PROCEMIUM. Αλλ' ὅσον μέν σοι πεπόνηται, πραότατε βασιλεῦ, περὶ τὴν λογικὴν καὶ τὴν τῶν ἀνδρῶν ἐπιμέλειαν, ἵνα τἆλλα....., θεωρήσουσι μεν οἱ σοφοι, ὅτι δὴ καὶ σύ, μᾶλλον δὲ δὴ σὺ σαφῶς, ὅτι γε καὶ ἐκεῖνοι σου φοί. Ιστορεῖς δὲ αὐτὸς, χεῖρα μόνως λαβὼν ἡμῶν διακονουμένην σοι, ὅσα τοῖς πρὸ σοῦ βεβίωται, καν ἀποχρώντως ἔχωσι τὸ φαῦλον καὶ οὐ λαμπρόν, ἐπεὶ καὶ τούτων ἔνεστι θηρᾶσαι τοῖς σπουδαίοις τὰ χρήσιμα. Αμέλει τοιγαροῦν πάσης ασχολίας καὶ ἀργίας τὴν περὶ λόγου προτετιμηκὼς σπουδήν, ἅτε δὴ τούτου μάλιστα τοῖς ὑπηκόοις φιλομαθέσι τε καὶ φιλιστορούσιν ζῆλον καὶ ἀρετὴν ἐγγεννῶντος, τὰ μὲν ἐκ τῶν γεγραμμένων, τὰ δὲ ἐκ τῶν ἀκοῇ παρα δεδομένων συνηθροικώς ὥσπερ τι κοινὸν διδασκαλεῖον προθεῖναι πᾶσιν ἐβουλεύσω καλῶς, ἐκείνην ταύτης • ἀρχὴν εἶναι νομίσας τῆς ἱστορίας αρίστην, τὴν τῷ μακαρίτῃ Θεοφάνει γενομένην κατάληξιν, [πάντων τῶν βασιλέων ἕως τοῦ νυνὶ καιροῦ καὶ τῆς βασιλείας σου τὰ πεπραγμένα διὰ λόγου συλλαβεῖν· εἰ καὶ τοῦ ἀοιδίμου σου πάππου τοῦ ἐν βασιλεῦσι εὐν κλεούς βασιλέως Βασιλείου τὰ παρὰ σοῦ ἱστορούμενα, καὶ μετὰ τάσης σαφηνείας καὶ λόγου ευκοσμίας κατά τὸ τῶν γενομένων ἀληθὲς καὶ εἰλικρινὲς εἰς τὸ φανερὸν παρὰ τῆς σῆς πολυμαθεστάτης ειδήσεως ἐξαγορευθέντα, περιττὸν ἂν εἴη οὐδοτιοῦν διηγή σασθαι] εν κατὰ συγγένειαν καὶ ἀγχιστείαν, τὸ εἶναι υἱωνὸς λαχῶν, ἀποσεμνύνεις τε ἐκ τῶν σῶν ἱκανῶς καὶ ἀντιλαμβάνεις αὖθις παρ' αὐτοῦ τινα εύκλειαν. [P. 3]. Ἐκεῖνος μὲν οὖν εἰς τὴν τοῦ κουροπαλά του Μιχαήλ βασιλείαν καὶ ἧτταν τὴν ἐκ τῶν Βουλ γάρων συμβάσαν αὐτῷ καταπροδοθέντος 10 ὑπὸ τῶν ἑαυτοῦ κατέληγε, τῆς τοῦ Λέοντος μόνον μνησθεὶς ἀναρρήσεως, μηδὲν μήθ' ὅθεν ἦν μήθ' ὅπως ἐτράφη δῆλον τοῖς ἀναγινώσκουσι πεποιηκώς. Ἡμεῖς δὲ, ὥσπερ τῇ κεφαλῇ τὰ ἄλλα μέρη συνάπτοντες, αὐτήν τε τὴν ἱστορίαν ὁλόσωμον, ἀλλ' οὐχ ἡμιτελῆ ἀπο δείκνυμεν, καὶ πρὸς τὸν ἑξῆς καὶ κάτω χρόνον τοῖς μὴ ῥαθυμότερον ζῶσι διαβιβάζομεν, κέρδος, ἀλλο οὐ ζημίαν αὐτοῖς ποριζόμενοι, είγε δὴ καλὸν καὶ πρὸς ἀσφάλειαν εὔοδον τῶν ἀγαθῶν τε καὶ μὴ τὸν βίον διαγινώσκειν. * ταύτην νμίρο, 10 καταπροδοθέντι? Quantam vero tu, mitissime princeps, operam posueris tum in rationali scientia tum in hominum cura, ut alia prætermittam, commemorabunt quidem homines sapientes, quando et tu ipse, vel poεἴαs tu ipse palam, quod et illi sapientes. Scribis autem ipse, manum duntaxat nostram tibi ministrantem assumens, quæcunque superioris ætatis hominibus gesta noscuntur, tametsi illa abunde vitiosa sint nec virtutis laude admodum splendeant, quod hinc quoque viri studiosi commodum referant. Sane igitur omni alia occupatione otioque eruditionis litterarumque curæ postbabitis, quod nimirum ea res doctrinæ historiæque amantibus subditorum animis æmulationem virtutemque inferat, ex iis 5 quæ aut ab aliis scripta aut auditione accepta sunt unum corpus contexens, communem quasi scholam universis proponere sagaci consilio decrevisti, hujus historiæ illud optimum ratus initium, ubi felicis memoriæ Theophanes scribendi finem fecisset, fita nimirum ut omnium imperatorum ad hanc usque alalem tuumque inperium res gestas sermone complectatur. Quanquam inclyti əvi tui, inter Augustos fama celeberrimi, Basilii imperatoris gesta abs te conscripta, omnique perspicuitate ac sermonis ornatu vere sincereque ab eruditissima prudentia tua, omni denique fide narrata, superduum nobis sit ullo modo retractare] quem sanguinis necessitudine (illius ipse nepos) propius contingens cum tuis ornamentis abunde honestas, tum rursus quamdam ab eo claritatem recipis. Is porro in Michaelis Curopalatæ imperio acceptaque a Bulgaris clade per suorum proditionem, Leonis duntaxat proclamati Augusti evius facta mentione, scribendi finem fecit, ejusque nec natales aut patriam, nec educationem lectoribus aperuit. Nos autem velut membra reliqua capiti jungentes tura ipsum bistoriæ corpus integrum, non quasi dimidia parte mutilum, repræsentamus, tum. ad ea quæ deinceps secutisque temporibus gesta sunt traducimus, rem scilicet præstantes iis qui in olio et desidia vivere noluerint utilem, nihilque eis. damni afferentem. Quippe bonum est et ad securitatem cum primis utile ut bonorum pariter atque malorum vitam cognoscamus. Inclusa addita ex conjectura R. P. Goari, eaque non levi, sed ex scriptoris ipsius. verbis petita.

· ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΛΕΟΝΤΟΣ. LIBER I. LEONIS ARMENII IMPERIUM. Αρμενία, γένος δὲ τὸ μὲν ἐξ Ασσυρίων, τὸ δὲ καὶ αὐτῶν ᾿Αρμενίων, οἱ καὶ τοὺς ἰδίους ἐξ ἀνοσίου γνώμης σφαγῇ μιαιφόνῳ παραδόντες γεννήτορας ὑπερορίας κατεδικάσθησαν, κἀκεῖσε δὴ τὸν πένητα βίον, ἅτε δὴ καὶ φυγάδες, διαθλοῦντες τὸν εἰρημένον θῆρα ἀπέτεκον. Αρτι γοῦν εἰς ἐφήβους ὁ Λέων ετάττετο, καὶ κώμην Πιδρᾶν κατονομαζομένην, ὑπὸ τὸ θέμα τελοῦσαν τῶν Ἀνατολικῶν, τῆς πατρίδος ἀλλάσσεται· ἔνθα δὴ καὶ ἀνδρὸς ἡλικίαν δεξάμενος, τοῖς μαχιμωτάτοις καὶ φονικωτάτοις καταριθμούμενος δόξης εὐμοίρησεν ἐπὶ γενναιότητι. Νικηφόρος τότε τὰς τῆς βασιλείας ίθυνεν ἡνίας, ὁ τρόπαιον ἐν Βουλγαρία γενόμενος, καὶ μονοστράτηγον τὸν Βαρδάνιον, ᾧ Τοῦρκος ἐπίκλην, τῶν πέντε θεμάτων τῶν κατὰ τὴν Ἀνατολὴν τὴν ἐφορείαν καὶ πρόνοιαν διοικούμενον διά τε τὴν ἐν πολέμοις τόλμαν καὶ τὰς ἄλλας ἐπανθούσας αὐτῷ [Ρ. 5] ἀρετὰς ἐξαπέσταλκεν· ὃς ἅτε δὴ τῶν ἐχθρῶν ἀγαπῶν κυριεύειν καὶ τὴν βασιλείαν εκάστοτε ὀνειροπολῶν, τοῦτόν τε, περὶ οὗ ὁ λόγος, τὸν Λέοντα καταπληκτικὴν βλέποντα καὶ γενναῖον ἀνάστημα ἔχοντα καὶ ἄλλως ἀστεῖον ἐν ταῖς ὁμιλίαις δοκοῦντα τοῖς ἑαυτοῦ δορυφόροις έγκαταλέγει καὶ διακόνοις, καὶ πρό γε τούτου ἢ μετὰ τοῦτο μικρὸν Μιχαήλ τε τὸν Τραυλὸν καὶ Θωμᾶν τὸν ἀπὸ λίμνης Γαζουρού, ταπεινούς πάντα; καὶ ἀζήλους ὄντας καὶ ἀρτίως εἰς γνῶσιν ἀγομένους τοῖς τὰς πολεμικὰς ἐγκεχειρισμένοις ἀρχάς. β 1. Ejus itaque quem dicebam Leonis patria [P. 4] α'. Πατρὶς μὲν οὖν τοῦ δηλωθέντος Λέοντος Armenia fuit. Genus partim ex Assyriis, partim ex ipsis Armeniis propagatum fuit. Hi cum scelestæ mientis proposito truci nece parentes sustulissent, exsilio damnati sunt; in quo velut profugi, paupe rem tolerantes vitam, quem nominavimus, feram bestiam susceperunt. Jam itaque Leo pubertatis annos ingressus in oppidum Pidra nomine, quod Orientalium thematis est, migravit: ubi cum viriles annos atligisset, bellicosissimis viris truculentissimisque connumeratus, strenui fortisque pectoris viri laude claruit. Nicephorus cum per id tempus imperii habenas moderaretur, in Bulgaria insigni Romanæ rei ludibrio occubuit. Supremum is ducer Bardanium, cognomento Turcum, destinaverat, quinque tunc orientalium thematum agentem præsidem, ac qua pollebat bellica fortitudine ac reliquarum virtutum laude, provida cura gubernantem. Porro Bardanius, ut cui hostium potiri in votis esset, ac cum sibi ipse quotidie imperium somniaret, hunc de quo loquimur Lemem, hominem gravi trueique aspectu 7 atque animo generoso, quique praeterea colloquio blandus videretur moribusque urbanus, suis tum satellitibus ac ministris adlegit, atque hoc priorent, aut certe brevi post, Michaelem Balbum, necnon Thomam Gazura palude oriundum, abjectæ omnes sortis homines nullaque hactenus nominis claritate conspicuos, ac qui tum primum militarium ordinum ducibus tribunisque innotuissent. 2. lli ergo toti e Bardanio pendebant, inque eum omnes spes suas sæcularis claritatis jactabant. Bardanius porro imperii nanciscendi cupiditate flagrans viro cuidam in Philomelio monasticam vitain agenti illicque commoranti ejus quandoque adipis cendi animum aperit, ac confert consilium, rogatque ut supplices ad Deum pro eo preces fundat, quo ejus gressus dirigantur exque voti ratione imperii compos fiat. Ad quem protinus monachus: Noli, Bardani, ejusmodi aliquid temere aggredi ac præsumere, unde futurum ut substantiam amillas et oculi effodiantur aliaque tibi infausta eveniant. Sed si auid probe inque rem tuam consulenti obaudis, quam cito ab ea animum transfer molitione, η nullam parandi principatus cogitationem assument, β'. Εκρέμαντο οὖν οὗτοι τοῦ Βαρδανίου, καὶ ἐν αὐτῷ τὰς κοσμικὰς ἐλπίδας ἐσάλευον· καὶ οὗτος τῆς βασιλείας ὢν ἐραστὴς ἀνδρί τινι μονάζοντι κατὰ τὸν τοῦ Φιλομηλίου χῶρον καὶ ἐνδιαιτωμένῳ τὴν ταύτης ἀνακοινοῦται γνώμην αὐτῷ καὶ ἐπιθυμίαν, καὶ πρὸς Θεὸν εὐχὰς ἱκετηρίους παρεκάλει τοῦτον ἀναπέμπειν, τὰ αὐτοῦ διαβήματα κατευθυνούσας καὶ τὴν βασιλείαν ἐπιβραβευούσας αὐτῷ. ᾿Αλλ' ἤκουσεν αὐθωρὸν, ὡς Οὐ δέοι τοιούτων κατατολμᾷν πραγμάτων, Βαρ τάνιε, δι' ὧν ἀπώλειά τε περιουσίας καὶ ὀμμά των περικοπὴ καὶ δυστυχία ἄλλως οὐ καλῶς σου γενήσεται· ἀλλ' εἴ τι ἔχεις πεισθῆναι σοι συμ βουλεύοντι, ἀποπήδησον τούτων διά βραχέων, αρχήν τινα μηδ' ὅλως τῶν τοιούτων σου πραγμα τῶν βάλλων εἰς νοῦν. Ἐπληρώθη κατηφείας καὶ

LIB. I. - LEO ARMENIUS. ἀχλύος ὁ ἄνθρωπος τούτων τῶν λόγων ἀκηκοώς. Καὶ cujus ves se ita habeant. Quo audito maestitia quae τέλος ἐξῄει τοῦ δωματίου πλήρης ἀθυμίας καὶ θλί ψεως. ὡς δὲ τοὺς εἰρημένους ἄνδρας, Λέοντά τε καὶ Μιχαὴλ καὶ Θωμᾶν, τὸν ἵππον ἄγοντας ἀναθῆναι τούτῳ ὁ μοναχὸς ἐθεάσατο, τὸν στρατηγὸν ὑποστρέφειν παρεκελεύετο· καὶ ὡς καινῶν τινων καὶ ξένων ἀκούσεσθαι προσδοκῶν, θάττον ή λόγος ὑπο έστρεφεν. 'Αλλ' ἐκεῖνον μὲν αὖθις ἐξελιπάρει μὴ πρὸς τὰ ἐλπιζόμενα αυτομολῆσαι δεινὰ καὶ τὴν ἀποῦσαν κακοπραγίαν τῆς παρούσης εὐδαιμονίας ἀλλάξασθαι· αὐτοὺς δὲ τούτους προφήτιδι γλώττη διεμαρτύρετο, βεβαιῶν ὡς Ο πρώτος τούτων καὶ δεύτερος τῆς σοὶ πεποθημένης βασιλείας γενήσονται ἐγκρατεῖς, ἀλλ' οὐ σύ, ὁ τρίτος δὲ εὐφημίας μόνης καὶ ἀναῤῥή σεως μετασχὼν οὐδ᾽ ὅλως εὐοδωθήσεται, ἀλλὰ καὶ κακῶς τὴν ψυχὴν ἀποῤῥήξει τὴν ἑαυτοῦ. Τούτοις βαλλόμενος τὴν ψυχὴν ποικίλως ἠφίει κατὰ πρόσο ωπον τὰς χροιὰς καὶ αὖθις ἀπῄει τὴν οἴκαδε, ὁμοῦ μὲν βλάσφημά τινα κατὰ τοῦ ἀνδρὸς καὶ ὕβρεις ἀποῤῥίπτων, [Ρ. 6] ὁμοῦ δὲ τούτοις τὰς ἐκείνου δι' αὐτοὺς ἐξαγγέλλων προρρήσεις, καὶ γέλωτα πολὺν καταχέων τῶν εἰρημένων. dam ac caligo hominem incessit, tristique et afficto animo e tugurio pedem refert. Tum monachus, quos dicebam viros, Leonem scilicet et Michaelem et Thomam, equum adducentes, quem conscenderet, videns, ducem redire jubet. Is vero nova quædam et inaudita se auditurum sperans 8 dicto citius reversus est. Tum ille iterum Bardanium rogare ac obtestari, ne ipse sponte ad parata mala procurrat, neve absens infortunium cum presenti rerum secundarum statu commutare querat. His autem ipsis futurorum præscia lingna contestatus est certoque affirmavit fore ut primus alterquo imperii, quod sic ille deperiret, compotes fierent. ipse illo nunquam potiretur. Tertio, cum fausta omnia publicamque acclamationem consecutus esset, nihil ex voto ac prospere cessurum, sed fore ut et animam male abrumperet. His mente perculsus Bardanius, ac vultus colorem identidem mutans, rursus domum alit, simul maledieta quedam verbaque atrocia iu monachum jactans,illiusque sic in cos fausta vaticinia narrans, multoque risu hominis dicta excipiens. γ'. Χαίρειν οὖν εἰπὼν τοῖς ἐκείνου λόγοις, τῇ Εννεακαιδεκάτῃ τοῦ Ἰουλίου μηνός τῆς ια' ἰνδικτιῶνος κατὰ τοῦ βασιλεύοντος Νικηφόρου χεῖρα συναθροίσας πολλὴν, καὶ τὰ ὑφ᾽ ἑαυτὸν τέσσαρα θέματα τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις υπαγαγών, τῶν ᾿Αρμενιακών χωρὶς (οὐδὲ γὰρ ὑπεῖξαν αὐτῷ, τῆς ἐπαναστάσεως ἄρχεται. Εμίσει μὲν οὖν τότε τὸν Νικηφόρον τὸ ὑπήκοον τῷ βάρει πιεζόμενον τῶν δημοσίων τελῶν, δ γέγονε πως καὶ ἀφορμὴ καὶ σύνδρομον ἐκείνῳ τῆς Επαναστάσεως· γένονε δέ τι καὶ ἕτερον αἴτιον. Ως γὰρ κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ὁ Βαρδάνιος Ανδραγάθη σεν καὶ τῆς γενομένης πολλῆς λαφυραγωγίας δικαίᾳ προνοίᾳ πεποίηκε τὴν διανομήν, κατάλληλα τοῖς ἀγωνιζομένοις ἐν πολέμῳ ἀλλ᾽ οὐ κατὰ πρόσωπον τα ἆθλα προθεὶς, ἔδοξε καὶ βασιλείας τούτοις ἄξιος μεταλαχεῖν. Οθεν ἀναῤῥηθεὶς δημοσίᾳ φωνῇ βασι λεὺς, καὶ πολλῶν ἄλλων ἀπολαύσεών τε καὶ γερῶν ἐκ τοῦ δήμου καταξιωθεὶς, ὡς καὶ ναὸν ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ ἀνεγεῖραί τε καὶ κατασκευάσαι, τὴν ἐπὶ Νιο κομήδειαν φέρουσαν ῄει ὁδόν. Αλλ' ἀποχρῶσαν καὶ ἐφάμιλλον ὁ βασιλεύων Νικηφόρος δύναμιν έχε στρατεύσας, καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος δύσελπιν ποιήσας αὐτὸν τῷ πλήθει τῶν ἀντιπαραταττομένων, ἔπεισεν αὐτὸν συγγνώμην φθάσαντα ἐξαιτήσασθαι. Αρτι μὲν γὰρ Λέων, ἄρτι δὲ καὶ Μιχαὴλ ἀποῤῥυέν τις πρὸς βασιλέα, ἆθλον ὁ μὲν τὴν φοιδεράτων καὶ βασιλικὸν οἶκον τοῦ Ζήνωνος καὶ τὸν Δαγισθέα, ὁ δὲ τὴν τῆς κόρτης κόμητος ἀρχὴν καὶ τὸν τοῦ Και ριανοῦ οἶκον ἀπενεγκάμενοι, οὐκ ἀγαθὰ φρονεῖν αὐτὸν περὶ ἑαυτοῦ πεποιήκασιν. Οθεν αὑτῷ τε καὶ τῷ λαῷ συγγνώμην αιτούμενος ἐκ βασιλέως μέχρι τῶν Μαλαγίνων ὑπέστρεφεν· κἀκεῖ τοὺς τῆς ἀπαθείας λόγους δεξάμενος καὶ τὸ χρυσοῦν σταυρί διον, δ 11 παρὰ τοῦ Νικηφόρου φορούμενον αὐτῷ «τὸ vulgo. 3. Ejus itaque sermonibus valere jussis, ad deci - mam nonam Julii mensis, indictione undecima, ingenti adversus Nicephoruin imperatorem coacto excrcitu, eque subjectis themnaribus verborum lenocinio quatuor in sententiam pertractis, Armeniis duntaxat in fide perstantibus (yec enim” ut Bardanio morem gererent induci potuerant), rebellionem orditur. Erat vero Nicephorus tum sahditis exosus, quod publicorum vectigalium gravi onere eos opprimeret. Hinc povandarum rerum ansa quædam et occasio fuit; sed et alia quædam huic causa accessit. Nam cum Bardamius adversus Agaremos rem feliciter gessisset, prædamique, qua potitus erat, maximam æquissime inter milites divisisset, nulla personarum ratione, sed pro merita eorum qui pugnaverant largitus 9 præmia, tantam exercitus omnis iniit gratiam, ut et dignum putaverint qui imperio potiretur. Ilincque adeo publice imperator proclamatus, pluresque alios honores ac præmia populi in eum studiis conseculus, ut et templum ejus nomine erexerint, Nicomediam versus iter contendit. Veruna cum Nicephorus imperator idoneum nec ullatenus imparem exercitum in cum eduxisset, et militum multitudine perculsum de eventu belli desperare coegisset, persuasit illi ut prior veniam peteret. Jam enim Leo atque etiam Michael cum ad imperatorem defecissent, ab eoque donati essent, alter fœderatorum præfectura regiaque Zenonis domo es Dagistea, alter aulæ comitis dignitate ac Cariani ædibus, fecerant ut suis ille rebus difideret. Qua - propter tum sibi ipse tum copiis veniam ab imperatore precatus ad Malaginas usque iter reflexit, quo loco securitatis Gden accepit, parva quoque

