suarum ratione multos eorum qui prædatum excurrebant a toto avulsos exercitu interfecerat atque ceperat. Cunique adeo egregie in dies fortitudinis ac prudentis argumenta sisis cderet, patricii aucuns dignitate ac scholis ab imperatore præfectus est. Tuncque majori potestate ac copiis acie conserta cum Melitenensibus Tarsensibusque et pugnavit et vicii. Quandoque vero Tarsi amera, verba nuittendo impictatis et amentiæ plena adversus Dominum nostrum Jesum Christuin ac Deum sanctissimamque ejus parentem, Esperiar, aiebat, an tibi commodum allaturus sit Mariæ filius, ipsaque illius mater, ubi copiosa validaque manu adversus te profectus fuero. Accepit ille conviciantis 285 episto tam, multisque lacrymis sancte Del Genitricis Fi1 om. om. om.

" 4 lium in sinu ac uluis gestantis imagini eam appo nens ait: Vide, Verbi Deique Mater, tuque, qui prææternus ex Patre exque Mutre tempori obnoxius es, quantum barbarus iste insolensque ac novus Scnachirim conviciatus sit fremueritque adversus populum tuum peculiarem. Adjutor esto ac defensor servorum tuorum; sciantque omnes gentes robur pos tentiæ tuæ. Hæc ad Deum contrito corde nukisque lacrymis comprecatus atque locutus, assum}} ptis Romanis cohortibus adversus Tarsum proficiscitur. Atque ubi ad locum venit cui Podando nomen, ubi etiam recurrit fluvius ejusdem nominis, in adversam lostinm aciem incidit: fiduciaque in Deum posita vir fortis animi, cum omnibus copiis, iisque hortatoriis verbis ad puguæ alcam S serio ante animatis, hostium impetum suscipit; multisque prudentia ac fortitudinis editis feinoriδὲ Jus, necnon legalis, centurionibus, manipulariis ac reliqua omni militari turba strenue dimicantibus ingenti strage barbarorum exercitus funditur, ipso prius amera cæso, omnique ejus forenti exercito. Pauci in castris extremaque acie constituti, vix periculi elapsi, Tarsum recipiuntur. Suis itaque 177] sepultis, hostibusque in unuin locum aggestis gnoquc ex cis instar tituli in 286 monumentum exst: ucto tumulo, cam spoliis et manubiis multisστις que captivis ad sua reversus est, moderate se in victoria gerens, unique Deo facinus ascribens, illique tribuens et militarem ducisque sic felici exitu solertiam et ingentem hanc victoriam. Quare ctiam veritus ne insatiabili victoriæ ardore risque compendii cupiditate ipsa jam parta, uti noŋ raro usu venit, invida Nemesis labefactaret, im, petu inhibito substitit. Perlato ad imperatorem corum quæ illi strenue gesta crant nuntio, obstitit zmulorum pari dignitate invidia ne pro operani merito præmia digna reciperet. Nempe occupantes imperatoris aures viroque detrabentes jugiter tundebant, ac calumiabantur, quasi is consulto rem Romanam prodidisset atque Tarsi excidio priτὰ vassel: Cum enim Deus, aiebant, in manus nostras tradidisset, si victoriam persecutus esset, pleno fiduτὰ cia milite, ex pugnæ jam illi consertæ gloria, ducis ignaria nobis erepta est. Dum hæc sæpius dicuntur, imperator faisa persuasione decipitur (falluntur enim plerumque etiam viri prudentes, per eos qui ea quæ ex animo sunt ac placent illis loquuntur), abrogatoque Audreæ imperio, ut qui strenuis moribus hostes inseguendo non satis institisset, ejus loco Cestam illum, Styppiotain dictum, ordi nibus præficit omnisque exercitus ductorem stituit, abs se Tarsum expugnatum iri pollicentein, alisque multa et fortia se peracturum stolide ni, luis existimanteni ɔlque jactantem, P. “A. on. P

51. Is statim Romanis omnibus 287 cohortibus assumptis, susceptaque in Tarsum expeditione, ostendit Andream non segnem atque timidam, sed catum et prudentem atque optimum militum ducem. Barbaros enim prædain paratam ratus, nee eorum quæ e re essent quidquam ante considerans, nec locis occupatis prior ipse insidias locans, aut imperatoriæ peritiae ac consilii solertiæque dignum aliquid animo agitans, Tarso appropinqual in loco quem Chrysobullum vocant, dementi animo mconsiderataque audacia ac temeritate. Barbari incautum considerantes hominis genium, quod neque loca tuta occupaverat nec convenienti vallo ac fossa castra munierat, neque aliud quid præstiterat eorum quæ cati ac solertes duces præstruere solent, victoriam dolo parare deliberant, incautumque ac curis solutum noctu aggrediuntur, stratagemate usi pro corum in angustum redactis rebus afflictaque fortuna, uti rei probavit eventus, plane solerti ac commodo. Cum enim ex accepta ab Andrea clade pauci essent ac minuto numero, rei discrimine ad fraudes necessario versi sunt. Multis namque conductis equis, ab corum caudis coria sieca suspendunt, tuinque una tessera jo mudtas Romani exercitus partes immittunt; ipsique postinodum variis ex locis, tympanis perstrepentes, exsertis ensibus in medium vallumn insiliunt. Consternatis itaque turbatisque Romanorum animis, et per tumultum 288 equis pariter virisque invicem collilentibus, barbari potili victoria sunt immensa Romanorum strage, plerisque a suis inglorie oberitis ac sufocatis. Sic pene inaudito casu præterque spem omnem victores Ismaelite, Romanique imperii nervis excisis, tympanorum strepitu ac barbarico barritu paana concinebunt. Hunc fi..em stolisle expeditionis adversus Romanos livor attulit, ac tale tropæum adversus eos quibus paulo ante fauste cesserat maligna Nemesis posuit. 52. Verum sic quidem se res Orientis habebant, Basilio pio religiosissimoque imperatore. Quæ au tem ad Occidentem spectant, narraturus accedo. Eadem ac reliqua ratione, etiam rebus Occidentis majorem in modum Michaele imperatore neglectis, totaque fere Italia, quant: novae nostra Romæ res. serat, potissimaque Siciliæ parte Carthaginensium armis debellata atque barbaris vectigali facta, ad bæc etiam qui in Pannonia et Dalmatia, ac qui ultra hos Seytha, Chrobati scilicet et Serbli et Zachlumi, Terbuniotæ item et Canalitæ et Diocletiani et Rentani, excusso Romani imperii jugo, cui pridem suberant, sui juris atque liberi facti, suis duntaxat regulis ac magistratibus parebant. Plerique 289 vero majoris defectionis specimine etiam baptismum ejuraverant, ut nullum erga Barberinus

rent. Romanos amicitiæ ac subjectionis pignus reti 53..Sic igitur Oecideutis rebus constitutis, inque eum nioðum per anarchiam laborantibus ac perturbatis, arrepta Agareni Cartilaginenses occasione conjunctis viribus expeditionem suscipiunt; creatisque ducibus Soldato, Sambano et Cliphuso, qui longe. militia bellicarque rei experientia tribulibus reliquis præstare existimabantur, sex supra triginta naves in Dalmatiam miserunt, quibus Dalmatarum plufes urbes captæ sunt, Butoma, Rosa et inferius Decaterum. Sic cum secundis auris res hostibus succederent, ad ipsam venerunt totius gentis metropolim, quam Ragusium vocant, camque ad longum tempus circumsederunt. Haud tamen facile expugnare potuerunt, iis qui intra mœnia erant magno animo concertantibus, quippe quibus pro anima, ut aiunt, cursus agitaretur. Dan itaque Ragusiui pro temporis diuturnitate malis conficerentur atque ad incitas redacti essent, legalos ad imperatorem mittunt, necessitatis angustiis pressi; quanquam non nesciebant, aliis potius rebus eum distincri, suppliciter rogantes ut ipsorum misertus eis vindex foret, ac tueretur qui jamjam in infidelium Christumque negantium potestatem essent redigendi. Nondum legati in urbem venerant, sel in itinere adhuc subsistebant, cum ignavus malusque imperator in humanis esse desiit, 290 rerumque summa ad vigilem sobriumque curatorem Basilium per ejus excessum transivit; qui autca quoque ægre ferebat atque animo angebatur tuncque legatis diligenter auditis, suaque ipsius vulnera eorum mala ducens, quos ejusdem fidei fcelera sociarent, in auxiliorum apparatu erat, quæ supplicibus mittenda destinabat; instructaque centum navium classe, cunctisque rite apparatis, singularis prudentiæ virum experientiaque supra vulgi usum præditum deligit, Nicetam patricium cognomento Oorypham, rei navalis drungarium, quem velut fulmen cuncta amburens ac prosternens in hostes immitteret. Agareni ut missos ad impcratorem legatos auxilia rogaturos ex profugis acceperunt, tum quod urbem brevi capiendam non sperarent, tum quod mittendas ab imperatore subsidio copias formidarent, obsidionem dirimunt; indeque solventes atque in Italiam (cui nunc Longobardia nomen est) transmittentes Barensem arcem expugnarunt; ibique habitantes cum vicinioribus quotidie ingruerent ac remotiora tentarent semperque ditioni suæ aliquid adjicerent, omnem Longobardiam adusque præcelsa quondam prope gloria Romam subegerunt. Atque in hunc miodum se res Occidentis habebant. [P. infra.

291 14. ils Dalmatarum auxiliis a Roma Quod ita mis gestum erat, videntes, quas paulo superius mcmoravi nationes, Chrobati nimirum et Serbli et reliqui, ejusque qui tum rerum potiretur æquitatem in omnibusque justitiam et virtutem audientes, beneque subesse quam periculose ausuque temerario præesse ac imperare pluris facientes, operain adhibent ut ad pristinum redeant dominatum iterumque Romanis serviant. Quare et ipsi oratores mittunt ad imperatorem, tum scilicet qui eadem ipsa integraque religione defecerant, tum qui excussa prima sua servitute ipsi sponte baptismum prorsus ejuraverant; quamque utiles quandoque Romanis exstitissent opportune memorantes, rogantesque humanissimo Romanæ potentiæ jugo ac illius ductori rectorique subjici. Horum votis ac petitioni, ut quæ niti ratione viderentur, se facilem præbens imperator (quippe qui etiam antea pro illis animi angeretur atque doleret, velug ditionis suæ nou modica accisa parte raptaque ac discerpta, placide, quemadmodum humanissimus pater flium qui stulte imperium detreclarat ductusque penitentia redierat, ipse quoque istos admisit atque recepit; ac statim cum illis sacerdotes sutoque nomine delegatum bominem misit, ut ante alia ab ipso animarum periculo eos eriperet ac pristinæ fidei restitueret, atque et delictis, quæ vel ignorantia 292 vel dementia ac temeritate contraxerant, liberaret. Peracto autem religioso istiusmodi opere, cunctisque divino baptismale impartitis at- G que Romanorum fascibus inclinatis, hac parte redintegratus est imperatoris principatus, cunctis bumanissima ejus jussione ex suis ejusdemque gentis hominibus, magistratus rectoresque, qui illis imperio praessent, accipientibus. Non enim ille magistratus illis præpositos venales habuit, ut inde eaque ratione, qui plus darent exque subditis 2011plius meterent, illis praeficeret; sed qui ab eis ipsis electi essent ac velut suffragio creati, tanquam arbitros magistratus paternaque benevolentia eos prosecuturos, eis pro imperio præesse prodenter constituit. Atque hæc quidem itɔ se ha‍ buere. 53. Quod vero barbari, qui sic neglecto segniterque administrato imperio in Romanai ditioneni trajecerant pulsique Ragusio fuerant, uti jam dietuin est, adhuc in Italia fixo pede continue eani incursabant direque desolabant, centum quinqua ginta munitis oppidis, qua spontanea deditione qua obsídione vique in potestatem suam redactis, audiens imperator valde animo discruciabatur; hrumque sollicitudine invigilans modum quærebat, quo facile vel hostes penitus fundere liceret vel a Romana saltein procul ditione abigere ac propellere. Jum itaque quæ 293 ante Ragasinorum causa gentisque omnis Dalinatarum missæ fuerant copiæ, Niceta Oorypha patricio ductore, ut supra di50 om. A. 30S om. A.

laud satis pares existimans, ac vel maxime quod in mediterraneis haud raro manus conserendæ essent longiusque a mari abscedendum, quod navalibus copiis haud conduceret nec certe ab illis præstari posset, alias vero rursus Byzantio copias mittere haud ille utile putans ob expeditionis nimios sumplus et Orientalis tractus regionum necessitatem, prudenti consiliò inito ad Ludovicum Franciæ regem et ad Romanum antistitem legatos mittit, ut abs se missis copiis opem ferant ac cum eis adversus Agarenos Barii sedes habentes pugnam instruant, jubens ut et quas paulo ante memoravimus, Sclavenorum gentes institutum suum juvent, transmisso Ragusii incolarumn ope suisque ipsorum navigiis Dalmatacum mari. Hoc modo conjunctis viribus ingens contractus est exercitus; quodque Romanæ classí praefectus longe omnibus solertia ac fortiudino praestaret, Barium brevi capitur; oppidumque ipsum et ager omnesque captivi iu Romanorum potestatem cedunt, suosque regio cives ac colonos recipit. Rex Francis Soldanum illum subditosque Saracenos sibi ipse captivos sumens Capuam adduxit, cujus illa ditionis erat ut et Beneventum. Huncque 294 prima imperatoris in Occidentem expeditio nacta finem est; ejusque spoliis ac claritate urbs augusta ornatur. simus, adversus lantam barbarorum multitudinem [P. 56. Quod vero haud raro historia etiam narrationibus quæ parum a scopo excurrere videntur, quamdam sermoni varietatem non illubens conciliat, eaque legentium animos afficit ac recreat, operæ pretium videatur ut et ea referamus quæ inter regein Franciæ et Soldanum Africa ameram civesque Capuæ et Beneventi contigere. Soldanus enim annos duos cum rege Franciæ Capuæ moratus nunquain ab ullo prorsus visus est ridere. Rex, si quis ridentem deprehendisset, auro donandum pol licitus est. Nuntiavit itaque quispiam regi vidisse se Soldanam ridentem, qui hactenus maestus seve raque vultu exstitisset; reique profert testes. Vo cavit ad se rex Soldanum, exque illo mutationis ac risus causam sciscitatus est. Cui ille: Videns, inquit, currum, ejusque rotas considerans, quomodo aliæ earum partes è sublimi axe in imum deprimantur ac rursus ex humili in altum tollantur, atque hanc ego incertæ ac inconstantis hominum felicitatis imaginem sentiens, risi, simul etiam cogitans quam de re instabili superbia inflamur; ac denique hoc fieri, posse judicans, ut quomodo ex summo infimus sum factus, ita ex humili rursum loco ad prius fastigium attollar. His rex auditis, deque suo statu cogitans, illumque virum prudentem indicans, libere postmodum 295 secum congredi ac versari permisit.

57. At Soldanus, homo vafer et astulus nec Punicæ frandis expers, alios aliis vicissim caluınniando ac committendo salutem sibi procurandam decrevit. Haud raro enim ad eum, velut senili experientia catum hominem ac sapientem exque prospera fortuna infelici jam usuni, Capuæ ac Beneventi proceres veniebant. Quibus ille, amicitiæe larvam simulans, relle se, aiebat, regis ad eos consilium arcunum proferre, sed metuere, quod inde eaque denuntiatione periculum sibi immineret. At ille jurejurando afirmare, quod dixerit, religiose iis serreto legendum esse. Tum ille: Hoc regi constitutum, ut vos omnes ferro vinctos in regionem suam Franciæ mittat, quippe qui non aliter vestrarum urbium se tuto potiturum existimet. Illis vero non certam omnino fidem cjus verbis labentibus, 13 sed certius adhuc illorum argumentum quærentibus, rursus Soldanus ad regem talia proloquitur Non poles has urbes tuto in ditione tenere, quandiu primores civium kic sedes habent. Itaque si hoc animo es ut firmiter tui eas juris retineas, vinctos illos quantocius mitte in Franciam. His persuasus rex catenas brevi fabricari, quasi aliqua necessitate urgente, præcepit. Convisens rursus Soldanus patricios: Nenunc quidem, inquit, mihi fidem adhibetis, verbaque mea negligitis? scrutamini, exquirite, quid fabri omnes regis jussu construant; ac si catenas 296 et vincula inveneritis, iis quæ vestra salutis causa a me vobis dicuntur nolite fidem abnuere. Intelligentes itaque patricii barbarum, quod ita diceret, vera loqui, nec de aliis jam dimisi sunt. Modum ergo quærebant quo regem ulciscerentur. Brevi itaque cum venatum egressus esset, urbis portas ei claudunt nec amplius ingredi sinunt. Is vero, cum nihil in promptu esset quod quasi ulturus in eos facere posset, in patriam iterum reversus est, LECTIONES. 58. Accedit ad patricios Soldanus, indicati secreti mercedem accepurus. Ea erat ut in patriam reverti sineretur. Facta ergo abeundi licentia cum venisset Carthaginem, receptoque proprio principatu, nec a inalitia discedens, adversus Capuam et Beneventum, accept. salutis gratiam iis redditurus, proficiscitur. Missa ad regem ab oppidanis legatio petitum auxilia: verum dimissi contuneliose legati, addente rege illorum se magis gratulari exitio. Milunt itaque arcium præfecti nuntium ad imperatorem. Is porro, humano cum esset pronoque ad miserendum ingenio, statim legatum remittit nuntiaturum ut au se brevi mittenda auxilia exspectent. Capitur uantii minister ab hostibus, nondum perlato responso ad eos a quibus missus erat. Cui Soldanus: Si meæ voluntali morem gesseris,cum salutem tum vero munera ex me consequeris. Assensiente illo, ac quidquid jusserit 297 facturum se pollicente: Volo, inquit, ut extra muros constitutus in hac verba cites alloquaris: Ego quidem ministeVARIE om. om.

vulnere accepto demortuo, cæteri in fugam versi insequentibus ad reliquas usque naves victoribus contrucidabantur. Ingensque barbarorum facta strages. Qui residui fuerunt, paucis navibus im pletis ad sua cum probro diffugerunt. In hunc modum navalis barbarorum exercitus absque na valibus Romanis copiis, imperatoris precibus pu gnantiumque forti robore, illustri profligatus vi- ἐπικειctoria est ac inglorie abscedere coactus. 60. Sic vero Tarsensi dissipata nebula, Cretenses rursus exorta sunt proceliz. Sacte enim Apochapsis filio ejus insule amera, sed et Photio viro strenuo ac bellatore illi socio ac administro, septem ac viginti combariis instructa classe; pro quorum numero et ratione myoparonum multitudo erat et penteconterorum (plerique sacturas galeasque vocare sueverunt) cum illis in Romanæ ditionis loca excurrentes Ægæumque omne deprædantes, nec raro ad ipsam in Hellesponto Præconnesum irrumpentes, multos captivos ducebant, alios contrucidabant. Congressus vero, cujus ante meminimus, Nicetas patricius, Romanarum 300 tunc triremium præfectus, fortique cum illis conserto praelio, statim ad viginti Cretensium naves igni Græco combussit, harum classiariis barbaris, aliis atias gladio, igni, aqua absumptis. Reliquæ naves, quotquot maris periculo superiores exstiterant, salutem fuga quæsierunt. 61. Quanquam vero sic imminuto Cretensium nuïnero, sicque illis infansto pugnæ exitu, baud tamen ut quiescerent adduci potuere, sed rursus rei navali animum attendentes loca paulo a Byzanto remotiora, Peloponnesum scilicet ulterioresque insulas, devastabant ac prædabantur, ductore classis, cujus supra meminimus, Photio. Mittitur contra illum cum Romana classe, qui illi beno præerat, Nicelas Corypha. Is fausta usus navigatione, paucorum dierum spatio, in Peloponnesum evasit; appulsusque ad Cenchreorum portum, cum didicisset occidentaliores Peloponnesi partes, Me- ", thonam Patrasque ac loca Corintho vicina, Barbarorum classe late divexari atque diripi, prudens catumque consilium iniit. Haud enim commodum existimavit Peloponnesum circumnavigare, et per Malcam flectendo mille milliarium spatium remctiri, commodique temporis jacturam facere ac rebus opportuni: verum ut ex itinere comparatus eral, statim noctu per Corinthiacum isthmum multorum adnixu 301 solertique experientia ad alterum littus per siccum ac contincntem traductis A.

LIB. V. --- BASILIUS MACEDO. navibus opus accelerat, hostibusque nihil dum tale quid cogitantibus aut præmonitis repente ingruit; impletisque terrore eorum animis tum ob prioris pugna cladisque recentem memoriam, tum ob in exspectatam irruptionem, nec coire nec prorsus fortitudinis meminisse permisit, sed navium aliis igne absumptis aliis submersis, ipsorumque barbarorum aliis ense sublatis, aliis maris profondo mersis, iproque illorum duce interempto, reliquos per insulam dissipari coegit; quos ipsos postea intra casses adaclos ac quasi venatu ac iudagine captos diversis suppliciis subjecit. Aliis cutem detrahit, iis maxime qui ejurati Christi baptisniatis rei essent, hoc ab eis auferri, non eorum aliquid proprium, dicens. Aliis corrigias ab occipitio ad pedes usque mallensque acerbo cruciatu extrahebat. Alios tollenonibus quibusdam sustollens, sic ex alto in lebetes pice plenos injiciens pellensque, ipso illorum baptismale illos se impartiri aiebat, quanquam acerbo et caliginoso. Sic subsannaus, ac pro facinorum ratione debitis pœnis excrucians, non levem timorem Injecit, ne deinceps Romanamı ditionem armis infestare ac diripere audeant. 69. Hoc modo meridianis flatibus dissipatis, Romani imperii navis a naufragio tuta dirigebatur. Ex Occidente sæva rursus procella 302 exoritur. Africæ namque amermumnes magnis navibus sexaginta instructus Romanam ditionem invasit; cunctaque interjecta diripiens ac multis adductis captivis ad Cephaleniam usque ac Zacynthum insulus pervenit. Quibus auditis unperator ad opem ferendam quamprimum accingitur; navaliumque copiarum ducem Nasarum cum valida militum manu mittit, triremibus ac biremibus aliisque cursoriis navibus iisque multis stipaium. Celeri Nasar navigatione ventisque secundis usus brevi Mechonam venit: ne tanien citius hostes aggrederetur, tale quid obstaculo fuit. Non pauci remigum, periculi mietu deterriti, occulte paulation diffugerant; quorum desertione, navibus ea quæ deceret celeritate carentibus, deficiente remis impellentibus vehementi in hostem impetu, hand operæ pretium putavit sic male instructa classe cum hostibus copgredi, remque adeo per celerem cursorem denun tiare studet imperatori. Ille, missis prompte qui om. P. að hoc idonei essent, descrtores omnes vivos capit et in carcerem tulit. Spectans vero qua de mum ratione et a tribulium cæde impollutas mauns servarel, et reliquis remigum queṁ par esset timorem incuteret, ne mollis corum defectio in exemplum aliis cederet pluresque sic desertores ac clanguidi segnesque fierent, sapientissimum 303 init consilium. Nempe excubiarum drugario præcipit ut vinctorum in prætorio ac wal·licorum, in quos legum severitate fata capitis sententia sil,

triginta nunero sub noctis adhuc tenebras educat, & valtusque illorum fuligine oblinat, ac erasis . flamma tum barbæ tum capitis pilis formam omnem aboleat, ac unde dignosci possint, caveatque ne quis prorsus eos salutare vel alloqui audeat. Qui secus faxit, is vero morte luat. Hos porro ceu descrtorum navalium capita in hippodromo acriter cadat, citoque revinctis post terga manibus per urbis forum traducat, ac deinde noxiorum vinculis constrictos tuto in Peloponnesum mistat, ut quo loco fugam fecisse existimabantur, pœnas debitas luant. In eam rem operam conferre jussus Joannes Peloponnesi praetor, dictus Creticus. Is porro imperatoris jussioni parens, pro vinctorum numero totidem furcas erigi jubens, ad se missos in eis suspendit quasi qui fugae auctores exstitissent. Quibus auditis visisque Romani classiarii tum illas deplorare ut timilos atque miseros, tum ipsi ad mala quæque ac gravia animis roborari, omnique semota mollitie vitæque deliciis, ut cito adversus hostes educat, imperatorem ducemque rogare. 63. Inter leo ipsi quoque ex Peloponnesiacis cohortibus ac Mardaitis 304 suppletis auctisque ordinibus, ascitoque pratore adjutore, ad inpressionem sese accingit. Saraceni Romanam classem ingentis ignaviae ac timiditatis jamn insimulantes, quod frustra interim viderentur tempus terere, licenter admodum ac secure navibus egressi subjecta prædia insulasque diripiebant, cum repente improvisus eis accedens navalis Romanus exercitus, signoque dato, noctu inexspectatus hostes aggredi tur; ac nec coeundi facta facultate nec animos sumendi, misere trucidabant, navesque cùm vectoribus ac reliqua supellectili et impedimentis igni cremabant. Quæ vero naves ignis erepta periculo sunt, eas Nasar ecclesiæ Dei, quæ est Methonæ, velut gratiarum actionis munere donavit; manubiis atque captivis milites gaudere iisque ditari permisit. Rei vero omnem eventum ocius imperatori significat, quidve in posterum agendum aut quo vertendus animus ducendaque classis sciscitatur. Imperator ob præclare gesta laudatum ulterius progredi jubet. 64. Alacri igitur exercitu superiori victoria in Siciliam Panorumque trajicit, urbesque ibi Agarenis Carthaginensibus tributarias diripit, prædasque agit. Ouerariæ plures captæ ac scaphæ. Onus olei ingens 305 copla inercesque aliæ pretiosa. Tantam inde olei vim invectam ferunt ut ejus libra venierit obolo. Sed et ad Italiæ partes transvecta om. om. om. om.

silio factam insinuabant, rcumque majestatis age bant, necnou gravia quædam alia ac difficilia ei imponebaut. Accusationis libellum Canaretus accipiens, ingressusque Byzantium, imperatori porrexit. Ea ubi rescivissent Apostypis liberi, Bardas Davidque, sua ipsi manu Baianum perimunt, corpusque minutim immani facinore ensibus concidunt. Sceleris indignitate ac imperatoris metu conterriti assumpto patre in Syriam concito cursu diffugiunt. Quibus imperator auditis, Bartzapedonem manglavitain qui illos detineret quam celerrime miuit. Jam in Cappadociam reuerant, cum in Syriam contento cursu approperantes invenit. Conatur ille, quæ ad eum erat diralis jussio, homines tcnere. Enimvero illis ohnitentibus ac pro virili sese tuentibus, contigit ambos Apostypis flios in ea digladiatione rixaque cadere. Pater ipse captus vinctusque ad imperatorem tum in regiis ædibus in Hieria versantcm adductus, ejusdemque jussu Manuelis magistri judicio subactus, unius oculi elfossione uniusque item manus amputatione luit, tumn ob indicia 308 quibus premebatur, tum quod conatus esset ad hostes diffugere; quod reliquumn est, in Mesembriam relegatus ibi consenuit. Ac quidem Apostypis, viri alioqui haud probi, res ejusccmodi finem habuere. 68. Interim dum per legatos ita res Occidentis imperatori administrantur, qui ad meridiem incolunt Arabes, assumptis auimis, dum ipsum desidere segniusque agere ac otio torpere existimant, maris sibi iterum alean tentandam constituunt. Per Ægyptum itaque urbesque Syriæ maritimas constructis navibus Romanam ditionem terra marique infestare parabant. Operæ pretium tamen rati per speculatores prius lustrare ac experiri quo se modo res imperatoris haberent, hominem. Romano habitu jinguaque utentem, qui singula dispiceret cisque referret, miserunt. Verum imperator reipublicae curis enixe invigilans, ac quæ bello opportuna essent in antecessum parans, quem nec fugeret ille hostium classis in Syria apparatus, triremium ac biremium majori instructa copia classeque Byzantii congregata, quid ferret futura dies exspectabat. Classiarii interim, ne per otiuin insolescerent, ex struenda basilica in regio atrio (templo scilicet quod sub nomine Salvatoris nostri Jesu Christi sanctorumque cœlestis militiæ principum necnon Elix 309 prophetæ a:dificabatur) operam conferre jussit; cum vero ex Syriæ finibus hostium classis emerserit, mox præsto esse ad illorum excipiendum impetum. Veniens itaque e Syria explorator, conspectaque parala classe ac imperium exspectante, cunctaque assecutus riteque conjiciens, his qui miserant nuntiat. Hi porro contra quam speraverant Barberinus dst om. A om. om. P. an

LIB. V. — BASILIUS MACEDO. sare hactenus eligunt, expeditionisque ac excursionis solvunt propositum. Navales tamen copiæ ac classiarii Byzantii manebant, atque huic quod disi operi insistebant. audito regiæ classis apparatu, metu deterriti ces 69. Barbari sutem Carthaginenses, propter janı acceptas clades veriti ne et in suas deinceps sedes Romana classis trajicere tentaret, eaque ratione multis et ipši exstructis navibus, cum exeunte vere nullas imperatoris exisse copias didicissent, rati illius cohortes bellis allis distineri, adversus liam cum navalibus copiis proficiscuntur. tesque ad ejus metropolim (nenipe Syracusas) vallo eam ciuxerunt, circa eam posita diripientes agrumλιν, que ac suburbana vastantes, Hæc simul ac imperaπερὶ tor a Siciliæ prætore significata accepit, copias adversus Syriam destinatas in Siciliam mittit, Συvarcho quodam Adriano: hic enim navalibus lam copiis praeerat. Solvens itaque Adrianus Byzantio, quod venissecundis ac commodis destitue batur, vix tandem ad Peloponnesum pervenit, Monembasiæque in portu, quem llieracis vocant, appulsis navibus aspirare sibi ventos exspectabat, lomo segnior, ut videtur, nec cor ferventibus muτῷ nitum spiritibus gerens, ut audacter etiam adverφορον sɔntibus ventis sibi connitendum putaret, ac interim ένανdum-tranquillum est nullisque ventis mare perflatur, [P. quo propositum est remigando contendere. Dum itaque in eo partu longiores is moras nectit, et Agareni acrius obsidendo urgent, nullumque non movent lapidem, ut antequam obsessis auxilia veniant opus occeptum perficiant, contigit civitatem vi armisque capi, multaque præsidiariorum facta strage oppidanorum multitudo omnis in servitutem adducta est. Ejus multæ divitiæ hostibus spolia cessere urbs funditus eversa, sacræ in ea ædes igne succensæ. Civitas ad ea tempora præclara ac nobilis, et quæ plerasque sæpius tum Græcas tum barbaricas copias ipsam aggressas debellaverat, parietiuis tantummodo claret. Res Adriano in hunc modun innotuit: Est locus in Peloponneso haud procul Monembasia, ad quam Romana classis stationem acceperat, llelus nomine a silvæ prope ambientis condensitate ac opacitate. In eo dæmonum vis quædam insederal, quam haud raro pastores obsequio coltuque deliniebant, ut quas pascebant pecudes, ab eis illasas ac incolumes præstarent. Hos illi dæmones velut inter se colloἀπινῇ quentes ac gratulantes audierunt, quasi pridie capla urbe Syracusana cunctisque in ea eversis ac igni traditis. Hæc pastores dum nonnullis referunt, pervenit narratio ad ipsum Adrianum. Acce sitis vero ipsis pastoribus, exque illis diligente ac euVARIE LECTIONES. * Tñ; om. A. 'WA.

ricse sciscitatus, invenit eadem ipsos loqui quæ audierat. Volens autem suis quoque auribus audire, cum pastoribus ad locum venit, interpellatisque per eos denonibus quandonam capiendæ° Syracusa essent, jam captas esse Syracusas audivit. Mœrore itaque correptus ac consilii inops rursus nihilomiuus se colligere, haud habendam fidem nequissimorum dæmonum dictis existimans, cum nulla eis insit præɛcientiæ vis, ignorans scilicet non fuisse eam præscientiam, sed eorum manifesta tionem quæ evenerant gestaque erant; qua nimirum illi, ob subtilitatem motusque celeritatemi, bumani omnis nuntii iter longe præveniunt. Adhuc tamen eo non credente, post decem dies Mardaitarum quidam et Taxatorum (i. e. præsidiariorum) Peloponnesiorum, qui urbis excidio superstites fugerant, ipsi tristes nuntii cladis exstiterunt. Hinc itaque certior jam factus Adrianus, qua licuit celeritate, quod et venti, qui ad eumdem obstiterant, ad regressum flarent accommodi, cum classe 312 Byzantium venit, et in magnum Dei templum, ejus sapientiæ invocatione ac præconio clarum, supplex confugit. Cladis tamen magnitudine acerbe aimis imperatoris viscera dilacerante et ad nimium prope furorem animique dolorem propellente, nec sacræ ædis religio nec pro illo supplex antistitis obsecratio omnino Adrianum pœna exemerunt; verum extremo quidem (ipso forsan baud immerito) supplicio liberarunt, haud tamen a mediocri, et quod aliorum castigandæ temeritati adhibetur, omnino innoxium præstare valuerunt. Sic imperator – in suis moderatæ iræ ac castigatæ, in publicis non omnino sibi poterat moderari. 71. Sic igitur occidentalium partium hostibus vires iterum resumentibus, ac cum præsenti freti prosperitate viciniora quoque loca iuvasuri exspictarentur, mittitur Stephanus cognomento Maxentius Cappadox, copiarum in Longobardia dux, cum Thracibus et Macedonibus selectisque Charsianitis et Cappadocibus. Is ad assignatam sibi provinciam veniens, conatusque Amantiam urbem a Saracenis, quorum imperio premebatur, eruere, cum propter iuatum quasi torporem ac seguitiem, ut videtur, seu magis ignaviam et lusum, nihil quod operae pretium foret vel iis quas ducebat copiis dignum facere potuisset, cessare jubetur, ejusque loco Nicephorus Phocas, vir sedulus ac vigil manuque foro tis 313 ac consilio solers, mittitur. llic, pluribus etiam copiis ex Orientalium partium præfectis arrogatis, assumptoque Diaconitze illo qui pridem Chrysochiris Tephricæ tyranni minister fuerat ac secum ex Manetis cultu agmeu ducebat. Unitus itaque Nicephorus Stephani decessoris cohortibus, multa et prudentiæ et bellicæ virtutis ac fortituοα'. om.

dinis obiit opera. Continuo enim amantiam urbem cepit, multa strage fusis fugatisque hostibus; arcemque Tropas et sanctam Severinam ad pristinum imperii Romani dominium reduxit; aliisque præ liis ac dimicationibus Agarenorum victor exiit, atque eorum spoliis abunde, quem ducebat exercitum, recrcavit atque ditavit. Et hæc quidem in vivis agente inclytæ memoriæ Basilio imperatore vir ille gessit; reliqua sub mitissimo sapientissimoque Leone imperatore ejus filio postea adjecit. Etsi autem non aliæ aliis tempore conjuncto pugnæ exstiterunt, perinde ac illas digessit instituta nobis narratio: quod tamen uniuscujusque gesta rei præstitique facinoris exactum tempus ignoretur, propterea uno ordine singula conjungentes, uti professi eramus, disposuimus. Ac quidem bello gesta tum per seipsum tum per legatos Basilio 314 imperatori, terra æque et mari, in Oriente et Occidente, quæcunque in notitiam meam venerunt, hæc fere ac talia sunt. om. P. om. 72. Recurrat porro oratio necesse est ad eas actiones quarum ipse per se imperator auctor exstitit; narretque quemadmodum ille publicis semper rebus vacans, inque mundi curam continue animum intentum habens, modo quidem prudenti tractatione ad honesti æquique finem dirigeret, modo vero aurem accommodaret audiretque sedulo historicas narrationes et politica documenta moralesque instructiones, Patrum denique ac spiritalia adhortamenta et admonitiones; modo etiam manum ad scribendum erudiret calamumque dirigeret; ac . modo quidem prælorum ac imperatorum mores vitasque et rerum aggressiones bellicaque certamina rimans ac dispiciens, ex eis præstantissima laudemque habentia seligens in suas actiones imitationem transferre studeret; modo autem virorum qui optima vitæ disciplina religiosa pietate claruissent vitas diligenter perdisceret, animnique appetitiones a ratione abhorrentes exscinderet, ipsum se sui potius quam subditorum imperatorem regemque exhibere satagens, indeque multam animi utilitatem pararet. Quapropter etiam beatos viros adhuc superstites, quique in terrena bac vita nihil terrenum habentem vitam instituant, ac qui in coelos vile suæ 315 rationes ac municipatum transtulerint, nosse et cum eis congredi ac sermonem miscere pluris faciebat, ejusque rei magna tenebatur cura; qua tamen singulari in eos pietate ducebatur, non eos ad se acccrsebat, sed posita spretaque majestate imperii se ipse ad illos conferebat, ab eisque precibus impartiebatur, eorumque benodictionibus velut corona cingebatur, divinoque timore confirmabatur et ad Dei justificationes dirigebatur, hincque semper in om. A. om. om. PATROL. GA. CIX.

alis manentem virtutum quateraionem erat videre. Admirationem habebat prudentia fortitudini conjuncta, temperantieque comes justitia; cunctaque in melius proficiebant. Dixisses humanaın vitam saliquam rursus recepisse ordinis tranquillitatem ac constitutionem, cum et ipse in cam jugiter onrain incumberet, ut subditi placida quiete gauderent nec quisquam alium injuria ulla violaret; iique quos quotidie reipublicæ magistratus præficiebat diligentiam ponerent ut domini herique æmularentur erga Deum pietatem ergaque sacerdotes et mopachos reverentiam, erga omnes denique justitiam et æquitatem. Ullius enim præceptum erat et documentum, ut nec major minorem per potentiam op. primeret, nec præcellentem egenus maledictis incesxeret a crimen illi inleniaret, sed ille pauperem ut fratrem sinu complecteretur ac foverel, isque selientem tanquam communem patrem et servaturem benediceret, exque animo absque omni dolu bona ei precaretur Domino. Sic vero compouras, divinayne providentia suas ipse curas snaertens, corum quæ officis ac convenientia essent mulla pa Jam in somnis docebatur; et cum plenus curarum se in lectum conferret, anxiusque negotium aliquod ad rem communem spectans animo volveret, hau:l raro iŋ somnis eventum cernebat, bonaque spe re- ἐκβηfocillatus turbas animi sedabat. Mirumque non est, cos qui haud secus ac re sacra, potestate quam in terris obtinent, sic defunguntur, divinumque vere sainisterium in his terrenis circa nos exsequuntur, alque adl Dei exemplum, quoad licet, similitudine – efformati sunt, a Providentia excitari et ad utilia dirigi atque futura prædoceri. 73. Quod vero alio lereus orationis impetus 840 enarrati tempore haud permisit, hic loci, cum rerum illi bello gestarum fiuen deinceps narratio habeat, operæ pretium fuerit scripto consignare. Id vero est corum recordatio se remuneratio, qui muveris aliquid ac obsequi in imperatorem in minori adhuc fortuna constitutum humaniore secusu contulissent; quud item nihil oblitus est corum qui ab‘illo, dum altiores gradum conscendisset, graliarum aliquid potiisscut. lli erant F.Diomedis mona. sterji præfectus matrovaque l'eloponnesia Danelis; quoruia spes longe majoribus bonis cumulavit. Magnum enim martyrem Diomedem tum donariis pretiosis tum librorum copia donavit, pignoribusque aliis 317 ac splendidis vestibus magnifice ormarit; cjως que eine castructum monasterium magna pradia uberesque reditus præbemio abunde locupletavit, et ut nullis unquam uessariis deliceretur providit; ædificiorum quoque magnificis structuris illustravil, modisque omnibus extulit atque ditavit

LIB. V. BASILIUS MACEDO. 74. Daneliis vero filium, statim atque imperi potitus est, protospatharii dignitate cohonestavin. liberumque ei ad se aditum colloquiumque concessit ob spiritalis inter ipsos fraternitatis initam dudum societatem nexumque. Quia vero etiam mater, etsi jam fere anus senioque confecta, ingenti desiderio ardebat visendi imperatorem majorisque aliquid bonoris in senectute consequendi, tum propter religiosi monachi vaticinium, tum propter alia munera hospitiunique, imperatoris jussu hohoriace admodum magnoque comitatu ac servitio Byzantium venit. Sed cum neque curru neque equo vehi posset, forte etiam luxu soluta ob abundantes divitias, in lectica jacens, lectis in eam rem trecentis robusto corpore juvenibus, ab illis se in urbem deferri mandavit. Sic decen G lecticam sustollentibus, denisque aliis succedentibus, quod a Peloponnes ad urbem regiam iter est confecit. Accepta in Magnaura 318 convivio (quo loco Romani imperatores suscipere solent, si quos illustrium magnorumque gentis alicujus satraparum ac principum excepturi sunt) ad imperatorem honorifice ac splendido cultu inducitur, ejus generis tantaque dona inferens, quanta nemo fere unquam aliarum gentium regum ad hæc usque tempora Romano imperatori intulit. Vernæ eraut trecenti, ex quibus centum elegantes castrati erant. Noverat enim, ut videtur, prælocuples anus semper aditum in aulam spadonibus patere, inquo illa plures versari quam in caula pecudum verno tempore muscæ. Ejusque rei gratia eos antea praparaverat, ut forte opportunum comitatum haberet, quo pridem obsequio functi essent, cum in regiam ingressura esset. Erant item mulieres sciastris centum, sindonesque lepore vario distincti (quos nune corrupta forsitan voce rude valgus sendes vocat) ceritum. Linomalotaria centum (prastat enim in istis ex vulgi usu compositis ali vocibus), Amalia pulchra linea ducenta, aliaque subtilitate tenuissima ae aranearum ipsa stamina vincentia, quorum unumquodque in calami articulo condebatur, et ipsa centum. Vasa pretiosa argentca alque aurea wmita ac varia. 75. Sic vero conveniente cultu recepta, proque animi sui proposito ac generis nobilitate magnifice accepta, et quæ imperatoris mater audiret digna habita, multisque regio munere officiis ac honoribus decorata, gaudio exsultabat nec tenere 319 lætitiam poterat, uberemque mercedem, quin et longe excedentem, se accepisse contitebatur. Quamobrem etiam præter ea quæ dicta sunt munera, cumulata magnilicentia specimen elens, haud exi guam Peloponnesi partem adjecit, quam jure proprio possidebat, tuneque alio et imperatori inunifce * E†; om. P. P, Rarleriuus C

concessit. Versata autem in magna hae urbe quan tum libuit quantumque sulcere existimavit ad animum recreandum, in suam rursus regionein, velut gentilium suorum domina Augustaque, longe plures prioribus majoresque honores consecuta, est. Quemadmodum vero accessum in urbem, sic et recessun instituit. reversa 76. Eo tempore exstruebatur pulcherrimum illuJ ac spectabile templum, quod Novam Basilicam Ecclesiam vocare consuevimus, ac Salvatoris nostri Jesu Christi et angelorum primatis Michaelis nec non Eliæ Thesbitæ nomine erigebatur. Ejus vero interioris ambitus commensa spatium, magnas anus nacotapetas (villosos scilicet tapetes, ac si a volo dicas, nuncupatos) fccit ac misit, quibus pavimentum variis pretiosis lapidibus inter se concinnatis velut tessellato opere stratum, varietatem et pulchritudinem pavonum præ se ferons, tegeretur, magnitudine et forma admirabili. Sed et singulis annis, quoad imperator vixit, nou minora mittebat sic ab ea illatis muneribus. Quoniam vero in longiores 320 annos vitam eam producere contigit ac imperatori esse superstitem; quod ex pio illo monacho præsciendi facultate prædito, ipso adhuc superstite, audierat ipsam post annum allerum e vita esse migraturam, desiderium insedit ut et illius filium Leonem, jam rerum summa potientem, praesens viseret. Rursusque, sicut antea fecerat, electis juvenibus sustollentibus, tantum illud viæ spatium facile ac sine molestia emensa est. Viso Itaque sapientissimo mitissimoque Leone imperatore, mirique operis atque pretii illi quoque oblatis muneribus, ac substantiæ suæ hærede instituto (jam quippe ejus filius Joannes vitam cum morte commutaverat), cum et comitatensem quempiam mitti petiisset, qui ejus facultates in acta redacturus ac accepturus esset, ad patrium rursus solum, in co carnis pulverein positura, optimo imperatore pro discessu salutaio eique vale dicto, profecta est. Cunique discessisset, brevi vivis exempla est. 77. Protospatharius autem Zenobius, ab imperatore directus missusque ut quæcumque anus postulasset ac statuisset ea impleret, cum ad Nanpacti urbem pervenisset, ex Daniele anus nepote didicit illam ex hac vita migrasse. Veniens autein illius domum, ac testamenti exemplum in manus ▲umens, ex ejus voluntate, et ut ipsa constituerat, cuncta digessit. Inventa auri signati ingens copia ac pecunia 321 Inounierabiles, aliaque suppeller ac substantia in vasis argenteis atque aureis vestibusque et aramentis et mancipiis et jumentis, oinnes privatorum opes superans, quinimo ipsas regom ac tyrannorum prope exæquans. Quod vero illius mancipia multitudine essent innumera, ex VARIE om. uzalem. P. LECTIONES. Barberinus

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. & illis imperatoris fussu in Longobardise thema quasi [P. coloniam, tria millia manu missa sunt. Dispertita etiam illius reliqua prædia et pecuniae et mancipia, pro eo ac illi ex testamenti tabulis statutum erat; imperatori ejus hæredi præter alia in jus proprium relicta suburbana octoginta. Hæc etsi tempora longe dissita atque alia quidem rebus quarum hic narratio texitur priora exstiterint, alia non modico post intervallo secuta sint, nec admodum necessaria videantur quæ historiæ inserautur, in gratiam tamen dictæ anus, ejusque et divitiarum et nobili tatis propensæque voluntatis ac consilii specimen, bic in transcursu locum liabean!. G 78. Christi autem amans religiosissimusque Basillius imperator inter bellica certamiura, quæ laud raro per subjectos duces legatosque agonothetæ in modum in debitum finem ac convenientem divigebat, plerasque sacrosanctas ac divinas ædes, ex superioribus terra motibus quassulas ac vel pes nitus collapsas vel proxime fatiscentibus rimis ruina minitantes, jugi cura necessariorumque larga suppeditatione sc praestatione, 322 alias quidem ex ruina erexit ac cum securas firmaque structura tum eleganti opere refecit; alias vero laborantes suffulciens, adjiciendo quæ opportuna essent, ac quassata lesaque instaurando, effecit ne diffuerent, sed ut pristino vigore, nova quasi fabrica resurgerent. Verum singula indicanda. 79. Celeberrimi enim divinique templi quod a magna Dei Sapientia nomen sortitum est, quæ ad occidentem spectat, apsidem ingenti mole celsaque exstructione gravem, misere distractam ac celerem minantem casum, subtili artificum opera astringens instauransque tutam firmamque reddidit; in qua et Dei parentis Filium nullo satum semine uluis gestantis imaginem effinxit, ac utrin. que apostolorum principes Petrum ct Paulum erexit: reliquos item ejus hiatus, tum in fabricis tum expeusis, largissime sarcivit. Non solum emin muris putrescentibus subvenit, sed, et imninutos reditus ipee tribuendo adauxit. Cum enim parum abesset ne præ olei inopia lampades sacræ exstinguerentur, maximo collato prædio quod Mantea vocant, ut cis lumen inexstinctnm coustarel effecit, utque ex ipsins prædii reditibus censu perpetuo templi ejusdem ministris opsonia cibique prelreintur. 323 80. Sed et divinorum Apostolorum celebre magnumque delabrum, pristino decore amisso ruinosoque ædificio, fulcrorum ambitu collapsarumque partium instauratione stabiliens, abrasoque quod veteratum tempore erat rugasque contraxerat, elegans rursus novique operis fabricam & ut

fecit. Divinum quoque in Pega S. Deipara tempιτια collapsum, ac que olim decore fulseral orbatum, instauravit, splendidiusque quam prius exstiterat reddidit. Similiter alterum quoque Deiparæ templum, Sigma cognomento dicturo, diro casa deformalum a fundamentis novum exstruxit ac priore firmius constabilivit. Sed et Stephani martyrum primi in Aurelianis templum terræ motus quassatione ad solum usque, subrutin a fundamentis exstruxit. Baptistæ vero ac Præcursoris sacras ædes in Strobylæa et Macedonianis, alteram a fundamentis exstruxit, alteram potiore parte reparavit. Sed en apostoli Philippi sacellum, aliudque Lucæ evangnlistæ illo occidentalius, vetustis expurgatis ruinis nova condidit, 81. Præterea vero etiam Mocii martyris ingens templum, non paucis scissuris sul·lapsum, cujus adylum terræ allisum erat ita ut divinam ipsam mensam præfringeret, debita cura illi adlubita, perfecte a ruina erexit. Vicinum quoque illi ex parte occidentali Andrea primum 324 vocali iuter apo stolos templum, ingenti neglectu ruina oppressum, convenienti cura pristino decori reparavit. Divinam item S. Romani, ædem et ipsam collapsam & funclamentis aedilicavit. S. Anpm quoque un Dealero et, S. Christi martyris Demetrii sacras teles, velustate laborantes, novas ac clegantes refecit Soncti vero, martyris Æmiliani in Rhabdo, eoclesiam, haud procul ab ædibus sanctæ Dei parentis, velnstate fatiscentem videns utrinque turrito onere fastigiando novam reparavit. a 82. Præterea vero ctiam triumphalis martyris Nazarii sacram ædem, a multis retro annis non modo collapsam, sed et penitus abolitam, ædificavit, majestate, elegantia, ac pulchritudine priori longe ædificio præstantem. In Domnini Embolis (ut vocant) sanciæ Dei nostri Christi resurrectionis nomine atque martyris Anastasia pulcherrimum templum aptans splendide ornavit, lignea fornico in lapideam mutata ornatuque alio plane admirabili adjecto. Similiter quoque inclyti martyris Platonis tectum laborare videns et fatiscere novém instauravit, immissis parietibus, ubi necesse erat, dem. communiens ac firmaus. Gloriosorum vero martyrunı llesperi et Zons divinam ædlem, ferø solo tenus dirutam, pari priori elegantia et majestate exstruxit. Ad hæc vero etiam martyris Acatii in Heptascalo divinum templum pemo difluene 325 jamque casurum instaurando omnisque generis fulcris statuminando tirma basi stare fecit. Eliæ vero prophetæ templum in Petrio, extremo quasi spiritu, ac cujus propemodum ruina exspcctaretur, corroboravit ac magnifice exstruxit, a [P. om. ante om. P. oui. P. om.

inuniam aedium circumambientium prementiumque injuria liberans. e 83. Quid cnimvero circa pusilla ipsius operum versamur, etsi et illa valde ingentia, nec magnum illud onirique dignum admiratione adjungimus, quod ad ipsum regie atrium, ipse operi præside s anetorque molitionis, exstruxit; quod veľ vnum illius in Deum pietatem et enitum, inque iis quibus manum admovisset magnificentiam sil mirandosque conatus, abundo potest ostendere? Velut enim Christi in eum angelicarumque potestatum primracis Gabrielis nec non et Eliæ Thes Ditæ (zelotz ilius, qui ejus matri provehendi alii in regni soliam nuntius fuerat) benevolentiam munerans, in eorum nomen ac memoriam sempiternam, itemque sanctæ Dei Genitricis et Nicolai inter hierarchas primas obtinentis, divinum pulcherrimumque templum ædificavit; in quo pari fœdere ars et divitiæ fervensque Ades et locupletissinia voluntas coivere, ac quæ ubique gentium pulcherrima sunt concurrere,ipsa ejusmodi ut penes convisentes quom audientes, majoven fidem habeant. Templum hoc, velut sponsami splendide ornataın cullamque margaritis et auro argentique nitore, prætereaque marniorum multiplici colorum varietale 326 tesselarumque compositionibus ae seri oorum paunorum stragulis collucentem, immortali sponso addixit. Tectum enim quinque semicirculis constans auro renidet imaginibusque velut stellarum splendoribus mical, parte extima aris metallis auri fulgorem quam proxime referens. Pa rietes hinc inde pretiosis variisque coloris marmoribus variati collucent, templique penetralia ipsa auro argentaque et lapillis margaritisque interstineta variaque magnifice splendescunt. Ab exteriori nave sanctuarium secludentes cancelli. inque illis columellarun orlines, eisque imposita quæ vocant hyperthyra, intusque posita sedles, et qui ante illas sunt gradus, ipseque sacre niens. omnia argentea superfuso auro lapililiusque pretiosis, unionibus inditis, confata compactque consi stunt. Ipsum stratum solum sericis texturis ant Sidonii operis expansis aggravescere videbitur. Sic universum subjectis varii coloris niarmorum cruistis, variique generis ambientibus tessellati operis zonis, exquisitæque artis compage, in omnibus denique circumduentis gratia abundantia con lecoratur ac variatur. Cantorum in eo ministrantium eonstituta multitudo, uberesque assignati reditus, quos maguince largiterque in eos impartiendos præcepit qui istiusmodi propitiatorii obsequiis addicti essent, hoc nempe ambiens, ut omnes fere superiores bo☺ munificentiæ genere superaret. 327 84 85. Ac templi quidem structura ea est Bandurius p.

ornatusque interior, quantum brevi sermone res magna declarare licet, et quæ spectantium animis omnem stuporein injiciant; exteriora vere qu:rnam rugo? Ad occasum, inque ipso vestibulo, duæ erant constitutæ phialæ, altera ad austrum, altera ad aquilonem, omnem artis excellentiam habentes materiaque splendorem ac auctoris operum magnificentiam. Quæ ad austrum, ex Ægyptio lapide (Ronanum dicere consuevimus) structa est. Circa cam dracones statuaria arte elegantissime efformatos videas. In medio turbinata forma perforatusque rhombus assurgit: circumjectæ candido marmore columellæ, ipsæ chori quadam specie composita, circumducta capitibus corona ac protectura; ex quibus omnibus torrentis instar ad phiale pedes hasimque aquæ defluebant ac subjecta quæque copioso imbre compluebant. Quæ autem ad aquilonem ex Sagario sic nuncupato concinnata lapide, baud absimili Ostriti, ut quidam vocant, candido et ipsa exstructa lapide, ex basis medio multiforuin rhombum eminentem protendit. Superius in corona ac protectura phialam ambiente arte fusi effì– ctique ab artifice galli gallinacei bædique et arietes, ipsi quoque fistulis quibusdam aquarum scatebras eructantes et in subjectum phialæ pavimentum quasi evomentes. Ubi et pocula conspiciuntur, circa quæ 328 tunc praetereuntibus potandis ac accipiendis vinum ab imo scaturiebat. Exeunti per templi portam quæ special ad aquilonem, oblonga porticus cylindri ferme specie occurrit, pictis imaginibus decorata, nempe martyrum certamina luctasque complectens, iisque tum oculos laute accipiens, tum vero animum ad divinum beatumque amorem, ex præclaris martyrum gestis ejus ardoribus excitum sensumque, quoad licet, superare studentem, magnifice erigens. Ad australes vero atque mare spectantes fores, ad orientem profecturus egrediens, duplex aliud curriculum offendes, paris longitudinis ac spatii cum ea quæ ad aquitonem spectat porticu, ad regiarum usque æðiuín protensum atrium; in quo imperatores ac reliqui aulæ proceres equo assidentes pila ludere consueverunt. Atrium inclytus imperator, coemptis edibus que ibi antea erant sologue equatis ac cænientis ejectis, perpolivit, et in ejusdem atrii parte, quæ ad mare spectat, perpulchras ædes exstruxit, quas dicti jam templi velut promptuarium cellamque penuariam esse constituit. Ædium autem coemptio atriique exstructio commode aptoque consilio exstitit, quod illi exercitio destinatus antea Imperatoribus locus divini templi ædificationi cessisset. Spatium inter duas porticus interclusum ad orientalem templi faciem hortum esse voluit, In orieute et ipsum plantatum nova Edem, 329 omnis generis plantis arboribusque eluxuriantem

aquarumque copia large irriguum; quem a situ Mesocepium (quasi hortum medium) nuncupaόντα anus. 87. Sed hæc hactenus dicta sufficiant, ne quis nos ineptiarum accuset. Convertenda itaque nunc oratio est ad reliqua labore strenui ac studiosi praeclarisque intenti curis imperatoris opera. In ipsa enim regia quem eorum qui unquam celebres habiti sunt, ejuscemodi rerum magnificentia et cultu non superavit, tum nimirum sumptuosis pulchrisque structuris, tum nove elligiatis figuris, admirandisque omnibus exquisita gratia venustatibus, non solum in sacrarum ædium pulchritudine et magnificentia et amoenitate, verum etiam in cu1 riarum domorumque vere regiarum ac præmagnificarum ædificiis; quibus itidem amœnitas cuni maguificentia comes sit, et cum amœnitate ingens plane ac miraculo digna certet utilitas? Quoniam tamen ejuscemodi decora non omnium oculis sunt proposita, qui talium rerum exquisitiores magistri esse solent, necesse est ut ea studiosorum auribus scripto ingeramus, quo scilicet line corum auctor debitam admirationem consequatur, et qui ingressu ad regiam arcentur, haud penitus illorum ignorantia teneantur. Statim enim ad orientalem regiæ partem exstructum exstat Eliæ Thesbitæ templuin, non intus solum sed et foris omni cultu et lepore magnificentissime stipatum. Supra enim tectum omne auro renitebat, ex tessellulis 330 totum apte compactum, quanquani modo præruptorum imbrium vi hiemalibusque nimbis et gelu pristini decoris partem maximam amiserit detriveriique. Huic templo annexum etiam Clementis longe plurimis vexati suppliciis martyrumque tolerantissimi oratorium condidit, in quo divinum ejus caput aliorumque plurium martyrum sacras exuvias reposuit; unde tum ille tum posteri animi corporisque incolumitatem hauriunt. propinquo est et quam Salvatoris notri ac Dei nemine oratoriam domum exstruxit, cujus magnificentia cultusque oninem excedens æstimationem his qui non viderunt incredibilis videbitur: tanta scilicet argenti aurique vis lapidumque pretiosorum et unionum copia in ejus fabricam impensa est. Pavimentum stratum omne ex argento solido ducto malleo, aurificum subtili arte, incausto confectum est. Dextra lævaque ædis parietes, ipsi quoque copioso convestiti argento, auri fulgoribus forido gemmisque pretiosis ac margaritarum splendoribus interstincto ac vario. Divinæ hujus ædis adyta separantes cancelli (Deus bone!) quantas in se contiment divitias! quorum columnæ imæque partes ex argento constant solidæ, capitellis autem trabs superposita ex auro solida, universas Indorum divitias quaquaversum circumfusas gestans; cujus om. P. om

superans. Statim enim in pavimenti meditullio pavo, avis Medica, ex prælucidis tessellulis lapicidæ artificio effictus est, rotundissimo circulo ex Cario lapide inclusus, ex quo radii ejusdem lapidis in alium. majorem circulum immeant (extraque cum etiam veluti quidam rivi sive fluvii ex Thessalico viridis coloris lapide ad quatuor ædis angulos funduntur), interiore sinu quatuor aquilas vario subtilique tessellato opere constringentes, tanta expressione sicque accurata rei imitatione ut illas vivere ac jam jamque volatum moliri conjicias. Parietes utrinque crustis vitreis varii coloris conteguntur, sic nimirum ut diversis interstincti fo ribus iisque vernare videantur. Super eos ornatus alius præfloridns auri compositione, quo inferiora a superioribus interstingui videntur. Sequitur alia venustas ex aureis tessellulis, imperatorem operis auctorem in throno sedentem uxoremque Eudociam, regiis vestimentis amictos ac coronis redi mitos, ostendens. Communes utriusque liberi, ceu stellæ pellucidæ circa domum depicti, Augustalibus et ipsi vestibus amicti coronisque ornati. Masculi libros ferunt divina continentes præcepta, quibus obsequi erudiebantur. Feminæ ipsæ quoque libros quosdam tenere conspiciuntur, in quibus divinarum legum argumenta descripta sunt. Voluit forte artifex indicare non solum masculos, sed et feminas sacris Litteris eruditas esse ac sapientix rium cunctaqua fere excellenti pulchritudine c diving participes. Licet enim ipse generis auctor caputque familiæ haud prorsus initio erga litteras propense animatus esset ob vitæ aliam aliamque sortem casusque difficiles, omnen: tamen sobolem sapientia imbui curavit. Atque hoc, etiam tacente historia, per picturam voluit cermentibus conspicuum esse. Atque hæc decora in quatuor parietum lateribus ad tectum usque exhibentur. Tectum autem hujus cubiculi non in sublime sese porrigit, sed forma tetragona parietibus insidet, auro totum condecoratum ejusque fulgore micans. In medio crucis victoriale signum, vitro viridi efformatum. Circa crucem velut stellas in caelo effulgentes videbis, ipsum percelebrem imperatorem ac cum liberis omnibus ipsam conjugem, manus ad Deum sustollentes ac crucis vivifcum signum, et tantum non clamantes: Per hoc victoriale signum, quidquid bonum Deoque acceptum, imperii nostri temporibus gestum est ac peractum. Continetur veroetiam gratiarum actio litteris exarata, ex parentum persona pro liberis, exque überorum rursus persona ad Deum dicta pro parentibus. Parentun gratiarum actio sic se ad verbum habere dignoscitur Gratias iibi agimus, Deus, omnem excedens bonilatem, et Rex regum, quod nos liberis stipasti agen ti bus gratias magnificentiæ mirabilium tuorum. Ve. rum serva eos in voluntate tua, ne quis eorum quidquam transgrediatur mandatorum tuorum, 335 YARIE LECTIONES.

et hoc nomine gratias agamus bonttati iua. Filio rum rursus hæc vicissim enuntiat: Gratias agimus tibi, Verbum Dei, quod ex paupertate Davidica parentem nostrum extraxisti eumque unxisti unctione Spiritus tui sancti. Verum serva eum manu tua, et cam quæ nos sustulit, illis pariter ac nobis præstans, ut el cœleste regnum tuum assequamur. Ac quidem dicti cubiculi fabricæ ac venustates istæ sunto. 90. Ejusdem manus ac consilii opus maximum illud triclinium in Marciani porticibus, quod et Pentacubiculum dicitur: quod et ipsum omnis generis pulchritudine atque decore primas tulit. Est ibi et cujus paulo ante meminimus, Pauli æthera pervolantis pulchrum elegansque oratorium; cui et martyris Barbara colaret, quod a sapientissimo Leone illic conditum est. Sed et reliqua regia conclavia, quæ paulo plus ad orientem posita sunt quam aureum triclinium, superiorique basi locata, magis vero ad occidentem vergunt quam nova ecclesia; quorum longe alte expansus aer Aquilæ appellationem suscepit (in quo et Deiparæ pulcher rimum lepidissimnunique oratorium sacellumn), ejusdem imperatoris opera sunt, ejusmodi scilicet ut pretiosarum materiarum sumptu et copia figuraruinque novitate ac magnifici operis dispositione viri 336 magnificentiam elegantiæque cultum os. tendant. Quae item magis ad occidenten vergunt habitacula pyramidali figura, cujusmodi etiam est alterum Dei Verbi Matris oratorium, illo sumptus suppeditante atque auctore exstructa sunt, quæ plane structuræ magnificentia novæque artis elegantia inter alia multa primas obtineant. Infra quæ, in ipso quod vocant Monothyri ingressu, jucundissimum Joannis Theologi oratorium, quod una cum suda solique exposita et marmoribus strɔta ibi area, quæ ad Pharum usque protenditur, idem exstruxit imperator, una etiain cum firmissimis ad ejus orientale latus positis ædibus, quarum altera thesaurophylacium est, altera vestiarium, amboque una cum jucunditate abunde securitatem promittunt. Pulcherrimum quoque atque maximum lucidissimumque regiæ balneum; phialæ (quam vocant) superjacens (nempe quæ a factiouis Venetæ illic quondam stationem habentis lapidea phiała nomen adhuc retineat), ille ipse concinne ædificavit; opus nimirum pulchritudine præstans et jucunditate, corporisque valetudini conferens cjusque refectioni. Alterins vero factionis phiala (nempe Prasina) ad regiæ atrium ad orientem spectans sita erat. Dum vero divinum illic templum exstrueretur, alio translata est, factionumque on. P. on. ante om. F. by Google

PASILIUS MACEDO. fiebant. circa eas loco abolito cesarunt qui aut ipsas lu«li 337 91. Praeter jam dicta, ejusdem generosi imperatoris opus est regia domus Mangana runcupata, el Nova, quas eo consilio exstruxit: Noirus enim publicas opes, quas subditorum tribu:a conflarent atque augerent, in suos ipse usus, aliorumve, quos per annum invitaret, insumere, aliorumque labores horum mensis delicias præstare aut illas instruere, ejuscemodi donos excogitavit, suf fcientesque illis reditus ex agrorum cultura assi gnavit, unde regius in cibos alimentaque omnis generis sumptus sibique et successoribus in perpetuum affluens justaque æquitate sufficeretur. In Pegis quoque, quas vocant, regia mutationis causa om. A. diversoria ac habitacula idem imperator a fundamentis erexit sacrarumque aedium structuris cxornavit. Inter eas est sancti prophetæ Eliæ venerabilis ædes, ejusque successoris et discipuli Elisæi; nec non ejus qui primus apud nos imperium pie administravit, Constantini Magni, wovorumque martyrum quadraginta duorum. Præterea aliæ duæ ædes oratoriæ, in nomen et gloriam sanctæ Dei parentis religiose exstructæ. In flieriæ quoque palatiis ejusdem prophetæ Eliæ oratorium construxit, quod nulli alii pulchritudine et elegantia secundum existimatur. 92. In illis mutatoriis regiis ædibus ac babitace lis erat cisterna 338 ad concipiendas aquas ingens ac patens, ejus qui initio suburbanum exornaverat imperatoris opus laborque: sed ab impe ratore Heraclio terra ingesta obstructa fuerat atque obducta, arboribusque ac oleribus consita, haud secus ac quæ intra palation erant, tum scilicet quæ ante Magnauram, tum quæ media inter Justiniani triclinium et Ectheseos; quas ipsas, cum aquas copiosas haberent piscesque alerent imperatorum deliciis, et ut illi piscatu sese oblectarent, idem imperator terra obrutas hortos et vivaria fecerat, ea scilicet ratione, quod Stephanus malbematicus ejus genituram rimando vitæ exitum ex aqua illi imminere dixerat. (b camdem causam etiam cisternæ, quæ in Hiera in pomarium versa fuerat, ambitum inclytus Basilius imperator considerans, vidensque non deesse loca pomariis plantandis abunde idonea ac quantuin par esset suflìcientia, aquæ vero dulcis atque limpidæ penuria laborare, multorum rursus hominum opera ac diligentia, quod paulo ante pratur plantis vernaus et arboribus conspiciebatur, in pristinum statum re duxit, ac pro ponario aquæ copiose satisque af Quentis conceptaculum fecit. 93. Εt hæc quidem intra regia septa magnifice simul ac pie inclitus imperator exstruxit. Jam vero

LIB. V.— BASILIUS MACEDO. omnia cœlestis militiæ principis Michaelis in Sosthenio sacram ædem, longa vetustate collabentem multisque 341 biatibus fatiscentem ac in genus pene proruentem, decoris flore magna parte deperdito, e ruiuis ereptam pristinoque vigori restitutam omni venustate gratiaque implerit. Sic itaque orga sacras ædes earumque curam et reparationem (quibus potissimum pietas in Deum atque sanctitas designatur) inter imperatores inclytæ memoriæ sese Basilius habuit. animorumque oficinam medicam fecit. Ad hæc * Jerem. xv, 19. omn. P. 95. Videns autem nulla re sic Deum delectari ut animorum salute eumque qui dignum ab indigno educat Christi os nuncupari *, neque apostolicum opus hoc sibi negligendum segniusve habendum putavit. Sed ante omnia Judæorum gentem incircumcisam et duro corde ac cervice, quod in ipso fuit, in Christi obsequium verbi sagena irretiit. Jubens enim suæ religionis argumentis allatis disputationis aleam experiri, ac vel sua firma ostendere et quibus contradici non possit, aut persuasos Cbristum legis caput esse ac prophetarum, et legem umbræ typum prætulisse, quæ solis radiis ingruentibus dissipatur, ad Domini doctrinam accedere ac baptisma suscipere, propositis etiam præmiis uc honoribus his qui se Christo adjunxerint, priorum que vectigalium onere levaturum pollicitus atque ex obscura Gece nobiles ac honoratus facturum, nultos ablato, quod impositum habeat, cxcilaus velamine ad Christi 342 fidein attraxit, quanquard plerique rursum, post imperatorem e vivis exem plum, ad vomitum suum ut canes reversi suIH. Tametsi vero illi (seu potius illorum pars aliqua), velut Ethiopes, errorem baud mutarunt, religiosissimus tamen imperator integram a Deo operis mercedem, ejus molitionis causa percepturus erat. 96. Similiter vero se etiam erga Bulgaros gessit. Ea enim gens etsi antea ad pietatem transiisse visa fuerat et Christianorum ritus recepisse, adhuc tamen in bone instabilis ac quasi volatica erat, velut folium quod facile levi aura quatitur atque movetur. Crebris tamen imperatoris hørtamīcutis splendidisque acceptionibus ac cuks, nec non miagnificis largitionibus ac muneribus, archiepiscopum recipere suadetur, nec plures in provincia creari episcopos iisque constipari abnuit. Horum opera, eorumque quos ex montibus et cavernis terræ religiosissimos monachos imperator acciverat inque eamı messem destinarat, avitis moribus valore jussis in Christi sagenam, quidquid Bulgarice gentis cst, concessit. om. om. "ix om. P. om. om.

97. Praeterea fenti Russorum nescienti mansuescere ullive cedere atque a Dei sensu ac pictate remotissimæ, auri argentique ac sericarum vestium alfluenti largitione in foedus pertractæ, initisque cum ea induciis 343 ac pace firmata, divini quoque baptismatis participes fieri persuasit, ac archiepiscopum ab Ignatio patriareha ordinatum ut susciperent effecit. Is ad dictæ gentis provinciam cum venisset, ex tali eventu illustrique facinore illius sibi animos faciles reddidit. Gentis enim princeps, subditæ plebis coacto cœtu, cum senatoribus suis ac proceribus præesidebat: qui et falsæ religioni ob longam consuetudinem proclivius reliquis adhærebant. Deque sua ac Christianorum fide deliberantibus, in conventum vocatur qui ad eos recens episcopus venerat; ac quænam ipse profiteretur eosque docturus esset, ex illo sciscitabantur. Eo sacrum divini evangelii librum proten dente, ac quædam Salvatoris nostri miracula Deique in Veteri Testamento prodigia exponente, statim Russi subdiderunt: Nisi nos etiam ejusmodi aliquid viderimus, ac potissimum quale in trium puerorum camino accidisse dicis, nullam prorsus tibi fidem habebimus, nec tuis verbis animum auresque nostras ultra accommodabimus. Præsul vero de illius promissionis veritate fretus, qui ait: Si quid petieritis in nomine meo, accipietis; et: Qui credit in me, opera quæ ego facio, et ille faciet, et majora his faciet ¹, tum nimirum cum non ostentationis causa sed ad [P. salutem animarum hæc quæ fiunt, sunt futura, ait ad eos: 344 Eisi non licet Dominum Deum tenture, si tamen ex animo statuistis ad Deum accedere, quod libuerit, hoc et petite; omninoque Deus præstabil propter fidem vestram, etsi nos despicabiles et minimi sumus m. Petiere ipsum fidei Christianæ librum (divinum scilicet sacrumque Evangelium) in rogum injici ab eis accensum, ac siquidein librum nihil flamma læserit aut exusserit, ad Deum accessuros, qui ab illo praedicaretur. Quibus sic dictis, ac sacerdote oculos ac manus ad Deum levante, atque dicente: Clarifica nomen sanctum tuum, Jesu Christe Deus noster, etiamnum in oculis geulis hujus universe ", sancti Evangelii liber in rogum ignis conjectus est. Nec paucis decursis horis, ac rogo exinde exstincto, inventumn est sacrum volumen illæsum nec edacis flammæ vi ulla violatum, nulla ejus ab igne noxa aut diminutione, ut ne fimbriæ quidem libram claudentes ullam aut corruptionem aut labem senserint. Quo viso barbari, ac miraculi magnitudine in stuporem acti, omni sublata hæsitatione baptismo intingi cœperunt. 1 Joan. xtv, 14, 12. m Deut. vi, 16. n Joan. xii, 28. 'Pw; A. ** tòv om. A. om. om. 10 om P.

98. Cum sic igitur prudentissimi imperatoris Basilii temporibus talia gererentur, exque animo cuncta prospere cederent, ac quotidie res publica uberius floreret, iuque civitate ac regia jucunditas vigeret, omnique 345 pene insula ac continente diffusa tranquillitas lateque explicata esset, repente malorum turbo procellaque ac tempestas in regiam invasit; planctus et luctus tristiumque rerum Ilias ac molestorum tragœdia per aulam bacchari. Charissimus scilicet ac primogenitus imperatori alius Constantinus in ipso ætatis flore ac juventutis vigore, dum ad paternam generositatem æmulandam contendit, in morbum acutum incidens, paucosque dies febris ardoribus exustus, innaturali rapido igne quidquid vitalis humoris erat brevi absumente, in vivis esse desiit, inenarrabili luctu parenti relicto. Quoniam tamen vir disciplina moribusque compositus alienos a ratione impetus ac perturbationes ratione moderari debet, ipseque homo ac mortalis cum esset, filium similiter mortalem se habere nullus dubitabat, idcirco abundantiore luetu, ac qui modum excedat, casum deflere, velut ignavi muliebrisque animi sensu gynæcco relicto, quautocius sibi ipse redditus, generosi Jobi gratiarum actionis vocem prolocutus ait: Dominus dedit, Dominus rursum abstulit: sicut Domino placuit, sic et factum est: sit nomen illius benedictum. Et quid mirum, inquit, si, qui dedit, rursus abstulit id quod dederat, pro eo ac placuit? Magisque solandæ matris fratrumque munere perfunctus consuetis iterum animum advertebat, pupillorum defensor, viduarum adjutor, 346 militum pauperumque sumptibus justus erogator, eorum qui ulla injuria laederentur ultor, ac timentium Dominum, qui utilia et salutaria supernumque regnum conciliantia doceant suadeanique, late ex animo placidusque auditor. Job 1, 21 om. om. F. PATROL. Gn. CIX. 99. Cum autem plerumque soleant, qui præfeeturis ac magistratibus rerumque administrationi præpositi sunt, suam nimirum benevolentiam principi insinuare cupientes (forte vero etiam hoc satagentes, ut inde diuturniorem sibi magistratum eſſìciant ac præfecturam), ea suggerere unde fisci procurationes augeantur majoraque tributa in rationes publicas inferantur, ea quandoque mente is qui genici tunc munere fungebatur, generosi pectoris virum Basilium submonuit mittendos ad omnes Romanæ ditionis provincias (recentior usus themata dicit) eos quos inspectores ac peræquatores vocant, agros scilicet et prædia, quorum possessores adverso aliquo casu tempus fluctibus suis obruisset, aliis delaturos, unde pecuniæ vis non modica ærario accederet. Imperator consilium se probare simulans, eligi atque parari sibique oferri omn. p. om. "dy

jubet qui istud muneris probe expleturi essent. Tum genicus adlrtlito diligenti examine solertique cura, et ut optimum illi videbatur, optimis delectis maximeqne ingenuis, eorumque relatis nominibus, haud levi dignus vituperio visus est acrinsque objurgatus, quod ejusce generis ac probitatis 347 viros ad munus istud proponeret. Cumque diceret inter cives ac tota republica se nullos meliores habere, intulit imperator: Tanti apud me ejus muneris functio est, ut et ipse, si liceret, ad cam profecturus essem. Quia tamen, ut probe novi, vec salis. forte decorum videtur nec possibile, necessario in duobus reipublice magistris, tempore et * experientia multisque për longam ætatem civilium magistratuum functionibus exercitatis, sinceræque in eis de explorata virtutis probatis, spem colloco, " vemque ab illis probe exsequendam confido. Tu ergo ipse valens ejus illis provincia utilitatem meamque voluntatem nuntiato; ac dum in animum induxerint ut proficiscantur, placet et miki, assensumque consilo præbeu. Viros, ut audiere, stupor subilt, seniumque supplicationis loco ac longos pro re publica exantlatos labores atque sudores ostendentes ejusque functionis calicem ab eis transferri xorabant. Necessario itaque, qui missus fuerat, re infecta reversus magistrorum responsa hæc imperatori retulit. Tum imperator his auditis Cum fieri non posse videatur ut ego exeam (alque etiam dicatur) illustrissimique magistri manus defugiant, ac qui illi functioni par rideatur, alius neino suppetat, placet suggestionem indiscussam ac cassam manere. Præstat enim, inquit, nonnullos ex fisci proventibus reque privata non bene lucrari, quam ut 348 male quisquam damno afficiatur ullave graviore injuria vezetur aut opprimatur. Ευque consilio, quandiu ille rerum potitus est, omnis omnium Romana ditionis provinciarum populus ininspectus (ut ita dicam) ac inexæquatns (i. e. non consitus) mansit, ac si mavis dicere. liber et ab exactionibus immunis; prædiaque et agri in pauperum vicinorum usum cesserunt. Talis scilicet princeps optimus erga omnes subditos erat, ac præcipue erga rusticanam plebeculam paternam sollicitudinem ac curam exhibchat. Eoως 100. Verum rursus etiam invidentia procellam aliam atque turbinem in regia excitavit, ipsam in se ipsam natpram conturbans ac concitans. Cum' enim jam; dulcissimus imperatoris filius Constantnus vitam cum morie commutasset, isque in altorain protem Leonem amoris viti convertisset spesque in eo jactaret, haud placide tulit Invidum dæHomum genus, levas placidosque, religiososque simul ac rite compositos, ut par est, illius mores oin. P. Combensius, libri 38 tà um. P.. 3 om. om. D.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. considerans qui imperii successor futurus esset, ac quam inde conjiciebat illo rerum potiente subditorum fore felicitatem, et ad laudabilia quæque profectum atque incrementami. Idcirco se ad pugnam instruit, inque hunc mcdum certamen aggreditur Erat inclyto Basilio inter eos in quos impense afliciebatu. ac quibus nimiam quamdam habebat 349 fidem, monachus quidam, ut videbatur, et sacerdos illique amicus ac minister strenuus, cui Santaba reno nomen. Is etsi ab imperatore colebatur, apud alios tamen non bonæ famæ erat nec reprehensione carebat. Idque in causa erat cur non raro a sapientissimo Leone ut præstigiator ac seductor, quique imperatorem a recti tramite abduceret et ad absurda traheret, conviciis uncesseretur. Quibus sæpius auditis impostor ille ac scélestus, simulata benevolentia ac amicitia: larva, ad mitissimum Leonem sic loquitur: Cur, inquit, cum jam robustis viribus ad ætatem adoleveris patrique admodumı charus sis, non occulle pugionem aut sicam lecam defers, cum una cum illo ruri in equo veheris, ut in promptu porrigendum habeas, cum ferienda bestia fuerit, et, si quid adversus eum talenter ex insidiis agi contigerit, non ipse inermis inveniaris, sed præsto aliquid habeas unde paternos kostes ulciscaris? Dolum ille minime subodoratus, nec viri fraudes animo reputans (quod enim ad malitiam pronum non est, nec improba facile suspicatur) consilium approbat viroque obsequitur, ut cultrum in ocrea deferal. Perfidus autem insidiator, Leonem consilio suo paruisse iutelligens, imperatori denuntiat filium structis insidiis illius necem machinari Quod si fdem abnuis, inquit, cum venatum aliave es causa urbe exieris, jube ei ocrcas auferri; ac si quidem gladium deferre invenietur, ne in tuam necem eum tibi parasse dubitaveris. Iudicta igitur rari principis venatione, 350 omnis ex more comilatus una exierunt. Cumque in quemdam locum evasissent, simulat imperator sibi opus gladio esse, ejusque sibi actutum copiam quærit. Aderat filius, eorumque ignarus quæ pater animo versaret, simplici admodum nec malo quidquam animo, quem gestabat gladium, extractum patri offert. llinc statim data adversus Leouem delatio probabilis visa est, illiusque inanes defensiones ac frivoke. Mox itaque reversis in regiam imperatoris in Alium ira effervescit; inque regiaruin ædium una, cui Margarit nomen, truso in carcerem rubros calceos detrahit. Incitaverat inimicus et ultor, ut et oculorum faces exstingueret. Verum obsitere regiæ urbis episcopus ac senatus omnis: interim tamen tonebatur in carcere. Longum jam tempus Πuxerat, nec ipsa se natura agnoscebat, sed malignis falibus exasperata erat. Senatus prim:ates cum sæpe constituissent pro filio apud patrem supplicationem olire, alias aliam ob causam impediti,

ejuscemodi occasione rui præstale probabilem opportunitatem exque ratione nacti sunt. 101. Avis erat in implexo calatho in regia pendens triclinio, egregia imitatrix et loquacissima psittacum vocant. Hic sive a quibusdam edoctus eral sive alio quovis modo hauserat, Heu, heu, domine Leo, sapius 351 perstrepebat. Cum itaque tunc imperator opipare instructum haberet convivium, senatusque primores pariter epularentur, ac avis ea quæ dicta sunt crebrius repeteret, affecti marore conviva, missaque epularum jucunditate, cogitabundi sedebant. Animum advertit imperator, quidve causa sit cur se a dapibus abstineant ex illis querit. Illi vero oppleti lacrymis, Quas, aiunt, dapes sumemus, sic nobis exprobrante bruta hac animante, qui ipsi præditi ratione herique amantes videamur? dum illa sic repetitis vocibus dominum inclamante, nos genio indulgentes intontis dominici germinis prolisque sumus obliti? Siquidem enim palernum jus violasse convincitur et in ejus caput dexteram armasse, ipsi nos omnes ejus auctores necis erimus, illiusque cruore exsaturabimur. Sin autem eorum quorum accusatur nulla convictio est certaque probatio, quamdiunam calumniosa lingua opprimendo præpollebit? Istiusmodi sermonibus tantis per delinitus imperatoris animus tunc quidem sedere eos jussit, ejusque rei gratia se deliberaturum promisit. Nec diu post ad indolem geniumque reversus e carcere educto sui illi copiam facit, Jugubrique ipsius mutato babitu ac superfluo comæ per tristitiæ tempus adultæ, levato onere, in pristinum cum imperii gradum honoremque restituit. 102. Nec multo post in tabificum gravemque morbum imperator 352 incidit, qui ex profluvio ventris acciderat; quod ipsum ex casu inter venandum oriri contigerat. Jamque paulatim tali tabe contabescebat. Imperii itaque rebus optima ratione dispositis, designatoque successore, nec non singulis consentanea ratione solertique consilio constitutis, tandem febris ardoribus violentiori æstu ejus omnem vitalem humorem exhaurientibus ac consumentibus vita excessit, cum imperasset cum Michaele ejus decessore annum unum, alios vero decem et novem solus rerum summam præclare administrassel; cum civilibus optime constitutis, ipsa quoque armata militia præclare emulsisset, atque imperii fines produxisset, injuriamque ac vim a subditis omnibus longe repulisset, ut et merito Homericum illud optimi -regis in eum quadret elogium, U'rumque, rex bonus et fortis bellator Excepit post eum rerum summam, qui et natura ipsoque virtutis jure ad paternam hæreditatem

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. vocabatur subditorumque votis exposcebatur, miδι' tissimus Leo ac sapientissimus, liberorum ipso superstitum natu maximus. Atque hæc inclyti Basilii pic religioseque administrati imperii muuera, quotquot illius rerum obli vionis gurgitem effugerunt, nec quod intercurrit exoleverunt. Ipsam quoque ejus ante adeptum imperium 353 institutionem, ac quanta omnis ejus vitæ argumentum ratioque complectitur, quoad licuit ac veritatis ordo poscebat, narravimus et in historiam conjecimus, om. LIBER VI. MPERIUM LEONIS IMPERATORIS. 1. Defuncto Basilio Leo ejus filius imperator rerum potitus est, annos quinque supra viginti, octo menses. Stephanus illius frater clericus cum esset ac syncellus, cum Photio patriarcha versabatur, sub cujus educabatur ac erudiebatur disciplina. Misit itaque imperator Andream magistrum militiæ Chrysopolim, aliosque cum eo senatorii ordinis, cum clero et cereis ac curribus; eductumque e sepulcro Michaelis cadaver ac in cypressino loculo positum lectuloque impositum, pretiosis vestibus regioque cultu ornatum, in urbem invexerunt; ac cum canticis ad sacram usque Apostolorum ædem pompa deduxerunt, ejus quoque fratribus illic funus comitantibus, tumuloque condiderunt. 2. Post bæc vero idem imperator cumdent magistrum militia Andrcam cum Joanne Hagiopolita, viro valde erudito ac qui cursus publici 354 logotheta exstiterat, ad S. Sophiæ misit. Qui ambone conscenso, relectisque in omnium auribus Photii patriarcha accusationis capitibus, eum e side expulerunt inque Armonianorum monasterium, quod Bordonis vocant, exsulem relegarunt. Stephanum autem fratrem suum syncellum Leo patriarcham præficit, ordinationis manus impendente Theophane primæ sedis antistite. Vixit autem in patriarchatu annos sex et menses quinque: vita functus in Siceorum tumulatur monasterio. 3. Imperator Zautzam Stylianum magistrum præfecit ac cursus publici logothetam. 4. Proditione capta urbs Hypsele dieta, ejusque

omnes incolz ac cives ab Agarenis ducii un capti vitatem. Sed et ingenti prope Sophias excitato incendio, ipsa quoque S. Thomæ apostoli sacra ædes ambusta, quam Leo imperator postmodum magnifice instauravit. [P. 5. Missis imperator Euchaitam apparitoribus Theodorum Santabarenum in urbem induxit.Andreas vero scholarum domesticus et Stephanus magister Calomariæ dictus, multis olim apud Basilium a Santabareno petiti accusationibus, Leoni suggerunt id Pho tio ac Theodoro fuisse constitutum, ut imperatorem ex Photii gente ejusque cognatis crearent.Jussit itaque imperator, ambosque ad regias in Pegis ædes adduclos 355 in sua quemque custodia seorsumque servari præcepit. Missi cognitores capitum accusationis, magister ipse Stephanus et Andreas domesticus et Craterus et Gumer patricii et Joannes Magiopolita. Adducto itaque patriarcha Photio, et in sede reverenter collocato, ipsi quoque sedentes causæ examen instituunt. Tunc Andreas domesticus patriarchæ infit: Nosti, domine, abbatem Theodorum? Cui ille: Abbalem Theodorum non cognosco. Ait Andreas: Theodorum abbatem Santabarenum non nosti? Cui patriarcha: Theodorum monachum Santalarenum Euchailarum archiepiscopum cognosco. Tum Santabareno in medium adducto, ait ad eum Andreas: Mandat tibi imperator, ubi sunt imperii mei pecuniæ bonaque et supellex? Ait ille Ubi illa dedit, qui pro tempore imperium gessit. Nunc autem quoniam hac imperator querit, licet illi en recipere: Tanc Andreas: Dic oro, quem voluisti imperatorem facere, cum imperatoris patri auctor esses ut filium oculis orbaret? num tibi sanguiuis neccessitudine conjunctum, an patriarchæ? Respondit ille: Hæc, quæ mihi objicitis crimina nescio. Ad quem magister Stephanus: Ecquomodo imperatori significasti te patriarcham ejus sceleris reum peracturum? Mox ille, hisce auditis, patriarche pedibus advolutus: Obtestor te, domine, per Deum, ait, at me prius dejicias ac exauctores tumque in me omni sacerdotio nudatum, ut maleficum, animadvertant. Nec enim ejusmodi aliquid unquam imperatori detuli. Tum 356 patriarcha: Per salutem anime mea, domine Theodore, archiepiscopus es, tum in seculo hoc tum in futuro. Ad hæc Andreas ira concitus: Nonne meo ipsius ore, abba, ejus te crimini3 reum peracturum Photium significasti? Cui ille rursus scire se aliquid negavit. Reversi itaque nutitiant quæ illa cognitione essent interlocuti. Imperator ira percitus effrenique furore subactus, ut qui probabile adversus patriarcham crimen nulJum nactus esset, Santabarenum acriter verberari jubet, tumque Athenis exsulare. Post eum vero mittens oculis orbavit et in Asiam relegavit. Multis autem exactis annis ab exsilio revocatum in urbem induxit, annonasque illi ex Novæ eccleΗ

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. siæ censu constituit. Porro diem oblit.Constantino et Zoe illins matre imperatoribus. 6. Leonis temporibus Longobardia dux, qui gener (i. e. allinis) regis Franciæ fuit, adversus iunperatorem rebellionem movit, ab eoque deficiens regionem omnem suæ ditionis fecit. Imperator ejus certior factus Constantinum mensæ præpositum cum occidentalis tractus legionibus omnibus ad dobellandum Egeonem misit. Conserta autem pugna Constantini victus exercitus est et ad internecioncm deletus, adeo ut vix ipse a clade Constantinus superstes exstiterit. Contigit vero tunc etiam solaris eclipsis, diei hora sexta, ita ut et stelle apparerent, 357 tantaque ventorum vis ac turbo fuit fulguraque et tonitrua, ut et septem viri in gradibus Fori S. Constantini e cœle facti perierint 7. Expugnata ab Agarenis Samus est, una quoque Paspala prætore in eo comprehenso. Leo autem imperator Zauizam imperatoris patrem, novo als se dignitatis titulo excogitato, appellat. Jam enim secreto amore Zoes ejus filiæ flagrabat, viro illius Theodoro, cognomento Cuniazitze, veneno sublalo. 8. Stephano patriarcha vivis exemplo, in ejus locum præficitur Antonius cognomento Cauleas. 9. Venit nuntius rumorque percrebuit, Symeonem Bulgarorum principem expeditionem moliri adversus Romanos, ea scilicet prætexta causa: Zautzas inperatoris pater servum eunuchum habebat, Mu sicum nomine. Junxerat hic amicitias cum Stauraĉio et Cosma, viris mercatoribus, lucrique ac auri cupidis, Attica oriundis. lli porro Musici autoritate freti, majoris quastus gratia, quod in urbe cum Bulgaris commercium erat, Thessalonicam transferunt et graviora vectigalia a mercatoribus Bulgaris exigunt, Bulgari de injuria Symeoni expostulant: ipse vicissim corum querelas per nuntium Leoni exponit. Is vero ob benevolentiam qua Zautzam prosequebatur, cuncta haud secus ao nugas sprevit. Symeon ergo furore actus arma adversus Romanos sumit. Rescivit 358 imperator, Crinitemque magistrum militiæ ingenti exercitu margo. procerumque numero constipatum adversus illum mittit. Concurrentibusfaciebus in Macedonia victi Romani, occisus ipse Crinites et Curtices Armenius ac alii multi. Quod vero Symeon etiam Chazaros Leoni imperatori fœderatos inter spolia ceperat, amputɔtis eorum naribus Romanorum probro in urbem eos remisit. Spectaculi indignitate ira totus effervescens imperator, Nicetam cogiomento Sclerum (Durum dicas) cum celocibus ad Danubium fluvium mittit, qui Turcos oblatis-mumeribus adversus Symeonem ejusque debellandi causa conducat. Nicetas ubi in colloquium venit,

Turcosque et ipsos ad bellum adversus Symeonem induxit, acceptis etiam ab eis obsidibus ad imperatorem rediit. Imperator terra marique argendum Bulgaricum bellum constituit; ac mari quidem Eustathium drungarium mittit, terra autem Nicephorum Phocam patriciunt, exstincto Andrea, schola rum domesticum. Ad Bulgariam usque copiæ venerant, cum imperator Constantinacium quæstorem ad Symeonem misit, adhuc pacem ambiens ac cum eo fœdus percutere voléns. Symeon comprehensum legatum in carcere tenuit, secum dolo agi existimans. Dum itaque Symeon Nicephori copiis aciem opponit, omnem Turci Bulgaricam ditionem late vastant ac diripiunt. Audivit Symeon, adversun que Turcos vertit impetum. Turci iterum trajecto amne, conserta cum Bulgaris 359 acie, eos penitus profligant, ita ut Symeon Distram incolumis vix evaserit. Victores Turci ab imperatore exposcunt ut Bulgarorum captivos redimat. Prestitit ille, cives mittens qui redimerent. Porro Symeon Eustathii drungarii opera pacem supplex imperatorem rogat. Annuit in eam imperator, Leonem Chaerosphactem ad eani componendam mittens. Nicephorus domesticus et Eustathius drungarius redire jussi cum copiis. Symeon Leonem Chœrosphactem nec alloquio dignatus stringit in carcere. Expeditione vero in Turcos suscepta omnes jugulavit, cum eis nulla ex Romanis auxilia licuisset accipere. Reversus Symeon pro victoria ferociens, Leoni denuntiat nulla se pacis fcelera admissurum, nisi Bulgaros omnes captivos ante receperit. Annuit iinperator, ac redelendos captivos consentit. Venit itaque Theodorus Bulgarus Symeonis domesticus cum Leone, cosque recepit. [P. 10. Nicephorus domesticus eximie charus impe ratori erat. Hunc Zautzas imperatoris pater ceu virum potentatum obtinentem ad'id munus provexerat, nuptiarum cum illo commercia amkiens. Verum respuit ille, ne quam forte Leoni imperatori de se suspicandi occasionem præberet. Ea re furiis actus Zautzas crimina in eum intentans dignitate spoliat. Ejus loco scholarum domesticus provectus magister Catacalo. 360 Post longam vacationem Nicephorus iterum dux in Thracesiorum themate constituitur; multisque, quoad vixit, egregie fortiterque bello gestis, nec paucis adversus Agarenos gentesque alias erectis tropæis, in seneclute bona diem obiit, Barda et Leone liberis relictis, quorum prior Leoni imperatori familiaris illi charissimus erat ejusque ministeria strenuus obibat. Imperator itaque, uti dictum est, Catacalonem creatum domesticum adversus Symeonen mittit, cui etiam Theodosium patricium ac protovestiarium comitem adjunxit; cunctisque Asia cohortibus ac ordinibus traductis, collatis signis cum Bulgaris ad locum (quem vocant) Bulgarophygum, Romani male margo.

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. funduntur omnesque internecioni dantur, ipsο etiam patricio ac protovestiario Theodosio desideθέντος rato. Inter hæc etiam Chersonitæ ducem snum Jonæ Glium Symeonem occiderunt, Agareni in Capὁ padocia Corum ceperunt. 11. Imperator ad Damiant ædes egressus Znam Zautem aliam secum habebat ac ipsum Zantzam. Theophano autem imperatoris uxor iis solemniis non intererat, sed ad sanctum loculum in Blachernis precibus assidua erat. Visum imperatori in illis ædibus morarum aliquid trahere. Zautzæ affines, tum scilicet ejus filius Tautzes tum reliqui, consilium lueunt ut imperatorem noctu interimant. At Zoe in imperatoris sinu 361 dorνα'. miens, audito murmure, per fenestram aspectans [P. silentium indicebat. Perspectoque clare insidiarumn periculo, suscitans imperatorem insidias indicavit. Statim ergo in navigium ingressus Pegas transfree tavit, cunctis ibi, ac ipso Zautza, relictis. Statimque mane in palatium veniens, Joanne excubiarum drungario ab officio remoto Pardun Nicolai heteriarchæ filium ei muneri præfecit: is namque Nicolaus imperatori amicus propensaque in eum fide Zantzæ arcana omnia ac consilia ei detegebat. Ex tunc igitur imperator in Zautzæ cubiculum non introibat, donec Leo magister, cognomento Theod ) Lacae, ambos reconciliasset. 11. Moritur Theophano Augusta, annos duodecim imperio potita, atque post mortem miraculorum gloria claruit; quæ nimirum zelotypiæ affectu superior fuisset, Zoesque spretionem placide tulisset, ac vitamn omnem eleemosynis atque precibus assidua egisset. 13. Coronat Leo imperator Zoem Zaulzæ iliam, et a quodam clerico palatino, cognomento Sinapes, pro nuptiarum corollis benedictione donatur. Benedictionis ininister officio depositus est. Zoe cum annum unum ac menses octo in imperio vixisset, fatis functa est. Inventa urna in quam ejus cadaver inferretur, in hæc verba ac sententiam czlata, Filia Babylonis misera. 362 14. Porro delati sunt apud imperatorent λαμβά-Musicus et Stauracius, tanquam qui munera a cibus ac magistratibus acciperent et apud imperatoris patrem per sordes intercederent. Ac vero ingresso quandoque Stauracio ad imperatoris patremn cum ducum alicujus libello, ubi eum imperator in solari horologio stans aspexit, hominem pone secu tus est cerviceque apprehensum foras eduxit, tanquam nimirum de ducibus quæstionein babituras; trabensque ad Monotbyrum, ablatisque tabulis, hominem excussit; ac iis qui forte aderant, palatio educendum atque in monachum detondenduin, dedit. Id vero ut cognovit Musicus, desperatione agi suisque rebus diffidere coepit. Ingressus itaque intperator, ubi ille Zaulzæ astabat, collo apprehensum trudens expulit, ac Christophoro cubiculario in

Sudianis detonderi præcepit. llaud multo post Zauizas in palatio moritur, elatumque ejus funus per Rucoleonem in Caulez monasteria deponi tur. Basilius imperialis exactor seu compulsor amicitia jungitur Samous cubiculari, Agareuo rum prosapia sato, imperii scilicet cupidine ineen sus. Concepta ergo fiducia mentem aperit, aitque Defuncta munc Zoe, amita nostra, fiet prorsus ut imperator aliam uxorem ducat nosque omnes e medio tollat. Verum mihi fidem obstringito, arcanum te servaturum; lum ego omne tibi no strum consilium credam. Quod cum ille fecisset, omnem ab eo discit conspirationem. discit conspirationem. Samonas vero ad imperatorem ingressus, Est, in quit, domine, quod tibi secreto loquar, res scilicet ejusmodi, quæ si dicatur, mihi quidem interitum, sin taceatur, certum tibi exitium afferet, omnenque imperatori machinationem narravit. ὑποδοCumque imperator haud satis delationi fidem ac commodaret, secumque ambigeret num forte cujus dam suasu hæc ille locutus esset? ait ad eum Samonas: Si rem plenius scire desideras, mille domum quos libuerit, ut in cubiculi angulo latentes omnia conscribant, quæ ombo pariter loquemur; inque eum modum nihil me falso locutum esse omni no intelliges. Mittit itaque imperator Christopho ṛum protovestiarium una cum Calocyri cubicula rio; ingressique in Samonæ cubiculo delitescunt. 224] Tum Samonas Basilio obblandiens, jurataque fide eum obstringens, omnem rursus suadet mạ βουλευοchinationem clare delegere ac conjuratos referre. Andita Calocyris et Christophorus scripto annota runt; illisque prandentibus se cubiculo subducen- scripturam imperatori subscriptione sua mu nitam legerunt. Basilium confestim accersit perator, datque viginti quatuor millia quumorum miliarensium in auite Zoes auium levamen legata, inque Macedoniam perferre jussit. Pardum excu-. biarum drungarium conjurationis socium, ad Stu-. piotem mittit, velut eum adduciurum; quem ille imperatoris diplomate præmonitus în vincula com pegit. Nicolaum hetæriarcham solerter urbe ejecit.. ἀναBasilium ex Macedonia revocatum institu toque judicio acerbis suppliciis subjicit, exustis capillis, pompaque traductum per mediam civita. tem Athenas in exsilium misit. Convocatis autem imperator cunctis magistris ac proceribus, quæ a Samona indicata fuerant, sub omnium conspecium Legit. Hi summis laudibus hominem extulerunt, ut qui imperatoris vitae consuluisset, maximoque di; gnum honore proctamarunt. Confestim itaque pro tospatharii dignitate auctum inter familiares eum Leo coaptavit. 16. Defuncto patriarcha Antonio, ejus loco or dinatus est patriarcha Nicolaus mysticus, vir longe. margo Combef.

nos, ipsa dic qua vulnus acceperat, vivis exeni Jus est. [P. 20. Porro Zoe quarta Leonis uxor in palatio cum co versabatur, hauddum nuptialibus corollis donata. Cum vero Bulgari incursionibus rem Romanam altererent, Agareni occasionem nacti classem navalesque copias miserunt, Leone Tripolita clas siario duce, Attalea urbe oriundo, sed qui Christianam ejuraverat pietatein. Appellata autem est Phæniciæ Tripolis, quod tribus nationibus, Sardiis scilicet Tyriis ac Sidoniis colonis, divisa sit. Egresso itaque imperatore ad Butii emporium encæniorum causa monasterii a Christophoro protovestiario exstructi, nuntius venit Tripolitam cum hostili Saracenorum classe Cpolim petere. Mituit ergo imperator Eustathium rei tunc navalis dronBarium cum classe adversus Tripolitam, qui pugna cum illo impar vacuus rediit. Eum insecutus 367 Tripolita intra Abydum penetravit ac usque Parium venit. Hujus rei nuntius gravem imperatori mœvorem ac consilii inopiam attulit. Itaque Hemerio a secretis primario classem adversus Tripolitam ducendam committit. Is Abydum prætervectus (quæ est in Hellesponto, quam Milesii coloni civitatem condiderunt. Hellespontus ab Hella Phrixi surore illic pelago mersa sic appellatus) Ægæoque wari emenso (dictum hoc ab aquarum quasi caprarum more salientium inæqualitate), ac cum jam ad Strobelum appulisset, quæ est ad Cibyrrham (ac Strobelus quidem sic dicta a loci situ, Cibyrrha vero a Cibyrrho fratre Marsi et Cidrami), atque Lampsacum transisset (sic illa appellata a luce, quæ noctu Phocensibus fundamenta jacientibus votaque concipientibus cœlitus affulsit; quo auspicio jacta civitatis fundamenta firma steterunt), postea Imbro superata (sic illa appellata est ab Imbro Anthi flio, cujus pater Staphylus Dionysii nepos charissinius) itemque Saniothrace, ac cum Thaso jam immineret (quam antiqui Aureæ titulo atque nomine insigniebant: Samothracem vero in Thracia olim quasi bestiis abun dantem iisque plenam, Nymphis sacrain, peninsula cum esset, fluxus postea allisione in insulam coaluisse dixerunt, ac Samiorum colonorum juris factam Samothraciam nuncupatam esse) hostes assequitur. At neque 363 classem propius adire ausus est. Tripolita vero ipse a se, Dei impulsu ac nutu, reflectit iter; veniensque Thessalonicam, et comprehenso qui illi prætoris jure præerat, Leone cognomento Cataziliaco, ingentem stragem ac neces plurimas egit. 21 Quidam vero cubiculariorum, Rhodophylus nomine, ob necessaria quædam negotia in Siciliam an all margo.

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. missus erat, centum auri libras ferens; atque in leg. Combef. itinere morbo correptus, levandæ causa ægritudi nis lavandique ac vires reficiendi Thessalonicam ingressus erat Cepit hunc Tripolita, eum auri vim ferre intelligens, multisque tormentis subactum peremit, cum ille nihil se habere assereret. Reliquerat enim in via, ac Symeon a secretis illac transiens sustulerat. Hic postea patricius ac eorum qui a secretis primus factus est. Tripolita urbem evertere cogitabat, cum cum Symeon monet atque hortatur ut auri summam tollat et als evertenda urbe abstineat; quod et factum est. Recedit itaque iterum Thessalonica Saracenorum classis. Hemerius hostium recessu cognito ad eos ius. quendos sese accingit. Au Cretam vero appulsi, spoliorumque parte Cretensibus data, domum incolumes redeunt, relicto in Lenino insula otium terente nulloque bellico facinore Hemerio. 22. Habebat Leo Asiani exercitus legatum Eustathium patricium, ex præstantissima optimaque Argyrorum familia ortain. Hic adversus Ismaelitas depugnans eos in fugam vertebat, neque id semel sed et crebrius, 369 vir scilicet robore, fortitudine, intelligentis vi, auimi virtute, prudentia, castitate, justitia eximie ornatus, secum etiam uaclus Andronicum ducis filium. Formidolosus Agnrenis Eustathius Argyrus erat, ita ut vel ejus audilum nomen terrorem illis pavoremque injiceret. Samonas autem simulans se ad monasterium suum, cui nomen Spira, ad Damatrym situm exire, fugam arripuit, exportatis secum pecuniis equisque suis advertis, cursus publici equis per singu las stationes poplitum nervis succisis. Mittit itaque Leo, qui eum insequantur, Basilium Camaterem hetæriarcham et Georgium Crenitam. Samonam porro Halym fluvium trajicere parantem Nicephorus drungarius Callonas comprehendit tenuitque. Rogabat ille etiam atque etiam dimitti, inque eam rem munera promittebat. Ubi autem non obtinet, ad crucem Sirichanam confugit, quasi voti causa se venisse prætexens. Verum Constantinus Andronici Ducis filius comprehensum eum secum in urbem reduxit. Leo in Bardæ Cæsaris domo eum asservari jussit; quæritque ex Constantino num is vere in Syriam fugeret. Ubi autem sic se rem habere vere comperit, jubet Constantino uti hæc coram senatu dissimulet et eum Siricham voti causa dicat profectum esse. Volebat enim imperator quidquid noxa erat Samonæ indulgeri. Convocate itaque senatu, et Constantino in medium 370 adducto, in hunc modum percontatus est Per Deum et capul meum, fugiebat Samonas in Syriam, necne? Constantinus jurisjurandi no religione (prius enim nulla adjuratione, sed simpliciter interrogatus, se non evulgaturum pollicitus erat) in omnium consessu Samonam in Syriam ſugam arripuisse profitetur. Quam obrem illo

cum ira rejecto, Samoniam imperator aula exclu sum menses quatuor in Barde Cæsaris domo detianet; quibus decursis, ut imperatoris aspectu frucretur ac alloquio consecutus est. 23. Sustulit vero Leo ex Zoe quarta uxore sua flium Constantinum; in cujus ortu cometes apparuit, radios versus Orientem ejaculans, diesque quadraginta ac noctes luxit. Iufantem baptizavit Nicolaus patriarcha in Magna ecclesia die sacro luminum (i. c. Epiplaniorum), susceptoribus ex sacro fonte Alexandro imperatoris germano et Samona patricio cunctisque proceribus. Eodem tempore exstructa est et seuum invalidorum domus, quam Cupham dicunt, inde expulsis meretricibus. Benedictionem sacro nuptiarum ritu cum Zoe uxore consecutus Leo a Thoma presbytero, " qui ea ex causa officio motus est; quam etiam Leo Augustam proclamavit. Eo facinore patriarcha ecclesiæ ingressu Leoni interdixit; quamobrem is a dextra parte transiens ad Metatorium sese recipiebat. 24. Samonas accubitor præficitur, quod ad omue facinus ac malitiam imperatori adjutor esset; rœperuntjue ambo moliri adversus Ecclesiam. 371 Vorato itaque Nicolao patriarcha prima Februarii, ut reciperetur, enixius rogabant. Ubi autem ejus expugnare animum nequiverant, a convivio ac epulis ex Bucoleone lintri imponentes in Hieriam traduxerunt; unde ægre pedes ad Galacrenos usque præ nivium nimia copia venit. Ordinatur autem Euthymius syncellus patriarcha, vir venerabilis modestusque ac religiosus, quem aiuus ex divina revelatione episcopi munus suscepisse. Etenim cogitabat imperator pessimam legeu promuigare, qua liceret viro tres qualuarve alias ex aliis uxores habere, cum non deessent viri eruditissimi, qui in hoc ei consilio adjutores essent. 25. Mense Junio Constantinus Afer imperatorem invitavit ad monasterium suum, quod prope ædem Apostolorum condiderat, ad illius peragenda encauia, et ut prandio interesset. Ibi subito exortus Africus, tertioque repetitis vicibus velenienter spirans, multa concussit ædificia et ecclesias, adeo ut om, res relictis domibus sub dium procederent mundique consummationem adesse dicerent, nisi Dei clementia imbrium inundlatione illum turbinem sedasset. 26. Agarenorum classe adversus Romanos adventante, Leo Hemperium publici cursus logothetam classi universæ ducem præficit. Jussus et Andronicus Dux cum Hemerio navim conscendere adversumque Agarenos fortiter dimicare. Samonas vero juo implacabili in Andronicum 379 erat odio, astu viro foscam fortit ac pedibus laqueos supponit, dire illi: infcusus ob sum fuge negotium. Nempe subervavit qui occulte Andronico scriberet ne in naves raret: quippe in mandatis accepisso Hemerium ab imperatore, Samonæ consilio, ut eum caperet atque oculis orbaret. Hemerio itaque etiam Ipeplov p. 467 ɔ et 560 a. VARUE LECTIONES.

drungarii munere amotum, domum suam ad Char sianum remisit. In via autem ad Aran, accepto ab uuo domesticorum veneno, exstinctus est, atque in Spunino, quod ipsius Aran vertex est, sepultus. Ejus deinde corpus ipsius liberi folus ac Leo, manglabitarum dignitate fulgentes, sublatum in avito monasterio S. Elisabet, quod in Charsiani theniale est et a Leone tribuno illorum avo exstru… clum erat, condidere. fic Leo Argyrorum (velut Argenteorum dicas) nomen in familiam primus intulit, sive ob corporis puritatem ac castitatem, sive propter vultus decorem ac conspectus ingenuitatem, sive propter alium quemdam ejus generis indolis ar: fortitudinis modum. Ejusmodi enim vir ille fuit, ut Michaele imperatore nemo bellatorum ejus virtutem æquaverit, ita sane ut saepius cum vernaculis suis conserta cum Agarenis Tephricensibus manu cos fuderit ac profligarit, ipsamque ejus nominis mentionem illi paverent ac extimescerent. 28. Captivos commutandi causa a Tarso venerunt cum Abellaces ille tumn Samonæ pater. Hos imperatur excepit, præmagnifce exornata Magnaura. Selet Maguam ecclesiam magnifco prorsus cultu decoravit, 375 cunctaque veneranda. vasa Saraceuis ostendit, baud sane satis e Christiana disciplina, ut divini ministerii vasa nefariis impiisque hominibus ac alienigenis visenda exponeret. Voluit Samona pater cum filio manere: sed ille non passus est, magisque hortabatur ut domum rediret ac suam fidem teneret: s quoque, cum primum liceret, ad ipsum reversurum exspectaret. 29. Sacro Pentecostes die I.eo imperator Blium Constantinum Euthymii patriarchæ opera Augustuin coronal. Samonas vero Constantinum domesticum suum, qui prius Basilio magistro ac caniclei præfecto in ministerio fuerat, Augustæ tradit in obsequium. Sic vero ille cum Leonem tum ipsam Augustam demeruit, ut et Samonas livore incensus secretioris cum Augusta rei eum detulerit. Sicque re ipsa suspicatus Leo in S. Tarasii monasterio mittens totondit; idque adeo ipsummet Samonam præstare jussit. Brevi autem post, cum cum vellet recipere, Samonæ jubet ut in Spirarum monasterium eum adducat. Egressus itaque imperator ad Damatryum, et in Samonæ pransus monasterio, videns Constantinum illico sæculares vestes mandavit induere ac imperatoris inter prandendum poculum in manus accipere secumque in palatium redire. 376 Samonas imperatoris erga Constantinum propensum amorem videns augescere, re cum cubiculariorum maximo et Michaele Tzirethone composita, libellum innumeris in Leonem conviciis ac criminibus confertum per Coustantinum Rhodium ¡llius scribam contexunt inque Metatorio projiciunt. Ingressus autem imperator in Majorem ecclesiam, cuin in Metatorium se recepisset, quo loco preces

LIB. VI.. ALEXANDER BASILII FILIUS. offerre illi moris erat, libellum offendit legitque. Quare in magnam animi anxietatem conjectus ejus injuriæ auctorem perquirebat. 30. Contigit autem lunam deliquio laborare. Tum imperator Pantaleonem metropolitam Sinadensem accersivit, ut lunaris ejus defectus effectum edoceretur. Dumque ad imperatorem accedit, sciscitatur ex illo Samonas, cuinam defectio illa malefica futura sit? cui ille: Tibi. Si tamen Junii mensis diem tertium decimum excesseris, nihil deinceps mali patieris. Ad imperatorein vero dixit ad eum spectare eclipsis vim, qui secundas ab illo teneret; atque học Leo de fratre suo Alexandro accepit. Verum Tziretuo postea imperatori seorsum confessus est Samonam libelli auctorem esse. Statim ergo Leo Samonam domum suam abire jussit inque monɔ chum tonderi; relegatque in Martinacii monasterium. Constantinum vero accubitorem fecit, aedilicavitque ei monasterium in Nosiis, ac veniens illius encænia cum Euthymio patriarcha peregit. 31. Mense Octobri commissa navalis pugna Hemerio logothetæ 377 cum Damiano et Leone Agarenis, Samui praetore Romano, qui postea rerum potitus est. Victus ea congressione Henerius, ægreque ipse evasit, cunctis propemodum cum eo militantibus in vitæ periculum adductis. 32. Porro imperator coeliaco morbo correptus coque in summam redactus invaletudinem, ut vix potuerit jejuniorum tempore ex imperatorum more concionem in hæc verba babere: Videtis me contabuisse et morbo consumptum esse; nec forte ad Christi resurrectionem vobiscum vitam producam. Contigit autem incendium in Magnæ ecclesiæ cerulariis, quo patriarchalis sacelli scrinia omnia conibusta sunt. Maii undecima, die tertia, indictione 15 diem obiit I.co imperator, tradito fratri suo Alexandro imperio; quem ad se venientem cum vidisset, dixisse ferunt: En malus temporis articulus post tredecim menses. Etiam vero atque etiam illum rogavit ac obtestatus est ut filium suum Constantinum servaret. IMPERIUM ALEXANDRI BASILII [P. PATROL. GR. CIX. FILII. 4. Alexander imperavit cum Constantino Leonis filio annum unum, dies viginti duos. Mittens ver» Nicolaum ex Galacrenis revocavit, deturbatoque alacrenis revocavi

LIBER I. LEONIS ARMENII IMPERIUM. Ejus itaque quem dicebam Leonis patria [P. Armenia fuit. Genus partim ex Assyriis, partim ex ipsis Armeniis propagatum fuit. Hi cum scelestæ mientis proposito truci nece parentes sustulissent, exsilio damnati sunt; in quo velut profugi, paupe rem tolerantes vitam, quem nominavimus, feram bestiam susceperunt. Jam itaque Leo pubertatis annos ingressus in oppidum Pidra nomine, quod Orientalium thematis est, migravit: ubi cum viriles annos atligisset, bellicosissimis viris truculentissimisque connumeratus, strenui fortisque pectoris viri laude claruit. Nicephorus cum per id tempus imperii habenas moderaretur, in Bulgaria insigni Romanæ rei ludibrio occubuit. Supremum is ducer Bardanium, cognomento Turcum, destinaverat, quinque tunc orientalium thematum agentem præsidem, ac qua pollebat bellica fortitudine ac reliquarum virtutum laude, provida cura gubernantem. Porro Bardanius, ut cui hostium potiri in votis esset, ac cum sibi ipse quotidie imperium somniaret, hunc de quo loquimur Lemem, hominem gravi trueique aspectu 7 atque animo generoso, quique praeterea colloquio blandus videretur moribusque urbanus, suis tum satellitibus ac ministris adlegit, atque hoc priorent, aut certe brevi post, Michaelem Balbum, necnon Thomam Gazura palude oriundum, abjectæ omnes sortis homines nullaque hactenus nominis claritate conspicuos, ac qui tum primum militarium ordinum ducibus tribunisque innotuissent. 2. lli ergo toti e Bardanio pendebant, inque eum omnes spes suas sæcularis claritatis jactabant. Bardanius porro imperii nanciscendi cupiditate flagrans viro cuidam in Philomelio monasticam vitain agenti illicque commoranti ejus quandoque adipis cendi animum aperit, ac confert consilium, rogatque ut supplices ad Deum pro eo preces fundat, quo ejus gressus dirigantur exque voti ratione imperii compos fiat. Ad quem protinus monachus Noli, Bardani, ejusmodi aliquid temere aggredi ac præsumere, unde futurum ut substantiam amillas et oculi effodiantur aliaque tibi infausta eveniant. Sed si auid probe inque rem tuam consulenti obaudis, quam cito ab ea animum transfer molitione, nullam parandi principatus cogitationem assument,

LIB. I. - LEO ARMENIUS. cujus ves se ita habeant. Quo audito maestitia quae dam ac caligo hominem incessit, tristique et afficto animo e tugurio pedem refert. Tum monachus, quos dicebam viros, Leonem scilicet et Michaelem et Thomam, equum adducentes, quem conscenderet, videns, ducem redire jubet. Is vero nova quædam et inaudita se auditurum sperans 8 dicto citius reversus est. Tum ille iterum Bardanium rogare ac obtestari, ne ipse sponte ad parata mala procurrat, neve absens infortunium cum presenti rerum secundarum statu commutare querat. His autem ipsis futurorum præscia lingna contestatus est certoque affirmavit fore ut primus alterquo imperii, quod sic ille deperiret, compotes fierent. ipse illo nunquam potiretur. Tertio, cum fausta omnia publicamque acclamationem consecutus esset, nihil ex voto ac prospere cessurum, sed fore ut et animam male abrumperet. His mente perculsus Bardanius, ac vultus colorem identidem mutans, rursus domum alit, simul maledieta quedam verbaque atrocia iu monachum jactans,illiusque sic in cos fausta vaticinia narrans, multoque risu hominis dicta excipiens. vulgo. 3. Ejus itaque sermonibus valere jussis, ad deci mam nonam Julii mensis, indictione undecima, ingenti adversus Nicephoruin imperatorem coacto excrcitu, eque subjectis themnaribus verborum lenocinio quatuor in sententiam pertractis, Armeniis duntaxat in fide perstantibus (yec enim” ut Bardanio morem gererent induci potuerant), rebellionem orditur. Erat vero Nicephorus tum sahditis exosus, quod publicorum vectigalium gravi onere eos opprimeret. Hinc povandarum rerum ansa quædam et occasio fuit; sed et alia quædam huic causa accessit. Nam cum Bardamius adversus Agaremos rem feliciter gessisset, prædamique, qua potitus erat, maximam æquissime inter milites divisisset, nulla personarum ratione, sed pro merita eorum qui pugnaverant largitus 9 præmia, tantam exercitus omnis iniit gratiam, ut et dignum putaverint qui imperio potiretur. Ilincque adeo publice imperator proclamatus, pluresque alios honores ac præmia populi in eum studiis conseculus, ut et templum ejus nomine erexerint, Nicomediam versus iter contendit. Veruna cum Nicephorus imperator idoneum nec ullatenus imparem exercitum in cum eduxisset, et militum multitudine perculsum de eventu belli desperare coegisset, persuasit illi ut prior veniam peteret. Jam enim Leo atque etiam Michael cum ad imperatorem defecissent, ab eoque donati essent, alter fœderatorum præfectura regiaque Zenonis domo es Dagistea, alter aulæ comitis dignitate ac Cariani ædibus, fecerant ut suis ille rebus difideret. Qua propter tum sibi ipse tum copiis veniam ab imperatore precatus ad Malaginas usque iter reflexit, quo loco securitatis Gden accepit, parva quoque

cruce aurea, Nicephoro gestari solita, certo dale fidei pignore ad eum missa. Tum ad Heraclii monasterium noctu aufugit, uno Thoma periculi socio; cumque capitis ornatum vellet auferre, non acquievit monasterii præses. Tum ille ense, quo præcinctus erat, comam amputans, vilique indutus toga, versus Proten insulam iter arripit, quo loco prrdium pulchre excultum olim possidebat; in quo et extorrem agere imperator mandaverat. 10 llluc itaque trajiciens, solitisque precibus initiatus ac monachorum divinum habitum consecutus, mutato nomine Sabbas appellatur, pro sanctioris ab eo arrepti instituti ratione plura ac magna certamina desudans. Ilaud longum tempus fluxerat, cum Lycaonum quidam impetu in eum facto atque eo oculis orbato, sciente ac volente, qui tum rerum potiebatur, Nicephoro, in divinum magnumque Dei templum confugiunt. Inque eum modum Philomelii quoque monachi vaticinatio exitum habuit. Gaterum ille, velut a quibus beneficio affectus esset, faustis votis homines prosecutus austerioris vitae disciplinam colebat, vino, piscibus, oleo penitus abstinens, nudo semper capite ac pedibus, vel cum acrior hiems desaviret. Ad hæc una tonica corpus contegebat, æstale quidem pelliceam induens, bieme vero cilicinam. Non triticeo pane vitam sustentabat, sed sibi ipse hordeaceos subcinericios panes faciebat. Hanc itaque severioris vitæ regulam consectatus duravit donec Leo imperio potitus est. Quin et Domnicam conjugem cum alia liberisque c domi detondendos curavit, Athanasiam appellans, cunctasque opes in pauperum eleemosynas erogans. Atque hæ quidem ac ejusmodi Bardanii res. 4. Porro Leo clarus habebatur ac superbia ferebatur, ex humili atque obscuro conspicuus atque illustris, pro foderatorum præfectura, quam gerebat. Sed nec ingratos mores exuerat, talem se exhibens adversus 11 eum qui beneficio affecerat. Carterum clarebat, aliaque aliis nectens prælia strenue adversus Ismaelitas ac secundo Marte pugnabat, quippe qui et sua ipse indole et exercitatione in eam rem multa virtute pollebat. Quandoque vero ab eo qui tum rerum potiebatur (Nicephorus is eral), quam in copias militares erogaret, pecuniarum vi credita, nihili pendens imperialia jussa ne rem quidem exsequebatur, sed in Euchaitarum ignobili oppido tempus voluptate ac ignavia terens, constituta exercitui stipendia præbere differebat; nec ullam omnino curam ac diligentiam adhibens tum pecuniæ publicæ, tum suo ipsius tutando corpori, ac nec provincialibus conservandis, cum Agareni excursiones facerent Romanamque ditionem diriperent, solus ipse ac nemo alius confertam prædam citra omnem laborem eis tradebat, non quidem suis ipse fortunis ac periculo (quippe qui caleri fuga saluti sum consulebat), sed militaribus

LIB. 6. - LEO ARMENIUS. pecuniis prodidis et quasi in manus hostium conje au ctis. Quamobrem etiam eidem Nicephoro, a quo pecunias consignatas acceperat, poenas dedit, etsi leviores quam delicti ratio exposcebat, nempe dorsum renesque verberibus affectus, perpetuoque exsilio multatus. Caterum cum Nicephorus adversus Seythas movens accepto in acie vulnere fatis concessisset Julii mensis vigesima sexta, indictione quarta, Stauraciusque ejus filius ipse quoque lethali tu prælio affectus vulnere non plures duobus menses diesque octo patri superstes exstitisset, Michael 12 vero Curopalata post Stauracium secunda Oclobris vita functum erat is gener Nicephori, Rangabæ ortus prosapia, ad armamentarii ædes morans) imperii sceptra adeptus esset mense Octobri, indictione quinta, Leo exsilio solvitur, Romanorum principum, cum primum inaugurantur, solemni clementia; atque a fuga revocatus ipsius Michaelis palatinis lictoribus accensetur. Nec longa mora, patricii dignitate augetur duxque Orientaliumn creatur, quando et Michael veterem viri, quccum fuerat educatus, amicitiam renovans, quem aulæ comitem relicta Bardanii factio ante provexerat, arcanorumque conscium assumens, rerum domeslicarum fdissimum testem eorumque quæ foris agenda essent efficacissimum ministrum adhibuit, 3. Rursus tamen ingrati animi labem sibi aspersurus erat homo crudeli ingenio agrestique indole educatus, ac qui priora sua, mortalium scelestissim mus, sequentibus esset obscuraturus. Unde cum jam Bulgarorum dux Grumnus concordiam et pacis foedera amicitiasque ambire se simularet ac animum pacis cupidum præferret, dummodo annua, quæ pendi solita erant pro eo ac majoribus visum erat, Romani tributa præstarent, ca demum adjecta conditione, ut et Bulgarorum vicissimque Romanorum imposterum transfugæ suæ quique genti redderentur, transfugarum 13 caput illud absurdum senatui visum est, quanquam Michael imperator totus in principis Bulgarorum sententiam ibai, quod ineunda pacis occasionem illam sibi nolebat aufugere. Obtinuit tamen senatus sententia, quam Theoclistus magister sequeretur ac cui vim ac pondus auctoritate sua adjiceret. Iterum ergo relictis colloquiis ad belli aleam revocatum negotium; idque magis decere merit judicatum est. Quomodo enim non omnem humanitatis sensum exuisse arbitrandus est, qui hominem casu aliquo aut vicissitudine in errorem prolapsum, patriaque, qua nihil dulcius esse aiunt, contempla, ad hac uxore et liberis, ceu ad aras inviolabiles, ad Romanæ ditionis loca confugientem, Scythicae gentis immanitati, cujus a feris nihil indoles diferat, dedendos putaverit? cum enim terribiles trucesque ac feri sint, multos suorum id non ferentes ad lenitatem et mansuetudinem nostram sæpenumero transire aniVARIE LECTIONES.

St madvertunt. Ne igitur universa ipsorum gens in nostram paulatim sese effundat, veriti corum prin cipes sæpius et ad nostram usque ætatem multos de bac re sermones moverunt. In vanum tamen, quod communi fertur adagio, cecinerunt, viros nacti firmi propositi, et qui a sententia non facile dimoverentur. 6. Brevi itaque cessatum mora, ambæque gentes ad arma concurrere. In his Michael legatum suum reverti jubet, exque Oriente cum copiis quam cito transmittere: enimvero quo se adjutore usurum exspectabat bellique socio, implacabilem 14 hostem offendit. Cum enim ex verborum illa jactantia ac Romanis intentatis minis, quibus se Crumnus hominum stragem facturum, agros vastaturum, arbores excisurum, domos fuccensurum, omninoque torrentis more, violento in nos impetu, irruptionem se facturum affirmabat ac omnes sub jugum missurum, animatus imperator suscepta jam expeditione, modum omnem excedentes Barbari minas compressisset, vixque non suis se finibus continere, nec inde prorumpere agrosque Romanos vastare coegisset; sæpiusque provocante Michaele, instructa in eum acie, pugnæ is alcam compressa audacia detrectasset, quin imo vires suas agnosceret, nec adversus imperatorem manum conserere auderet; sufficere Michaeli videbatur, quod barbaricam illam ferociam ac temeritatem suis velut terminis sine pugna, cujus incertus exitus est, conclusisset. Quando enim, aiebat, quibus freti copiis sumus ad pugnam committendam excire non possimus, sed eam detrectare suisque se finibus continere cogamnus, quid etiam necesse ut ad experiendum Martem cogamus? › Cum itaque sensim pedem referre paulatimque Romanum solum repetere Michael cogitaret, visa res indigna Leoni, nec ex imperatoris Romani majestate, terga hostibus vertere. Hoc enim Leo optimum illud imperatoris consilium dicebat, quod nimirum non recte ac sincere sentiret, sed putri dolique pleno consilio, unum boc moliretur, ut in se rerum summam transferret. Sane, aiebat, imperator, movenda nobis in 15 eos signa sunt; videbisque me palam hodie robur ac vires in hostes exserere, tuoque ad fiduciam nulu precibusque ſretum, in primis ordinibus strenue dimicantem, præclare victorem fore. His Michael verbis a sua in diversum actus sententia pugnam conseri jussit. Mosque prima ipsa congressione Leo terga vertens fugam capessit, quippe tyrannidem continue medi taus, etsi kactenus ejus hoc consilium tum Michae lem, tum hostes latuerat. Quod enim nihil bactenus istiusmodi contigerat, qualia prælii vis afferre so let, nullumque belli ſacinus utravis acies gesserat, sed primus ipse conflictus vertebatur, vixque dum ccepisse conflictum partes advertebant, tum ipsis Bulgaris tum reliquis omnibus res dolus videbatur, qualis hostium esse solet: nempe a sua illas disδὴ trahentem acie, conversa demum in eos ex fuga fronte, velle irruere, ubi autem ambæ acies nihil om. F. cf p. d. vulgo: Google P

LIB. I. - LEO ARMENIUS. quod ita agebatur, esse advertere, hostes versu impetu fugientium stragem nullam dedere. Ipse Michael salutem expedire, nou cum paucis sibi relictis hostibus conatur obsistere. Sicque adeo pugnatum sunt qui litterarum monumentis ad nos transmiserint. Non desunt tamen qui Leoni potius tribuant copias conservasse ac strenue pugnasse, cum aulici ac palatinæ cohortes ignavia acti ultro fugam iniissent, atque aciem suam prodidissent, non quæ ex Leonis partibus essent. Enimvero Bulgari inopinato, ac cum nihil ejusmodi exspectaretur, superiores evadunt: gravi autem tremendaque clade attriti Romani imperatorem 16 de salute sua anxium e prælio reducunt. Verum is quidem aulam repetit, ac ceu quoddam propugnaculum Leonem foris excubanteni, ne quam hostes ultra prædamn abigant ac liberius agros populentur, relinquit. Leo commodum nactus tempus militares irritat alas, et maledicta quædam in imperatorem jactare eos cogit. Haud e re, aicbat, ut quod fabula est, leonum agmen cervus ducas; qui videlicet modo arrepta fuga in uxoris sinum concesserit, nobis in castris relictis, quos hostes vastitate consumant. Vixdum in eum modum socios affatus peroraverat, cum res eventu succedit, sparsis in omnem castrorum ambituın garrulis assentatorum vocibus ac concursu, quos belli arte deri, sed verain Romanorum fugam, ille ejusdem fere tennris sermones habuerat. Postreino actutum secuta acclamatio, ejusdemque dici pars modicissima eumdem privatum simul et imperatorem aspexit. 7. Vixdum imperator ab exercitu acclamatus erat, cum illi metus ac pavores obrepunt, sive re ipsa scena hæc ac simulatio erant, quo in posterum facinus excusare posset, sive vere quanta istiusmodi molitionibus molesta obsistant, secam animo reputabat: nam et quibus constitutuın sit aliena rapere, his ad nala designandla plerumque animi solent mollescere. Hocque maximum cogita bat, qua tandem ratione in castris stativis ac procul agens aulæ compos evaderet. Omnino tamen futurum erat ut et aula potiretur et in regia habitaret. Idcirco etiam 17 spiritus nequam afflatu Michael Balbus lethale se ei vulnus inflicturum comminatur, nisi militum acclamationem suamque nuncupationema placide admittat: fore nimirum sibi curæ quæcunque ardua videantur, ac ipsum cum primis in regiam accessuin. Quod ita factum est. 8. Ubi autem Joannes quidam Hexabulius, cui mœnium cura credita erat, sub ipsum mox imperatoris in urbem ingressum, Leonem cognovit Romanæe ditionis ac tuendis agris præsidio relictum (erạt is vir acri ingenio, ac qui bominis procul indolem conjectaret), haud fauste cessurum ait quod is cum imperio exercitui præfectus esset. Quamobrem auctor est ut secum aliquid commentus imperator honesto quodam colore virum magistratu moveat. Verum necesse erat ut quæ hactenus ovina pelle contecta latuerat, ingenium fera proderet, et ut electi Dei probarentur haud secus ac flamma aurum in conflictorio purgat. Sinit autem id non raro, per recur

rentium temporum quamdam periolum, ita evenire, «laeinone, puto, ejus sibi copiam lagitante, uti in ἀποJobo noscitur contigisse, ut pii innotescant et discer nantur, mali vero abdicentur ac ejiciantur. 9. Vix namque sermonem finierat, cum fama prævolans acclamatum imperatorem tyrannuin annuntiat. Eo rumore nuntioque attonita ċivitas ac fere mente mota vix se continebat, belli civilis formidine, cujus mole haud raro urbes integræ concidant. Verum imperator obstupuit quidem animo, haud tainen mente turbatus est, sed viri 18 tantum ingratos mores detestatus, leni quasi susurro bonum aiens obsequi divinæ voluntati, pavore ac turbatione urbem liberavit: cuncios hortatus ut tyranno venienti occurrant, quo nimirum nullo civium pollutam cruore ac incolumem civitatem custodiret. " Porro nonnullis hortantibus ut forti animo malis obsisteret pugnaque cum tyranno decerneret, ac cum ii firmos se ac constantes tuendis clementissimi fideque præstantis imperatoris partibus fore pollicerentur, quin et ipsa illius uxor Procopia rem probaret, necnon Michael quidam Amaledites, cujus tum in aula protostratoris munus esset, nolle se ait imperium frateruis caedibus cruentatum. Quamobrem etiam cuidam famulorum fidelissimo traditis imperialibus quibusdam ornamentis ac insiguibus Leonem adire atque ei deferre coegit. Ea re indignabundan ejus conjugem Procopiam ac bacchantis pene similem exclamasse aiunt indignum ac grave si Barca (sic Leonis uxorem convicio vocans) capiti modiolum imponeret. At ille severioribus verbis eam castigans, seque totum Deo committens, futurum rei eventum præstolabatur. Jam enim percrebuerat rumor ingressum tyrannum per Auream portam, omnemque senatum ad sacras præcursoris ædes, Studii opera a fundamentis exstructas, obviam processisse, ac supinis manibus plausu faustisque ominibus in urbem excipere ac deducere. Cum autem ad palatium jam appropinquaret, eique coram divina 19 Dei Verbi propter nos facti hominis imagine, ad locum quem Chalcem vocant, vota reddituro fantisper consistendum esset, quod punicei coloris brevem quamdam vestem militari more discinctam gestaret (aquilam vocant, sive mare, qui in his elegantiam colunt), cam mox exuit; quam ipsam in manus acceptam Michael ex linguæ vitio Balbi cognomen adeptus, Leonis tunc præfectum stabuli agens, illico induit. Fuit hoc multis ominis loco, fore ut Michael imperio regendo Leoni successor esset. Ubi autem ad Scyla venerunt (locus est sic dictus in ingressu palatii), sequens a tergo idem Michael dum incautius graditur ac celerius præeuntis vestigia premit, summis pedibus ac articulis imperatoriæ vestis oraın calcavit, ita ut ipse Leo senserit audaciorisque aliquid facinoris ab eo exspectandum ominatus sit; 'quod et postea accidit. [P. 10. Tunc Michael Loone ingresso, una cum liberis P: cf.