cruce aurea, Nicephoro gestari solita, certo dale ἀπέσταλτο πρὸς ἀσφάλειαν τε καὶ πίστωσιν, πρὸς fidei pignore ad eum missa. Tum ad Heraclii monasterium noctu aufugit, uno Thoma periculi socio; cumque capitis ornatum vellet auferre, non acquievit monasterii præses. Tum ille ense, quo præcinctus erat, comam amputans, vilique indutus toga, versus Proten insulam iter arripit, quo loco prrdium pulchre excultum olim possidebat; in quo et extorrem agere imperator mandaverat. 10 llluc itaque trajiciens, solitisque precibus initiatus ac monachorum divinum habitum consecutus, mutato nomine Sabbas appellatur, pro sanctioris ab eo arrepti instituti ratione plura ac magna certamina desudans. Ilaud longum tempus fluxerat, cum Lycaonum quidam impetu in eum facto atque eo oculis orbato, sciente ac volente, qui tum rerum potiebatur, Nicephoro, in divinum magnumque Dei templum confugiunt. Inque eum modum Philomelii quoque monachi vaticinatio exitum habuit. Gaterum ille, velut a quibus beneficio affectus esset, faustis votis homines prosecutus austerioris vitae disciplinam colebat, vino, piscibus, oleo penitus abstinens, nudo semper capite ac pedibus, vel cum acrior hiems desaviret. Ad hæc una tonica corpus contegebat, æstale quidem pelliceam induens, bieme vero cilicinam. Non triticeo pane vitam sustentabat, sed sibi ipse hordeaceos subcinericios panes faciebat. Hanc itaque severioris vitæ regulam consectatus duravit donec Leo imperio potitus est. Quin et Domnicam conjugem cum alia liberisque c domi detondendos curavit, Athanasiam appellans, cunctasque opes in pauperum eleemosynas erogans. Atque hæ quidem ac ejusmodi Bardanii res. τὴν τοῦ Ἡρακλείου μονὴν νύκτωρ, τὸν Θωμᾶν μόνον συγκινδυνεύοντα ἔχων, ἀπέφυγεν, τὸν τῆς κεφαλῆς κόσμον ἀφαιρῆσαι σπουδάζων. Καὶ ὁ μὲν τῆς μονῆς προεστὼς τοῦτο δρᾶσαι τοῦτον οὐ συνεχώρει· αὐτὸς δὲ τῇ ᾗ περιεζώννυτο σπάθῃ τὸν πλόκαμον αὐτοῦ ἀφελών, καὶ πενιχρὰν ἐσθῆτα ἀμφιασάμενος, είχετο τῆς πρὸς τὴν Πρώτην νῆσον πορείας, ἔνθα δή τούτῳ κτῆμα καλῶς πεπονημένον ἐνῆν, καὶ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖ μένειν περιωρισμένον ἐπέτρεψεν. [Ρ. 7] Ἐκεῖσε γοῦν περαιωθείς, καὶ τὰς συνήθεις εὐχὰς καὶ τὸ τῶν μοναχῶν θεῖον σχῆμα δεξάμενος, μετωνομάσθη Σάββας, ἀγῶνας ἀσκητικοὺς πολλοὺς ἐνδεικνύμενος. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καί τινες τῶν ἐκ τῆς Λυκαο νίας αὐτῷ ἐπιθέμενοι καὶ ποιήσαντες ἔρημον τῶν ὀφθαλμῶν, γνώσει καὶ εἰδήσει τοῦ βασιλεύοντος, τῷ τοῦ Θεοῦ προσφεύγουσι θείῳ καὶ μεγάλῳ ναῷ· καὶ τέλος εἶχεν καὶ ἡ πρόῤῥησις τοῦ τὸ 19 Φιλομήλιον ἐνδιαιτωμένου μονάζοντος. Αλλ' ἐκεῖνος μὲν ὡς εὐεργέταις αὐτοῖς ἐπευξάμενος τῆς σκληροτέρας είχετο ἀγωγῆς, οίνου τε καὶ ἰχθύων καὶ ἐλαίου ὁλοσχε ρῶς ἀπεχόμενος, γυμνήν τε ἀεὶ φέρων τὴν κεφαλὴν καὶ τοὺς ἑαυτοῦ πόδας, κἂν εἴ τις σφοδρότερος εγεγόνει χειμών. Ἔτι δὲ μονοχίτων διετέλει, τῷ θέρει μὲν δερμάτινον χιτῶνα ἀμφιεννύμενος, τῷ χειμώνι δὲ τρίχινον περιβαλλόμενος. Εζη δὲ οὐ σιτίνῳ, κρίθης δὲ ἀλεύρῳ ἐγκρυφίαν ποιῶν. Καὶ οὕτω παρέπεμπεν τὸν ἑαυτοῦ βίον, διαρκέτας ἕως ὁ Λέων τῆς βασιλείας ἐγένετο ἐγκρατής. Αποκαρῆναι δὲ καὶ τὴν ἑαυτοῦ σύμβιον Δομνίκα, ἅμα θυγατρὶ καὶ τοῖς ἑαυτοῦ παισὶν ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἐποίησεν, μετονομά σας αὐτὴν ᾿Αθανασίαν, ἅπαντα δηλαδὴ τὸν πλοῦτον διανείμας πτωχοῖς. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν Βαρδάνιον οὕτω τε καὶ τοιαῦτα. 4. Porro Leo clarus habebatur ac superbia ferebatur, ex humili atque obscuro conspicuus atque illustris, pro foderatorum præfectura, quam gerebat. Sed nec ingratos mores exuerat, talem se exhibens adversus 11 eum qui beneficio affecerat. Carterum clarebat, aliaque aliis nectens prælia strenue adversus Ismaelitas ac secundo Marte pugnabat, quippe qui et sua ipse indole et exercitatione in eam rem multa virtute pollebat. Quandoque vero ab eo qui tum rerum potiebatur (Nicephorus is eral), quam in copias militares erogaret, pecuniarum vi credita, nihili pendens imperialia jussa ne rem quidem exsequebatur, sed in Euchaitarum ignobili oppido tempus voluptate ac ignavia terens, constituta exercitui stipendia præbere differebat; nec ullam omnino curam ac diligentiam adhibens tum pecuniæ publicæ, tum suo ipsius tutando corpori, ac nec provincialibus conservandis, cum Agareni excursiones facerent Romanamque ditionem diriperent, solus ipse ac nemo alius confertam prædam citra omnem laborem eis tradebat, non quidem suis ipse fortunis ac periculo (quippe qui caleri fuga saluti sum consulebat), sed militaribus 10 τοῦ κατὰ τὸ δ. Ο δὲ Λέων είχετο τῆς δόξης καὶ ἐγαυρία ἐκ ταπεινοῦ καὶ ἀδόξου περίβλεπτος δραθεὶς κατὰ τὴν τῶν φοιδεράτων ἀρχήν. Αλλ' οὐδὲ τῆς ἀχαριστίας ἀπείχετο, τοιοῦτος περὶ τὸν εὐεργέτην φανείς. Πλήν εἴχετο, καὶ μάχαις μάχας ἐπισυνάπτων κατὰ τῶν Ισμαηλιτῶν ἡνδραγαθίζετο, ἅτε μεγάλην ἐν τῷ τοιούτῳ μέρει καὶ φύσει καὶ τριβή προσφερόμενος δύναμιν. Καί ποτε στρατιωτικών χρημάτων διανο μὴν παρὰ τοῦ τὰ σκήπτρα διέποντος Νικηφόρου ἐγχειρισθεὶς, ἐπεὶ οὐδὲν ἔμελεν αὐτῷ τῶν βασιλικῶν εντολῶν, οὐδ᾽ ἐξεπέραινέ τι, ἀλλ᾽ ἐν πολίχνῃ Εὐχαῖ των τὸν καιρὸν ῥαστώνῃ καὶ ἀμελείᾳ κατατρίβων ἀνεβάλλετο τὰ νενομισμένα τῷ στρατῷ παρασχεῖν· καὶ φυλακῆς οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔχων, οὔτε μὴν τῶν κοινῶν χρημάτων, οὐδὲ καὶ τοῦ ἑαυτοῦ σώματος, οὐδ' αὐτῶν τῶν ὑπὸ χεῖρα, τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐκδραμόντων καὶ τὰ Ῥωμαίων ληϊζομένων τὴν λείαν αὐτοῖς οὗτος, ἀλλ᾽ οὐκ ἄλλος τις, ἀπεπλήρου ἀταλαιπώρως, ἀλλὰ δι αὐτοῦ μὲν οὐ (ὀξείᾳ γὰρ φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύσατο), τὰ στρατιωτικὰ δὲ προδοὺς καὶ μόνον οὐχὶ χερσὶ πολεμίοις ἐμβαλὼν χρήματα. [Ρ. 8] Οὗ τη ἕνεκα δίκας, εἰ καὶ μὴ τὰς ἀξίας, τῷ καταπιστεύ σαντι δούς Νικηφόρο, πληγαίς τε ταῖς κατὰ νώτου

LIB. 6. - LEO ARMENIUS. ὑπήχθη καὶ στέρνων καὶ φυγῇ ἀϊδίῳ τὴν ζημίαν pecuniis prodidis et quasi in manus hostium conje ἀπέτισεν. ᾿Αλλὰ τοῦ Νικηφόρου κατὰ Σκυθῶν ἐκε στρατεύσαντος καὶ τραυματίου κατὰ τὴν παρεμβολὴν τοῦ πολέμου πεσόντος μηνὶ Ἰουλίῳ εἰκάδι ἕκτῃ τῆς τετάρτης Ινδικτιῶνος, καὶ τοῦ υἱοῦ Σταυρακίου κατά τὸν πόλεμον καιρίαν τρωθέντος ὡς δύο μὲν μόνους μῆνας καὶ ἡμέρας ἐπιζῆσαι ὀκτώ, συμβασιλεύσαντος δὲ πρότερον τῷ πατρὶ ἔτη ὀκτὼ μήνας ἑπτὰ, καὶ Μιχαὴλ τοῦ χουροπαλάτου μετὰ τὴν τοῦ Σταυρακίου κατὰ τὴν δευτέραν τοῦ Οκτωβρίου μηνός ἀποβίωσιν, γαμβροῦ μὲν Νικηφόρου τελοῦντος, ἐκ γενεῖς δὲ καταγομένου τοῦ Ῥαγγαβὲ καὶ κατὰ τὴν θέσιν τῶν Μαγγάνων σκηνοῦντος, τὴν τῆς βασιλείας δεξαμένου ἀρχὴν κατὰ τὸν Οκτώβριον μήνα τῆς πέμπτης να δικτιῶνος, ἀπολύεται ὁ Λέων τῆς ὑπερορίας κατά τὸ ἐπικρατῆσαν ἔθος τῆς χρηστότητος ἕνεκεν τοῖς Ῥωμαίων βασιλεῦσι, καὶ τῆς φυγῆς κατάγεται, καὶ τοῖς αὐτοῦ τούτου δὴ τοῦ Μιχαήλ ραβδού χοις τοῖς κατὰ τὰ ἀνάκτορα ¦ συντάττεται έφο εδρεύουσι, καὶ πατρικίων τιμᾶται μετ' οὐ πολὺ τιμῇ, καὶ στρατηγὸς Ἀνατολικῶν ἀναδείκνυται, ἡνίκα καὶ τὴν παλαιὰν φιλίαν τοῦ σὺν αὐτῷ τραφέν τος ἀνδρὸς Μιχαὴλ ἀνανεῶν, ὃν κόμητα τῆς κόρης ἡ ἐκ τοῦ Βαρδανίου μετάταξις προετίμησεν, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων μύστην λαμβάνων, τῶν ἔνδον τε εἶχεν πιστότατον καὶ τῶν ἐκτὸς πρακτικώτατον. ε. 'Αλλ' ἔμελλεν αὖθις αχαριστίας ἁλῶναι γραφῇ, ὠμότητι συντραφεὶς καὶ ἀγριότητι ἐκτραφείς 1, καὶ τοῖς δευτέροις τα πρώτα καλύψαι ὁ ἀλιτήριος. Οθεν ἄρτι Κρούμνου τοῦ τῶν Βουλγάρων ἡγεμόνος συμβάσεις καὶ φιλίας ὑποκριναμένου καὶ σπονδὰς ζητοῦντος εἰρηνικὰς, εἰ μόνον τὰ κατ' έτος διδόμενα εἰς τάξιν, οἶμαι, δοθῶσιν φόρου αὐτῷ, ὡς τοῖς πρότερον ἔδοξε, καὶ προστιθέντος ὡς καὶ τοὺς πρόσφυ γας Βουλγάρων, πρὸς δὲ καὶ Ῥωμαίων εἰς τουπίσω ἐκδίδοσθαι τῷ ἑαυτῶν ἔθνει, ἄτοπον ἐφάνη τὸ τῶν προσφύγων τοῖς τῆς συγκλήτου βουλῆς, εἰ καὶ ὁ βασιλεύων Μιχαὴλ ὅλως " ἐγένετο τῆς δόξης τοῦ ἄρχοντος τῷ γε δὴ τῆς εἰρήνης βούλεσθαι μὴ ἀπο τυχεῖν. Αλλ' ἐκράτησεν ἡ βουλή, Θεόκτιστον μάτ γιστρον ἐπιχυροῦντα καὶ συντιθέμενον ἔχουσα τῇ δόξῃ, καὶ διελύθησαν πάλιν εἰς ἔργα πολέμου, τοὺς λόγους καταλιπόντες γυμνούς. Καὶ τοῦτ' εἰκότως ἐφάνη καλόν· [Ρ. 9] πῶς γὰρ ἄν τις φιλάνθρωπος δόξῃ καὶ συμπαθής τόν γε διά τινα σφαλέντα δὴ πε ριπέτειαν καὶ τὴν ἑαυτοῦ μὲν ἀρνησάμενον ἐνεγκαμένην, ἧς οὐδὲν γλύκιον, ώς φασι, πρὸς δὲ καὶ γαμετήν τε καὶ ἔγγονα, ὡς εἰς ἄσυλον καταφυγόντα βωμὸν τῇ τῶν Ῥωμαίων πολιτείᾳ, τοῦτον ἐκδίδοσθαι ὠμότητι Σκυθῶν, θηρίων διενηνοχότων οὐδέν; οἷς γὰρ τὸ φοβερὸν καὶ ἄγριον ὁρῶσιν αὐτῶν τοὺς πολλοὺς μὴ ὑποφέροντας καὶ διὰ τοῦτο ἀποῤῥέοντας πρὸς τὸ ἡμερον καὶ πρῶτον ἡμῶν συχνῶς, ἅτε δή, μὴ κατὰ μικρὸν λάθωσιν ἑαυτοὺς πρὸς ἡμᾶς ἐκκενώ σαντες, δεδιότες οἱ σφῶν ἀρχηγοί τον πολύν περί τούτων λόγον πολλάκις καὶ μέχρις ἡμῶν κεκινή15 εκτραφείς] au ἐντραφεί;? " όλος ctis. Quamobrem etiam eidem Nicephoro, a quo pecunias consignatas acceperat, poenas dedit, etsi leviores quam delicti ratio exposcebat, nempe dorsum renesque verberibus affectus, perpetuoque exsilio multatus. Caterum cum Nicephorus adversus Seythas movens accepto in acie vulnere fatis concessisset Julii mensis vigesima sexta, indictione quarta, Stauraciusque ejus filius ipse quoque lethali tu prælio affectus vulnere non plures duobus menses diesque octo patri superstes exstitisset, Michael 12 vero Curopalata post Stauracium secunda Oclobris vita functum erat is gener Nicephori, Rangabæ ortus prosapia, ad armamentarii ædes morans) imperii sceptra adeptus esset mense Octobri, indictione quinta, Leo exsilio solvitur, Romanorum principum, cum primum inaugurantur, solemni clementia; atque a fuga revocatus ipsius Michaelis palatinis lictoribus accensetur. Nec longa mora, patricii dignitate augetur duxque Orientaliumn creatur, quando et Michael veterem viri, quccum fuerat educatus, amicitiam renovans, quem aulæ comitem relicta Bardanii factio ante provexerat, arcanorumque conscium assumens, rerum domeslicarum fdissimum testem eorumque quæ foris agenda essent efficacissimum ministrum adhibuit, 3. Rursus tamen ingrati animi labem sibi aspersurus erat homo crudeli ingenio agrestique indole educatus, ac qui priora sua, mortalium scelestissim mus, sequentibus esset obscuraturus. Unde cum jam Bulgarorum dux Grumnus concordiam et pacis foedera amicitiasque ambire se simularet ac animum pacis cupidum præferret, dummodo annua, quæ pendi solita erant pro eo ac majoribus visum erat, Romani tributa præstarent, ca demum adjecta conditione, ut et Bulgarorum vicissimque Romanorum imposterum transfugæ suæ quique genti redderentur, transfugarum 13 caput illud absurdum senatui visum est, quanquam Michael imperator totus in principis Bulgarorum sententiam ibai, quod ineunda pacis occasionem illam sibi nolebat aufugere. Obtinuit tamen senatus sententia, quam Theoclistus magister sequeretur ac cui vim ac pondus auctoritate sua adjiceret. Iterum ergo relictis colloquiis ad belli aleam revocatum negotium; idque magis decere merit judicatum est. Quomodo enim non omnem humanitatis sensum exuisse arbitrandus est, qui hominem casu aliquo aut vicissitudine in errorem prolapsum, patriaque, qua nihil dulcius esse aiunt, contempla, ad hac uxore et liberis, ceu ad aras inviolabiles, ad Romanæ ditionis loca confugientem, Scythicae gentis immanitati, cujus a feris nihil indoles diferat, dedendos putaverit? cum enim terribiles trucesque ac feri sint, multos suorum id non ferentes ad lenitatem et mansuetudinem nostram sæpenumero transire aniVARIE LECTIONES.