LIB. I. LEO ARMENIUS. dunt, quod Pharum vocant ea ratione, quod cunctis lucem accendat noctuque ad certas quasdam stationes deducat, Phari illius in Ægypto celebris nomen imitans officiumque praestans, Leonis illic exoratu rus clementiam. Ille porro haud ex honesti ratione ratus religionem loci violare aut in eo supplicibus mecent inferre, illum quidem in insulam Platen relegans privatum illic agere jussit, auri summam quotannis in ejus sumptus subministrans; ubi et monachi 20 assumpto babitu atque Athanasii indito novaine ad annos duos supra triginta vixisse fertur. Erat cum eo et Eustratius ejus Alius, qui ipse Leonis jussu detonsus ac virilibus orbatus est, alatis annum vigesimum agens. Nicetas quoque, qui prius adolescens Icanatorum præfecturam gesserat, quippe qui boc ageret ut militum inque subdialibus stativa habentium gratiam iniret multaque rerum peritia polleret, ipse quoque tunc coma posita Ignatii nomen accepit, versansque cum patre monachi vitam una instituit. Uxorem vero ab illo abjunctam atque avulsam in nouasterium quod Procopiæ vocant transtulit, quanquam Michael hoc enixe amoliente ac deprecante. Ac Michael quidem in vivis esse desiit undecimo Januarii, inundi anno 6032, depositaque mortalitate in eadem insula, ad cornu dextrum ecclesiæ, sepultus est. Eustratius vero cum a morte patris annos quinque vixisset, dormiit et ipse ad quintumdecimumn nrensis Januarii, anni 6037, atque uxore, detonsa coma ad Dei delubrum seceτοῦ [P. in sinistra ecclesiae parte conditus. Ignatius denique, [P. qui et prius Nicetas vocatus est, Ecclesia Cpolitanas præsul effectus, multis post annis in monasterio quod Satyri vocant, quod et ipse paulo ante a fundamentis condiderat, sacrum corpus suum deposuit. Hoc porro monasterium etiam Orientis nomen in eum modum sortitum 21 est. Verum Satyri quidem fuit appellatum, quod haud procul ab eo monasterio vetus Satyrus diceretur, ubi Græcanica superstitione eiden Satyro fanum exstructum erat, ex ejus vicinia bæc ipsa appellatio monasterio hæsorat; ex ejus porro ruinis Theophilus imperator ablata materie regias ades exstruxit, quas vocant Brya. Ut autem Oricns vocaretur, ejusmodi causa accidit. Veniente aliquando Nicephoro imperatore ad eas partes ubi jam monasterium conditum est, eo quod locus duinosus esset et impervius silvestriamque animalium venationi idoneus, cum apparuisset prægrandis cervus, infestisque canibus eo ipso loco in quo nune monasterii sacrarium erectum est captus esset, inventa es: velus meusa, quam columna fulciebat, hocce titulo: Hoc est altare Michaelis cœlestis militiæ principis, quod Andreas apostolus posuit. Verum hæc non tunc gesta sunt, sed ubi postea longum tempus effluxerat. Cedrenus: Cedrenus * videntur redundare, margo P. cf.

11. Interim revocanda ad institutumn oratio est, ac quærendum quid velut ex condicto ambos induxerit, tum nempe Michaelem ut nihil operæ asserendo sibi ímperio hostique obuitendo posuerit, cum nec formicz, ut adagio fertur, ira desit; tum vero Leonem ut sic audacter illud iuvaderet. Hanc enim ego verissimam disciplinam et ad politicas actiones exercitationem dixerim, evidentissimam rei cujusque causam, neque hanc solum, sed quæ occulta sit, compertam habere; qua 22 qui carent ac nudatus sit historiarum liber, haud scio an frugis aliquid lectoribus allaturus sit. Erat Michaeli imperatori vicina quædam. ancillula. Hæc certis quibusdam temporum intervallis furore acta ac spiritu allata vaticinabatur futuraque edicebat. Cui ad littus cui Bucoleoni nomen sæpius venienti, inde contenta inclamabat voce: Descende inde, Michael, descende; ac alieuis cede, has scilicet in eum voces intendens. Hoc ita sæpius factitatum sic percrebuit ut nec sponte surdos unisque studentes vitæ deliciis latuerit. Sero ergo tandem ad ipsas imperatoris aures, sinistri aliquid rumoris ejus animo ingerens, ea res pervenit. Mox ille (lubens enim quisque animi dolorem amicis detegit) Theodoro cuidam Melisseno, cognomento Cassitera, quo vere amico uti videretur, quos fama jactaret sermones cummunicat. Is porro singulare quid vereque tutum præstandum monet; nempe, quo tempore puella furore corripietur, solerti ex illa indagine inquirendum quanam futuri imperatoris familia nomenque ac corporis figura sit. Placuit consilium; mulierque spiritu " Pythonico aflata nulla mora sic percontanti respondet: Cum ad arcem, inquit, tali tempore veneris, duo quidam ingressuri sunt: unius nomen Leo, qui mulo vehatur, alterius alia nuncupatio: is porro est qui imperio potietur. Haec itaque sceleratissimus 23 ille imperatori audisse dejerat: nec rerum quæ gests erant quidquam loquitur, sed nugas, ac quibus nihil inesset sani, mulieris sermones vocat. Haud enimvero ipse nugarum loco habuit aut temere fusas voces existimavit. Abit enim statim, ac sicut audierat in D. Pauli delubro pupillis alendis destinato virum offendens, collatoque sermone ac data acceplaque fide, bonoque et fidenti animo esse illum jubens, divinam sibi in secreto detectam vocem dixit, quæ illum imperatorem fore clare denuntiaret. Hæc ergo secretius et ad aurem dicta, velutque secundi colores (uti fere in pictura ft) prioribus umbris majori expressione adjecti (iis scilicet quæ Philomelii monachus primum vaticinatus erat), sic afficiunt ut non inani jam specie exilique quadam repræsentatione ac simulacro imperium videret, sed nudum ac velut clare eo potitus esset. Ea igitur res prope emortuam ac velut elanguidam Leonis spei flammam novis ardoribus accendit, altaque ma-stitudinis abysso Michaelen mersit, atque illius quidem znimni robur erexit, hujus vero graviter concussit. tà; -om. P. c

LIB. I. LEO ARMENIUS. Nec solum muliercula, sed et qui fdem meruerat, Cassiteras, ac vere deceperat. Verum iterum nobis resumenda parrationis series est. 12. Rerum itaque summam adeptus Leo ac imperator publice acclamatus, mense Julio, indictione sexta, Michaelem Balbum patricia auget dignitate; cujus etiam prius e sacro fonte flium adoptaverat, 24 Thomam autem, singulariter coælaneum suum ac cum quo juvenis fuerat educatus, fœderatoruny tribunum constituit. Manuelem quoque Michaelis protostratorem patriciis adlegit, Armeniorumque duce constituto, Non te decebat, inquit, adversum me arma sumere ac imperatori et Procopiæ consilium prabere. Ad quem ille summa usus libertate At neque te, inquit, decebat aduersus eum a quo beneficio afectus esses, ad hac vero qui et iuus compater exsisteret, manum levare. Tunc quidem Leo his auditis obmutuit, viri reveritus virtutem. 13. Ubi autem Bulgarorum principem superiori victoria elatum majoresque spiritus ducentem viciHam rursus audivit vastare regionem et agros demetere ac populari multamque tum hominum tum pecorum prædam agere, domosque præterea incendere, ac omnino intolerabilem esse, primum quidem operæ pretium duxit missa legatione officii ac pacis admonere. Ubi autem nihil barbari iras inferit, diruta mcnium opera sua studioque in staurans, urbis res brevi in tuto posuit; veniensque Mesembriam stratagemnate ejusmodi hostibus illusit. Dies non paucos castris positis alloque vallo ducto, atque aggere pene defossus cum copiis, substitit, annonas quotidie ex Romano solo in promptu habens, cum neque ad delicias ullo commeatu deficeretur. Ubi autem assidentes Bulgaros armisque in eum instructos comnatus penuri laborare audivit, noctu discedens e loco in quo consederat, haud spernenda militum assumipta manu, 25 virorum scilicet fortium et qui laboris palientes essent, cum uno duntaxat communicat consilio, insidiandi causa in montem quemdam contendit. Ubi autem diluxit nec in castris imperator repertus est, fugisse eum cuncti existimarunt, quod nimirum ejus discessionis consiliani universus lateret. Hinc hostes assumptis armis impetum tenere non poterant aut ullo modo suis se fìdibus continere, sed et aggressione facta in manus se exercitum habere nulloque negotio ejus potituros putabant, cum ecce Leo per noctis silentia e monte descendens in hostes nihil mali subverentes irruit, inermibusque ac somno solutis congressus per existimatam illam imperatoris fugam tantam illorum dedit stragem, Romanis ex condicto undique ingruentibus, ut eorum exercitum omnem profligaverit ac ne ignifer quidem, ut aiunt, sospes evaserit. Sed et incursione facta regionem ompein deprædatus puberes quidem omnes inde aluluxit, LECTIONES. [P. VANIA margo Combef.

parvulis autem ad saxa ac humum allisis Roma nam mox ditionem repetiit. Eam ob rem ex co tempore Lennis collis ei colli nomen inditum est; “c qui illac iter habent Bulgari, caput moventes locum digito ostendunt, nec quidquam acceptæ tunc cladis memoriam oblitterant. 14. Felix ergo ille successus ferociorem longeque audaciorem hominem reddidit, inque eam crudelitatem in qua fuerat educatus impulit. Nulla illi majoris minorisve sceleris distinctio: sed si quis ullius sceleris reus 26 teneretur, una ferat sententia, una ultio, cujusvis necessarii membri amputatio inque omnium oculis publica amputati membri suspensio. Hæc sic dira cum in omnes ille designaret, grave in se odium omnium coucitavit. Cum enim nativam illam dire efrenem nulloque 5 modo castigatam aut ad lenitatem ac clementiam vergentem feritatem coleret, cognatum genus crudeliter divexans ac contemptui habens, id vero cousecutus est ut eum odissent omnes, nemo diligeret. [P. 15. In hunc itaque inodum suas ille res disponebat, venitque ei in mentem Philomeliensis monachus, ejusque de se vaticinii munera præstare constituit, missis in antecessum munusculis, quibus gratuin animum suum in eum ostenderet, rogans a Deo impetrare ut imperium suum victoriis augeret. Verum ille jam e vivis excesserat, malus autem quidam ac invidus dæmon (nec enim hominem appellavero qui omnia miscuit turbavitque, ac antiqui serpentis more miseri Leonis auribus, hominis scilicet cujus mens omnis imprudens et inconsulta, virus infudit) senis ædiculam illam religionis obtentu occupaverat. Sabbatius illi nomen erat. Hic Leonis ipsum nuntium conviciorum plaustro onerare, nec secum ipse, sed coram in facie in imperatorem maledicta jactare. Rogavit nihilominus semoto omni timore denuntiare breve fore Leonis imperium, qui idolis (o linguam exsecrabilem!) animum adhiberet, inque 27 pardalis et Bacchæ Taraxiique numinibus (sic nimirum imperatricem Irenem sanctumque Tarasium in causa divinarum imaginum lingua petulantia vocans) spem collocaret. At Leo, verum dæmonum idolum, inscitiæ mancipium, homo umbra elinguior, cum hæc spernere debuisset, sin autem, ad eum qui Ecclesia clavum regebat referre eique exponere, necnon synodum de rebus magnis magnifice scrutando cogere, non hominibus qui nihil sani saperent, quique non ejus commodis, sed suis ipsorum lucris studerent suasque cum primis res curarent, (proh amicitiam dolo compositam 1) amico Cassiteræ communicat, refertque quæ ex nuntio verba acceperat. Porro ille malum malo furoremque furore non leniens, sed excitans, virum alium, qui ejusdem erga sacras imagines sententiæ esset ac în Mauriani porticu habitaret, ei indicat, immensa margo Combef. an om.

punctus ac doloribus mauum condxus, existima bat. Verum hac quidem antea. Tunc vero patriarcha, ejus pœnæ accepta sententia, in exsilium proficiscebatur, quando etiam ferunt, cum navigio procul abduceretur, e maritimo quodam loco eminus beatum Theophanem vidisse, suffitu cereisque sc prosequentem ac velut triumphi quadam specie praclara illa confessione deducentem. Cujus ille, ut par est, officium cultumque libenti animo suscipiens, atque precibus Deo conmendans, sublatis in altum manibus velut amplexabatur, supremuin procul osculum figens. Percontanti vero quidam ex iis qui secum comitabantur, cuinam sic ex animo desiderioque supremum osculum daret, prophetica 30 lingua respondisse, Theophani confessori, monasterii Agri præposito; quod et ita brevi acci- " dit, cum euin deinceps nunquam patriarcha viderit, isque coronam confessionis adeptus sit. Atque hactenus ea quæ sunt divini antistitis. P. 19. Leo autem hoc velut fausto regiæ gubernationis principio posito, quod Ecclesiæ res eo statu composuerat, ac si quis alius ambitionis studio laborans, rei publica curam aggreditur, ubique vesparum more secum ferens stimulum, tum ipse militares exercens numeros, tum multis locis per Thraciam ac Macedoniam curis suis atque labore urbes a fundamentis excilans, atque omnem Ro manum orbem cunctasque provincias lustrans, ut et ipsis hostibus terrori esset ac formidini. Hineque adeo, cum e vivis excessisset, dixisse aliquando aiunt sanctum Nicephorum, etsi impiumı, strenuum tamen rei publicæ curis civitatem amisisse virum. Magistratibus quoque ac prætoribus, non civilibus modo, sed et militaribus, valde formidolosus erat; cumque ipse pecuniarum amore superior esset, præferebat cos cunctis qui omnium maxinie a muneribus sese continebant, unumquemque pro co ac optimus erat, non ut opibus amucbat, honoraus. Æqui ac justi tenacissimus videri voluit; nec tamen erat. Cæterum juri dicundo-dabat operam, sedensque ipse in Lausiaco ple rasque lites Bniebat. Sane cum quis aliquando apud en 31 expostulasset raptam sibi uxorem, quam nimirum illustrium quidam virorum rapuisset, nec praefectus sapius interpellatus ejus ullam rationem habuisset, illum quidem statim sisti jussum neglectaque reum justitiæ, testium depositione peractum, pœnæ addixit, cessare illum jubens severiusque corripiens, adulterum vero legi tradi præcepit. 20. Verum his ille rei public blandiebatur, ejusque sìbi benevolentiam, ut ita dicam, cauponabatur. Ad fidem autem qual special ac pietatem valde insaniebat, ut nec Deum nominare e re illi honestumque videretur. Nam cum tricennales cum Hannis, quos Bulgaros vocant, ineundæ illi essent induciæ pacisque foedera jurejurando firmanda,

LIB. I. - LEO ARMENIUS. est, ut nimirum Deum cœlestesque virtutes, sive quæ Christi Deique parens carne fuit, dictorum gestorumque inspectores testesque adhiberet, sed non quibus Christiani solent sacramentis usus [P.20] Haub. v, 6. b Isa. xL, 18, 19. om. velut barbarus quidam omnisque religionis expers, canes, ac quibus gens improba immolat, iis gestorum testibus utens, et dissecabat, nec quibus illi libenter ingurgitantur, hæc ipse ad firmandam fidem ore gustare exhorrebat: quod vero Christianam fidem eis concredidit, ad quam a nobis aliquando, ut videbatur, essent traducendi, sic quidem impietati litare eum puduit. Tum enim in eo quod fidei margaritas, juxta Domini sententiam *, miuebat ante porcos, hisque illos vir impius vere exsecrandus ore tenus uti compellebal, 32 lumque in eo rursus quod ipse Romani moderator imperii, in publico conventu, in theatro promiscua infidelium fideliumque multitudine referto, initiari non erubuit ac consecrari, non alio plane præmio quem æterno verme et igni dignus fuit. Porro si quos veræ fidci tenaciores offenclebat, eos vero dire graviterque excruciabat. Alioqui vero ejusdem secum sententiæ hominum cuneos conventusque cogebat atque conflabat, suo eos latcri adbibens ac muneribus obruens. Inter illos Joannes grammaticus fuit iisque accensitus, vir nulla honesti luce præditus. His Leo scriptio nem quamdam að novami ac exsecrandam acceptandam fidem jubens cdere, adversus divinas imagines cursum intendebat. Excitavit autem ac velut flammam in immensum extulit, quippe cum levis esset nec sensato animo quidquam aggrederètur, sacri collegii clerique palatini præses. Olim enim observans, velutque ex insidiis quasi Proteam quemdam hominem capere satagens, cum aliquando in omnium auribus in publico ecclesiæ conventu sententia hæc proferretur: Cui similem fecislis Dominum, et cui simulacro assimilastis eum? Nunquid imaginem fecit faber, aut aurifes (uso auro circumdeauraris eam, aut simulacrum fabricatus est 3? Cum ergo sententia hæc quandoque in sacra Phari æde cantu altaque voce ederetur, ille sensim quasi trahens ac se ipsum in medium producens: Intellige, 33 imperator, inquit, quidnam loquatur divinum oraculum; nec ulla te incessat penitudo eorum quæ capta sunt: sed si quid sacrarum imaginum reliquum videatur, eo e medio sublato eorum rectæ adhære religioni qui nullum eis adhibent cultum. His itaque ille, uti dicebam, teniere nulloque sano judicio accensus infelicique illo exæstuans animo, suum omnem adversus pios incitavit furorein adversumque impios divinam justamque indignationem. Omnes namque episcopos dato rescripto ad se ab exsilio accersit, eos spolians atque a patriarchæ procul conspectu eliminans ejiciensque

sive abdicans, velut inde sibi dicto audientes fa cturus esset. Multis tamen bonæ confessionis suscipiends auctor exstitit, qua constantes fidei athletæ obaudire tyranno noluere. 21. Deus autem quam ille non rigidus aut acris, sed patiens mitisque!) gladium quidem vibıabat, nec tamen feriebat. Nam modo quidem lues et squalores solisque nimii algores, inodo autem terræ motus ac eruptiones, quandoque etiam flammae similes vasto aere ejaculationcs, alias denique, quæ malorum vis maxima, domesticos tumultus ac seditiones illis intentabat. Cohiberi tamen non poterat, suis agrestis morc, in præceps degraratus animus. Tandem igitur tardus ille quidem, at cujus letale vulnus, a Deo gladius proficiscitur, ut interim clavus clavum Irudat malumque malo medeatur. Michael is erat, qui tum foderatorum praefecturam gerens, majestatis crimine delatus, vix multoque 34 labore illud a se depellere potuerat. Verum futurum erat ut quem sub dente semper haberet, in morem dilaniatæ victimæ haud longe post ostenderet. Porro Michael, precipitis procacisque linguæ vitio assuetus cum esset, feros Leonis mores traducendi, velut cum illo adullus sibique fortitudinis laude placens, nullum finèm faciebat. Leo autem (non enim quí omuium dominus sit, ab uno stulto lubens omnino patiatur, nisi re vera non virorum magis quam iræ imperio polleat) viros statuit occulte in insidiis auscul taturos, ut velut rimulæ ejus ad ipsum sermones pervelerent. Etenim suspectum habebat quod erat futurum, nec Philomeliensis monachi vaticinium ejus animo exciderat, quo is secundum a Leone salutandum imperatorem Michaelem edixerat. Eorum qui observarent unus quoque flexabulins crat, acri scilicet vir ingenio, ac qui hominis in dolem geniumque explorare posset. Interim igitur, cum effrenem illam dicendi ac deridendi licentiam minime reprimeret, ac velut turbulentus fluvius limuṁ omnem importune ebulliens extremain Leoni perniciem ac interitum comminatus esset, ac si qua malus furor alchat, verbis produxisset, re ad Leonem delata confestim rapitur ipsa die. Postremo delatoribus accusationis capita confirmantibus affectate tyrannidis ac majestatis reus de-D cernitur. Pridie Christi Verbi nostri natalis isthæc agebantur. Quia ergo crimen undique exploratum erat, ipso Leone in secretariorum æde pro tribunali causam cognoscente, 35 nec ullus effigi locus erat, capitalis in eum fertur sententia; nec ut quovis modo neci detur, sed ut sub ipsum principis conspectum ac velut ipso coram auctore, sive iræ affectus sie impulerat, sive alias immanitate sese oblectabat, nempe ut in palatini balnei cam num projiceretur, acri illic flamma abaumendus. Decretum erat; ipse tragœdiæ inspector futurus I. o pracurrebat. Sul haec autern Theodosia uxor, Arsaberis filia, inculto habitu temereque ipsa proruens, Bacchantis more furibundo motu sese

[P. petu induiz recordatio. Quæ omnia congerens metu concutiebatur, animoque fluctuans, omnem noctis semnum invisum habebat. Quamobrem profunda jam nocte, ejusmodi consilium iniens quod sagacem magis exploratorem quam imperatoria fulgentem dignitate deceret, perrupta portula qua ad papiam palebat iter (quippe qui manibus robustissimus erat) ad eum usque processit. Ut autem donum ingressus est, occurrit spectaculum quod illi haud vulgarem metun a stuporem injecit. Nam reum quidem in papiæ lectulo egregio cultu, ipsum vero papiam humi dormientem invenit. Tum manus Michaeli caputque ac aurein admovet, nosse volens num, quod solent anxii et in vitæ discrimen addueti, curis solutum suavemque, an vero sollicitum ac castigatum somnum duceret. Ubi autem solutumn nihilque sollicitum atque anxium alto demersum sopore offendit (nam nec contrectando somnum illi zeusseral), insperatis hisce spectaculis acrius incensa 38 ira discedit, non solum illi, sed et papiæ dirum exitium minitans. Nec ca res papiam latuit, eo quod quidam pro Michaelis lectulo excubantium, er colhuraia puniceis deprehenso imperatore, cuncta clare nuntiaverat. Quibus illi gravissime turbati metuque maximo conterriti, quod eis saluti foret, id vero deliberant. 25. Jam primum lilucesechat, simulatque Michael adharere sibi animo sordes aliquas, quas per Theoctistum, quem et postea caniclii dignitate ornasil, religiosorum virorum cuipiam velit aperire. Permisit imperator, ejusque rei licentiam fecit. Aitque Michael Theocristo: Sane conjuratis denuntia me imperatori iudicaturum, ni strenui quid molientes ab hac me morte ac earcere liberaveritis. His porro auditis confarati tale quid consilii struunt. Moris erat ut sacer clerus, non us modo intra palatium (quod exinde eaque occasione primum inductum est), sed quisque serum domi maneret, tumque ineunte tortia vigilia, ad churneam portam congregarentur, reddituri Domino Deo matutinas laudes. His conjurati sese conmiscentes, pugionibus subter axillas ocultatis, cum per tenebras ac sacerdotalibus amicti vestibus latuissent, una libere ingressi inque uno quodam obscuro loco subsilentes signum exspectabant. Ηymno itaque persoluto, cum imperator haud procul a cantoribus constitutus, 39 uti crebro solebat, illud moduli inceptassel, Sprerere sıınmi cuncta amore principis (erat enim ex indole canom voce, eaque divinis modulandis laudibus. jus ætatis cunctos mortales suaviore vincebat), confertim insiliunt, primoque impetu ac aggres sione in cleri præfecto decepti sunt, sive quod is corpore imperatori perquam similis erat, sive quod caput simili integumenta obduxerat: cum enim per hiemis aspera ingens frigus rigeret, eodem ambo integumento illud tolerabant, acutissimo nimirum pileo caput contegentes. Sed is quidem pileo capli detracto, ostensa calvitie, facile salusem caplavit. Leo auten in allaris penetrale se ipse subducens irrito conatu praesidiuin quærit. Tueri

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. se illo tamen conapatur: quapropter thuribali [P. tena vel (ut alli perhibent) divina cruce arrepta invasorum impetum propulsare studebat. Verum ii non singuli, sed facto cuneo irruentes vuluera infligebant, cum sic quoque ille sese ulcisceretur crucisque materia gladiorum ictus depelleret. Tandem vero bestiæ in morem andequaque petitus fatiscit; quando et desperata salute unum quempiam procera statura, nec giganti absimilem, ictum inferentem videns, per gratiam in templo babitantem adjuravit palauique obtestatus est ut parceret. Εt is Crambonitarum stirpe oriundus. Ad quem ille, Non sacramentorum istud, inquit, sed cedium lenipus est; ac insuper per divinam ipse gratiam jurans manuın ejus adverso vuluere percussit, tanta vi ut non solum a clavicula eam penitus amputaverit, sed et crucis cornu dissectum 40 procul dissilierit. Simul quoque alius quispiam ejus abscisso capite truncum corpus reliquit. 26. Hunc vitæ finem sortitus Leo, meuse Decernbri, hora noctis decimna, cum anuos septem, lenses quinque, imperium rexisset. Crudelitati, si quis alius decessorum, prætereaque impietati operam dedit, qua utraque labe diligentiam in procuranda re publica bellicamque fortitudinem obscuravit. Aiunt et vocem quamdam statim coelitus erupisse, quæ lætum de ejus exitio nuntium in vulgi aures perferret; ac navicularios quosdam eo audito, observatoque temporis ac noctis articulo, rimamle postea veram eam esse noctem comperisse. LIBER II. MICHAELIS AMORIENSIS IMPERIUM. 4. llac Michaelis fautores, uti a nobis superiori libro explicatum est, expleta carnificina, defuncti cadaver erudeliter effrenique licentia trabentes per Scyla ad circum eduxerunt, nullo jam metu deterriti, quod 41 omnis regia conjuratis, iisque qui Leonis vitae insidiati essent, foret conferta. Una quoque illias uxorem ejiciunt cum quatuor liberis, Symbatio, cui per inaugurationis solemnia inditum Constantini nomen, Basilioque et Gregorio, necnon Theodosio. Hos omnes femibo impositos in Proten insulam duxerunt. Ibi exsecti cum essent, Theodosium mori contigit, cujus defuncti corpus una cuin paterno cadavere conditum fuit.

Euthymio eum iterum in patriarchali solio colloca vit. Habito autem 378 in Maguaura consilio, exquo Agatho deducto Euthymio, una cum Nicolao sedens saċerdotali eum dignítate exuit. Mox vero velut feræ bestiæ in venerandum sacrumque virum insilientes, venerabilem barbam vellicabant, inque cervicem pellebant, aliisque gravissimis modis excruciabant, inscensorem vocantes et adulterum quique alienam invasisset uxorem. Quæ omnia vir sanctus et venerabilis placidè ac silentio sustinebat, Exsilio itaque ad Agathi ædes relegatus vitaque functus in monasterio suo in urbe sepultus est. Clericus ille patriarchæ, qui in Magnaura cum mit teretur in exsilium canos ei vulserat, domum reversus ea ipsa hora incendio absumptam invenit, Gliamque manibus oreque impeditam omnique sermonis vi destitutam; quæ et lecto decumbens ad Nicephori usque imperatoris (magnifici illius victoris) tempora duravit, in diurnum cibum stipem mendicans. 2. Alexander itaque cum et olim sic comparatus esset ut molliori vitæ cupediisque ac venationibus tempus omne addiceret, ob Leonis scilicet fratris suspiciones, nihilque regium agitaret, sed deliciis et impudicitiis incumberet, etiam solus rerum potitus nullum generosa indolis specimen edidit aut dignum memoria quidquam egit. Statim enim ac imperium solus capessivit, Joannem clericum cognomento Lazanem rectorem 379 fecit; qui et paulo post defuncto Alexandro, in Hebdomo pila ludens, male periit. 3. Similiter quoque Gabrielopulum et Basilitzem Setal inorum ortum genere vehementer ditavit, ac palatii cos opibus cumulavit. Ferunt sæpius animo agitasse ut eumdem Basilitzem imperatorem præfceret ac Constantino Leonis flio virilia exsecarel; quod illius consilium dissiparunt viri in Leonem propensiore animo, dum modo teneræ ætatis pucrum, modo infirmæ valetudinis esse causarentur. fo imperante stella cometes ab occidente apparuit (sipliam appellant ob gladii similitudinem) sallguinisque effusionem in civitate portendere aiebant. 4. Cæterum Alexander se ipse impostoribus ac præestigiatoribus dedens ab eis in eam mentem adductus est, ut aprum æneum in Circo erectum. suum ille signum esse existimaret. Aiebant enim Leoni fratri adversari, ejus porcorum affinem vium moresque insinuantes. Hoc ergo deceptus errore pudenda dentesque porco, qui desiderabantur, instourari curavit. Eadem erroris fallacia, equestri edito certamine, sacris ecclesiarum aulæis et candélabris Circum ornavit, Dei honorem miser idolis tribucns. Unde et cito divina ultione bonorem amisit. 5. Hemerium logothetam ab Agarenica clade revorsum in palatii 380 monasterium Campa dictum relegavit, ei minitatus, ut qui Leone ejus

LIB. VI. — CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS fratre imperatore iniquior ipsi hostisque exstitisραις set. Qua ille per menses sex sequestratione, nimio mœrore ex casus atrocitate confectus, exstinctus est. G. Symeon Bulgariæ princeps, missis ad Alexandrum legatis, de pace signifcat, illi se studere, et ut se ille demereatur ac colat, velut Leone imperatore. Alexander dementia ac insipientia actus legalos coutumeliose dimittit, minisque adhibitis, quibus incussurum se Symeoni terrorem existimaverit. Soluta ergo pace Symeon arma movere adversus Christianos cogitaba' 7. Cæterum Alexander large pransus vinoque ingurgitatus sub canicula ardoribus, cum ad pila ludendum descendisset, Deo ullore percussus, multoque per nares et veretrum cruvre fuso, post biduum vivis excessit, unensis Junii 6, die Dominica, indictione prima, tutoribus relictis Nicolao patriarcha et Stephano magistro Joanneque magistro Elada et Joanne rectore et Euthymio et Basilitze et Gabrielopulo, translato in Constantinum Leonis flium imperio. Illatus Alexander imperatorum s6puleris ac cum Basilio patre conditus est. CONSTANTINI LEONIS FILII IMPERIUM. 381 1. Constantinus Leone patre mortuo adhuc puer (septimum quippe agebat statis annum) ab Alexandro patruo in imperio sub lutoribus relinquitur. Sub illis itaque ac cuin matre sua imperavit annos septem, cum Romano socero illique subjectus annos alios sex supra viginti; solus de nique imperium rexit annos quindecimn. Atque adeo ejus imperii tempus omne annorum quinque supra quinquaginta spatio concluditur. Arrepta ltaque Nicolaus patriarcha aulæ potestate (ut qui ipse tutor cum magistro Stephano et Joanne Elada, ipso pariter magistro, erat) reipublicae prospiciebat, quotidieque rebus ad imperium spectantibus sedulo operam navabat. Eo igitur reipublica statu, ac cum sic lomaβ'. num administraretur imperium, quidam ab urbe Constantino Duci scholarum domestico, quem ut virum fortem ac catum probeque gerend«, imperio parem gnavumque diligerent, ut adesset signißcant: fore nimirum ut nullo labore rerum in

summam transferret. Non desunt autem qui dicant etiam Nicolaum patriarcham, cum nesciret Alexandri testamento se tutorem relictum, negotii partibus Artabasdo concreditis, cui sacerdotali munere 382 interdictum fuerat, ad Constantinum ducis filium scripsisse, hortantem ut ad capessendum imperium sese Byzantium conferret; ob easque latas litteras id muneris consecutus est ut percelebris Sophie sacerdotum princeps esset, Andreæ scilicet pater, qui nostra aetate pingendi artem præ Apelle et Agatharcho Heraclideque et Philœno Byzantiis majore cultu p:ovexit ac nobilitavit. Porro Constantinus, ut qui jam ante imperium somniaret, statim acceptis litteris in urbem invo lat, lectis militibus stipatus, nec ipsa multitudine στραspernendis; noctuque per Michaelis protovestiarii & haud procul ab arce ostiolum ingressus in soceri sui Gregoræ ædibus cum sociis insomnis permansit. Nicetas vero a secretis, qui postea protonotarius fuit, Constantini adventum Constantino patricio el monacho Eladico nuntiavit; amboque eadem nocte ad Constantinum ducem accesserunt; consertoque consilio, cum necdum illuxisset, cum facibus militumque nou levi armata manu et turba Circi portam occupant, ac Constantinum faustis acclamationibus imperatorem salutant. Ibi ejus equiso a præsidiariis iisque qui intra portas erant, lancea confixus interiit. Haud itaque illic receptus Constantinus, sed repulsus, velut damonis cujusdam allatus furiis actus, nec præ imperii cupiditate inentis 383 satis compos, in Circum se tristis vultuque demisso subducit, malum omnen reputans, quod equisonem necatum amiserit. Illinc itaque, faustis acclamationibus prosequentibus, ad Chalcem usque venit; perque ejusdem Chalces portam ferream ad excubitorum usque stationen evasit. Interim magister Joannes Eladas, ex sodalitatibus classiariisque delectu habito, armis instructos adversus Ducem misit. Ad Chalcem usque cum venissent, consertoque praelio, multi utrimque gladiis perempti ceciderunt; ingensque adeo strages fuit, ut et sanguinis rivi instar Numinis stagnarent. Occisus est et Gregoras ducis Alius et Michael ejus consobrinus, nec'mon Curtices Armenius. Hæc videns Constantinus dux, cum maxima esset tur. balio, equum impulit. Ille in lapideis tabulis. quibus locus constratus erat, collapsus sessorem excussit. Quem in terram projectum solumque derelictum quispiam offendens (alii enim dispersi ac palantes erant) ejus caput gladio abscidit, inque omnium oculis, ad vulgi errorem depellendum, imperatori detulit. Ejuscemodi ducis aggressio per alium quoque modum innotuerat. Nempe Nicolaus quidam publicanus in Chaldia, publicisque vectigalibus præfectus, Christiana ejurata religione in Syriam se receperat. Illic agens astronomiæ seu magis astrologiae cuidam operam dabat. In nigro

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. itaque linteo scribens ad Thomam logothetam mi serat; quo aqua cluto a Manuele Agarenorum iuterprete, 384 apparuerunt quae in eo erant exarate littere, in hanc sententiam: Ne tinueritis a duce ruffa volucre: stulte enim res novas molictur, et statim peribit. His itaque eum in modum peractis, Gregoras Constantini socer cum Leone Chaerosphacta, quem vocant, in sanctam Dei Sophiam, sic dictam clesiam, confugerunt; quos inde vi extractos in Studii monasterio monachos detonderunt; Conτὸν stantinum vero Eladicum nervis bubulis casum vilibusque ac laceris vestibus indulum asinoque impositum per mediam urbem traducentes, in Dalmate monasterio lata sententia inclusum agere statuerunt. Leonem vero Catacalitem et Abessalonem Arotræ filium excæcatos in exsilium miserunt. Constantinum Eulampii filium aliosque cum co Philotheus Lampudes urbis præfectus ad Circl metam gladio obtruncavit. De Niccta a secretis et Constantino Libe non exigua facta perquisitio baud tamen inventi sunt, quod fuga saluti consuluerant. Ægidam vero virum spectabilem sociosque, qui plures ac viri fortes essent, a Damali (racca scilicet quæ est Chrysopoli, ad Leucatuin usque, liguis genuinis (id est furcis) omnes suspendit. Procerumque plures ac senatorii ordinis viros per id tempus tutores isti immani sævitia in noxiosque peremissent, ni judicum quidam ab injusto cos conatu ac mente retraxissent, cuin dice rent: Quid vero vos imperatore 385 adhuc puero ejusque injussu talia audetis patrare? Ducis itaque uxorem detonsam in illius domum in Paphlagonia dimiserunt, ejusque filium Stephanum castraverunt. 5. Mense Augusto Symeon Bulgarie princeps expeditione adversus Romanos suscepta cum numeroso fortique exercitu Cpolim venit: obsessaque urbe ac vallo a Blachernis ad Chrysem portam ducto, illius facili negotio potiunda spe clatus erat. Perspecta tamen meniu firmitate populique ac praesidiariorum multitudine necnon balistarum alioε'. rumque omnis generis tormentorum copia, spe margo. frustratus ad llebdomam recedit, pacis fœdera petens. Fuit res tutoribus gratisɛima; missusque a Symeone illius magister Theodorus, qui de pace colloqueretur. Nicolaus vero patriarcha et Stepha nus et Joannes magister assumpto imperatore, að Blachernas usque profecti ambos Symeonis filios introduxerunt ac cum imperatore in palatio epulis acceperunt. Nicolao patriarcha ad Symeoneni egresso, ille caput ei modeste inclinarit; fusaque super eum precatione, stemmatis loco capitis sui operimentum ejus capiti, ut ferunt, patriarcha injecit. Amplissimis itaque immensisque excepti mu

neribus Symeon ac flii, cum de pace inter eos non satis convenisset, in patriam domumque redierunt. 386 6. Constantino igitur imperatore, velut qui puer esset, matrem suam identidem requirente, quam Alexander dudum aula ejecerat, eam rursus in palatium revocant. Rerum itaque polita mactaque civilium administrationem, Constantinum accubitorem et Constantinum Anastasiumque germanos fratres Gongulios vucatos in aulam accersit; Joannisque Elade consilio, Alexandri imperatoris asseclas ea removet, Joannem rectorem, sicque nuncupaten Gabrilopulum et Basilitzen aliosque. Porro Augusta Dominicum hetæriarcham præficit. Magister Eladas morbo correptus ac a medicis depositus, e palatio secedens ad Blachernas venit, ibique morbo ingravescente fato functus est. Dominici helæriarchæ consilio Zoe Nicolaum patriarcham cum suis aula removet, irascentis specie suam ipsius jubens curare ecclesiam. Nec multo post Constantinus accubitor Dominicum hetæriarcham apud Augustam accusat, ut qui rerum summam in fratrem suum transferre cogitaret. Simulate igitur patricii dignitate ornantes, cum ex morc in tenplum precibus communiendus descendisset, domi manere jussere. Ejus loco præfecit Zoe føderatorum turmis Joannem Garidam; Damianum vero cunuchum excubiarnm drungarium creavit. Micus frustra lugens ac quiritans donuın se re repit. 7. Cæterum Symeone Bulgaro iterum Thraciam infestante, Augusta 387 proceribusque anxiis quo pacto hominis arrogantiam compescerent, rogavit Joannes Bogas ut patricius crearetur, Patzinacas adversus cumn se conducturum pollicitus. Voti compos effectus, acceptisque muneribus, ad eos iter contendit. Ac vero icto fœdere, indeque acceptis obsidibus, cum illis in urbem rediit, Patzinacibus transmisso Istro Symeonem se debellaturos pollicentibus. Venit vero etiam co tempore in urbem Asotius, vir roboris fauna celeberrimus, principis principum filius. Ferebant virgam ferreau, cujus extrema manibus teneret, qua pollebat eximia vi, posse inflectere inque circuli formam intorquere, ferri nimirum duritie illius manuum robori cedente. lunc Augusta venientem multo honore suscepit ac rursum in patriam remisit. 8. Mense Septembri, indictione tertia, PancraLucas Armenius Adrianopolin Symeoni prodidit. Vocabatur liae prius Orestias, ab Oreste Agamemnonis alio, qui justa munulatione ob patrem a Clytaranestra dolo necatum, ipsa una cum Ægistho occisa, gravi furore actus est, ac quo loco Ehrus Arzusque ac Artacus flumina confluunt, lotus morbo libera¡us est, eodemque loco urbe condita p

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. suum illi nomen indidit. Adrianus autem Casar magnifcis ornans difciis, Adriaui urbem ex sese mutato nomine appellavit. Distat Philippopoli trium dierum spatio; quam mons Hæmus velut sinu amplectitur, qua parte nivales 388 ac pluviales congerunt aquas quæ modo tria flumina dicebamus. Postmodum vero misso Zoe Basilio patricio ac caniclel præfecto et Niceta Eladico protospathario cum multis muneribus, tandem illam recepit. 9. Venit vero Damianus ameras in Strobelum insulam, magno hostilium uavium apparatu ac cum ingentibus copiis; cepissetque utique, nisi morbo correptus fatis concessisset. Cujus interito factum ut Saraceni irrito conatu redirent. Achaia autem ac Athenarum populi civesque continuis Chase filik Jube injuriis vexati, cjua luxuriam inexplebitemque cupiditatem ferie non valentes, lapidibus obrutum intra ipsum Athenarum templi penetrale male interenierunt. 10. Zoe porro Augusta elalos Symeonis animo, videns ejusque adversus Christianos grassationem non ferens, re cum optimatibus deliberata, freilus icere pacemque componere cum Agarenis statuit, omnesque Asiæ copias ad debellandum dumque Symeonem trajicere. Missi proinde in rian) Joannes Rhodinus patricius et Michael ras, qui paciscerentur. Quo peracto, consuela erogatione douato milite, assumptis cohortibus ac legionibus in Thraciam transmisere, magistro Leone Phoca scholarum domestico, viro scilicet majoribus animis quam imperatoria solertia przdito. Eductis itaque venerabilibus ac vivificis 389 lignis, Constantini palatini cleri sacerdotum prini, cognomento Cephala, Constantinique Baleli opera, in Thracia, cum omnes hæc venerati essent seque una commorituros jurejurando firmassent, in Bulgariam profecti sunt cum universo exercit. Præcrant excubiti turinæ Joannes Grapso, Icanati vero Marulis filius. Romanus Argyrus ducis potestate præerat, ejusque frater Leo et Bardas Phocas; quibuscum erat et Melias' cum Armeniis, aliique omnes thematum duces. Praeter alios vero etiam cum Leone domestico erat Constantinus patricius Afer, qui ejus consiliis in omnibus quæ að ipsum attinebant uteretur. Mensis itaque Augusti die vigesima, indictione quinta, Romanos inter atque Bulgaros ad Acheloum flumen commissa pugna (qua Dei judicia, quam inscrutabilia et impervestigabilia!) Romani omnes fusi fugatique, horrendo per exercitura omnem ululate, cum se alii alios conculcarent, alios hostes perimeres, tanta hominum strage quanta nec a sæcule audita est. Leo ægre in Mesembriam sospes evasit. Desiderati præ aliis in ipsa pugnæ congressione Constantinus Afer et Joannes Grapso procerumque alii non VARIAE LETIONES.

pauci. Missus erat et Romanus rei navalis drunga- 241] rius cum omni classe, ut Danubii littora legeret ac Leoni Phocæ open ferret; Joannes item Bogas, uli dictum est, qui Patzinacas adduceret. 390 Cumque Romanus drungarius in mandatis accepisset ut quos dicebam Patzinacas, adversus Bulgaros Leoni Phocæ auxilio futuros, trajiceret, Romanusque et Joannes in contentiones verborumque dissidia versi essent, videntes Patzinacæ sic inter se discordes atque pugnantes, domum rediere. Bello autem finito reversisque in urbem Romano ac Boga, mota quæstio est de eorum dissidio. Ubi in țantum periculum adductæ Romani drungarii res, ut amissionis luminum in se adversam sententiam tulerit, velut qui negligentia seu potius animi pravitate ac nequitia præsto non fuisset, ut Patzinacas trajiceret, sed se citius subduxissst; qui denique ne Romanos quidem fugientes navihus excepisset. Ac certe oculis luisset, nisi Constantino Congyle et magistro Stephano, qua apud Augustam auctoritate longe maxima pollebant, connitentibus in contrarium sententia illi versa esset. Bulgaris antem victoria elatis ad ipsanique urbein excurrentibus, cum Leo scholarum domesticus Joannesque hetæriarcha et Nicolaus ducis filius, in Thraciæ locum quem Catasyrtas vocant, conferto agmine adversus Bulgaros essent egressi, noctu ex improviso irrueutilus in eos Bulgaris ac domestico. in ſugam verso Nicolaus ducis filius cum aliis multis occisus est. 11. Theodorus itaque Constantini imperatoris paedagogus, Constantinum accubitorem imperium transferre molientem in Leonem suum 391 ex sorore allinem animadvertens, Constantino imperatori auctor est ut Romanum drungarium assumat, velut olim patris servum ingenuum illiusque propensa voluntate rebus studentem, ut cum ipso maneat, custosque et vindex atque defensor, cum necesse fuerit, illi exsistat. Romanus de his sapius interpellatus renuit. Quapropter Constantinus ipse imperator litteras propria manu exaratas subseriptioneque firmatas ad eum mittit; quibus ille acceptis Constantinum accubitorem ejusque amines se aggressurum, qua par fuerit ratione, pollicitus est. Ejus itaque rei late pervagante fama, cum accubitor Romanum urgeret ut cum classe militari jam stipendio donata proficisceretur, cum Roma. nus in navali quasi instructurus classem versaretur, venit ad eum Constantinus accubitor velut solvendæ classis negotium maturaturus. Cui Romanus servili habitu gestuque obviam factus, quod jubebatur promptius se facturum pollicitus est. Cumque ex eo Constantinus sciscitaretur, num elegantes viros et fortes, ad imperatoriam impellendam triremem iloneos habeat, jubet statim Romanus manu exει an

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. tem, quos consilium non lateret, Romani jam celoce proxima ipsoque Constantini accubitoris vestigia premente, cum is euni manibus corripuisset ac, Tollite eum, clamassel, actutumn raptum in Romani drungarii 399 triremen sub custodia tenendum intulere. Qui autem virum defenderet aut ulla ejus miseratione moveretur, ne unus quidem inventus est, mox fuga dilapsis omnibus qui illi comites essent. His ad Zoem Augustam perlatis, illa Nicolao suisque optimatibus accersitis ad Romanum mittit, qui facti causam inquiraut. Cum itaque trajecissent, populi coitione lapidibus appetiti ac fugat sunt. Mane igitur egressa Zoe ad Bucoleonis solare horologium, alia cunctisque clamabat, quomodo rebellio bæc contigisset. Cui Theodorus Constantini imperatoris pedagogus, idcirco nimirum conti gisse, quod Leo Phocas Romanos, Constantinus accubitor aulam perdidisset. Interim imperator Nicolaum patriarcham et Stephanum magistrum sibi in aula adesse jubet, translata in se a matre potestate. Postridie missus Joannes Tubaces, qui Zoem Augustam aula ejiceret. Ea cum fetu ac ejulatu in filii complexus ruens ad maternaut miserationem allectumque inflexit, ita sane ut imperator ad ducentes clamaverit Sinite ut mater mea mecum verselur; vixque verbum protulerat, cum illi dimiserunt. Accersitum vero imperator et patriarcha Joannem Garidam scholarum domesticum esse jussei unt, veriti ne Leo Pbucas in rebellionem verteretur. Non acquicrit ille ut manus acciperet, nisi Theodorus Zuphinezer illius levir et Symeou ejus filius faderatorun 393 turnis pradicerentur. Amborgin itaque jurejurando fretus, in domum suam venit; moxque illius affines ab eis aula ejecti. Quos ad se venientes ut aspexit, tremor stuporque eum invasit. Confestim igitur ad Romanum venit, et quæ illi acciderant narravit. Arcţiori itaque amicitia illi implicatur, datisque et acceptis juramentis, uno in posterum animo futuros, uno animi sensu ac cousensione efficiuntur; ut et nuptiarum fœdera se juncturos paciscerentur eaque ratione charitatis vinculo magis astringerentur. peditos illi priesto esse ac prope accedere, lli marga, 12. Secundum hæc igitur vigesima quarta mensis Martii mittit Romanus Joannem presbyterum domesticum suum eumdemque fidelissimum, nec non Theodorum Matzucem, qui ipsius in palatio causam agerent. Nihil spectare ad rebellionem, quod ab eo factum erat: unum duntaxat veritum, Phocæ molimina, ac metuentem ne ille novis rebus adversus imperatorem studeret, idcirco consilium iniisse ut in regiam veniret ac imperatori præsidio esset. Non approbante Nicolao patriarcha nec assentiente, is, quem dicebam, Theodorus pedagogus Romano mandat ut cum omni classe ad BucoleoVARIE LECTIONES.

nem veniat. Re itaque cum suis deliberata (nam a urgebat fatum), ipso intemèratissimæ Virginis ac Dei Genitricia Annantiationis solemni die, faria quinta, mano arinata cum 394 universa classe al Bucoleonem venit; statinique magister Stephanus aula discedit. Nicetas autem patricius Romani consocer in palatium veniens Nicolaum patriarcham inde extrusit. Aulicorum ergo animis Romani jurejurando firmatis, pretiosam ac vivificam ad eum miserunt crucem, quam ille veneratus, iterumque sacramento interposito @dem obstringens, cum eis paucisque comitum imperatorem salutatures in palatium adscendit. Ingressusque cum eo in templum quod est in Pharo, dataque ibi et accepta securitatis fide, confestim magister et magnus hetriarcha præfcitur. Statim ergo sacra jussio ad Leonem Phocam missa, qua is ab omni conflandæ seditionis proposito absterreretur. Constantinus quoque accubitor in eamdem sententiam scribere jussus, et ut nihil in adversum moliatur, sed perseveret imperatori Constantino subesse. Acceptas sacras Andreas regii vestiarii primicerius ad eum tunc in Cappadocia versantem defert; quibus ille acceptis lectisque se domum recipiens privatus egit. 15. Quinta sanctorum jejuniorum hebdomada, mense Aprili, data a Constantino imperatore Hele na Romani filiæ (quain præter corporis speciem animi quoque prudentia spectabilem reddebat) con- c [P. tractus nuptialis arrba, tertiaque Pascha (quam Galilææ vocant) benedicitur unaque cum illa a Nicolao patriarcha corollis nuptialibus redimitur 395 quando et Romanum provehit imperatoris patrem, ejus filio Christophoro in patris locum bretæriarcha promoto. Nec multum temporis abscesserat, cum Leo Phocas, quorumdam procerum ac tribunorum suasu subjectarumque ei legionum hortatu, res novas molitur; accitoque Constantino accubitore Constantinoque et Anastasio Gonguliis germanis fratribus, nec non Constantino Maleliano a secretis primo, cunctis persuadere nititur in gratiam Constantini imperatoris eam se motionem facere. Romanus vero imperatoris pater bullis aureis ac diplomatis subscriptione munitis, quasi ex Constantini imperatoris persona, quibus ea molitto evertebatur, eosque qui Phoca relicto ad imperatorein confugerent ab imperatoris stare partibus significabatur, editis, mulierique effronti ac teme. rariæ Annæ nomine (quam et Basilicam appellarunt, ac si imperatoriam dicas) ac clerico cuidam Michaeli contraditis, in Leonis castra emisit. Hi aecepta diplomata toto late exercitu clanculum sparserunt. Ac Michael quidem a Phoca deprehensus, verberibus dire contusus, naso auribusque multatus est. Verum is postea & Romano convenientem vicem consecutus est, pariterque cum illo submissa mulier. Primus itaque Constantinus legionis Icanatoruin dux, Barvmichaelis filius.

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. defectionis primus auctor fuit. Secuti vero etiam Balantius, et quem vocant Alzmorus, ipsi quoque ambo tribui. Leo igitur Phocas, quo fretus erat, ingenti o uni 396 armorum genere instructo exercitu Chrysopolim veniens, a Juvencu lapidea Chalccdonem usque, ad terrorem civibus incutiendum, late aciem extendit. Interiin vero missus a Rom mano cum celoce Symeon caniclei præfectus cum litteris, Constantini imperatoris subscriptione munitis. Literarum hic erat tenor, hæc sententia Cum alium neminem dominationis meæ ac majestatis vigilantiorem magisque benevolum ac fideliorem custodem, inter omnes qui meæ ditionis sunt ac imperio subsunt, Romano invenerim, huic secundum Deum mei custodiam commisi, ipsumque loco patria habeo, qui paterna erga me viscera ac geniioris propensum animum ostenderit. Leonem vero Phocam cum semper insidiarum suspectum habuerim, nunc re ipsa insidiantem offendi, ac qui tyranni polestate majestati mea rebellet. Quamobrem nec domesticum deinceps eum esse volo. Neque enim hanc meo jussu orditum telam agnosco, sed ipsum a se alloque lacessere ac grassari, ut in se imperium transferat, pronuntio. Lectis itaque audiente exercitu litteris, cœperunt omnes a Leone ad Romanum imperatoris patrem desciscere. Leo consilii inops rebusque desperatis, cui nihil præsto ad res sarciendas sunpeteret, salutem fuga quærens ad Ateus castrum pervenit, eoque repulsus, in vico Goeleo nomine Leone ad Romanum transivit, ejusque convellenda [P.245] constitutus capitur. Missi deinde a Romano Joau nes Tubaces et Leo ejus cognatus, qui eum in urbem 397 inducerent. Illi vero cum cepissent, oculis orbarunt, quanquam nullo ejus rei mandato accepto, sed sua ipsi instincti voluntate, ut et imperatoris pater eo nomine iudignatus sit. Duiæ causa per niedium forum traductus. 14-15. Mense Augusto delecta Constantini Cte matini, Davidis Camulianl et Michaelis manganorum curatoris insidiæ. Quapropter hi quoque cœcatis luminibus, per mediam urbem traducti, in exsilium missi sunt. Adductus et Leo magister es scholarum domesticus, muloque insidens ignomiις. 16. Zoe quoque deprehensa machinari mortem Ronano per cibos niedicatos, instruente dapes Theocleto officii notario. Quare banc etiain aula ejectam iuique Petrium abductam in S. Euphemis monasterio totonderunt. Invitatis vero ad prandium a Theophylacto patricio ac stabuli comite Theodoro Constantini imperatoris pedagogo ejusque fratre Symeone, inter epulas ingressus Joannes excubiaruin drungarius dictus Curcuas cum multo satellitio, arreptos illos, tanquam adversus Romanum machinatos, ad Opsicium in suie ipsorum suburbanis eos exsulare coegil. anis eos exsulare e

LIBER VI. — ROMANUS LACAPENUS. nis Cretensibus inter navigandum captus esset, ῥαίlicentiam nactus patris omnia diripuit atque vastavit, inque urbem veniens in Magnam Dei ecclesiam profugit. Romanus vero imperator, cognita hominis petulantia rapinisque ejus ac direptionibus, ecclesia eductum pœnis mancipare decreverat. Ille confictis ad Bulgaros litteris ad illos transfugere in animum cum induxisset, tentus convictusque bonorum luminumque amissione luit. 400 5. Bulgaris autem ad Catasyrtas usque post Adralestæ domestici mortem excurrentibus, Potbus Argyrus, vir optimus bellicaque rei peritissinuus, scholarum domesticus ei sufficitur; castrisque ad Thermopolim pusiuis Michaelem Muroleonis filium, vicarias ipsius partes agentein, Bulgarorum motum exploratum mittit lie in Bulgarorum ex improviso delapsus cuneum multam quidem Bul garorum stragem edidit: verum ipse quoque letali accepto vulnere in urbem reversus in vivis esse desiit. 6. Eo tempore detect, Theocleto officii notario deferente, structa Romano imperatori insidie. Auctores erant Anastasius sacellarius et aurificinæ præpositus et Theodoretus cubicularius et Demetrius regii fisci notarius et Nicolaus Cubatzes et Theodotus protocarabus. Hi videlicet imperatori Constantino studebant. Convicti vero, verberibus subacti ac per mediam delati urbem, in exsilium ejecti sunt. Theodoretus seorsum in Triconcho palatii cæsus, ipse quoque in exsilium pulsus est. Anastasium autem sacellarium in Elegmorum monasterio cæsarie multarunt; quo loco defunctus est. 7. En Romanus prætextu ac occasione Constantinum imperatorem primo gradu dejicit secundoque ordine constituit, ac ipse sibi primas arripuit, quod nimirum Insidias indeque impendentem mortem metucret; perjuriique (heu res humanas!) sibi crimen asciscit. Jurejurando enim promiserat 401 nunquam sibi imperii primas partes, illo spreto, arrogaturum. 8. Symeon vero adversus Romanos rursum arma movet; emissaque Bulgarorum manu cum Chagano et Menico aliisque, mandat ut quam citissime adversus urbem excurrant. Superatis itaque montibus Manglaba usque pervenerunt. Intelligens itaque Romanus imperator illorum irruptionem, veritus ne Pegarum regias ædes Stenumque inde effusi incenderent, Joannem rectorem una cum Leone et Potho Argyris ire jussit, valido ex præ torianis et fœderatis aliisque cohortibus conflato excrcitu. Aderat et Alexius Musele patricius et drungarius rei navalis cum suis copiis. Agebatur quinta jejuniorum hebdomada. In campestribus itaque ac depressioribus Pegarum locis instructa arie, Bulgarisque armata manu e superioribus editioreque tumulo emergentibus ac incondito hor rendoque clamore strepentibus maximoque impetu irrurpentibus, Joannes rector illico fugam arripit

Photinus Platypodis filius ejus tuendi causa con certando necatur, aliique multi. Rector igitur ægre servatus in celocem evadit. Venit vero et ipse fuga dilapsus armis gravis Alexius drungarius Musele, nec cum eis celocis scalam commode satis scandlere valens, una cuni suo protonandatore, præcups in mare actus, aquis suffocatus est. Ambo Argyri, cum scilicet Pothus tum Leo 402 patricius, fuga in castellum evaserunt. Navales ac reliquæ omnes copiæ partim hostium manus effugere studentes in mari exstinctæ sunt, partim ferro perierunt, partim capti a Bulgaris sunt. Demum Bulgari nemine illis obsistente regias Pegarum ædes incende runt totumque Stenum igni vastaverunt. Sic nimirum grande malum consilii inopia rerumque imperitia, cui audacia ac temeritas præsto est ac favet. 9. Mensis Februarii die vicesimo, indictione decima, Theodora Romani conjux moritur. Ejuς cadaver in Romani ipsius domo, quam in monasterium mutarat, depositum est. Eodem mense coronatur Sophia Christophori imperatoris uxor. Eodem tempore fber curopalata in urbem venit, perque medium forum deductus magnifico apparatu oruatum cum magna claritate et honore susceptus est. Induxerunt etiam illum in S. Sophiæ, ut sacræ ejus ædis pulchritudinem et immanitatem ac pretiosissimum cultum oculis ipse lustraret. Splendide namque ornantes, auroque textis auleis parietes circumvestientes omnisque generis cultu decorantes, sic eum adniserunt. Ille mirandam immanisque molis templi fabricam stupens, supraque modum admiratus illius pretiosissimum cultum, ac cum dixisset sacrum hunc locum vere Dei habitaculum esse, domum reversus est. 10. Rursus vero a Bulgaris suscepta expeditione et cum illi adusque S. Theodoræ regias ædes venissent easque igui incendissent, 403 imperator Romanus prandio laute instructo agminum ductores invitavit, cum et, quem vocant, Sactices illis comes esset. Hortatur ergo jubetque adversus hostes exire ac pro patriæ incolumitate pugnare. Assenserunt illi, atque alacres ipsius majestatis tuendæ causa ac Christianos ulciscendi oppetituros se mortem in se receperunt. Postridie igitur, quem diximus, Sactices, ab imperatore armis iustructus, veram ab ipso datam fidem ac quam jactarat fortitudinem ostendit: Bulgaros quippe a tergo aggressus, inque corum castra insiliens, quos ibi reperit, omnes trucidavit. Bulgari igitur ubi didicere quod ita evenerat, in castra revertuntur consertaque acie Sacticem paucis stipatum terga vertere cogunt. Is itaque strenue desadalo praelio, factaque hostium ingenti strage, cum tantæ corum multitudini sustinendæ par amplius non essel, faxatis habenis equum ad fugam impellit. In cujusdam autein amnis transitu, equo in cœno hærente, vulnus in anum et femur accepit. Verum equo ægre tandem suorum cura et industria e cœuo evulso ad Blachernas usque evasit: atque in sacra

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. soro (loculum dicas) positus, cum vuluus Itale essel, e vivis excedit. 11. Sub idem temps Petronas, vir clarissimus summeque venerabilis, Romani imperatoris jussu minorem urnam unam egregie elaboratam duasque alias nulla sculpturæ arte caelatas, ex S. Mamantis virorum 404 monasterio, quod situm cal ad Portam quam Xerocercem vocant, advexit; in quibus fauna est conditum fuisse Mauricium cum filiis. Quæ et in Romani monasterio (hoc est in Myrelæo) fuerunt depositæ. 12. Adrianos vero quidam Chaldus, ncc non Talzaces Armenius, vir summe locuples, consiliis hortatuque Bardæ Boelæ, qui in Chaldia ductor militum erat, tyrannidem struunt rebellantque adversus Romanum imperatorem, Paiperte (sic nominato) oppido munito occupato. Horum potitus Joannes Curcuas scholarum domesticus ipsos le¬ nuit; quorum illustrioribus, publicata ipsorum substantia, oculos adimit; alios, qui pauperes esseut atque obscuri, quo vellent abire jussit. Talzaces, alia munitissima arce occupata fideque impunitatis ab scholarum domestico accepta, Byzantium venit; ibique manglabitæ dignitate auctus in manganorum domo sub custodia agebat. Cum vero fugam moliri deprehensus esset, oculi ei eruti sunt. Bardam Roelam, imperatore bene ei volente atque illius miserente, monachum detonderunt. 43. Patricio vero (sic appellato Moroleone seu potius Thymoleone (velut dicas, virum leonini pectoris atque animi) Adrianopolitano pratore bellica fortitudine ac solertia egregie instructo, int qui haud raro adversus Bulgaros rem strenue gesserat, Symeon Bulgarus, cum omnibus copiis ure bem obsidens ac vallo cingens. validis ipsam armis prensit. 405 Oppidani defciente annona ac faine graviter aflicti, cum commeatus parandi nulla spes [P. affulgeret, penuria pressi se suumque prætorem Bulgaris dedidere. Hunc nactus Symeon to curpore vinctum innumerisque verberibus affectum, ad extremum acerba morte, et quæ sævissimam et crudelissimam ipsius indolem deceret, viruın sustulit. Bulgaris itaque in urbe pra:sidiariis relictis discedit. Præsidiarii vero, andito Romanorum copias in ipsos ingruere, relicta urbe abierunt; inque hunc modum a Romanis urbs recepta est. 14. Leo Tripolita cum magna classe ingentique exercitu adversus Romanos egressus, ubi Leninum occupasset, Joannes Radinus patricius, vei navalis drungarius, eum repente aggressus est; consertaque pugna, Dei ope, sub eo merentes Agareni fusi sunt atque fugati, solusque ipse Tripolita ægre fuga salutem expediit. 18. Mense Septembri, indictione secunda, Symeos 1º imo Evčydev, quod infra est p. 577 d.

LIB. VI. — ROMANUS LACAPENUS. spectato dignissima regius vere atque excelsus imperatoris animus fuit, mira res interritæ illa mentis constantia et præsentia ac fortitado; quomodo tantam hostium confluentem multitudinem videns sic placide processit, tantum non animam pretium redemptionis bostibus pro subditis tradeus. Primusitaque 408 ad eam, quam diximus, exscensianem veniens Symeonem præstolabatur. Datis porro ultro citroque obsidibus, ac cum Bulgari exscensionem diligenter lustrassent, ne quis dolus subesset aut insidiæ laterent, Symcon equo desiliens ad im peratorem intravit. Ibi cum se mutuo consalutassent, de pace colloqui ceperunt. Ferunt autem Romanum in hæc verba Symeonem esse allocutum quidquid hujus fabula erat, spectabant. Res vero Audivi te hominem religiosum esse Deique cultorem G PATROL. GR. CIX. að verum Christianum: video autem opera non satis verbis consentanea esse. Proprium enim est hominis religiosi Deique cultoris nc Christiani, ut pacem et charitatem colat, quandoquidem Deus charitas est ac nuncupatur: impii autem et irreligiosi et infideli;, ut cædibus injusteque fusts cruoribus gaudeat. Si quidem ergo verus Christianus exsistis, qualem te certo existimamus, tandem aliquando siste injustus cædes finemque facito fundendi innoxii sanguinis, ac pacem nobiscum Christianis compone, qui ipse Christianus sis et dicaris, nec Christianorum dexteras Christianorum itidem ac eamdem colentium fidem cruoribus pollui sinas. Ipsɩ tu quoque homo es, qui morlem et resurrectionem et judicium et retributionem exspectes. Hodie in vivis es, et cras in pulverem dissolveris. Febris una superbiaın omnem exstinguél. Quam ergo rationem, ante tribu nal Dei constitutus, pro injustis cædibus Deo redditurus es? quo vultu in tremendum justumque judicem oculos intendes? Si le divitiarum cupido ad ejusmodi facinora impellit, ege te 409 illis ad satietatem explebo; modo contine dexteram, pacem amplectere, dilige concordiam ut et ipse vitam tranquillam agas ac incruentam nihilque sollicitam, ac tandem Christianorum mala finem accipiant, atque alii alios Christianos necare desinant. Nefas enim fideles in se mutuo arma sumere. Hæc itaque locutus imperator conticuit. Bulgarus igitur illius humilitatem ac serumnones cum veneratione miratus, pacem feri annuit. Cum se itaque invicem osculati essent, discesserunt,imperatore magnificis donis Symconem prosecuto. 16. Quod vero tunc accidit, referam, rem saue portentosam atque illis qui horum noverunt Indicia novam et insolitam. Aiunt enim colloquentibus ambobus regibus duas aquilas super eos volitasse et cum clangore coivisse, moxque divulsas alteram að urbem, alteram in Thraciam avolasse. Rerum ejusmodi curiosi indagatores inauspicatum omen arbitrati sunt, fore nimirum ut infecta pace illi disjungerentur. Symeon ad suos reversus imperatnris solertiam modestiamque suis proceribus narrat,

virique specicm et robur iufractumque animum immensis laudibus celebrat. 17. Mensis Decembris die vigesima quinta Romanus filios suos Stephanum et Constantinum coronat in Magna Ecclesia: sed et Theophylactum ejus filium Nicolaus patriarcha detondet clericuin et subdiaconum 410 ordinat, ac tanalem promovet syncellum, cum is prius in subdiaconorum gradu in sancta processisset. 18. Mensis Aprilis die decima nona Romanus Joannem mysticum rerum que gerendarum administrum ac subadjuvam patricia ac proconsulari dignitate ornavit, ita sane uthinc illi conflata invidia et illatum a quibusdam crimen sit. 19. Maii mensis die quiuis decim, indictione tertia decima, moritur Nicolaus patriarcha, cuma secunda provectione annos tredecim throno potitus esset. Ejus corpus in monasterio, quod ille condiderat ac Galacrenas vocant, conditum est. Mense Augusto patriarcha sufficitur Stephanus Amaseze metropolita, eunuchus. Mense Oelobri Jeanines mysticus ac imperatori rerum gerendarum adjutor affectati imperii defertur, in rem inducente Cosma patricio ac cursus publici-logotheta, qui liliam ci uxorem locaverat. Eam ob rem ejectus ille quidern aula est: permissum samen imperatorem adire cique ministrare, ac cum eo communicatis consiliis, quod operæ pretium videretur, tractare. Ingens quippe in cum imperatoris vis amoris erat, quod mysticus in omnibus ei c blande sscularetur, nec ut a se penitus ablegaret in animum inducere poterat. Accusatoribus tamen imperatorem urgentibus, veraque esse crimina objecta ostend entibus, ille rem perscrutatus, cum non aliter se habere deprehendisset quam illi retulerant, capie ndum mysticumn statuit 411 ac quæstionibus subjiciendum. Hoc ille ubi præBensit, fuga se ad Monocastanorum monasterium recipiens ibi monachi ritu comam posuit. Fugit vero et Constantinus Boilæ filius, mens præfeetus, timens scilicet, ut qui et ipse mystici symmysta esset ejusque secretorum conscius; inque Olympuni discedens monachum induit. Patricium Cosmain ad palati¡ Jorologium verberibus suba!! imperator olici movit. Joannis mystiei loco Theophanes protovestiarius subadjuva rerumque gerendarum imperatori adjutor promovetur. Sub idem tempus horrendus in Thracensium themate exstitit terrae motus ingensque ae stupendus hiatus, ita ut plura prædia et ccclesiæ cum hominibus voragine absorpta sint. 20. Maii mensis vigesima septima, indictione quinta decima, Symeon Bulgarorum princeps adversus Chrobatos expeditione suscepta, consertaque cum illis pugna, victus ipse suas omnes penitus copias amisit. [P. Scylitzes et Cedrenus Combef.