St madvertunt. Ne igitur universa ipsorum gens in κασιν. Αλλά κενήν, τὸ δὴ λεγόμενον κατὰ τὴν παρ· nostram paulatim sese effundat, veriti corum prin- οιμίαν, ἔψηλαν, ἀνθρώποις ἐντυχόντες στεῤῥοῖς. cipes sæpius et ad nostram usque ætatem multos de bac re sermones moverunt. In vanum tamen, quod communi fertur adagio, cecinerunt, viros nacti firmi propositi, et qui a sententia non facile dimoverentur. 6. Brevi itaque cessatum mora, ambæque mΟΣ gentes ad arma concurrere. In his Michael legatum suum reverti jubet, exque Oriente cum copiis quam cito transmittere: enimvero quo se adjutore usurum exspectabat bellique socio, implacabilem 14 hostem offendit. Cum enim ex verborum illa jactantia ac Romanis intentatis minis, quibus se Crumnus hominum stragem facturum, agros vastaturum, arbores excisurum, domos fuccensurum, omninoque torrentis more, violento in nos impetu, irruptionem se facturum affirmabat ac omnes sub jugum missurum, animatus imperator suscepta jam expeditione, modum omnem excedentes Barbari minas compressisset, vixque non suis se finibus continere, nec inde prorumpere agrosque Romanos vastare coegisset; sæpiusque provocante Michaele, instructa in eum acie, pugnæ is alcam compressa audacia detrectasset, quin imo vires suas agnosceret, nec adversus imperatorem manum conserere auderet; sufficere Michaeli videbatur, quod barbaricam illam ferociam ac temeritatem suis velut terminis sine pugna, cujus incertus exitus est, conclusisset. • Quando enim, aiebat, quibus freti copiis sumus ad pugnam committendam excire non possimus, sed eam detrectare suisque se finibus continere cogamnus, quid etiam necesse ut ad experiendum Martem cogamus? › Cum itaque sensim pedem referre paulatimque Romanum solum repetere Michael cogitaret, visa res indigna Leoni, nec ex imperatoris Romani majestate, terga hostibus vertere. Hoc enim Leo optimum illud imperatoris consilium dicebat, quod nimirum non recte ac sincere sentiret, sed putri dolique pleno consilio, unum boc moliretur, ut in se rerum summam transferret. Sane, aiebat, imperator, movenda nobis in 15 eos signa sunt; videbisque me palam hodie robur ac vires in hostes exserere, tuoque ad fiduciam nulu precibusque ſretum, in primis ordinibus strenue dimicantem, præclare victorem fore. His Michael verbis a sua in ς'. Τοιγαροῦν μικρὸν διαλιπόντες κατ' ἀλλήλων ὁπλίζονται. Καὶ Μιχαὴλ τὸν ἑαυτοῦ ὑποστράτηγον Λέοντα ἐπανάγειν καὶ διαπεραιοῦσθαι ἐκ τῆς ᾿Ανατολῆς θάττον ἠξίου μετὰ καὶ τῶν δυνάμεων· καὶ βοηθῷ μέλλων χρῆσθαι αὐτῷ ἐχθρὸν κατέλαβεν ἄσπονδον. ὡς γὰρ ἐκ τῶν μεγαλαύχων βημάτων και ἀπειλῶν ὧν κατὰ Ῥωμαίων ὁ Κροῦμνος ἀπέπεμπε, φθόρους σωμάτων ἐπαπειλῶν καὶ γῆς δήωσιν καὶ δένδρων ἐκτομὰς καὶ οἰκημάτων πυρπόλησιν, καὶ ὅλως καθ' ἡμῶν οἷά τις χειμάρρους ποταμός φερό μενος πάντας ὑφ᾽ ἑαυτὸν ποιῆσαι διεβεβαίου, ἄρτι δὴ τοῦ βασιλέως εκστρατεύσαντος καὶ συστείλαντος τὰς ὑπερορίους ἐκεῖνας ἀπειλὰς, καὶ μόνον οὐ τοῖς οἰκείοις ὅροις ἐμμένειν καταναγκάζοντος, ἀλλ᾽ οὐκ ἐκπηδᾷν καὶ τὴν ' ἡμετέραν ληίζεσθαι, καὶ πολλάκις ἐκ παρατάξεως προσκαλουμένου μὲν τοῦ Μιχαήλ, ἐκείνου δὲ μὴ ἀπαυθαδιαζομένου, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν ἐπιγινώσκοντος ἀσθένειαν καὶ μὴ πρὸς βασιλέα 10 χεῖρα ἀντᾶραι κατατολμῶντος, ἐδόκει μὲν τῷ Μιχαὴλ ἀρκεῖσθαι τὸ προπετὲς ἐκείνου καὶ αὐθαδες ἐν τοῖς ὑπ' αὐτοῦ 19 κατακλείσαντα, μὴ καὶ μάχην ἐπισυνάψαι, ὡς ἀδήλου ὄντος τοῦ μέλλοντος·. Ἐπεὶ γὰρ, έλεγεν, ἐκ παρατάξεως ἡμῶν οὐκ εἰς πόλεμον οἷοί τέ ἐσμεν ἐκκαλέσασθαι, ἀλλὰ φυγομαχεῖν καὶ ἐφ' ἑαυτοῦ 18 μένειν ἀναγκάζομεν, τί καὶ δράσαιμεν βιαζόμενοι;» Διὰ τοῦτο οὖν παλινδρομείν ηρέμα πως καὶ κατὰ μικρὸν πρὸς τὴν οἰκείαν βασιλείαν βουλο μένου, ἀπρεπὲς ἐφάνη τῷ Λέοντι καὶ οὐ κατὰ βα σιλέα Ῥωμαίων νῶτα διδόναι τοῖς ἐχθροῖς, οὕτω και λοῦντι ἐκείνην τὴν καλλίστην βουλὴν [Ρ. 10] τῷ μὴ ὀρθὰ μηδ' ὑγια φρονεῖν, σεσαθρωμένα δὲ καὶ δόλια, καὶ ὅλην ὑφ᾽ ἑαυτὸν ποιῆσαι τὴν τῶν Ῥωμαίων μετ λετῶντι ἡγεμονίαν. Αλλ' Ιτητέον ἔφη, πρὸς αὐτοὺς, ὦ βασιλεῦ, καὶ ὄψει με σήμερον τὸ κράτος καθαρώς ἀναδούμενον κατὰ τῶν ἐχθρῶν καὶ νικηφόρον δει κνύμενον, τῇ σῇ καταθαῤῥοῦντα καὶ προπολε μοῦντα πεποιθήσει τε καὶ εὐχῇ. Τούτοις ὁ Μιχαήλ τοῖς λόγοις εκτραπείς τε καὶ παρασαλευθεὶς συρρήξαι παρεκελεύσατο τὸν πόλεμον. ὡς δὲ μόνον ἐγένετο diversum actus sententia pugnam conseri jussit. συμβολή, νῶτα δοὺς ὁ Λέων τὴν φυγαδείαν ἡσπα Mosque prima ipsa congressione Leo terga vertens σατο, τὴν βασιλείαν ἀεί πως ἐπιζητῶν. Καὶ τοῦτο fugam capessit, quippe tyrannidem continue medi- τέως ἄδηλον ἦν αὐτῷ τε τῷ Μιχαὴλ καὶ τοῖς ὑπεν· taus, etsi kactenus ejus hoc consilium tum Michae- αντίοις μήπω γάρ τινος γεγονότος, οἷα φιλεῖ κατὰ lem, tum hostes latuerat. Quod enim nihil bactenus πόλεμον, μηδετέρῳ ἀνδραγαθήματος, ἀλλ᾽ ἔτι κατ' istiusmodi contigerat, qualia prælii vis afferre so- ἀρχὰς ούσης τῆς μάχης και μικροῦ ὅτι καὶ συνερρά let, nullumque belli ſacinus utravis acies gesserat, γησαν ἀγνώστου, αὐτοῖς τε τοῖς Βουλγάροις καὶ sed primus ipse conflictus vertebatur, vixque dum πᾶσιν ἐφάνη τρόπος εἶναι τὸ πράγμα, ὡς μέλλουσιν ccepisse conflictum partes advertebant, tum ipsis αὐτοὺς διασπᾷν καὶ αὖθις ἐξ ὑποστροφής καταπολε Bulgaris tum reliquis omnibus res dolus videbatur, μεῖν. ὡς δὲ ἀμφότεροι οὐ κατὰ τρόπον ἀλλ᾽ ἀληθῆ qualis hostium esse solet: nempe a sua illas disδὴ ἔγνωσαν εἶναι τὴν φυγήν, τότε προσπεσόντες οἱ trahentem acie, conversa demum in eos ex fuga μὲν ἐναντίοι φόνον πολὺν ἐνειργάζοντο τῶν του γόνο fronte, velle irruere, ubi autem ambæ acies nihil των νεανικῶς, ὁ δὲ Μιχαὴλ ἑαυτὸν σώζειν ἀλλ᾽ οὐχ 5 την om. F. " τα βασιλέως Ρ: cf p. 109 d. τ' αὐτῷ? " ἑαυτὴν vulgo: Google • P:

LIB. I. - LEO ARMENIUS. quod ita agebatur, esse advertere, hostes versu impetu fugientium stragem nullam dedere. Ipse Michael salutem expedire, nou cum paucis sibi relictis hostibus conatur obsistere. Sicque adeo pugnatum sunt qui litterarum monumentis ad nos transmiserint. Non desunt tamen qui Leoni potius tribuant copias conservasse ac strenue pugnasse, cum aulici ac palatinæ cohortes ignavia acti ultro fugam iniissent, atque aciem suam prodidissent, non quæ ex Leonis partibus essent. Enimvero Bulgari inopinato, ac cum nihil ejusmodi exspectaretur, superiores evadunt: gravi autem tremendaque clade attriti Romani imperatorem 16 de salute sua anxium e prælio reducunt. Verum is quidem aulam repetit, ac ceu quoddam propugnaculum Leonem foris excubanteni, ne quam hostes ultra prædamn abigant ac liberius agros populentur, relinquit. Δι Leo commodum nactus tempus militares irritat alas, et maledicta quædam in imperatorem jactare eos cogit. Haud e re, aicbat, ut quod fabula est, leonum agmen cervus ducas; qui videlicet modo arrepta fuga in uxoris sinum concesserit, nobis in castris relictis, quos hostes vastitate consumant. Vixdum in eum modum socios affatus peroraverat, cum res eventu succedit, sparsis in omnem castrorum ambituın garrulis assentatorum vocibus ac concursu, quos ἀντιπίπτειν μετ᾿ ὀλίγων ὢν διεπείραζε. Καὶ οὕτω belli arte deri, sed verain Romanorum fugam, μὲν ταύτην γενέσθαι τὴν μάχην τινὲς ἡμῖν ἐγγράφω; παραδεδώκασιν· εἰσὶ δ᾽ οἱ καὶ τὰς δυνάμεις μᾶλλον τῷ Λέοντι διδόασι διασῶσαι καὶ καρτερῶς ἀγωνίο σασθαι, τῶν βασιλικῶν ταγμάτων ἐθελοκακησάντων καὶ τὴν οἰκείαν προδεδωκότων παράταξιν, ἀλλ' οὐ τοῦ κατὰ τὸν Λέοντα μέρους. Πλὴν καθυπερτερεί μὲν τὰ Βουλγάρων δυσελπίστως, τὰ δὲ τῶν Ῥωμαίων Στη συνεχόμενα βαρείᾳ καὶ φοβερᾷ τὸν βασιλέα ἔπεμπον ἀγωνιῶντα περὶ ψυχῆς. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος μὲν πρὸς τὰς βασιλείους αὐλὰς παρεπέμπετο, τὸν Λέοντα οἷόν τινα πρόβολον καταλιπών έξωθεν εφεδρεύειν τοῦ μή τινα γενέσθαι λαφυραγωγίαν πλείονα παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Ὁ δὲ καιροῦ λαβόμενος ἐπιτηδείου τὸν στρατιώτην όχλον ἠρέθιζέ τε καὶ βλάσφημά τινα ῥιπτεῖν κατὰ τοῦ βασιλέως ἠνάγκαζε, καὶ μὴ ἂν ἔλαφον, ἐκεῖνο δὴ τοῦ μύθου, ἡγεῖσθαι λεόντων καλὸν ἔλεγεν εἶναι, τὴν φυγὴν ἀσπασάμενον νῦν καὶ πρὸς τοὺς κόλπους φυγόντα τῆς γυναιπός, τὸν ἑαυτοῦ ἡμᾶς καταλιπόντα λαὸν παρανάλωμα τῶν ἐχθρῶν. Οὕτω πέρας πρὸς τοὺς [Ρ. 11] κοινωνούς τῶν λόγων ὁ λόγος ἐλάμβανε, καὶ εἰς ἔργον ἦν τοῦτον ἀπεκβάντα ἰδεῖν, τῇ τῶν κολάκων κατασπαρέντα στωμυλία καὶ συνδρομῇ. Καὶ τέλος ἀνάῤῥησις αὐθωρὸν, καὶ τὴν αὐτὸν εἶχε τὸ βραχύτατον μόριον τῆς ἡμέρας ἰδιώτην ἅμα καὶ αὐτ τοκράτορα. ille ejusdem fere tennris sermones habuerat. Postreino actutum secuta acclamatio, ejusdemque dici pars modicissima eumdem privatum simul et imperatorem aspexit. ζ. Αρτι γοῦν ἀνηγορεύετο παρὰ τοῦ στρατοῦ, καὶ φύσει τοῦτον καὶ δέη ὑφεῖρπον, εἴτε σκηνὴν ὄντως ὑποκρινόμενον, ἵν᾿ ἀπολογίαν σχοίη εἰς ὕστερον, εἴτε καὶ ἀληθείᾳ τὰ ταῖς τηλικαύταις πράξεσιν ἀκολου - θοῦντα ἀντίπαλα διαλογιζόμενον, ἐπεὶ καὶ τοῖς ἁρπάσαι τὰ ἀλλότρια προθυμουμένοις μαλακώτεραι πρὸς τὰ δεινὰ τόλμαι φιλοῦσι γίνεσθαι, καὶ τὸ μέγιστον, ὅπως τῶν βασιλείων μετάσχῃ αὐλῶν, θυραυλῶν τε καὶ πόρρω που αυλιζόμενος. Αλλ' ἔμελλε πάντως καὶ αὐτὸς ἐνσκηνῶσαι τοῖς βασιλείοις, καὶ διὰ τοῦτο πνεύμα πονηρότατον διεγείραν Μιχαὴλ τὸν Τραυλόν καιρίαν οἱ καθικέσθαι διηπείλει, εἰ μὴ τὴν ἀνάβο βησιν ἀσμένως προσδέξοιτο· ὡς αὐτῷ γε πάντων μελήσειν τῶν νομιζομένων δυσχερῶν, καὶ αὐτῆς γε ταύτης τῆς πρὸς τὰ βασίλεια ἀφίξεως. “Ο δὴ καὶ γέγονεν. 7. Vixdum imperator ab exercitu acclamatus erat, cum illi metus ac pavores obrepunt, sive re ipsa scena hæc ac simulatio erant, quo in posterum facinus excusare posset, sive vere quanta istiusmodi molitionibus molesta obsistant, secam animo reputabat: nam et quibus constitutuın sit aliena rapere, his ad nala designandla plerumque animi solent mollescere. Hocque maximum cogita bat, qua tandem ratione in castris stativis ac procul agens aulæ compos evaderet. Omnino tamen futurum erat ut et aula potiretur et in regia habitaret. Idcirco etiam 17 spiritus nequam afflatu Michael Balbus lethale se ei vulnus inflicturum comminatur, nisi militum acclamationem suamque nuncupationema placide admittat: fore nimirum sibi curæ quæcunque ardua videantur, ac ipsum cum primis in regiam accessuin. Quod ita factum est. η'. Ὡς δέ τις ἀνὴρ (Ιωάννης οὗτος ὁ κατὰ τὸν Εξαβούλιον ) τὴν τῶν τειχῶν ἐπιμέλειαν καὶ πρόνοιαν ποιούμενος ᾔσθετο τὸν Λέοντα τοῦτον καταλε λειμμένον πρὸς φυλακὴν ἅμα τῇ τοῦ βασιλέως εἰσόδῳ (δεινὸς δὲ ἄρα ἀνδρὸς φύσιν στοχάσασθαι πόρρωθεν), οὐκ ἐν καλῷ τὴν ἐκείνου ἔφησε γενέσθαι προστασίαν τῶν στρατευμάτων· ὅθεν σύμβουλος γίνεται τῷ βασιλεῖ διανοήσασθαί τι καὶ τὸν ἄνδρα μετα στῆσαι καλῶς. Πλὴν ἔδει τὸν τέως τῷ κωδίῳ θήρα κρυπτόμενον ἀνακαλυφθῆναι ποτε καὶ δοκιμασθῆναι ὡς ἐν χοάνῳ χρυσὸν τοὺς τοῦ Θεοῦ ἐκλεκτούς· συγ χωρεῖται δὲ τοῦτο πολλάκις κατά τινα τοῦ χρόνου κυκλικήν περίοδον γίνεσθαι, ἐξ αἰτήσεως, οίμαι, και 8. Ubi autem Joannes quidam Hexabulius, cui mœnium cura credita erat, sub ipsum mox imperatoris in urbem ingressum, Leonem cognovit Romanæe ditionis ac tuendis agris præsidio relictum (erạt is vir acri ingenio, ac qui bominis procul indolem conjectaret), haud fauste cessurum ait quod is cum imperio exercitui præfectus esset. Quamobrem auctor est ut secum aliquid commentus imperator honesto quodam colore virum magistratu moveat. Verum necesse erat ut quæ hactenus ovina pelle contecta latuerat, ingenium fera proderet, et ut electi Dei probarentur haud secus ac flamma aurum in conflictorio purgat. Sinit autem id non raro, per recur-

rentium temporum quamdam periolum, ita evenire, ή μονικής, καθάπερ ἐπὶ Ἰὼδ, εἰς γνῶσιν μὲν καὶ «laeinone, puto, ejus sibi copiam lagitante, uti in διάκρισιν τῶν εὐσεβῶν, ἀλλοτρίωσιν δὲ καὶ ἀποJobo noscitur contigisse, ut pii innotescant et discer- ποίησιν τῶν κακῶν. nantur, mali vero abdicentur ac ejiciantur. 9. Vix namque sermonem finierat, cum fama prævolans acclamatum imperatorem tyrannuin annuntiat. Eo rumore nuntioque attonita ċivitas ac fere mente mota vix se continebat, belli civilis formidine, cujus mole haud raro urbes integræ concidant. Verum imperator obstupuit quidem animo, haud tainen mente turbatus est, sed viri 18 tantum ingratos mores detestatus, leni quasi susurro bonum aiens obsequi divinæ voluntati, pavore ac turbatione urbem liberavit: cuncios hortatus ut tyranno venienti occurrant, quo nimirum nullo civium pollutam cruore ac incolumem civitatem custodiret. " Porro nonnullis hortantibus ut forti animo malis obsisteret pugnaque cum tyranno decerneret, ac cum ii firmos se ac constantes tuendis clementissimi fideque præstantis imperatoris partibus fore pollicerentur, quin et ipsa illius uxor Procopia rem probaret, necnon Michael quidam Amaledites, cujus tum in aula protostratoris munus esset, nolle se ait imperium frateruis caedibus cruentatum. Quamobrem etiam cuidam famulorum fidelissimo traditis imperialibus quibusdam ornamentis ac insiguibus Leonem adire atque ei deferre coegit. Ea re indignabundan ejus conjugem Procopiam ac bacchantis pene similem exclamasse aiunt indignum ac grave si Barca (sic Leonis uxorem convicio vocans) capiti modiolum imponeret. At ille severioribus verbis eam castigans, seque totum Deo committens, futurum rei eventum præstolabatur. Jam enim percrebuerat rumor ingressum tyrannum per Auream portam, omnemque senatum ad sacras præcursoris ædes, Studii opera a fundamentis exstructas, obviam processisse, ac supinis manibus plausu faustisque ominibus in urbem excipere ac deducere. Cum autem ad palatium jam appropinquaret, eique coram divina 19 Dei Verbi propter nos facti hominis imagine, ad locum quem Chalcem vocant, vota reddituro fantisper consistendum esset, quod punicei coloris brevem quamdam vestem militari more discinctam gestaret (aquilam vocant, sive mare, qui in his elegantiam colunt), cam mox exuit; quam ipsam in manus acceptam Michael ex linguæ vitio Balbi cognomen adeptus, Leonis tunc præfectum stabuli agens, illico induit. Fuit hoc multis ominis loco, fore ut Michael imperio regendo Leoni successor esset. Ubi autem ad Scyla venerunt (locus est sic dictus in ingressu palatii), sequens a tergo idem Michael dum incautius graditur ac celerius præeuntis vestigia premit, summis pedibus ac articulis imperatoriæ vestis oraın calcavit, ita ut ipse Leo senserit audaciorisque aliquid facinoris ab eo exspectandum ominatus sit; 'quod et postea accidit. β. Οὔπω γὰρ πέρας ἔσχον οι λόγοι, καὶ φήμη προθέουσα τὴν τοῦ τυράννου ἐμήνυεν ἀναγόρευσιν. Προσπεσούσης δὲ ταύτης, ἡ μὲν πόλις πρὸς τοιοῦτον ἄγγελμα μικροῦ δεῖν ἔκφρων γενομένη μόλις ἑαυτὴν συνεἶχεν, τοὺς ἐμφυλίους κατοῤῥωδούσα πολέμους, ἐξ οὗ πολλάκις αὔτανδροι πόλεις κατεβαπτίσθησαν· ὁ δ᾽ αὐτοκράτωρ ἐξεπλήγη μὲν τὴν ψυχήν, οὐκ έτα ράχθη δὲ τὴν γνώμην, [P. 12] ἀλλ' ἀχαριστίαν αὐτ τοῦ μόνον κατεγνωκώς, ηρέμα πως υποψιθυρίσας ὡς καλὸν τῷ θείῳ θελήματι ἕπεσθαι, ἀφῄρει τῆς πό λεως τὸ περιθαμβὲς καὶ ταραχώδες, ἅπαντας προ τρεψάμενος χωρῆσαι τούτου πρὸς ἀπαντὴν, ἵνα μένου. σαν σώζῃ τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἐμφυλίου αίματος ἄχραντόν τε καὶ καθαράν. Ιστασθαι δέ τινων πρὸς τὰ δεινὰ καὶ πρὸς τὸν διὰ μάχης ἀγῶνα παρακελευομέν νων χωρεῖν, καὶ μένειν αὐτῶν ὑπισχνουμένων βεβαίων ὑπὲρ βασιλέως πράου τε καὶ πιστοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς ἀποδεχομένης τοῦτο τῆς γαμετῆς Προκοπίας καὶ Μανουήλ τινος τῶν ἐξ ᾿Αμαληκιτῶν πρωτ τοστράτορος τηνικαῦτα τυγχάνοντος, οὐκ ἔφη χρήσ ζειν τὴν βασιλείαν αίμασι " καταρρεομένην άδελφικοῖς. Οθεν καί τινι τῶν πρὸς θεραπείαν αὐτοῦ γνησίων παράσημά τινα δοὺς τῆς βασιλείας φοιτάν ἐκεῖσε ἐξεδιάσατο. Ἐφ᾽ οἷς καὶ δεινοπαθήσασα και οἷον ἐκβακχευθεῖσα ἡ τούτου δὴ γαμετη δεινόν λέγεται ἀνακραγεῖν, εἰ Βάρκα (οὕτω δὴ τὸ τοῦ Λέοντος καλέσατα γύναιον) τῇ κεφαλῇ ἐπίθοιτο τὸ μοδίολον. Ο δὲ στεῤῥοῖς λόγοις ταύτην ἐπιβραπίσας, καὶ ὅλον δὴ ἀναθεὶς ἑαυτὸν τῷ Θεῷ, ἐκαραδόκει τὰ μέλ λοντα. Αρτι γοῦν κατηγγέλλετο τὸν τύραννον εἰσιέναι διὰ πύλης τῆς χρυσηλάτου, καὶ πᾶσα ἡ σύγκλη τος κατὰ τὸν θεῖον τοῦ Προδρόμου νεών, ἂν ὁ Στούδιος ἐκ βάθρων ἀνήγειρεν, ἀπήντα καὶ ὑπτίαις ἐδέχετο ταῖς χερσὶ, προπέμπουσά τε καὶ ἐκθειάζουσα. Ὡς δὲ τοῖς βασιλείοις ἤγγιζε καὶ κατὰ πρόσωπον δὴ τῆς θείας εἰκόνος τοῦ δι᾿ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ Λόγου, κατὰ τὸν οὕτω κατονομαζόμενον τόπον χαλκήνι έμελλε στῆναι τὰς εὐχὰς ἀποδώσων, ἐπεί τι φοινικοβαφὲς θοιμάτιον κατά το στρατιωτικὸν ἔθος ἄζωστον ἐπημφίετο (ἀετὸν τοῦτο καλοῦσιν ἢ θάλασσαν οἱ περὶ ταῦτα κομψοί), τοῦτο μὲν αὐτίκα ἀπαμφιέν νυται, καὶ Μιχαὴλ ὁ τὴν γλῶτταν φέρων παράσημον, ἐπιμελητὴς τῶν τοῦ Λέοντος ἵππων τηνικαῦτα τυγχάνων, ἐπὶ χεῖρας λαβὼν αὐθωρὸν ἐπαμπίσχεται. Εδοξεν οὖν τοῦτο τοῖς πολλοῖς οἰωνὸς ἐξ ἐκείνου δεύτερον τῆς βασιλείας τυχεῖν. ὡς δὲ κατὰ τὰ Σκύλα 50 ἐγένοντο, οὕτω δή τινα τόπον κατὰ τὰς βασιλείους εἰσόδους λεγόμενον, ἀκρατῶς πως ἐπιῤῥέων καὶ κατ᾽ ἴχνος θέων αὐτοῦ τὸ πρὸς τῇ πέζῃ λήγον τοῦ ἱματίου ἄκροις ἐπέβη ποσὶν, ὡς καὶ αὐτὸν αἰσθά νεσθαι τὸν Λέοντα καί τινα παράβολον κίνησιν ἐξ αὐτοῦ προσδοκᾷν. Τοῦτο μὲν οὖν ὕστερον ἐγένετο. ι. Τότε δὲ τοῦ Λέοντος ἐπιφανέντος, Μιχαὴλ ἅμα 10. Tunc Michael Loone ingresso, una cum liberis τ' ἰδεῖν αἵμασι? 30 την Σκύλα P: cf. 4 19.

LIB. I. LEO ARMENIUS. dunt, quod Pharum vocant ea ratione, quod cunctis lucem accendat noctuque ad certas quasdam stationes deducat, Phari illius in Ægypto celebris nomen imitans officiumque praestans, Leonis illic exoratu rus clementiam. Ille porro haud ex honesti ratione ratus religionem loci violare aut in eo supplicibus mecent inferre, illum quidem in insulam Platen relegans privatum illic agere jussit, auri summam quotannis in ejus sumptus subministrans; ubi et monachi 20 assumpto babitu atque Athanasii indito novaine ad annos duos supra triginta vixisse fertur. Erat cum eo et Eustratius ejus Alius, qui ipse Leonis jussu detonsus ac virilibus orbatus est, alatis annum vigesimum agens. Nicetas quoque, qui prius adolescens Icanatorum præfecturam gesserat, quippe qui boc ageret ut militum inque subdialibus stativa habentium gratiam iniret multaque rerum peritia polleret, ipse quoque tunc coma posita Ignatii nomen accepit, versansque cum patre monachi vitam una instituit. Uxorem vero ab illo abjunctam atque avulsam in nouasterium quod Procopiæ vocant transtulit, quanquam Michael hoc enixe amoliente ac deprecante. Ac Michael quidem in vivis esse desiit undecimo Januarii, inundi anno 6032, depositaque mortalitate in eadem insula, ad cornu dextrum ecclesiæ, sepultus est. Eustratius vero cum a morte patris annos quinque vixisset, dormiit et ipse ad quintumdecimumn nrensis Januarii, anni 6037, παισί τε καὶ γυναικὶ τὴν κόμην ἀποθέμενοι πρὸς τὸ atque uxore, detonsa coma ad Dei delubrum seceτοῦ Θεοῦ τεμένισμα", [P. 13] 8 Φάρος κατονομάζεται ἀπὸ τοῦ φῶς ἀνάπτειν πᾶσι καὶ κατὰ τὰς νύχτας χειραγωγεῖν ἐπὶ καταγωγάς τινας ἀσφαλεῖς, ἀντίμιμον τοῦ κατὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ὄντα τε καὶ λεγόμενον, τὴν αὐτοῦ εὐμένειαν χωρεῖ ἐκκαλούμενος. Ὁ δὲ συλῆσαι μὲν ἐκ Θεοῦ καὶ ἔρημον θείναι ψυχῆς οὐκ ἐν καλῷ θέμενος, ἐκεῖνον μὲν ἐν τῇ Πλάτη κ νήσῳ ὑπερόριον θεὶς ἡσυχάζειν ἐπέτρεψεν, χρυσόν τινα κατ᾽ ἔτος ἐπιχορηγῶν, ἔνθεν καὶ τὸ μοναχικόν σχῆμα λαβόντα καὶ ᾿Αθανάσιον μετονομασθέντα ἐπιβιῶναι φασιν ἔτη δύο καὶ τριάκοντα. Συνἦν δὲ αὐτῷ καὶ Εὐστράτιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ καὶ ἀποκαρεὶς καὶ εὐνουχισθεὶς ὢν ἐτῶν εἴκοσι προστάξει τοῦ Λέοντος, καὶ Νικήτας, ὃς πρότερον μὲν παῖς ἂν τὴν τῶν ἱκα - νάτων διεἶπεν ἀρχὴν, ἅτε δὴ φίλιος τοῖς στρατιώ ταις καὶ ἐν ὑπαίθρῳ διάγουσιν εἶναί τε θέλων καὶ τῶν πολλῶν πραγμάτων ἔμπειρος, τότε δὲ 38 τὴν κόσ μην καὶ αὐτὸς ἀποθέμενος Ἰγνάτιος ἐκαλεῖτο καὶ τῷ πατρὶ συνεῖναι ἐτύγχανεν τῷ μονήρει βίῳ προσκείμε νος. Τὴν δ᾽ αὐτοῦ σύνευνον ἀπεσχοίνισε καὶ ἀπέσπασε καὶ πρὸς τὴν μονὴν τὴν οὕτω λεγομένην Προκοπίας μετέθηκεν, καίτο: γε τοῦτο μὴ γενέσθαι πολλὰ τοῦ Μιχαὴλ ἐκετεύσαντος. Καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ τοῦ βίου Έξω γενόμενος μηνὶ Ἰανουαρίῳ ια', ἔτει στβ', τὸν χοῦν ἀποθέμενος ἐν αὐτῇ τῇ νήσῳ, ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τῆς ἐκκλησίας ἐτέθαπτο· ὁ Εὐστράτιος δὲ μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν ἔτη ἐπιδιοὺς πέντε [καὶ δέκα ε] καὶ αὐτὸς ἐκοιμήθη κατὰ τὴν ιε' τοῦ Ἰανουαρίου μηνός, ἔτους στζ', ἐν τῷ εὐωνύμῳ μέρει in sinistra ecclesiae parte conditus. Ignatius denique, τῆς ἐκκλησίας πεσών. Ὁ δὲ Ἰγνάτιος ὁ καὶ πρότερον Νικήτας καλούμενος, τῆς Κωνσταντινουπόλεως πρόεδρος είναι λαχών, πολλοῖς ὕστερον χρόνοις ἐν τῇ μονῇ καλουμένῃ. Σατύρου, ἣν ἄρτι ἐκ βάθρων δειμάμενος ἔτυχεν, τὸ ἱερὸν αὐτοῦ σῶμα κατέθηκεν. Αὕτη δὲ ἡ μονὴ καὶ τοῦ ᾿Ανατέλλοντος κέκληται τρόπῳ τοιῷδε. Ἀλλὰ Σάτυρος μὲν, ὅτι ἐκ μικροῦ διαστήματος τῆς τοιαύτης μονῆς ἡ παλαιὸς ὀνομά ζεται Σάτυρος, ἐν ᾧ ἦν ἱερὸν παρὰ τῶν Ἑλλήνων οἰκοδομηθὲν τῷ αὐτῷ Σατύρῳ οὗ καθ᾽ ὁμωνυμίαν, διὰ τὸ πλησίον εἶναι τὴν εἰρημένην μονὴν, τῷ τοιούτῳ καλεῖται ὀνόματι· ἐξ οὗπερ καὶ ὁ τοῦ " Βρύου παλάτια κτίσας Θεόφιλος βασιλεὺς τὴν ὕλην ἀφελόμενος ταῦτα ἐδείματο. Ανατέλλων δὲ δι' αἰτίαν τοιαύτην· κυνηγετοῦντί ποτε Νικηφόρῳ τῷ βασιλεῖ ἐν οἷς ἀρτίως ἐστὶν ἡ μονὴ μέρεσι, διὰ τὸ ἀλσώδη καὶ δύσβατον 19 εἶναι καὶ πρὸς θήραν ζώων ἐπιτηδείαν, [P. 14] ἐλάφου μεγίστης φανείσης καὶ καταδιωκομένης καὶ χειρωθείσης ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἐν ᾧ νῦν τὸ τῆς μονῆς θυσ σιαστήριον ίδρυται, εὑρέθη τράπεζα παλαιὰ ὑπὸ κίονος βασταζομένη, γράφουσα οὕτως· Τοῦτό ἐστι τὸ θυσιαστήριον τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ του ἀνατέλλοντος, ὅπερ ἐνεθρόνισεν ὁ ἀπόστολος Ανδρέας. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὐ τότε, χρόνου δὲ παρ εληλυθότος πολλοῦ ὕστερον. ” qui et prius Nicetas vocatus est, Ecclesia Cpolitanas præsul effectus, multis post annis in monasterio quod Satyri vocant, quod et ipse paulo ante a fundamentis condiderat, sacrum corpus suum deposuit. Hoc porro monasterium etiam Orientis nomen in eum modum sortitum 21 est. Verum Satyri quidem fuit appellatum, quod haud procul ab eo monasterio vetus Satyrus diceretur, ubi Græcanica superstitione eiden Satyro fanum exstructum erat, ex ejus vicinia bæc ipsa appellatio monasterio hæsorat; ex ejus porro ruinis Theophilus imperator ablata materie regias ades exstruxit, quas vocant Brya. Ut autem Oricns vocaretur, ejusmodi causa accidit. Veniente aliquando Nicephoro imperatore ad eas partes ubi jam monasterium conditum est, eo quod locus duinosus esset et impervius silvestriamque animalium venationi idoneus, cum apparuisset prægrandis cervus, infestisque canibus eo ipso loco in quo nune monasterii sacrarium erectum est captus esset, inventa es: velus meusa, quam columna fulciebat, hocce titulo: Hoc est altare Michaelis cœlestis militiæ principis, quod Andreas apostolus posuit. Verum hæc non tunc gesta sunt, sed ubi postea longum tempus effluxerat. 24 Cedrenus: τὸν τῆς Θεοτόκον ναόν. • Cedrenus Πρώτην. 20 δὴ Ρ. * καὶ δέκα videntur redundare, margo P. 36 ἐν τῇ μονῇ τῇ κ.? * ὁ τὰ τοῦ? cf. 61. - δύσβατα εἰ ἐπιτήδεια?

11. Interim revocanda ad institutumn oratio est, ac quærendum quid velut ex condicto ambos induxerit, tum nempe Michaelem ut nihil operæ asserendo sibi ímperio hostique obuitendo posuerit, cum nec formicz, ut adagio fertur, ira desit; tum vero Leonem ut sic audacter illud iuvaderet. Hanc enim ego verissimam disciplinam et ad politicas actiones exercitationem dixerim, evidentissimam rei cujusque causam, neque hanc solum, sed quæ occulta sit, compertam habere; qua 22 qui carent ac nudatus sit historiarum liber, haud scio an frugis aliquid lectoribus allaturus sit. Erat Michaeli imperatori vicina quædam. ancillula. Hæc certis quibusdam temporum intervallis furore acta ac spiritu allata vaticinabatur futuraque edicebat. Cui ad littus cui Bucoleoni nomen sæpius venienti, inde contenta inclamabat voce: Descende inde, Michael, descende; ac alieuis cede, has scilicet in eum voces intendens. Hoc ita sæpius factitatum sic percrebuit ut nec sponte surdos unisque studentes vitæ deliciis latuerit. Sero ergo tandem ad ipsas imperatoris aures, sinistri aliquid rumoris ejus animo ingerens, ea res pervenit. Mox ille (lubens enim quisque animi dolorem amicis detegit) Theodoro cuidam Melisseno, cognomento Cassitera, quo vere amico uti videretur, quos fama jactaret sermones cummunicat. Is porro singulare quid vereque tutum præstandum monet; nempe, quo tempore puella furore corripietur, solerti ex illa indagine inquirendum quanam futuri imperatoris familia nomenque ac corporis figura sit. Placuit consilium; mulierque spiritu " Pythonico aflata nulla mora sic percontanti respondet: Cum ad arcem, inquit, tali tempore veneris, duo quidam ingressuri sunt: unius nomen Leo, qui mulo vehatur, alterius alia nuncupatio: is porro est qui imperio potietur. Haec itaque sceleratissimus 23 ille imperatori audisse dejerat: nec rerum quæ gests erant quidquam loquitur, sed nugas, ac quibus nihil inesset sani, mulieris sermones vocat. Haud enimvero ipse nugarum loco habuit aut temere fusas voces existimavit. Abit enim statim, ac sicut audierat in D. Pauli delubro pupillis alendis destinato virum offendens, collatoque sermone ac data acceplaque fide, bonoque et fidenti animo esse illum jubens, divinam sibi in secreto detectam vocem dixit, quæ illum imperatorem fore clare denuntiaret. Hæc ergo secretius et ad aurem dicta, velutque secundi colores (uti fere in pictura ft) prioribus umbris majori expressione adjecti (iis scilicet quæ Philomelii monachus primum vaticinatus erat), sic afficiunt ut non inani jam specie exilique quadam repræsentatione ac simulacro imperium videret, sed nudum ac velut clare eo potitus esset. Ea igitur res prope emortuam ac velut elanguidam Leonis spei flammam novis ardoribus accendit, altaque ma-stitudinis abysso Michaelen mersit, atque illius quidem znimni robur erexit, hujus vero graviter concussit. οι δὲ] δὲ τῷ ν” tà; -om. P. ια'. Ἐπανακτέον δὲ τὸν λόγον, καὶ τὴν αἰτίαν ζητητέον τὴν οὕτως ὡς ἐξ ὁμολόγου πείσασαν ἀμφοτέρους, τὸν μὲν Μιχαήλ μηδ' ὅλως ὑπὲρ τῆς βασιλείας ἀντισχεῖν (ἔνεστι γάρ, ὡς ἡ παροιμία, κάν μύρμηκι χολή), τὸν Λέοντα δὲ θαῤῥούντως ἐπιβῆναι καὶ κατατολμῆσαι αὐτῆς. Καὶ γὰρ ταύτην μόνην εἴποιμι ἂν ἐγὼ εἶναι ἀληθινωτάτην παιδείαν τε καὶ γυμνασίαν πρὸς τὰς πολιτικάς πράξεις, τὴν ἐναργεστάτην αιτίαν καὶ τὸ μὴ τήνδε ἀλλὰ τήνδε, ἐπικεκαλυμμένην καταφορὰν, ἧς πᾶσα δὴ βίβλος ἱστορικὴ στερουμένη καὶ απογυμνουμένη οὐκ οἶδ' εἴ τινα όνησιν παράσχοι τοῖς ἐντυγχάνουσιν. Ὑπῆρχε δὲ 30 Μιχαήλ θεραπαινίδιόν τί πρόσοικον, δ κατά τινας ἐκβακχευόμενόν τε καὶ ενεργούμενον περιόδους απεφοίβαζέ τε καὶ ἐμαντεύετο, καὶ πρὸς τῷ τοῦ Βουκολέοντος αἰγιαλῷ προσφοιτῶν, Κατάβηθι ἐκεῖθεν, κατάβηθι, γεγωνότερον, ὦ Μιχαὴλ, ἐπεβόα, καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἀφίστασο, πρὸς αὐτὸν δὴ τοῦτον ἀποῤῥιπτούσα φωνάς. Οὐκ ἔλαβε γοῦν τοῦτο πολλάκις γενόμενον οὐδὲ τοὺς ἐθελοχωρεῖν ἐθέλοντας καὶ τὸν βίον παραπέμπειν εὐφρόσυνον, ἀλλ᾽ ἔφθασεν ὀψὲ γοῦν εἰς τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς, θροῦν καὶ λαλιάν τινα οὐκ εὔελπιν ἐμποιοῦν. Καὶ ὃς (φιλεῖ γὰρ ἕκαστος τὸ λυποῦν ἐκπομπεύειν τοῖς φιλουμένοις) Θεοδότῳ τινὶ τῷ κατὰ τὸν Μελισσηνόν γνησίῳ δοκοῦντι, ᾧ ἐπώνυμον ὁ Κασσιτερᾶς, τὰ τῶν λόγων ἀνεκοινοῦτο, καί εινα βουλὴν ἐξανύεσθα: ἐσυμβούλευεν αἰσίαν ὄντως καὶ ἀσφαλῆ. Ἡ δὲ ἦν τοῦ κατὰ τὸν καιρὸν ὅτε δὴ φοιβά ληπτον γένηται τὸ κοράσιον, ἀκριβολογῆσαι τρόπῳ c παντὶ τίς τε εἴη οἰκία τοῦ βασιλεύσοντος, καὶ κλῆσιν ήντινα φέρει, καὶ ὁποῖος τούτου ὁ χαρακτήρ. Εδόκει ταῦτα ποιεῖν, καὶ ἡ ἐνεργουμένη πνεύματι Πύθωνος οὐδὲν ὑποστειλαμένη, Κατὰ τὴν ἀκρόπολιν, φησί, γενομένῳ σοι κατὰ τὸν δεῖνα καιρὸν δύο τινές ἄνθρωποι εἰσελεύσονται· Λέων ὄνομα τῷ ἑνὶ ἐποχουμένῳ ἡμιόνῳ, θατέρῳ δὲ ἕτερον· οὗτος δὲ τῆς βασιλείας κατευμοιρήσειεν. Ταῦτα γοῦν ἐκεῖνος ὁ θεομισης ἀνὴρ ἐξόμνυταί τε πρὸς τὸν βασιλέα καὶ λέγει τῶν γενομένων οὐδὲν, λῆρον δὲ τοὺς λόγους ἀποκαλεῖ καὶ μηδὲν ἔχοντας υγιές. 'Αλλ' οὐκ ἐκείνῳ λῆροι ή έμετος ἄλλως· ἄπεισι γὰρ εὐθὺς, καὶ τὸν ἄνδρα [Ρ. 15] ὡς ἀκηκόει, καταλαβὼν ἐν τῷ τοῦ θείου Παύλου σηκῷ τῷ ὀρφανοὺς τρέφειν λαχόντι, συν εδριάσας καὶ ὁμολογίαις κατεμπεδώσας καὶ ὀχυρώσας καὶ θαῤῥεῖν καὶ χαίρειν παρακελευσάμενος, ἐκ θείας φωνῆς ἔλεγεν διδαχθῆναι με ἀποῤῥήτως τὰ μέλλοντα, την σε βασιλέα διαπρυσίως κηρύττουσαν. Ταῦτα γοῦν ὑπολαληθέντα καὶ οἷον δεύτερά τινα χρώματα ὡς ἐν ζωγραφίᾳ ταῖς προτέραις εμμορφωθέντα σκιαῖς (ἐκείνας λέγω πρώτας τὰς οὐ ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸ Φιλο μήλιον μοναχοῦ ἐκφανθείσας) οὐκέτι ἐν εἰδώλῳ καὶ ἐμφάσει τινὶ ἐμποιεῖ τὴν βασιλείαν ὁρᾶν, γυμνὴν δὲ καὶ οἷον ἐν ἐκβάσει σαφῶς. Τοῦτο οὖν τήν τε ήδη κατηθαλωμένην τοῦ Λέοντος καὶ οἷον ἀπομαρανθεῖσαν φλόγα τῆς ἐλπίδος ὑποτύφεσθαι ἐποίησεν καὶ τὸν Μιχαήλ ἐν ἀδύσσῳ ἀθυμίας καταδῦναι πολλῇ, καὶ τοῦ μὲν τῆς ψυχῆς πύργον ἀνέστησεν, τοῦ δὲ ἐγκατέσει.