ROMANUS LACAPENUS. LIB. VI. 21. Joannes porro astronomus Romanum imperatorem mæstum cernens sic cum affatus est Quæ in fornice supra Xerolophum, domine, statun constituta est, spectans ad occidentem, signum Sy meonis est. Hujus caput si abstuleris, ipsa hora Symeon morietur. Misit itaque imperator, ac statur caput nocte abstulit; eademque hora Symeon in Bulgaria 412 fatis concedit, ingentique captus angore ac cordis morbo elanguens percitusque interiit, frustra leges juraque transgressus, relicto ex testamenti tabulis principatu Petro filio ex secunda uxore, Georgi Sursubuii sorore, qucus et liberorum suorum tutorem constituit. Michaelem ex priore conjuge susceptum monachum detondit; Joannes vero et Benjamin Petri fratres Bulgarica adhuc stola ornabantur atque habitu, 22. Circumvicinæ igitur gentes, Chrobati Turci ac reliqui, audita Symeonis morte Bulgaros bello incessere statuebant. Fame vero Bulgarorum gentem cnm locustarum ingenti copia graviter premente, cum aliarum gentium irruptionem formidabant, tum præcipue Romanorum in se impetum metuebant. Re itaque in consilium vocata adversus Romanos copias educunt ac Macedoniam petunt, hoc nempe satagentes, ut Romanis metum incuterent. Audito vero Romanum imperatorem adversus eos exercitum parare, una Petrus Georgiusque monachum quemdam Calocyrim nomine, feuere Armenium, auream bullam ferentem occult mittunt. Bullæ tenor hic erat, pacem se cupere cum Romanis, et ut illam componant, promptis animis esse; neque id modo, sed et nuptiarum foedera, dum illis adlubeat, cum Romanis se esse inituros. Acceptis litteris, earumque latore humanissime suscepto, confestim imperator 413 coun celoce Theodosium Abucem monachum et Constantinum Rhodium palatinum clericum cum Bulgaris in Mesembria de pace collocuturos emisit. Oppidum hoc dictum olim Menembria, a Meno viro Thracio ejus conditore, et Bria, cjus nominis apud quosdam Thraces vico; mollioris vero pronuntiationis causa Mesembriæ nomen accepit. Quo in colloquio cum res commode tractata esset, legati per continentem in urbem redierunt, cum eis Stephanus Bulgarus comes esset. Post hos subsecuti Georgius Sursubulus et Symeon Caluterranus et Usampsus, Symeon item alterius illius Bulgarie principis ex uxore frater. Ad hæc illius affinis Stephanus, Magotinus quoque et Cronus et Menicus, Petri ad Romanum imperatorem legationem fulserunt. Conspectaque Christophori imperatoris filia Maria, ac ejus plurimum specie recreati, ictis que prius pacis fœderibus, missis litteris Petrum sine mora venire jusserunt. Missus vero obviam Nicetas magister Romani imperatoris amnis, eumque in urbem inducturus. Cum itaque venisset Comber. Ogle * deest ut infra, vel quid simile. Combef.: margo Combef.

Petrus Bulgarus, conscensa Romanus imperator trireme Blachernas petit, ibique ad se venientem Petrum et vidit et osculo salutavit. Inter se vero, uti par erat, collocutis, subscriptionibus munita rataque habita pacis pariter nuptiarumque foedera, protovestiario Theophane in omnibus quasi sequestro, ac solerter Romanos inter Bulgarosque negotium dirigente. 23. Octobris 414 mensis die oclavo egressus patriarcha Stephanus cum Theophane protovestiario, et Maria Christophori imperatoris filia universoque senatu ad sanctissima Deipara ad Pegas, Petrum et Mariam benedixit, eorumque capitibus nuptiales corollas imposuit, sponsam comitantibus Theophane protovestiario et Georgio Sarsubulo. Mensa vero sumptuosa ac magnificentissima instructa, cunctisque ad nuptiarum solemnia spectantibus rite. splendideque peractis, Theophanes protovestiarius una cum Maria imperatoris filia in urbem reversus est. Tertio autem a nuptiis cèlebratis die Romanus imperator in Pegarum exscensione magnificum paravit convívium, sericis aulæis convestita machina, et ad ipsam imperatoria celoce constituta. Eo loco epulatus Romanus cum Petro Bulgaro et Constantino genero ac filio Christo phoro, Bulgarisque etiam atque etiam enitentibus ut prior Christophorus tumque Constantinus faustis acclamationibus imperatorum more exciperentur, eorum Romanus flagitationibus annuit, sicque illis res ex volo cersit. Tunc vero omnibus nuptiarum [P. expletis solemnibus ac gaudis, et cum jam Matia cum Petro viro suo in Bulgariam esset profectura, „ad Hebdomum usque a parentibus una cum Theophane protovestiario deducitur. In ipso discessus procinctu puellæ circumfusi copiosas fundunt lacrymas, quantas par 415 est fundere qui mox charissimo piguore privandi erant, generumque quum exosculati, atque ejus manibus deposita filia, în regiam revertuntur. Maria viri Bulgari manibus sradita, gaudio mista et tristitia, in Bulgariam iter contendit. Tristitiam faciebat, quod amandissimis parentibus, quod regiis adibus, quod necessario ‚rum affiniumque consuetudine deficiebatur: rursusque gaudii seges erat, quod viro regi locata, Bulgarorum domina esset consalutata. Ibat itaque omnigenas conferens opes, innumeraque supelleedili opulenter instructa. 24. Tunc quoque Joannes magister ac scbolarum domesticus Curcuas, qui Romanas præclare copias regebat, quo fere ex tempore Romanus imperator salutatus est, Assyriosque quotidie expugnabat, urbesque et oppida munita et vicos ac loca evertebat, captivosque ducebat, atque in iis etiam insignem nominatissimamque ac plane munitam potentissimamque Syriæ urbem arcemque, Melitinem dictam, varie tentaverat prædatusque fuerat ac penitus vastaverat, circumque posita oppida Cedrenus. To Legebatur

LIB. VI. ROMANUS LACAPENUS. inexpugnabilique arce obsessa, adhibitisque illi tormentis ac machinis obsidionalibus, oppidanisque in extrenas angustias consiliique inopiam conjectis, ac cum illi semel sæpiusque missis ad domesticum legatis fidcm ac securitatem exposcerent, 416 vir prudens cordatusque Joannes Curcuas scholarum domesticus, miserorum lacrymas supplicumque luctuosos clamores ac pro humanarum rerum ratione fortunæ incerta considerans, eorum votis animum inflexit; ad quem accepta fide Apochaps ameris nepos, Melitines ipse ameras exsistens, Aposalathque dux apud Melitinem strenuissimus nobilissimusque ac locupletissimus, venere. Hos scholarum domesticus Joannes omni vicosque et prædia ogni succenderat, ipsa invicta humanitate susceptos ad imperatorem misit; ictoque pacis fadere domum reversi sunt. Indeque sociis adlecti ac fœdcrati adversus tribules suos Agarenos cum Romanis ad bellum proficiscebantur, ac triumphi specie cum iisdem captivos suos ducentes (miraulo sane spectaculo et inaudito, impiorumque Saracenorum aflictarum rerumn indicio) urbem ingrediebantur. Mortuo autem Apochapso, viro prudente ac sapiente, Melitinenses pacem dissolverunt. Iterum igitur adversus eos proficiscuntur scholarum domesticus Joannes Curcuas cum cohortibus ac legionibus, Meliasque Armeniis pra fectus. Ili multas quotidio agentes prædas, assiduisque excursionibus totam late regionem diripientes atque incolas subigentes, in tantas Melitinent coegerunt angustias, ut brevissimo tempore ipsamı expugnaverint ac solo tenus æquaverint, nec eam πodlo, sed et vicinas urbes atque oppila et regiones feracissimas opimasque, ac quæ multos proventus afferrent. Hanc igitur Melitinem 417 iinperator in curatoriam (alii provinciam dixerint, redigens, multa inde auri argentiquo millia tributo annuo fisco inferenda indixit. 25. Cæterum Nicetas magister ac Christophori imperatoris socer accusatus est, quod rebellandi adversus patrem eumque solio deturbandi auctor illi fuisset. Quocirca urbe ejectum in monachum detondent, inque suburbano suo exsulem agere cogunt. 26. Mensis Julii quinta decima, indictione sexta, moritur. Stephanus patriarcha, cum ei muneri præfuisset annos duos, menses undecim. Mensis autem Decembris quarta decima Tryphonem adducunt in Opsicio profitentem monachum, virum religiosis moribus ac sanctitate probatum, ordinantque patriarcham ad certum tempus, donec scilicet Theophylactus Romani filius maturæ ætatis annos attingeret, quem patriarcham Cpolitanum ordinaturi erant. 27. Ejusdem mensis die vigesima quinta gravissimum fuit frigus, adeo ut dies 120 terra velu concreta obriguerit. Hoc gelu subsecuta fames. quanta ante nunquam exstiterat; exque illa crebræ adco mortes ut nec efferendis mortuis vinë.

sufficerent. Porro Romanus lantam illam vim mali Ρωμαconsiderans, pro benigna sua teneraque in miseros andole, convenientem eis curam adhibuit seduloque prospexit, larga eleemosynaruin præbitione famis indigentiam solans. Porticuum quoque spatia fenestris ac tabulatis obstruxit, ne per ea nix frigusque in pauperes 418 grassarentur. Tum quoque cas quas arculas vocant in cunctis porticibus construxit; nummumque argenteum jacentibus iltic egenis quot mensibus erogari præcepit, menstrua quoque trimisia per ecclesias pauperibus jussit distribui, adeo ut quæ per arculas et ecclesias erogabantur argenti cusi numismata, ad duodecim millia numerarentur. Neque hæc solum misericordia pronus ejus animus pauperumque liberalis provisor sibi ipse constituit, sed abunde tres quotidie pauperes secum comedere voluit, quibus singulis cleemosyna titulo nummas cederet. Quarta autem feria ac parasceve tres egenos monachos mensæ socios adhibebat, quibus singulis constitutum nummum erogabat. Quodque in monasteriis observari solet, ut inter comedendum lectio habeatur, hoc ille præstabat, sibi ipse ac convivis duplicem apponens mensani, ut tum corpus consueto cibo aleretur, tum anima doctrinarum voluptate oblectaretur. Quibus ille diligenter attendens animum, compungebatur ac lacrymarum large fontes emit. iebat. Ejus vero Gdem erga monachos. quus præsertim sanctitas et religio claros reddiderat, quanta fuerit, quis possit enarrare? Eorum nemo in conspectum veniebat, sedulus virtutis cultor, cui actus suos cum multis lacrymis non exponeret. Cum autem fide devotissimus ac summe orthodoxus esset, urbis omnes ecclesias sumptuosis aulæis cereorumque et lampadum copia præclare exornavit. Sed et monachis in montibus, tum nempe Olympo tum Cymina et quem vocant 419 Petram Auream et Barachæo, nunquam destitit annua stipendia mittere eorumque res curare ac eis providere, quique inter illos actionis cultu ac contemplationis spectabiles essent, ad se accersere eorumque precum suffragia percipere. Nec id modo, sed et religiosa exercitatione inclusis, et qui se angustissimis tuguriolis velut carcere abdidissent, cunctis denique monasteriis statutas annonas subministrare non cessabat. Hæc velut ex multis paucas viri virtutes eleemosynasque percurrimus. 28. Petro Bulgarorum principi Joannes frater cum aliis Symeonis proceribus struxit insidias. Deprehensis illis, Joannes quidem flagris emendatus in carcere includitur, reliqui acerbis suppliciis subacti sunt. Horum Romanus imperator a Petro certior factus, Joannem monachum (eum qui rector exstiterat) mittit, prætextu quidem redimendi captivos, re ipsa vero ut Joannem caperet et Byzantium duceret; quod et ita contigit. Una quippe cum Joanne navim ingressus, a Mesembria in urvem delatus est. Nec multo post projecto monachi [P.

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. habitu, cum uxoris amplexus quareret, imperator illi ædes assignavit multaque omnino prædia tulit, exque sua ipsius Armeniacorum patria jugem ei locavit, atque in Caesaris domo præmagniγυναῖκα ficas nuptias fecit, ductoribus sponse Christophoro imperatore ac Joanne monacho, qui rector exstiσαρος terat. 420 29. Quin et Michael monachus, ipse Petri frater, Bulgarici imperii cupidus, seorsum in BulBariæ quadam arce rebellavit, multosque Scyllas, qui a Petri principatu desciverant, ad se pertraxit. Ili Michaele vivis exempto Romanæ ditionis fines invaserunt, sic nimirum ut a Maccide per Strymonem ad Atticam Nicopolimque progressi cuncta ibi populati sint. Nicopolis vero dicta est a victo ria, quam Augustus retulit de Antonio et Cleopatra, tunc scilicet cum Romanis fascibus Ægyptums subjecit. 30. Mensis Martii die secunda, qui in foro columnis illic ordine erectis cosmetes impositus erat, decidit ac sex viros occidit. Magnum quoque ac formidabile contigit incendium in fori porticu, band procul ab æde sanctissimæ Deiparæ, adeo ut pars illa fori quam cerarii et quam pellitiarii artifices occupant, ad Psichas usque igni absumpta sit. 31. Christophorus vero imperator mortuus est mense Augusto, indict. 4, Romano patre illius funus ingenti luctu ac planetu prosequente, supra quam etiam Ægyptiorum moribus receptum sit, eð quod vergente jam ipsius ætate ejus liberi adhuc pueri ac minores essent. Depositum illius cadaver in patris sui monasterio, cujus in superioribus meminimus. 421 32. Sed et Tryphonem patriarcham mense Augusto, indictione tertia, cum tempus constitutum explesset, oficio moverunt; qui abiens in monasterio suo e vivis excedit, Ecclesia pastore vidua annum unum, menses quinque, quod Theophylactus nondum matura satis ætate esset. Ipsum enim Romanus constituerat patriarcham præficere, uti janr dictum est. 53. Basilius vero quidam Macedo impostor, Constantinum Ducem se esse jactans, multos sibi adjunxit. Hic sh Eleplrantino tribuno Opsiciano captus in urbem inductus est, Petrique urbis præfecti sententia-altera manuum trancatur. Postmodum occasionem nactus ad Opsici redit, æreamque sibi manum ejus loco quæ putata fuerat aptans, ingentemque gladium fabricans, multos iterum cir cumforaneos ac nebulones seducens sie vagabatur, seque adeo Constantinum Ducis filium esse suadens. Horum itaque contracta inanu niagnam ad ' VRIE LECTIONES. Scylitzes et Cedrenus. Combef. " margo.

versus Romanam rebellionem coufal; castroque occupato cui noinen Lata Petra, oninisque gencris in eo annona reposita, ex his latebris erumpens circumvicínam regionem populabatur ac prædas agebat. Missis itaque imperator copiis tum illumi cepit, tum qui sub illo inerebant. Inductum vero in urbem judicio sistunt, eique ad quæstiones adhibito, et ut socios prodat, plagas multas iminonunt. Ille multos procerum, quasi sibi 422 adhæsissent, per calumniam defert. Convictus vero mihil veri criminis illis objicere, ad Amastriani ædes igni absumptus est. Quem vero dicebam, imperatoris Blius Theo phylactus patriarcha ordinatur, Februarii mensis die secunda, indictione sexta, patris in omnibus animos sensumque præveniens, sed et ad ea quæ a fronte virtutes recteque facta, cum ea qua præditus erat eruditione atque doctrina, sese extendens. Aderant vicarii Romani antistitis, qui tomum synodalem de illius tractantem ordinatione affer rent; qui etiam in patriarchali sede eum colloca runt. 55. Quin dicta quoque Romani imperatoris neptis, Maria Petri Bulgari uxor, haud raro in urbem veuiebat ex Bulgaria patris avique invisendorum causa. Postremo autem venit tres secum liberos adducens, cum jam Christophorus ejus pater vivis exemplus esset. Multis itaque avi munificentia donata divitiis honorifice domuin reversa est. 36. Romanus vero imperator Stephano filio uxorem locat Gabalæ filiam, Catacyla neptim, Annam nomine; ac cum nuptiali serto Augustalis etiam îlli corona imposita est. [P. 37. Turcorum prima expeditio adversus Romanos contigit mense Aprili, indictione 7. Ili ad urbem usque excurrentes cunctos per Thraciam obvios praeda abegerunt. Missus itaque Theophanes patri cius protovestiarius 423 imperiique administer ac princeps senatus, ut cum eis pacem componeret captivosque reciperet. Porro Theophanes admiranda prudentia ac sagacitate illis usus ex voto cuncta coufecit, multamque ex illis eo nomine laudem ac admirationem reportavit. Tunc quoque Romanus βασιimperator, quanta magnificentia ac humanitate præstaret, ostendit, nullis sumptibus parcens, solum ut liberarentur captivi. 38. Locavit etiam Romanus imperator Constantino filiorum natu minimo uxorem Helenam, 'Adriani patricii filiam stirpis Armeniacæ. Qua et defuncta mensis Februarii die altera, alteram ci Theophanonem nomine, Mamantis illius stirpe satam, nuptum tradit. 59. Quarta decima indictione, mensis vero Junii undecima, Russi instructa classe ad decem navium om. P. margo. "Avva P.

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. millia alversus Byzantium navigaverunt. Πos Drom [P. ναυVARIE om. mitas vocant (velut palantes dicas ac cursu veluccs) atque a Francis genus ducunt. Missus itaque est cum triremibus et celocibus quotquot in urbo erant, illorum impetum excepturus Theophanes patricius. Instructaque ac parata classe, jejunii sc lacrymarum apprime presidio communitus Russos operiebatur, navɔte cum eis certamen commissurus. Quod vero illi jam junxerant ac prope Pharum venerant (vocatur vero Pharus turris quædam et substructio, cui fax accensa imponitur ad eorum qui noctu applicant iter dirigendum), ipse ad Euxini 424, fauces stationem habens (sic enim co traria appellatione vocatus est, cum Cacoximus diceretur, idcirco nimirum quod latrones en loca " insidentes assidue adversus hospites grassarentur. quos ab Hercule sublatos aiunt, proptereaque viatores tuto jam illius itinere Euxini, quasi liospi talis, nomen indidisse) in loco quem Hierum vocant repente in eos impressionem fecit. Hierum inde nominis appellationem sumpsit, quod Argonautæ illac transeuntes templum ibi exstruxerint. Primus itaque sua ipse celoce vectus cum Russicarumn navium ordinem dissolvit, tum plerosque præparato ¡gne nautico incendit, reliquas in ſugɔm vertit; quein pone secutæ naves reliquæ atque triremes hostium omnem aciem penitus fuderunt, ac plares quidem navium cum vectoribus submerserunt, multos perenierunt, plurimos vivos ceperunt, Superstites cladi reliquiæ ad Orientalemn plagan, ael locum Sgora dictum, trajecerunt. Ibi Bardas patricius Phocas exdux missus cum equitum peditumque delecta manu ad hostium iter terra intercipiendum, in eorum cohortem satis numerosam, ad pabulandum aliaque necessaria ad Bithynia partes missam incidit, ingentique eam strage ſudit et profligavit atque internecione delevit. Sed et sapientissimus solertissimusque Joannes Curenas scholarum domesticus cum Asiatico omni exercitu presto fuit, multosque Russorum a 425 reliquo agmine aliis aliisque locis divulsos offendens svslulit, ita sane ut ejus aggressionis metu perculsi in suis se navibus adunata classe continerent nec usquam excurrere auderent. Ili porro ingentia maximaque mala perpetraverant, cum necdum illis Romanæ copiæ præsto essent. Nam Stenum omne quod vocant, igne vastarunt. Ex illis quos captivos ceperant, alios in crucem agebant, alios terræ conAgebant, alios velut ad metam erectos jaculorum imbre impetebant. Quotquot vero sacerdotalis ac clericalis ordinis deprehendebant, iis retro vinctis manibus per medium caput elavos ferreos adigebant. Multas sacrarum ædium subjecta Damma combusserunt. Ingruente vero hieme, cum eos jam necessarius commeatus deficeret, dumn scilicet scbolarum domestici Curcuæ copiarum insulus virique prudentiam ac consiliorum sagacitatem timent, nec LECTIONES.

non patricii Theophanis navalia prælia eaque iusi diis astuque aggredientis impetum reformidant, domum redire constituerunt. Ac vero boc adritentes ut Romanam classem laterent, cum niedse Septembri indictione quinta decima ad Thraci partes transfretare aggressi essent, quem dicel:ans patriciam Theophanem obvium habuerunt: neque enim viri solertissimum ac pervigilem animum unaque fortissimum fefellerunt. Mox igitur navalis iterum pugna committitur, plurimæque hostium submersæ naves, multi occisi. Pauci cum navibus cladi subducti inique Cules littus erecti ingruente nocte fuga evaserunt. Theophanes 426 patricius cum insigni victoria maximisque erectis tropiς reversus honorifice et magnifice suscipitur ac accubitoris dignitate ornatur. 40. Quia vero dictus Joannes magister et schofarum domesticus eo bello præstantissima virtute fulserat, multaque ac magna tropica erexerat, atque Romani imperii Gines late protulerat, compluresque Agarenorum urbes everterat. quodque viri illustrissina virtus esset, cogitaverat Romanus imperator ut ejus filiam Romano nepoti ex Constantino filio uxorem ascisceret. Curcuæ filiæ Euphrosynæ nomen erat, Constantini filio Romani; quem Constantinus Porphyrogennetus castratum patricii dignitate ac cubicularii donavit. Conflata binc viro reliquorum Augustorum invidia, officio movetur, cum annos duos supra viginti continuos ac menses septemu domestici munus gessisset. 41. Operæ pretium vero sit viri tum genus tum edacationem, institutionem que atque anim ac corporis indolem gestaque referre,¡quamque nostra hac ætate fidelis rectusque exstiterit. Oriundus erat Armeniaca stirpe e Docia Darbidi oppido, patre non obscuro, paJatino valde opulento, Joannis Icanatorum domestici Wilio. Quin et sacris litteris eruditum tradunt, Cliristophori Gangrensis metropolitae opera, quem sanguimis necessitadine contingebat. Celebre etiam per ora volat dixisse antistiten: fore ut Joannes hic in redemptionem et solatium Romanorum esset. Multas quippe plurimasque 42, urbes et arces et oppida et castella et munitiones Agareiorum subjugavit, duploque productiorem Romanam ditionem fecit, cum prius Christi fidei hostes in eas angustias adegissent sicque mancipassent, ut extra Charsiani arcem Hypselemque et Aly fluvium non excurreret. Fidelis vero inque Romanorum imperatoreni studiosus gnavusque illius servus Joannes scholarum domesticus ad Euphratem usque ac Tigrim Romanæ ditionis ûnes protulit, spoliaque ac munera Romania obtulit, indeque imperator novum populum ac exercitum comparavit, uultaque tributa quotannis pendenda indixit, pluraque spolia et currus et captivos Agarenos inde revexit. Maximis enim certaminibus se ipse objectans infidelium urbes e. Deest vos aliqua, vel auctor Combef.

LIB. VI. — ROMANUS LACAF ENUS. expugnavit. (uis vero ex nomine sigillatim percen seat, quot urbes armis expugnatas Joannes Curcuas Romanis tributarias reddiderit? Per annos duos supra viginti urbes ferme mille, iisque plures, sulgit ac Romanz ditionis fecit; eratque videre virum pervigilem súb hostilis acizi incursu concionibus militaribus adhortationibusque suorum excitantem animos, ut Trajanus alter aut Helisa rius videri merito ac nuncupari posset. Quin si quis Joannem Curcuam cum illis contulerit, majora ejus bellica facinora fortiaque facta invenerit. Sin quos autem Joannis Curcuæ res præclare gestas ac monumenta magnifice noscendi cupido incesserit, 428 Manuelis protospatharii et judicis calamuo octo libris luculenter explicata iuvenient. 49. Nec vero abs re fuerit ejus quoque germant (magistri scilicet ac scholarum domestici Joannis) patricii ac Chaldiæ ducis Theophili res bello for titer gestas abs me enarrari. Hic summa ducis potestate in Chaldiam missus, non ut multorum moribus comparatum est, ut se ipsi voluptatibus ac luxuriæ dedant, sic ille molliori vitæ deliciisque studuit, sed laboribus duriorique disciplinæ sese mancipans Agarenorum oppida terrasque diripere ac populari, oppidanosque urbis munitæ fortissimæ ac plane mirabilis Theodosiopolis circunivicinasque arces sub jugum mittere, magistroque Juanui triμβ. bularius facere ac mancipare. Sed et in Mesopo [P. tanɔia exercitus ductor egregie fulsit, nec inane solum nomen protulit, sed et virtutem probavit, alterque Salomon Justiniani imperatoris elatis beros enituit atque habitus fuit, qui et posteris Joannema Tzi:niscem nepotem reliquit; virique proba indole et fortitudine et diligentia patricii diversorumque thematum praetoris ducisque auclus dignitate, ac postremo Nicephoro Nicela (Ploca nuncupato) imperatore magister ac scholarum domesticus creatus. Sed de his quoque ordine inque eorum propria seria texenda narratio est; perindeque de Romano patricio diversarumque 429 per provincias legionum duce, magistri Joannis Curcuæ filio, qua et ipse vir optimus claruit fulsitque fortitudinis laude. 43. llis ita forentibus Christianæque duci praesidio hostibus obnitentibus ac contra pugnantibus, urbesque et provincias atque oppida ac loca imperio Romano adjungentibus, infidelesque Romano im peratori tributarios facientibus, qui semper fideles probosque impugnat, Beliar gratulantes Christi nos ac gratiarum actione effusos videre non ferens, nonnullis auctor est suadetque ut et magistrum að domesticum Joannem apud Romanum imperatorem accusent tanquam rerum suminæ inhiantem, et qui eam in rem in promptu exercitum haberet. multa denique loca prædiaque per rapinam parta

alque parala possideret. Mittit igitur Romanus co guitores judices, diligentique rerum inspectione nullius reum criminis offendens in pristinam eum dignitatem restituit. Εjus tamen rei causa apud reliquos Augustos,ei conflata invidia munere abdicatur, ejusque loco Pantherius, Romano imperatori sanguinis necessitudine conjunctus, domesticus constituitur. 44. Cæterum Romanus imperator urbis debita omnia esque alienum civium omne, divitum pariter pauperumque ac egenorum, quantum ex tabulis probari poterat, dissolvit; suntque adeo qui dicant dedisse undeviginti centenaria. Nominum tabulas in Chalces purpureo umbilico combussit, universis fauste acclamantibus, votisque imperatorem prosequentibus. Imperii anno secundo supra vigesimum, prelia domorum civibus 430 omnibus conductoribus a maximo ad minimum usque dimisit. Feria quarta et Parasceve ad conversarum exiens ædes scortis omnibus argenteos duos erogabat; inclusis viris et feminis singulis tres nummos inipendebat. Ecclesias vero et monasteria plura exstruxit; vestes quoque auro contextas calicesque cum discis ‹acros largitus est. Hospitale quoque ad Mabriani sedes excitavit, fecitque stabula ac hospitia pulcherrima: strata etiam struxit cubilia ac cubicula, eorum omnium gratia qui hospites urbem petunt ac lites agunt. Quin et de illorum ipsorumque eorum jumentorum ac famulorum cibo pabuloque statuit vtque praecepit. Domos in eam rem βrma donatione addixit, ut indeficienter sumptus sufficerent. Hloc untemi illorum gratia fecit, qui hospites lites in urbe habent, ut inde procurentur atque alantur. Ad sepulcrum suum dari jussit quotidic frustula ollasque triginta millia. Quarta feria et Parasceve in prætorio et Chalce et Numeris vinctis singulis fulles quindecim erogari mandavit, magnaque Parasceve numnos singulos eleemosynarum nomine illis tribui. Olympi monachos et Cyminæ e. Atbonis et Barachei et Latri omnesque nuinmum unum viritim ex suo monasterio accipere voluit, 45. Indictione prima, mense Aprili, rursus Turci cum ingentibus copiis Romanæ ditionis fives invaserunt. Egressus vero Theophanes 431 patricius accubitor pacis cum eis fœdus percussit, acreptis obsidibus ex illustrioribus. Hincque adeo contigit in annos quinque pacem induciasque servari. Cæterum Romanus imperator plerasque per Macedoniam atque Thraciam urbes a fundamentis exstruxit, alias reparavit. Nec id modo, sed et fu urbe augusta magnificas ædes regias instauravit, prata quoque opima ac uberrima, quæ longe masimam voluptatem præstent; sed et iu senum alimenta hospitumque diversoria ac ægrorum domi cilia construxit, mercedem a Deo animique salutem ¿perans se recepturum esse. [P. margo. p.

riti quidam medici colerescentem emortuam par tem subtili arte putaverunt, nimirum fore sperantes 269] at illo remedio alter incolumnis servaretur: qui tamen ipse triduo duntaxat superstes diem obiit. 50. Romanus imperator cum monachis omnibus, uti dictum est, fidem plurimam cultumque adhiberet, prae reliquis tanien eximieque Sergium virum monastica institutione præclarum observabat. Erat hic magistri Cosmæ frater, primi tribunalium præsidis. Instauravit et Manuelis monasteriunı simili quoqne ratione Pantelenonis monasterium ac basilicam, cui cognomen Ophri portus, a fundanrentis erexit. Octingentos illic monachos sub sancto instituto adunavit, iisque statuta stipendia, unde sustentarentur, constituit, quæ Sergio monacho patri suo spiritali in eorum annonam præbebat. Miserationis affectu erga omnes exsules 434 gebatur, in quos magnam vim pecuniarum erogabat; quamobrem quo tempore ex aula discessit, nec unus quidem exsul iuventus est. Fuit Sergius Photii patri archæ nepos, animi ingenuitate quam carnis necessitudiue illustrior. ad sunimam enim virtutem scientiamque pervenerat, nec utra prasiaret discerni facile poterat: sic nimirum accurate suminaque perfectione utramque excoluerat. Porro florebat in eo discretionis pudor, morum gratia, animi sensus, modestia. Neque enim supercilia attraliebat, uti modo sapientibus comparatum est, nec vero arrogantem atque superbum præferebat: sed sermo illi melle dulcior ex ore stillabat. Firina indoles ac c constans, sensus animi modestus ac humilis. Hunc itaque virum inclytum imperator una secum conLinue habebat, ad cujus normam atque regulam vitae suæ rationes componeret. Monebat ille, etiamque atque etiam hortabatur ut liberorum imperator curan ageret, nec indisciplinatos ad nequitiam declinare sineret, ne idem atque Heli illi accideret ac liberorum piacula ipse lueret; quod et ita accidit. 51. Porro aula dejectus liberorum opera ac tyrannide, inque Proten insulam relegatus, hunc rursus calamitatem solantem ærumnisque ac angustiis levamen afferentem habebat. Aderat pariter elian Polycuctus reverentissimus monachus, qui ipse perinde ac quem dicebam, Sergius adversi casus molestiam convenienter apteque leniebat. Ilic postea pro 435 vitæ suæ candore, Theophylacto patriarcha humanis exemplo, a Constantino imperatore patriarcha provectus est. 52. Cæterum Romanus imperator longo senio morboque confectus imperii res rite ac accurate ex testamenti tabulis componit, primumque Augustorum Constantinum in purpura natum decernit, anno 6453; tumque secundo ac tertio ordine liberos imperatores constituit, diserte ordinans statuensque confestim in ordinem cogendos, si quid ullo modo in primum imperatorem offencerint. 33. Quoniam autem Deus multis modis homini [P.

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. salutem præstare constituit, Romanum impera rem in inexspectatam calamitatem (quæ ejus providentia!) incidere permisit, ut is illa castigatus ac de prioribus delictis admonitus salutem conscqueretur. Permisit namque Stephanum Glium in eum insurgere, uti olim Absalom in patrem suuıın Davidem insurrexit. Mariani itaque exmonachi Argyri, Basiliique protospatharii Petini, nec non Manuelis Corticis consiliis abusus, consciis etiam reliquis imperatoribus, perperam patrem aula de turbavil, inque Prote insula relegatum monachi ritu totondit. CONSTANTINI IMPERIUM. 136 1. Constantinus itaque romani gener summus imperator relictus est, mensis Decembris die vigesima, indictione tertia, anno 6454. llic statim Bardam Phocæ filium magistri dignitate auctum, quippe longi temporis experientia bellicis facino ribus clara sæpius laude functum atque probatum, scholarum domesticum præfecit; Constantinun quoque Gongulem aliosque quosdanı idoneos gnavosque duces Romanam classem ductare jubet. Tum Basilium, cui cognomen Pelinus (ac si volucrem dicas), patricium creat ac magnum hetæriarcham. Marianum, Argyrorum stirpe satum, detracto monachi habitu stabuli comitem facit. Pariter Manuelem Curticem nominatum patricium ac excubiarum Drungarium constituit; quos tres viros, brevi interjecto tempore, justa Dei ultio insecuta est, quod in unctum Domini desæviissent ac inique in eum manus injecissent, cum scilicet imperandi libido eos incessisset: majestatis enim rei peracti, miserando prorsus exitu vitam finierunt. Cæterum quæ ad illos spectant fusius operosiusque exsequar, ubi ex professo rem sum narraturus. 437 2. Post dies quadraginta, Januarii mensis septimo supra vigesimum, Constantinus Stephanum imperatorem ejusque fratrem Constantinum sw spectos habens, ne quando in se quoque eadem attentarent, secumque reputans, uti par erat, eos qui nec patri pepercissent, haud sibi parciuros, convivio acceptos jamque mens» accumbentes, et cum cis adhuc in ore cibus csset, comprehendi eus jubet. Arrepti itaque a Torniciis, quos vocant, et patricio Mariano aliisque eam in rem expeditis, aulaque edueti atque in proximas insulas deportati, in clericus sunt atlongi.

3. Haud ita post, invisendi patris impetrata venia in insulam Proten veneruut; eoque conspecto monachi babitu intolerabili luctu correpti sunt. Quibus pater collacrymatus, ait: Filios genui et exaltavi; ipsi vero spreverunt me q. Sicque adeo relegati sunt, Stephanus quidem in Prœconnesun); quam, cum Nebria appellaretur, coloni Samii ex elato juxta oraculum aquali Græcis dicto) mutata appellatione sic nuncupaverunt. Cum enim in insulam venissent, Deumque placaturi prandium epulasque instruerent, deerat unde commode aquam conveherent. Ad quos mulier quædam, Si aqualem habetis, inquit, ego aquam dabo. Accepta aqua, pro oraculi ratione, petierunt et terram. Qua ipsa ex muliere accepta, Пpóxoov Græce (ac si Latine Aqualem dicas) insulam vocaverunt, nummosque argenteos aqualis figura signaverunt. 438 Praconneso Rhodum transtulerunt, inde Mitglenem. Constantinum vero Tenedum, indeque in Samothraciam deportaverunt; ubi etiam rebellionem molitus, ac Niceta protospathario, cui illius custodiendi partes imperatoris jussu concreditæ vrauit, occiso, ipse quoque a reliquis custodibus necatus est. Ejus delatum cadaver magnifice tuinulo illatum est, in paterno eodem monasterio, in quo ejus prior uxor Helena ante condita fuerat. Michaelem Christophori imperatoris filium, detra «tis ei imperialibus calceis, Constantinus Porphy10genitus clericum et magistrum ac rectorem creavit. Quotquot vero Romano imperatori aula deturbando manus adjecerant, istiusmodi pœnas dederunt. Basilius magister in urbem illatus pompaque ignominiosa traductus ac exsilio relegatus, gemens ac tremens vitæ reliquum patria extorris egit. Marianum impacta e sublimi in cervicem tabila mulier Judæ fato occidit. Diogenes, ductor exersitus, a duobus Maleleini atzupadis (satellites dicamus) lancea transfixus, mala morte periit. Curtices in Cretam profectus ipse cum scapha mari submersus est. Clado in seditione deprehensus ware auribusque mutilatus est; perindeque Philippus et alii. 4. Cæterum Romanus imperator videt in somnis cubicularios candido amictu,qui manibus arreptum, at erat toto corpore nudus, in Tricymbalum (sic dictum palatii locum) traherent. Porro sphæriste rium igne plenum erat; unaque tartarei multi satellites torribus igneque aspergebant. det vero venientem Deiparam, ejus eleemosynarum gratia cubicularies alloquentem; quæ et induens illum in Tropicam (sic dictum palatii locum interim transeunt domnus Constantinus, qui necatus fuerat, nec non Anastasius Heracleæ metropolita, quos tartarei satellites trahebant, tradideruntque illos et in ignem illum miserunt. Qua vero nocte 4 Isa. 1, 2. fort, Combef. Hesych. Combef.

rando verberum cruciatu examinatos asinisque im positos ac per mediam urbem ignominiose tradu clos exsilio relegavit. 7. Quinta decima Junii mensis, indictione sexta, moritur Romanus imperator in insula quam Proten vocant. Ejus cadaver in urbem relatum in illius monasterio depositum est. 8. Magnum quidplan ac admirandum, gesta percurrentem, me fere praeteriit: nempe quo tempore Stephanus et Constantinus imperatores aula ejecti sunt Constantini Porphyrogenneti jussu, contigit gravi hiatu terram deliiscere in domo magistri et scholarum exdomestici Joannis Curcuæ, inque dono magistri Romani Saronitæ, nec non in aliis fisque diversis domibus; ex quo et factum est ut ii direptis ipsorum facultatibus in pauperiem redigerentur. Misertus itaque Constantinus imperator, dolensque eorum dilapsas opes ac repente exhaustam substantiam, 442 Theophilo urbis prafecto hæc acervare jubet iisque reddere. Is protocancel. ario suo, una cum Zonara sic nuncupato, rei summa concredita, ut erat pravus latro, eorum occupans ædes multamque diligentiam adhibens cuncta sibi usurpavit insatiabilique animo suo concssit, ac vix decimam illis partem restituit. Quis enimvero multam immensamque viri dolis consuli fraudulentiam ac nequitiam enarrare sufficiat, qui lues ac pernicies imperii Romani exstiterit? quod nam vitii malique genus, in quo non facile primas fuerit? cum nimirum verbis ad suadendum conpositis ac jurejurando firinatis cunctis fidelem animum rectique tenacem præ se ferret. Verum, ut vulgo de illo jactatur, invocata dæmonum ope cuneta illi ex voto cedebant, ut nec Constantinus, cum sæpenumero cum gradu movere cogitasset, rem præstare valuerit, quin potius beneficiis ac muneribus eum prosecntus sit. Porro de hominis adulatoriis, noribus multaque illius impudentia, ejus item intido animo pravoque, ac quam nulla quis conjectura satis assequi possit, avaritia ac rapacitate fusius operosiusque in propria exque instituto ejus rei narratione exponam. 9. Rerum summam solus adeptus Constantinus, Basilium protovestiarium suum Romanique deces soris imperatoris naturalem ex pellice lilium, patricium prosexit ac sacri cubiculi præfectum, senatusque primis ab imperatore partibus principem fecit. Erat vir animo prudens et eruditus inque omnibus solerti consilio, et ut decebat, imperatoris obsequio 443 sedulus ministrabat. Humanissimus porro Constantinus in animum induxit ut pactis cum Agareuis Tarsensibus induciis, qui apud infueleni eam gentem detinerentur, Romanos captivos liberaret, ea scilicet ratione, quod a multis jam annis in vinculis atque ærumnis afflictari eos sciret. Misit itaque, cujus non semel in superioribus memluimus, magistrum et scholarum exdomesticum Joannem Curcuam nuncupatum, virum prudentem civiliumque rerum administrationis consultissimum, Cosmam itern magistrum et legisperitum summum [P.

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. que urbanorum tribunalium præsiem; et ad fu vidm Lamon, nullo adverso casu aut dolo, sincera utrinque fide, dato pretio captivos receperant. Peractoque negotio reversos Constantinus Porphyrogennnetus peramanter accepit. 10. Constantinus, cujus etiamnum auribus insonarent quas injurias damnaque ab exercitus ductoribus et protonotariis, nec non utriusque ordinis militibus miseri ac calamitosi pauperes Romano socero suo imperatore passi esscnt, recentique bæc memoria teneret, viros misit virtutis laude ac pietate insignes, grave onus levaturós importunarum pro tempore exactionum, quibus ærumnosi pauperes atque miseri opprimebantur, ad Orientale themna magistrum Romanum Saronitam, ad Opsicium Romanum Musele magistrum, áð Thracesium Photium patricium, ad Armeniaeun Leonem Agelastum, et sic de reliquis thematibns seu provinciis. Ili imperatoris mandato obsecuti induciarum aliquid pauperibus 444 tribuerunt. Διque hoc a Deo adjuli eoque protectore tuli ac gerenda republica scduli imperatoris facinus,ejusque hæc recte facta ac munera. Haud secus enim ac àquila nidum obombrat, sic ille subditos procurabat atque fovebat. Nulli enim unquam procerum, nulli mediæ sortis civium, nulli e vili plebecula iratus est, quanquami non paucos in rempublicam ejusque ipsius rem privatam atque personam gravius deliquisse invenisset: sed magis Christum imitatus eos ipsos be neficiis ac muneribus prosequebatur ac judicati juste retribuebat. Theophilum urbis praefecte.un, rum eruditum jurisque civilis peritia pro've instruclum, patricii dignitate condecoravit ac quæstorem praefecit; cjusque loco Constantinum protospatha rium, tune mysticum ac scholæ philosophorumi duceni ac præceptorem, virum doctriná mořivusque plane laudabilem, ut nullus senatoru a ejus scientiæ sapientiæque modum attingeret, præfectum constitait; quo in munere æqua legum administratione sc justitia fulsit. 41. Theophylactus patriarcha ægra affectus valetudine janique morti vicinus cum paululum convaluisset, nihil de priori morositate remisit animique pravitate, et ut muneribus episcopos ordinaret; cùrandisque equis et mollitiei ac luxuriæ studium omne operamque insureret; inque eum modum morbo rursus invalencente, illo oppressus, vivendi finem facit,patriarchatu funclus annos quatuor supra viginti. Ejus loco suffectus Polyeuctus monachus, 445 monastica exercitationis palmstra clarus, ac qui sanctioris vitæ institutum a teneris unguiculis consectatus omni virtute sanaque doctrius excelluisset; quem velut alterum Joannem Chryso stomum plerique nossent ac dicerent, neque id no. mine tenus, sed ita ut vere talis videretur. Hå us conspectu honesti amans Constantinus gaudebat animoque gestiebat, ut qui virum talem in diebus rbis nacius esset. Combef. 12. Dei porro honestique amans Constantibus imperator, vir scilicet religiosus ac studiosus, virum

nactus pari secum morum honestate ornatum, Jo sephum patricium et praepositum, civilium utique rerum administratione solertem ac volucre celeriorem, sacellarium præficit tumque rei navalis drungarium, suamque omnem in cum potestatem contulit. 13. Constantini porro Porphyrogenneti honesti rectique studium resque præclare gestas, cuncta denique meliore statu composita ac restituta, et ut pie jasteque subditorum saluti prospexerit, narra. tione prosecuturus, cum pro viri dignitate impar muneri exsistam, laudare veritus libentius silentium amplectar. Ex multis tamen aliqua sparsim delibanda sunt. Cum itaque omnia pene labefactata nulliusque frugis effecta atque neglecta offendisset, virosque virtute fulgentes vili sorte haberi atque contemni, tanquam in Deum religiosus honestique cultu stre nuus, ignavis muliebrique animo viris audaces forκαὶ tique animo ac robore præditos anteponens, atque illis Barda Phoca patricio domestico præposito, 446 imperio Romano auctor victoriae fuit. Cum autem in Romaua republica plures honeste ac laude digne disciplinæ vigerent, artesque liberales ac scientia in ea exstarent, ac (qua ex causa nescio) illae neglectae essent et in contemptum venissent, [P. 978] quidnam mens illa philosophicis rationibus summe exculta comminiscitur? Cum enim eum non lateret inire nos actionis cultu et contemplationis cum Deo necessitudinem, ac quidem actionem civilibus rebus – gerendis congruere, contemplationem vero iis qui ratione regantur appositam esse, alterum alteri sup Beias fore statuit; eos qui operam rei publica navent, rhetorica arte excoli curans, qui vero deant contemplationi, præceptis philosophicis ac naturali rerum consideratione. Porro magistros præstantissimos delegit; ex quibus Constantinum protospatharium mystici tum munere fungentem philosophorum ludo præfecit, rhetorum Alexandruni Nice:e metropolitam, geometriæ Nicephorum pa tricium Theophili præfecti Erotici generum, astrono mize Gregorium a secretis. Mutam autem impera tor discipulis diligentiam curamque adhibebat, quus quotidie contubernales mensæque socios adhiberet pecuniisque demereretur ac blandis colloquiis delini ret. Nec longe tempus processit, cum iis delinimen tis eaque foventis imperatoris prudentia adultis ingeniis magnas iHi scientias artesque plene didi cerunt; ex quorum censu delectos imperator judicum ac senatorum secretariorumque et metropolįcarum honore sublimavit, Romanamque rempublicam sapientia exornavit atque ditavit. 447 15. Sed et Augustales vestes quæ longioris temporis usu detritæ erant, exesaque stemmata ac diademata nova instauravit. Bucoleonem statuis, variis ex locis convectis, magnifice ornavit, inque eo piscinam construxit. Captivos cum urbanos tum provinciales carcere detentus diligenter pervestiga bal ac inviscbat exque vinculis alsolvebat, sic deest aut Com: ef.

LIB. VI. — CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. & nimirum ut omnes optimo Cliristique initatione mitissimo ac clementi imperatori Constantino acceptam salutem referentes faustis illi acclamationibus comprecarentur. Virtuti ac scientiæ majorem supra decessores omnes Augustos honorem habuit. Si quem nactus esset virum eruditum legunique scientiæ ex indole comparatum ac idoneum, houore promovebat ac sublimiori eum sede collocabat. Vidisses æqui justique rationem in omnibus vigentem, ut cujus cultu Porphyrogenuetus philosoplaretur ac quam amplexaretur. Legem quoque edidit imperator. Videns enim insatiabilium hominum nequitia injuriam alienique usurpationem longe diffusan, proceresque in medias provincias oppidaque et loca subingressos luctuosos pauperes opprimere, vilique pretio ac rapina variis artibus atque fraudibus illorum suburbana sibi comparasse, bæc illis auferre constituit. Quid ergo vir ubique sapientissimus facit? Nempe congregalo senatu illius decreto sancit, ut qui ex eo tempore quo ille rerum summaid adeptus esset, subingressi divites vel pecunia numerata vel dalis muneribus suburbana aut agros vel pradia sui juris fecissent, his 448 nullo accepto pretio ejicerentur; qua re hominum insatiabilium injuriaın tantisper repressit. 16. Mitis vero screnissimusque princeps ue comen quidem qui ad ipsum adirent controversias litesque ac disceptationes judicio finire detrectabat, quin etiam lubens in judicum ipse consessu. sedebat, astantibus pro tribunali tum actoribus tum eorum patronis qui in jus vocabantur. Advocatorum de fensiones eorumque fraudes amoliebatur. Quod enim illius sagacitatem lateret nihil erat, non mendacium veritati hærens, non probabilis fucus narrationi admixtus, non superhuæ scripturae libellique clanculum conscripti, qui vel solertissimos sunimequo perspicaces sub ementita veritatis larva facile vaIcant decipere. Hinc fiebat ut et ante judicium timore castigati a sc sponte, qui fecissent injuriam, in se ipsi judices essent ac sententiam ferrent. 17. Igitur necesse est ut de publicis imperatoris curis deque innumeris illius censura emendatis ac de ipsius administrationibus sermonem texamus. Cum enim duces ac prætores ubique gentiuni constituti palatinique protonotarii, et qui in oppidis regionibusque et urbibus magistratus erant, quin et gentium principes ad eum scriberent, eorum statim scopum discernebat, quid de Asiaticis, quid de Occiduis statuendum; nec raro illis volucris in modum praesentiam adlibebat, legationes suscipiens, magistratibus scribens, perperamque ac temere mutata corrigens. 449 ldem ipse Constantinus senator, curator, dux exercitus ac praetor, miles, tribunus, præses erat, unus omnium muniis defungens. Ecquis vero viri talis tantique præstantes dotes narraro satisque verbis explicare ac edisserere sufficiat? 18. Igitur operae pretium sit, ut et de publico urbis nosocomio (ægrotorum scilicet domo) sermgnem texam. Videns itaque imperator Constantinus

illud per gustum, structuris maximis auxit, ut omnes ejusmodi morbo laborantes illic cogerentur, et ad illorum perungendas carnes indeficientes sumptus, ad posterorum perennem memoriam, reliquit. 19. Dicendum quoque de stabulo in geroconium (domum scilicet senum) coumulato. Pone euim eque vicino perquam miranda. Majoris Ecclesiæ stalulum erat equorum equarumque Theophylacti p. triarcha. Hoc videns optimus imperator indignum que ducens in religiosam convertit domum ac gero comium (fovendis scilicet senibus hospitium) ædifiçavit; illieque constitutos censu annuo, quibus alantur ac induantur, accipere sanxit. 20. Dicendum et de Novemdecim accubitaum Arcto. Videns enim computruisse ac ruinam minari valdeque deformatum esse, ipsum instaurat. Cum enim deauratum ejus lacunar lapsu temporis difDuxisset, eo ipse prius submoto aspectu novuin splendidumque effecit. Sinus enim octangulos componens, eosque foraminibus variisque sculptis figuris exornans, 450 in vitium malleolos foliaque atque arborum genera figuratos aurique stillis aspersus tanto decore cumulavit, ut qui oculos animumque spectaculo adhibeant, mente excedant. 21. Romano imperatori filio suo majora exstruxit palatia quain superioris ævi imperatoruni exstiterant, magnificas ædes a fundamentis excitans, quarum multiplex variaque figuratio, inque multa διάanimum cogitationemque cum stupore dividens, admirationem facit. In apostoli Pauli tetraconcho (quatuor nempe fornicibus fulta adle sarra) varias efformavit imagines; et ut vetusta abolita specie novus decor accederet, multas in ea aureas figuras imaginesque collocatit. 22. Pingendi artem sic accurate iniperator callebat, ut nemo puto superioris ævi aut cum secuti ejus peritia euin æquaverit. Multos enim pictorum emendabat, optimusque magister videbatur; nec solum videbatur, sed et cunctis admirationi erat. Ingens illud videntibus miraculum, pernosse eum quæ nullo magistro didicerat. Quot Constantinus artifices emendarit, quis dicendo referre queat? Lapicidas et auro linientes ac interpungentes et argentarios et ferri fabros meliora docebat, omniaque in omnibus optimus imperator elucebat. 25. Aurei triclinii portas argenteas praeclare inColis pulchrique ac honestį amans Constantinus fabricǝtus est; mensainque argenteam ad convivas excipiendos ornanduinque cœnaculum industria sua laboreque 451 conflavit, varii coloris lignis tabulisque ac nativo ipso colore exornans, ipso sui aspectu majore invitatos voluptate afficientem quam ciborum dulcedine lautoque apparatu. 24. Purpuream quoque custodiam pro imperialis cubiculi vestibulo exstruxit, aquarum conceptaculam fabricatus, quod columnis marmoreis per ambitum cinxit levore sul fulgidis. Quid igitur

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. magnificus animus? Aquilam argento couflatam [P. Εl aque fistula imponit, non recta aspicientem, sed averso vultu oblique erecto collo, ac velut capta præda ferocicntem pedibusque serpentem interquentem ac suffocantem. Sed et musivo opere, arte factarum imaginum comportatis materiis et coloribus, varium conspectum pro imperialis cubiculi vestibulo idem construxit. 25. At neque navium fabricæ imperator rudis erat. Designabat enim quo pacto bellicæ naves essent construendæ, quibus ex lignis earum tuin claustra componenda tum commissuræ, ac quain illa inter se proportionem rationemque habeant. 26. Ad Eriæ palatia quod spectat, mente cogito quam ac delicias jucundoque aspectu a Constantino in Porphyra nato exstructa ac fabrefacta. Prius in sepulcrum Chalcedonis civibus cedebat Eria; nume vero quadruplici nixa apside, barum angulos novas domos regias constituens, dici non potest æstivorum ventorum circumquaque flantium benignioribus 452 auris quanta jucunditate ac voluptate quietem ibi captantium ac reficientium animos afficiat. 27. Quidnam quis dicat de regiarum ædium alin loco structura? Nam hae quoque Eriam Apure cultusque et structura excellentia atque nitore, nec non se ab imo solo diffundentis jucunditatis fragrautia, efflorente in eis decore, longe etiam superant præcelluntque; cujusmodi Apostolorum haud procul nove fabricæ templum, pulchrum sane aspectu, ac quod admiratione pro eo quo prastat decore merito habeatur. Quanquam enim molis grandilate a veteri ade deficiat, interioris tamen ambitus splendore atque ornata longe pracelia. Quid vero fidelis imperator? Theolorum felonam, quod præclegantis ac præmagnifici templi structure illi adjutor exstiterat, patricii dignitate ornavit. ac 28. Sacras vestes et stragula, quanta in communis propitiatori (magni illius prorsusque mirabilis) ornatum et cultum contulit, quis enarrare possit? Quotiescunque enim eo pedem inferret, hand committendum putabat ut coram Deo vacuus appareret, sed ut magnis donariis vestibusque auro, margaritis reliquisque lapillis contextis Numen demereri cique vicem reddere studeret. Vestes hæ ac stragula etiamnum Sancta sanctorum magnifice ornant exiniiumque loco decorem conciliant, Constantinum, qua magnificentia ea obtulit, prædicant. leg. Combat. 29. Basilii llexamelita patricii ac Cibyræotatum ducis expeditio narranda est. Basilius hic patricius Cibyræotarum dux cum esset, vir 453 ætate juvenis, at sensu canus majoremque quam pro annorum ratione experientiam prodens, armatamı classem Tarso profectam inque ca illustrem plane Agarenorum militantem manum Romanis littoribus orisque applicantem videns, quasi Romanæ ditionis baud secus ac nidi potituros se illi arbitrarentur, subje£tas ipsi naves tantæ hostium classi opponů.

quamvis pauca erant nec tanto illi pares cuneo, pro ducis tamen magnitudine anini ac proposito, robustiores quam pro ea hostium classe, audaciaque prudentiae juncta multis bello sociis fortiores, ambæ concurrunt acies pugnaque conseritur; ac per eam ingenti utrinque sublato ululatu, collideLantur hinc inde naves; donec dux ipse Basilius in medium infidelium impetu irrumpens in prætoriam invasit; quo facto, ac cum ignis Graecus totan circum hostium classem incesseret, illi mox partim victi rmsique sunt, partim sub jugum missi, ipsi cum primis duces atque proceres caïtique vivi capti. Hos Basilius ad felicem ac fortunatum Constantinum imperatorem in urbem misit; qui et triumphi specie eos in circo traduxit. [P. 30. Constantinus porro imperator, militari manu adversus Longobardos ac Neapolitanos expedita, ducem illi Marianum patricium praefecit; quod scilicet llesperis partes versa in tumultum essent ac Romani 454 jugi vincula perrupissent. Etenim in rebellionem proruperant quotquot Longobardia ac Calabrian sedes macti crant, inde rebellandi orfa fiducia, quod ab augusta procul urbe dissili erant. Idcirco cum novis assidue rebus studereni aliique alias deficerent, eo contumaciæ evaserant ut et cum Agarenis fœdus percuterent, urbesque et arces et oppida ferro ignique vastarent. Quin et Neapolitani a Christi delapsi servitute, quæ servorum sunt opera facturos se polliciti, in apertam versi defectionem erant. Ne ergo plebs in seditionem acta atque rebellis majorem in modum arrogantia insolesceret, tanquam gentium potita quæ Romanæ ditionis essent, haud ferens Porphyrogennetus, ex Thracia aç Macedonia conductis copiis illorum ultor accedit, armataque classe cum igne Græco horum temeritatem ac insaniam coinprimit. Terra nanque marique Marianus patricius Argyrus cum Romano exercitu Neapolim adortus, quae quidem ad terram posita erant, cuncta igni succendit; quotquot autem exitos erant versus mare, occlusit. fine adeo undique obscpti oppidani, fameque et captivitate pressi atque humili sensu effecti, supplicationis ergo ad Constantinum imperatorem mittentes, qualem prius Romanis fascibus subjectionem fecerunt. ll ipsum et p Longobardi ac Calabri præstiterunt. Quamobrem etiam barbari Siculi pacis fœdera inierunt. 51. Sed et bellum Africanum mirari subit. Mos conserta acie, et 455 ubi ad mianus ventum essel, concurrente utrinque classe, exorto vento valido, qui quidem nobis quasi socius ac belli adjutor flaret, hostibus vero obsisteret eisque compugnaret, victi barbari sunt ac cum navibus et armis omnique apparatu maris profundo mersi. Ac vero illis præfectus ameras pacis fœdera cum im80 fort. Combef. margo.

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. peratore poscebat. Neque lui solum subjectionem imperatori prolitebantur, sed et Galliam incolentes cum omni familia, barbari, benevolos se erga imperatorem in Porphyra natum exhibebant, donisque magnifcis ambitiosi ad imperatorem legatos cum obsidibus mittebant; cunctosque Porphyrogenneti fortuna ad servitulem præstandam jugumque subeundum cogelmat. 32. Ægypti autein ameras audita Romanorum ingenti victoria ac navali pugna ingdeliumque strage, amicarum statim litterarum oficia pugnandli ardore cohibito fœdus pollicetur. Persidis autem ameras, qui varie in Romanas acies incurrens diversis congressibus atque præliis victuş fuerat se proligatus, instaurato charitatis vinculo imperatori conciliatur. Ad quem etiam imperator obsides miuit; qui cum ad Cyri terram illam venissent, πpostoli Thomæ sepulcrum venerati sunt ac erosculati, missasque ab imperatore regia manifccntin lampadas ad illud accenderunt, pretiosorumque lapidum ac margaritarum mercatura facta 456 reaç dicrunt. Tanta ením cum aliis magnis dotibus ac virtutibus imperator gratia pollebat, ut semper alia ex aliis colligeret et acervaret, inque augustiorem ipse cultum amore digna et admiratione trangferrel. 33. Igitur opera pretium est ut et de triclinio Aureo disseramus. Hoc nempe industriosissimus princeps multis foribus varium suaveque olens rosetum reddidit, cum varii coloris flores subtilissimique operis tessellatum opus recens enatorumi florum colores totos refunderet. Hi porro medii inter sinuosos plexus conclusi, ipsaque compositione efformati, incomparabilem præferunt venustateın. Triclinium argento coronavit, inque orbis canthique morem illo circumducto ambiens insatiabiles ex aspectu delicias videntibus facit. 34. Cives imperator ut ipsa sua charissima pignora iisque amplius diligebat, longeque eos pluris faciebat. Ex illis eorum qui ingenui essent atque mobiles delectum habebat; atque alios quidem dignitatum titulis oruabat, alios magnifice donabat sibique contubernales ac domesticos allegebat, tantæque illius benevolentia lenocinio majorem illis amoris sui flammam excitabat; quos adeo ingenti satellitum custodumque ac servatorum agmini præelabebat, velut scilicet fideles herique ac domini amantes, quique suæ ipsorum saluti imperatoris incolumitatem præferrent. 35. Brumalii autem Porphyrogenneti convivium atque epulas opera pretium ut exponamus. Quod enim veterum jam imperatorum moribus 457 receptuin erat, etiam Porphyrogennetus opere implevit. Diem enim cui nominis ejus initialis lit tera K addicta est, celeberrima festivitatis sibi loco ducens, ingenti celebrandam conventu indiceλε'. [P. bat. Lautissimis enim largissimisque dapibus so lego Combef.

natum omnem excipiens, beneficentiae majoris muneribus festivitatis lætitiam ac splendorem multis partibus cumulibat, sericarum vestium ac pretextatum abunde largitione, vi magnæ pecuni et innumerabilis, purpurissarumque vestium ac trabearum, ludicarum arborum, quas nemo audierat unquam aut viderat, fragrantia recreans. 36. Musicam norunt omnes divinum esse inventum exque hominis genio ac illi conducens. Quid igitur religiosus et magnificentissimus Constantinus? llanc colebat, nec per eam divinum numen canticis celebrare cessabal. Inde læti conventus splendorem habebant martyrumque solemnia illustriora erant, sanctorum denique pastorum doctoruinque memoriæ novo velut fulgore radiabant. Tantis enim vir gratiis plenus erat, ut cantorum choros cogeret eisque duces adscisceret, ipse prior omnibus cum eis versans audiensque pallentes, atque inde gaudens animumque exhilarans. 37. Sic dilexit ut nemo alius ante cun delium, clarissimaque prosecutus memoria est atque coluit præclaram Chrysostomi indolem, verborum circuitionumque laudans compositionem, circulorumque et euthymematum uno ordine digestam seriem, quibus splendide ac magnifice poenitentia exornavit praconem. 458 58. Romanum autem imperatorem Glium suum sie amavit atque dilexit ut hac eum parte nemo æquaverit. Præ omnibus vero hortabatur ut pic ac religiose Deum coleret; unique doctrinam et mores docebat incessumque et risum et habitum, et, ut pro regia majestate in solio sedere ac starc eum deceret, informabat. Quamobrem etiam divinis apparitionibus dignus habitus Constantinus filio vaticinabatur ac quasi ex oraculo aiebat: Hæc si servaveris, in longos annos imperii Romani scepira moderaberis. 39. Uxorem Romano Alio suo locavit nobilissima ortam prosapia, pulchram corpore, facie venustam, castain animo ac omni morum honestate præditam, Anastasiam nomine, Crateri filiam; cui et a Porphyrogenneto inditum Theophanonis nomen, plane merit», velut scilicet ei que ex Deo ejusque munere (hoc ipsim sonante vocabulo) enituisset alque clecta esset. Positus nuptialis thalamus peractaque celebritas in admirabili Justiniani Rhinotmeti triclinio. Hinc jucunditas gaudiique lux Porphyrogenneto circumfusa cum Helena Augusta, quod talem sicque ab avis nobilem puellam filio sponsam dare licuisset. 40. Porro cum Helena Augusta morbo conficeretur eoque gravi conflictaretur, benignissimus imperator nihil de suo in eam affectu amorisque vi remisit, scd quidquid illi in votis crat, lubens implebat. Rogabat namque Augusta ut in domo hospitali senibusque alendis ac confovendis in veteri Petrio (quod Helenæ nuncupatur) recens ab ipsa exstructo 459 imperatoris munificentia suburbana constituerentur, hineque ejus authentica

LIB. VI. -- CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. +, cxpedirentur diplomata ac reditus assignarentur, quæ omnia Porphyrogennetus gaudens ketusque implevit. Vidisses eam animo et corpore gaudere atque lætari, ea scilicet ra ione quod imperator jinmenso ipsam amore prosequeretur profusisque largitionibus ipsi obsequeretur. Faciebat ad gaudii cumulum, quod Romanum filium suum imperialibus infulis videbat sublimatumi; quod item filias Zoen et Theodoram et Agathain secum versantes unaque cum ipsa ac Constantino patre lætantes cernebat. Nam et ipse eas colebat ac diligebat, præcipue vero Agatham observabat, quod indefessa sollicitudine sedulaque patri, cum ægra valetudino uteretur, inserviret; ejusque imperator opera bis qui a secretis erant ac magistratu præerant· senatumque gerebant præestanda munera significaret. Videbaturque interpretis rationem habere; nec videbatur solum, sed et exploratum erat, ejusque re ipsa munia partesque explebat. [P. 41. Quod autem magister ac scholarum domesticus Bardas Phocas viribus destituebatur, jamqne effeta erat ætate ac gravi senectute, eum Porphyrogennetus officio movens ejus loco domesticum preficit Nicephorum patricium ac ducem Asiatico rum ejusdein Glium charissimum, virum scilicet multis diversisque præliis re præclare gesta spectabilem belloque fortissimum habitum. Is suavi blandoque alloquio ordines componens adversus liastes Agarenos signa movebat, ea felicitate ut nihil non auderent, ac velut in patrio sulo in hostium agris stativa habere non 460 abnuerent, ac neque latitarent aut baccharentur vel (ut ante sueverant) pedem referrent, aut deserta militia ad propria redirent, sed omnes vivido impetu scutis muniti hastisque pugnantes in hostes irruerent ac Agarenos penitus profligarent. Eratque videre rem stupendam omnique majorem admiratione, Nicepho rum victorem acies et turmas cuneosque impii Chanbade concidere atque fundere, praeclarique victoris ac pugilis fortunam cunctos suspicere ac magnifice clferre, quippe cum urbes oppidlaque et vicos et arces subjectis flammis combureret, captivosque duceret, ac foederatos Romano imperio offerret. Porro ad Guelem Constantinum reversus ab expeditione easdem laudes honoresque ab co conserutus est, quibus priscis temporibus veteris Rome imperatores prætoresque triumphi ritu donalantur. 42. Operam dedit imperator Constantinus ne ullum paternorum ædificiorum ruinam faceret. In his magnum ipsum balneum, quod Leo ejus pater in Marinæ ædibus vastissimum sanc reique Roman:e miraculum struxerat, cum prius neglectuni fuisset, coque neglectu sartumque tectum servandi incuria ornatum opinem ac quidquid decoris erat amisisset, prorsusque deformatum esset, nec in eo præter rudera ac fundanicnta quidquam aliud exstaret, Constantinus hic, qui paternis æque ac suis operibus gloriaretur ac delectaretur, instaurandum constituit, ita rursus reparans ut non modo priorem

oruatum referret, sed et structura magnidi centia vinceret, undique illi ornatu quæsito pri stinaque lavantibus reddita voluptate. Que res tum extraneis admirationem facit, tum civibus ac inquilinis stuporem injicit. 43. Constantinus porro imperator Theodorum patricium Belonam nuncupatum præfectum urbisque parentem præſicit, virum scilicet idoneum et eruditum, jurisque peritia ac nobili indole ingenioque egregie præditum, quique rei civilis cura, recta ordinis constitutione jurisque dicundi æquitate judicio contendentibus spontaneam escam ministraret. 44. Basilium vero patricium sacri cubiculi præfectum (accubitorem vocant) Porphyrogennetus adversus impium Chambadam cum exercitu militumque valida manu atque armorum ingenti apparatu mittit. Ac sane divinis munitus illius consiliis, regia Byzantioque profectus, ad infidelium Christumque negantium fines applicat; ac primum quidem Samosatam expugnat, urbem olim a Syris exstructam atque ad Euphratis ripam positam, præsidio firmam tutamque, populi multitudine confertam multisque divitiis locupletissimam. Adversum hanc belli iucumbebat moles, ipsumque barbarorum ducem. Porro barbaṛi innata elati superbia certam sibi de Romanis pollicebantur victoriam, iisque infreinebant. At ubi collatis signis pugna cominus conserta est, ne impetum quideni sustinere valentes in fugam versi, quo cuique liceτει res suas in tuto ponere, eo cortabant evadere. Hinc victor Romanus miles mortuis spolia detraDere, 462 eos qui vivi capri essent sub jugum mittere, amplissimasque manubias direpta urbe parare. Ducta hæc omnia in urbem ac triumphi specie per Circum traducta. 45. Ad hæc imperator Leonem patricium Bardæ Phocæ filium magistrum, vice fratris sui Nicephori, Asiaticis legionibus ducem præficit, virum sane optimum ac strenuum adversusque Agarenos ac imperii hostes bellicosissimum. Eratque videre germanos Christianorum præsidio decertantes præliaque moventes, factaque in hostes impressione corum stragem dantes et jugulantes atque cædentes, cum illi eorum impetum non ferrent. 46. Sub id tempus haud longe ab æde S. Thomæ Sacra ingens formidolosumque excitatum incendium, ſta nimirum ut quæ ad portam Ferream tendit porticus igne absumpta sit. Ac imperator, pro summa sua benignitate, ac quel cives ut clarissima pignora sic diligebat illorunique rebus paterae prospiciebat, cunctos consolatus est instauratis corum æılibus, quas vorax flamma absumpserat; tautaque illa humanitate deliniti cives imperato rem velut fere deum alterum ac beneficum parenteni laudibus celebrabant, gratiasque agebant. 67. Turcis purro, expeditione adversus Romanos Combef.