LIB. I. δ LEO ARMENIUS. σεν. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον τὸ γύναιον, ἀλλὰ δὴ ὁ πιστευ- Nec solum muliercula, sed et qui fdem meruerat, θεὶς καὶ ἐξαπατήσας τῷ ὄντι Κασσιτεράς. Αλλ' αυ θις ἐπὶ τὴν ἱστορίαν τέον. ὡς δ᾽ οὖν τὴν αὐτοκράτορα είληφεν ὁ Λέων ἀρχὴν, ἀναῤῥηθεὶς δημοσίᾳ κατὰ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς δ' Ινδικτιώνος, Μιχαὴλ μὲν τὸν τὴν γλῶτταν ὑποσυρίζοντα τῇ τῶν πατρικίων εγκαταλέγει τιμῇ, τὸν υἱὸν αὐτοῦ πρότερον ἐκ τοῦ θείου λουτροῦ υἱοποιησάμενος, Θωμᾶν δὲ τὸν ἑαυτοῦ διαφερόντως ὁμήλικα και συμπαίστορα τῶν φοιδεράτων τουρμάρχην έγκαθιστᾷ. Καὶ Μανουὴλ δὲ τὸν Μιχαὴλ πρωτοστράτορα πατρικίοις ἐγκαταλέξας καὶ στρατηγὸν τιμήσας τῶν Αρμενίων, Οὐκ ἔδει σε, ἔφη, πρὸς τὸν κατ' ἐμοῦ οπλίζεσθαι πόλεμον, σύμβουλον τοῦ βασιλέως καὶ τῆς Προκοπίας γενόμενον. Καὶ ός εὖ μάλι· η στα παρρησιαζόμενος, Ἀλλ᾽ οὐδὲ σὲ ἔδει, ἀντέφη σιν, κατὰ τοῦ εὐεργέτου, ἔτι δὲ καὶ συντέκνου σου, χεῖρα ἀντάραι. Τότε μὲν οὖν τούτοις κατεσιγάσθη, τὴν τοῦ ἀνδρὸς αἰδεσθεὶς ἀρετήν. Cassiteras, ac vere deceperat. Verum iterum nobis resumenda parrationis series est. 12. Rerum itaque summam adeptus Leo ac imperator publice acclamatus, mense Julio, indictione sexta, Michaelem Balbum patricia auget dignitate; cujus etiam prius e sacro fonte flium adoptaverat, 24 Thomam autem, singulariter coælaneum suum ac cum quo juvenis fuerat educatus, fœderatoruny tribunum constituit. Manuelem quoque Michaelis protostratorem patriciis adlegit, Armeniorumque duce constituto, Non te decebat, inquit, adversum me arma sumere ac imperatori et Procopiæ consilium prabere. Ad quem ille summa usus libertate: At neque te, inquit, decebat aduersus eum a quo beneficio afectus esses, ad hac vero qui et iuus compater exsisteret, manum levare. Tunc quidem Leo his auditis obmutuit, viri reveritus virtutem. 13. Ubi autem Bulgarorum principem superiori victoria elatum majoresque spiritus ducentem viciHam rursus audivit vastare regionem et agros demetere ac populari multamque tum hominum tum pecorum prædam agere, domosque præterea incendere, ac omnino intolerabilem esse, primum quidem operæ pretium duxit missa legatione officii ac pacis admonere. Ubi autem nihil barbari iras inferit, diruta mcnium opera sua studioque in staurans, urbis res brevi in tuto posuit; veniensque Mesembriam stratagemnate ejusmodi hostibus illusit. Dies non paucos castris positis alloque vallo ducto, atque aggere pene defossus cum copiis, substitit, annonas quotidie ex Romano solo in promptu habens, cum neque ad delicias ullo commeatu deficeretur. Ubi autem assidentes Bulgaros armisque in eum instructos comnatus penuri laborare audivit, noctu discedens e loco in quo consederat, haud spernenda militum assumipta manu, 25 virorum scilicet fortium et qui laboris palientes essent, cum uno duntaxat communicat consilio, insidiandi causa in montem quemdam contendit. Ubi autem diluxit nec in castris imperator repertus est, fugisse eum cuncti existimarunt, quod nimirum ejus discessionis consiliani universus lateret. Hinc hostes assumptis armis impetum tenere non poterant aut ullo modo suis se fìdibus continere, sed et aggressione facta in manus se exercitum habere nulloque negotio ejus potituros putabant, cum ecce Leo per noctis silentia e monte descendens in hostes nihil mali subverentes irruit, inermibusque ac somno solutis congressus per existimatam illam imperatoris fugam tantam illorum dedit stragem, Romanis ex condicto undique ingruentibus, ut eorum exercitum omnem profligaverit ac ne ignifer quidem, ut aiunt, sospes evaserit. Sed et incursione facta regionem ompein deprædatus puberes quidem omnes inde aluluxit, LECTIONES. ιγ. ὡς δὲ τὸν τῶν Βουλγάρων ἄρχοντα τῇ προτε ρας νίκη φρονηματιζόμενον διακήκοεν, καὶ αὖθις δροῦντα μὲν τὴν γείτονα γῆν, κείροντα δὲ καὶ λεηλατοῦντα τοὺς ἀγροὺς καὶ πολλὰ μὲν σώματα, πολλὰ δὲ βοσκήματα καθαρπάζοντα, οἰκήσεις δ' ἑτέρωθεν κατεμπιπρῶντα καὶ ὅλως ὄντα ἀφόρητον, πρῶτον μὲν δεῖν ᾠήθη δια πρεσβείας ειρήνης ἀναμνῆσαι αὐτ τὸν, ὡς δ᾽ οὐκ ἔπεισεν, τὰ τῶν τειχών διεῤῥυηκότα δι᾿ ἑαυτοῦ ἀνοικοδομησάμενος ἐξεβοήθει διὰ ταχέων, καὶ γενόμενος ἐν Μεσημβρίᾳ τῇ πόλει τοιούτῳ τινὶ διεχρήσατο στρατηγήματι. Ημέρας ἱκανὰς ἔν τινι [P. 16] τόπῳ ἐπιταφρώσας εαυτόν τε καὶ τὸν στρατὸν ἐκαθέζετο ἑκάστοτε σιτιζόμενος ἀπὸ τῆς ἡμετέρας καὶ λειπόμενος τῶν ἀναγκαίων, ἀλλὰ καὶ πρὸς τρυφήν, οὐδενός. Ἐπεὶ δὲ τοὺς παρακειμένους καὶ κατ' αὐτοῦ καθωπλισμένους Βουλγάρους ἐν στενότητι εἶναι τῶν ἀναγκαίων ἀνήκουν, τοῦ μὲν οὗ ἐφήδρευε τόπου νύκτωρ ἀπάνεισι μετὰ στρατιωτῶν ἱκανῶν καὶ ῥώμη τε καὶ καρτερία γεγυμνασμένων, ἑνὶ μόνῳ τὴν ἑαυ τοῦ παραγυμνώσας γνώμην, καὶ πρὸς λόγον ἐπί τινος βουνοῦ χωρεί, σύνθημα τοῦ πολέμου καὶ ὥραν εἰπών. Ως δ' ἡμέρα ἀνέλαμπε καὶ ὁ στρατηγός κα ἐγυμνοῦτο τοῦ βασιλεύοντος, φυγή χρήσασθαι τοῦ τον, τὸν βασιλέα δηλονότι, πάντες καθωμολόγουν, τῶν γεγονότων εἰδότες οὐδέν. "Οθεν ἀναθαῤῥήσαντες οἱ ἐναντίοι μένειν ἐφ᾽ ἑαυτῶν οὐδ᾽ ὅλως ἐδύναντο, ἀλλὰ καὶ κατεξανίσταντο καὶ ἐπὶ χεῖρας ᾤοντο τὸ στράτευμα έχειν. Νυκτὸς οὖν ἐπιγενομένης κάτεισιν ἐκ τοῦ λόχου ὁ Λέων ἀπροσδοκήτοις οὖσι κακῶν, καὶ συμμίξας αὐτοῖς ἀνδράσιν ὅπλων γυμνοῖς καὶ διαλελυμένοις ὕπνῳ τε καὶ θάρρει τῆς τοῦ βασιλέως φυγῆς τοσοῦτον ἐνειργάσατο οι φθόρον καὶ φόνον πάντοθεν ἐκχυθέντων τῶν Ρωμαίων κατὰ τὸ σύνο θημα ως πανδημεί αἱρῆσαι τὸ στρατόπεδον καὶ μηδὲ πυρφόρον, τὸ δὴ λεγόμενον, διασωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἡλικίαν ἐκ καταδρομῆς τε καὶ προνομῆς ἀνάρπαστον θεὶς, καὶ τὰ τέκνα τούτων ταῖς πέτραις καὶ τῇ γῇ προσκροτῶν, τὴν ἑαυτοῦ VANIA Η στρατός. margo Combef. οι ενειργάσαντο Γ.

parvulis autem ad saxa ac humum allisis Roma- 4 κατέλαβεν ἐν τάχει. Ὅθεν ἔκτοτε ἐκεῖνος ὁ βευνής nam mox ditionem repetiit. Eam ob rem ex co tempore Lennis collis ei colli nomen inditum est; “c qui illac iter habent Bulgari, caput moventes locum digito ostendunt, nec quidquam acceptæ tunc cladis memoriam oblitterant. Λέοντος επωνομάσθη· καὶ οἱ ἀεὶ ἐκεῖσε διαβιβαζόμε νοι τῶν Βουλγάρων τὴν κεφαλὴν ἐπισείοντες δακτυ λοδεικτοῦσι, καὶ λήθην λαμβάνουσι τῶν τότε κακῶν οὐδαμῶς. ιδ. Τοῦτο γοῦν θρασύτερον πως αὐτὸν καὶ ἐταμώ τερον ἐνειργάσατο το προτέρημα, καὶ εἰς τὴν σύν τρόφον ὠμότητα εναπέῤῥαξε. Μικροῦ γὰρ καὶ μείο ζονος οὐκ ἦν αὐτῷ διαφορὰ ἁμαρτήματος, ἀλλά κατὰ πάντων ἐφ᾽ ᾧτινι καταλαμβανομένων μια 45φος, τὸ ἀκρωτηριάζεσθαι τῶν ἀναγκαίων μέλος όποιον οὖν καὶ πάντων ἐπ' ὄψεσι τίθεσθαι εκκρεμές. "Α καὶ πᾶσι πεποιηκότων 38 τοῖς ἀνθρώποις ἐνέτικτον μίσος δὴ τούτου καὶ δεινὴν ἀπέχθειαν· οἷς γὰρ άκρατον τὴν ἐγχώριον θηριωδίαν ἐνήσκησεν, ἀλλ' οὐ κεκολασμένην τινὰ καὶ πρὸς τὸ πραότερον ἀπονεύουσαν, τὴν συγγενίδα φύσιν ἐκφαυλίζων ἀνηλεώς, μισθὸν τὸ ἔχθος, ἀλλ᾽ οὐ τὴν φιλίαν ἡμπόλησεν. 14. Felix ergo ille successus ferociorem longeque audaciorem hominem reddidit, inque eam crudelitatem in qua fuerat educatus impulit. Nulla illi majoris minorisve sceleris distinctio: sed si quis ullius sceleris reus 26 teneretur, una ferat sententia, una ultio, cujusvis necessarii membri amputatio inque omnium oculis publica amputati membri suspensio. Hæc sic dira cum in omnes ille designaret, grave in se odium omnium coucitavit. Cum enim nativam illam dire efrenem nulloque 5 modo castigatam aut ad lenitatem ac clementiam vergentem feritatem coleret, cognatum genus crudeliter divexans ac contemptui habens, id vero cousecutus est ut eum odissent omnes, nemo diligeret. ιε'. Ταῦτ᾽ οὖν ἔπραττεν, καὶ κατὰ νοῦν λαμβάνει τὸν ἐπὶ τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντα, καὶ ἀμείβεσθαί οἱ δοκεῖ τῆς προῤῥήσεως [P. 17] εὐχαριστήριά τινα προπέμπων * αὐτῷ, τὰς τοῦ κράτους νίκας δῆθεν αἰτῶν. 'Αλλ' ἐκεῖνος μὲν ἤδη φθάσας ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, πονηρὸς δέ τις δαίμων καὶ βάσκανος (οὐ γὰρ ἄνθρωπον τοῦτον καλέσαιμι τὸν πάντα συγχέαντα καὶ ταράξαντα καὶ κατὰ τὸν παλαιὸν ὄφιν τὸν ἐν τοῖς τοῦ ταλαιπώρου Λέοντος ὠσὶν ἐγχέαντα 8, ἀνεπίστατον κεκτημένου ὅλον τὸν νοῦν) τῷ τοῦ γέν ροντος οἰκίσκῳ ἐν εὐλαβείας προσχήματι ἐγκατέλα. σεν. Συμβάτιος οὗτος ἐλέγετο, ὅς τὸν 2 βασιλικών ἄγγελον πολλὰ προσονειδίζων, καὶ δύσφημα κατά τοῦ βασιλέως εἰς πρόσωπον, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ κόλπον λαλῶν, ἡ μὴν ἐξελιπάρει μηδὲν καθυποστελλόμενον ἐξειπεῖν, ὡς οὐκ ἔσται σοι τὸ βασιλεύειν ἐπὶ πολὺ εἰδώλοις (ὼ τῆς καταράτου γλώσσης εκείνης!) προσ ανέχοντι καὶ τολμῶντι τοῖς ὑπὸ τῆς παρδοῦς καὶ θυά δος καὶ ταραξίου σεβομένοις, τὴν βασιλεύσασαν Ειρή νην καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Ταράσιον ἀφέτῳ γλώττῃ περί τῶν θείων εἰκόνων οὕτως ἀποκαλῶν. Ὁ δὲ Λέων, τὸ ὄντως δαιμόνων εἴδωλον, τὸ τῆς ἀμαθίας ἀνδράποδον, τὸ τῆς σκιᾶς ἀφονώτερον, δέον τούτων κατολιγωρῆσαι, ἢ εἰ 8 μὴ τοῦτο, ἐκπομπεύειν γοῦν καὶ θεατρίζειν ταῦτα 15. In hunc itaque inodum suas ille res disponebat, venitque ei in mentem Philomeliensis monachus, ejusque de se vaticinii munera præstare constituit, missis in antecessum munusculis, quibus gratuin animum suum in eum ostenderet, rogans a Deo impetrare ut imperium suum victoriis augeret. Verum ille jam e vivis excesserat, malus autem quidam ac invidus dæmon (nec enim hominem appellavero qui omnia miscuit turbavitque, ac antiqui serpentis more miseri Leonis auribus, hominis scilicet cujus mens omnis imprudens et inconsulta, virus infudit) senis ædiculam illam religionis obtentu occupaverat. Sabbatius illi nomen erat. Hic Leonis ipsum nuntium conviciorum plaustro onerare, nec secum ipse, sed coram in facie in imperatorem maledicta jactare. Rogavit nihilominus semoto omni timore denuntiare breve fore Leonis imperium, qui idolis (o linguam exsecrabilem!) animum adhiberet, inque 27 pardalis et Bacchæ Taraxiique numinibus (sic nimirum imperatricem Irenem sanctumque Tarasium in causa divinarum imaginum lingua petulantia vocans) spem collocaret. At Leo, verum dæmonum idolum, inscitiæ mancipium, homo umbra elinguior, cum hæc spernere debuisset, sin autem, ad eum qui τῷ τὰς τῆς Ἐκκλησίας ἡνίας ιθύνοντι, καὶ σύνοδον Ecclesia clavum regebat referre eique exponere, necnon synodum de rebus magnis magnifice scrutando cogere, non hominibus qui nihil sani saperent, quique non ejus commodis, sed suis ipsorum lucris studerent suasque cum primis res curarent, (proh amicitiam dolo compositam 1) amico Cassiteræ communicat, refertque quæ ex nuntio verba acceperat. Porro ille malum malo furoremque furore non leniens, sed excitans, virum alium, qui ejusdem erga sacras imagines sententiæ esset ac în Mauriani porticu habitaret, ei indicat, immensa συγκροτῆσαι περὶ μεγάλων μεγάλως ἀνερευνῶν ἀλλ᾽ οὐκ ἀνδράσι μηδὲν ὑγιὲς φρονοῦσι, μηδὲ τὰ ἑαυτοῦ (φεῦ τῆς μετὰ δόλου φιλίας!), ἀλλὰ τὰ οἰκεῖα προμηθουμένων καὶ προδιοικουμένων, τῷ φιλουμέν νῳ ἀνακοινοῦται Κασσιτερᾷ, καὶ τὰ ἀπεσταλμένα ἄγει τούτῳ εἰς φῶς. Ο δὲ κακῷ τὸ κακὸν καὶ λύσε σῃ λύσσαν οὐ θεραπεύων, ἀλλ᾽ ἐπεγείρων, ἕτερόν τινα τῇ ὁμοίᾳ δόξῃ περὶ τῶν θείων εἰκόνων ἐνισχημένον κατὰ τοῦ 10 Μαυριανοῦ ἔμβολον ἐνσκηνοῦντα ἀναγνωρίζει, ἀπέραντά τινα καὶ μετέωρα λεσχηνεύων καὶ ὑπεράγγελον τοῦτον εἶναι διαβεβαιούμε 34 Γ. πεποιημένα. margo Combef. προσπέμπων?. Οι εκχέαντα Ρ. ἀνερευνῶσαν? an ἀνερευνώντα? 38 του] τὸν τὸν] καὶ Ρ. 26 εί om. Ρ.

punctus ac doloribus mauum condxus, existima πρότερον τότε γοῦν ὁ πατριάρχης Υπερόριος, τὴν bat. Verum hac quidem antea. Tunc vero patriarcha, ejus pœnæ accepta sententia, in exsilium proficiscebatur, quando etiam ferunt, cum navigio procul abduceretur, e maritimo quodam loco eminus beatum Theophanem vidisse, suffitu cereisque sc prosequentem ac velut triumphi quadam specie praclara illa confessione deducentem. Cujus ille, ut par est, officium cultumque libenti animo suscipiens, atque precibus Deo conmendans, sublatis in altum manibus velut amplexabatur, supremuin procul osculum figens. Percontanti vero quidam ex iis qui secum comitabantur, cuinam sic ex animo desiderioque supremum osculum daret, prophetica 30 lingua respondisse, Theophani confessori, monasterii Agri præposito; quod et ita brevi acci- " dit, cum euin deinceps nunquam patriarcha viderit, isque coronam confessionis adeptus sit. Atque hactenus ea quæ sunt divini antistitis. καταχειροτονήσασαν ψήφον δεξάμενος, επορεύετο, ὅτε δὴ καὶ λέγεται ἐφ᾽ ὁλκάδος αὐτῷ φερομένων μπο κράν κατά τινα τόπου παραθαλάττιον πόρρωθεν ἰδεῖν Θεοφάνην τὸν μακαρίτην, θυμιάμασί τε καὶ λαμπάσι δεξιούμενον, οἷόν τινα προπομπὴν τῇ και λῇ ἐκείνῃ ὁμολογία προπέμποντα. Ον, ὡς εἰκὸς, ἀποδοχῆς ἀξιώσας καὶ Θεῷ παραδοὺς δι' εὐχῆς, τὰς χείρας εἷον ἄρας μεταρσίως περιεβάλετο τοῦτον, P. 19] πόρρωθεν τὸν τελευταῖον ἀποδοὺς ἀσπασμόν. Ερομένου δέ τινος τῶν συνεπομένων, ὡς δὴ «Τίν τοῦτον ἀποδίδως εὐκτῶς τε καὶ ἐφετῶς; -- Τῷ ὁμο ολογητή, φάναι ο Θεοφάνει ο προφήτιδι γλώττῃ; 4 μονῇ προεστῶτι τοῦ ᾿Αγροῦ. 9 Ο καὶ συνέβη μετ' οὐ πολύ· αὐτός τε γὰρ τοῦτον ἑώρακεν οὐδαμῶς, κἀκεῖνος τὸν τῆς ὁμολογίας στέφανον ἀνεδήσατο. Καὶ τὰ μὲν τοῦ ἀρχιερέως οὕτως. 19. Leo autem hoc velut fausto regiæ gubernationis principio posito, quod Ecclesiæ res eo statu composuerat, ac si quis alius ambitionis studio laborans, rei publica curam aggreditur, ubique vesparum more secum ferens stimulum, tum ipse militares exercens numeros, tum multis locis per Thraciam ac Macedoniam curis suis atque labore urbes a fundamentis excilans, atque omnem Ro manum orbem cunctasque provincias lustrans, ut et ipsis hostibus terrori esset ac formidini. Hineque adeo, cum e vivis excessisset, dixisse aliquando aiunt sanctum Nicephorum, etsi impiumı, strenuum tamen rei publicæ curis civitatem amisisse virum. Magistratibus quoque ac prætoribus, non civilibus modo, sed et militaribus, valde formidolosus erat; cumque ipse pecuniarum amore superior esset, præferebat cos cunctis qui omnium maxinie a muneribus sese continebant, unumquemque pro co ac optimus erat, non ut opibus amucbat, honoraus. Æqui ac justi tenacissimus videri voluit; nec tamen erat. Cæterum juri dicundo-dabat operam, sedensque ipse in Lausiaco ple rasque lites Bniebat. Sane cum quis aliquando apud en 31 expostulasset raptam sibi uxorem, quam nimirum illustrium quidam virorum rapuisset, nec praefectus sapius interpellatus ejus ullam rationem habuisset, illum quidem statim sisti jussum neglectaque reum justitiæ, testium depositione peractum, pœnæ addixit, cessare illum jubens severiusque corripiens, adulterum vero legi tradi præcepit. 20. Verum his ille rei public blandiebatur, ejusque sìbi benevolentiam, ut ita dicam, cauponabatur. Ad fidem autem qual special ac pietatem valde insaniebat, ut nec Deum nominare e re illi honestumque videretur. Nam cum tricennales cum Hannis, quos Bulgaros vocant, ineundæ illi essent induciæ pacisque foedera jurejurando firmanda, το ὑποθείς? οι χρημάτων γὰρ κρ.? ιθ'. Αὐτὸς δὲ οἷόν τινα τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀρχὴν ἐπιθεὶς “δεξιὰν τὸ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ούτωσι διοι κονομῆσαι, καὶ τὴν φιλοτιμίαν εἴπερ τις νοσῶν, τῶν κοινῶν πραγμάτων ἀντελαμβάνετο, πανταχού τη κέντρων κατὰ τοὺς σφήκας φέρων μεθ᾿ ἑαυτοῦ, τὸν στρατιώτην τε όχλον γυμνάζων αὐτὸς, καὶ πόλεις πολλαχοῦ τῶν κατὰ Θράκην και Μακεδονίαν δι' και τοῦ ἐκ βάθρων ἀνεγείρων, καὶ περιπορευόμενος πανταχοῦ, ὡς φοβερὸς εἶναι καὶ καταπληκτικὸς καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐχθροίς. Ὑπὲρ ὧν καὶ τὸν ἅγιον Νικηφόρον φασὶν εἰπεῖν ποτε μετὰ τὴν αὐτοῦ ἀποδίωσιν ὡς εἰ καὶ ἀλάστορα, ἀλλ' οὖν ἐπιμελητὴν τῶν κα νῶν ἡ πόλις ἄνδρα ἀπώλεσεν. Καὶ περὶ τὰς ἀρχὰς δὲ καὶ ἡγεμονίας, οὐ τὰς πολιτικές δὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς στρατηγικὰς, διεπτόητο ἰσχυρῶς· χρημάτων κρείττων ο αὐτὸς ὢν τοὺς ἀδωροτάτους πάν των προέκρινεν, ἀριστίνδην πάντας, ἀλλ᾽ οὐ κατὰ πλοῦτον τιμῶν. Καὶ δικαιοσύνης μὲν ἐραστής λέγεσθαι ἐβούλετο, οὐκ ἐγίνετο δέ· πλὴν ἀντεποιείτε ταύτης, καὶ πολλὰς τῶν κρίσεων δι' ἑαυτοῦ ἐξεπέ μαινε κατὰ τὸ Λαυσιακὸν ἐγκαθήμενος. Καί ποτε δή τινος ἔγκλησιν πρὸς αὐτὸν ποιησαμένου περὶ για ναικὸς ἁρπαγῆς, ὡς τὴν ἑαυτοῦ τις τῶν ἐπιφανῶν ανηρπάκει ἀνδρῶν, καὶ ὅτι οὐδὲ λόγων ἠξίωμαι, τῷ ὑπάρχῳ πολλάκις διενοχλῶν, ἐκεῖνον μὲν, ἐπείπερ αὐθωρὸν παραστάντα οὕτως ἔχειν ἐπεμαρτύρησεν, εἰς εὐθύνας ἦγε τῆς ἀρχῆς μεταστήσας καὶ πικρίαν πολλὴν καταχέας αὐτοῦ, τὸν δὲ μοιχὸν νόμῳ ἐκδοθῆ και προστέταχεν. κ'. ᾿Αλλὰ τούτοις μὲν τὴν πολιτείαν οἷον ὑπέσαινε καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν, ὡς ἂν εἴποι τις, εὔνοιαν έχα πήλευσεν· περὶ δὲ τὴν πίστιν ἐμαίνετο κραταιώς, τοσοῦτον ὡς μηδὲ Θεὸν ὀνομάζειν ἐδόκει τούτῳ κα λόν. Καὶ γὰρ τὰς τριακοντούτας σπονδὰς τοῖς Ούν νοις δὴ τούτοις τοῖς καλουμένοις Βουλγάροις ένωμό τως ποιῶν καὶ εἰρηνικὰς συμβάσεις καταπραττόμεν

LIB. I. - LEO ARMENIUS. est, ut nimirum Deum cœlestesque virtutes, sive quæ Christi Deique parens carne fuit, dictorum gestorumque inspectores testesque adhiberet, sed νος, έπει δι' ἄρχων ταύτας ἔμελλε βεβαιούν τε καὶ non quibus Christiani solent sacramentis usus Εμπεδοῦν, οὐ τούτοις δὴ τοῖς ἡμετέροις ἐχρῆτο, Θεὸν καὶ οὐρανίους δυνάμεις ἢ τὴν κατὰ σάρκα γενομένην μητέρα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ τῶν λεγομένων τε καὶ πραττομένων εφόρους καὶ μάρτυρας· ἀλλ᾽ οἷά [P.20] τις ψυχὴ βάρβαρος θεοσεβείας ἀπακισμένη, κύνας μὲν, καὶ οἷς τὰ ἄνομα ἔθνη θύουσιν, ἐχρῆτο μάρτυσι τῶν πραττομένων καὶ ἀπέτεμνεν καὶ διὰ στόματος ἄγειν οὐκ ἐμυσάττετο εἰς βεβαίωσιν, οἷς ἐκεῖνοι ἐμφορούμενοι, τὴν τῶν Χριστιανῶν δὲ πίστιν ἐκεί τοις μέλλουσι ποτε ὑφ᾽ ἡμῶν διαβιβάζεσθαι προς ἐκείνην, ὡς ἔοικε, κατεπίστευσεν. Καὶ σαφῶς ούτωσὶ οὐκ ᾐσχύνετο ἀσεβῶν· οἷς τε γὰρ τοὺς τῆς πίστεως μαργαρίτας, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, Εμπροσθεν ἡφίες τῶν χοίρων καὶ χρῆσθαι τούτοις ἐπὶ στόματος ἐξεδιάζετο, ἄξιος βδελυρίας ὁ ἀνὴρ ἀσεβῶν· καὶ οἷς τὰ ἐκείνων αὖθις αὐτὸς τὴν τῶν Ῥωμαίων διέπων βασιλείαν τε καὶ ἀρχὴν οὐκ τριἦρω θρία μυσταγωγούμενος καὶ τελούμενος ἐν πανδήμῳ θεάτρῳ καὶ οὕτω γε δὴ πλήρει τῶν ἀπίστων τε καὶ πιστῶν, τοῦ αἰωνίου σκώληκος καὶ πυρός, ἀλλ' οὐκ ἄλλων ἐπάξιο:. Καὶ ὅσους δὲ ἐς τὸν ὀρθὴν εὔρισκε λόγον τηρούνται, τούτους πικρῶς κατῄκιζε καὶ δεινῶς· ἑτέρωθεν δὲ τὰ τῶν ὁμοφρόνων οἱ στίφη τε κ συστήματα συνεκρότες τε καὶ συνήγειρεν ἐν ταυτῷ παρὰ πλευρὰν αὐτοῦ τιθεὶς καὶ προσεπικλύζων ταῖς ὠφελείαις. Τούτοις καὶ Ἰωάννης ὁ γραμματικός ἐγκατέλεκτο, παντὸς ἀνάσκητος ὑπάρχων καλού. Οἷς καί τινα γραφὴν ὁ Λέων νεαρᾶς τινος καὶ μιαρᾶς εξαρχομένην πίστεως αναγράψαι κελεύσας, τὸν κατά τῶν θείων εἰκόνων δρόμον ἐδίωκεν. ᾿Ανεῤῥίπισε δέ πως οἷον καὶ ἐξεφύσησεν εἰς ὕψος αἴρων αὐτὸν (καὶ γὰρ ἦν κοῦφος καὶ πρὸς οὐδὲν ἐφέρετο λελογισμένῳ τῷ νῷ ὁ τοῦ ἱεροῦ συστήματός τε καὶ κλήρου. τῶν βασιλικῶν αὐλῶν ἀρχηγός. Λοχῶν γὰρ αὐτὸν ἐκ πολτοῦ καὶ οἷον ἐξ ἐνέδρας ὡς τὸν Πρωτέα αἱρήσειν ἐρῶν, ἐπεὶ κατά τινα καιρὸν τὸ θεῖον ἐκεῖνο εἰς ἐπήκοον ῥητὸν ἐκκλησιαζόμενον ἐκηρύττετο, Τίνι ώμοιώσατε Κύριον, καὶ τίνι ὁμοιώματι ώμοιώσατε αὐτόν; μὴ εἰκόνα ἐποίησε τέκτων, ἢ χρυσοχόος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αὐτόν, ἢ ἐμοίωμα κατεσκεύασεν; ἐπεὶ γοῦν τοῦτο κατὰ τὸν τοῦ Φάρου ναὶν ἐξηγεῖτό τε καὶ διεβεβόητο, ηρέμα πως ὑποσυρεὶς καὶ ἑαυτὸν εἰς προϋπτον ἀγαγών, Σύνες ὅ τι λέγει “, φησίν, ὦ βασιλεῦ, τὸ ἱερὸν λόγιον· καὶ μηδείς σοι μετάμελος ἐπὶ τοῖς ἐναρχθεῖσιν ἔστω, ἀλλ᾽ ἅπαν θεῖον δοκοῦν ἐκποδὼν ποιήσας εικόνισμα τῆς ὀρθῆς ἔχου λατρείας των μη δεδομένων αὐτά. Τούτοις, ὡς εἶπον, ἀσυλλογίστως ὑπεκκαεὶς καὶ τὴν ἄθλιον ἐκείνην ψυχήν προτεκπυρωθεὶς ὅλην ἐκίνησε κατὰ μὲν τῶν εὐσε τῶν τὴν ἑαυτοῦ μανίαν, κατὰ δὲ τῶν ἀσεβῶν τὴν θείαν καὶ δικαίαν ὀργήν. Ὁ μὲν γὰρ θεσπίσματι πάντας τοὺς ἀρχιερεῖς ἐκ τῆς ὑπερορίας μετεπέμπετο, [Ρ. 21] συλαγωγών τούτους, τῆς τοῦ πατριάρ • Haub. v, 6. b Isa. xL, 18, 19. 48 88] μὲν? σε λέγει οπι. Ρ. δὲ] om. velut barbarus quidam omnisque religionis expers, canes, ac quibus gens improba immolat, iis gestorum testibus utens, et dissecabat, nec quibus illi libenter ingurgitantur, hæc ipse ad firmandam fidem ore gustare exhorrebat: quod vero Christianam fidem eis concredidit, ad quam a nobis aliquando, ut videbatur, essent traducendi, sic quidem impietati litare eum puduit. Tum enim in eo quod fidei margaritas, juxta Domini sententiam *, miuebat ante porcos, hisque illos vir impius vere exsecrandus ore tenus uti compellebal, 32 lumque in eo rursus quod ipse Romani moderator imperii, in publico conventu, in theatro promiscua infidelium fideliumque multitudine referto, initiari non erubuit ac consecrari, non alio plane præmio quem æterno verme et igni dignus fuit. Porro si quos veræ fidci tenaciores offenclebat, eos vero dire graviterque excruciabat. Alioqui vero ejusdem secum sententiæ hominum cuneos conventusque cogebat atque conflabat, suo eos latcri adbibens ac muneribus obruens. Inter illos Joannes grammaticus fuit iisque accensitus, vir nulla honesti luce præditus. His Leo scriptio - nem quamdam að novami ac exsecrandam acceptandam fidem jubens cdere, adversus divinas imagines cursum intendebat. Excitavit autem ac velut flammam in immensum extulit, quippe cum levis esset nec sensato animo quidquam aggrederètur, sacri collegii clerique palatini præses. Olim enim observans, velutque ex insidiis quasi Proteam quemdam hominem capere satagens, cum aliquando in omnium auribus in publico ecclesiæ conventu sententia hæc proferretur: Cui similem fecislis Dominum, et cui simulacro assimilastis eum? Nunquid imaginem fecit faber, aut aurifes (uso auro circumdeauraris eam, aut simulacrum fabricatus est 3? Cum ergo sententia hæc quandoque in sacra Phari æde cantu altaque voce ederetur, ille sensim quasi trahens ac se ipsum in medium producens: Intellige, 33 imperator, inquit, quidnam loquatur divinum oraculum; nec ulla te incessat penitudo eorum quæ capta sunt: sed si quid sacrarum imaginum reliquum videatur, eo e medio sublato eorum rectæ adhære religioni qui nullum eis adhibent cultum. His itaque ille, uti dicebam, teniere nulloque sano judicio accensus infelicique illo exæstuans animo, suum omnem adversus pios incitavit furorein adversumque impios divinam justamque indignationem. Omnes namque episcopos dato rescripto ad se ab exsilio accersit, eos spolians atque a patriarchæ procul conspectu eliminans ejiciensque

$7 sive abdicans, velut inde sibi dicto audientes fa- που θέας πόρρωθεν καθιστῶν καὶ ἀποκηρύττων cturus esset. Multis tamen bonæ confessionis suscipiends auctor exstitit, qua constantes fidei athletæ obaudire tyranno noluere. & 21. Deus autem (ο quam ille non rigidus aut acris, sed patiens mitisque!) gladium quidem vibıabat, nec tamen feriebat. Nam modo quidem lues et squalores solisque nimii algores, inodo autem terræ motus ac eruptiones, quandoque etiam flammae similes vasto aere ejaculationcs, alias denique, quæ malorum vis maxima, domesticos tumultus ac seditiones illis intentabat. Cohiberi tamen non poterat, suis agrestis morc, in præceps degraratus animus. Tandem igitur tardus ille quidem, at cujus letale vulnus, a Deo gladius proficiscitur, ut interim clavus clavum Irudat malumque malo medeatur. Michael is erat, qui tum foderatorum praefecturam gerens, majestatis crimine delatus, vix multoque 34 labore illud a se depellere potuerat. Verum futurum erat ut quem sub dente semper haberet, in morem dilaniatæ victimæ haud longe post ostenderet. Porro Michael, precipitis procacisque linguæ vitio assuetus cum esset, feros Leonis mores traducendi, velut cum illo adullus sibique fortitudinis laude placens, nullum finèm faciebat. Leo autem (non enim quí omuium dominus sit, ab uno stulto lubens omnino patiatur, nisi re vera non virorum magis quam iræ imperio polleat) viros statuit occulte in insidiis auscul - taturos, ut velut rimulæ ejus ad ipsum sermones pervelerent. Etenim suspectum habebat quod erat futurum, nec Philomeliensis monachi vaticinium ejus animo exciderat, quo is secundum a Leone salutandum imperatorem Michaelem edixerat. Eorum qui observarent unus quoque flexabulins crat, acri scilicet vir ingenio, ac qui hominis in - dolem geniumque explorare posset. Interim igitur, cum effrenem illam dicendi ac deridendi licentiam minime reprimeret, ac velut turbulentus fluvius limuṁ omnem importune ebulliens extremain Leoni perniciem ac interitum comminatus esset, ac si qua malus furor alchat, verbis produxisset, re ad Leonem delata confestim rapitur ipsa die. Postremo delatoribus accusationis capita confirmantibus affectate tyrannidis ac majestatis reus de-D cernitur. Pridie Christi Verbi nostri natalis isthæc agebantur. Quia ergo crimen undique exploratum erat, ipso Leone in secretariorum æde pro tribunali causam cognoscente, 35 nec ullus effigi locus erat, capitalis in eum fertur sententia; nec ut quovis modo neci detur, sed ut sub ipsum principis conspectum ac velut ipso coram auctore, sive iræ affectus sie impulerat, sive alias immanitate sese oblectabat, nempe ut in palatini balnei cam:- num projiceretur, acri illic flamma abaumendus. Decretum erat; ipse tragœdiæ inspector futurus I. o pracurrebat. Sul haec autern Theodosia uxor, Arsaberis filia, inculto habitu temereque ipsa proruens, Bacchantis more furibundo motu sese agiαὐτοὺς, ὡς τῷ οἰκείῳ βουλήματι πειθηνίους κατέρ γαζόμενος, πολλοὺς τὴν καλὴν ἀναιρήσασθαι μαρ. τυρίαν πεπεικὼς τῷ γε μὴ πεισθῆναι αὐτῷ. κα'. Θεὸς δὲ, οἷος τρόπος εκείνου οὐ σύντονος τις ἀλλὰ μακρόθυμος, την ρομφαίαν ἐστίλβου μὲν οὐκ ἠφίει δέ. Νῦν μὲν γὰρ αὐτοῖς λοιμοὶ καὶ αὐχμοὶ καὶ διάπυροι ἥλιοι, νῦν δὲ σεισμοὶ καὶ ἀναβρασμοί, καὶ ἄλλοτε φλογὸς οἷα κατὰ τοῦ ἀέρος ἀκοντίσεις, καὶ ἑτέρωθεν ἐμφύλιοι στάσεις τῶν δεινῶν τὰ ἀκμαιό τατα ἐπεσείοντο. Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἐκείνην ἐπισχεῖν τὴν ψυχὴν, συὸς δίκην κατὰ κρημνοῦ ἐπιβρίσασαν. Ένα τεῦθεν ὀψὲ γοῦν καὶ καιρίως πλήττουσα μάχαιρα παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐκπεπόρευται, ἵν' ήλῳ τέως ήλος ἐκκρουσθῇ καὶ κακὸν τῷ κακῷ ἰαθῇ. Μιχαὴλ τοῦτο ήν, δς τὴν φοιδεράτων τότε ἐπειλημμένος ἀρχὴν, ἐγκλήματι καθοσιώσεως ἀλους, μόγῳ πολλῷ καὶ κόπῳ ἀποτρέψασθαι ίσχυσεν. Αλλ' ἔμελλεν ὑπ' ὀδόντα τοῦτον ἔχων ἀεὶ καθάπερ διαπεπραγμένοι ἱερεῖον δεῖξαι οὐκ εἰς μακράν. "Αλλως μὲν γὰρ ἐξε ήσκει γλῶσσαν ὁ Μιχαὴλ πρόλαλόν τε καὶ ἰταμὸν, καὶ τὴν αὐτοῦ οὐκ ἔληγεν ἐκπομπεύων θηριοτροπίαν, ἅτε δὴ αὐτῷ καὶ συναυξηθεὶς καὶ τῇ ἐκ χειρὸς γεν νύμενος ἀνδρειότητι. Ο Λέων δὲ οὐ φέρει γάρ τις πάντων κρατῶν ἑνὸς ἡττᾶσθαι μωροῦ, εἰ μή γε ὄντως οὐκ ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ θυμοῦ βασιλεύς και ταστῇ) ὠτακουστάς τινας τούτῳ λόχον κατέστησεν, ὡς ἂν διά τινος πορθμείου διαβιβάζοιντο λόγοι οι αὐτοῦ· καὶ γὰρ ὑπείδετο τὸ μέλλον, τῆς κατὰ τὸ Φιλομήλιον προῤῥήσεως ἐξημβλωκυίας τῆς αὐτοῦ ψυχῆς μηδαμῶς, ἡ τὸν Μιχαὴλ δεύτερον τοῦ Λέοντος αναβοηθῆναι διωμολόγησεν. Τούτων τῶν ἐφεδρευόν των εἷς ἦν καὶ Εξαβούλιος, ἀνὴρ οἷός τι ἂν ἦθος καὶ φύσιν ἀνθρώπου καταμαθεῖν ὡς οὖν χρόνου προϊόντος οὐκ ἐνεδίδου τῆς αθυροστομίας μηδὲ τοῦ τωθασμοῦ, ἀλλ᾽ οἷόν τις κυματίας πᾶσαν ἀκαίρως Κὺν ἐξέβρασεν ποταμός, ἠπείλησε τῷ Λέοντι παν ώλειαν καὶ (Ρ. 22) ἀλλ᾽ ἅττα θυμὸς ἐτρέφετο πονηρός, ἀνεπέμπετο δὲ ταῦτα πρὸς βασιλέα, ανάρπαστο; γίνεται ἐξ αὐτῆς, καὶ τέλος τῶν ἐλεγχόντων τὰ τῆς κατηγορίας κατεμπεδούντων κατατίθεται τυραννίδος ἐπίθεσιν μελετῶν. Ἡμέρα ἦν προτεραία τῆς καθ' ἡμᾶς τοῦ Λόγου Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐπιδημίας τε καὶ σαρκώσεως. Ἐπεὶ γοῦν πάντοθεν κατάφωρος έγεγένητο αὐτοῦ τοῦ βασιλέως ἐν τοῖς ἀσηκρητείαι; εξετάζοντος, καὶ βρασμὸς τῶν τολμηθέντων οὐκ ἦν, καταχειροτονεῖται τὴν ἐπὶ θάνατον, καὶ θάνατον οὐ τήνδε ἢ τόνδε, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἔχῃ καὶ τὸν βασιλέα αὐτὸν θεατήν τε καὶ αὐτουργόν, εἴτε τῷ πάθει τῆς ὀργῆ; ἐκνικώμενον, εἴτ' ἄλλως τῇ ὠμότητι ἐφηδόμενον, κατὰ τὴν τοῦ βασιλικού βαλανείον κάμινον δριμέως ἐκριφῆναι πυρὸς παραβόσκημα. Ώριστο ταῦτα, καὶ αὐτὸς προέθειν τὰ τοῦ δράματος εποψόμενος. ἡ τούτου σύζυγος (Θεοδοσία ἦν, τὸ τοῦ Ἀρσαβε θυγάτριον) ἀνασπούδασα καὶ ὡς ἔτυχε θέουσα, εκ ἔκ τινος βακχείας εξοιστρηθεῖσα, απέσπευδε τοῦτο καὶ τῆς ὁρμῆς ἐγκατέπαυεν, ἀλάστορα καὶ θεομά χον ἀποκαλοῦσα, οἷς οὔτε τὴν ἡμέραν ἄγει διά φειδοῦς, τοῦ θείου μέλλων σώματος μετασχεῖν. Εκθειά