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. suscepta, ad ipsam usque urbem per diem festum [P. Pascha excurrentibus, Thracesque, quotquot in cos incurrebant, captivos ducentibus, multamque pr edam 463 abigentibus, mox inperator Pathum Argyrum patricium ac excubitorum domesticum cum sua légione ducisque bucclariorum et Opsic i ac Thracesiorum misit, qui trajicientes e vestigio eos insequerentur. Quamobrem Den acceptis Poro phyrogenneti communiti precibus, facta noctu in hostem impressione corum late stragem dederunt. Expugnatis illorum castris praeda recepta atque captivi. Turci vero ingenti ea cládé äc fuga con fusi ad sua revèrsi sunt. 48. Opere pretium vero ut et tremendum ex Deo ostensum signum ac Constantini Porphyrogen neti migrationis praenuntium exponamnus. Aiunt namque in illius ortu stellam conelem splendidam ad dies quadraginta luxisse; nuncque iterum sub morbi tempus vitæque exitum stellam in cœlo apparuisse turbido atque obscuro jubare, inque dios multos conspicuam fuisse, hoc nempe præsignantern, Constantinum Porphyrogennetum potiore virtute ac numine conditum esse. Sicque se rem babere viri plures probi novere, ac miraculum ad eos qui nescirent transmisere, ita ut etiam elementa Porphyrogenneti finem pari luctu prosequerentur. 49. Veriun quanquam pleraque imperatoris ge sta animum fugiunt, ubi unum boc extremum suiperius dictis adjecero, orationi finem imponam. Incesserat imperatorem cupido ingensque desiderium petendi Olympum montem, et ut sanctos Patres illic degentes inviseret, seque venerabilium 464 prccum illorum amplo commeatu communiret, nec non ut locorum mutatione auraque leniore ægræ valetudini remedium quæreret. Mussitabat enim in eo occulta quædam ægritudo, cujus etiam curandæ causa medicorum se curæ addixerat ac ad Olympuin exire maxime opus habebat. Hoc desiderio ac amore captus confestim prætoriam minorem celocem conscendit, venitque ad Bithynorum fines; et ad Prietum (Prænetus locus vocatus est ab indigenis, eam nactus appellatinnem a quodam Bithynorum tutelari deo), inde Nicæam applicat, urbem olim opulentam ac incolis confertam. Tum ad monasterium venit, quod ad montis ascensum situm est ac Athenogeni martyri illic cultum habenti sacrum est. Ibi loci præpositus illius patris diploma rubrica consignatum imperatori ostendit. Aiunt enim pie recordationis Leonem imperatorem illac transeuntem, atque ad Οlympi verticem iter habcnten, ut a Deo filium imperii læredem vocis impetraret, a monasterii tune præfecto Petro nomine audivisse fore ut fìlium imperii successorem susciperet, et ut is idem sub vita exitum Olympum pariter peteret. Itaque Porphyrogennetus, propria patris sui agnita scriplura, verain esse ait monachi vaticinationems

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. P 52. Helena porro Augusta cum lilieris Basilioqne patricio et sacri cubiculi præfecto nec non cubiculariis, ubi imperatorem Constantinum animam agentem ac jam linqui viderunt. lecto circumfusi, immenso fetu 467 ac ejulatu lacrymas liliantes, herum talem ac dominum deplangebant ac lamentabantur; nihilque inde majoris frugis consecuti sunt quam ut mutis inanibusque lacrymis imperatoris corpus illud funusque prolucrent. Hinc inde itaque, ejus lectum utrisque ambientibus mul toque gemitu deplangentibus, cum prorsus in extremis esset dulcis ac locuples munerator Constantinus, astiterunt sanctorum justorumque et monachorum atque martyrum ac bierarcharum chori, suumque ille sanctum spiritum angclicis manibus commendavit; citiusque abstergentes in Novemdecim accubituum exposuerunt; psalmisque ei delungentes confestim eduxerunt, ac in Chalce deposito supremum urbis episcopus et sacerdotes et magistri et patricii omnisque senatus osculum dederunt ac consalutarunt. Tum ex more magister caremoniarum alla voce atque clamore, Egredere, imperator; vota! le rex regum et Dominus dominantium; plebisque sublato clamore et gemitu longeque lugubri voce, ac cum tertio, quem dixi, inceptor pronuntiasset, confestim tollentes imperatorem e regiis ædibus eduxerunt, publicaque vehentes ad SS. Apostolorum detulerunt, pompam co mitante universo senatu, ac funebribus canticis magnifice viri exitum exornante. 55. Quid vero attinet populi civiumque multitado quanta confluxerit narrare? cum alii e sublimi regium illud tabernaculum aspectarent alii e vicino obiter cernerent, alii e domorum altis cœnaculis 468 tantisper prospicientes in feralem lectulum oculos superne conjicerent, aiii secum ipsi taciteque lugerent, ac cordis suspiriis quaterentur, alii gemnitibus dilacerarentur, nonnulli altius quis ritarentur, plangendo ac deflendo commune infortunium, alii ubertim torrentis instar lacrymas funderent, auroque compactam sandapilam illam largiore fletu aspergerent ac perfunderent. Ubi ad SS. Apostolorum venerandam ædem venerunt. sicque pompa elatum imperatoris funus in illud intulerunt, Basilius patricius ac sacri cubiculi prefectus suis ipse manibus, uti moris est defunctis, sanctissimum ejus cadaver linteis iustitisque conτolvens, tumuloque seu urna rite parata ac composita cum Leone ejus patre imperatore in monumento condidit, ita sane ut unionem cum patre ac charitatem nec post mortem ac sepulturam charissima proles aversata sit. 54. Erat Constantinus Porphyrogennetus imperator procera statura, candido lactis instar colore, pulchris oculis ac gratiosis, aquiliuus seu adunco naso, lata fronte, roseus, ollongo collo, recta corporis statura velut cypressus, latis Irumeris, probis cf. p. 1997 UNIVERSITY OF MILKIVAN IIDAMHIPS.

2. Michael autem e Papiæ custodia eductus, adhuc pedies ferro vinctus cum esset (quod scilicet clavis, quæ apud Leonem servabatur, ut magis vincto caveret, necdum inventa erat), in regio throno consedit omniumque qui tum in palatio aderant vocibus imperator salutatus est ac adoratus. Jam vero circiter meridiem fama ubique sparsa, cum vix malleo compedes diflissi essent; illotis manibus, nullo Dei metu in animum assumpto, nec ullo alio defunctas honești officio, ad divinum magnumque templum processit, id satagens ut ex patriarchæ manu coronam consequeretur totiusque populi volis ac vocibus imperator salutaretur, corum duntaxat præsidio munitus valloque septus, qui una secum necis socii ac conjurati fuissent. Ceterum amboruin quis merito inauspicatam hic miretur mensem, Leonis, " quod sic nullum ex tot assentatoribus amicisque tunc auxilium opemque ferentem babuerit, cum omnes serpentum inore in suas se latebras ac foramina abdidissent, Michaelis vero interritum adversus onnes cruentumque auimun, cum non 52 vclut carnifex (quod enim evenerat, divinæ providentiæ cuncta gubernamtis exstiterat), sed tanquam victor coronatus per plateam transiret, cum magis erubescendum lagendumque foret, non quod juste, digoun qui effunderetur, sanguinem effudisset (quanquam ne hoe quidem in iis habendum quæ laudemn merentur), sed quod non in cædium loco, sed in divino mundoque, et in quo Domini duntaxat expiationem quotidie funditur. sanguis ad nostrorum delictorum scelerumque Verum ad ejus patriam recurrat narratio, eum medium assumens, cujus se res exsequi profitetur. Tulit hunc Phrygiæ superioris civitas, dicta Amorium. In ea Judæorum eorumque quos Athinganos vocant frequens semper multitudo consedit. Se‹ et alia quædam hæresis, ex aliorum cum aliis societate jugique consuetudine, nova prorsus exque novis et inauditis decretis conflata emersit, cujus ipse quoque Michael accepta a majoribus superstitione particeps fuit. Secta hæc divinum quidem lavaerum ut salutare et a suis explorato agnitum probatumque, eos qui initientur, percipere sinit: in reliquo autem omnia, præter unam circumcisionem, ex legis Mosaicæ ritu servat. Quisquis bac secta est initiatus, præceptorem ac velut præfectum Hebræum quemdam sive Hebræam divini prorsus expertem baptismatis domi habet, cui non solum ea quæ ad animum ac salutem spectant,sed et rei familiaris administrationem conunillat domuique ac substantiæ eum præficiat. 43 [lac a puero Michael institutus ejusque primum documentis imbutus, ne sic quidem quæ primo insederat opinionem puram retinuit, sed velut pravæ religionis nothæque colluvies, tum eam ipsam paulo post adulteravit, tum Christianam ac Judaicam spuriis alits adjunctis polluit. Hactenus quidem illanı sequebatur inque virilem provehebat atatem, agreκι [P.

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. los una surgentes habens. Quinimo quorum disciplina hæreret ac quos pueritia institutores haberet, corum congrua moribus studia condiscens grandescebat, quibus haud raro, etsi jam imperii nactus infulas, magis sibi placere ac gloriari videbatur quam ipso diademate. Eam autem qua rationem excolit scientiam et eruditionem, seu litteras quibus evertenda essent illius problemata, ac quibus suaderi licebat atque doceri hand sequendam suam illam hæresim ac superstitionem, tum est aspernatus, tum ex sno dolose animo ablegavit. Quanquam ei licebat tum sua colere tum nostra poterat adversum tantum sapientissimorum viroαὐτῷ· stes mores ac inscitiam hand secus ac vitis malleo non aspernari,. quando nec certamini par videri rum, slate ac numero longe praestantem, chorum. 4. Enimvero sua illa colebat plurisque faciebat. Εjus vero fere generis ermt, nempe suum recens natarum vaticinari ac conjicere quæ pingues plenaque ac adulta corporis mole, quæve contra exiJes ac macilentæ essent futuræ; prope equos calcitrones scire stare, asinos vero calce petentes quam procul scite ingeniosoque propellere; acri judicio 4. de mulis censere, inque illis discernere qui oneribus convehendis idonei, qui sessori ap. tiores leniorique indole ipsum nullo excutiant consternati pavore; sed et equos ex primo ipso oculorum conjectu dignoscere, qui ad cursum robusti atque celeres, quique in præliis fortes ac laboris patientes perstituri essent. Ores quoque et boves quænam fecundæ ac quæ ex indole lactis large copiam naclæ. Scire denique, tametsi nullum balatum mugitumve tam matres quam recens nati fetus ediderint, quæ cujusque proles exsistant. Hæc ejus primæ ætatis (sed et extreme dicam) studia ac honestamenta. [P. 5. Cum autem pauperem tolerando vitam adolescentiæ jam annos prope excessisset, omnique demum arte atque opera eam a se amoliri studeret, ac quandoque suum ille ducem adiisset, tumque se illi subverecunde ostenderet, tum vero, qua erat balbutienti ac præpedita voce, eumdem con pellaret, Allinganus quidam duci notus ac familiaris lunc ipsum Michaelem aliumque quemdam brevi post clarissimos fore prædixit, ac Michaelem non in longum tempus imperio esse potiturum. Eo vaticinio incensus animo prætor, ac velut futurum jam coram legeret ac decerperet, occasionem quam semel lapsam haud facile rursus assequi possis, in longiores moras nullatenus ablegandam putavit. Statim ergo expeditur mensa, cunctisque aliis neglectis hos ambos in convivium adhibet. Tum vero incalescente 45 mero dux adductas filias eis in sponsas tradit sibique generos facit. Ac primum quidem rei novitate inauditaque benevolentia in stuporem agit, ita ut vos ipsa illos deficeret: postea tamen et ipsi probant ac assentiuntur, deum forte rati, non hominem, qui sic demereretur. P. cf. extr. Cedrenus

[P. dicitur: Ex semetipsis regnaverunt, sed non per 6. Subjici quidem multa arti divinandi, avium volatos, graum agmina, omnis generis corporum extispicia et dissectiones, ne unus ipse ac exiguus adversus multos contentiosius agam, haud multum abauerim. Sic autem exerceri ut munda sit nibilque per eam dæmonibus obsequii præstetur, qui procul a Deo hominen abigere studeant, nec ego dixerim, nec eorum putem aliquis qui recte sentiaut, cum et eos qui haud sincerum purumque vitæ genus consectentur, sed illaudabile ac illiberale, ejus perfecte adeptos scientiam audiverimus. Quorsum haec a me modo mota quæstio est? Nempe ne quis homines illis studiis deditos ejusmodi aliquid divino afflatu loqui existimet, aut Deum pravæ eorum voluntatis faciat auctorem, vel, quod idem sit, etiam imperii; neque hos qui se istis dediderint viros frugi ac prudentes credat, cum multos quotidie exitus fallat, sibique inde ipsi interitum consciscant: sed culpam omnem in malorum auctorem serpentein conferat, qui orbem perambulans sibique idonea nactus organa non in uno duntaxat aut altero homine imperii ac tyrannidis jacit semina, sed in multis; hosque subornans et instigans, ut adoriantur populosque evertant ac bella civilia condent, 46 illis auctor exsistit, haud fere aliter ac eacus, qui sape lapides mittat: plures enim petendo forte contingat ut et non videns, ipsum quem animo me ditatur, tandem aliquando assequatur ac feriat. Hæc itaque nobis extra historiæ filum, ne quis actus ejusmodi in ipsum Numen referat, aut sane scelerum ipsa magnitudine illustriora imperia ei tribuat, illa præsertim fultus auctoritate, qua mec. 7. Michael ergo hanc vatis illius Athingani vocem tanquam divinum oraculum auribus hauriens, ac rursus scro tandem Philomeliensis monachi, quam superius retuli, prædictionem recolens, majori audacia impudentiaque Leonis cædem imple vit; rarsumque perpetrato facinore citius quam pro honesti rectique ratione ad divinum templum, pari Hidem procacia audaciaque, processit, male 80 erga eum qui prior beneficio demeruerat (Bardanium scilicet) gerens, pejusque ei qui beneficii secundas in eum partes impleverat (id est Lenui, qui et ejus filium e sacro baptismate adoptaverat) hominum ingratissimus vices reddens. Caterum pore tionem quamdam ex publicatis Leonis bunis subducit, quam illius liberis matrique ac uxori utendam decernit; quosdam quoque illius servos, etsi non omnes, eis in obsequium donavit. Ac matri quidem atque uxori jussum ut in monasterio, quod Dominorum vocant, libere suique juris agerent: liberis autem masculis, uti dictum est, præceptum & ut Proten insulam tenerent. Quo etiam loco Constantinus, qui mutato nomine Basilius dictus fuerat, cum excisis virilibus vocis usum amisisset, ejus impedimento solvi a Deo votis exorabat linguamque € Ose. viii, 4.

MICHAEL AMORIENSIS. rursus sonoram restitui; quin et Gregorium Thec logum interpellabat, cujus imago quodam ibi loco erecta erat. Annuit sanctus, ac sancto luminum die supplicationem exaudit. Videt enim divinam illam imaginem dilaculo sese alloquentem, atque dicentem: Gereum accipe et lege. ille ut morem gereret, ingressus legit clara altaque voce ejus in eam diein orationis exordium, Rursus Jesus meus. Hinc itaque eoque miraculo, quam patre auctore impietatem acceperat inque sacras imagines improbam mentem, exsecrandi nullum deinceps finem fecit, inque sanam translatus mentem sanctorum penicillo ac coloribus expressas figuras vencratione amplecti non cessabat. Verum hæc sero tandem nec nisi post longum tempus ita evenerunt. 8. Cum jam itaque Michael imperio potitus esset suoque illud nutu moderaretur, scribit per epistolam beatus Nicephorus, rogans instaurari fdem, et ut denuo sacris imaginibus sua veneratio cultusque adhiberetur. Ad quem Michael: Non veni, inquit, ut in dogmatis ac fide aliquid innovarem, neque ut eorum quæ jam tradita sunt ac explorala quidpiam exagitarem ac everterem. Quisque igitur quod visum fuerit sibique arriserit, secure facial, nikil inde sibi laborum timens, nihil 48 quod molestiam faciat. Non tamen in finem usque hujus tenax propositi fuit, qui ne a principio quidem verus Christianus exstiterit: sed quanto magis compos imperii debat, tanto mala indole ac savissima adversus Christianos genusque suumn bellum acrius excitavit, modo quidem monachos despucus omnisque generis diris suppliciis torquens, aliasque ex aliis pœnas excogitans, modo alios fideles virosque religiosos in carcerem trudeus ac cxsilio relegans. Hinc quoque Methodium, qui brevi post patriarcha len sedem adeptus est, Euthymiumque tunc tempo ris Sardensium antistitem, quod ejus voluntati morem non gererent nec ut sacrarum imaginum cultum negarent adduci se paterentur, urbe ejecit. Ac quidem sanctum Methodium custodiæ tradit in Andreæ apostoli insula, quæ est prope Acritam beatum autem Euthymium per filium suum Theophilum taureis dire cæsum occidit. Quantum autern Dei bareditatem premebat aprique in morem de pascebatur, tanto Judæos vectigalium ac præstationum onere levabat, quos supra cmnes mortales præcipue amabat atque colebat. Cumque pictores pulcherrima corporis, quæ penicillo manuque pictis coloribus imitentur, sibi proponant, hic CoproDymi vitam ceu exemplum quoddam formamque propositam habens accuratissime eum reddere satagebat; quamobrem etiam ad summam impietatis arcem evadit. Modo Sabbatis jejunandum sanciebat, modo adversus divinos prophetas linguam acuebat; ac tum futuræ resurrectioni, tum 49 bonis illam comitantibus Adem detrahebat. Non esse prorsus diabolum, ut quemn Moses non tradiderit, aflirmabat. Fornicationem amplexabatur, ac solum, qui est super omnia, Deum juramentis adhibendum

statuit. Judam petulca ac efreni lingua beatis ac censebat; salutaris Paschæ festum cavillabatur, tanquam male nec legitimo tempore celebraretur. Græcanicam ac sæcularem eruditionem seu disciplinam despuens, nostram quoque ac divinam sic aspernabatur ut nec pueros illa imbui sineret, ne quis aliquando illius inscitiæ resistere posset eumve coarguere, neve rursus disciplina adjuti oculorum linguaque velocitate in legendo ejus rei palmain ci præriperent. Adeo enim in componendis litteris legendisque syllabis tardus erat, ut librum quis alius facilius percurreret quam sui nominis elementa præ mentis tarditate is recenseret. Verum hæc missa sunto ut quæ viri sancti cjus ætatis palam \ exagitaverint: exstant cnim libri ejus notantes ac traducentes dedecora. Nos vero reliquam bistoriam prosequamur, ac que mala pepererit illius impietas videantus. 9. Per huc tempus bellum civile ab Oriente inceptum omnis generis malis Romanum orbem implevit, intraque angustias brevemque numerum, cum ingenti fusun copia esset, mortalium genus coegit, 50 nempe armata patrum in filios dextera, fratrumque in fratres codem fusos utero, fidi denique ac præstantis amici in eum qui ipse vel maxime amicitiæ jura sancta vellet. Horum malorum inceptor auctorque Thomas, de quo duplex fertur opinio. Nam cum simus homines, audituque duntaxat accepta, non ipsis oculis usurpata, post rouga adeo tempora habeamus ejuscemodi historiæ monumenta, ut in omnibus sartam tectam veritatem servemus, necesse est sic vel sic aliis aliisque tradita (alios scilicet aliosque rumores) conscribere; quæ plane ambiguitas ac error buic, quod tractamus, nihil officit argumento: imo inde futurum ut veritas certioribus nobis momentis nitatur, quam his qui semper digladiantur siene vel sic sese res habuerit. Fores quidem id optimum, ut et nos homines nuda veritate nulloque involucro omnia perspecta baberemus: quia vero quod longum effluxit tempus, ceu quoddam interjectum velum, debiliorem nostram cognitionem facit, operæ pretium sit ut famæ obsequentes ac conjecturæ vel tenui saltem radio res in lucem producamus el non penitus oblivionis vortice mergendas tradamus. 10. Una eaque prima opinio, in quam et ego manibus pedibusque eo, scriptis quibusdam monumentis facientibus fidem, hæc est, nempe ortum Thomam ex obscuris tenuibusque parentibus, ad hæc Sclavorum satis prosapia, qui sæpius in Oriente et Asia cohæserunt. Agre itaque pauperem vilani sustentans fortunarumque aliquid quæsiturus, relicta 51 patria Cpolim venit. Ubi viro cuidam ordinis senatorii adberens, ejusque addictus obsequiis ac minister effectus, co libidinis ac fœditatis processit ut et heri cubile torumque polluere conatus sit. Qua re detecta cum probrum ingens ferre

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS, non posset ac præterea paeuas talia facinora no lientibus constitutas metueret, ad Agarenos profugit; quibus cum se satis multorum jam annoruin periculo (annos enim quinque supra viginti exege rat) actum ex morum convenientia, tum ex Christi Dei nostri ejurata fide probasset, militari cohorti ab eis præficitur ac contra Christianos armatur, robustissima manu Romanum imperium illorum se ditionis facturum pollicitus. Ac ne quis illi apud Romanos negotium faciat, sed ei potius cuncti adjungantur suoque periculo tutandum eum suscipiant, esse sc Constantinum Irenes filium manifestat ac fama vulgat, quem dementia morumque crudelitas nna cum imperio luminibus quoque olim privaverat, quique tunc etiam in humanis esse desierat. Quia vero cum actionum magnitudo, tum quæ eum pascebant spes, rerum quemdam ac negotiorum socium exigebant (non enim aliter se terræ marique victorem fore arbitrabatur), extraneum quemdam sibi filium adoptat, hominem scilicet qui totius corporis conformatione mentis vecordiam proleret. Huic quoque pares pro expeditione copias assignat, ac Constantii indito nomine ex sua quemque parte Romanam ditionem 52 populari ac incursaru jubet. Leo Armenius rei publicæ habenas tunc moderabatur, sub imperii sui extrema tempora. Is parum validis adversus illum conflatis copiis, suis quidem cladis auctor fuit, ut qui primo hostium incursu terga dederint, illum vero audaciorem fecit ac majora quum pro sui ratione sapere iunpulit. Prima hæc est longeque celebris ac vulgata primi ejus motus ac defectionis narratio. 11. Altera hunc Thomam eum esse afirmat, nulla nominis diversitate, qui in Bardanii quondamn familia fuerat ac quem Leo imperator creatus honoribus auxerat. Is tunc foederatorum agniini præ positus in Orientalium themate degebat. Ubi itaque Michaelein a Leone paulo ante sublatum audiit, ejus ulturus nanes, simul vero etiam iras ille suas exsatiaturus (uam ab adolescentia haud salis ei cum Michaele convenerat), simul quoque Philomeliensis monachi de se vaticinia timens, in eum movet, nec vero modicis copiis ac imbellibus, sed ingentibus virilique fortitudine ac vegeta robure instructo exercitu, cum nulla aetas ad arma idonea desideraretur. Alioqui enim etiam Michael cunclis fere odio habebatur, tum quod Allinganorum nefandæ la resis, uti dictum est, commercio pollutus esset, tum quod balbutientis linguæ vitio laborans imbellis mollisque nomen haberet; tum etiam quol non minus animo quam lingua impeditus esset, homo scilicet perversis moribus, exsecration: 53 erat ac vulgo molestus putabatur. Thomas vero quanquam crure oblæso ac genere barbarns erat, canitie tamen venerabilis, magisque a cunctis ama batur, quod nempe ad congressum facilis atque urbanus erat; quas utique dotes ordinibus gratissiVARIE LECTIONES.

[P. mas a puero jam sibi aseiverat, corporisque robore mulli cedebat. Itaque publicorum vectigalium exactoribus in suas partes adductis, vulgusque magnificis largitionibus sibi demereri studens, clarus ex tenui obscuroque evasit exque manu minima magnus. Alios verborum lenocinio amicitiæque quadam specie sibi conciliabat, quotquot nimirum novarum rerum divitiarumque amor incesserat; alios vi ac renitente animo, quos bellorum civilium mala jam doctos periculo non latebant. Eo initio ereperunt bella civilia, instarque Niliacorum calaractarum aperta, non aqua, sed cruore terram large irrigarunt. Hinc servi adversus heros, miles stationarius adversus cohortalem, centurio adversus exercitus ducem cruento ferro dextras armaverunt. Hactenusque omnis Asia malis obruta dirum gemebat. Civitatum Asiæ integræ, ac quantæ erant, exterrente metu deditionem Thomæ faciebant; quæ autem imperatori fidem servantes diu sæpiusque restiterant, multis cædibus prædarumque vi ac direptionibus postmodum et ipsa collum submittcbant. Denique tota Asia in ejus partes concessit, exceptis duntaxat Catacyla Opsicii et Olbiano Armeniacorum ducibus. 54 fli duo soli in tanta exercitus ducum multitudine Michaeli palam fidem servavere. lucirco etiam Michael gratiam referens, quod ejus causam non prodidissent, nummi unius argentei in ærarium principis inferri soliti (ac fumarium tributum vocabatur ) veniam cis fecit. Nam cum alii omnes jampridem (ipsique perinde ac – cæteri) nummos duos miliarienses penderent, benevolentiæ memor unum illis remisit. 12. Ubi eo stata compositas Romanorum res Agareni didicerunt, gratissime plane ac prorsus jucunde habuerunt. Suam enim eam occasionem facientes, omnes secure provincias atque insulas nemine obsistente incursionibus vastare aggrediuntur. Quibus auditis Thomas, metuens ne quid sui rerum novarum molirentur et ab ipso deficerent, si ipse corum qui domi remanserant et reliqui Orientis nullam curam gereret, sed ipsorum tilios atque uxores diripi ducique in captivitatem sineret, opera pretium putavit hactenus Agarenorum impetum cohibere, objectoque illis copioso ἐκκαλέσαexercitu metum incutere, atque ad pacem veteratoria arte cogere. Resque adeo ex volo successit. Nam cum in regionem eorum irrupisset et Saraceni illius impetumn sustinere non possent, habito cum eis colloquio pacem componit sibique belli socios adjungit, hoc pactus eisque pollicitus, quod et superius diximus: proditurum nimirum Romanorum fines eorumque imperium illis subjecturum. Quocirca nec consilio suo frustratus est; quin et coronam, imperii 55 insigne, consequitur, et imperator ab Antiochenæ tunc Ecclesiæ præsule, Jacobo nominc, proclamatur. Cogitque ingentein exercituin, quin potius collatum accepit, ad corroborandum sibi imperium, nec ex illis duntaxat his aptior post locus.

LIB. II. — MICHAEL AMORIENSIS. Agarenis qui nobis vicini sunt et Gnitimi, verum eliam ea iis qui remotiora ac interiora colunt, Egyptiis scilicet, Indis, Persis, Assyriis, Armeniis, Chaldis, Iberis, Zechis, Cabiris, iisque omnibus qui Manetis doctrinam et opiniones sequuntur. Ris itaque omnilus velut Grmissimo præsidio munitus ac undique obseptus, optimum existimavit ut cum moribus etiam appellationem mutaret sibique filium, uti superius dictum est, adoptaret. 15. Irruit igitur omnem populans Orientem; se si qui ejus sponte partibus adjungi nollent, eos diripit. Michael bis auditis, majorem rebus rumo rem existimans, non justas gatis aut mole pares in eum copias mittit; quas Thomas prælio congressus cunctas delevit, partimque sitientis more velut haustum aquæ absorpsit, partim reliquis in fugam actis res suas amplius confirmavit. Adeoque naves biremes aliasque rotunday onerarias ad annonam et equos convehendos instruens, eo apparatu ipsam quoque imperatoriam classem in potestatem redigit, jubetque classem omnem ad Lesbum congregari. Jam porro ipse, cum a nullo superari posse videretur, Asiam omnem populatur. Octoginta namque hominum armatorum millia in exercitu habens, unoque verbo ac nutu 56 quo vellet educens, Abydum, inde trajecturus, petit. Quoniam vero in itinere omnia populatus, non modo humiliora oppida, sed et munitiora, in cinerem favillamque curta redegerat, unumque aliquod nobilius adhue reliquum ab ejusque illa direptione immune exstiterat, filio adoptivo adoriri illud jubet, cum ea parte exercitus cui præeral. 1s porro quibusdam demo num præstigiis elatus, exque vaticiniis animo tumens, istud pridie cunctis suis audientibus inclamaverat, dicens: certo quodam die solemni pompa urbem augustam se ingressurum esse. Tune itaque temere equitans in grave exitium misellus desiliit, Dum enim licentius vagatur nulloque suorum instructo ordine, eo quod castrum nudatum militibus existinaret, in Olbiani delapsus insidias statim caput amittit; quod exsectum Olbianus Michaeli imperatori mittit. Ille mox ejus patri, iter continue urgenti, ac quem nulla rerum difficultas ac molestia deterrerent, transmittit. Jam Thomas caput acceperat, cum nulla mora, ex maritimo oppide quod llorcosium vocant, captato tempore quo per coitum luna nullam lucem emittit, multiplici orɔ actaque in Thraciam exscendit. Ejus rei cura ante etiam trajectionem Michaelem sollicitum habebat unde et lustrata omni Thracia fortiore animo esse adversus desertorem hortabatur, et ut suis rebus usque ad sanguinem studerent; 57 quo nimirum nec imperatoris fidem violarent, nec virtutis suæ ar fortitudinis obliviscerentur. Cæterum imbecille quid visus vulgo ipse Michaelis conspectus. Quamobrem etiam illo in augustam urbem recepto, ipsa statim Thomæ sola præsentia tanta onines facilitate muVARIÆ LECTIONES.

tari contigit, ut nec verbis quidem illis induci opus fuerit, seque ultro ad expugnandam urbem augu stam ei socios adjunxerint. 14. Hæc citius quam par erat imperatori delata idcirco etiam exercitum ex residuis ex Asia, si qui jam suppetebant, nonnullasque copias Catacyla et Olbiani opera cogit, jam sibi de rerum summa periculum verti sentiens. At neque classis curam negligit, muitaque celeritate adversum hostem terra marique educit. In tantas autem angustias rerumque difficultates conjectus est, ut et ferream catenam ab arce ad appositum e regione oppidulum, ad hostem ab interiore muto arcendum, extenderit. Vivebat tunc in Scyro, quæ una est Cycladum insularum, vir quidam exsul, sæpius ducis exercitits functus munere, jamque infenso in Michaelem actus animo, Gregorius Pterotus nomine, Leonis impe ratoris consobrinus, haud ita pridem illo sublato relegatus eo quod silentium sibi imperare noluisset, sed præ fervore animi ac Levnis amore salutatum Michaelem ingressus multis eum conviciis aspersisset ac 58 cadem exprobrasset. Ad quem tune Michael: Novi, inquit, animi tui mæstitiæ pelagus ac tristitiue magnitudinem; jubensque patienter ferre quæ contigerant, post triduum in eam Cycladum insulam eum relegavit. Hunc belli socium ascitum Thomas duodecim millium terrestrium copiarum agnini præfecit. Classem quoque quam labuerat adornans, aliumque ei ducem praeficiens, anibos tanquam præcursores regiam Constantini urbem tentaturos præmittit, e re sua fore existi maus, si terra simul marique eam adoriretur. Iloc ubi sic gestum est, simulque navales ac terrestres copiæ ad Blachernarum sinum apparuerunt (nibil enim extenta ferrea catena impedimento fuit aut urbem javit), nibili illæ aut certe exigui momen i visæ sunt; uude nec dignum aliquid memoria gesserunt. Caterum Thomas ipse arielibus, testudinibus aliisque machinis, quibus muros concutiendos arbitrabatur, per quosdam eorum artifices collstructis, ad haec autem Anastasio quodam, qui ejurato monachi instituto paulo ante ad veteratoriam ac saecularem vitam transieral, atri coloris atque animi in filium adoptato et consorte tyrannidis renuntiato, ingentibus copiis numerosoque fretus exercitu, ad regiam urbem advectus est, ratus simul atque ad urbem accessisset, portas ipsi reseratum iri. Ubi autem nihil eventus ejus exspectationi respondit, 59 eorumque potius probris complnebatur ac maledictis, tum demum prætoríum tentorium vallumque ad Paulini ædes, ubi et venerabilium Anargyrorum delubrum palatii instar exstructum est, Axit muniilque. Destinata quoque parte exercitus omnem ad Euxinum usque Hierumque regionem atque his ulteriora oppida invasit, a: defectionem cogens, ne quem a tergo hostem pateretur. His ita ex animo constitutis, dum ap80

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. paratui castrisque componendis dies aliquot mit, velut e specula Michaelem videt belli signum in Blachernensi Deiparæ tecto defigere, atque inde vires adversus hostes deposcere silique corrogare, ejusque Glium Theophilum una cum sacro ordine urbis ambitum omnem atque mania circumire, ac tum vivificum crucis lignum tum intactæ Christi Dei nostri parentis vestem circumferre. Ea res ejus maxime spes dejecit, chamaeleontisque in morem cogitationum æstu varius ancepsque agebatur, siquidem illi non modo contra hostes visibiles sed et contra inaspectas quasdam fortitudines pugna conserenda erat. Sic itaque consilil incertus, etsi alioqui tot tantisque copiis fretus, earun indicem cogitationum Martis aleam fore decernit. Prima itaque diei insequentis luce dato classico suos castris educit; ac filio quidem terrestrem murum oppugnare jussit, ipse cum majori copiarum parte validioribusque 60 machinis ac tormentis, quibus civitatis murum tentaturus erat, Blachernarum turres aggreditur, scalas admovens murorum altitudini congruentes. Alibi testudines, alibi arietes: nusquam non missilium grando, exque balistis densus lapidum imber; quo tam varia undique omnisque generis oppugnatione tum oppidanis terrorem injiceret, tum urbe potiretur. At neque muros maritimos negligit; sed classe undique cingens, ignique et jaculis adhiacque tetrascelis quibusdam obsidionalibus machinis profuse (perindec que dicas, temere nulloque judicio ac arte) tentare jubet. Quamobrem etiam tanta vis virorum ei militantium nihil ei commodi attulit. Illico enim atversus ventus classem dissipavit, alioque atque alio naves disjecit; quippe cum ingens procella essel ac mare æstuosum. Terra quoque oppidanis strenuo dimicantibus, hactenusque telorum e turribus fortiter missorum grandine inutiles scalas ei reddentibus, ad hæc tormentis partim ad destinatum non attingentibus (quod quidem maximum rebus momentum attulit eumque gerendo bello imperitum ostendit), partim vero attingentibus quidem et assequentibus, imbecillioribus tamen) nec satis forti conatn et ut muros concutere possent vel etiaın præsidiarios ex turribus excutere atque illinc fugare. Ubi igitur non ex prioris famæ ratione, cuncta magno quodam vulgantis 61 rumore, hæc apparuere, quin potius longe minora, ac quæ mens debilissima regeret ac parturiret, statim obsessa civitas animos audaciamque resumpsit, tantaquq vi longe mittentes balistas displodebat, ut omni illo machinarum apparatu relicto obsidentium agmina procul recedere deque salute consilium inire coegerit. Quamobrem non qualem ohses or putaverat, sed firmiorem longe quam pro existimatione urbem offendit. Præterea vero ipsa quoque tempestas asperiorem aerem reddebat. Velut itaquc appetente hieme, ac per hiemem provinciis reliquia PATROL. GR. CIX.

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. beris (nam et illos Michael, quo ex tempore ad Thomam defecerat, in carcere habebat), majestatis scilicet reus, veniam indulgentiamque obtiveret, Sed neque imperator rem adhuc audierat (adeo enim omnis extra commeatus occlusus erat), nec si quis, non solum corum qui prope essent verum etian qui longius abessent, ejus partes secutus esset. Thomas autein veritus ne subito magna Gregorii auctoritas feret, isque suis ordinibus terrorem injiceret, nibil soluta obsidione aut castris ab urbe dimnotis, timens ne se hostis a tergo insequeretur, paucos aliquos, ac quantos opprimendo Gregorio sufficere existimavit, assumens, in illum educit; prælioque fusnm ac in fuga comprehensum necavit. Hincque celeriter ad reliquas copias urbem obsidentes reversus litteras in omnes partes, quibus sibi victoriam (etsi falso) manifeste arrogaret, dedit;;classemquc, quam in Achaia habebat, ad se quam primum adduci jubet, quo rursus instructioribus copiis mari pugnam consere ret. 64 Constabat illa cum bello aptis biremibus, tum onerariis trecentis quinquaginta navibus; quæ et brevi secundis auris ad Byridensem in Thracia portum appellunt. Imperatoria autem scyphonibus instructa classis, illic hostes in slatione incautos aggressa, multas eorum naves cum ipsis vectoribus capit, alias vi maxima comburit; pauce admodun cladi superstites celeri fuga portum Biacbernensem petunt, id omnino satagentes ut terrestribus copiis, quod et ita contigit, jungerentur. Sic res mari gerebatur, felicique adeo exitu. Terra vero continuæ prope sigillatim erant velitationes cædesque edebantur, modo Michaele, modo ejus filio Theophilo cum Olbiano et Catacyla adversus hostem suos educente. Horuin præliorum varius exitus, dataque et accepta quo pene marte subinde strages. Justa tamen pugna nunquam certatum, eo quod imperator cum hoste, cujus essent numerosiores expeditæque ac equestres copiæ, acti congredi non posset. pleret, tumn vero ut sibi ipse, quin et uxori et liτο Eo rerum statu, Morlagon Bulgarorum perator, fama excitus, quæ jam totumn orbem perτὴν alii margo Combef. vaserat, Romanorum imperatorem intra muros obsessum teneri, misso clam ad Michaelem nuntio ultro se auxilia missurum pollicetur ac copias quantæ adversus hostem sufficerent. At 65 ille, sive revera Romanorum, in Thome castris militantium, reverentia inque eos miseratione, sive alias parcendum sumptibus ducebat (nullus enimn unquam imperatorum illo fuit sordidior), laudato Bulgari proposito auxilia recusavit, nec quidquid demum tyrannus præstiterit, eis se usurum significavit. Mortagon tamen, ut qui alioqui bellis prædaque ac spoliis gauderet, fcdusque tricennale

cum Leone ejus decessore pactum confirmare magisque stabilire quæreret, adversus tyrannum exercitum parat. Quamobrem Romanorum fines audacter ingressus ad locum cui Ceductus nomen, castra ponit. Percrebrescebat rumor; nec fieri poterat ut irruptio tyrannum falleret. Merito itaque perturbatur, animoque plane attonitus est. Ubi tamen emersit exque ea se æstuatione collegit, adversus illum sibi movendum constituit. Quoniam autem diviso exercitu se prorsus debilem fore cladigne obnoxium videbat (nam et in expugnanda urbe Augusta non exiguo seu numeroso fortique exercitu opus erat, eoque magis quod jam imperator exercitum haud contemnendum paraverat, quique adeo conserto pede pugnare posset nec raro bostium stragem dare; nec vero contra Bulgarorum copias aliter quam magno validoque exercitu pugna instrui poterat), ne igitur velut rapidus quidam torrens in duos quosdam deductus rivulos, quam pro priori virtute 66 hostibus imbecillior appareret, et qui facile edomari posset, urbis obsidionem in totum solvit, inque Bulgarcs, quibus se parem esse arbitrabatur, educens, in eo quem diximus Ceducti loco, cum eis pugnam committit. 48. Ceterum tyrannus in eo praelio magna suorum strage vincitur, nec adeo hostes clade afficit, sed ipse ab eis ingenti clade amicitur. Cumque aliter non liceret, fuga salutem expediunt qui e prælio incolumes fuerant, arduoque quodam loco nec facili accessu dispersi secum cogitabant quomodo rursus coirent ac agmen instaurarent. Bulgarus autem statim captivos, qui venerant in potestatem, assumens, ingentisque prædæ compos effectus, victoria ferox eaque superbiens redit in patriam. Classis ad obsidendam urbem relicta, audita suorum strage, tota ad imperatorem deficit illique adjungitur. Thomas porro desertor eo temeritatis erupit, damonum, ut videtur, illi belli sociorum allatu, ut et cladibus undique altritus cæsusque atque ex amplissimis rebus in angustias compulsus, nec justo unquam praelio victoria potitus vel conserta palam acie vel ex tanto machinarum quotidie urbi admotarum apparatu censuque, collectis iterum copiis in campo cui nomen Diabasis, aliquot ab urbe stadiis dissito, castris metandis tum ex agri feracitate tum ex-aquarum irriguo longe commodissimo, consederit. Inde omnem suburbanorum elegantiam excursionibus vasta bat ac 67 igni incendebat. Haud tamen velut prius se civitati in conspectum dabat. Michael vero ubi rem intellexit, idoneo conscripto exercitu, Olbianum quoque et Calacriam cum suis legionibus, viros strenuissimos ac integræ fidei, habens adversus illum educit. Offendit autem non paviduın aut rei exspectatione suspensum, sed fortiter an

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. sustinere paratum; quamobrem collatis signis de cernendum statuit. Tyrannus cum stratagemale imperatorem vellet decipere, eoden ipse decipitur et ab scopo prorsus aberrat. Jubet nimirum suus primo congressu terga iniperatori dare, parum intelligens qua illi in eum mente affecti essent. viri scilicet ejus jampridem causa liberis et uxoribus privati, ut fraterno cruore dextras polluerent; qui initio quidem, cum brevem expeditionem fore nec se tandiu sub dio moraturos esse sperassent, ad omnis se obsequentes præbuerant. Übi autem jam tempos trahebatur, quippe cum annus jan tertius duxisset, exque quotidiana experientia ea se tentare [senserant quæ nullo absolvi exitu possent, dum unius viri libidini ac demenţiæ servirent, tandem id quod ipsis imperatum erat, İRsperati lucri loco accipientes, non ex illius mente sed ex suis ipsorum rationibus implendum sibi putavere. Nempe jussi erant nt lantisper cederent. dum regia acies insequendo ordines solveres, ac tum demum conversi hostes fortiter cæderent, Verum illi dum composite exque bellica arte, num temere solutis ordinibus, ut ipse putaverat, a tergo irruentem imperatoriam 68 aciem vident. veram reipsa nibilque simulantes capessunt fugam; aliique alio dissipati ac dilabentes, modo pauci modo plures, ad imperatorem confugiunt reque illi sacramento astringunt. Tyrannus cum paucis quibusdam Adrianopolitn, evadit incolumis ibique fugam sistit: ejus vero nothus ac facricius ftius Anastasius ex fuga Byza castrum occupat. Neque id casu, sed certa Det providontia factum existimem, ut dum quisque illorum imperatorem ad obsidendum trahit, alteri inducias tempusque pabulandi præberet. 19. Porro inperator e vestigio illos insecuius primum Thomam obsidendum ac vicariam ei pa nam reddendain constituit. Obsidet autem, nou machinas, non tormenta adhibens, tum quod belli civilis damna vitare cuperet, tum quod vicinos illi civitati Scythas ea instrumenta docere nolebat, guibus urbes expugnari solent: sed fame rerumque ad victum necessariarum penuria, raro in civitate commeatu nec copiosa annona in ea reposita. Sic itaque illi constituum, inque eum modum ductum rei exordium. Obsessus Thomas in primis genus omne animalium ad bellum inutile, omnesque adeo quibus per ætatem non liceret arma ferre, urba ejicit, pleraque gercns, ut quis dicat, non lenibus verbis et ad obsecrandum compositis, sed tyraunico animo ac rigido; quod et 69 oppidanorum in eum conflavit auxitque odium. Deinde ingravescente jam faune, ac salute desperata, cum venter nihilominus cogeret suaque tributa durus exactor deposceret, qui intra urbis septa tenebantur, alii cæcis quibusdam portis furtim dilapsi, alii loris per muros submissi, pars sese imperatori dedunt, pais mox malim om. F.

MICHAEL AMORIENSIS. chaeli resistebant: tantum nimirum omnium aniλων mis illius insederat odium, tum forte aliis ex causis, [P. deest vel Combef. tum præcipue quod suscitatam adversus sacras imagines persecutionem sopire nolebat. Ubi tamen ad illas accessit, disjectis terræ motu Panii muris. nullo negotio in ipsum Michaeli ingressus patuit Heraclea vero quanquam resistebat, a maritimis ipsa partibus expugnata, nulla civium strage ca pitur, dataque imperatori de studere tyranno desinit. Hic rerum Thomæ finis ex tali principio fuit, sicque Michael triumphans ex continentis urbibus rediit. In socios autem defectionis Thomæ nihil acerbius statuit quam quod Circensium spectaculo in eam rem constituto manibus a tergo revinctis eos circumduci, ac qui maximorum rei scelerum essent, exsilio solum vertere jussit. Mox quoque ad Chœream, necnon ad Gazarenum Coloniatem, Thomae quondam domesticos eique constanter servantes fidem (tenebat alter, 72 nempe Chæreas, prasidio Cabalam, alter, nempe Gazart nus, occupabat Sanianam; ex quibus præsidils crebras illi excursiones habebant, latronumque more ac tyrannice vivebant) auream bullam, imperatorium scilicet diploma, mittit Michael, magistrorum honore præcipuo se illos evecturum pollicitus ac impunitatem daturum, Thomam jam exstinctum significans. Verum nuntius ab imperatore missus homines arrogantes ac præfracto animo ad officium revocare non potuit: corruptis tamen quibusdam præsidiariorum sub illis merentibus inque imperatoris fidem traductis, suadet ut ad solitas populationes prædasque agendas egressis murorum portas claudant ac nec responso Jignatoa relinquant. Sicque adeo contigit. Illi clausas portas nacti indeque perterriti in Syriam fuga contendunt. Vivi tamen capti eque ligno suspensi vita extruduntur. Neque vero omittendumn reor, quo se medo habuerit Gazareni proditio, et ut sit muris exclusus. Michaelis legatus rusticum queindam vocis mođu lantiam affectautem solutisque ac rusticano more compositis canticis sese oblectantem cum humani ter excepisset, carmen quoddam contexuit, quo Gazareui economum alloqueretur, cujus hic ad verbum temur. Audi, domine econome, quid dicat Gyberi. Si Sanianam dederis, faciam te metropolitam et Neocæsaream tibi concredɑmı. Dum hæc sæpius cantillat, aconomo mentem aperit, ut rem intelligat. Cum igitur sensum perspexisset ac quid verba illa designarent animadvertisset, 73 egresso quandoque Gazareno portas claudit et foris hominem relinquit. Hactenus quod attinet ad duo illa oppida ipsis propemodum nubibus miuitantia, et ut illa rursus a Michaele in tidem recepta sint. 21. Neque vero malorum vis atque impetus hoc cardine erat sistendus: sed cum duæ contineutes, Asia scilicet et Europa, veluti caput et cauda divim

numinis indignalone quanquam ipsi non intelle serant) cadibus, incendiis, terrae motibus, rapinis, civilium motuum injuria, excursionibus ac vastitate, insperatis urbium mutationibus, signis e colo, signis ex aere castigata fuissent, postremo miseras quoque insulas, velut instrumenti musici mesen quamdam, ut totius corporis plaga communis esset, mala invaserunt. Verum corrigi non poterant qui Dei hominis efigiem colendam negavissent. Quo ¡gitur tempore Thomas res novas moliri cœperat, rei fama in omnes late partes perlata Agareni occidui Iberiæ sinus incolæ, Oceano finitimi, quos jampridem mutata nominis appellatione Hispanos vocant, copiosa aucti hominum multitudine, suumque illud Hesperium latus gracile parumque fertile ac opulentum sentientes, cui denique plurimum de soli ubertate ac bonitate deesset; quin et eodem vitio laborare orientalem quoque Iberiæ ac meridionalem plagam: non enim tola bonis terra doliImas pollet aut satis feras est: occidua tamen plaga, uti diximus, reliqua squallidior est minusque 74 ferax ac gracilior, ideoque ipsis alendis ac procurandis non sufficiens, justa corporis mole praeditis, ac quos necesse sit commeatus abundantia adolescere, non ejus penuris. Hi igitur ad Apochapsum gentis amerumnam accedentes rogabant, Ut coloniam ipsis ducere liceret atque alio commigrare, qui ob multitudinem anguste kabilarent, ac quos necessariarum rerum inopia premeret. Princeps statim magnis instructis navibus justisque eis copiis impositis, celato adiue consilio, ad Orientis insulas, quæ nostræ ditionis erant, interim prædatum edueit, tum subditis rem gratam præstiturus, quorum cupiditatem alienis opibus satiaret, tum adeo exploraturus num quæ fertili solo ac opimo insula occurreret, in quam commode suoruin coloniam duceret. Postquam igitur ad multas insulas appulsus neminem sibi resistentem majoresve aut minores naves opponentem invenit (omnes enim omni orbatæ præsidio erant, eo quod omnis classis earum præsidio constituta suppetias Thoma adversus Cpolim adnavigarat), ingentique prada ex omnibus, ad quas appulsus fuerat, insulis potitus, in Cretam quoque venit, quam deprædatus ac populatus quantum ei licebat, cuum omni ex parte soli bonitatem deprehendisset, et quantopere ad omnem venustatem frugumque ubertatem fertilis esset En, ait, non est hæc alia quam terra fluens lacte et melle. Ac tum quidem navibus omnis generis præda oneratis 75 domum rediit; reversusque validamı ac ingentem classem instruit. Excunte porro bieme vereque ineunte, quadraginta navium classe bellicosis hominibus onerata, captatoque secundo vento, recta in Cretam, aliis spretis insulis, contendit. Jam ergo appulsus erat, et ad promontorium quod Characem vocant exscensum fecerat. Cum margo Combef. Cedrenus.

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. autem nec in appulsione nec exscensione triste [P. aliquid accidisset, jamque libere prædas agerent ac excurrerent, facilis visa aggressio est explendique consilii ratio. Viros idoneos ex more populatum mittit prædamque acturos; ipse cum reliquis, ubi isti paulo longius, ad decem circiter quindecimve stadia, processerant, veuto etiam invalescente, injecto igne omnes ad unam naves incendit. Quo subito conflagrantis classis spectaculo perterritus omnis exercitus tum illico ad castra reverti coepit, tum ferocius ejus tanti facinoris rationem reposcere. Ad quos dux: Factum est, inquit, quod ros pridem parturiebatis. Vos ipsi nobis rei auctores fuistis, qui coloniam ac terram bonam quæsieritis. Ad me quod attinet, hac præstantiorem nullam existimavi. Hocque adeo iter suscepi, ut et vobis bona pararem el vestræ me interpellationis molestia liberarem. Cum autem etiam uxorum meminissent nec liberorum negligendam curam, respondit Apochapsus, In promptu sunt uxores, mulieres captive, et quos 76 ex illis brevi suscepturi estis liberos. llis itaque verbis sedati, eaque digna approbatione rali, altum primo ducunt aggerem, vallunique Jacientes (unde et locus inditum cognomentum hactenus retinet, Candax appellatus) illic pernoctabant, consuetas excubias habentes omnesque suas opes et facultates ibi reponentes. 22. Non longum duxerat tempus, cum omuis ejus molitionis fama ad imperatoris aures perfecta est. Is itaque Photino protospathario, felicis recordationis Zeos a Deo coronalæ Augustæ proavo, Orientalium per id tempus duci, summam rei ad Cretam spectantis commisit. Quo ille profectus, ac cum alia oculis ipse lustrasset, tum aliis refesentibus alia accepisset, quæ gererentur imperatori clarius declaravit, viresque aliquas ad hostes inde proligandos ab urbe miui rogavit. Damiauum itaque sacri stabuli comitem ac protospatharium cum iugenti exercitu et apparatu Photino duci imperator suppetias mittit. Conjunctis illi viribus adversus Agarenos bellum instruunt; nec tamen eo conatu commodum aliquid parturiunt. Quem enim dicebam, Damianus primo statim congressu accepto vulnere cadens atque jugulatus reliquis non victoriæ durandique fortiter certaminis, sed fugæ ac cladis auctor fuit. Eaque fuga Photinus conscensa celoce, 77 ad Diam vix sospes evadens, ipse imperatori cladis acceptæ nuntius exstitit. Imperator, quod virum magnifice coleret, pro Creta Siciliæ cum imperio illum præesse jussit. 23. Porro Hispanos adhuc inter curas fluctuantes monachus quidam ex insulæ montibus degressus commodiorem alium locum esse monet, ubl vrbem condant uberioreque fruantur annona ac tuti couVARIE LECTIONES.

sistant. Tunc simul cos assumens Candacem ostendit, ubi etiamnum illorum urbs condita erstat: ejusque tunc præses Apochapsus fuit. Inde ergo velut ex quadam arce profecti, cum insulam totam tum vicinas quasdam alias regiones excursionibus vastabant, ut et illic sedes ponercnt veteresque inquilinos ac cives servituti addicerent. Ipsius Cretæ urbes novem supra viginti ipsi atque pedites cepere. Ex eo tempore una duntaxat immunis ab expugnatione illæsaque mansit verbo quidem subjecta, quæ tamen ritus suos ac Christianam religionem servaret. Tunc sane et Cyrillus Gortynæ epi. scopus, eo quod ut Christum negaret induci non potuerat, quasi victima innocens jugulatus est; cujus et sanguis, velut Abelis seu etiam Zachariz, ad Deum clamat, nihil mutatus perseverans. Ex ejus sepulchro cum fideles spongiis quibusdam expressum oleum libere hauriant, tingentem tamen colore sanguinem mutare non valent. Exstant vero ibi etiam alii loculi, ac cum aliorum plurium, qui tum pro Christo martyrium 78 sumpserunt, tum Inclytorum decem martyrum erecta sepulcra sunt. Sic ergo et per hoc tempus ta!ique occasione Cretenses de medio Christianorum sublati sunt. 24. Ceterum Michael vix tandem circumdantibus eum ac conterrentibus solutus hostibus, eorumque metu liberatus, cum ad Deum converti recteque factis placabilem eum ac propitium reddere oporteret, secus, velut a se ipso non lei nutu salutem consecutus, contra ac publicajura legesque habeant, vitæ suæ rationes instituit. Proinde uxore mortua, cum eam vulgi opinionem ambiret ut illius implacabili luctu eum affici putarent, secretis tamen occultisque monitis cum senatu agit ut se ad nuptiarum fœdera iterum inducant, nec verbis solum suasoriis cum ipso agant, sed et cogant vimque facturos minitentur, nisi is omuino rem præstiterit, ()stendant non posse imperatorcm cælibem vivere, quo fiat ut illorum uxores domina atque Augusta careant. Ita igitur fictis eorum sermonibus ad extremum cessit, quanquam fieri non poterat ut non tandem tempore fabula nudaretur. Ac primum chirographo Editos obstringit, fidemque exigit, ea se praestituros qua nec dant nec esse unquam possint, ejus futuram uxorem et quos ex illa susceperit liberos, cum e vivis excesserit, omnino defensuros, sed et fum illos imperatores tum ipsam quoque, ut par est, domiuam habituros. Adeo non in hoc modo ævo sedpost suam quoque mortein se imperaturum 79 existimabat, cum ex Deo (non tanquam ex illorum penderent manu) cuncta speranda forent; Per quem reges rcgnant et tyranni tenent terram ª. Cæterum morem gerit illi senatusconsulto, unus ipse omnis terræ dominans; quique castitatis propositum ini vnus,

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. isset, invitum simulans in nuptias consentit. cit vero non quamlibet feminam, sed quæ olim sæ› culo ac sæculi rebus nuntium remisisset, Christoque desponsa esset, ac olim a puero, in monasterie quod iu Principe (sic dicta) insula situm est, exercitata ac Deo addicta esset. Euphrsynæ illi nomen erat. Clara scilicet Constantini illius proles, qui ipsa juste matre ulciscente luminibus crcatus fuerat. Hoc ille facinore non modo non placavit divinum Numen, quin potius ejus in se Romaninque rempublicam graviorem iram provocavit. 25. Itaque aliam quoque classem adversus Saracenos Cretain obtinentes ac diripientes Cratero duce emittit. Is cnm,Cibyræotarum tunc præfectum ageret, septuaginta biremibus ex suis reliquisque provinciarum ac insularum assumptis, feros admodum ac minitabundus Cretam applicuit. Comque nec Agarenis pugnæ alea subterfugienda videretur, sed commitenduni prælium, quo suas illi vires ac bellicam fortitudinem experirentur (singulari enim illi fortitudinis laude inter suos claret), animose utrinque pugnatur. prima luce ad meridiem usque neutra inclinata acies, sed strenue utrique pugnantes egregium 80 militaris peritia ac fortitudinis specimen exhibebant. Postremo vergente ad vesperam die superati Cretenses fugam faciunt. Eorum multi in pugca cæsi, plures abjectis armis a Romanis persequentibus capti. Ac forte accelerato negotio majorique diligcntia ipsam ea die urbem cepissent, nisi nos ingruens res in diversum mutasset, et Romanis quietem captantibus non salutem peperisset sed interitum stragemque. Hi enim tanquam victoriæ sccuri, speque fulti fore ut universos, qui pauci remanserant, die crastino facili negotio in polesiatem redigerent, perinde ac si domi, non in hostice agerent, potationibus et luxuria noctem transigebant. Excubiarum seu aliorum quibus in bello saluti cautum videatur nulla eis ratio; somnum duntaxat et quietem omniaque facile evertentem socordiam et mollitiem cogitabant. Cretenses itaque (quippe suarum rerum anxii) vigiles, cum Romana castra vino somnoque depressa a suis excubitoribus didicissent, ad mediam circiter noctem confestim impetu in eos facto omnes gladio trucidant, ita ut De nuntium quidem (quod adagii est) reversus sit aut cladi superstes exstiterit. Unus dux Craterus mercatorio usus navigio salutem expedivit. Verum hune quoque Agarenorum dux dia multumque quæsitum, nee usquam inventum, cum fuga eva sisse audisset, naves præfectosque mittit qui hominem quærant ac insequantur. Hi in Co insula eum assecuti in 81 crucem agentes sustulerunt Hicque adeo belli illius atque prætiì eventus föll, unde ingens rei Romanæ creata calamitas, non ob eam duntaxat cladm, quam tunc accepit, ssl quod Cedrenus: P cuinι

etiam ex illo tempore roborata multiceps hydra duraverit; quæ cum ibi aliisque locis semper exscindatur, aliis subinde germinat ac revirescit. 26. Secundum hæc vir quidam rei militaris apprime gnarus prudentiæque ac sagacitatis laudis von expers, cognomento Coryphas, imperatoris jussu exercitum cogit, Quadragenarium tunc appellatum, quod quadraginta aurei in singulos distributi essent. Is alias quoque insulas, quas illi exiguo numero paucisque colonis tenebant, invadens, partimque locatis insidiis partim prælio congressus, Agareaos in eis internecione delevit ac sustulit. Hanc vero, de qua nobis sermo est (id est Cretam) ad nos, ut videtur, tue hac liberandam transmisit. Quæ Que porro illam spectant, omnino curabit Deus sed et nobis cure erit, quorum animos ejus vindicande sollicitudo diu noctuque divexat ac conficit. 27. Eodem tempore Euphemius quidam in Sicilia tribunus virginis cujusdam in coenobio agentis, olimque in eo suscepto religiose institutionis habitu merentis, amore corripitur, explendæque libidinis ingenti desiderio copulatis cum ea nuptiis accenditur. Quod vero exemplum haud procul erat, rem ejusmodi nihil vetans aut ab eo deterrens, ipse 82 uimirum Michael (nam et ille, uti dictum est, simile facinus nuper perpetrarat), virginem e monasterio raptam invitam ad se subducit. Ad. eunt itaque Michaelem virginis germani, gestumque scelus expostulant. Tum imperator Siciliæ prætori mandat, siquidem verum eos crimen detulisse compererit, legis in eum rigore Euphemio nasum abscindat. Euphemius vero ubi rescivit, secumque jure agendum reputans ac imperatoris iram reformidans, ascitis in conjurationem tum ei militantium magu tum nonnullis aliis tribunis, prætorem in hoc venientem ut pœnas ab eo reposceret, fuga delusit, atque ad Africa ameramunem confugit, pollicitus omnem se illi Siciliam subjecturum ac grande tributum soluturum, si modo is ei imperiales infulas nomenque deferret nonnullasque copias belli subsidio subministraret. Facit ille, ac Romanorum imperatorem acclamat; numero3oque assignato exercitu illius ipsius opera Siciliæ compos efficitur; nec illius solummodo, sed et aliorum, qui ipsi adjuverunt suamque pariter operam ad regionis illius defectionem contulerunt. Hæc clarissime uberius. que exsecutus Theognostus bistoria quam tune edidit, venitque in manus nostras; is scilicet qui de orthographia librum conscripsit ex qua possit, singula plenius discere cui libuerit. Cæterum Euphemius haud ita post defectionis mercedem suæque præmium improbitatis capite cæsus recipit. Regio namque habitu cum et Syracusas lustraret, longiusque a stipatoribus suis, quantum 83 fere est jactus sagitta, prævolans ad urbem accessisset, tyrannique ac regio fastu alloquendo cives demulce Constantini Porphyrogenneti verba, ut videtur. Goan.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. ret, sic accedentem duo quidam fratres conspicat pari ambo conspiratione unoque consilio pacifce adeunt, convenienti pro majestate honore eum prosequentes. Euphemius eorum lubens salutationem admittit, exque aliis eosdem titulos audit. Tum viros ad se comiter vocat, ipse vicissim salutes redditurus. Ergo cum caput inclinans alterius fratrum ori osculum figeret, crinibus ille apprehensum valide tenet, alter ab humeris caput amputat. Ac quidem Euphemius tali mortis genere fatis concessit. 28. Porro Saraceni ex eo tempore non Sicilia solum sed et Calabria et Longobardia potiti sunt, omnem eam regionem incursantes ac populantes, ad usque tenpora felicis recordationis Basilii imκη'. peratoris illic constitutis sedibus. Hæc enimvero illius declarabit historia. Michael autem cum annos Rovem 'inenses octo imperium tenuisset, urinæ difficultate ex renum passione orta exstinctus est, cum nec infensissimum in Deum odium posuisset (ea scilicet ratione, quodl ejus qui pro nobis carnein assumpsit eligiem adorare nollet; quin potius illius cultores abdicaret, Methodium Euphemiumque, de quibus in superioribus sermo habitus est), Agarenorum quoque implacabile bellum auxisset; ac Deus ob ejus nequitiam et Thong rebellionem et Cretensium atque 84 Africanorum, de quibus jam dictum est, Saracenorum bellum immisisset. Sed et omnis Dalmatia sub id tempus a Romano imperio defecit, suique omnes juris ac sibi capita exstiterunt, quoadusque inclytus ille Basilius imperium regen dum suscepit: tunc enim Romanæ facti sunt dilio nis. Impletum vero est quod de illo ferebatur oraculum, in banc sententiam. Hoc initium malorum telluri accidet, Rerum potietur cum Babylonius draco, Linguæ imperitæ, et auri cupientissimus. cadaver ejus repositum in Justiniani monumento, ad ædem Apostolorum in arca ex marmore viridi Thes salico. LIBER III. THEOPHILI MICHAELIS FILII IMPERIUM. 4. Michaelis Balbi gesta anuis novem mensibus octo, quibus rerum potitus est, superiori libro a nobis exposita sunt, Ejus autem filius Theophilus, virilem jam ætatem ingressus, paternum imperiumn suscepit mense Octobri, indictione 8. Is ferventissimum quidem justitiae studium præ se 85 ferebat, legumque civilium sedulus olserrator villeri volui