κατὰ τὴν νύχτα ἀπεχθανόμενος. Ὅθεν ἀκμαζούσης νυχτός σοφώτερα ή βασιλικώτερα βουλευσάμενος, τὰς ἐπὶ τὸν παπίαν φερούσας πυλίδας καταρράξας (καὶ γὰρ ἦν εὐσθενὴς τώ χεῖρε) τὴν ἐπ' αὐτὸν διήνυε πρόοδον. ὡς δὲ κατὰ τὸ δωμάτιον εἰσῄει, θέαμα ὁρᾷ εἰς ἔκπληξιν οὐ τὴν τυχούσαν ἄγον αὐτόν· εἶδεν γὰρ τὸν μὲν κατάκριτον ἐν σκίμποδι τῷ τοῦ παπ πίου περιδεξίως, τὸν δὲ παππίαν ἐπ' ἐδάφους και μώμενον εὕρισκεν. Τὰς χεῖρας ἐπῆγε πρὸς τὸν Μιχαὴλ καὶ τὴν κεφαλὴν, μαθεῖν βουλόμενος εἰ ἄρα, ὅπερ τοῖς ἐν συμφορᾷ ἐπακολουθεῖ, ἀφροντίν τινα καὶ ἡδὺν ἡ ἐμμέριμνον ὕπνον καὶ κεκολασμένον καθεύδει. Ὡς δ' εὗρεν ἄνετον καὶ πάσης ἀπηλλαγ μένον μερίμνης (οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐπαφώμενος αὐτὸν διύπνισεν), μείζονα τὸν θυμὸν ἔθρεψε τοῖς ἀπ' ἐλπί δος τούτοις θεάμασι, [P. 24] καὶ δεινὸν ἀπῄει οὐκ αὐτῷ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ παππίᾳ ἐνσείων. Οὐκ ἔλαβε γοῦν ταῦτα τοῖς περὶ τὸν παππίαν, ἀλλά τις τῶν προκρίτων του Μιχαὴλ ἐκ τῶν φοινικών φρασά μενος υποδημάτων ἀπήγγειλε πάντα σαφῶς. Οἷς έκπαθεῖς γενόμενοι καὶ ἀμάχῳ δέει περιληφθέντες βουλὴν ἐξήρτυον αὐτοῖς τὴν σωτήριον. petu induiz recordatio. Quæ omnia congerens λετά τε τῷ δέει καὶ τὴν ψυχὴν ἐκυμαίνετο, τῷ ὕπνῳ metu concutiebatur, animoque fluctuans, omnem noctis semnum invisum habebat. Quamobrem profunda jam nocte, ejusmodi consilium iniens quod sagacem magis exploratorem quam imperatoria fulgentem dignitate deceret, perrupta portula qua ad papiam palebat iter (quippe qui manibus robustissimus erat) ad eum usque processit. Ut autem donum ingressus est, occurrit spectaculum quod illi haud vulgarem metun a stuporem injecit. Nam reum quidem in papiæ lectulo egregio cultu, ipsum vero papiam humi dormientem invenit. Tum manus Michaeli caputque ac aurein admovet, nosse volens num, quod solent anxii et in vitæ discrimen addueti, curis solutum suavemque, an vero sollicitum ac castigatum somnum duceret. Ubi autem solutumn nihilque sollicitum atque anxium alto demersum sopore offendit (nam nec contrectando somnum illi zeusseral), insperatis hisce spectaculis acrius incensa 38 ira discedit, non solum illi, sed et papiæ dirum exitium minitans. Nec ca res papiam latuit, eo quod quidam pro Michaelis lectulo excubantium, er colhuraia puniceis deprehenso imperatore, cuncta clare nuntiaverat. Quibus illi gravissime turbati metuque maximo conterriti, quod eis saluti foret, id vero deliberant. & 25. Jam primum lilucesechat, simulatque Michael adharere sibi animo sordes aliquas, quas per Theoctistum, quem et postea caniclii dignitate ornasil, religiosorum virorum cuipiam velit aperire. Permisit imperator, ejusque rei licentiam fecit. Aitque Michael Theocristo: Sane conjuratis denuntia εκπεία me imperatori iudicaturum, ni strenui quid molientes ab hac me morte ac earcere liberaveritis. His porro auditis confarati tale quid consilii struunt. Moris erat ut sacer clerus, non us modo intra palatium (quod exinde eaque occasione primum inductum est), sed quisque serum domi maneret, tumque ineunte tortia vigilia, ad churneam portam congregarentur, reddituri Domino Deo matutinas laudes. His conjurati sese conmiscentes, pugionibus subter axillas ocultatis, cum per tenebras ac sacerdotalibus amicti vestibus latuissent, una libere ingressi inque uno quodam obscuro loco subsilentes signum exspectabant. Ηymno itaque persoluto, cum imperator haud procul a cantoribus constitutus, 39 uti crebro solebat, illud moduli inceptassel, Sprerere sıınmi cuncta amore principis (erat enim ex indole canom voce, eaque divinis modulandis laudibus. jus ætatis cunctos mortales suaviore vincebat), confertim insiliunt, primoque impetu ac aggres sione in cleri præfecto decepti sunt, sive quod is corpore imperatori perquam similis erat, sive quod caput simili integumenta obduxerat: cum enim per hiemis aspera ingens frigus rigeret, eodem ambo integumento illud tolerabant, acutissimo nimirum pileo caput contegentes. Sed is quidem pileo capli detracto, ostensa calvitie, facile salusem caplavit. Leo auten in allaris penetrale se ipse subducens irrito conatu praesidiuin quærit. Tueri κε'. Εως ἄρτι ὑπέλαμπεν, καὶ σκήψις γίνεται τῷ Μιχαήλ, ψυχικάς τινας κηλίδας επαγομένῳ, διὰ Θεοκτίστου, ὃν καὶ μετὰ ταῦτα τῷ τοῦ κανικλείου τε τίμηκεν ἀξιώματι, ταύτας βούλεσθαί τινι προσαναθέσθαι τῶν θεοφιλῶν. Ἐπετέτραπτο γοῦν καὶ συγκςχώρητο ταῦτα παρὰ βασιλέως. Καὶ ὄγε δή φησιν τῷ Θεοκτίστῳ Τοῖς ἡμῖν κεκοινωνηκόσι τῆς πράξεως πάντα ἀντιπεῖν διαπείλει τῷ βασιλεῖ, εἰ μή τι γένηται παρ' ὑμῶν γενναῖον, τούτου με διασώ τον τοῦ θανάτου καὶ τῆς εἰρητῆς. Καὶ οι συν ωμόται, ὡς ταῦτα διήκουσαν, βουλὴν τοιαύτην συρ βάπτουσιν· Εθος ἦν τῷ κλήρῳ τῷ ἱερῷ οὐχ ὡς νῦν ἔνδον τοῖς βασιλείοις, ἔκτοτε λαβὼν τὴν ἀρχὴν, προσ μένειν διὰ νυκτός, ἀλλὰ τοῖς σφῶν οἶκοις, ἄρτι δὲ τρίτης ἀρχομένης φυλακῆς κατὰ τὴν ἐλεφαντίνην συναγείρεσθαι, δοξολογίαν ἀποδώσοντας Κυρίῳ τῷ Θεῷ τὴν ἑωθινήν. Τούτοις οἱ συνωμόται ὑπὸ μάλης φέροντες εγχειρίδια εγκαταμιχθέντες, ἅτε δὴ καὶ κνέφᾳ καὶ ταῖς ἱερατικαῖς λαθόντες στολαῖς, συνειστ ᾔεσαν ἀφειδώς, ἔν τινι σκοτεινῷ λοχήσαντες τόπῳ, τὸ σύνθημα προσδεχόμενο:. Ως δ' ὁ ὕμνος διαπεραίνετο καὶ ὁ βασιλεὺς αὐτοῦ που πλησίον ἦν το ᾅδουσιν, προεξάρχων πολλάκις τοῦτο δὲ τὸ φίλον αὐτῷ τὸ, Παντάνακτος ἐξεφαύλισαν πόθω, (ἦν γὰρ φύσει τε εύφωνος καὶ ἐν ταῖς μελωδίαις, τῶν κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἀνθρώπων ἡδύτατος), τότε δὴ εἰσπη - δήσαντες ἀθρόως ἐκ μὲν τῆς πρώτης ἡμάρτανον προσβολής, πρὸς τὸν τοῦ κλήρου ἔπαρχον. ἀποπλανηθέντες, εἴτε δή τινι εμφερείᾳ καὶ σώματος ὁμοιό τητι, εἴτε κατὰ τὴν κεφαλὴν ὁμοία περιβολῇ· κρυ μώδους γὰρ οὔσης καὶ χειμερίου τῆς ὥρας ἐνὶ περιβλήματι ἀμφότεροι διεκαρτέρουν, πίλῳ τὴν κεφαλὴν ὀξυτάτῳ περικαλύπτοντες. Αλλ' ὁ μὲν τοῦ κλήρου καθηγεμὼν τὸν κίνδυνον ἀπεώσατο αὐτίκα

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. Τὰρ γυμνώσας τὴν κεφαλὴν τῷ φαλακρώματι τὴν se illo tamen conapatur: quapropter thuribali caσωτηρίαν ἐθήρασεν), ὁ Λέων δὲ τοῖς ἀδύτοις ἐπισυ ρεὶς οὐ σώζεται, ἀλλ' ἀμύνασθαι διεσπούδαζεν. "Οθεν τὴν τοῦ θυμιατηρίου σειράν διαρπάσας ή κατά τι νας θεῖον σταυρόν, τοῖς ἐπερχομένοις ἀντιπαρατάττεσθαι ἐβούλετο. Ἀλλ᾿ οὗτοι πολλοὶ καὶ οὐ καθ᾽ εἰς ἐπιδραμόντες κατετίτρωσκον, καὶ ὡς ἀμυνόμενον καὶ τῇ τοῦ σταυροῦ ὕλῃ τὰς τῶν ξιφῶν ὁρμᾶς ἀποπέμποντα. Αλλ' ἔκαμεν πάντοθεν ὡς [P. 25] θηρίον βαλλόμενος, ὅτε δὴ καὶ ἀπογνοὺς ὅρκῳ τῆς ἐνοι κούσης χάριτος ἐν τῷ ναῷ τινα εὐμεγέθη καὶ γιγαντεῖον ἐπιφέροντα ὁρῶν τὴν πληγὴν ἐδυσώπει καὶ ἐξελιπάρει τρανῶς τῆς· ἐκ τῶν Κραβωνιτών ο της ώρματο γενεάς. Ἀλλ᾽ ἔγε, Οὐχ όρκων, εἰπὼν, ἀλλὰ φόνων καιρός, ἔτι τε κατὰ τῆς θείας ὁμόσας χάριτος, παίει διανταίαν κατὰ χειρός οὕτω δὴ ἀν δρικῶς ὡς οὐ μόνον τῆς κλειδὸς ἀπαῤῥάξαι ταύτην δεινῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ κέρας τοῦ σταυροῦ κοπτόμενον μέχρι πολλοῦ προελθεῖν. Συναποτέμνει δέ τις αὐτοῦ καὶ τὴν κεφαλὴν, ὅλμου δίκην τὸ σῶμα καταλιπών. tena vel (ut alli perhibent) divina cruce arrepta invasorum impetum propulsare studebat. Verum ii non singuli, sed facto cuneo irruentes vuluera infligebant, cum sic quoque ille sese ulcisceretur crucisque materia gladiorum ictus depelleret. Tandem vero bestiæ in morem andequaque petitus fatiscit; quando et desperata salute unum quempiam procera statura, nec giganti absimilem, ictum inferentem videns, per gratiam in templo babitantem adjuravit palauique obtestatus est ut parceret. Εt is Crambonitarum stirpe oriundus. Ad quem ille, Non sacramentorum istud, inquit, sed cedium lenipus est; ac insuper per divinam ipse gratiam jurans manuın ejus adverso vuluere percussit, tanta vi ut non solum a clavicula eam penitus amputaverit, sed et crucis cornu dissectum 40 procul dissilierit. Simul quoque alius quispiam ejus abscisso capite truncum corpus reliquit. 26. Hunc vitæ finem sortitus Leo, meuse Decernbri, hora noctis decimna, cum anuos septem, lenses quinque, imperium rexisset. Crudelitati, si quis alius decessorum, prætereaque impietati operam dedit, qua utraque labe diligentiam in procuranda re publica bellicamque fortitudinem obscuravit. Aiunt et vocem quamdam statim coelitus erupisse, quæ lætum de ejus exitio nuntium in vulgi aures perferret; ac navicularios quosdam eo audito, observatoque temporis ac noctis articulo, rimamle κς'. Τοιούτῳ μὲν τέλει βίου ὁ Λέων ἐχρήσατο κατά τὸν Δεκέμβριον μῆνα (ὥρα δὲ ἦν δεκάτη τῆς νυχτός), βασιλεύσας ἔτεσιν ἑπτὰ πρὸς πέντε μησὶν, ὠμότητα μὲν ἐξασκήσας, πρὸς δὲ καὶ ἀσέβειαν, εἴπερ τις τῶν πρὸ αὐτοῦ· καὶ τούτοις τήν τε προσοῦσαν αὐτῷ πρὸς τὰ κοινὰ ἐπιμέλειαν καὶ τὴν ἐν ταῖς χερσὶν ἰσχὺν καὶ ἀνδρείαν κατῄσχυνεν. Λέγεται δὲ καί τινα φωνὴν οὐρανόθεν αὐθωρὸν ῥαγῆναι, τὴν αὐτοῦ κατάλυσιν εὐαγγελιζομένην πολλοῖς· ἧς καί τινες ἀκηκοότες ναυτίλος, τὸν καιρόν τε καὶ τὴν νύχτα απογραψά- postea veram eam esse noctem comperisse. μενοι, ἐκ τῆς ὕστερον Ερεύνης ταύτην εὗρον οὖσαν ἀληθινήν. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΕΞ ΑΜΟΡΙΟΥ. LIBER II. MICHAELIS AMORIENSIS IMPERIUM. [ 96] α'. Ανηρηκότες δὲ τὴν Λέοντα οἱ περὶ τὸν Μιχαήλ, ὡς ἐν τῷ πρὸ τούτου ἡμῖν δεδήλωται συντάγματι, τὸ τούτου νεκρὸν σύροντες ἀνηλεώς τε καὶ ἀφειδώς διὰ τῶν Σκύλων εἰς τὸν ἱππόδρομον ἐξήγαγον, μή τινα φόβον έχοντες ήδη διὰ τὸ πλήρη εἶναι τῶν ἐπιβούλων καὶ συνωμοτῶν τὴν βασίλειον αὐλήν. Συνεξέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὴν αὐτοῦ γα μετὴν σὺν τέτταρσι τέκνοις αὐτῶν, Συμβατίῳ τῷ κατὰ στέψιμον μετονομασθέντι Κωνσταντίνῳ, Βατι λείφ τε καὶ Γρηγορία ἅμα Θεοδοσίῳ· οἷς καὶ ἀκα είῳ ἐνθέντες προς την Πρώτην νῆσιν ἀπήγαγον, ἔνθα καὶ τῶν παίδων ευνουχισθέντων τὸν Θεοδόσιον συνέβη δυστυχήσει περὶ τὴν ζωὴν καὶ τῆς τοῦ τώματος ταφῆς, τῷ ἰδίῳ κεκοινωνηκέναι πατρί. 4. llac Michaelis fautores, uti a nobis superiori libro explicatum est, expleta carnificina, defuncti cadaver erudeliter effrenique licentia trabentes per Scyla ad circum eduxerunt, nullo jam metu deterriti, quod 41 omnis regia conjuratis, iisque qui Leonis vitae insidiati essent, foret conferta. Una quoque illias uxorem ejiciunt cum quatuor liberis, Symbatio, cui per inaugurationis solemnia inditum Constantini nomen, Basilioque et Gregorio, necnon Theodosio. Hos omnes femibo impositos in Proten insulam duxerunt. Ibi exsecti cum essent, Theodosium mori contigit, cujus defuncti corpus una cuin paterno cadavere conditum fuit.

2. Michael autem e Papiæ custodia eductus, adhuc pedies ferro vinctus cum esset (quod scilicet clavis, quæ apud Leonem servabatur, ut magis vincto caveret, necdum inventa erat), in regio throno consedit omniumque qui tum in palatio aderant vocibus imperator salutatus est ac adoratus. Jam vero circiter meridiem fama ubique sparsa, cum vix malleo compedes diflissi essent; illotis manibus, nullo Dei metu in animum assumpto, nec ullo alio defunctas honești officio, ad divinum magnumque templum processit, id satagens ut ex patriarchæ manu coronam consequeretur totiusque populi volis ac vocibus imperator salutaretur, corum duntaxat præsidio munitus valloque septus, qui una secum necis socii ac conjurati fuissent. Ceterum amboruin quis merito inauspicatam hic miretur mensem, Leonis, " quod sic nullum ex tot assentatoribus amicisque tunc auxilium opemque ferentem babuerit, cum omnes serpentum inore in suas se latebras ac foramina abdidissent, Michaelis vero interritum adversus onnes cruentumque auimun, cum non 52 vclut carnifex (quod enim evenerat, divinæ providentiæ cuncta gubernamtis exstiterat), sed tanquam victor coronatus per plateam transiret, cum magis erubescendum lagendumque foret, non quod juste, digoun qui effunderetur, sanguinem effudisset (quanquam ne hoe quidem in iis habendum quæ laudemn merentur), sed quod non in cædium loco, sed in divino mundoque, et in quo Domini duntaxat expiationem quotidie funditur. β. Ὁ δὲ Μιχαὴλ τῆς ἐκ τοῦ παππίου φρουράς ανενεχθείς, ἔτι τους πόδας σιδήρω δεδεμένους έχων διὰ τὸ τὴν κλεῖν παρὰ τοῦ Λέοντος φυλαττομένην ἀσφαλείας ἕνεκεν τέως εἶναι ἀφανῆ, ἐπὶ τὸν βασί λειον εκάθισεν θρόνον, [Ρ. 27] καὶ παρὰ πάντων τῶν τέως ὄντων ἐν τῷ παλατίῳ προσεκυνήθη αὐτοκράτωρ ἀναγορευθείς. Ηδη δὲ μεσούσης ἡμέρας τῆς φήμης πανταχοῦ διαδραμούσης, τῶν δεσμῶν σφύρα θλασθέντων μόλις, οὐ χεῖρας απονιψάμενος, οὐ τὸν θεῖον φόβον κατὰ νοῦν εἰληφώς, οὐκ ἄλλο οὐδὲν τῶν δεόντων ποιήσας, πρὸς τὸν θεῖον καὶ μέγαν ναὸν προελήλυθεν τοῦ στέφους ἐκ τῆς πατριαρχικῆς χει ρὸς καὶ τῆς πανδήμου τυχεῖν ἐπιθυμῶν ἀναρρήσεως, ἐκείνους μόνους φραγμὸν καὶ περιχαράκωμα ἔχων τοὺς τοῦ φόνου μετεσχηκότας καὶ συνομωμοκότας αὐτῷ. Ενθα καί τις ἀμφοτέρων θαυμάσειεν τὸ και κόγνωμον, τοῦ μὲν ὅπως οὐδένα εἶχε τῶν τηλικού των κολάκων καὶ φιλούντων τότε δὴ βοηθὸν, πάν των ὥσπερ ερπετῶν εἰς καταδύσεις χωρησάντων, τοῦ δευτέρου δὲ τὸ πρὸς πάντας άφοβον καὶ αἱμοχα ρές, οἷς ὥσπερ τις ἀπὸ νίκης ἀθλοφόρος επανερχό μενος, ἀλλ᾽ οὐ δήμιος (τοῦτο γὰρ ὑπὸ τῆς τὰ πάντα διοικούσης Προνοίας ἐγένετο) κατὰ τὴν πλατείαν διήρχετο δέον ἐγκαλύπτεσθαι καὶ θρηνεῖν, οὐκ ἐφ᾽ οἷς ἄξιον αἷμα δικαίως ἐξέχεεν (καί τοί γε οὐδὲ τοῦτο τῶν ἐπαινετῶν), ἀλλ' ἐφ᾽ οἷς οὐκ ἐν ἀξίῳ τόπῳ, θείῳ δὲ καὶ καθαρῷ, καὶ μόνον ἔνθα τὸ Δεσποτικὸν καθ' ἡμέραν ἐκχέεται, τῶν ἡμετέρων λύτρον ἁμαρτιῶν. sanguis ad nostrorum delictorum scelerumque 5. Verum ad ejus patriam recurrat narratio, γ'. Αλλ' επὶ τὴν θρεψαμένην τοῦτον ἡ ἱστορία eum medium assumens, cujus se res exsequi profitetur. Tulit hunc Phrygiæ superioris civitas, dicta Amorium. In ea Judæorum eorumque quos Athinganos vocant frequens semper multitudo consedit. Se‹ et alia quædam hæresis, ex aliorum cum aliis societate jugique consuetudine, nova prorsus exque novis et inauditis decretis conflata emersit, cujus ipse quoque Michael accepta a majoribus superstitione particeps fuit. Secta hæc divinum quidem lavaerum ut salutare et a suis explorato agnitum probatumque, eos qui initientur, percipere sinit: in reliquo autem omnia, præter unam circumcisionem, ex legis Mosaicæ ritu servat. Quisquis bac secta est initiatus, præceptorem ac velut præfectum Hebræum quemdam sive Hebræam divini prorsus expertem baptismatis domi habet, cui non solum ea quæ ad animum ac salutem spectant,sed et rei familiaris administrationem conunillat domuique ac substantiæ eum præficiat. 43 [lac a puero Michael institutus ejusque primum documentis imbutus, ne sic quidem quæ primo insederat opinionem puram retinuit, sed velut pravæ religionis nothæque colluvies, tum eam ipsam paulo post adulteravit, tum Christianam ac Judaicam spuriis alits adjunctis polluit. Hactenus quidem illanı sequebatur inque virilem provehebat atatem, agreκι απαγγέλλουσα σ' αὐτοῖς 7 ἀγέσθω, καὶ μέσον αὐτὸν λαμβανέτω τὰ αὐτοῦ ἐπαγ· γέλλουσα 4. "Ηνεγκε μὲν οὖν αὐτὸν ἡ κατὰ τὴν ἄνω Φρυγίαν πόλις Αμόριον οὕτω καλουμένη, ἐν ᾗ καὶ Ἰουδαίων καί τινων 'Αθιγγάνων πλῆθος ἀεί πως ἐγκατοικίζεται· καί τις δὲ αἵρεσις ἐκ τῆς ἀλλήλων κοινωνίας καὶ διηνεκούς ὁμιλίας καινὸν ἔχουσα τρότον καὶ δόγματα επιφύεται, ἧς καὶ αὐτὸς μετέσχεν ἐκ πατέρων διαδεξάμενος. Αύτη δὲ τοῦ μὲν θείου λουτροῦ ὡς σωτηριώδους ὄντος καὶ παρ' αὐτοὺς διωμολογημένου τους τελουμένους μεταλαγχάνει ἀνίησι, τἆλλα δὲ πάντα σώζει φυλάττουσα κατὰ νόμον τὸν Μωσαϊκὸν, πλὴν τῆς περιτομής. Διδάσκαλον δὲ καὶ οἷον ἔξαρχον ὁ ταύτῃ μεμυσταγωγη μένος Ἑβραῖόν τινα ή Εβραΐδα κέκτηται, τοῦ θείου τελέως βαπτίσματος ἀπεχόμενον, κατὰ τὴν ἑαυτοῦ οἶκον, ᾧ καὶ τὰ ἑαυτοῦ οὐ μόνον τὰ ψυχικά, ἀλλὰ δε καὶ τὰς κατ' οἶκον οἰκονομίας εμπιστεύει, καὶ ὑπὸ χεῖρα δίδωσι [P. 28] τὴν αὐτοῦ. Ταύτης οὖν ἐκ παιδὸς μετασχὼν καὶ ᾖ τὴν ψυχὴν προκαταληφθεὶς οὐκ εἶχεν οὐδ᾽ οὕτως τὸ τῆς προλήψεως καθαρόν, ἀλλ' οἷόν τις ἀπιστίας σύνοδος γεγονώς ὁμοῦ τε ταύτην οὐ πόρρω γενόμενος παρεχάραξεν καὶ τὴν Χριστιανῶν παρενόθευσεν καὶ τὴν Ἰουδαϊκὴν ἐκιβδήλευ σεν. Τέως μὲν οὖν εἴχετο αὐτῆς, καὶ τὴν εἰς ἄνε δρας τελοῦσαν ἡλικίαν ανήγετο, ἀγροικίαν καὶ ἀμαθίαν ὥσπερ τινὰς ἔλικας ἄμπελος συναντούσας ἔχων