THFOPHANES CONTINUATUS. revera tamen simulatorem agebat, seque ab insidiis άληtutum præstare ac nulli contra se aliquid moliendi ansam ullam præbere satagebat. Veritus ergo quod impendebat periculum, conjuratos omnes, qui imperium patri detulerant Leonique manus intulerant, internecioni dare constituit penitusque delere. Idcirco promulgat edictum ut omnes qui regia munificentia bona consecuti essent, quippe honores ullos ant magistratus obtinerent, ad Magnauram conveniant. Convenerunt omnes, nec qui imperium contemnere auderet ullus fuit. Tunc ille dissimulata adhuc ac velut in tenebris tecta mentis sœvitia, leni se placida voce, sic paucis peroravit. Voluit, inquit, valdeque expetiit, vos, plebs mea et hæreditas, inclitæ memoriæ pater meus, eos qui opem ei tulerant ac pro adipiscendo imperio fortiter decertarant, multis magnisque honoribus bonisque aliis atque præmiis munerari. Quoniam tamen citius quam illi constitutum eral vivis excessit, el ante tempus animo conceptum, cum fugit occasio: ne plerisque ingratus videatur, me non modo ejus quod ornavit imperii successorem, sed et illius debiti ac gratitudinis reum dereliquit. Singuli igitur e medio exeuntes sese nobis ostendant. His sermonibus fraudem sili fieri passi deceptique miseri seipsos singuli prodidere cunctisque 86 Inanifestos facere. Mox itaque præfectuin leges civiles exsequi jubet. Age tu, inquiens, pro eorum vitæ rationibus vicem illis redde, quod non solum non timwerin Deum, ut humano cruore dextram fedarent, sed et unctum Domini imperatorem miseri sustulerint. Haec locutus conventum illum primum utique et admirandum dimisit; quem si quis laudaverit quasi ex legum severitate, haud scio an ad!enitatem ɔnimique mansuetudinem prope accessurus sit. Ac illos quidem per hunc modum e medio sustulit. Illud sane his laude dignum honestumque adjecit, ut nimirum Euphrosynam novercam aula expelleret ac in monasterium, ubi primum comam posuerat, reverti cogeret. Fuit illa quam Michaelis alteram conjugem tradidit a nobis contexta historia; nec quæ inter narrandum illic dicta sunt chirographa ac sacramenta, ipsa nihil sancte ac religiose facta, commodi aliquid attulerunt. Cur vero non attulerunt? Quod non spe in Deo collocata uxorem dnxerat (alioqui legitimo toro copulandam duxisset, non quæ jam Christo se voto obstrinxisset) sed in sula audacia inque magnis illis sacramentis, et quæ a Deo omnes procul abduxere. 2. Ac quidem in eum se modum habuerunt Theophili exordia. Ad sequentia quod attinet justitia severus cultor exstitit, cunctisque malis sui terrorem, bonis admirationem injecit, his quidem, quod malis infestus justusque erat, illis, quod gravem atque austerum praeferebat. Sed 37 non potuit onuiņus vitiis carere. Quamobrem fidei quidem in P.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. Deum inque ejus castissimam matrem, uti aiebat, VARIE Combefisius, sancte adhærebat: sed et impuræ venerabiles imagines impugnantium hæresi a majoribus accepta addictus erat, eaque ratione religiosam sanctamque turbavit plebem variique generis malis aflixit, nec quandiu imperii habenas moderatus est, quiete eam agere permisit. Unde etiam congruentem hanc a Deo mercedem retulit, ut nihil præclari facinoris in bellis ediderit, sed victus semper, nec ut decet imperatorem exque majestate domum redierit. 3. Qui ergo studiosus justitiam esset, ergaque sanclam Dei Matrem fidem suam ac alacritatem proharet, per singulas hebdomadas via publica stipants satellitio ad divinam Blachernensem adem equo procedebat. Hujus autem pompa ca ratio erat, ut se omnibus, ¡is maxime qui ulla injuria afficerentur. ipsorum auditurus querelas, in conspectum daret, nec ullus maleticus pœnam ab eo irrogandam timens accessum prohiberet. Simul etiam ut per forum equitans res venales inspiceret. Omnium itaque in foro venalium pretium exquirebat; neque vero obiter rem præstabat, sed operose admodum ae morose, nec in uno duntaxat mercium genere, sed in omnibus esculentis sive etiam potulentis, vestibus item ac operimentis; quidquid denique in fore mercium prostabat. Quamobrem vix unquam solemni imperatorum more pompa procedere 88 visus est, qui procurandae reipublicae magnam diligentiam ac curam haberet, nunc pro tribunali sedens, nunc singulis septimanis, ut dictum est, in publicum procedens. 4. Unde quia suburbana quædam aspectu jucunda atque amcna haud raro principum animnos al se pelliciunt, ipse muros palatii ad mare vergentes al antiquis fundamentis diruens, et ad solaria (ubi prius cum lacus esset, imperatoris flium aquis sulfocari contigerat) hortos faciens, inde levanten aliquo animo quærebat, seque bis, ut par est, oblectabat. Illie quandoque versante Theophilo, sive etiam, ut fama est, cenante, contigit navim quamdam onerariam prægrandem pansis velis, secundo vento appulsam, ingenti mole umbra portum oblcgere ac imperatorem in stuporem agere. Percontabatur igitur slatin, cujusnam illa esset quidve annonarum adveheret. Ubi porro Augustæ esse audivit, resque notior erat quam ut latere posset, tunc qui dem siluisse aiunt, diemque exspectasse quo ipsi moris erat Blachernas procedere. Cumque dies appetrisset, atque ubi navis statio esset ex quodam> didicisset, versus eam contendit iter, add Besporns scilicet. Veniens itaque stipatus obsequio, et ad puppim positus, senatum rogavit, neque il semei sed iterum atque tertio, num quid alicui deesset corum quæ in usum familia 89 cedunt ac annonæ sunt, triticum scilicet et vinum aliudve edulium. Cumque LECTIONES.

sepius rogati vix tandem respondissent nullius se egere quandiu illo rerun domino ac imperatore feliciter gauderent, ac se penitus quo spectaret illa interrogatio nescire addidissent. At nescitis, inquit, me qui Dei nutu ac voluntate imperator exsistam, Angusta ac conjuge nauclerum factum esse? Additque indignabundus: Num quis unquam imperatorem Romanum ejusve conjugem mercaturam exercere ridit? Tuncque adeo cum nemo responsum daret, egressis duntaxat viris qui in navi erant, eam confestim cum ancoris et velis, ac quidquid mercium erat, igni succendit, multum postea vituperans, nulloque non convicio dominam onerans, ac vel necem minitans, si porro ejusmodi aliquid factitare unquam deprehenderetur. 5. Cæterum Theodora (hoc enim Augustæ nomen) Paphlagoniam patriam honestabat, oppidum Ebissam: parentes Marinum patrem, virum non obscurum aut private sortis hominem, sed qui drungarius exstiterit vel (ut aliis placet) tribunus: Matrem habuit Theoctistam cognomento Florinam, ambos piis moribus rectaque in fide educatos, ac qui vene. rabilium imaginum cultum, pro omnium ejus ætatis hominum genio atque hæresi, minime abnegassent, sed ardentissimo eas studio oris manusque et sinus amplexu venerarentur. Porro Theodora regia pridem ex imperatorum 90 more corona donata, Maler quoque Theoclista zosta quam vocant (id est cingulo donata) ac patricia dignitatem consecuta erat. Ibi itaque Theoctista in domum suam, quam eo loco sitam habebat ubi modo Gastriorum exstructum monasterium est, exque Niceta patricio emeral, Theodora Blias invitans (quinque illae numero erant, Thecla et Anna Anastasiaque et Pulcheria et Maria) cum aliis munusculis, quibus demulceri hic sexus solet, blandiebatur, tum seorsum assumens hortabatur ut supra sexum suum saperent animosque viriles ac materno lacte dignos assumerent, abominantes paternam hæresim sacrasque venerabilium imaginum amplexantes ac exosculantes effigies; simulque in manus assumens, quippe quas in cista quadam repositas habebat, vultui labiisque admovens puellas sanctificabat, inque earum amorem illas excitabat. Hoc illa cum identidem factitaret, ardensque erga imagines desiderium neptibus frequens accenderet, non fefellit res Theophilum. Is enim aliquando cum filias interrogaret quid ex avia munerum accepissent, quidve humanioris officii blanditiarumque in eas collatum esset, reliquis interrogationem ejus tanquam muscipulam solerti animo constanter declinantibus, Pulcheria non magis ætate quam sensu immatura, quam blande tractată essent referre, ac quam variis pomis donatæ, unaque venerabilium imaginum venerationem adjungere, atque ita rem 91 simplici sensu verbis16

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. que narrare, plures illi in area esse puppas, quas osculata vultui orique admoveret. Ob quæ furore percitus imperator est: ne quid tamen durius in 1 socrum statueret, obstitit mulieris tum reverentia tum probitas ac religio. Nec præterea ejus minor erat loquendi arguendique fiducia. Edenim genero palam exprobrabat, ac propter quotidianas confesτοῖς sorum persecutiones eum arguebat; sola denique fere omnium in eum odia ipsi patefaciebat. Unum duntaxat, ne aviam in posterum adirent, aut certe ne sic crebro, illis interdixit. 6. Geminum fere est quod Augustæ obtigit. Alelatur in aula delirus pumilio et Homerici Thersit persimilis, Denderis nomine, impedite lingua, risum movere aplus, joci duntaxat causa in regiam adbibitus. Is quandoque in Auguste sacrum cubiculum subito irrumpens, ipsam sacras osculantem imagines easque oculis devote adhibentem ofendit. las coram delirus homo intuitus interrogat quidnam essent, propiusque visurus accedit. Ad quem Augusta, ita subrustice, Nea sunt pulchra pappa, quas valde diligo. Imperator tum mensæ accumbebat; vidensque hominem ad se propere venientem, ex eo quæsivit ubinam fuisset. Respondet ille apud manam (sic Theodoram appellans), vidisseque illam ex pulvinari pulchras puppas proferentem. Intellexit itaque imperator, 92 plenusque ira, ut e mensa surrexit, ad eam vadit, multisque aliis conviciis compluens etiam idololatram efreni or appellavit, deliri hominis sermones simul refrrens. Αt illa, mariti interim iram leniens, responso in promptu quasito: Non ita est, inquit, o imperator, non ita est ut tu suspicaris: sed cum in speculum una cum ancillis oculos ipsa intenderem, resultantes in eo formas contuitus Denderis, pictas imagines esse veniens domino ac imperatori insipienter nuntiavit. Sic itaque ejus interim iras exstinxit: Denderin vero paucis abhinc diebus caMigans sapere deinceps docuit, ita insinuans, Care unquam de pulchris puppis ulli loquaris. Adeoque cum Theophilus aliquando a potu jactabundus adversusque Augustam sesc efferens de ea illum interrogaret, Hum iterum mana pulchras puppas exoscularetur, Denderis dextra manu ori imposita, ac sinistra posteriora leneus, Tace, lace de puppis, inquit, o imperator. Atque hæc ita gesta sunt. p PATROL. GR. CIX. 7. Porro cum miles quidam, vir in bello strenuus, manu forti atque equo agili præditus esset, contigit ut dux, sub quo militabat, ejus cqui amore caperetur, quo is scilicet non raro incolu-. mis elatus e prælio fuerat mortemque evaserat. Cum ergo oblatis sæpius precibus amplaque mercedis pollicitatione repulsam tanien pateretur, ac aeque viin minasque 93 adhibens quidquam cl. ceret, hominem gradu movet, multisque apud Thro [hilum viro obtrectat. Miles ergo domi piratus Google+

degebat ac equum in deliciis habebat. Fluxerat in terimi longum tempus, cum partim quadam æınu latione hominem ad bellum provocaret, partim vero etiam mmrrore conficeret, uti illis fere accidit quoς adversa fortuna dire affieit. Contigit itaque ut quo tempore ille adversa fortuna premebatur, Theo philus equum generosum quæreret; missisque litteris primores omnes ac magistratus sea duces ἀξιώejusmodi equum diligenter quærere et ad se mit tere jubet. Prætor arrepta occasione a viro vel vito allatum equum ut rem suam imperatori mit tit. Hoc crimen, et hæc equi amissio. Orta vero bellica aliqua necessitate rebusque consternatis jusserat imperator ut omnes quovis modo militia soluti ad bellum proficiscerentur; quo factum ut hic quoque generosi illius equi præsidio nudatus inter militandum necatus sit, relicta paupere vidua et liberis. Quid ergo mulier, cum et imperatorem aures facile præbentem et juris ac æqui tenacem audiret, ingentique viri desiderio flagraret, nec haberet unde liberis ad victum necessaria submiκαὶ βασιmistraret? Urism regiam petit, ac Theophilam, quo die ad Blachernas exire soichal, viri ipso equo insidentem conspicata, in genua procumbens ejulansquo ac frenum equi tenens supplex orat, docetque hunc equum suum esse, nec alium quam 59] eum ipsum viri necis auctorem esse. Iu porem egit imperatorem ingens illa mulieris fiduτις, cia; vehementiusque miratus, nec corum quæ di cebantur quidquam intelligens, interim quidem servari mulicrem jubet, dum in palatiura ipse re diisset. Cito itaque reversus feminam accersit. Mox illa præsto est, docetque omnia clare, ac rem ' omnem exponit. Jubet itaque imperator prætorem sisti, et de equo acriter inquirit. Illo antem non aliunde nec per vim ac rapinam, sed ex sua domo aßirmante misisse, producitur in conspectum mu her, reum de vi peractura. Ejus mox prætor aspectu haud sibi jam de mendacio blandiri; muzque sup plex miserabilem in modum lugens atque ejulans imperatoris pedes astringit. Quid tum ille? Viri facultates viduæ atque liberis ratis portionibus baereditario quasi jure ascribit, eumque magi stralu movel; atque in eum modum justa illius sententia, ac quantopere iniquos raptores odissot, cunctis innotescit. 8. Nec minus ædificiis operose exstruendis suam ille diligentiam probavit. Nam urbis murus, qui humiliores essent, a fundamentis exædificans, ejus velut senium abstersit, eaque altitudine cum pari pulchritudinc extulit ut ægre deinceps ab bostibus conscendi possint; qui et 85 hactenus ejus nomen litteris expressum celebri memoria reti quod nescio an tueatur collatum illud p. b Tapa; ogle

et quae unum duntaxat Romanum imperatorem deccrent. 97 Hinc illi admiratio longeque ac late pervolans nominis claritas. Ceterum ubi primum Barbarorum fpes attigit, cunctos in stuporem egit; eosque qui amica percontationis causa obviam illi procederent, et hoc solum, quomodo imperator haberet ac quam prospera uteretur valetudine, quærerent, munerum aurique munificentia ac copia ingenti admiratione afficiebat. Tunc sane ad Ismaelem accedens et in conspectum admissus, imperatoris illi sermones referens, cum perorasset, refectionis causa in diversorium secedit. Eoque animo incitatus ut res Romanas magis magis que efferret, quisquis ad eum quavis ex causa majoris minorisve momenti accederet, argenteum vasculum auro nummisque plenum munifica ei largitione tribuebat. Quandoque vero communi mensa cum Barbaris epulans malluviorum, quae diximus, alterum cujus illi usus in ministerio erat, ministris precipit ut consulto amitterent. Tumque non levi orta turbatione ac clamore, quod sic illud amissum esset, ac cum omnes Barbari præ vasis pulchritudine et lepore ingentique pretio, jacturam ægre ferentes, nullam non diligentiam quærendo adhiberent, ac, quod aiunt, nullum non funem investigando moverent, ut quod furto ablatum erat in lucem prodiret, jubens ille proferri alterum, servoque mandans ut prius illud perire sinat, quod sic alterius scrutari inhibuerat, Saracenos in stuporem vertit. Hinc quoque amcramnunes et ipse munifici nomen ambiens, atque id cavens ne ullatenus illi impar videretur, cum donis aliis 98 eum accipit (quorum ille splendore nihil captus est, sed instar pulveris coram projecit), tum captivoς centum recens carcere eductos ablatisque captivorum pannis ornato vestitu indutos, amplum sciliçet munus, donavit. Verum is quoque valde quidem laudat probatque dantis munificentiam, monus tamen interim respuit, aitque interim illos quidem remissius iudultaque libertate gaudentes apud se acturos, donec ipse paria faciat, redditisque aliis Saracenis captivis hosce Romanos recipiat. Res sic transacta stupore Saracenum affecit. Nec jam ut hospite, sed ut domestico ac necessario illo utebatur, continue ad se invitans, suosque illi καταthesauros et domorum elegantiam, ac si quid augustius gentis moribus habebatur, viseudum ostendebat; eoque illum visus est honore colere, quoadusque magnifice rursus Constantinopolim remisit. Reversus autem ille ad Theophilum ex legatione, resque illi Syria enarrans, suasit ut Bryense palatium ad Saracenicarum ædium similitudinem exstruerei, eadein figura ac varietate, ut nihil prorsus in utrisque diversum occurreret. Præfectus operi exque Joannis relatione exsecutus est vir Patricius nomine, qui et ipsa patricia dignitate ful om. P.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. gebet. Unum hoc amplius habuit Theophili moliεις tio, quod ad sacrum cubiculum sub invocatione sanctissimæ Dominæ nostræ Dei Genitricis sacram ædem exstruxit, ut et templum 99 triconcham pro palatii atrio (velut triplici apside), longe illud pulcherrimum ac multis mole præstans. Ac media quidem porticus coelestis militiæ principis Michaelis nomine dicata est; utrinque vero poritær, sacrarum mulierum dicatæ nomine, quæ ipse martyria dedicarunt. de 10. Atque his quidem in rebus magnifici norien admirationemque meruit Theophilus: erga fideles vero, ac qui venerandas sacrasque imagines colerent, qualem se exhibuit? Plane ut barbarum durumque, ac qui decessores omnes tyrannos 60 nomine odioque superare contenderet. Fuerunt illi Leo ac Michael ejus pater, cujus sanctio fuerat ut nulli pictarum imaginum, quovis illæ loco picla haberentur, nomen 'sancias ascriberetur; quod eum titulum ac vocem uni duntaxat Doo conveοὐκ Psal L3AXι, interpres. p nire arbitraretur, non felici satis conjectura. Quomodo enim, cum et vocem Deus longe sublimiorem, hominibus, non natura sed adoptione diis Deus impartial, siquidem ipse per prophetam ait Ego dixi, Dii estis, sancti vocem longe abje Ictiorem his ablatam velit? Hæc ènimvero Michaelis lex atque sanctio. Aller vero, scilicel Leo, nullam eis venerationem habendam coa. stituerat. At ego, inquit, jubeo ne coloribus quidem esse pingendus, eo quod non deceat humilem degenerique animi proposito rerum ejuscemodi admiratione drfigi, inque solam veritatem omnis mentis intentio dirigenda sit. Divinæ itaque eligies in cunctis ecclesiis dejiciebantur, earunique loco bestiarum aviumque simulacra erigebantur ae pictis coloribus reprasentabantur, belluiuam 100 ac illiberalem Theophili arguentia insaniam. Exinde sacrosanc donaria in foro impuris manibus ignominiose tractabantur ac temere in terram jactabantur ignique tradebantur, profanaque ac communia pretiosa reposita ac cinelia habebantur, quæcunque divinas formas insculpta babebant. Hinc publici carceres iis pleni qui cultum illis adhibebant, pictoribus, monachis, episcopis, pastoribus, subditis. Montes quoque ac spehuncæ iis replebantur, qui velut malefici fame et siti, haud secus ac in obsidione hostili, dire conficiebantur. Cum eniu sanxisset ne monachis ullam in urbem liber esset ingressus, et ut velut mundi piacula omnino arcerentur, ac ne ruri quidem tuto videri sinerentur, ea utique molitione atque opera eorum monasteria locaque solitudini ac silentio dedita mortuorum palam sepulcra reddidit ssculariumque hospitia. Nam quidam eorum, cum ut virtutem sacrumque habitum proderent induci non possent, fame ærumnisque confecti defecerunt; alji vero tanto certamini impares, ac nec adversum ausi intueri, habitum quidem neglexerunt, suam tamen salutem quoquo modio procurarunt: alii denique segnius vitam instiVARIE LECTIONES.

tuentes, delicias ac luxuriam consectati sunt, ne divinarum quidem laudum et canticorum habitus que rationem habentes, co quod his quoque conventibus tyrannus illis interdictum vellet, qui vel soli non raro servare possint ac velut frenum temere in vitia prolabentes coerceant. 101 11. Nec tamen feri poterat ut prorsus ex humana vita dicendi libertas exsulata videretur. Sed eorum qui majori fervore dicebantur, quidam singali, quidam vero conferto agmine, veluti Abrahamitæ monachi, hominem adorientes, erudite, ac tum ex sanctorum Patrum dictis, admirandi nimirum Dionysii et Hierothei ac Irenæi, demonstrarunt non nuper ac recens adinventam monachorum vivendi rationem et disciplinam, sed esse perantiquam priscæque originis magnoque in pretio hominibus habitam; tum sacrarum imaginum edor mationem ab apostolorum jam evo illisque fami liarem ostenderunt, quando et divinus Lucas san ctæ Deiparæ imaginem penicillo ac coloribus expressit, ipseque adeo Christus Dominus ac Deus noster linteo impressam sui imaginem nulla ma nus opera elaboratam nobis reliquit. floc modo divinissimi isti viri cum tyranni dementiam ac sævitiam præ summa dicendi libertate irritaszent, post multos alios cruciatus urbe ejecti sunt; qui cum ad præcursoris oratorium sic nuncupatum Phoberi (velut tremendi dicas), in Ponto Euxino situm, confugissent, verherum diris ictibus prorsus confecti cœlestem beatitudinem consecuti sunt. Morum sacra pignora diu multumque in solo temere jactata atque projecta, nec sepulturæ honorem consecuta integra illæsaque servata sunt, donec tandem fidelibus agnita atque elata conveniente honore iis qui pro Christo martyrium sumpserunt donata sunt. 102 12. His assimilis parique clarus facinore G [P. 65] monachus quidam, nunc vero ad sacerdotii arcem subvectus divinaque æmulatione plenus tyran num arguere constituit ac, si fieri posset, colen das sacras imagines illi persuadere. Adeoque hominem coram conveniens cum alia multa dis putat, tum apostoli eam auctoritatem urget, quæ ait: Si quis vobis annuntiaveri præter quam quod 8 accepistis, anathema sit L. Verum hunc quoque mul tis verberibus affectum, cum sapientiorem pro sui ratione ac disputando acriorem tyrannus adver teret, ad Joannem suum quondam præceptorem ac ɔnagistrum misit, jubens ut dialecticis eum rationi bus ac argumentis dejiceret. Verum hunc quoque præclarus certator, non sophisticis ac dialecticis ra vonibus, sed apostolicis evangelicisque testimoniis, " pisce magis elinguem cum reddidisset, illo hactenus solutas est. Postea vero ad montem Calon dictum (ac si pulchrum nomines) veniens, ac illic divinum quemdam virum Deoque afflatum Ignatium offendens, ab eo ordinationis munus consecutus est, deque rerum ac imperatorum successionibus vaticinatus, ad Christi amantem Leonem Augustam ac liberos ejus perseverans, ad Dominum migravit. * Galat. 1, 8. G39.

blandri simulat, exque prophetis in eam ipsam ›em, et quibus suadeatur adorandas esse imagines, testimonia afferri rogat. Cumque vir beatus Theophanes locum aliquem ex Isaiæ prophetia adduce. ret, respondit Theophilus eum locnm non sic habere; simulque librum suum evolvens vera Joqui exque codicis fide ostendebat. Ibi Theopha nes vociferari, non hunc modo librum, sed et omnes qui in 105 Theophili manus venissent, ab co corruptos esse; illum ad se afferrent codicem, dicens, qui in patriarchali bibliotheca sancti Thoma tali pluteo ac loco exstaret, ad fidem verbis faciendam. Missus itaque quispiam est, dictoque citius librum attulit. Imperator de industria a loco aberrat, inque alia parte vercundia ductus evolvit. Cum autem beatus Theophanes ostenderet intentoque digito monstraret fore ut tribus foliis evolutis in locum incideret, tunc same non ferens ille virorum dicenli libertatem, sibique ipse veritatis conscius, simulate hactenus paticntis larvam abjiciens feramque delegens, Hand, inquit, aquam ut a talibus imperatori illudatur. Jubet itaque in interiorem Lausiaci hortum adductos ducentis unumquemque fustibus concidi; inque eorum frontibus barbarico more punctim incisis, infuso atramento, ineptos hosco iambos, ipsomet eornın auctore, incribi jussit Cunctis ad urbem accurrere affectantibus, Castissimos in qua Dei Verbum pedes fixit, Generi salutem ut humano daret, Apparuere et isti venerando in loco, Superstitiosi, erroris vasa pessima. Et inde, multa postquam perfidi Deo facinora pairavissent turpia impie. Ut desertores, vertere jussi sunt solum. Fugaque in urben 106 hanc delali, Imperii caput, non destitere ab impia vecordiu. Compuncti igitur, facinorosi veluti, Notis ex urbe dumnati pelluntur hac quoque. llis itaque statim peractis, isti quidem confessionis et martyrii coronam reportarunt: at ferox imperafor, omnes miseros majori ipse miseria superans, Blasphemi sibi nomen ac persecutoris apud omnes ascivit, et ut omnium, quotquot unquam fuerunt, hacreticorum pessimus haberetur. Praeterea Michaelem quoque, sancte civitatis (Hierosolymorum scilicet ecclesiae syncellum, cum aliis multis nachis in carcerem compegit, longi temporis ma ceratione eos se subacturum sperans. 15. Atque hæc ejusque generis Theophili adversus Adeles sanctosque facinora. Et in eum quidem, qui cum verus Deus esset, propter nos homo factus est, in bunc modum contumeliosus erat, sanctosque ejus famulos, non ita brevi ac defluito tem pore, sed quandiu superstes fuit, ærumais conficiehat extremisque malis affligebat. 16. Quædam vero cantica edens versusque ac snclulos pangens canere ea jussit; in quibus et Benedicite quartitoni ex ode octava Audi, filia, 13 νulgo et hoc loco et alio quodam supra correcto. margine. fa P Cedrenus et Scylitzes. corr.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIOS. cinnans rhythmumque apponens in fed ecclesia cun. ctis audientibus cautari præcepit. Sed et fama est eumdem ipsum Theophilum, sic modulati cantus amore illectum, ac velut se parentes ad dilios ac nepotes habent, hand a dignitate officioque alieἐν num putasse solemni quandoque festo in Magna 67] ecclesia manu gestuque certa lege movendo toribus præire, eam in rem centum auri libris ejus ecclesis clero tributis. Modulum quoque in die festo palmarum, Exite, gentes, exite et populi, ejus ingenii fetum esse dicunt. 17. Quia vero a natura paucos rarosque capillos habebat ac recalvaster erat, lege sanxit ad cutem ubique detondendos, nec ulli Romanorum fas esse ultra collum demissos gestare. Sin autem aliquis legis transgressor deprehensus esset, multis emendatum verberibus, ad pristinam Romanorum virtutem revocandum esse. Nam hac quoque illi honestabantur cæsarie. Lege itaque cautum ne quis omnino ultra collum capillos demittere audeas. 18. Quia vero suas quoque illum res affiniumque disponere exque arbitrio componere decebat, quod quinque tunc filias nec ullam hactenus masculam prolem susceperat, ex illis natu minimam sibique præ reliquis eximie charam, Mariam nomine, statuit viro nuptum tradere. Delectus maritus ex Crenitarum gente, Armenius patria, Alesius cognomento Moseles, forma elegans ac florenti ætate, ad arcis c partem in Crenetiss 108 dictis aedibus habitans. Huic patricii primum ac proconsulis, quo erat in filiam amore, collata a Theophilo dignitas est; tum vero etiam magister, ac denium Cæsar ab co creatus, copioso instructus exercitu in Longobardiam, rebus ita poscentibus, mittitur. Eo Alexius prufectus cum esset, præclare ei res cesserunt exque soceri voto. Quo factum est ut crescente in eum imperatoris amore ac desiderio una quoque hominum in eum invidia magis augesceret. Non deerant qui criminarentur et maledicta quædam iu eum jactarent, quasi dominandi cupido ipsum incessisset, ac fore ut ▲ in ✪ quandoque imperium usurparet. Quamobrem ubi hæc in se per calumniam rescivit Alexius Cæsar, velut timens cavensque invidiam, multis apud imperatorem precibus agebat ut suæ misertus sortis ad monastica eum vota transire pateretur. Verum tunc quidem nec Theophilus annuit, aliam marito viduam grave esse objiciens, ac, quem diximus, Cæsar multa cum quiete ac securus publicis rebus operam dabat. Ubi autem ille Michaelem flium susceperat, ipsiusque filia ac Ca saris uxor diem obierat, illam quidem usque adeo coluit, ut et ejus cineres in arca argenteis laminis obducta condiderit, insculptisque in ea iambis cujuscunque fagitii reis co confugientibus asyli jus constituerit: Alexium vero, qui clam mutaverat ordinem ac nionasticum habitum susceperat, cum

nulla vi aut suasione ab instituto posset deducere, ægre ejus consectandi veniam fecit, multis exprobrans 109 quod secum et in aula versari nollet, sed obscurus et in angulo mallet vitam agere. Idcirco regium monasterium ad Chrysopolim ei tribuit; ad hæc etiam Coriari, et quod erat ad Elæam. At vero cum in Chrysopolitano comnioraretur, ac quandoque commoda: deambulationis causa ad locum Anthemii dictum, ad Armamentarium tunc imperatorium spectantcin, venisset, secum reputans singula quæque monasteria conditorum nomina viridi semper ac immortali memoria servare, impetrato imperatoris mandato illum coemere statuit, suique juris factum exstructo monasterio exornare; quod et Theodora Augusta, illius socrus ope, concessum est. Loco itaque pulchre zdifclis ornato inque monasterii formam usumque composito, illic ipse vivere desinens humatus est; ejusque quod dictum a nobis est fidem facit cum illius sepulcrum, tum quæ olim ex ejus nomine illic posita image est. Quin et ejus germanus Theodosius prope conditus est, qui patriciam dignitatem consecutus multa optimæ vitæ suæ documenta in eo monasterio reliquerat. 19. Porro Agarenis ingruentibus, illorumque duce Ibraimo cum multis myriadibus in Romanos expeditionem movente, Theophilus quoque magni animi fortisque laudem ambiens, nec quidquam timidum aut molle animo versans, expeditionem et ipse suscipit. Nam etsi timoris aliquid inerat, suorum tamen rei militaris peritia et virtus, id quantum erat, facile avertebat ac procul depellelat. Virorum alteri Theophobus, 110 alteri Manuel nomen erat. Porro Manuel fortitudine spectabilis ipsis quoque hostibus universis notus erat. Ex Armeniis namque ortus, Leone imperatore Orientalium copiis præfuerat, decessorisque ejus Michaelis equisonum princeps, quem protostratorem vocant, exstiterat. De Theophobo etiam dicendum, unde et quomodo ex Persarum stirpe r:atus in imperatoris notitiam venerit ejusque sibi sororem matrimonio junxerit. Quidam regia Persarum satus prosapia aliquando Cpolim fungenle legationis causa venerat. Is non ex legitimo conjugio, sed occulto concubitu suscepto Theophobo, urbe discessit. Quoniam autem apud Persas inviolabili jure les obtinet, carens scilicet n. quis aliter regni compos efficiatur, quam si ex regia ortus stirpe sit, regiæque familiæ viri continuis bellis ac Agarenis huc illuc sedes mutare cogentibus ac pellentibus defecerant, cumque alioqui apud cos qui Persidis regionem colebant, multus de eo rumor percrebuisset, esse quemdam Byzantii Theophobum nomine (quem ipsum rumorem ejus tunc pater sparserat), visum est Persarum satrapis ac proceribus occulte quosdam mittere, qui rem diligenter inquirerent. Hi itaque ad Romanuın margo Combef.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. deveci orbem ægre tandem aliquando Theophobum cum matre versantem ad Oxiam inveniunt. Quia ro quem sic quærebant, non obscuris solum indiciis, sed et ipsis animi corporisque notis propriis innotescebat, isque ille ipse esse agnoscebatur (ac nec ex vicinis quidem deerat qui feminam cum Persa rem habuisse testaretur, cum nihil oc enitum sit quod non tandem in vulgi notitiam veniat), se demum qui missi fuerant imperatori prodentes totam rei fabulam aperiunt, pacem, dera, gentemque omnem subjectum iri polliciti, modo Theophobum ipsis dedere non abnserer. Garisus promissis Theophilus, quodque rem niti veritate didicerat, morari Theophobum in aula illicque disciplinis imbai ac erudiri jubet. Et 20. Sed alia quoque de Theophobo fertur marratio, prastatque eam quoque referre. Εt videtur quidem hæc a priori nonnihil differre, quod al initia attinet; sequentibus tamen similis est atque eadem exhibet. Sic ergo se illa habet, non ullius legati notham sobolem Theophobum esse, vel es satum ratione quam prior ferebat narratio, sed belli quodam vario casu rerumque vicissitudine cogente ejus quoque parentem, sive rex erat sive stirpis regia, ex Perside fugisse, inque regia urbe pauperem tolerantem vitam civibus adhæsisse atque illic tabernariæ mulieris mancipatum obsequiis, post longos tandem annos, illius amore legitimoque copulatum conjugio hunc suscepisse, inque eum modum in vivis esse desiisse; quadam vero astronomia ac vaticinio (nam has artes etiamnum aiunt apud Persas vigere) didicisse de Theophobo, dum quaerunt an ullus uspiam regia stirpe illis satus exstet. Cumque adeo exstare 112 didicissent, ad eum vestigandum Cpolim festine accurrisse; coque deprehenso, sic imperatori rem innotuisse. Cum itaque per nuntios in Persidem reversos cunctis per eam regionem innotuisset eum detectum vitæque superstitem esse, gratum omnibus visum est expetendum Agarenorum jugum quovis modo excutere, Romanoque adjungi imperio, ut suæ stirpis ducem liceret obtinere. 21. Erat vero præterea Persarum dux Babiec nomine: is annos jam quinque ab ameranıNUN” defecerat, inquo eum cum septem millibus calcaneum levarat. Is tum desiderio erga Theophobum, tum Agareni metu, a quo defecerat, ad Romanorum ultro ditionem in urbem Sinopem concesseral, seque ipse ac totain gentem imperatori subjecerat. Idcirco Theophilus tum patricia dignitate Theophobum auget suæque sorori matrimonio jungit; tum lata lege Persis omnibus Ilbera cum Romanis conjugia facit, et ut matrimoniorum cum eis ſœdora jungere liceat, multis corum regiis honestatis dignitatibus, eorumque nominibus in militares codices relatis, sicque ex illis constituta legione quam Persicam vocant, Romanis adversu: Agare

nos ad bellum procedentibus can connumcrari jussit. 22. His ergo viris fretus Theophilus, quod et alias bello strenuos sciret, adversus Agarenos proficiscitur, cum et Ibraeinus, uti dictum est, 113 etiam ipse in nos movisset. Cum itaque ambæ jam acies, ac tum Agarenorum princeps tum Theophilus in vicino essent, essetque res in deliberatiouem vocata, Manuelis ea sententia fuit, indignum videri Romanorum imperatorem cum ameramnune conserta acie pugnare; unum aliquem cum parte exercitus in eum immittendum, idque interdiu factitandum esse. Contra Theophobus presentem in acie imperatorem adesse suadebat; noctu tamen congrediendum, impressione facta per Persicas pedestres copias; ac tum postea cum necesse fuerit, equestres turmas præsto fore, quæ hostilem exercitum essent conclusuræ. Verum non acquievit imperator, multis idcirco pugnam noctu conserendam suadere Theophobum dicentibus, ut sibi ipsi Romanorum vindicaret gloriam. Aperto itaque Marte decretum ut cum hoste congrederentur. Cæterum Ibraemus, incertum num arrogantia ductus an imperatoris metu conterritus, parte exercitus assumpta recessit, immisso Abuchazar cum octoginta millibus armatorum ad pugnam conserendam. Diu utrinque fortiter dimicatum; tandem schola cum domestico adversæ aciei inpetu coactæ cedere ac fugam inire. Hincque adeo imperator cum cohorte prætoria et duobus Per- c sarum millibus, una etiam adjuncto Theophobo, in collem quemdam saluti metuens evasit. Acriter ad vesperam usque circa illum pugnatuni, aliis capturos se imperatorem confidentibus, aliis ulciscentibus 114 nec eum prodere sustinentibus. Nocte itaque superveniente, qui cum imperatore erant, simulata gaudii specie perstrepere manibus, conclamare, cinnyris, chordis, aliasque buccinarum sonitu aerem strepitu implere; quo nimirum ingentes sibi auctas spes novique subsidii opinionem conterrendis hostium animis ingererent. Quod et ita contigit. Hoc enim ipsum illi suspicantes, ac ne fu ipsos hostes irrumperent ab eisque circumdarentur, ad sex milia passuum recessere. Imperator cum suis aliquantum periculo sublevatus fuga salutem expedivit, et ad exercitum qui prodiderat ac turpiter terga dederat incolumis evadit. Ac quidem prolitorem exercitum imperator acrius objurgat, summam vero Theophobo suisque gratiam habet, præmiisque ac honoribus magnifice accepit. Hinc Persæ ferventi in Theophobum amore incensi, incredibilique gaudio animati, uno illo duce Agarenorum sibi bellum concredi postulant, invictaque animi vi certam sibi compressis hostibus pollicentur victoriam. Quamobrem etiam imperator Theophobum Persarum ducem fore decrevit. 23. Insequenti anno Theophilus rursus copias

LIB. III. -- THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. adversus Ismaelitas educit, ac cum eis ex superiori vestibus honoris causa, civium animos offendere veritus, si quid homine aliter uteretur. victoria elatis ac ferocientibus ad Charsianum collgressus, multis eorum subjugatis, captivos ad viπinti supra quinque millia abducit; illustrique pou titus prada ad urbem augustam redit. Inter captivos Agarenos nonnemo fuit manuum agilitate cclebris. 115 Hanc scholarum præses bellica virtute eximiumn, ejus scripto consignatis laudibus, perhibebat; asserebatque equitandi arte praeclare industrium ac corporis robore strenuum, ejusmodi deuique qui in equis duplici solerter basta hostem aggrederetur. Quod igitur in circo domestici triumphus agebatur, inter captivos primo is loco incedebat, corporis ipsa proceritate animique superbia ac celsilate de ipso sparsum rumorem confirmans. Videns itaque imperator, ejusque celebri fama motus, conscenso equo duplicique arrepta hasta artis suæ ac solertia specimen spectante coram tota civitate exhibere jubet. ld cum feret et rei spectaculum imperitiores aficeret, Theodorus cognomento Graterus (is qui non multo post sanctorum quadraginta duorum martyrum cobortis dux exstitit) ad imperatorem accedens Agarenum subsannare, nihilque eum quod fortis animi sit quodve stuporem injicere debeat ea molitione præstare etiam atque etian asserere. Ad quem indignabundus imperator, Num vero. effeminate tu et evirate, ejusmodi aliquid, qua polles fortitudine, possis præstare? Contra Graterus Duabus quidem hastis, o imperator, nec didici nec uti valeo: nam nec nugarum ejusmodi usus aliquis in bello exsistit: una vero arrepta, Dei fretus aurilie, equo dejectum iri hominem ac excussum prorsus confido. Tunc imperator dicendi illam libertaten non fereus, per caput suum jurare Cratero, se ci vitam erepturum, nisi 116 re ipsa quod verbis jactaverat impleret. Mox ergo Theodorus conscenso equo arreptaque hasta manum conserens, dicto citius nec longo ambitu, Agarenum equo datum præcipitem altum sapere non sivit. Puduit imperatorem, dum non a viro quodam magnifice strenuo, sed ab evirato prostratum Saracenum vidit. Interim tamen, callido vafroque consilio, virique virtutem reveritus, amice verbis accipit, donalque Jam vero rursum vere appetente ac bellatoμαχητὰς res viros inter se committente, Theophilus ingenμεν tibus contractis copiis contra Saracenos proficisciκαὶ tur, educto e carcere sibique adjuncto saneto thodio. Neque vero tunc primum fecit, sed el semper factitabat, penes se virum habens, sive ut ejus sapientis vi obscura vulgoque ignota veret eaque ipsi aperiret (erat enim Theophilus abstrusarum rerum operosus investigator), sive id cavens, ne quas is turbas se absente ob sacrarum

THIFOPHANES CONTINUATUS, imaginum amolitionem in urbe excitaret. Præcipui enim civium, inque eis viri religiosi, Methodium pluris faciebant eumque impense colebant. Iuliireo una secum adducere, non post se relinquere, ex officii ratione Theophilo videbatur. Itaque commissa utrinque acie ac Ismaelitis superioribus,117 contigit circumventum imperatorem in vitæ peri culum adduci, quando etiam exercitus ductor Nanuel, grave prorsus omnique majus dedecore reputans, si Romanorum imperator ab hostibus caperetur, suorum animos concionis verbis recolligens, sicque eos allocutus: Eia, riri, apes rereremini, quæ suum regem, ejus vi amoris percitæ, pone volant, leonis instar catulorum causa dimicantis, medias emneos imperatorem quæsiturus irrumpit, animoque fatiscentem inventum, et ex ignavia salutem desperantem, ac causantem nolle se relicto exercitu eam fuga expedire, hortatus est ut se illi præeunti ac multorum strage iter aperienti comitem daret. Postquam vero erumpentem timens pavensque imperator e vestigio secutus non est, iterum cum multis aciem perrumpit, ut a periculo virum eruat. Ac ne tum quidem voti compos effectus, tertio denium Griniori proposito cuneum imperatori undi» que affusum ipsumque coarctantem dirimens, ad eum usque pervadit, adeo ut et equum, cui insidebat, loris alligare ipsumque rursus liberare contigerit. Animo saucius erat, quo metu Romanorum imperatorem ductum iri captivum atque hostibus calcala cervice suppelaneum fore pertimescebat Idcirco velocius simul majorique solertia repetitis vicibus reversus, mortem quoque minatus, nisi ille sequeretur, agre tandem periculo exenit, paucis quibusdam a tergo insequentem hostem reprimentibus, suisque incolumem 118 reddidit. Idcirco pari iu eum benevolentia Throphiles ipsum honoribus. accipiebat, bonefactoremque ac servatoreın snum vocitans congruis muneribus colebat. 25. Cæterum major in eum vis invidiæ fuit; ac qui sot millibus armatorume unus obstiterat exque mediis hostibus imperatorem liberaverat, pancorum aulæ familiarium suæque gentis hominum malis artibus superatur. Majestatis ergo ac insidiarum per summam improbitatem ex calumnia reus agitur; summamque vim invidiae advertens, ac a fidelissimo quodam, qui olim quidem servus illius fuerat, tunc vero principis gratiam meritus Theophilo a poculis erat eique ministrabat,certior factus fore ut ab eo oculis orbaretur, defectionem molitar seque ad Agarenos transfert, a quibus vir longe spectabi lis habitus magnisque honoribus donatus est. Itaque vicinos Agarenis hostes (Cormatas dicunt) graviter infestabat, nec loves strages illorum victor dabat. ut qui bellica rei perisia ac solertia supra complunem, vulgique usum præstaret. Quodque nec satis dici sermone possit aut ratione pensari, tan'a hæc facinora per Romanos captivos, ac qui cf. p. b, a,

LIB. III. - THEOPHILUS MICHAELIS PILIUS. vincti in carceribus essent, oi militantes exscquι batur, data Agarenis fide minime ab eis fugiturus. Quando etiam Chorasan cepisse feruut ac ameras nunæ subjecisse. Isthæc vir tantus conficiebat non insigni tantum fortitudine sua, sed et quod novam quamdam nec usitatam rationem iuire videretur ordinum enim et aciei alia aliaque compositio tes seræque ac vocum inopinata mutatio in anini angustias 119 ac pavorem hostes conjiciebat. Nec solum adversus hostes strenue egit, verum etiam a feris bestiis regioni vastitatem afferentibus eos liberavit, multorumque eis bonorum auctor, priucipi pariter ejusque proceribus summe charus fuit. [P. Ire 26. Verum cum ejus percrebescente ſama Theophilum rei puniteret, nec levis dolor inde eum incessisset, nullum non funem movendum statuit, ut virum ad se revocaret ad seque redire compel leret. Unde alii quidem per Jannem monachum, quo tempore missus est ad commutandos captivos, pacis eum fœdera iniisse ac Manuelem ad se revocasse ferunt, quando etiam litteras et securitatis fidem jurejurando firmatam per eum pluresque illo priores misit. Alii ejusdem quidem Jannis opera rem perɔctanı malunt, non taieu sic aperto colloquie, sed occulto ac vulgo obscuro, ita nimirum ut Jannes jubente Theophilo profectus sit, habitugue mutato ac pannis indutus Iberis atque monachis Ilierosolymam voti causa proficiscentibus, ununi illorum simulans, sese adjunxerit, eoque habitu Manuelis domum Bagdæ subierit. Illic mendici ea specie ad eum aditum nactus imperatorem poenitere docuit, verbisque fidem fecit illius prolata colluri cruce ac litteris, quibus is securum redderet omniumque ofensarum oblivionem sancte promitteret. Acceptis in manus Manuel litteris, incenso arderibus animo, serio cogitat in patriam domumque reverti. Quia igitur temporis ipsa longinquitate rebusque adversus 120 ameramnuna hostes, quas supra retulimns, bello præclare gestis suam illi magis in dies probarat fidem, nec ulla jam suspicione laborabat, significat hoc sibi animo constitutumn, ut et adversus Romanos educat et inimi cos (suos apud imperatorem delatores) ulciscatur, qui iu Cappadocia sedes babebant. Ac quo magis institutum celet, ipsum ameramnunæ filium secun mitti rogat. Annuit petenti Ismaelus, ac in quos expetierat hostes Manuclein emittit. Ubi jam Romanos pene Gues attigerat, Cappadociæ prælorens de suis rebus monet, seque rursus ad Romanos redire significat, simulque certo loco locandas insidias docet: Ut cum, inquit, illuc venero, Saracenorum prædonibus alio dimissis, in RomanoruIN ipse cuneum incidam, atque ita ad patrios lares revertur; uti etiam factum est. Ubi enim prope jam d locuni accesserat, Ismaclis filium prolixe salutans ac esoulans: Abi, inquit, abi, fili, incolumis ad patrem tuum; scito vero non ad alium me proficisci quam ad meum verum imperatorem ac dominum. au

Salvus inde receptus Cpolim in sacram Blacher nensem adem venit, erga quam sciret Theophilum non vulgarem habere fidem. Quocirca etiam magistri honore donatur, exiudeque Theophili compater audit, et scholarum domesticus prædicitur. 121 Non desunt qui dicant fugisse quidem Manuelem ad Agarenos, ac Theophili opera, uti dictum est, fuisse revocatum, non tamen majestatis accusatum Theophilo imperante fugisse, sed Michaele Traulo ejus patre, sive odio in illum defecerit, sive quod veteres ejus inimicitias suspectas haberet. Interim vero etiam Jannes CPolitanus episcopus ordinatur, Aprilis vigesima prima, die Dominica, impietatis præmium perversæque fidei ae sacris imaginibus negati cultus sacerdotium conse cutus. 27. Porro Theophilus duun curiosior est inquirendi studio, et ut futuram imperatorum successionem vaticinio condiscat operosius incumbit, mulierem quandam superioribus bellis ex Agarenis captam, Pythonico spiritu obsessam, quorumdam relatione accipit. Eam itaque accersit, ac quinam in longum tempus imperio potituri sint ex illa quærit. Ad quem vates, successurum ejus filium cum conjuge, Theophilo respondit: postea vero fore ut Martinaciorum genus annos plures iniperium teneat. Illico itaque Martinacem hunc, etsi ipsi afinitate conjunctum, raso capite Theophilus – monachum facit, ejusque ædes in domum Dei ac monachorum domicilium redigit. Neque boc solum, sed et alia plura mulier vaticinata est, nempe Janem patriarchali sede dejectum iri, sacrarumque imaginum revocandam religionem ac cultum. Quare vehementi dolore 192 concitus Theophilus, remque altius mente retinens, saepenumero Augustam, ad hæc et Theoctistum logothetam monebat ac hortabatur multisque sacramentis adigebat, ne unquam Jannem patriarchali sede dejici autre imagines coli paterentur. Tantam vero operam vestigandis istiusmodi imperatorum successionibus posuit, ut et Jannis ex pelvi divinatione Basilium imperii arcem suscepturum perspicue viderit. Praeter imperatorem aliis quoque ex ea sciscitantibus mulier respondit. In his Constantino Triphylio, multum roganti ac enixe eventura quærenti, prædixit fore nimirum ut ipse ac dilii Basilio imperatore clericalem habitum induerent; quod et ovenit. Georgio quoque militarium tabularum ac matricularum præfecto prædixit fore ut in Circi funda necaretur cjusque substantia fisco addiceretur. Et haec quidem hactenus juxta Platonem.... 28. Anno sequenti Agareni et Theophilus expeditione utrinque suscepta, utrinque abs se metu re integra domum redierunt. Eodem fere tempore an

LIB. 111. - THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. chaganus Chazaria ac Pechus nissa legatione im peratorem rogant ut castrum Sareel nuncupatum, quod interpretatione nominis domus candida dicatur, ipsis ædificet. Porro locus est ad Tanaim fluvium, quo hinc inde Palzinaces et Chazaritz disterminantur; ubi et Chazarit 123 prasidiarii trecenti, commutatis vicibus per tempus alii altis substituti, stationem babent. Horum postulatis annuens imperator Petronam Camateri (sic dicti) spatharocandidatum cum classe regia et Paphla gonia capitaueo misit, rem præstituros quæ illi rogaverant. Ubi autem Chersonem appulsus est, longiores naves in terram subductas illic in terram statione relinquit, rotundis vero impositas copias ad Tanaim usque, quo loco exstruendum illis oppidum erat, trajecit. Quia autem locus lapides non habebat, ex fluvii glarea calcem facit; exque subjecta humo latum in lateres excoquens, ardua quidem molitione, laborantium tamen multitudina magnifice perfecto opere domum redit. Reversus vero Petronas imperatorem de Chersone monet, ut qui gentis mores locique genium expertus didicerat, non aliter regionis oppidorumque pleno jure compotem fore, quam si proprium urbi gentique præsidem ducemque præficeret; non indigenis proceribus ac primatibus res suas crederet. Hactenus enim nemo regionem procuraturus Сpoli præses mitti solebat; sed quem illi primatem vocant, una cum patribus civitatis cuneta gubernabat. Imperaαὐτὸν Clor approbato consilio ipsum quem diximus * xanetávy P: cf. p. 300 c. Pathol. Gr. CIX. nam, usu regionis peritum judicans, protospatharii dignitate auctum præsidem 124 mittit, priznaτio ac reliquis civibus imperans ut nulla tergiversatione misso præsidii obaudiant. Hincque perere buit ut præsides Chersoni præficiantur. Atque in eum modum tum præsidium Sarcel exstructum est, tum deinceps missi Byzantio Chersonem præsides. 29. Porro Theophilus majoribus rursum animis adversus Agarenos profciscitur, paterna se minorena audacia videri agre ferens. Longe itaque in Syriam progressus obvia quæque vastat, depredatur, diripit, duasque captas civitates solo tenus diruit; quin et ipsam expugnat Sozopetram ameramnunæ patriam, a qua ille at recederet scriptis litteris etiam atque etiam rogaverat; quanquam Theophilus ei minime obtemperavit. Hisque adeo gestis Cpolim reversus est, relicto Theophilo cum mandatis ut res Porsaram componeret lisque compositis festine ad eum rediret. At Persæ euin Sinope destientes, reluctantem sane, imperatorem consalutarunt. Is partim imperatoris reverentia et cultu, partim metu deterritus, rem detrectabat, diraque passuros pro hae temeritate ausuque aichat. Quocirca illi minis territi

csse. chirmatus barere proposito, animosque Thea phobo, quem medium habebant, facere. ille porro clam imperatori rem significat, jurejurando confirmans non se, sed Persas hujus auctores facinoris Ac tum quidem Theophilus voluntatem 125 Theophobi approbavit, et in aulam revealo pristinam dignitatem restituit. Persis quoque delicti veniam dedit, injuriarumque promissa oblivione eos Sinope, sive etiam Amnastride, excedere jubet. Et quoniam in ingentem jam multitudinem excreverant (nam summa eorum ad triginta millia assurgebat), haud e ro visum Theophilo ut eos lie beros atque solutos esse permitteret. Utili itaque consilio bina millia in singulo themata dividit, qui sub illorum ducibus forent, sub quibus etiam tribuni eorumque turmarum præfecti illis præessert. Hincque factum ut hactenus Persarum nomen cohortes illæ ac turmæ retineant, in quas dispersi fuere. Audacius itaque ac procacius facinus visum Theophilo tam illos suspectos in eum modum digpersit, tuin non multe post Theophobo necem attulit. Quauquam alia quoque causa, quam omnino pro loci opportunitate narraturi sumus, accessit. 30. Cæterum ameramnunes ob expugnatam direptamque patriam tante ictus animi dolore est sioque excanduit, nt undique ex Babylone et Phonicia et Celesyria Palmstinaque et iuferiore Libya conscripta exercitu ingentibusque conductis copiis, clypeis omnium inscribi jusserit Amorium, susceplanu a se contra id oppidum expeditionem illudque hello tentandom cum audacia innuens. Collegit igitur capins; et apud Tarsum ex paucissiniis ingens subito numerosusque apparuit, ob patria 126 sure ignominiam furore exæstuans. Sed et Theophilus adversus illum profectus Dorylsum pervenit, quod tridui itinere ab Amorio abest. Fuere multi qui imperatori auctores essent ut Saracenorum, majori vi quam quæ inhiberi posset irruentium, impetum declinans Amorii incolas alio transferret. lugents nimirum esse illorum copias immensumque excrcitum. Id enimvero infame pare:que virile ratus Theophilus, preclarum foe risque animi consilium putavit, ut urhem commuwiret ducisque strenui rationibus atque incolumem præstaret. Electus in earn rem Aetius patricius ac Orientalium dus. Quia vero etiam justis copiis opus erat, has quoque Theophilus mittit, qno undique hosti obsisteret ac victoriam illi præriperet. Ad hæc cohortibus illos præfecit qui paulo post futuri erant martyres, Theodorum cognomento Craterum et Theophilum ac Babutzicum. Ili non modo missi tune exercitus, sed et cohortis quadraginta duorum martyrum principes exstiterunt. 51. Postquam igitur Saracenorum princeps, ingentes ipse animos spirans ac exercitu potens.

LIB III.THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. Tarsum venit, recte conjicit, habiteque cum suis [P. & pugnam suaserunt, quibus ipse quoque imperator dem cogitandum sibi indulgentibus; sed agmine consilia, judicat haud e re sua esse ut statim Amorium petat. Tentandum prius imperatoris exercitum, immisso in eum cum copiarum parte Alio suo. Si enim flius, inquit, victor exstiterit, patrem quoque haud dubia sequetur viciariᾳ autem secus contigerit, præstat quiescere, cum ipsa mihi victoria haud præsto sit, ac comes erspectands. Assumpto 127 itaque Amera tum Melitines prae side ac Turcorum decem millibus omnique Armeniorum exercitu ac præside præsidum, ad Dazemonem castra posuit. Contra hunc profectus Theophilus, non contemnendo ex Persis exque oocidentalibus et orientalibus coufato exercitu. Ubi autem ad locum sie nuncupatum Anzen venit, slatuit Saracenorum copias quam numerosæ essent dispicere, antequam acies congrederentur. Manuel itaque scholarum domesticus in tumulum loctimaque ceteris editiorem Theophilum duxit; quantumque conjectura assequi licebat, hostium copiæ minores videbantur. Tamen hastarum, consentiente quoque in hoc Manuele, cum par copia videretur, Sed, επεφerator, inquit, robur conjiciens utriusque exercitus densam hastarum sɛgelem considera. Postquam itaque robustiorem suo hostium exercitum Theophilus judicavit, cogitabant quidnam strenui audaciorisque consilii molirentur. Nempe suadebant Manuel et Theophobus noctn aggrediendos hostes: reliqui vero duces interdiu iucundam assensus est, Hlac ergo pralata sententia, prima statim luce acerrimum prælium commissum est. Quo in prælio imperatoris ordinibus fortiter dimicantibus, Ismaelitarum acies in fugam inclinatur. Verum Turcis assiduo sagittarum jactu atque gran dine insequentes Romanos inhibentibus, facti Sara cenis animi, ut fugain sistentes frontem verterent 128 Seipses itaque iterum colligentes, eminusque fortiter jacula contorquentes, pugna sortem m tarunt. Romani propius accedere pedemque sonferre non valentes, ac nco procul aspicere quos sagiuis hostes configerent, terga vertunt rdieto imperatore, prætorianarum legionum ducibus ac Persis nihil tale vel factitandum ac De animo qui imperatorem cingentes hoc salagebant, ut presenti eum periculo eximerent, eum undique fusa hostium agmina jugi sagittarum imbre conclusos obruerent. Omnesque ad unum cecidissent, nisi et mox ingruens tenuisque delapsus imber, aremura nervis, quibus se hostes tuebantur ac superiores erant, relaxatis, a tanto illo sagittarum imbre Romanos tantisper securos præstitisset, ac ægre tandem parandæ salutis illis accasio fuisset. 32. Intempesta nocte cum Manuel agendis cxcubiis omni opera intentus esset, Persas audit cum Saracenis ipsa corum lingua colloquentes ac paciscentes, nempe pollicentes Romanum se exerci Scylitzes et Cedrenns

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. bubulus, forte vero leo marnoreus impositus est al. meque tbi invenien'es, qui eadem robiscum sentiam. ac religionis cultu conjunctus exsistam; ac cum alioqui ea in parte imbecilliora sint propugnacula, compotes urbis efficiemini ac me plurimum coletis. Veniunt itaque ut præmoniti erant, moxque aggressi ingrediuntur, trucidantes ac vulnerantes, si quos obviam habebant. Qui 131 necem efugeret, nullus erat. Cadebantur et cadelant omnes, ac cruoris vivi late dißluebant. Sic itaque captum Amorium, majorique scelere ac improbitate impiorum manibus proditum. illi tantum mortem effugerunt, qui Bagdad usque missi sunt, viri scilicet per themata ac legiones proceres fortissimique, quibus etiam connumerati sunt quadraginta duo martyres. Reliqui omnes hostili gladio perempti sunt. Nam nec secundis missis legatis, qui ducentis centenariis eos qui bello capti essent de exercitu ab hostibus essent redempturi, Barbari animum Theophilus ullatenus indexit; nec modo alios, sed ne eos quidem licuit liberare qui se affinitate contingerent illucque suppetias ab ipso missi essent. Verum ille immensum glorians, fastuque tumens ac superbiens, utrosque tam primos quam secundos legatos prolixe derisos probrisque onustos ac com plutos remisit, hoc unum adjiciens: Num tam panεis centenariis vullis redimere, qui munificentia liberalitatis ostentanda causa ad mille usque centenaria expendistis? Ex his Theophilus cordis dolore affectus, ac velut igni quodam exæstuans, aquam ex nive expressam sibi afferri postulavit; quæ in tanto illo pectoris æstu cum prope tepida illi videretur, imprudens dysenteriæ morbo ex illa potione corripitur, eaque agritudine moritur. Ractenus ea quæ spectant ad Amorium, 132 35. Agarenus porro ad suam regionem reversus, quos diximus proceres compedibus vinctos in tenebricoso quodam ergastulo inclusit, brevi aqua ac pane vitam sustentare jubens. Tantis vero obsitus tenebris locus erat sicque arcta tenebautur custodia, ut nec alla meridie lucis quidquam eis splendesceret. Una vox erat, qua alter alterum dignoscebant: nulla eis cum aliquo, præterquam cum custodibus, consuetudo: cum aliis penitus sublata; nec aliter quam in altissima eremo vitam agebant. Tantis malis ad annos septem conflictati sunt. Janı autem quinta Martii Amorii proditor et a Christo apostata, Boiditzes, in carcerem veniens vocal Constantino viro prudente et sapientiæ studiis educato (hic namque Constantinus, ut historiæ monumenta testantur, Patricio ministrabat in scribendis litteris). Hand, inquit, opus est quemquam tecum intus esse, eaque audire quæ tibi secreto commissurus sum. Cumque Constantinus neminem adesse affirmasset, Age, inquit, charissima mıkı

THEOPIJANES CONTINUATUS. ae dulcissima anima: scis enim quo te pridem de siderio medullitus prosequar. Ne, quæso, renuas in crastinum, adjuncto tibi Patricio, una cum protosymbulo comprecari ac Saracenorum more cæremoniari, ne utrumque gladio ac verberibus confici consingat. Cum enim id ille imprimis velit ac moliatur, operæ pretium putavi ut tanquam fido amico rem tibi manifestam facerem. Velis ergo in manifesto una cam iHo votà reddere òreque senus orare: Deo autem, qui occulta scrutatur, intus animo 133 crede; nec ab aterna, cujus ille auctor est ac qua muneratur, vita excidetis. Ilis nihil emollites aut mente deceptus invictus pugil: Discede a me, inquit, opevarie iniquitatis, discede. Hisque dictis statim recessit, nihil eorum quæ seorsum audierat Patricio locutus, ne qua illi timidior cogitatio obreperet. Hoc solum ait, latam in eos in diem crastinum mortis sententiam. His auditis Patricius Deo gratias egit; suisque rebus dispositis socios omnes Constantino adjutore excitat, ut totam noctem insomnem ducant in divinis laudibus ac canticis. 56. Mane igitur quidam præses superbo incessu fastuque egressus eos duntaxat qui inter reliquos primores essent exire jubet. Exierunt igitur viri quadraginta duo, moxque claudi carcerem præcipit. Interrogat ergo quotum jam annum in carcere agant, aliaque inepta, co animo ut suas illi nugas audirent. Ad annum quod attinet, septimum respondere; robusteque ex divina Scriptura fortique animi proposito confutatis Agarenorum sermonibus mortis sententiam exceperant. Cumque ad Euphrazenī venissent, ad cujus oram eorum civitas Saınara exstrueta est, Theodorum Craterum miser ille cohatur coarguere, si qui illi ratione liceret defugiendam mortem suadere. Quonam vero modo, inquit, Theodore, mortis compendio ad Deum te eva surum confidis, cerloque rem speras, qui salutaria 134 ejus mandata, uti vos vocalis, non dilexeris? Nonne ex sacerdotali clero, cui pridem adscriptus fuerat, laicorum habitum institutumque amplexus G es? nonne manus, cum a sanguine insontes essent, nunc iterum inter pralia sordibus ac inquinamentis replebas? Ad quem Theodorus nibil cunctatus nullaque mora: Hac ipsa, inquit, causa est cur neque sanguinem fundere recusem, quo nimirum pretium ille ac lavacrum miki effectus illius miki regnum conciliet; quemadmodum tu, si quis servorum fugerit, ac posles retersus, cui obsequio mancipare placuerit, illud recte exsequatur, venia dignum habueris, non quasi improbum castigabis. Ita loculus certaminis stadium baud secus ac Olympicis certaminibus victor quispiam ingreditur, nitque ad Constantinum Patricium, subrepentem ei formidinem metumque velut depellens: Age, rogo, Christi miles, qui apud terrenum regem nobis ominibus majores honores consecutus sis, primus quoque martyrii lauream accipe. Ad quem sacer Constantinus: Tibi potins velut strenuo * F *s!?

iss LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS exque nominis ranune (rletbri scilicet et robusto viroque forti) sa contenit dignitas; unda me habebis comitem; cum primum te Deo victimam obtuleris. Sicque mutuo hortatoriis verbis sese confirmantes, pro eo ac quisque seculari. militia majori dignitate fuiserat, ad mortem per martyriam contendebant, cunctis eorum cum diducia generosoque proposito certamen mirtatibus. Verum las postes. 135 37. Tum vero Theophilus imperator, quam ab Agarenis cladem probrumque acceperat, animo non ferens, Theodosium patricium, cui Babutzicus homen erat, ád regem Franciæ mittit, fortes inde auxiliatios ac numerosas copias ad se mitti petens. Existimabat enim suos nunquam virium [P. VARIE an litate aut molliort animo victoria cecidisse, sed pugna detrectatione, seu (quod idem est) proditione, id illis semper accidisse. Ac plane rem etperturus erat, ac gentium, quarum auxilla rogaverat, sensisset potentiam, siquidem Francorum rex legationem libens habuerat, nec missurum sé armatos abnuebat, nóvaque rursus ácie infortunatus Theophilus (hoc enim ille sibi nomen asciverat, quod in praeliis semper victus exire) in Agarenos expeditionem suscepisset, nisi quem ille miserat Theodosius prius in humanis esse desiisset. Nam tam illius mors in causa fuit ne Francorum auxilia in urbem regiam venirent; tum dysenteriæ inva~ Clescens morbus imperatori mortem attulit, non etiam resumendi arma facultatem fecit. 38. Porro tempus est ut et Theophobi res in medium producamus ac cunctis eas notas faciamus. Ex es enim, quam dixi fam, nocturna illi adversus Saracenos insinuata pugua, quin et ex nocturno clanculum cum Saracenis, quo de supra, habito colloquio, nec non aliis quibusdam orta in eum auctaque majestatis crimina exosum virum reddebant et formidolosum. 136 Εt quia is non satis obniti poterat, cum Theophilum facilis ad calumniam ingenii non nesciret, ſuga se cum liberis et uxoribus aliisque delectis viris ad Amastridem Ponti urbem recepit. Mox ergo in eum missa classis, graveque omni armorum apparatu, tanquam adversus apertum imperatoris hostem, instructum bellum. Classi praerat excubiarum drungarius Oorypias nomine. Verum Theophobus pro nominis ipsa ratione, concepto intra semetipsum Dei timore Iniquum, ait, qui sit Christianus, fidelium cruore gaudere. Cedit itaque Theophili juramentis deceplus, iisque fretus ad eum reducitur. Verum ille eorum spreta religione hactenus quidem in Bucoleonis carcere includi ac servari jubet: quadam vero die, cum se jam mori ac supremum spiritum agere cognosceret, noctu velut acerbam tristenque 'sepulcralem victimai ex potestate meroque arbitrio obtruncari præcipit exsectumque caput ad se LECTIONES

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. tium concio, quod nos mansuetos milesque relinὄντας quens ad eam quam nescio vitam proficiscor, gloriamque commuto, cujus loco quid mihi eventurum εit ignoro. Verum hactenus meæ memores lingua estote, quam nunquam amplius eslis audituri; qua et acerba, pro eo ac honesti alque utilis ratio exposcebat, quandoque locuta est, nuncque cum e viuis excessero, benevolentiam in filium uxoremque recurrentem reponite, istud omnino cogitantes, fore ut qualis quisque in proximum suum exstiterit, tale ei quoque in futurum contingat. Verbis ejuscemodi 139 imperatoris lingua concionem omnem deliniente atque mulcente, in ea qui lacrymas teneret nullus erat, majorque omnium pectore erumpens gemitus ac ejulatus quam ut ullus satis conjectura assequi queat. 41. Paucos hinc dies vitæ superstes rigesima die Januarii natura debitum solvit, imperio potitus annos duodecim menses trea. Adversus rectæ fidei professores per omnem vitam odium implacabile gessit, nullumque non turbinem omni hora ac quavis occasione nulla eis (venia indulgentiaque adhibuit; quo factum est ut infortunati nomen apud omues velut hereditario quodam jure repor tarit. Nunquam pro imperii majestate aclaude diguum adversus hostes tropaeum erexit, ac nequo acceptam cladem resarcire unquam satis potuit, idque eum oclodecies per omnem vitam suscepia adversus hostes expeditione toties cum illis signa contulerit, nec contemnendas copias pugnam conmissurus duxerit. Verum Theophilo sic vita functo a nobis relicto, ad reliqua ejus ædificia exstantia in palatio procedamus, utpote præmagnifica dignaque memoria. 42. Statim itaque a Cyrio ingredienti ædificis illa in faciem incurrent. Nam et Cariani domus, sic dicta quod a gradibus quamdam velut fluminis planitiem Cariano strata lapide exhibeat, quæ et hactenus 140 sericarum vestium penus est, ac vestiarium vocatur, illius curæ opus est. Sed et illi vicinum Triconchum, auro obductum tectum babens, cui ex figura uomnen est. Triplici enim concha assurgit, una ad Orientem exstructa, quæ et quatuor columnis Romanis (porphyreticas vocant) VARIE fulcitur, duplicique obliqua ad aquilonem et meridiem. Ea porro domus pars quæ ad occidentem spectat, duabus columnis sustinetur tribusque portis exitum præbet. Harun media argento condata, utrinque illi adjacentes are splendent. Exitus ad locum ducit Sigma appellatum, ab ejus elementi afini figura. Parem Sigma Triconcho in parietibus .ffulgentem venustatem præfert: utrumque enim varii coloris marmoribus incrustatum est. Quod autem Sigma vocant, tectum firmum habet ac præmagnificum, quindecin columnis ex lapide Docimino fultum. Hinc per styraœm ad ejus funLECTIONES.

dumentum descendens eamdem eum superioribus figuram bahero inveniès ac compositionem, novemdecim columnis subnisum, constructa porticu piperato lapide. Prope hanc porticum, paulo interius magisque ad orientem, aliud quidpiam Tetraserum excitavit artifex, ipsum perinde triplici concha comprehensum, ad similitudinem imminentis illi Triconchi; quarum ena quidem ad orientem spes Clat, duarum vero aliarum alteram ad vcchulentem, alteram ad meridiem comprehendit: 141 quæ hutem pars ad aquilonem vergit, duplici columna vero piperina discretam mysteriem habet, sic site pro rei ratione nuncupatum, eo quod baud secus ac specus resonans repetitum souum omnem (is Echo dicitur) ad audientes transmittit: sic, sive quis ad orientalis sive ad occidentalis concha parietem accedens silentio ac secum ipse loquatur, exque diametro ac ex adverso recta alius stans parieti aurem adinoveal, vocem silentio dictam, ac si in aurem quis locutus esset, distincte audit. Tale nimirum est quod ibi miraculum exl:iberi contingit. 43. Huic ædi adjunctum unaque constructum ejus, quod dicebamus, Sigma peristylium. Post hæc subdivale quoddam atrium effunditur, mediam habens phialam æteam, cujus labrum argento coronarum. Hæc auream habens cochleam sic appelbata est, mystica Triconchi phiala, ex vicino scilicet – utroque ædificio, mysterio ac Triconcho, nacta ut sic vocaretur. Eodem prope loco juncti exstant gradus ex Preconnesio candido lapide; mediaque eorum, quos diximus, graduum marmorea apsis, duplici ordine graciliorum columnarum fulta. Sunt et ibi, ad latus orientale Sigma, arti leones duo hiantibus faucibus erecti. Hi aquam evomentes, mediamque omnem aream Sigma latice compluentes, non exiguam 142 præbent voluptatem. Phiala autem, quo tempore nuces et amygdala frugesque aliæ ac poma esui apta sunt, condito plena, se ex cochlea effundente, quisquis astantium vellet, miscebat præbebatque delicias, cunctis quidem haud dubie thymelicis, iis tamen amplius qui ex organis contentiusque psallebant. In gradibus consis:eus omnis populus et magistratus una cum officialibus imperatoris comitatum implebant, medium habentes, in ca scilicet quam dicebam marmorea apside, si quando adesse contingeret, etiam scholarum domesticum cum excubilo et duobus factionum, Prasinæ scilicet atque Venetæ, tribunis, ita ut Venetæ quidem factionis tribunus staret juxta domesticum scholarum, Prasinæ vero tribunus juxta excubitum; sin autem quandoque domesticum excubitumque deesse contingeret, eos saltem habentes quos diximus tribunos. Horuṁ omniam inspector erat imperator, omni jucunditate margo.

LIB. III. — THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. repletus, in aureo gemmisque distincto sedens lio, nec prius surgebat, ut libris bellica ipsaque imperatorum domestica continentibus statulum est, quam gesticulationibus ejusmodi civiumque tripudio delectatus esset. Ita bæc, inque eum usum a Theophilo exstructa. Tanto autem horum amore tenebatur, ut consuetas causarum lites in Trinconcho ipso dirimeret et quotidie ad ipsum procederet cui etiam a fronte portas argentem 143 sublime quatuor columnis Thessalici marmoris, quod est viride, tectum imminet. regione autem illius et a tergo, haud procul ab iis quos diximus gradibus, ad Sigma occidentalem partem, quæ exstant triclinia, Theophilo auctore sunt exstructa. Pyxites nomen uni ac inferiori: alterum, quod est superius, caret numine, in quo etiam palatini clericl vestiri solent. Ad Pyxitis laths insculpti sunt versus, Stephani a secretis Capeloliti vena producti: qui autem in Sigma porticu exstant exarati, Ignatii sic nuncupati universalis magistri, ingenii monumenta sunt. Ad lævum latus, velut ad Sigma orientalem partem, aliud quoddam triclinium imminet, cognomento Eros; quod illi armorum penus crat. Hinc non aliud quis in eo videat quam clypeos omnisque generis arma in parietibus depicta, inque illis, ut par est, coloribus manuque ac penicillo expressa. Inque eum nodum a Triconcho adl oeciduas usque partes excitatas ibi ædes liceat conspicere: ad orientem autem etiam videas quam voς cant Margaritam. Est autem illa triclinium fuudamentis a Theophilo excitatum, cujus lectum coluinnæ octo Rhodio marmore variæ fulciunt: muri omnis generis pictis animalibus variegati, pavimentum omne Præconnesio stratum lapide et tessellatum. Videre etiam licet orbem 144 cameræ cubiculi quod illic est, auro distinctum et quatuor columnis Bathuinis suffuitum; quatuor itein ThesGalicis sustentatas porticus, tum orientalis lateris tum meridialis. Ejus parietes et pavimentum magnilice strata perinde ac Margarita. Versabatur in eo cubiculo Theophilus ab æquinoctio verno ad æquinoctium autumnale ac deinceps. Jam autem appetente liemali solstitio ad aliud cubiculum in Cariani triclinio commeabat, quod ipse construxerat; in quo ab australium ventorum vehementioribus se prolegeret, Cubiculum hoc nune papiæ domicilium est. Nec minus videbis, quod illic exstat, sic dictum Solare ab eo ad aquilonem fundatum; ex quo conspiciebatur, quod tunc illic erat, vetus Sphariste. rium, ubi et nova exstructa ecclesia; suntque duæ phiala et hortus interior, ab inclyte memorize Ba silio imperatore electa. Εt quidem ad plagam orientalem hæc sunt ejus ædificia: ad austrum vero, productis primum Solaribus, uti superins diximus, hortisque, qui nunc sunt, constitutis, præterea etiam cubicula exstruxit, quod Camilam vocant, alterumque illi vicinow; quodque iterum om.

prope illud ordine tertium est: ac modo Auguste vestium penus (boc est vestiarium) est. Cæterum γενόCamilas, sic dictum cubiculum, tectum quidem habet auro distinctum, quod colunina sex Thessalici lapidis (hoc est viridis) sublime 145 fulciunt. Parietum inferiores quidem partes similibus marmoreis crustis constrate sunt; superiores vero exhibent statuas quasdam ex tessellis compositas, qua: poma decerpunt. Praeterea vero etiam pavimentum ex Prœconnesio lapide stratum. Una quoquc exstructum oratorium, duo continens allaria, alterum sanctissimæ Dei Genitricis nomine, alterum Michaelis principis coelestis militiæ, subjectus ei xystus, per clatrum marmoreum in triclinium Au. reum aspectans, bibliothecæ usui addictus a Christi amante Constantino Porphyrogenueto; cujus " rursus ccenaculum parietes quidem ex Bathuino lapide splendidos habet, pavimentum vero omine ex tessellulis marmoreis varil coloris compositum est. Quod Camilam sequitur alterum cubiculum, tectum priori simile habet, Dociminis quatuor columnis subnixum, pavimentum Præconnesio stratum lapide. Parietum aerem (inferiores scilicet partes) quemadmodnm primum cubiculum aureis tessellis ubique exornatum habet: reliquum vero, ubi delciunt tesselinla, arbores quædam versicoloresque Sgure implent ex Prasino marmore. Huic subjectum cubiculum, quod et medius xystus seu ambulacrum dicitur, exsectorum gynæceo præfectorum domicilio addictum est. Tertium denique, una cum cu biculo, quod nunc Augustæ vestium penus est (id est vestiarium), simile bis tectum habet. Pavimentum candido lapide Prœconnesio stratum; parietes omnes, non tunc quidem 146 sed postea, Hichaele Theophili Glio imperatore, pictis imaginiimus egregie ornati. Ejus quod huic conjunctum cohærensque diversorium est, tectum columnis septem Carianis fulcitur; quinque ex meridiali plaga, duabus ex ea quæ ad orientem spectat, muro duplici munitur, quibus porphyretici Pegaausiique et Cariani, necnon et Prasini, undulati denique Thessalici marmoris crusta ornamentum præbent. Appellatur diversorium istud ac aula Musicus ob marmorum vario colore compositorum insignem elegantiam, unde et pavimenti faciem ex diversis figuris diversisque ac pulcherrimis lapidibus egregie concinnatam habet. Dicas videndo pratum esse diversis floribus scatens. Huic ad occidentale latus aliud cubiculum adhæret, eadem marmorum elegantia instructum. Ad hæc tectum illius columnis quinque Carianis, tribus ad meridiem, duabus ad occasun), sustentatur. Aliud vero est ad ejus pedes, in duas ædes divisum, haud longe ab Augustæ sacro cubiculo; ubi etiam Christi amans Leo imperator Sanctæ Annæ exstruxit oratorium; cujas ipsius tectum columnis quatuor Bathuinis fulcitur, pavimentum ex Proconnesio candido la "' add. Comleâsius.

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. pide, ai parietes Balhuini marmoris crustis stinctum. Verum istud Augusta sacro cubiculo vicinum est, uti diximus: quod autem ad Musici occiduum latus est, ita conserium est ut ex illo per scalam in sacrum idem cubiculum descensus alque aditus pateat. Inducit vero et ad nova bricæ cubiculum tricliniumque, a Basilio inclyta memoriæ imperatore conditum: ad porticum item. quiuti cubiculi, quo loco exstal Sancii Pauli torium, ab inclytæ memoriæ Basilio imperatore ex [P. citatum. Hæc in palatio ad aquilonem et austrum a Theophilo constructa ædificia, nobis autem, qui p nolumus aliquid eorum quæ gessit, quidquid tanτὰ dem illud sit, oblivioni tradi, quo nimirum ejus animus demerendi cives neminem lateat, litterarum monumentis tradita. Sed et triclinia, tum cui siaci nomen tum quod Justiniani ædificatio est, auro rutilis tessellulis ornavit; capitula quoque ex Basilici tyranni palatio translata Lausiaco adhibuit. Aliud itera triclinium cum quatuor splendidis tisque cubiculis, quorum duo versus mesopatum xystamque secundi cubiculi, quod est post lam, tectum auro rutilum quadruplici apside bentia, ad Porphyram dirigunt. Palatii locus est ita dictus, quod illic more olim recepto Augusta nobiles matronas sub brumalium tempus coccino purpuraque impartial. Duo alia cubicula ad partes G Lausiaci, ex quibus etiam in ipsum aspectum habet, exaedificavit, pavimento strato Proeconnesio lapide ac parietibus vario colore, quanquam non ex more, ornatis; quæ tametsi talia erant, incendio perierunt. Sed et Thiecla ejus filiarum natu maxima cubiculum, ubi et Theclæ protomartyris oratorium est, cum sit pulcherrimum, a fundaκαὶ mentis excitavit; quo etiam loco in lecto decumbens vivere desiit. cf. p. LIBER IV. MICHAELIS THEOPHILI FILII IMPERIUM. Istiusmodi vitæ finem nacto Theophilo Michael ejus filius, illius successor, imperium capessivit, annos tres natus, ex quo eum parens Theodora partu eluderat. Rerum curatores ac procu

moribus, in cunctos lenis ac fere subtimidus, epu larum vinique amantior, eloquio dulcis, muneribus praemiisque largus. Vixit ab ortu suo annos quin quaginta quinque, menses duos, dies... mortuus est mensis Novembris die indictione anno a mundo condito relicto Romano im peratore atque Helena Augusta Romani matre. IMPERIUM ROMANI CONSTANTINI PORPHYROGENNETI FILIİ. Romanus imperator a paire suo Constantino [P. 293] αὐτεPorphyrogenneto imperii læeres, summa rerum ei concredita, relictus est annos natus circiter viginti et unum (Basilio Porphyrogenacto unius amni puero una cum matre Helena ac Theophanone conjuge, neusis Novembris die indictione anno a mundo condito Mox vero patris cu bicularios ac domesticos aulicos patricia ac pruio spathariorum aliisque majoribus dignitatibus au elos donisque locupletatos e palatii dibus de turbavit. Elegit vero ac cooptavit rerum geren darum socios ac administros senatusque principes Josephum patricium præpositum ac rei navalis drungárium; quem etiam haud ita post sacri cu biculi praefectum (id est accubitorem) provexit, omnemque in eum auctoritatem curamque gerenda & [P. 294] reipublica 470 rejecit. Joannem cognomento Chœrinam protospatharium patricium ac magnum het:riarcham præfecit, ut per cum ejusque curas cautum esset imperatori, si qui insidiarum illi suspecti essent. Sisinium protospatharium exsacellariuni urbis præfectum dedit; quem ipsum brevi post patricium ac generalem logothetam constituit, ejusque loco Theodorum patricium e militaribus numeris, Daphnopatem nuncupatum, urbis praefectum creavit. llic porro Sisinius, quandiu præfecti munere functus est, æquitate ac justitia fuisit sacrumque praetorium egregie orMavil. Videre erat, cum ad ejus tribunal litigantes astarent, recidivas lites seu controversias ex damn natis causis et mortuis dolosque ac versutias repellere ac procul amandare; hincque adeo sua quis. que sponte illata parti injurie judex erat. Quin et adjutores seu assessores urbis præfecto ab nargo. margo Cunbel.

LIB. VI. ROMANUS JUNIOR. peratore dati hi, Josephi patricii et accubitoris [P. urbisque præfecti Sisinii judicio testimonioque probati, Theophylactus a secretis cognomento Matzitzicus, Josephus spatharocan:lidatus judexque, quem prætorii logothetain constituit. Hi ambo, quibus urbis præfectum probe consiliis juvabant, operain swam reipublicæ bene collocabant. 2. Operæ pretium igitur fuerit ut de publicis imperatoris curis disseramus. Simul atque rerum summam adeptus est, ad Romanos omnes duces imperatorisque nomine prætores et Bolgarie et Occident s Orientisque gentium principes auicitiæ confovende causa litteras misit: iis 471 arceptis, gratulari omnes imperatoris fortunæ ejusque sibi amicitiæ nonine, optimum celebrare, pacisque cum eo fceler firmare. At neque de civibus prætereunda narratio est. Romanus imperator sic ut parentem patriam di̟ ligebat, atque in ea nobiles familias pluris facieba'. Idcirco etiam antiquæ puræque nobilitatis instituto delectu, nobilium alios dignitatum honestare honoris bus, alios magnificis donare muneribus, quandoque etiam ad mensam adhibere, erogataque pecu nia amoris vim magis adaugere ac incendere; quaque illi benevolentia ipsum prosequebantur, multæ stipatoru nae satellitum turbæ præferebat. 3. Sorores Zoen, Theodoram, Agatham, Theoplianonem Annamque aula detrusas ad Caniclii ædes, ubi Sophia Augusta Christophori imperatoris uxor tonsis crinibus monacham agebat, ipsas quoque sanctimonialium ritu capillis multavit; ac quanquam multis Helena matre sororibusque rei facinus deplorantibus largeque quiritantibus, cum se illæ mutuo adstringerent et collo aliæ aliis propo hærerent, nihil amplius tragico illo spectaculo consecutæ sunt quam ut mutis ac inanibus lacrymis defungerentur. Iterum vero post dierumn aliquot spatium inde amotas alio transtulit; ac Zoen quidem et Theodoram et Theophanonem Antiochi monasterio addixit, Annam vero ad monasterian, a Romano tum imperatore 472 avoque pridem conditum atque exstructum misit, et ut eamdem atque in palatio annonam vitæque commeatum consequerentur constituit. 4. Nicephorum Phocam scholarum domesticum magistri dignitate ornavit atque adversus infideles Agarenos in Asiam misit. Ejus quoque fratrem Leonem patricium exercitus ducem prætorenique constituit, quem etiam brevi post magistrum að Occidentis domesticum creavit. Vidissesque imperatorem genio indulgere, ducendisque canibus ac feris insequendis tempus omne ruri terere, ut qui regiam penitus aversaretur, inque duos, quos diximus, germanos omnem exercitus curam exonerasse. Gaudio itaque dies agebat, extraque Byzantium cum æqualibus, palponibus maleque consultis viris ac ganeonibus, venatu totus gesticbat. post Combefisius PATROL. GR. CIX.

LIB. VL. - ROMANUS JUNIOR. [P. Prov–xxı, 1. Macedonia, Sclavonia lectis copiis, in Cretam mit tere statuit. Quidam porro senatorii ordinis, viti in rem ejus studiosi servique ingenui, Cretensela hanc moleste habebant expeditionem, in memo riam revocantes superiorum inperatorum stale eo adductas classes novarumque rerum molitiones ac immensas effusas opes, præsertim vero piæ memoriæ Leone imperatore ac Constantino Porphyrogenneto rerum potiente quauta insumpte pecuniæ, quante copiæ excis; sic nempe illi maris periculo territi, vicinorumque Saracenorum ingentia formidantes auxilia Ilispanorumque ac Afrorum classem; tum praeterea per hominum ora volitantem famam, fore ut qui Cretam expugnassel, is Romanorum imperator esset rerumque in se summam 475 transferret, 9. Quin vero Joseph accubitor, mens scilicet illa proba et mitis rectaque ac insomnis, in medio stans in hæc verba infit: Scimus quidem omnes, domine, quanta nobis mala ab infidelibus Saracenis provenerint; justumque ac equum est in memoriam revocare acceptas strages, constupratas virgines, eversas ecclesias, maritimas oras direptione vastalas; decet que pro Christianis nostrisque gentilibus certaminis aleam suscipere, nec longum iler, maris pericula, belli incertum exitum, debilis (ama vires formidare. In primis vero opera pretium est ut, cui Deus anspes ac adjutor est, consilio tuo atque pracepto pareamus, velut scilicet hanc tibi mentem Deus afflaverit: Cor enim regis in manu Dei r;, idque ea marine ratione, quod Deo praside instincta maje stas tua recti animi virum servumque fidelem mittat, scholarum domesticum. præ 10. Ilis imperator aulitis nihil jam animum continere potuit. Instructo igitur solitoque munere donato exercitu, traditisque magistro in belli sumptus pecuniis, cum alichaele cubiculario prae side ac curatore ire jussit, inense fulio, indictions quinta. Naves erant igne Græco instructæ bis mille, celoces mille, curabia oneraria annonas armaque bellica convehentia septem supra trecenta. Solvens itaque Nicephorus domesticus Phygelos venit, etiam atque etiam satagens ut omni collecta classe simul applicaret. Missis itaque vir prudens ac catus, 476 quæ classi præirent, celeribus galeis, explorare jussit ac indigenas loci rerumque indices captare. Venerunt illi captosque ad magistrum duxerunt; ex quibus diligenter sciscitatus Cretæ ameram ac urbis proceres foris in suburbanis ipsorum versari comperit. Statim ergo concite summaque diligentia venit navesque appulit, eductisque e navibus copiis altum aggerem duxit vallumque posuit, atque ad incursǝndum prædasque agendum sese accinxit. Admonet vero ne longe discedant vel hostem insequantur, donec illius vires cognoverint. Admoris autem ad urbem castris, cunctos Cretenses foris

palantes metu conterritos intra mœnia cogit. Exinde plures quotidie ad magistrum ultro conflucbaat. Intelligens autein Nicephorus eos qui urbe exclusi erant in angusta et clusuras alveolosque et saltus et montes confugisse, distributo exercitu, peditum atque equitum selectam manum, Russosque et Asiaticos et Thracicos et Macedonicos tribunos ac centuriones in eos misit, ipse solers fortisque vir animi domesticus post Srea agmen constituit; omnesque ejus solertia ac consiliorum fagacitate, velut domi, sic in lostico eraut securi. Dimissus cuneus co excurrit ubi horum jumenta et pecora et substantia occulta erat ipsique morabantur; cunctaque deprædatus cum gaudio ac pro victoria ovans reversus est. Deinceps autem Romani fiducia omnique metu soluti castra metan tur, quo loco limpidissimi fontes pomorumque ac frugum genus omne scatebat. Unicuique tabernaculum 477 tuguriumque inter fruteta positum erat, pomisque decidentibus omnique rerum aliarum ducis in eos munere defungenti magistro votis 11. Cretæ ameras, Curupa nomine, rerum tristem eventum vicinis Saracenis, Hispanis Afrisque, missa ad cos legatione, significat, bellique socios ac cladis depulsores invitat. Missæ ab eis celeres gateæ ac triremes, per quas gentis ducem exercitumque explorarent; que militaris discipline, ut duci subjectus exercitus, coudisccrcnt. Ac plane summa velocitate in Cretam advecti, noctuque per funem in castrum illapsi atque Curups proceribusque congressi, omnem cos spem c abjecisse, nec quid in Romanum exercitum ejusque ductorem magistrum moliantur habere, intellexere. In colla itaque ruentes iisque affusi, omni alia defecti voce, ubertim fentes missos adstringebant, eorumque subsidio maturandum expeditio. new, iis ad suus remissis, supplices fagitabant. Reversi illi ad suos quique ameras venerunt, longeque copiosam ac instructam classem, diversarumque gentium auxilia exque illis conflatum exercitum, ducis item vigilem solertemque animum Gdemque in Deum et justitiam, omnis denique generis exosa vitia ac libidines retulerunt. Quibus ifli stupɔre pleni Cretensibus suppetias ferre bellique socios illis accedere recusarunt. ubertate freti cum gaudio agebant, sicque præclare comprecabantur. 478 12. Porro exercitu diuturniores in Creta moras trahente, ac cum per hiemem immensi imbres geluque exspectare ur, annona absumpta, detritis stragulis et operimentis, torpentes classiarii ipsique in eis tribuni ac proceres domum reverti cogitarunt. Førti tamen vir animo solertique imperator Nicephorus oratione sua ac verborum lenocinio in castris detinuit. Sic enim aiebat Viri fratres et commilitones, Dei quæso timorem in animum assumamus; Dei injuriam ulcisci connitamar; adversus hostes impietate armatos fortiter consistamus. Fidem arripiamus, quæ timores periια΄.

LIB. VI. - ROMANUS JUNIOR. sari. Ingens periculum est, si inde fugerimus. Ulciscamur constupratas virgines; qui nobilin membra saucia videamus, animo doleamus. Non vacat mercede labor ac periculum. Siemus intrepidi, adversaque acie Christum negantes infideles audacter appe tamus, fereique suppetias Christus Deus noster, hustesque profigabit, ac superborum eique iusuttantium oppidum arcemque diruet. Hæc iisque plura illo hortante, quidam omnium nomine orequo subjecit: Aperuisti, magister, corda nostra; sermone vires durasti alque animos acuisti. Vir non additis alis, obsequio promptos atque vigiles reddidisli. Consilio morem gerimus, ac pracepto oblemperamus; una denique commoriemur. mil; animo reputemus nos in Syriaca insula ver 479 13. Merse Octobri, imperii Romani anno secundo, iagcns in urbe penuria tritici exstitit atque hordci. Veníit triticum, modii quatuor, nummo uno, hordeum, modii sex. In his videre erat pervigilem, ut communi rei provideret, Josephi animum. Statim ergo in Orientem ac Occidentem missi qui coemnentes frumenta eorumque mercatorias naves extruderent, dardanariosque ac frumentarios triticum frumentaque recondere ac acervare vetarent. Erat enim vir justus nec personarum acceptor, Adei tenax. Nec multum interim effluxit tempus, cum altera parte minuto pretio septem octove modii uno nummo venirent. Talis nimirum erat, acri vir ingenio fervidoque ac studiosus, ut nemo superiorum aut æqualium illi æquaretur. 14. Mense Martio, is quem Peteinum vocant, Basilius magister accusatus est ut qui malis quorumdam consiliis instinctus res novas moliretur. Missus itaque in exsilium ibi moritur. Patricius vero ac domesticus Orientis ex fratris nomine in Asiam missus, ne per ea loca Komana ditio præsidio destituta impii Chambdæ direptionibus pateret, isque liberius prædas ageret ac captivos duceret; conjunctisque copiis cum Cappadocia prætore Constantino patricio Meleino, Dee RONI reliquis ducibus ac cohortium tribunis, superbi Chambda aciem assecutus in loco cui Andrasso noιδ. unen, ac cum eo conserts manu, eum penitus proligavit ac fuclit. Vidisses tunc mortuis detrahi spolia, occidi superbos Agarenos, in fugain agi, inter spolia capl ac inancipari. Nulla illis curruum aut equorum aut pecuniarum vel afinium cura: hoc unum quisque satagebat, ut se ipse periculo eximeret, [7 non ut alteri studeret. Sane futurum erat nt et ipse superbus Chambdas caperetur, cum is cui insederat generosus equus fatiscens substitisset. nisi Joannes Christianæ desertor fidei, illius mulus ac domesticus, equum ipse suuni hero modasset. Qua ille humanitate captus, Chambdas tanto liberatus periculo est. Spolia omnia cum

ORTHODOXORUM captivis a Leone Byzantium illata ac triumphi specie circumducta. 15. Turcis adversus Thraciam erumpentibus, Marianus patricius Argyri filius summa ducis potestate Marclonum legioni præfectus Occideutique præpositus, in illos incurrens ipsos prælio fudit, multisque captis reliqnos cum dedecore ad sua redire coegit. 16. Romanus imperator ubi quibus in angustiis exercitus versaretur amouæque in eo penuriam didicit, saniorilms Josephi accubitoris consiliis confestim illis alimenta submisit. Nonnihil itaque mori commeatus ope recreati, cum menses fere octodecim et amplius urbem obsedissent, consumpta Agarenis Cretensibus onmi aunona lisque in angustias coactis, ac cum ex illis quotidie ad magistrum ultro confluerent, Dei 481 tandem runeta snoderantis imperio, neuse Martio, sexta imelietione, scholarum domesticus aciem instruxit, diversosque ex illis cuneos el phalangas ac turnias constituit. Quibus ita constitutis, ex legionariis et Armoniis et Russis et Sclabinis et Thracibus lectos in urbem immisit. Alii alios pellebant mutuumque pulsabant. Huelvant petrz et jacula, machinisque wœnibus admotis turresque quatientibus stupor ac pavor superbos invasit. Brevigue conserto pra lio urbem ceperunt. Eratque videre Saracenos, mulieres ac pueros.. quæ desunt, ab Julio Polluce pete (in C. B. Blasii not. ad Leonem Diac., pag. ed. Paris. 17). AD SEQUENTEM INVECTIVAM PROLUSIO. Quod tanta hic dicta scriptaque in causa imaginum, in Leone Armeno, Michaele Balbo, Theophilo Bulbi filio, Michaele et matre Theodora, superiusque apud Theophanem in Leone Isauro et filio Constantino; nihil Historiæ Byzantinæ metas excɩdere videar, qui in ea, et quasi appendicis loco, ejusque illustrandæ gratia, singulare hoc monumentum repræsentem, antiquius vn synodo, ejusque auctoris, qui eidem *11 synodo suppeditavit, quidquid illa auc'oritatum et exemplorum ad dogma firmandum, ac antiquam serio vindicandam traditivuem, ampla sane seycte, felici conatu adhibuit. Etsi is suùm nobis nomen invidit, suum tempus ac scriptionis clarius consignare non potuit. Mutam primo ait quastionem post aunos 700 a Christo passo: primis fere annis Leonis Isauri: a quo tempore annis plus minus 45 se scribere dicit, ad extrema fere tempora Constantini Cabalint, et ad ejus pseudoseptimam synodum vere (Chrislianos scilicet idololatria insimulantum) confutandam. Agnoscebant Iconoclasic omnem vetro ecclesiasticam traditionem sibi adversari: unde et prævaricationis noxam Ecclesiæ appingere non verebantur, quasi ex ritu gentium is illi cultus, imaginumque religio inolevisset, eumque ipsi er rorem Dei verbis (Veteris cumprimis Instrumenti) sublutum irent: cuma Judæis didicissent, ut s cite Joaunes monachus llierosolymitanus subjecto commentariolo exponit: ipse forsitan ejus postmodum urbis episcopus, et cujus tanta nomina adversus Iconomachos: cujus synodicon sequitur hanc Invectiva m in Reg. cod., quod et repræsentavil tomo prioris mei Auctarii suhjectis postmodum, etsi immulalo ordine, allis omnibus probationibus quæ in Act, vis synodi exstant, uti jam dixi. Qui Regium codicem Leo Cinnamus, anni imperatt. Michaele Duca. Angela Comneno Paleologo, et Theodora Augusta, ex antiquiore codice in antiqua Senioris Romæ bibliotheca reperto, se exscripsisse significat, scripto ann. „ª¿¾”,

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. i u ut a prima scriptione, ad suam exscriptionem intercesserint anní 517, ut ipse advertit. Videri autoin piest præclarus ille codex quasi önλot×ŋ universalis, collecta kabens præcipua quæque Catholicorum adrerans hæreticos (Christi maxime mysterium impugnantes) munimenta. Es ille illustr. et reverend. archiepiscopus Paris. Petr. de Marca, 6 paxapiens, Vigilii conformationem v synodi pridem produxit, tametsi non omnibus ejus fidem fecit. Ipse certe qui librum composuit, tantaque in eo Patrum ac conciliorum digessit, de hac confirmatione, quasi non plane illi exploratæ veri tatis, ac nutantis fidei, scripsit, repertam esse inter Arta v synodi; quavis tandem ratione illis insertam ozistimaverit. Nikil sane ejusmodi in aliis, quæ tanta e conciliis depromit. Quod auctor diákoyov inscribit, videri possit vocis abusus; nam nullæ distinctæ personæ loquentes ducuntur, quod videtur exigi ad ſermam dialogi. Nisi cam sibi vocem auctor indulsit, quod velut plurium sit ista dissertatio, orthodoxorum Patrumque nomine edita disputatio: sed nihil hoc ad formam dialogi proprie, ubi distinctæ personæ suum quæque symbolum solent conferre; et quidem cuique apposite, quæ Platonicorum Dialogorum perfectio est. Simplicius esset ac purius àdyes OTITUTIós. Alia majoris operæ, suð et Patrum nomine Nicephorus patriarcha, hunc ipsum forte Auctorem secutus, inque codem certans ipse stadio, si quando magno Ecclesia commode juris publici fiat, ex Regiis membranis, erque Seguieriano et Colbertino plenissimis codd. Quod auctor tantis invehitur in Copronymianos episcopos, favore principis ßidei desertores aulæque palpones, nikil veros tangil episcopos, qui ad fidei tutamen ac columen, religiosissimorum: principum favorem ambiant, aç qui ipsi meliora ac saniora aulæ semper suadeant, petraque salis, quibuscum versentur, quod sæculi fatuitatis videri possit continue condientes, exsistant. Hlubet hic codex Leontium De sectis longe editis emendatiorem, et auctoritatibus, quæ illis desiderantur, auctiorem. 'Odŋyoù prima capita (quem omnem pluraque ejus complectitur) nora ex illo facere liceat: sic editis laborantia, ut nec ipse Anastasius sua agnosceret: etsi omnia decoqnit vulgator et interpres. DISSERTATIO AC INVECTIVA EDITA fidelibus et orthodoxis, desideriumque ac zelum habentibus, ad confutationem eorum, qui sana fidei, sanctorumque ac orthodoxorum Patrum nostrorum doctrinæ adversantur. zatipur pov otot pysiv, inloxomos xal * {}} Reg. xx1, al. xx, Prov. viii, F. 1. Nabuthe Jezraelites lapidatus est, ne paternam vineam traderet. Aiebat enim: Ne fat unquam ut tradam hæreditatem patrum meorum '; hi autemi, inquit, quibus obtigit ut essent episcopi et rationalium ovium pastores, una duntaxat inanis gloriæ causa, rejectis Patrum vocibus, armis adversus fidem instructi, recte ab eis dicta pervertunt (ex reprobo suo sensu turbidoque docentes) quæ, uti scriptum est, omnia ob oculos posita intelligentibus suni, el recla invenientibus scientiam. Patres nam que subtili et acuto mundoque mentis ocule, sa

Wi ORTHODOXORUM eros divine Scripturae legentes libros, quod indie .comniodum est, velut divinum quemdam thesaurum in animis suis reposuere. Hi vero, quorum mens mendacii pravitate prona sit, nonnullorumque procacitati verborum obnoxia, ac profanæ scientiae amore capta, illorum socii erunt, de quibus scribit beatus Paulus: in quibus Deus hujus saculi excæcavit mentes infidclium, ne fulgeret illis illuminatio Evangelii gloria Christi, qui est imago Dei ³. Quippe cæci sunt et duces cæcorum. Ut enim ipse Salvator dixit: Cæcus si cæco dux fuerit, ambo in foveam cadent. Quidam igitur Patrum doctorumque veritatem deriden:, menteque propria, diabolica malignitate impleta, adulterare nituntur veritatis mysterium, Unigeniti cum carne dispensationem haud mediocriter sugillantes, non intelligentes, neque quæ loquuntur, nec de quibus affirmant³, uti divinis Apostoli verbis proditum [P. est. 2. Ejuscemodi porro impietatis parentes, multi quidem et alii, anteactis temporibus exstitere: vune vero illorum improbissimæ mentis auctores hi sunt, qui novorum Pharisæorum mores induerunt. Quemadmodum enim illi vere negaverunt Dei Filium in carne venisse; sie et nunc novi præcones, qui Christi adventus in carne ejusque secundum carnem intemeratæ matris ac vere Deipara semperque Virginis Mariæ omniumque ipsius sanctorum venerandas colendasque imagines, nolint adorare cisque cultum adhibere, novam Inani conatu fabricati sunt fidem; præter olim traditam a sanctis nostris Patribus, quique discipuli ac successores sanctorum apostolorum exsistant. Ut enim eis visum est, fidei se religiosiores custodes, quam sancti Patres affirmant, quorum sermones atque virtutes catholicæ ac apostolicæ Ecclesiæ firmamentum sunt et columen. Ipsas enim Patrum vaces, quas illi diserte de venerabilibus colendisque imaginibus prædicaverunt, novi hi commatis sapientes, sumentes, quas rite prophetæ ediderunt, juxta concupiscentias suas ad sensum suum detorquent. Quemadmodum enim illi adversus idolorum simulacra dæmonumque statuas loruti sunt, in sanctas ipsi imagines, saucios Patres, sanctaque et orthodoxæ ac inculpatæ Christianorum fidei doctores, traduxere, corum repulsis vocibus ac testimoniis, ad ejus in carne humanaque effigie figuram, astruentibus sacras spectare imagines; quas ii diserte colendas ac adorandas nos docuerunt. Quamobrem etiam brevi conserta disputatione adversus novos istiusmodi præcones, Deo jpsum nobis oris natum ac spiritum prebente, paura ex multis proponemus; quanquam hi manufacta utique respuant velut sentur. H Cor. IV, avers Matth. xv, 14. * 1 Tim. 1, 17.

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. 3. Cogitent turbidi sapientes et morosi ac querulost homines, pravæque et profana ac Deo adversantis synodi comprobatores, quæ divina permissione Constantinopoli, in loco quem Oneria vocant, habita est, quonam modo ac fine, repulsis Patrum vocibus, justa proprias concupiscentias ipsi vos seducentes, esca hamoque tracti captiqque collidimini. Dicite quæso, qui nunc novæ fidei formulam vane cuditis, quidnam in terra corum, quæ venerationi habentur et adorantur atque coΙuntur, quod non sit manufactumn? Num crux? altare? oblatio? Evangelium? Cuncta manufacta, sed nobis veneranda ac salutaris signa, quemadmodum etiam sanctorum imagines, Christique in carne dispensationis veræ atque humanæ carnis suæ, quam nostra salutis causa assumpsit, ex 'Isa. XL, castissima Deique Genitrice Maria: quæ nostra sunt omnia assumens, peccato duntaxat exccptο. Unde etiam ipsius imaginem ejusque intemerat Matris adoramus ac colimus. Ac vos quidem mysterium inane spectrum, et quod specie sola existat, efficitis: nos vero qui veritatis simus, sanctorum apostolorum sanctorumque ipsorum discipulorum ac successorum, nostrorumque Patrum atque doctorum, quam ab eis nobis traditam accepimus fidem de sancta et consubstantiali et adoranda Trinitate, revelata facic, clara voce, Isaia propheta vocibus dicimus: Ascende in montem excelsum qui evangelizas *, et nos in trine subsistentis consubstantialis celsitudinis opinionem ascendimus, evangelizantes rectæ fidel bona, dicentes 4. 481a Credimus in Patrem et Filium et Spíritum sanctum, que saneta Trinitas est, increata, sempiterna, in onfusa, indivisa, consubstantialis, quæ in una deitate et regno et dominatione, in tribus personis seu hypostasibus et proprietatibus, aderetur ac conglorificetur. Proprietatem enim cum dico, Patreu cogito Patrem, et Filium Filium, et Spiritum sanctum Spiritum sanctum. Nam pro prielates nou convertuntur. Non enim Pater esse potest Filius, aut Filius Pater, vel Spiritus sanctus esse Pater aut Filius: sed sient dicebam, Pater Pater est, et Filius Filius, ac Spiritus sanctus Spiritus sanctus. Non erat unquan quando non erat Pater, et non erat quando non erat Filius, nec erat aliquando quando non erat Spiritus sanctus. Propterea incomprehensa est, tum Unigeniti generatio (seu nativitas) tum Spiritus sancti processio. Patrem adoras? In eo adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? In ipso et Patrem adoras et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum? In ipso adoras et Patrem et Filium: non quod confundantur personæ, sed quod eadem et incommutabilis perque omnia similis substantia exsistat, sic intelligis. Nam cum sit una natura et substantia ac deitas, una quoque adoratio est san

ORTHODOXORUM cia et cumsubstantialis Trinitatis. Quod enimvero & Pater et Filins et Spiritus sanctus nominantur et sunt, tria nimirum ad substantiam quod spectat per omnia qualia; attribuitque Patri principium divina Scriptura, jam quoque Filius Patris beneplacito cuncta creavit, et Spiritus sanctus omnia perfecit. Est igitur Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus. Non tamen quia Deus et Deus, et Deus, tres deos licet dicere: sed duw tres persoulas animo cogitas, ac unamquamque pereunam confiteris, unum Deum vocas, quoi una eamdemque natura et divinitas et substantia et coæternitas. Quæ cansa est, cur et singulariter collaudemus et adoremus sanctam Trinitatem. 5. Et hoc novimus atque credimus, Dei Filium ex Patre genitum esse, arcana nec verbis explica. bili ratione, intemporanee, incorporee, ante omnia saecula. Ipse igitur Dei Filius, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero ac Patre, propensa Patris voluntate incarnatus est in castissima et a Spiritu sancto eximie sanctificata Virgine sancta Maria, proprie ac vere Dei Genitrice. Ac sicut ipsius Filii a Patre generatio incomprehensa est et inexplicabilis, eamque ob rem ipsam fide ac silentio veneramur ac collaudamus; sic et ejusdem Filii Dei ex Matre et Virgine in carne nativitas ineffabilis et inenarrabilis est. Ac quo id modo, accipe. 6. Igitur unigenitus Dei Filius, ipse ante sæcula ex Patre genitus, incircumscriptus est; inque supernis et infernis est, et cuncta in manu habet", et in eo consistuut omnia, et implet omnia ", et super omnia eminet, estque supra omnes coelos, et intuetur abyssos '; ncc est creatura quæ non sit manifesta in oculis ejus “. In angelis est: totus in supernis, totus ubique est. Ipse igitur Dei Filius talis ac tantus, ipse nulla quantitate ac mole, cum omnia possit, etiain homo fieri potuit: vereque incarnatus ne factus homo de Spiritu sancto et Maria Virgine, in colis esse non destitit, et in terris ipse totus incarnatus exsistit. Quis ergo eloquiaut prorsus enarrare mysterium possit? Quod enimvero pro natura humana tenuitate divina Scriptura pauca qu 10 tribuit verba, quibus mens gustum as.. ui possit ac frui, silentioque stupere ac adora divinum Mysterium. am 7. Itaque Dei Filius, qui nullo capi potest, in sanctam Virginem introivit, exque ejus carnis natura assumpsit, suæque deitatis persona univit, carnem nobis consubstantialem, anima sensuque mentis praditam, qua solus ipse novit ratione. Jam enim dixi, nec mente assequi licere, nec sermone exprimere, ac neque exquirendas homini physicas rationes rei, quæ impervestigabilis et inscrutabilis est Copulata igitur sibi, quam Psal. Coloss. 1, 17. • Jer. 21. " Dan. ut, 58; flebr. 1º, 13.

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. propria, anima utente ratione et niente pradita, in qucm nulla cadant crementa: nihilque Dei Filius mutatus ab eo quod erat, in Matris utero infans factus est; perfertaque indivisa et inconfusa deis talis ac humanitatis uuio facta est. Et ecce, qu incorporeus est, nec tmgi potest, corporatus est ac contrectatur: et qui ex Patre ante secula genitus erat, ecce is ipse ex sancta Virgine incarnatus nascitur. Quique adeo paterno sinu non excessit, cunctaque deitatis potentia continet, atque omnium conservatrice virtute omnia complectitur astringitque, ipse ex sancta Virgine factus homo ac natus, in præsepi infans pannis involutus jacet, sancta Virgine virgine permanente. Sicut enim umio carnis et deitatis inscrutabilis est, sic et nativitas ac partus. Potuit enim Dei Verbum omni polel:s vere incarnari ac homo feri in Domina, exque illa nasci, ac virginitatis signacula inconcussa servare: quemadmodum utique clausis januis stetit in medio discipulorum " illa sumpsisset, natura, crescebat Dei Filius carme 4816 8. Quamobrem sancta et apostolica Ecclesia cuncta divina, proba recipit credulitate; cuneta fide, cuncta nulla curiositate veneratur, adoratque et colit. Ipse igitur Dei filius rerus Deus, propter nonrain salutem puerulus effectus, crescere dicitur sua carne ", qui videlicet inculpatos nostros alfectus ac passiones In se receperit. Proficiebat quoque sapientia et alale ", ilcirco quod hæc paulatim exhibebat, ut se proprie ac vero hominem factum ostenderet. Fessus quoque esse dicitur " ct esurire et sitive ", et conversatus esse cnm hominibus “, docens et illuminans onl nem boniinem venientem in muudum ", quippe qui ipse lux vera exsisteret **, 18 Juan. xx, 19. * Luc. 11, 40. ** Luc. 11. 52. 10 | Cor. 11, 8. * Juall. X, 9. Postremo autem propter jimmensam bonitatem suam, etiam carue propria passus est ". Ipse enim Dominus gloriæ pro nobis vere cruci affixus el passus est. Patitur enim non dcitate, sed animata carne sua sibi indivise unita, ac moritur; anima scilicet separata a corpore. Deitas namque indivisa et inconfusa, tum anima, Lum corpori copulata erat. Descendit igitur Filius Dei sula anima et sanctorum animas, ac rursus resurrexit, auita unita corpori. Surrexit vero ipse unigenitus Dei Filius propria virtute; Potestatem enim habeo, inquit, ponendi animam meam, et poleslalem habeo iterum sumendi cam”. 10. Resurgens igitur ex mortnis Dei Filins, ea ratione qua homo exstitit, in cœlos receptus est; qui ante carnis expers erat, uuuc idem carnem indutus: qui anțe simplex, nunc idam compositus, Deus simul et homo. Manet enim in ipso natuta 11 Juan. 1v, 6. 18.17 Bar. 111, 38. 18 Joan. 1, 9.

ORTHODOXORUM deiratis: at qui antea simplex et unus ex sancta Trinitate erat, nunc quoque idem unus est ex sancta Trinitate incarnatus ac homo factus. Ac quem cœlestes omnes virtutes videre non poterant (adorandæ enim Trinitatis deitatein nemo videre potest *¹) nunc unum e sancta Trinitate unigenitum Dei Filium, conspicua hominis specie vident, qui Incircumscriptam ejus deitatem intelligant. Hoc enfin est quod alt beatus Paulus: Apparuit angelis”. Assumpsit igitur quod non habebat, habetque (uostram scilicet naturan) in secula sæculorum. Rursumque venturus est cum gloria judicatum vivos el mortuos s8; id est, justos et peccatores: atque alios quidem judicatum, pro eo ac dicat justificatune, propter bona ipsorum opera; alios vero condemnatum, ob illorum incredulitatem ac malitia ipsorum opera. 11. Docet nos symbolum ut et in unam sanctam catholicam et apostolicam Dei Ecclesiam credamus. Non potest Ecclesia catholica (i. universalis) soluın esse apostolica. Omnipotens enim virtus capitis, quod est Christus, universo nundo per apostolos salutem potuit afferre. Est igitur sancta Dei Ecclesia, sanctorum, qui a sæculo fuere, Patrum cœtus, patriarcharum, prophetarum, apostolorum, evangelistarum, martyrum, quibus una animi consensione credentes, omnes gentes adjunctæ sunt, Videbant enim ex omni gente quæ sub cœlo est, ejusdem Christianæ fidei rationibus obstrictos esse. Neque enim aliter fat, ut omnis generis hominum multitudo innumerabiliumque linguarum collectio, in anam verissimæ fidei sensum conveniat, quam divini Spiritus numine atque afflatu. Rursus namque dico, iulcirco catholica (universalis scilicet) est atque vocatur Ecclesia, quod monstrosæ, studiisque ac indole scissæ atque agrestes, innumerabiliumque linguarum universæ terræ gentes, in unam pacificam et salutarem fidem Deique notitiam ac pietatemfaltiore sensu consentiant. 12. Crelimus igitur in unam sanctam catholicam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua fidei rudimentis instituti sumus: scimusque Patrem et Filium et Spiritum sanctum, ac baptizamur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: salutare quoque corpus et sanguinem suminus Filii Dei, qui propter nos beneplacito Patris homo factus est, et pro nobis mortuus est: divinaque et Evangelica ejus mandata docemur servare; divinasque Scripturas Veteris oc Novi Testamenti, certa veritate recipere; quibus animum sedulo adhibentes, ad nostram aliorumque utilitateın, fidei bonæque conscientiæ argumentum meremur facere. 13. Jam vero, qui hæc fide riteque scrutati sunt, sancti Patres nostri ac veritatis doctores, docuerunt nos, quonam modo colenda sunt ac adoranda salutaria signa fidei ac pignora; Christi st Joan. 1, 18. 18 | Timn. 111, 13. Il Tim. tv, 1. [P.

INVECTIVA CONTRA IERETICOS. crus, propter Salvatorem in ea confixum, ut qui per eam redemptionem nobis largitus sit, et a 1112ledictio, quod ex ligno est, nos liberaverit. Altare vero, ut Dominicum ac intemeratum monunientumn. Oblatio, ut corpus Domini nostri Jesu Christi veri Dei et Salvatoris animarum nostrarum. Evangelia, ut ipsius Dei Verbi ore prolata atque illius opere præstita. Imagines vero, Domini nostri Jesu Christi, ejusque intemerata omnisque labis puræ Matris ac Dei Genitricis Mariæ cum video, confestim nullaque mora, in summam ejus propter nos egestatem ac demissionem, mente sublimis feror, quod Deus cum esset, formam servi assumpserit, ancillamque suam Matrem effecerit: quod que ab ea ut infans gestatus sit, exque virginalibus uberibus lac suxerit; relictoque sensili oculo in imaginem intento, spirit:lem cordis cum niente oculum in divinæ in carne dispensationis mysterium conjicio, ac pro multis meis delictis, et quæ veniam non mereantur, ipsius bonitatem ac misericordiam cxoro, diceus': Gloria tibi, Deus, Salva tor, miserere mei peccatoris, multisqus meis delictis veniam præbe, qui propter me meam ipse naturum, uno duntaxat peccato excepto, gestaveris. 14. Cum sanctæ Dei Genitricis Virginis Maria imaginem conspexero, statim dico: Inlemerala Dei Genitrix Christi Dei Mater, intercede ad Filium tuum et Deum meum, ut sua bonitale ac misericordia mei misereatur. Multum enim valet Matris deprecatio erga Domini clementiam. Ne, venerabilissima, peccatorum supplicationem despexeris, quia misericors est et potens salvare, qui et pro nobis pati morique sustinuit, προvol. 15. Cum autem apostoli aut martyris, vel cujuspiam sanctorum imaginem videro, eorum videlicet historiam continentem, quæ illi propter Christum fortiter sustinuere, dico: Gloria tibi, Deus apostoli hujus aut hujus sancti. Dumque hæc ita dico, in Deumu gloriam refero. Hæc ita accepimus sanctis Patribus, quorum et nomina et libros sermonesque Dei voluntate et providentia in libro annotabimus. 46. Vos autem novi præcones ac vani theologi, vos qui sanctorum apostolorum, eorumque suc cessorum ac discipulorum, Patrumque nostrorum atque doctorum macti prædicationem estis, qucmadmodum ipsi a Dominica passione ac salutaris resurrectione, ad præsentem usque octavam ¡ndictionem (qua septingenti.quadraginta quinque anni Laberi feruntur) nobis tradidere: exindeque el ad hanc usque diem venerabiles imagines a fidelibus cultum pie habuerunt, habentque: Vos, inquam, per annos illos septingentos, errore versatam Ecclesiam catholicam et apostolicam ejusque docto res atque pastores, vobisque novis præconibus fidei veritatem manifestațam esse, ostendistis. Sunt enim anni quadraginta quinque plus minus, ex quo scrutinium hoc instituistis. noua enim indi

JOANNIS HIEROSOL. clione capisiis veritati obsistere ac scrutari, qua demum ratione everteretis, quæ, ut evertantur, feri non potest; idcirco nimirum, quod sancti Patres nostri, supra veritatis petram ædificaverunt, nec portæ inferi adversus eam prævalebunt "; ini qua scilicet perversaque læreticorum ora. Incredali Patribus fuistis, et baptismati quod ab eis accepistis, nec ipsorum) fidem ac sermones suscepistis. Palam ostendistis quorum discipuli ac successores sitis, coruin nimirum qui cum Anna, et Caipha ad Pilatum dicunt: Nos regem non habemus, nisi Cæsarem ", tametsi ovis vellus præfertis. et pastoris tunicam induti estis s. Quemadmodum enim illi Salvatorem negaverunt ante faciem Pontii Pilati, eumque cruci afligentes perdiderunt; ipse vero divina sua virtute resurrexit, & ascenditque in caelum, et sedet in dextera majestatis Dei ac Patris: quod enim pro nobis carne mortuus est, semel umortuus est "; mors illi ultra non prævalet, tametsi vos factiosi homines atque rixosi adversum nos contenditis: simili vos quoque ratione, quod Salvatorem non valeatis denuo in crucem agere, in ejus in carne dispensationis eligies ac monumenta, unaque ejus secundum carnem Parentis, sanctorumque ipsius discipulorum et apostolorum virus ouine ac malitiam ostendistis. Igne enim innumerabilibusque machinis adversus sacras imagines abusi estis; existimantes eorum v08 prorsus abolituros memoriam, dum adversus ipso rum liguras iisque posita monumenta vecordia insanitis. Enimvero lac ipsa dum agitis, adversus vosmetipsos justi. Dei judicii, ejusque longæ ac multa patientia: et bonitatis, gladium acuitis. Quanobrem obsecro vos, ut a vobis inanem doctrinam procul abjiciatis, vosque ipsi pulchre reprehendatis, illorum causa quæ male gessistis. Erigite soluta genua, et gressus rectos facite "; sanctasque Patrum voces nobiscum suscipite, unaque cum illis ac nobiscum saeris imaginibus cultum adhibete; ut communi voce gloriam offeramus Domino 110stro Jesu Christo Dei Filio, cum principii experte ipsius Patre ac vivifico ejus Spiritu, nunc et semDer, et in secula saculorum. Amen. 50 Hebr. su, 12. Matth. 18. 25 Joan. XIX, 15. ** Matth. vn, 15. 17 Rom. vi, 10.

ratores fuerunt, quos et pater reliquerat, Theocti. stas eunuchus per id tempus caniclio præfectus ac dromi logotheta, Bardasque patricius ac Augusta frater, nec non Manuel magister ex Armeniis oriundus, qui et Augusta patruus erat. Firmato itaque reipublicae statu, et cum rerum hactenus recta Bubernatio foret, futurum erat ut et imaginum cultus instauraretur pristinumque honorem illæ rursus reciperent. Ad Manuelem Itaque diro morbo gravique conflictatum ingressi Studiani monachi, quippe quibus ille Gdei 149 plurimum habebat, facili negotio citoque recuperandam sanitatem pollicentur, si modo tum ipse sanctarum imaginum cultum approbet, tum illius quovis loco sanciendi imperatoribus auctor exsistat. Multi præterea ex aliis montibus divinorum patrum Manueli amicitia juncti ex. eo tempore quo is Armeniacorum dus orat, ad eum venientes eademque rogantes ad rectum tandem eum sensum trahunt, et ut quod ipsis in votis erat polliceatur, si solum morbo levaretur; quod et illorum ad Deum precum instantia consecutus est. [P. 2. Postquam itaque ille morbo liberatus est, nihil rem monachi negligendam ducunt, sed obsecrando eorum quæ sancte Deo pollicitus esset meminisse rogabant; qua admonitione divina æmulatione ejus prorsus animum incenderunt. Communicato itaque cum sociis procuratoribus consilio, cum illis persuasisset operæ pretium esse bono res statu ab exordio ipso componere, illisque in suam traductis sententiam, ad Theodoram ingreditur ea de re commune consilium habiturus. At illa, quippe religiosa matrona vereque regina atque Augusta, ubi de recta fide audivít, Hoc, inquit, semper et desideraveram, nec versare animo unquam cessabam, etsi hactenus plurium senatorum procerumque, qui illi studeant hæresi, ingens deterruit numerus, ne quid hactenus ejus rei molirer. Nec minus qui tuendæ ecclesia sibi partes vindicant, metropolita omniumque maxime patriarcha. Is namque, 150 cum maritus exiguam quamdam hujus hæresis radicem a majoribus traxisse:, cam longe auxil doctrinisque suis ac crebris hortamentis robustiorem fecit, auctor nimirum illi efectus, ut ad verbera tormentaque adjiceret animum, quorum quotidie adversus sancios novus artifex erat, taliumque ei malorum miser incensor ac dortor fuit. Tum illi: Ecquid vero causæ est, Augusta, cum sic sentias ac optime consulas, quidve impedit, ne huc opere impleas hancque communem totius plebis latitiam festamque lucem peragi jadeas? Statim ergo accersito liglæ drungario (erat hic Constantinus Thomæ patricii postmo dumque dromi logothetæ pater) patriarchæ denuntiat plures undique viros pietate spectabiles, monachos item convenientes supplicationem Augustis el.

LIB. 17. -- MICHAEL THEOPHILI PILIUS. [P. φptulisse, ut omni colendas veneratione imagines restitui jubeat. Si igitur ita confitearis hisque con sentias, Dei ecclesia vetus ornamentum recipiat; sin autem hæsitas nec recte sentis, relicta sede an urbe in suburbanum tuum tantisper recede, duni sancti Patres una tecum conveniant. His enim in promptu est ut judicio tecum contendant ac disputent, maleque de imaginibus loquenti ac sentienti, quod sanioris mentis sit, suadeant. 3. Erat Jannes iu patriarcbalium ædium triclinio, quod Thessaluni vocant, in lectulo jacens, cum ad eum regia mandata perlata sunt; moxque auditis 151 animo perculsus unum hoc respondit, se de his probe deliberaturum; idque locutus mandatorum latorem dimisit. Ac dicto citius arrepto in manus cultello seu lanceola ventriculi venas secal, ex quibus effluente sanguinis copia exterrendum vulgus ac miseratione taugendum sciebat, mortem vero aut periculum aliud nullum sibi creandum timebat. Confestim ergo tumultuantium clamor ac vociferatio ecclesiam circumstrepere; quin et ipsas regías aures ante reditum ipsius drungarii occupare, patriarcham imperatrice auctore interfectura esse. Missus itaque Bardas patricius, qui rumores istos diligenter exquireret, vuluera de industria inDicta sensim deprehendit; nec fabula coargutionis lucem effugit, cum ipsi famuli delatores essent e incisoria venarum instrumenta seu scalpella in medium proferrent. Exinde igitur nulla cujusquam miseratione, ut qui talis reus criminis suæque ipsius auimæ insidiator deprehensus esset, expellitur, ejectusque maiser ecclesia in suburbanum suum ita dictum Psichæ (ac și Micas) relegatur; inducitur vero is qui multis laboribus atque ærumniş integram ac illibatam virtutem conservaverat, ae cui ex diuturno, ut par est, carceris padore alque fœstore pili defluxerant, quanquam ei Dei nutn ae Theodorw Augustæ assensu ecclesiæ gubernatio clavusque debebatur, magnus scilicet invictusque ecclesia defensor Methodius. 4. 152 Seul et Theodora animum considers, quomodo scilicet generosi peetoris matrona, et quæ vero marito adjutor exstiterit, non illi adversala [P. in unum congregatis quotquot usquam erant orthodoxis, factaque regio diplomate libera dicendi sentiendique licentia, sic ees allocuta sit. Eia, inquit, Dei hæreditas ac patres mei. Cum humanissime sacrarum venerabiliumque imaginum reslilutionem vobis indulgeam atque præbeam, rogo ut mihi, quæ præsertim domina sim ac Augusta, juo stam gratiam munusque repowatis, non il vile and exiguum, ut nec muneris atque gratia nomen meratur, ac tum vabis, qui daturi estis, tum miki flagitanti haud satis congruum aut utile videatur, sed ecmveniens illud ac perenne, quodque Deo acceplum. merito exsistat ac habeatur, nempe ut viro meo ac imperatori corum quæ in causa imaginum deliquit

indulgentia veniaque presletur, tantumque scelus oblivione a Deo deleatur. Sin autem minime feceritis, neque me vestra sequentem decreta habebitis, neque venerabilium imaginum adorationem praconiuαι que a me impetrabilis, nec vero ecclesiam recipietis. 5. Expleto mox sermone, orthodoxa ecclesia, ac qui ejus prases erat Methodius, Junca, inquiunt, est, Augusta, petitio tua; neque nos possumus ire infiniias. Aqui enim ac incli ratio postulat ut a quibus beneficia consecuti sumus, presertim principibus, convenientes gratias largiter rependamus, tum præsertim, cum non lyrannica manus imperat, sed mens pia est et religiosa Eum tamen qui in aliam vitam comigravit, a penis illi a Deo constitutis, majora nobis quam pro nostra facultate arrogantes, haudquaquam liberare possumus. Licet quidem nobis (inque eam rem claves cœlorum concreditas a Deo accepimus) omnibus qui velint aperire, sed his duntaxat qui in hac vita adhuc disponuntur, priusquam in alteram commigraverint. Quin etiam quandoque his ipsis qui e vita emigraverint, cum levia sunt delicta, quibus nec desil pœnitentia. His autem qui spe non bona vivis excesserint feruntque palam suæ damnationis sententiam, pœnas diluere minime possumus. 6. Tum Augusta, sive id vere sive alioqui nimia in maritum succensa amoris vi (quod plane ita est, mosque asseutimur) jurejurando tamen sacro illi c choro affirmabat, cum sub ejus exitus horam ingentem luctum ederet, direque lamentaretur et deploraret, ac coram exponeret quanta eum suosque istiusmodi baresis invidia in tanta civitate consecutura essent, nempe a precibus abdicatio, dirarum prolixa vis, populi defectio, subiisse illi rei pœnitudinem, simulque imagines petiisse, ac ſerventi animo, cadem ipsa Augusta in manus porrigente, exosculatum esse, abducentibusque angelis spiritum tradidisse. Hae illi voce audita, Augusts que mores indolemque reveriti, quippe cum femina omnium religiosissima Christique amans esset, ac cum alioqui sanctarum imaginum cultum instaurari exquirerent, communi sententia ac suffragio, dum modo se res Theophili ita haberent, ejus veniam delicti se a Deo exoraturos dixere, simulque rei scriptam 154 cautionem Augustæ tradidere. Interea recepta ecclesia, sanctissimoque Methodio pontifcali honore sublimato, sanctorum jejuniorum prima dominica, una cum Augusta, peractis in sacra sanctissimæ Dominæ nostræ Deique Genitricis Blachernensi æde in Dei laudibus et canticis noturmis vigiliis, mane solenni supplicatione ac pompa ad magnum Dei Verbi tethplum veniunt, siteque peracta re sacra suum rursus ecclesia ornatum recipit. Inque eum modum proficiebat orthodora Ecclesia, et ut verbis Scripturæ ular, Renoκ margo Combef.

LIB. IV. - MICHAEL THEOPHILI FILIUS. & vabatur ut aquila k, proscriptis toto terrarum orbe Psal. ci, 5. PATROL. GR. CIX. cunctis hæreticis, eorumque antistite, Joanne scilicet, cui a fidelibus ob suam impietatem Jannis nomen inditum est. Fuit vero ille non advena aut barbarus, sed indigena ipsaque ortus urbe regia. Nam et ex vite rubum enasci auditum est. At neque obscura satus prosapia, sed valde nobili, stirpe scilicet quam Morocharzamiorum vocant. 7. Hic ergo, ut ejus res scripto consignemus, monasterii sanctorum martyrum Sergii et Bacchi, quod ad Hormisdæ ædes situm est, olim præpositus ac palɔtino ascriptus clero, Michaeli Balbo imperatori charissimus fuit, sive co solum nomine, quod baresis illi socius erat, sive quod excellentis eruditionis sibi nomen quæsierat illaque ejus fama percrebuerat. 155 Ctut sit, illi charissimus fuit, ac Theophili præceptor constituitur. Theophilus vero suscepto imperio primum eum syncelli dignitate ornat; tum deinde patriarcham Cpolitanum præficit, cum is illi divinatione ex pelvi vates ac præstigiis quædam auguratus esset. Fuit autem divinatio ejusmodi: Gens quædam infidelis sævaque tribus ductoribus Romanæ ditionis terras locaque incursabat, exque ea prædas agebat; quæ res, ut par est, Theophili animum omniumque subditorum n¡œstos anxiosque babebat. Jannes dimissa illa animi ægritudine optime de rebus sperare ac gaudere jubet, si modo illius consiliis parere in animum induxerint. Consilium tale erat: Inter arcas statuas in circi Euripo erectas statua quædam tri-. ceps exstare ferebatur. Hæc ille capita sua quadam devotione et consecratione in gentis illius duces refert. Tres ergo ingentis molis fabricari malleos jubet, totidemque robustissimis viris tradi. Quadam vero noctis hora viros illos ad eam statuam prope se stantes malleosque ad ictum sublimes tenentes, cum ipse mandaverit, summa vi capita ferire præcipit, unoque velut ictu ac conatu ea exscindere. Recreatus verbis Theophilus, simulque stupore affectus, rem exsequi jubet. Veniunt itaque intempesta jam nocte viri quidam 156 malleos feren tes: Joannes vero laici habitu sese occultabat, ne cognosceretur. Tum ille magico carmine recitato, eaque fortitudine quæ in ducibus erat in statuam translata, seu potius, quæ in statua ex superioribus dæmonum invocationibus hærebat, dejerta destructaque, viros omni conatu statuæ capita ferire imperat. Horum bini validissimis ictibus dao statuæ capita decusserunt: tertius aliquanto remis sius feriens nonnihil ille quidem depressit, non lamen etiam totum a corpore caput abscidit. Hand fere aliter cum gentis ducibus actum est. Orta enim inter eos gravi concertatione, cum illa in bellum civile evasisset, ducum unus et alter sub tertio caVARIE LECTIONES.

pitis abscisione cadunt, uno duntaxat superatite, sed non plene sano. Sic gentis rebus in nihilum redactis, ad suas rursus sedes turpi ſuga ac clade redit. Ac quidem ejusmodi Jannis præstigiæ. 2. Huic porro præstigiatori frater carnalis erat, Arsaberus nomine, patricii honorem a Theophilo consecutus. Huic suburbanum ad Euxini sinistraça enavigati partem, ad sancti Phocæ monasterium, ædificiis maximis ac splendidis, porticibus, balneis ac præterea cisternis instructum fuit. Illic crebro solitum diversari patriarcham subterraneum quod dam domicilium, Trophoniano haud absimile, construxisse ferunt. 157 in ejus postico in promptu fores erant, multis inde gradibus intromittentes cos qui intus penetrare vellent. llæc itaque illius nefanda officina. Illic modo ad cubiculi thalamique delicias cum sacræ virgines tum aliæ insigni forma mulieres condebantur, quibuscum meretricio ritu fcedaretur; modo jecinorum inspectiones exque pelvi divinationes ac præstigiæ aliæ mortuorumque evocationes, his illi sociabus ac adjutoribus, exercebantur. Ilincque adeo nou raro non solum Theophilo sed et aliis ejusdem sententiæ atque hæresis hominibus vera quædam demonum ope pradicebat. Hoc enimvero impurum ejus domicilium, aliquando tandem a fratre Basilio tum accubitori venditum, in sacrum transiit monasterium. Neque id modo, sed et quæ ad illum attinebant reliqua: sanctique " magni martyris Phocæ a fundamentis erectum monasterium est. 9. Cæterum ille ejusque omnis sodalitas, uti dietum est, in eum modum cessare jussi ac depositi, baud sibi quiete transigendam vitam putaverunt, verum adhuc quidpiam adversus sacras imagines moliti sunt. Sacerdotio itaque motus, cum in nonasterio quodam exsul versaretur pictaque imago quedam in tecto velut intentis in eum oculis esse videretur, non ferens ille imaginis sic de alto quasi intuentis aspectum, per unum e famulis tolli eam jubet atque ejus oculos cffodi, unum hoc addens, non posse se ejus eligien formnanque intueri. Audivit hæc Augusta, 158 ac qua virum decebat castigatione, scuticæ taureisque subjecit. 10. At ne sic quidem ut quietus ageret in animum inducebat; sanctumque Methodium structa in cum calumnia circumvenire tentabant, liæc autem in eo erat, constuprasse scilicet mulieremı avici filii matrem, id est, Metrophanis, ejus videlicet qui haud multo post Smyrnensis episcopus fuit. Hanc auri multa vi conducentes, aliaque polliciti, modo corum fraudi acquiesceret, acriter apud Augustam ejusque filii procuratores accusant. Mox itaque fermidolosum tremendumque tribunal ponitur, exVARIE LECTIONES.

LIB. 1V. - MICHAEL THEOPHILI FILIUS. que utroque ordine, civili scilicet sacroque, judiτῶν cium cogitur. Nemo non piorum, nemo non piorum aderat; monachi omnes, ac quisquis dire poterat aut loqui, præsto erant. Alios pro criminis novitate mœstos pudor adduxerat, alios insaltandi cupido, et ut petulantia oblectarentur. Producuntur ergo accusatores in medium, et quæ reum erat peractura, mulier coram sistitur. thodius, simul atque mulier astitit, nihil quidquam veritus deque solita subtrabens comitate et salutaπολλοῦ tione cunctis audientibus ex ea percontari: Quonam te modo habes, domina? dudum enim virtutis noτῇ· mine illi nota erat. Quonam modo hic alque ille! de marito iisque qui ullo eam modo contingebent. Tantus in eo candor ac simplicitas eMorebat. Adversarii majori clamore sublato, aucta inde cusatione superbe gaudio gestiebant, jamque aperte crimen se evicturos putabant. Is porro, ubi dem calumniam sensisset, zelo succensus, ne quid ejus causa Ecclesiae res Christique houor [P. labefactarentur, nempe non nesciens aliud pudoαιδώ, ris, aliud subticendi ac gravitatis tempus esse, paululum se a throno subrigens sinumque ad se colligens verenda nuda ostendit miraculo arefacta, nec qualia virorum esse solent; simulque ut se res habuerit gestumque miraculum sit, referebat. Cum nimirum pridem jam ad seniorem Romam veἦν nisset, adhucque in ipso ſerverent ac vigerent carnis libidines, majore quam pro afectus ipsa vi amore exarsisse. Hinc itaque aucto periculo, ac cum vim tantam libidinis non posset superare, Petrum apostolorum principem expansis ad ejus templum manibus cxorasse ut ab eo opem aliquain impeδὴ traret. Dumque tandem precandi labore fessus in somnum sese reclinasset, visum in somnis aposto¬ lum, qui eam tangendo partem libidinis sensum ouinem exstingueret; simulque dixisse: Methodi, liberatus es a libidinum tyrannide ac dura vi. His ille fidem tanto illi conventui fecit, ac veritatis stes pudore implevit. Nolebat tamen magister Manuel his objecta crimina dilui. Quinimo mulieri minitabatur se illi vitam adempturum, nisi rež omnem veritatemi doceret. Illa porro totam statim fabulam eloquitur ac palam facit, tanto se redeınὡς plam esse, auri pondo accepisse, adhucque in arcula, uti acceperat, signatum subque illorun sigillo domi se habere. Confestim ergo cum misissent, mulieris illa indicatione inventum in arca aurum ac allatum est. Accusatores, miserante triarcha serioque rerum dominus exorante, non quarum rei erant penas dederunt justæque ultioσηκοῦ nis supplicia tulerant, sed veniam consecuti sunt, ea duntaxat indicta multa, ut quotannis solemni restiwtarum imaginum die festum [P. cant) prælucentibus facibus a venerabili Dei Geniἐπὶ tricis Blachernarum æde ad divinum celeberriἡ mumque Sapientiæ templum venirent, dictumque Conlef.

quas non imaginum effigies formæque effulserunt, pingamus, sed quibus relative certoque venerationis in eos auathema ob eorum in sacras imagines odium suis ipsi auribus audirent. Quod in multos ammos servatum est, ac quoad illi vitae superstites faerunt. Ac quidem tantis aucta compendiis ejuscemodi hæresis talem quoque Dei nutu finem accepit, pristinoque splendore diving sacrarum divinis ipsis honoribus colamus ac velut deos cultu ad exemplaria ipsasque principes formas honorém transmittamus. 11. Festum hunc diem cum Theodora gaudio celebraret, collectum omnem ecclesiæ coctum in Cariani tricliuio, quod in palatio est, epulis quandoque recreabat. Has nempe ædes, ut in superioribus a nobis dictum est, Theophilus in filiarum usum exstruxerat. Sacerdotum nemo deerat, nemo confessorum: inter illos aderant Theoplanes Sinyrnensis episcopus ejusque frater Theodorus. Ver. gente ad finem convivio cum jam placenta ac Bellaria apponerentur, intentis crebro in eos oculis, 161 legensque inscriptas eorum facies, altos animo gemitus Augusta trahebat. Sed et illos, ut par est, contigit oculos advertere sicque in ipsos intentos Auguste oculos observare. Quærebant ergo, quid causa esset cur sic Augusta intentos oculos ipsis obverteret. Ad quos illa mirari se illorum patientiam, quod sic vultus litteris insculpti sustinuissent, illiusque immanitatem a quo ejusmodi pœnam sustulissent. Tunc beatus Theophanes nulla ductus reverentia, nec quod sancte Patrum conventus promiserat animo cogitans, Hujus inquit, scriptura causum adversum virum tuum ac imperatorem clare admodum, Deo incorrupto judice, disceptabimus. Gravi sermo Augustam dolore affecit, effusaque in lacrymas: Hecne, inquit, vestra promissio ac scripta cautio est, quod non sotum non ignoscitis, verum etiam in jus vocare vultis? Non ita, ait, non ita, surgens statim patriarcha ac reliquus sacerdotum catus: Promissa, inquiunt, rala manent, spreto horum virorum contemptu. Sie itaque ista pacata sunt, assertaque Ecclesiæ moribus tranquillitas est. 12. Sed et alia quæriam bæresis (sic dicta Zelicum) orta, una cum suo auctore Zeli dicto, qui a secretis erat bacque potissimum dignitate fulgebat, curata et ad saniorein sensum traducta, in impera toris solemui pompa, illius sectatoribus sola unguenti unctione cum novis 162 albis tunicis vocant) receptis, eoque candoris amictu ac pompa consummationem adeptis. 15. Ceterum Βulgariæ princeps, Bogoris nomine, audito feminam rerum potiri, ferocius ipse elerri. Missis itaque ad Theodoram nuntiis, minatur rupto fœdere adversus eam se copias educturum. At illa, nihil muliebre aut non satis virile in animum inducens, ita renuntiavit, Me quoque vicissim advers sum te offendes copias educentem, nec me victoría potituram diffido. Sin autem minime contigerit ipseque me viceris, sic quoque ipsa superavero, penes περιVARIA LECTIONES.

cepturos statuit, illinc scelerum reos male Resto rum fructus decerpentes, judice nimirum ad intentata propellente supplicia duriusque a se repellente. Hæc princeps absoluta tabella ut oculis conspexit, exque aspectu Dei in se timorem concepit, divina denique edoctus Christianorum mysteria, intempesta nocte divini baptismatis munus consequitur. Non latuit ea res, gentisque totius defectionem ascivit. Ille parva suorum manu, divinum crucis signum in sinu suo circumferens, oppido rebelles fundit; nec jam occulte, sed pałam omnino reliquos, ipsns quoque rei avidos, Christianos facit. Ad veram itaque fidem ac pietatem translatus ad Augustam scribit agros impetraturus, angusticribus scilicet quam pro suorum multitudine ditionis illius terminis; eoque majori ducia rogat, quod 165 jam non duo, sed unum exsistant, insojubili fidei amicitiæque vinculo colligati. Subjectum se illi fore pollicetur, pacemque sempiternam nec ulla unquam re convellendain cum ea habiturum. Placuit Theodore peditio, deditque Bulgaris regionem quæ tum deserta erat, quidquid scilicet a Ferrea soli est (loci nomen est, limes co tempore Romanorum ac Bulgarorum ditionis) ad Debeltum usque: Bulgari Zagoram vocant. Per hunc itaque modum omnis Bulgaria ad pietatem Christique 4dein transivit, Deo ad suam illas cognitionem vocante, et quidem ex sic exiguis scintillis plagisque; sieque agri Romani portionem velut aliam quemdam rem pron:issam consecuti, Romanis se foleratos indivulsæ societatis vinculo subjecerunt. 16. Hunc in modum se res Occidentis præclare habebant, celebrique fama ubique divulgabantur, quod ita composite erant. Porro Theo!ora successu clata, ac quasi majora tropaea adjicere gestiens. Paulicianos quoque per Orientem conatur ad veram transferre fidem, sin minus, exstirpare ac de medio tollere; quæ res ingentibus malis Romanum orbem implevit. Mittit itaque in eam rem procerum quosdam ac magistratuum. Erant illi Argyri ducisque filii, et Sudales. Hi alios in crucem agebant, alios gladio cadebant, alios maris profundo mergebant. Sublati ad centum millia ejusce generis suppliciis; publicata substantia ac fisco illata. Porro Theodoto Melisseno Orientalium duci in 166 ministerio erat Carbeas quidam, protomandatoris officium gerens, eorum quos dicebam Paulicianorum fide glorians ac sectæ socius. Is cum patrem suum suspensum patibulo audisset ¿dque facinus iniquissime ferret, ac suis ipse rebus prospiciens, aliis quinque millibus ejusdem secum religionis assumptis, ad Melitine Amnerem profugit; indeque ad Ameramnunem profecti, omnique bonore ac cultu ab eo suscepti, dataque et accepta Ade, paulo post communibus studiis Romanam ditionem invadunt, et ut ex ea, quod in maximam ¡am multitudinem excreverant, tropæa erigerent; urbesque condere aggre.liuutur, quam vocant [P. p

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. gaum et quam Amaram; ac rursus multis eo conκαὶ fuentibus caulem haeresi laborantibus, tertian quoque ædificare incipiunt, quam Tephricein vocant; unde multi uno quasi agmine acieque conjuncti prodeuntes, nimirun Melitines Amer (quem vulgo corruptis elementis Ambrum appellarunt) Tarsique præfectus Ales atque hic miser Carlas, populandiæ ferociter vaslandæque Romana ditionis bullum finem faciebant. Verum Ales in Armeniorum quamdam provinciam cum imperio missus citius illic periit quam vota ferebant, una cum inſportuno exercitu suo. Amer autem cum collega, cui Sclerus nomen (velut durum dicas), civili bello suscepto, sua in eum contentione res suas labefactans, cuin uno illo, non cum aliis pugna decernendum 167 putabat. Adeo autem eorum aucta contentio ext sicque mutuis se cladibns confecerunt, ut cum quinquaginta millia aut paulo plures essent, ad decem vix millia exercitus omnis redactus sit. Amer itaque hostium victor arma itcrum adversus Ro manos, Carbea belli socio, movere ducis ferocitate decernit. Contra hos expeditionem facit Petronas, domestici tum munus administrans. Quæ dignitas nomine quidem ac titulo ad Bardam spectabat; quia tamen ille, quippe imperatoris tutor, ab ca cessare functione necesse habebat, a Petrona fratre, Thracensium duce, hanc sibi vicariam operam præstandam rogaverat. 17. Caeterum Michael ipse imperator adversus Ismaelitas proficisci expeditionemque suscipere, quippe qui pueritia egressus viriles prope annos altigerat, omnino volebat, reique hujus jugi desiderio flagrabat. Is vero eum primo animus incessit inque eam mentem inductus est non a se suoque ipse genio, sed cognatorun, quod ne unquam fuisset, Barda scilicet curatoris sententia ac consilio. Undenam vero ac quomodo res contigerit, hoc quoque subjecta rerum declarabit narratio. Plane enim mutum propemodum atque inane historiæ corpus videatur, quam deficiant rationes ac causæ corum quæ gesta conscribuntur. Cum autem ne nos quidem ob longiores temporis moras perspectam setis rerum causam habebinus, veniam prorsus buant studiosi lectores, quibus animo constitutum sit ut veras duntaxat, non quæ fictitiæ sint 168 (quarum etiam cuivis e vulgo in promptu facile copia sit), rationes scribamus. Ubi autem liquido ea occurrerit, operæ pretium lectoribus declarare ac palam facere, quod nusquam aliunde, sed inde omnis eis utilitas captanda sit. 48. Ingenti Bardas imperandi desiderio flagrabat. Erat in eo is amor, non pro aliorum more, qui molo inaugesceret, modo vero animi rationibus compesceretur ac tantisper interquiesceret, sed amor perdite amans atque impotens. Imo, nt paulo altius sermonem repetamus, discordiarum aliquid Manueli cum Theoctisto intercesserat, qui ambo om.

curatores erant inque aula degebant. Ex ea Manuel majestatis insimulatur; nec deerant qui cito illi in aurem insusurrarent. Id Manuel criminis metuens, vimque invidiæ insuperabilem nulloque facile conata expugnandam videns, eam amputandam ac amoliendam putavit, si modo a palatio paulo longius recederet. Se itaque domum recipit, quæ ad Asparis cisternam posita erat; quam postea in religiose domus formam redegit, ibique pulverem (corpusculum scilicet) deposuit. Inde quotidie veniens iis intererat quæ a tutoribus in palatio administrabantur. Bardas vero, qui non sua, sed Theoclisti opera Manuelem sic aula submovisset et, uι ita dicam, onus excussisset, arridente votisque favente fortuna, non jam alterius ope, sed sua ipse opera cuncta conficere statuit, 169 atque interim Theoctistum, ne so is ab ulteriore progressu impediret, amovere, simulque ingens probrum ex nurus sus consuetudine (id enim ille continue ei expro brabat) procul amoliri ac depellere. ut 19. Nempe imperatori pedagogus erat, vir diesolutæ vitæ, et qui ab omni procul remotus esset morum ingenuitate. Hunc Michael ex Barda et Theo clisto matreque majoribus in aula honoribus donari ac officiis poscebat. Non parebat Theoctistus, nee ut illis ejus votis morem gereret adduci se sìnebat. Aiebat enim, quæ sint imperii munera, ez meritorum ratione, non indignis esse conferenda. Hunc ergo Bardas nequissimum nactus organum, zizania quædam de Theoctisto in suo ipse imperatorisque animo seminandi nullum finem faciebat; aliaque complura præsenti reipublicæ statui detrabcbat: non bene res administrari; relictum imperii haredem Michaelem Theoclisti opera a publicis longe muneribus arceri. Νuptias cogitare cum Michaelis matre and una fliarum; ipsum vero, qui flins sit, eratis oculis procul ejiciendum esse. His itaque velut spiculis alte imperatoris animo defixis eum proritabat, ac ne quid ejusmodi eveniret, prudenti promptissimoque consilio rem expediendam aicbat. Sæpius eam in rem cum convenissent, ea demum illis rata sententia, ac decretum est ut fraade aliqua choloque e medio tollendum Theoctistum aut certe exsilio relegandum curarent. Sic itaque visum consilio, urgebatque Bardas, ut quod ita animis sederat prompte exsequeretur. 170 Ea necis viro inferendæ constituta ratio, ut Theoctistum referendi munere perfunctum, iisque quæ ærarii erant expeditis ad Lausiacum exeuntem, brevi spatio imperator sequeretur; tumque his qui a sacro cubiculo sunt tollendum kominem inclamaret. Considehat tunc Bardas in Lausiaco. Theoctistus vix pedem extulerat, cum Michaelis signum illi ipsi praire ipsuinque antecedere videus saluti fuga consulere conatur. Fuga illi ad Circum, qua parte eorum qui erant a secretis, locus erat: tunc enim

equos ipse agere in Circo a se alienum putaret, quam protrita tum abjectaque imperii dignitas!) evrum qui secum ludere ac ludicro hoc certare solebant, e sacro baptismate suscipiendis liberis fiscum exhauriebat; qui videlicet quinquaginta ac quadraginta trigintaque ut minimum auri libras in singulos corum conferret. Aliquando Himerio cuidam patricio (dictus hic Cherus, quod est porcus, ab oris vultusque rusticitate), cum inter convivia turpibus verbis scurriliter luderet ac impudenter in faciem imperatoris cœtusque convivantiuin ex impuro ventre suo pederet, ita ut ventris crepitu prolucentem ipsam facem exstinxerit, sic inauditæ rei miraculo centuin auri libras concessit. Alias quoque Cheilae unius e sociis aurigis, suscepto quodamı ex sacro baptismate Alio, auri totidem libras 173 tribuit: sic ille nulla fruge pecunias publicas insumebat. Cumque brevi tempore scenicis illis ac nequissimis actibus tantas illas opes prodegisset, Circensium amator perditissimus, diesque regiis largitionibus constitutus appeteret, ac parandae pecuniae ratio deesset, quibus douati milites adversus hostium valide acies decertant remque tuentur Romanam, famosam illam auream platanum duosque aureos leones ac totidem gryphes, ipsos quoque ex auro solido ductiles, organumque auro solido fabrefactum, nec non reliquam regiae magnificentie supellectilem, auri pondo non minus quani centenaria ducenta conflans, ex illis pecuiam fisco inferendam cudi præcepit. Quin et regias quasdam tam imperatorum quami Augustarum vestes, adeoque etiam senatorias, alias ex auro solidas aliasque auro intextas, in regio ærario privato positas, penuria tandem pressus coufandus exposuit. Quanquam illis necdum conflatis Michaele vivis exemplus est. Inclytus autem Basilius, ipse imperio potitus, cum integras adhuc acincolumes reperisset, ipsas recepit, acquam nunc vocamus senzatum monetami cudi jussit, e tantis divitiis nihil inveniens præter auri centenaria tria et milliarensium sacculos novem; quibus ¿etiam in concionem allatis inque omnium oculis productis, deploravit coram senatu, unde tantis illis angustiis procuranda ipsi res publica foret. 174 22. Verum hæc postea contigerunt. Tunc autem moris erat Theodoræ, ut sacram Blachernensem ædem frequens adiret, tum ut vota quædam Deo redderet, tum vero etiam ut lavaret. Cum itaque ex more quandoque eo se contulisset, Michael et Bardas misso Petrona illius fratre ipsam cum filiabus attonsam ad Cariani interim palatia relegant postea vero non semel tantum, sed et iterum missis ministris, illarumque fisco illata substantia, privatas, ac velut e vulgo fcmiuas, non regio cultu vivere eas siverunt. Verum haud multo post Theodora e vivis excessit. Inclytus vero Basilius suscepto imperio, cum ejus cadaver tum filias in aviæ monasterium transtulit, quod Gastria vocant,

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. tis ætatem transigerent. Sic quidem illa ex hac Juce migravit, bonum nomen ac venerabile, non ut illi malum atque exosum, filio relinquens. Ostendimus libro superiori undenam, et ex quibus Theodora orta parentibus, quomodo item in aulam venerit, quotque ex utero proles muliebris sexus fuderit: in hoc vero ejus reliquiimi genus ac cogniatos ostendemus. Fuerunt itaque, quos diximus, duo masculi fratres, Petronas Thracensium dux ac cum patricius, Bardasque, de quo egimus. Porro Petronas in quodam facinore a Theophilo deprehensus, cum consueta processio fieret, sexaginta verberibus ad Horologiumn jussus est vapulare. Sorores tres exstitere, quas 175 sic honorifico nomine Calomariam vocabant, et Sophia ac Irene. Ex his Sophia nupsit Constantino Babutzico: Calomariam duxit Arsaber tum patricius ac deinde magister [Irene autem] Irenes matris Photii (ejus qui postea patriarcha fuit) fratri nupta fuit; ex quo etiam duobus susceptis filiis, Stephano magistro et Barda illius fratre atque magistro, qui Constantini patricii et Siciliæ prætoris (qui et Con tumites) gener fuit (hinc enim hæc illi appellatin hæsit), cum Photio patriarcha affinitatein servavit. Ambo enim hi magistri illius nepotes ac consobrini fuere. Horum mater, priore viro morte atnisso, ut alterum quoque frustra morientem videret în animum inducere noluit. Vivens itaque vidua et cum sorore in aula agens, squalida quadam atque humili induta veste, præfectum manu tenens, unaque assumpto tichiote ac cohortali duce, mensis cujusque initio lento gradu pedesque per scholas ibat, ad eos qui vincti in Chalce et in pratorio atque Numeris tenerentur; singulosque causam carceris interrogans, ac tum sua ipsa opera, tum suggestione ad sororem iis prospiciens, haud exiguam cuique benedictionem ac eleemosynam tribuebat. Hactenus quæ spectant ad feminas. ut illic morantes sauclæ ac religiose vitæ instityσθαι, p VARIE 50 shy om. P. 176 23. Porro Bardas in procurando administrandoque imperio totus erat; ac velut qui imperatorem allinitate attingebat, præ reliquis illi charus ac dilectus erat. Idcirco etiam velut in summotæ sororis præmium curopalatæ dignitate ornatur, unaque cum. Michaele, qui efflorente jam lanugine annos viriles inibat, cum ingenti armorum apparatu ac exercitu adversus Ismaelitas et Amerem, ut supra dicebamus, proficiscitur. Postquam itaque in hosticum progressi Samosata venerunt, urbem scilicet civium inultitudine ac robore potenteni, ejus obsidionem aggrediuntur. Nimirum non intellexerant non se adversus Theodoram levare manus, sed adversus vaferrimum hominum geuus. Tertia itaque obsidionis die, quæ prima dierum ipsaque LECTIONES.

domina fuit, expleto jam fere incruente sacrificio, ut sacris mysteriis impartirentur, repente (sive incaule illa peragebant, sive etiam rei bellicae imperilia urbem hostesque contemnebant, nullumque fure arbitrabantur qui levare manum } adversus Romanum imperatorem auderet) ipsa hora qua mysteriis iunpartiendi erant, undique ex urbe armati irruentes tantum eis terrorem incusserunt, ut nemo impetum sustinere, nemo non fuga salutem expedire conspiceretur. Ipse Michael vix in equum evadeus fugientis specimen, nou viri fortis ejusque qui prior in acie staret, dedit. Sic ægre tandem servatus est, suis omnibus castrorumque impedimentis in hostium potestate relictis. Illic Carbeæ (cujus supra meminimus, qui et Tephrices conditor 177 fuit) egregie aiunt virtutem enituisse, ut non soluın gregarios multos atque obscuros interfecerit, verum magnos quoque duces ceperit, nempe Tzangotubum Abessalonem et Seonem Palatinum, aliosque legatos atque tribunos haud pauciores centum. Servabantur ergo hi, quos dixi, duces in carcere transacio bello; ac quam Carbeas exegerat, ingenLem vim auri domo advectam, redemptionis pretio persolverunt. Carbeas pretio accepto Seonem interrogat, num venereorum amore afficiatur, molusque libidinosos in corpore sentiat? Negante illo, ac asserente uihil se iis affici, eadem iterum ex Abessalone percontatur. Abessalon autem comperta hominis nequitia ac dolo, sive ctiam quod sic re ipsa afficeretur, ita secum agi accurnis molus moleslos ferre, respondit. Tum ei Carbeas: Tu a vinculis liber esto, simulque dimisit; Seoni vero: Certe non vult Deus ut a carcere libereris, simulque restituto, quod acceperat, redemptionis pretio, donec efavit animam in carcere eum tenuit 24. Quia vero alter jam annus a superiori clade effluxerat, audiens Michael triginta millium in Roınɔnam ditionem factam irruptionem, ac iterum accepla damna ex victoria cupiens resarcire, collectis ex Thracensibus ac Macedonibus quadraginta millibus alacer eis obviam venit. Ubi autem ad locum quemdam pascuis uberem Celarium dictum fixa tentoria essent, Amer jam infestis in eos signis procurrens, longius digressus 178 ab strata publica, Chonarium tendebat. Ibi consistens, acieque in pugnam directa, ac acri commisso prælio, imperatorem impressioni imparem ad fugam cogit. Ac vero tandiu ille fugæ institit, quandiu equorum vigere cursum et non intermittere ac lassescere existimavit. Jam itaque media occupante die, exque solis ardoribus permolesto æstu, editum quemdam Jocum Anzen nomine, accessu difficilem ac lapidibus asperum, coguntur ascendere. Illic imperator ex fuga receptus stabulabatur; e vestigio autem seculus Amer locum cingit, velut scilicet indagine imperatorem capturus. Ac certe captivum cepisset, nisi Palatinæ cohortes fortiter dimicando locique ipsa celsitudo el arduitas momenti aliquid ad saluten ei contulissent. Agebatur periculum animæ,

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. cunctisque nimium conterritis cogit Michael nuelem consiliuïn edere, quo ambo præsens disτὴν crimen possint effugere. Ergo auctor est imperaἐστι tori, ut depositis regiis vestibus plebeioque ac vulνος, gari amictu assumpto, cum lecta fortium virorum manu, perrupto fortiter hostium cuneo inde omniἔφη no evadat. Cum vero etiam de turba ac militibus ibi relinquendis iterum ille percontaretur, quonam modo illorum quoque saluti consultum foret, infit Manuel: Te utinam salvum recipi contingat, imperator illorum autem Deo cura erit. Non enim paris aleœ est imperatorem capi et unum quem e Romanorum castris. Imperator itaque commutato habitu, totusque Manuelis lateri hærens, perrupto una cum sociis hostium cuneo sequi conatur. Sub ipso vero rei discrimine, ac cum prope jam tentanda hostilis acies essct, præ formidine deficiente eum omni tute ac manuum robore, remanere malebat quam Manueli præire. Manuel perrupto agmine, ac cum ipse liberatus esset, nusquam conspecto tore, redit iterum, illius capitis periculum formiτὸν dans. Iterum vero facta congressione ac Saracen´s oppido territis, visum Ameri paulo longius receνῶν, dere, Duentaque ac pabula quærentem receptui canere; quo tempore.ægre tandem Michael sumpia audacia tuto evasit, et ad regiam urbem reversus est. 25. Alter vix annus transierat, rursusque egres sus Ainer cum quadraginta millibus, simul quidem Armeniacum tractum simulque maritimam Amisum depopulabatur ac diripiebat, eo quod militum præsidia deerant, quibus illis toto satis prospectum esset. Quo etiam tempore imitatum cum ferunt illud Xerxis insipientis animi facinus, ac jussisse mare virgis cædi, eo quod non longius porro constratum esset, sed e vicino prædas agentem a conatu prohiberet. Hæc graviter ferens Michael, groque inde animo, Theodora fratrem Petronam, qui tum Thracensibus præerat, omni conatu una assumptis Romanis legionibus adversus 180 eum proficisci jubet, nec ultra Romanam diuonem, quam sic: hostis diriperet, despicere. Bardæ tune Glius prætorianorum ac scholarum dux crat, valde tum ad lescens, novem aut decem circiter annorum, Antigonus nomine. Quod et subit mirari, quomodo qui solertiæ studere videretur ac prudens haberetur, sibi ipse omnia velut devorans ad seque trabens, non alteri eam praefecturam traderet, adeo præsertim molestis difficilibusque reipublicæ temporibus. Cæterum hujus muneris personam interim fratri deſert, et ut vicarias ipsi partes præstans domesticum ageret. Auditis itaque ille imperialibus litteris, quibus arma sumere adversus hostem juberetur ac rem strenue agere, animo turbatus nutansque, atque, ut bellum prospere gerere posset consilia agitans, in monte Sancto, qui Epheso adjacet, hærebat, sive despondens animum et quasi impe

rium detrectans, sive ut divinam opem imploraret. Eo porro illic morante, rumor quidam præcurrens Joannem illum monachum ſamaque celeberrimuın, procera virum statura, nudis semper pedibus incedentem et in Latro domicilium habentem, ultro venire annuntiat. Virum solitarium nec unquam cella exeuntem illa mirabatur ætas. Audiens itaque de illo patricius, haud procul eum abesse asello invectum, festinus illi occurrit ac pedes ejus complectitur. Ad quem statim Joannes: Vade, inquit, contra Saracenos, imperialibus parens litteris. Vade Deum enim liberatorem libique præeuntem habebis, si modo, omnis alterius 181 amuleti loco, charissimum illi Joannem in omnium scutis depictum palam gestaveris. Adjecitque hanc unain nec aliam esse causam cur hoc iter susceperit. Hujus Petronas armatus precibus in loco quodam Poson nomine, ex rupibus petrisque præruptis natura tutum, Amerem considentem invenit. Hunc locum præterfluit Auvius ab aquilone ad meridiem decurrens, nomine Lalacaon; pratumque adjacet, quod rustica voce incolæ Gyrin dicunt. Cognovit ergo Petronas illum ibi castra habere, nullamque non adhibet operam at omnem illi exeundi ac salutem fuga expediendi viam præcludat. Statim ergo. Armeniacorum et bucellariorum, Coloniæque ac Paphlagoniæ duces ¸mittit, qui ad Aquilonem positum latus teneant, duces autem Orientalium Ousiciique et Cappado ciæcum Seleuciæ et Charsiani clusurarum præfectis, qui latus Meridianum; ipse denique cuin prætorianis quatuor cohortibus Thraciæque ac Macedoniæ ducibus (nam et lex erat ut Bulgaricis rebus pace cour.positis ipsi quoque Orientalibus bello socii accederent unaque pericula adirent) Occidentale occupat latus, secum etiam in armis Tbracensium cohortem habens. Ubi itaque Amer sic se undique vallatum ac feræ instar velut indagine cinctum a Romanis audivit, ad omina recurreudum putavit; accersitoque captivorum uno, ex eo interrogat loci nomen pratique et fluvii. Captivus interrogatus paulumn immutatis literis Prosontem 182 Posontis luco dixit. Amer ruinam sibi significare exposuit; fluvium quoque exercitus contritionem paraphrasi indicare sensit, direque eos vertendos a Romauis, ex prati incursu, quod Gyris vocaretur. Haud lamen animum despondendum monet, sed robur excitandum inque crastinum fortiter pugna dimicandum; simulque omnes arma assumere, ac receus tersus gladios velut recens cusos ac fabrefactos jubet ostentare. Quia vero illucens jam dies inducias aliquas vincendi Romanos videbatur offerre, tentandum putavit exitum, disjecta, qua parte aquilonare latus servabant, Romanorum acie. At ubi loci difficultas ducumque illic stationem habentium strenua opera conatum infregisset ac repressisset, ad meridianum latus impressionem facit. Verum illic quoque pari adversariorum acie viam præcludente,

LIB. IV. - ΜICHAEL THEOPHILE FILIUS. reliquis magis ad planitiem vergens accessuque fa cilior) illa potius parte irruere qua et Petronam videbat stationem habere. Strepitu itaque ac clamore sublato in hostes irrumpens, ne minimum quidem cedentes, sed fortiores ipsumque strenue ex adverso comprimentes ac validiori manu resistentes, offendit. Quamobrem etiam tantisper impetum cohibens, iterumque in se ipsumn collectus, magna vi rûrsus impressionem facit, exitum aliquem inque plana descensum quærens. Ac ne tum quidem illi cedentes adversaque acie incurrentes ac retro cogentes, hinc 183 inde obseptumn eum te nendo, rem postmodum tentare vetuerunt. Undique igitur exstantes acies videns, atque hinc illincque, qui ad aquilonem quique ad meridiale latus positi erant, irruentes conspiciens, desperata tum salute, ac velut fulmine ictus, in medios se enses primumque obvios inserit; ubi letali accepto vulnere cum ipse tristi fato cadit, tum suos omnes, ne uno quidem cladi superstite, perdit. Ejus filium cum cohorte quadam fugam arripuissse ubi rumor percrebuit, Charsiani clusurarum præfectus pone assecutus cum exercitu manu capit ac Petronæ imperatori tradit. Sic ergo Petronas erectis de Amere tropæis, cultu monamagna deinceps veneratione ac chum prosequebatur, alium eum divinum vatem vocans. Atque adeo conscientia sua illi deposita, eum adducens, urbem augustam petit, amplissimo apud imperatorem ac Bardam viri virtutem præcomio jure merito elereus. Cæterum Petronas non jam ultra domestici personam simulacro gessit, sed regio munere ipse ea dignitate augetur. Monachus cum se ad Deum emigraturum divinitus cognovisset. Petronam rei admonet. Ad quem ille lugens Ubinam vero, inquit, tu pastor meus ac amator oviculam tuum humanis excedens vis relinquere? num in hoc sæculo? at vereor ne in priora prorsus delicta difluam, mihique posteriora nihil meliora prioribus fant. 184 - Num vero, inquit monachus, tibi animo sedet, ulime sequaris?— Ita, Pater, inquit, lubentissime sequar. Morbo itaque et ipse correptus, statim ac domum rediisset, ea narrat quæ abbati evenerant; vicissimque refert dixisse monachum ipsum quoque, uti pelierat, brevi morientem eum secuturuni. Ac sane paucis elapsis diebus, cum monachus ad Deum evocatur, tum statim Petronas velut ex condicto magnifice sequitur, ita nimirum ut quamvis brevi sic intervallo dissiti erant, ambobus simul emigrantibus, alter alterius mortis nuntium audire nequiverit. Moritur vero et illo prior Manuel, morbo quodam detentus. statuit loci ipsa benignitate tractus erat enim [P. G 26. Sed et Bardas nullo fixus munere alias ex aliis continue dignitates profusa principis largitate mutabat, hand secus ac juvenís quidam

ac ambitiosus vario ad luxuriam cultu mutat ve stes. Mutata itaque functione ad Cesaris dignita tem gloriamque ascendit, cum Michael nulla alia reipublicæ cura teneretur quam ut theatris ludis que Circensibus vacaret. Quodque adeo gravius, non solum illis lubens spectaculis intererat tantain que operain navabat, sed et ipse Romani arcem Imperii tenens equos agebat, cunctisque se ridi- [1. 115] culum ac spernendum præbebat. Ita Bardas ne polis curatorem agebat; cui nec vita, ut par est, in votis esse debuisset, nisi a servili vitæ hoc in stituto illum avocaret. Interim tamen negotia publica administrabat, ac sibi ipse imperium animo destina bat, cujus quandoque sibi ipse compos fore vi Jeretur.Caterum hæc quidem in futurum illi reposita interim vero saecularis ac profanae sapientiæ cura sus. cepta, cum jai plura lustra humaniores litteræ in peratorum barbaric ac inscitia obsolevissent ac prope axstincta essent, mathematicarum disciplinarum scholis ad Magnauram constitutis, magnifice rursus Dorere ac velut repubescere eam fecit. Nec tamen hoc Barda facinus, quanquam summam præfer cet honestatem gloriaque celeberrimum esset, ejus noxas reliquas eluere valuit. Præerat huic scholæ ac doctor philosophiæ erat magnus ille ac philoso plus Leo, sanguinis quidem prosapia Jannis pa triarchæ patruelis, gradu vero Thessalonicensis quondam episcopus. Tunc aute.n cessare jussus atque amotus, quod iconomachorum hæresis cultor inscitiain procul abigebat atque fugabat. Operæ pretium autem videatur, ut et nove rimus qua ratione vir tantus in ejus qui tum rerum potiebatur notitiam venerit. Erat is Theophilus Michaelis pater. Hic ergo cum disciplinarum omnem scientiam perfecte excoluisset, sicque omnium disciplinarum, philosophiae ejusque germanarum (arithmeticæ scilicet et geometriæ, nec pou astronomia, quin et celebratissimae music) perfectionem nactus esset, tantumque in illis omnibus unus ipse profecisset quantum ne in una quidem quispiam alius, diligenti in cam opera, solitudinis tranquillo, 186 ingenii dexteritate, in vili quodam tuguriolo discipulos erudiebat, et quam quisque mallet scientiam docebat. Cum autem Jongum jam tempus transisset multique eo doctore non penitendos progressus fecissent, contigit ut ejus discipulorum juvenis quidam, summam per eum nactus geometriæ peritiam, uni ducum a secretis, rei per eum familiaris compendium facturus, ad bellum prodiciscenti se ultro comitem daret; dumque illic versatur, nescio quo casu in Agarenorum potestatem veniret, ac quod viridi florentique juventa erat, illustrium uni servus dederetur. Mamum nomine tune Ismaelitarum Ameramnunes cum Græcanicis aliis disciplinis operain dabat, tum præcipue geometriæ deditus erat. Accidit autem ut ejus, de quo diximus, juvenis berus erat, huic negotio præpositus opera sua ac industria

domi haberet; cumque el geometriæ meminisset, Eum, ait juvenis, ejusque lubens magistros, quippe ipse geometriæ non omnino rudis, audirem. Id vero ut audivit ameramnunes, ingenti gaudio ad se adolescentem accersit, quæritque ex illo, Num ejusmodi scientiæ cognitione aliqua præditus sit. Ait ille; necdum tamen barbarus ut dictis fidem accommodet in animum inducit, neminein geometriæ guarum arbitratus præter magistros suos, qui in aula agerent. Dicente illo libenter se auditurum eorumque doctrinam exploraturum, 187 illi statim adslantes geometrica auspicantur, figurasque triangulas et quadrangulas describunt, atque Euclidis canones afferunt; factumque, ac sic se rem habere, strenne ac erudite docent, sic nimirum istud vocari, hoc illius esse nomen; causain vero et rationem adscripti nominis, ac cur se res ita habeat, nullam illius momenti afferentes, meram suam inscitiam ac ignorantiam, sola linguæ angustia pro εjus verbesitate non pressi, prolebant. Tum juve nis elato animo ventosos ab eam figurarum descriptionem videns, Cum in omni doctrina, inquit, ac negotio rei causa ejusque assignata ratio primas teneal, cur vos, res solummodo esse dicendo, qua.i nullius frugis rationes omittis, inque eumdem clus sem eum qui doctus sit et eruditus, ac qui earunk rerum ignarus, redigitis. hæsitantibus illis, et ut ipse causas distincte ederet atque`doceret rogantibus, ubi exponentem ac perspicue dicentem audiere. de ameramunis in disciplinis diligentia scrmonem Istud nimirum in causa esse cur hoc istud sortita u sit nomen, kocque illud, hancque adeo delineationem; eoque loquente eorum animus aperiebatur, sermo❤ nemque intellexerunt; porro hominem admirari ac chin stupore percontari: Quotos Byzantium viros ejus generis sicque eruditos aleret? Respondente illo: Longe plurimos, ac se ex discipulorum, non en magistrorum numero esse, rursus do doctore quærunt: 188 Num adhuc vivát ac superst's sit. Respondet vero: Omnino superstitem esse, virique magnifice virtutem laudat, dicens inopem vita' agere, ac vulgo ignotum sapientia clarere. Statim ergo Mamum ad hunc litteras in hanc sententiam scribit: Εt fracia arborem, ex discipulo magistram agnovimus. Ergo tu, qui tanta rerum praditus scientia ob virtutem ac scientiæ altitudinem civib. a tuis ignotus es, necdumque sapientiæ ac scienti.e fructus percepisti (quippe nulium ab eis honorem consecutus), ne dedigneris venire ad nos, tua doctrina impartiturus. Hoc si feceris, tibi cervicem gens omnis Saracenorum inclinans lunta munerum ac divitiarum vi cumulabit, quanta nemini unquam hominum obtigit. tis ergo litteris adolescenti traditis, eoque liberaliter donato, ad magistrum jubet proficisci; rursusque honores ac munera pollicetur; ac xi velit, etiam facultatem facturum redeundi in patriam, si modo Leoni, ut ad eus tran. PATROL. GR. CIX

val Romano relito orbe, suaserit. Ubi itaque in urbem regiam venit, ac coram magistro adstitit, ejus incensus aspectu, velutque calore exæstuans, in gemitus cogitur, nec solum genas sed et collum et renes rigat lacrymis. Ac primum quidem rerum incertus magister hærere, cum nec quis ille esset exploratum haberet, nec sciret cujus gratia hæc agerentur. Adolescentis enim longiore mora 189 immutata species, malisque captivitatis detrita, alium existimari præbebat quam qui notus erat. At mbi paulatim sui notitiam fecit, nomenque ac disciplinas edidit, et captivitatem adjecit, causamque redemptionis ac cur venerit, simulque litteras in manas dedit, tunc sane commuui ambo luctu planctuque solłuti sunt. Cum tamen Leo haud sibi cmtum intelligeret, si quando ab hoste clanculum litteras accepisse deprehenderetur, ad logothetam accedit (Theoctistus is erat, cui Bardas necem conscivít) ac captivi verba omnia et discipuli exponit, simulque amerainnunis litteras tradit. Sicque virum imperatori innotescere contigit, inque illius necessariorum numerum cooplari. Hic discipulus ac epistola, quæ bactenus in angulo delinerat, Leonis sapientiam in apertum produxit, adjectaque illa eum per egestatem vitæ sorte. exemit. Logotheta namque Theophilo litteras osten dit; quem ille accersitum ditat, publiceque doctorem in sanctorum quadraginta martyrum sacra æde prafcit. Ubi non multis exactis diebus, intelligens Mamum haud ex animo Leoni esse ut natali solu relicto se ad eum conferret, geometricas quaslam ac astronomicas aliarumque scientiarum difficiles quæstiones solertia mentis solvendas ac exponendas mittit, Leo ubi rite singulas interpretatus esset ac uniuscujusque solutionem edidisset, quædam etiam admirationis 190 causa futura prædicendi signa adjecit. Tunc amerammunes acceptis in malus literis majorem in modum viri desiderio auimo affici altamque vocem tollere, ejus philosophiæ ac disciplinarum delixus admiratione. Mox ergo non ad Leonem sed ad ipsum imperatorem litteras scribit, hunc fere continentes sensum. Salueram, quod est amici discipulique officium, ipse ad te venire: sed cum creditum mihi a Deo imperium tantaque huc subjecta plebis multitudo id non per- " mittant, rogo ut quem virum philosophia aliisque disciplinis longe celebrem habes, ad breve tempus millas ac mecum versari jubeas, ut me sua ille doctrina ac virtule, quarum tanto amore flagro, impertial. Neque ob religionis gentisque diversitatem præstare rem differas: sed magis quod talis est qui rogal, finem facile vola habebunt inter probos ac mites amicos. Pro hoc autem munere auri centenaria viginti reddemus, pacemque ac fœdus perenne componemus. Tantis ille redimendam viri præsentiam putavit, et quod is illi utendum præberet. At Throphilus dato responso, nec consentaneum ratus

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. gentibus procedere, cujus causa Romanum genus ubique gentium admirationem habet honorique ducitur, ejus minime votis annuit: Leonem vero majori porro in honore lubens, Joanni patriarchalem tum sedem 191 administranti jubet ut cum Thessalonicensem metropolitam ordinet, virum scilicet sapientia ornatum, et qui sanguinis necessitudine ipsum contingeret. bonum proprium aliis tradere, rerumque scientiau " ¿xatóv margo Combef * om. 28. Ubi sacerdotio initiatus Leo Thessalonicam venit, omnium in se civium animos, ipsum pro virtute venerantium ac colentium, convertit. Accidit vero etiam aliquid quod eam ejus venerationem ac cultum magnificentins auxit. Eo tempore tanta fuit terræ sterilitas omniumque frugum penuria, ut et mors jam immineret. Visa autem Leo civium tanta miseria, miserantis animi affectu saucius, hortatur mœstitiam ponere nec calamitatibus immori, si modo divinam opem consequi velint atque ejus quoque auxilio juvari. Ad certumn itaque tempus, quo ex astrologia didicerat ab stellarum quarumdam exortu conspectuque benigniores quasdam e coelo influentias in hæc inferiora demiti, sementen facere jubet inque terræ sinum jacere; quo facto tanta fertilitas frugumque ubertas appetente vere messisque tempore contigit ut in multos deinceps annos collecta annona sufecerit, ita plane Deo uberem illam messem conferente, cum se facilem miserorum supplicationibus ac votis præ. boisset, non quasi inanis illa astrologi observatio, tantæ illius benignitatis causa exstiterit. Ea tamen res Thessalonicensium erga Leonem amoris vim ac flammam, uti par est, majorem in modum excitavit auxitque 29. Porro plerisque ejus sapientiam mirantibus, 192 ac qua ille ratione ad omnium scientiarum apicem evaserit rogantibus, dixisse ferunt ad quemdam sibi familiarem grammaticam quidem ac poesin Cpoli morantem se didicisse, rhetoricam vero et philosophiam nec non arithmeticam in Andro insula versantem. Illic enim cum docio quodam viro consuetudinem habuisse, ab eoque principiis duulaxat ac præceptis quibusdam rationibusque imbntum, nec quantam desideraverat nactum eruditionis vim, vicinam continentem pervagando monasteriaque adeundo, atque in illis exstantes libros scrutando sibique comparando atque in montium jugis acri di ligentia evoluendo et in eis meditando, ad lanie du ctrinæ fastigium evasisse. Tumque abunde disciplinis expletum in urbem regiam rursus venisse, eorumque animis qui ipsius uti opera vellent scientiarum, semina

inspersisse. Verun hæc prius: modo autem, post κατωtres annos (tot enim fluxerant ab arrepto sacerdotio) iterum cessare jussus ac gradu motus philosophiae scholam adt Magnauram regendam susceperit Steodorus vero ejus discipulus geometriæ ludo præsidebat, Theodegius astronomia, Cometas linguæ Græce grammatica. lis Bardas dum large sminptus suppeditat, ac quo scientiarum, desiderio accensus videbatur, sæpe ipse quoque scholas frequentans discipulorumque animos confirmans, intra justi temporis moras velut alas doctrinis addidit, eisque plumescendi (ut sic dicam) ac profectus maximi compendium fecit. 193 30. idem Bardas in juliciis in Circo agitari solitis assiduus erat, animique juris quique tenacis laudem ambiens vulgo utique adeptus esset, tempore obscurante ea quæ illi jam iniqua patrata erant: quia tamnem iterum res Ecclesiae miscuit se turbavit,· rixæque ei et malorum ac exitii auctor exstitit, pro tranquillitate, qua fruebatur, line merito non gloriam, sed probrum labenique reportavit. Etenim Methodio, ubi annos solummodo quatuor sedem Cpolitanam rexerat, ex humanis sublato, Ignatium monachum ac monasterii Satyri tum præpositum, Nicephori imperatoris ex flia nepotem ac Michaelis filium, virum scilicet omni piefatis atque virtutis laude clarum, qui rerum potiebantur ad patriarchalem sedem provehunt, cique orbis gubernacula concredunt. Hic itaque post annos aliquot, dum Bardam Cæsarem, quod nulla legitima causa aut crimine repudiata uxore cum nuru sua commiscebatur, neglecti canonum juris non indiligens vindex et ultor, ecclesia arcet quamque illi pœnam indixerat, ejiciendo ab ecclesia, eamdem ab eo vicissim sustinuit. Atque ut famem sitimque præteream, humique distento corpore verbera ac savissimnas membris omnibus plagas taceam, ubi unum hoc tantummodo dixero, occeptam historia seriem repetam. 31. Traditur: Barda Ignatius carceri, idque immani funestissimoque. Fuit ille in sanctorum apostolorum delubro, non in magna ac venerabili Apostolorum 194 æde, sed ubi et dicuntur sepulcra et exstant. Ibi in quodam sepulcro inclu «lentes, quod Copronymi fuerat, gcluque ac frigore (pistillo, quod proverbio dicitur, nudiorem) confciendum in ejus superioribus statuentes, in ea incommoda morbosque, qui eam aeris intemperiem sequi solent, ipsum conjecerunt, dysenteriam scilicet, intestinorumque gelu frigorisque exsuperantia per ventrem dejectionem, indeque acerbam mor. tem. Ac plane ex custodum immanitate et sævitia ea exstinctus esset (erant illi Joannes Gorgonites et Nicolaus Scuteloptes et Theodorus Morus), nisi quis miseratione tactus (Constantiuus scilicet Armeniacus) illis tum per cibi sumendi occasionem "to om. P. [P.

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. absentibus eum inde demnisisset, modicoque vine ac pane necnon tantillo quodam fomento nonnihil dolorem mitigasset. Ubi autem Bardas sat eum poenarum dedisse existimavit, in insulam Mitglenein exsilio relegat. Quia vero nonnulli episcopi adversabantur, jusque in eo prodigatum ac procul valere jussum objectabant, quidquid denique contingeret, kullum alium se recepturos minabantur, quin imo ab ecclesia pariter scissum iri, hinc rerum turbationem veritus Bardas hos quoque dolo ac vulpina adoriendos pulavit. Singulos itaque seorsum ac clanculum ad se accersens non exiguum aliquid, aut quod merito spernendum videretur, tum pollicebatur tum dabat, modo solum ab Ignatio discederent; sed ipsam sedem Cpolitanam. Cunctis vero cedentibus 195 gloriæque ambitu superatis, nec ut juris æquique causa refragarentur ulları rationen, habentibus, tunc nimirum singulos admonuit, impleturum quidem imperatoren quæ pollicitus, illis tamen servandum quod ex decori honestique ratione existut; nec statim cum accerserit, scquiescendum ut oblata accipiam, quo et ipse imι perator vestra, inquit, virtutis supra modum admirator exsistat. Sie itaque singulis non simul sed seorsum vocatis, auctor est ne confestim in dignitatem involent. Atque hi quidem ex sola salutatione rogati ac abnuentes, ipsi se ipsos imprudentes traducebant: gloriæ enim amore superati virtutis fecere jacturam; nec gloriam sunt assecuti, quod non rite exque honesti ratione, sed insidiose Ignatii causam prodiderant. 32. Sic itaque his quoque humanum quid se passos ostendentibus, inque cum modum deceptis, Photio viro sapientiæ laude claro, sæculari militia ac dignitate secretariorum principi, Cpolitanam sedem tribuit. Atque ut gestis majus quid ad robur adjicerent, Romani autistitis vicarios, alia octasione Roma nissos (adversus scilicet hæresim iconomachorum) accersentes adversusque Iguatium quæsita opportunitate coactoque concilio adducentes, in divinorum Apostolorum sacra æde publicata sententia, Ignatium depositionis pœnæ subjiciunt; eique ab exsilio revocato pugnis vultumn confundunt confractosque dentes excutiunt, siræ noctis proλβ'. cellam adversus sacerdotes miscentes, cui Furt, similis nulla unquam in terra exstiterit. Quæ vero quantaque alia Bardas adversus sacerdotum omnem cœtum temere ausus sit, quos quotidie carceris maceratione exsiliisque ac pœnis sævissimis, ut communione Photio jungerentur, addiceret, et libri complures et omnis posteritas tragice deflere nunquam desinet. 33. Exinde factum ut Rossi (Seythica illa gens Immitis ac fera) Romanos agros vastarent ipsumque Pontum (baud sane etiam Euxinum) igni desolarent, ac quasi indagine regiam ipsam urbem (Michaele in expeditione adversus Ismaelitas occuVARIE LECTIONES. nargo Combef.

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS deesse contingeret, nere aliud quid tristis nuntii ca ignium indicatione languidiores spectatores redderet, e vicinis urbi speculis ignes accendi deinceps vetuit, altoque silentio ac longa oblivione talia aboleri præcepit. 56. Rursus alias (quo viri dissolutus animus ur recordia clarius innotescat) cum in curru starel jamque equi carceribus emittendi essent (incedlebat ipse Veneto babitu, Prasino Ingotheta Constantinus, Thomae pater dromi logotheta, albo Cheilas, ruseo Crasas: at neque protoɔsecretis neque protonotario dromi a Circi rebus vacabat, sed alter factionis Venetæ combinationum, alter Prasin scriba erat) - his itaque in curru, solemni equestribus ludis stola stantibus, allatoque nuntio Amerem graviter Thracensium regionem populari ac diripere janique ad Malagina prope accedere, ac mala imminere: caque re mœsto animo dejectoque 199 vulta protonotario domestici scholarum responsum nuntiante, acceptasque ab eo litteras in manibus habente ac ostendente, Qua inquit, heus lu, audacia me tam necessario certamine occupatum istis de rebus interpellas, cum in hoa unum incumbam, ut eum qui medium tenet in lævam partem averiam? de quo mihi totum hoc certamen esi. 37. Neque vero hoc duntaxat desiderio aut mavis) libidine perditoque amore laborans, ab aliis turpioribus immunis vitiis erat: sed præterea dum modestiam citra modum sectatur, a decoro quam maxime excidit, eaque gravitate quæ imperatorem condeceat. Obviam quandoque mulierenlam habuit, cujus e sacro foute filium susceperat, e balneo redeuntem, ac quæ manibus situlam gestaret. Tum equo desiliens alios senatorii ordinis viros, qui ipsum comitabantur, baud procul in palatiuu abire jubet: ipse cum impuris libidinosisque, quos sibi asciverat, ex vulgi face hominibus, mulierculam secutus, ablataque ei e manibus situla, Bono animo sis, inquit, o muller, meque tua domo accipe, furfuracci panis recentisque casei prastat enim ipsam ejus vocem ponere) appeientiorem. Cum autem mulier inaudita spectaculi novitate stuperet, omnique egestate premetur, ac ne mensam quidem haberet aut lintea quibus illi sterneret, Michael dieto citius, asperiorem pannum 200 ex balnei usu detergentis siccandisque corporibus, madentem adhuc inde a muliercula allatum accipiens, mappa loco linteique subtilioris pre mensæ usu sternit, ereptaque mulieri clave unus omnia fit, imperatorisque et mensem instruentis coquique et conviva munus obit. Proluctisque quæ paaperenia mulieris penus erant, cum ea epula batur ac concænabat, Christum meum ac Deum bello eo facinore referens atque imitans. Peracto convivio, tento pede in palatium) redit, magnæ stoVARIE LECTIONES.

li utatis et arrogantiæ fastusque dammaus superio res; cujus illi nugas si audivissent, utique dictari essent, al non temere deliciis diffluentem atque ludentenɩ hæc te oportuit facere, fastumque nostrum damnare, sed cum prior belli labores desudares, parcoque victu militum amans cum eis lubens, non cum copis malisque ac impuris mulierculis concenares. Haec itaque omnia ex suin reddebant Michaelem, Deique in illum justissimam iram provocabant. 38. Quodque his gravius, quod secum habebat sodalitium (Satyri quidam ii erant, ganeones in omnem turpitudinem parɔti; dixisses Bacchi thiasotas), lis ille honorem habens cosque colens, divinorum contemptu sacerdotales auro contextas vestes ac pontifcum humeralia eis albibebat,ad bacque turpiter ac impure, quæ pura sunt, eos peragere cogebat. Ejus chori principem, sic nuncupatum Grylum, patriarcham vocabat; reliquos undecim præcipuarum illustriumque sedium metropolilas: 201 quibus nisi ipse sodals sociusque accederet, ne gralos quidem habebat imperii fasces. Idcirco Coloniæ præsulis sibi ipse nomen indebat. Quia vero etiam cantillare divinaque peragere mysteria illis incumbebat, cantica modulosque explendo citharam adhibebant, modo sensim pulsantes, et ut illa stridulum arguiumque sonum ederet, hoc æmulati quod sacerdotes secreto agitant; modo pulsu libero ac claro sonitu, pro eo ac sacerdotes sic clare quasi perorando pronuntiant. Aurea quoque ac gemmis baccata vasa aceto ac sinapi impientes,atque illis impartientes qui erant percepturi, per eum moduɔn impollutis mysteriis illudebant. Arcidit autem ut quandoque chorus hic beato Iguatio patriarchae obviam fieret, cum is supplicationis causa ex ecclesiastico ordine cum clericorum pampa procederet. Hunc ut conspexit Grylus, lubentissime rem capessens pulsare auspicatur, retractaque casula cuin sodalibus, contentiore cithawe sonitu, sanctissimos viros conviciis compluit verbisque turpissimis fatigat. Quin Theodoram quoque matrem adhuc superstitem atque in palatio versantem quandoque ad se vocavit, quasi illo ei precaturo, quemi beatum Ignatium esse finxerat. Ut ergo sanctissima mulier religiose animo incirata modesto cultu accessit, bumi prostrata pro se sota concipi petit: latebat enim adhuc quis esset, cum his de facili barbam 202 tegeret. Tum ille statim ventris crepitum fœtoris plenami verbaque obscena edens, Augustæ piorumque aliorum in se sodalesque diras excitavit. quæ et filio vaticinata, divina providentia ac protectione prorsus extorrem fore prænuntiavit. 39. Verum Geri non poterat ut qui a recta via ac virtutis tramite abscesserat, ad meliorem iteruın frugem rediret, ac quo beati præstamur, iter iniret. Quapropter talium auctores et inventores non mala Jongius procurarunt, sed iidem ipsi sibi adsciveλη'. [P.

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI Filius. runt. Primumque Bardas in suum illa caput vert; quin illo quoque prior Theocristus caniclio praefe clus, sive quod omnes una quasi conspiratione bomini indulgebant, nec pro tutorum manere, qu« fungebantur, a nequioribus eum studiis revocare studebant; sive sane quod uno corripiente alter es contentione non ipse pariter insolentiam reprime ret, sed ex genio potius eum agere permitteret quorum exempla nec nostra aetate defuerun. sit, mala certe illi in sua capita impulerunt. quidem Theoctistus, uti dictum est, modo jugula tor, modo in lis quæ gerenda susceperat inauspica tissimus invenitur. Multis enim sæpius expeditioni bns ducis potestate susceptis, pluresque hostium Ιello aggressus, cum modo tumn antea nunquar victor reversus est aut pro aus hostibus superio‹. se‹ victus semper, ¡¡sque quas ducebat copiis internecione deletis, sive prudentia rationisque judicio destituebatur ac rei bellica rudis erat, cui nunquam navasset operam 203 aut studium posuisset, sive alia quadam superiori nobis ratione, sive etiam illa quam modo direbam. Cum enim aliquando semel et iterum sol dcliquium passus esset, Theoctistus adversus Abasgos summa ducis potestate exercitul præfectus Dei iram infelicissime expertus est: pars enim naufragio vitam infeliciter amiserunt, pars in littus recepti ipsi nibilominus cladis socii exstiterunt. Ac quidem ille exercitus ita periit. Nec longo post tempore pred. dentius majorique audacia bellum aggressus supre quadraginta millia de exercito amisit. Iterumque suscepta adversus Cretenses Arabes expeditione irrito conatu reversus est, non paucis suorum illic desideratis, eo quod fuga usus cœptum repente nogotium deseruisset. Verum hæc ille prius. [P. ‹ Ezech. xvii, 32. 40. Tunc autem perspicua quædam signa, orti cometæ, visa insomnia, mala prodebant quæ Bardam essent exceptura; ea vero non a casu seu alias cæco impetu, sed quadam illius providentia, qui non perinde mortem peccatoris atque ut converta tur, quærit 1. Itaque sibi in somnis visus est að fei templum, quod Sophiam vocant, una cum Miclaele festivo totius populi conventa solemnique pompa procedere: quo cun veuisset et ad medium templi progressus esset, duos qnoslam allis in«lutos angelica specie occurrisse; tumque ad ulteriora procedentes præter senem in patriarchali solio resi:lentem aliud nihil vidisse. Hunc Petrum apostolorum 204 principem esse putaverunt, ad cujus perles provolutus Ignatius acceptarum injuriarum uktionem exposceret. Senem miserationis affectu ductum brevi eum se ulturum respondisse; tum que uni adstantium, cum duo apparerent vestibus auro contestis splendide oruati, pugione tradito in hæc verba lucuiun csse: Agedum, inquit, hunc in margine.

LIB. IV. - MICHAEL THEOPHILE FILIUS. imperatoris salute sollicitus, timorem conjuratis excutit, hisque verbis: 0 auducem fortemque animam! mox alacres reddidit et ad certamen faciBusque aggrediendum inpullt. Bardas eos strictis gladiis in se irruere contuens, terrore perculsus, præsentique vitæ animadverso discrimine, ad imperatoris se peles abjicit Haud tamen fieri poterat ut mortem effugeret. Statim ergo inde avutsum membratim concidunt, meusis Aprilis vigesima prima, indictione quarta decima. Tum ejus genitalia couto praefixa per ludibrium ostentant atque traducunt. Ingenti autem excitato tumultu məgnaque orta turbatione, videre erat Michaelem vix non in vita periculum adductum: verum Constantinus bigle drungarius in medium prorumpens ingentem illum tumultum compescuit, tum faustis ominibus Michaelem prosecutus, tum armatorum aciem lumultuantibus oppouens. In hunc modum Barda sublato, nissa Crcicusi expeditione, imperator Byzantium rediit. 41-42. Sed et aliud signum ante duos tresve dies contigerat. Theodora 207 nanque (sive alias numine allata, sive etiam alicujus relatu docta siructas Bardæ insidias) vestem quamdam, eam quidemu pulcherrimam aureisque perdicibus intextam, illius tamen staturæ imparem longeque quam, pro illa breviorem, sub anigmate ad eum miserat. Tum enim perdices, non aliæ quævis aviculæ, temere intext, tum et vestis ipsa brevitas, cilius quam par esset eum dolo circumventum iri fuere presagio. 43. Cæterum imperator domum revertitur, quodque nullam prolem sustulerat, Basilium magistri dignitate ornatum adoptat. Tumque Michael upar ipse administrandæ reipublicæ et cum sua eum illa gerenda simplicitus stoliditasque non lateret, simulque audisset moliri senatum in eum defectionem propterea quia illo principe res Romanæ male administrabantur, etiamn diadema, rem palmariamn ac expetendam, illius capiti imponit, ac die sacro Pentecostes, Maii vigesima sexta, indictione quarta decima, imperatorem constituit, acclamatque in Magna ecclesia, cui nomen Dei Sapientia exsistit. At quisnam fuerit hic Basilius ac cujas, quave ratione in notitiam imperatoris venerit, sequens rerum illi gestarum historia declarabit. Jam itaque Αugusti dignitate donatus imperii curis sese inpendebat, seque a quotidianis ludicris ac Circensibus abstinebat, necnon a turpissimi pseudopatriar chæ Gryli spurcitiis, quibus importunc 208 Michael oblectabatur. Afferre demum omnia nauseam, turpia pariter et naturalia, tum vulgo feruit, tum perspicue docet quæ borum magistra experientia exsistit. Michaelem tamen tum rerum pofieutem ut aiunt, nulla Circensium ludorum, at

neque aliorum, compotationum turpiumque, satie tas capiebat. Hæc Basilius cum prohibere vellet, ac Michaelem procul ab eis avocare modo quidem admonendo atque hortando, modo vero civium odia, sacerdotum diras, senatus prope rebellantes animos proponendo ac velut in tabella coram depingendo, illius sibi imprudens invidiam conflavit; hostisque loco amicus, ac qui adoptatus fuerat, ipse exosus babebatur. Hinc brevi post Basilicinum quemdaın imperatoriæ tunc celocis remigem, ac illius fratrem Capnogenis qui secundo præfecti dignitatem gessit, adducens purpura induit, impositoque diademate atque ocris adhibitis, quod imp·ratorum insigne est, eo habitu manu sua ad senatum eduxit, ad eumque in hæc verba oravit: Par eral, patres conscripti, ut hunc olim vobis illustri hoc habitu virum producerem, cui inest Primum corona forma digna regia, Deinde cognatum diadema est huic viro, Suntque omnia dignitati convenientia. Quam vero præstabat kunc me potius quam Basilium imperatorem creare quem et pænitet creavisse? Factum hoc ac verba exitii Michaelis origo exstiterunt. Istud sic dictum omnium aures circumsonans uimium cunctis 209 stuporem injecit, et ut vox oMnibus hæreret fecit; quod fabulosorum more Gigantum satos Michael quotidie imperatores ederet. Inde itaque auctum in Basilium odium, ac ignis instar vebementiori flamma exarsit, hoc scilicet ejus fomento ac causa, quod una se cum ejus sodalibus vitiis dedere non pateretur, nec illorum effreni licentiæ morem gereret. In tantam enim sepius dementiam mero obrutus ac per ebrietatem Michael erumpebat, ut absurda quædam modumque omnem injuriæ excedentia præciperet, atque alii aures, alii nares, alii denique caput amputandum juberet. Ac nisi viri quidam misericordia moti negligenda putassent ac in crastinum distulissent, ea Michaeli quandoque revocanda sperantes, ac fore ut is eorum aliqua pœnitudine duceretur (quod et contingebat), plane periissent quotquot illi aderant inque aula assidui ac domestici erant. Quin et parum abfuit ne et ipse Basilius pari involveretur exitio, illius ebrií petulantiæ non raro factus ludibrium. Sustinebat tamen, ac tandem aliquando quadam ducendum pœnitentia Michaelem existimabat. Verum fieri non poterat ut jam a prima ætate, haud secus ac currus'rota, inflexus, quidquid accidisset, nativam pristinamque rectitudinem reciperet. Itaque atrociores adversus Basilium structæ Insidiæ. In eo autem illæ positæ, ut inter venandum specie quidem feriendi feram, revera autein configendo Basilio satellitum quidam hastam conciliaret. Consilium boc is ipse qui mandatum acceperat hastamque vibrarat, in 210 vitæ exitu constitutus suamet confessione cunctis manifestum fecit, et ut nihil inde ambigi possit. Ac hastam quidem misit, a Basilio tamen aberravit. Inque hunc modum servatus Basilius, in vitæ proxime p

LIB. V. discrimen adductus, Deo, qui mortem ca'cavit, ill salutis auctore. Hæc itaque cunctis prodita ac p‹ lam facta gladii in eum acuendi causa exstiterunt. Ne enim etiam Basilium (uti nuper Cæsarem et antea Theoctistum) tristi nece sublatum conspicerent, sive senatusconsulto, sive Basili¡ amicorum consilio (unum enim ac commune omnibus impen. debat exitium) ab imperatoris ipsis excubitoribus in sancti praclari martyris Mamantis palatio neci traditur, die vigesima quarta Septembris, iudictiona prima, anni 6376, bora noctis tertia. Imperavit cum Theodora matre sua annos quatuordecim, lus undecim, postcaque adlecto Basilio annum unum, menses tres, 8044-45. Ac ea quidem quæ hactenus dicta sunt scenica omnia et ad Circum ludosque spectantia: opera pretium vero est ut et eorum meminerimus quæ laudem aliquam merentur. Que enim in celebra tissimo Dei Sapientiae templo donaria obtulit, pro structuræ ratione elegantia ac magnifica, laudem habent. Neque enim ullum veteris ac sacræ supellectilis pignorum, sive illorum quæ subtili arte elalmorata, quo ex tempore homines esse caperunt, sacris ædibus ornamento fuerunt, oblato ab eo disco vel mole æquatur vel pari elegantia est ac venustate: in cujus 211 structuram, quidquid usquam venustum est ac pretiosum, videatur con flatum esse. Accedit et ralia, ipse quoque disco perquam affinis. Quin et circulus multiplici in orbem sustentanda face ab eo falrefactus vocant) nulli usquam aliorum cesserit totus namque ex auro couflatus librarum sexaginta pondo longe reliquis præcellit, palmarium sane opus sc plane augustum. HISTORIA de vita eT REBUS GESTIS BASILII INCLYTI IMPERATORIS Quam Constantinus Dei gratia Romanorum imperator, ipsius nepos, studiose ac diligenter or variis narrationibus congessit, ac scriptori contribuit. 133) 1. Cupienti olim animo accensoque desider e rerum experientiam ac notitiam, sempiterna me mori immortalisque historiæ ore, studiosiorum i. c. editio Allaliana.