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. los una surgentes habens. Quinimo quorum disciplina hæreret ac quos pueritia institutores haberet, corum congrua moribus studia condiscens grandescebat, quibus haud raro, etsi jam imperii nactus infulas, magis sibi placere ac gloriari videbatur quam ipso diademate. Eam autem qua rationem excolit scientiam et eruditionem, seu litteras quibus evertenda essent illius problemata, ac quibus suaderi licebat atque doceri hand sequendam suam illam hæresim ac superstitionem, tum est aspernatus, tum ex sno dolose animo ablegavit. Quanquam ei licebat tum sua colere tum nostra poterat adversum tantum sapientissimorum viroαὐτῷ· μᾶλλον δὲ ὑπὸ τούτων ἐχόμενος καὶ παιδ- stes mores ac inscitiam hand secus ac vitis malleo - αγωγούμενος κατάλληλα προσῄει μαθήματα διδα σκόμενος, οἷς πολλάκις τὴν βασίλειον δεξραγμένος ἀρχὴν ἐφαίνετο σεμνυνόμενός τε καὶ καλλωπιζόμενος ἢ τῷ ἑαυτοῦ διαδήματι. Τὴν λογικὴν δὲ παντάπασιν, ὡς τὰ παρ' ἑαυτοῦ προβαλλόμενα ἀνατρέπουσαν καὶ πείθειν δυναμένην τε καὶ μεταδιδάσκειν τοῦ μὴ τῆς αἱρέσεως αὐτοῦ καὶ θρησκείας ὀπίσω πορεύεσθαι, ἡτίμαζε τε καὶ ἀπεβάλλετο τῆς ἑαυτοῦ ἐπιβούλως ψυχῆς. Καί τοί γε ἦν αὐτῷ δυνατὸν τὰ ἑαυτοῦ τε σέβεσθαι καὶ τὰ ἡμέτερα μὴ ἀτιμοῦν, ὅταν μὴ πρὸς τοσοῦτον χορὸν τῶν ἐπὶ σοφίᾳ διαλαμψάντων χρόνῳ καὶ ἀριθμῷ κεκρατηκότα ἀνθαμιλλάσθαι ἠδύνατο. non aspernari,. quando nec certamini par videri rum, slate ac numero longe praestantem, chorum. δ. Πλὴν ἐτίμα τὰ ἑαυτοῦ. Τὰ δὲ ἦν συῶν μὲν τῶν ἀρτιτόκων προλέγειν ὅσοι τε έσονται εὐτραφεῖς καὶ σωμάτων μεγέθους οὐκ ἀμοιρήσουσι, καὶ ὅσοι τοῖς ἐναντίοις περισχεθήσονται, καὶ ἵππων μὲν ἐγγὺς ἐσ. τάναι τῶν λακτιζόντων εἰδέναι, ὄνους δὲ λακτίζοντας ὡς πορρωτάτω ἀποτρέπεσθαι “εὐφυῶς, ἡμιόνων τε κριτής ἄριστος εἶναι, καὶ τούτων ὅσοι μὲν πρὸς φόρτον αρμόδιοι τε καὶ ἐπιτήδειοι, ὅσοι δὲ τοὺς ἐπιβάτας εὐφόρως, ἀλλὰ μή τινι πτοίᾳ περιδεείς γινόμενοι, φέρουσιν ει. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοὺς ἵππους μόναις ὀφθαλμῶν διακρίνειν βολαῖς, ὅσαι τε πρὸς δρόμον εὔτονοί τε καὶ τάχισται πεφύκασιν καὶ ὅσοι πρὸς πόλεμον τὸ καρτερικών διασώζουσιν, προβάτων τε καὶ βοῶν τὴν εὐτοκίαν, καὶ τὴν τοῦ γάλακτος ὅσαι τὴν δαψίλειαν ἐκ φύσεως ἔλαχον, καὶ ὡς σιγώντων, τὸ δὴ μείζον, τῆς τε μητρὸς καὶ τῶν ἀρτιγενῶν γεννημάτων, εἰδέναι διακρίνειν ποῖον ὁποίας ἐστὶν ἴδιον. Καὶ τὰ μὲν τῆς πρώτης ηλικίας, εἰπεῖν δὲ καὶ τῆς τελευταίας, ταῦτα δὴ τὰ μαθήματά τε καὶ σε μνολογήματα. 4. Enimvero sua illa colebat plurisque faciebat. Εjus vero fere generis ermt, nempe suum recens natarum vaticinari ac conjicere quæ pingues plenaque ac adulta corporis mole, quæve contra exiJes ac macilentæ essent futuræ; prope equos calcitrones scire stare, asinos vero calce petentes quam procul scite ingeniosoque propellere; acri judicio 4. de mulis censere, inque illis discernere qui oneribus convehendis idonei, qui sessori ap. tiores leniorique indole ipsum nullo excutiant consternati pavore; sed et equos ex primo ipso oculorum conjectu dignoscere, qui ad cursum robusti atque celeres, quique in præliis fortes ac laboris patientes perstituri essent. Ores quoque et boves quænam fecundæ ac quæ ex indole lactis large copiam naclæ. Scire denique, tametsi nullum balatum mugitumve tam matres quam recens nati fetus ediderint, quæ cujusque proles exsistant. Hæc ejus primæ ætatis (sed et extreme dicam) studia ac honestamenta. ε'. Ὡς δ' ήδη ήκμαζε τὸν πένητα βίον διαθλών τε καὶ καρτερῶν, ἔσπευδε δὲ τοῦτον πάσῃ ἀποτρίψασθαι μηχανή, καί ποτε τῷ ἑαυτοῦ παρέστη δὴ στρατο ηγῷ. [P. 49] ἑαυτόντε ὑποφαίνων καὶ τῇ τῆς γλώττης τραυλότητι τὸν ἄρχοντα ἐκκαλούμενος, τῶν ᾿Αθιγγάνων τις γνωστός τε καὶ οἰκεῖος τῷ στρατηγῷ ὢν αὐτόν τε τοῦτον Μιχαήλ καί τινα ἕτερον περιβοήτους ἔσεσθαι μετ' οὐ πολὺ διηγόρευε καὶ βασιλείας αὐτῆς ἐπιτυχεῖν οὐχεῖς μακράν. Τούτοις τὴν ψυχὴν ὁ στρατ ηγὸς ἐκθερμανθείς, καὶ τὸ μέλλον ὥσπερ κατατρυ- η γῶν, οὐκ ἔγνω βραδύτητι τὸν καιρὸν ἀπώσασθαι, οὗ πάλιν τυχεῖν οὐκ εὐπετὶς οὐδὲ ῥᾴδιον. Τράπεζα γοῦν παραχρήμα, καὶ τοὺς ἄλλους πάντας καταλιπών τούτους δὴ τοὺς ἄνδρας εἰς ἐστίασιν συγκαλεί. Ως δὲ τοῦ πότου ἀκμάζοντος καὶ τὰς θυγατέρας άγων ἐδίδου ὁ στρατηγὸς καὶ νυμφίους καθωμολόγει, τῷ ξένῳ μὲν καὶ παραδόξῳ τοῦ πράγματος ἐν ἑκατάσει τούτους τὸ πρῶτον ἐποίει καὶ δίχα φωνῆς, ἀποδεχομένους δὲ όμως μετὰ ταῦτα καὶ συγκατατιθεμέ. νους καὶ θεὸν τάχα, οὐκ ἄνθρωπον, ὁμολογοῦντας αὐτόν. 5. Cum autem pauperem tolerando vitam adolescentiæ jam annos prope excessisset, omnique demum arte atque opera eam a se amoliri studeret, ac quandoque suum ille ducem adiisset, tumque se illi subverecunde ostenderet, tum vero, qua erat balbutienti ac præpedita voce, eumdem con pellaret, Allinganus quidam duci notus ac familiaris lunc ipsum Michaelem aliumque quemdam brevi post clarissimos fore prædixit, ac Michaelem non in longum tempus imperio esse potiturum. Eo vaticinio incensus animo prætor, ac velut futurum jam coram legeret ac decerperet, occasionem quam semel lapsam haud facile rursus assequi possis, in longiores moras nullatenus ablegandam putavit. Statim ergo expeditur mensa, cunctisque aliis neglectis hos ambos in convivium adhibet. Tum vero incalescente 45 mero dux adductas filias eis in sponsas tradit sibique generos facit. Ac primum quidem rei novitate inauditaque benevolentia in stuporem agit, ita ut vos ipsa illos deficeret: postea tamen et ipsi probant ac assentiuntur, deum forte rati, non hominem, qui sic demereretur. τὰ ἐπιτρέπεσθαι P. cf. 4 26 extr. " φέρουσιν] Cedrenus εκτραχηλίζοιεν.

5. Εἶναι μὲν οὖν τέχνῃ τῇ μαντικῇ πολλὰ τὰ ὑποκείμενα, ὀρνίθων σε πτήσεις ὀνείρων τε ἀγέλας καὶ παντοίων σωμάτων διεντόμων θέας, ἵνα μὴ πολλοῖς ὀλίγος φιλονεικώ, οὐκ ἐπὶ πολὺ διοίσομαι. Εἶναι δ καθαρὰν καὶ δαιμόνων τινῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας, πόρρω Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον σπουδαζόντων βαλεῖν, οὔτ' αὐτὸς είποιμι οὔτ᾽ ἄλλος, οἶμαι, τῶν φρονούντων εὔ, ἐπεὶ καὶ τοὺς οὐκ εἰλικρινή τινα βίον διώκοντας καὶ κα θαρόν, τοὺς ἀσπούδαστον δὲ καὶ ἀνελεύθερον, τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν ταύτης λαβεῖν ἀκηκόαμεν. Τί μοι τοῦτο τὸ παρὸν ἐζήτησαι; Ινα μή τις ἐπιπνοίᾳ θεία τοὺς περὶ ταῦτα ἀσχολουμένους νομίζῃ τι τοιοῦτον διασαφεῖν, καὶ αἴτιον ποιῇ τὸν Θεὸν τῆς ἀδίκου γνώ μης αὐτῶν, ταυτὸ δ᾽ εἰπεῖν καὶ ἀρχῆς, μηδὲ τοὺς ἐπιδιδόντας τούτοις ἑαυτοὺς ἔχειν νοῦν οἰηθῇ, ἅτε καὶ πολλῶν καθ' ἡμέραν ἀποτυγχανόντων καὶ αἰτίων γινομένων τῆς ἀπωλείας αὐτῶν. ᾿Αλλὰ τὸν ἀρχέκακον ὄφιν καταιτιῷτο, ὡς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐμπερι πατῶν καὶ ὄργανα καταλαμβάνων ἁρμόδια οὐκ ἐν τῷδε μόνῳ ἢ τῷδε τῷ ἀνθρώπῳ τὰ περὶ τῆς βασι λείας σπέρματα καταβάλλει, ἀλλ᾽ ἐν πολλοῖς, καὶ τούτους ἀναπείθων τε καὶ κινῶν ἐπιβάλλειν μὲν πείθει καὶ δήμους ἀνατρέπειν καὶ ἐμφυλίους μάχας έρω γάζεσθαι, κατὰ τὴν εἰκόνα τοῦ λίθους πολλάκις ἐπ αφιέντος τισί τυφλοῦ· πολλοὺς γὰρ βάλλων τάχα [P. 50] καὶ μὴ ὁρῶν ὀψὲ καὶ μόλις τοῦ βαλλομένου καταστοχάζοιτο. Ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν παρὰ θεωρίαν, ἵνα μὴ τῷ Θείῳ ἀναφέροι τις τὰς τοιαύτας τῶν πρά ξεων μηδὲ δὴ τὰς πονηροτέρας ἀρχὰς, ἐκείνῃ δὲ τῇ Γραφική βοηθούμενος μαρτυρία, τῇ, Βαυτοῖς ἐβασί λευσαι, λεγούσῃ, ἀλλ' οὐ δι' ἐμοῦ. dicitur: Ex semetipsis regnaverunt, sed non per 6. Subjici quidem multa arti divinandi, avium volatos, graum agmina, omnis generis corporum extispicia et dissectiones, ne unus ipse ac exiguus adversus multos contentiosius agam, haud multum abauerim. Sic autem exerceri ut munda sit nibilque per eam dæmonibus obsequii præstetur, qui procul a Deo hominen abigere studeant, nec ego dixerim, nec eorum putem aliquis qui recte sentiaut, cum et eos qui haud sincerum purumque vitæ genus consectentur, sed illaudabile ac illiberale, ejus perfecte adeptos scientiam audiverimus. Quorsum haec a me modo mota quæstio est? Nempe ne quis homines illis studiis deditos ejusmodi aliquid divino afflatu loqui existimet, aut Deum pravæ eorum voluntatis faciat auctorem, vel, quod idem sit, etiam imperii; neque hos qui se istis dediderint viros frugi ac prudentes credat, cum multos quotidie exitus fallat, sibique inde ipsi interitum consciscant: sed culpam omnem in malorum auctorem serpentein conferat, qui orbem perambulans sibique idonea nactus organa non in uno duntaxat aut altero homine imperii ac tyrannidis jacit semina, sed in multis; hosque subornans et instigans, ut adoriantur populosque evertant ac bella civilia condent, 46 illis auctor exsistit, haud fere aliter ac eacus, qui sape lapides mittat: plures enim petendo forte contingat ut et non videns, ipsum quem animo me - ditatur, tandem aliquando assequatur ac feriat. Hæc itaque nobis extra historiæ filum, ne quis actus ejusmodi in ipsum Numen referat, aut sane scelerum ipsa magnitudine illustriora imperia ei tribuat, illa præsertim fultus auctoritate, qua mec. 7. Michael ergo hanc vatis illius Athingani vocem tanquam divinum oraculum auribus hauriens, ac rursus scro tandem Philomeliensis monachi, quam superius retuli, prædictionem recolens, majori audacia impudentiaque Leonis cædem imple vit; rarsumque perpetrato facinore citius quam pro honesti rectique ratione ad divinum templum, pari Hidem procacia audaciaque, processit, male 80 erga eum qui prior beneficio demeruerat (Bardanium scilicet) gerens, pejusque ei qui beneficii secundas in eum partes impleverat (id est Lenui, qui et ejus filium e sacro baptismate adoptaverat) hominum ingratissimus vices reddens. Caterum pore tionem quamdam ex publicatis Leonis bunis subducit, quam illius liberis matrique ac uxori utendam decernit; quosdam quoque illius servos, etsi non omnes, eis in obsequium donavit. Ac matri quidem atque uxori jussum ut in monasterio, quod Dominorum vocant, libere suique juris agerent: liberis autem masculis, uti dictum est, præceptum & ut Proten insulam tenerent. Quo etiam loco Constantinus, qui mutato nomine Basilius dictus fuerat, cum excisis virilibus vocis usum amisisset, ejus impedimento solvi a Deo votis exorabat linguamque € Ose. viii, 4. ζ'. Ταύτην οὖν τὴν τοῦ ᾿Αθιγγανου μάντεως φωνὴν ὡς θείαν τινὰ πρόῤῥησιν ὁ Μιχαὴλ ἐνηχηθείς, καὶ αὖθις ἐψέ ποτε τὴν κατὰ τὸ Φιλομήλιον, ως μοι πρό τερον εἴρηται, τὸν τοῦ Λέοντος φόνον θρασύτερόν πως μεταχειρισάμενος ἐξεπλήρωσεν, έκτοτε μελέτην τοῦτο διηνεκή σχὼν, καὶ αὖθις τὴν εἰς τὸν θεῖον ναὸν θάττον ἢ ἔδει θαῤῥούντως ἐξειργάσατο πρόοδον, και κὸς μὲν περὶ τὸν πρῶτον εὐεργέτην φανείς, ἐκεῖνον δὴ τὴν εἰρημένον Βαρδάνιον, κακίων δὲ περὶ τὸν δεύτερον Λέοντα, ὅσον καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος υἱοθετησάμενος ἦν. Πλὴν ἀπόμοι - ράν τινα ποιεῖται καὶ πρὸς ἀπόλαυσιν χορηγεῖσθαι πράττει τοῖς τοῦ Λέοντος παισὶν ἅμα τῇ τούτου μητρί τε καὶ γαμετῇ ἐκ τῶν ἐκκομισθέντων κτημάτων αὐτοῦ, καὶ τινας τῶν ἑαυτοῦ παίδων πρὸς ὑπηρεσίαν, εἰ καὶ μὴ πάντας, αὐτοῖς ἐδωρήσατο, τῇ μητρὶ μὲν καὶ γαμετῇ εἰς τὴν μονὴν τὴν οὕτω λεγομένην τῶν Δεσποτῶν ἐν ἀσφαλείᾳ ζήν κελεύσας αὐθεντικῶς, τοὺς ἄῤῥενας δὲ τῶν παίδων ἐν τῇ Πρώτη νήσῳ, ὡς είρηται, ἔνθα καὶ Κωνσταντίνος ὁ μετονομασθείς αφωνία πως συσχεθεὶς μετὰ τὸ τὰ γόνιμα τῶν μορίων ἀφαιρεθῆναι ἐδέετο μὲν τοῦ Θεοῦ τὴν ἑαυτοῦ λυθῆναι φωνὴν καὶ τὴν γλῶτταν αὖθις τὸ εὔηχον ἀπολαβεῖν, ἐδέετο δὲ καὶ τοῦ ἐν θεολογίᾳ διαλάμ. Βασίλε

Ι.ΙΒ. ΙΙ. MICHAEL AMORIENSIS. ψαντος Γρηγορίου, ἐκεῖσε που ανεστηλωμένου τυγ- rursus sonoram restitui; quin et Gregorium Thec χάνοντος. Εἶξε γοῦν ὁ ἅγιος, καὶ τῆς αὐτοῦ δεήσεως κατὰ τὴν τῶν φώτων πανήγυριν ἐπακήκοεν. Ορα γὰρ τὸν θεῖον ἐκεῖνον χαρακτῆρα κατὰ τὸν ὄρθρον τούτῳ διαλεγόμενον καὶ Τὸν κηρὸν, οὕτω δὴ λέγοντα, λαβὼν ἀνάγνωθι. Ὁ δὲ πιστεύων τοῖς λεγομένοις εἰσελθὼν ἀνέγνω λαμπρᾷ καὶ καθαρῇ τῇ φωνῇ τὸ, Πάλιν Ἰησοῦς ὁ ἐμός. Έκτοτε γοῦν τὴν πατροπαράδοτον αὐτοῦ οὐ διέλιπε βδελυσσόμενος ἄνοιαν καὶ περὶ τὰς θείας εικόνας ἀγνωμοσύνην, μετετίθετο δὲ καὶ τοὺς τῶν ἁγίων χαρακτῆρας περιπτυσσόμενος οὐ διέλιπεν. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὀψὲ τοῦ καιροῦ καὶ πολύ περ ἐξ ὕστερον. η'. Ηδη δὲ καὶ τὴν αὐτοκράτορα τοῦ Μιχαὴλ ἐπανελομένου ἀρχὴν καὶ τὰ κατ' αὐτὴν ὡς ἐβούλετο διοικοῦντος, [Ρ. 31] ἐπιστολὴν ὁ μακαρίτης Νικηφόρος ἐκπέμπει, τὴν τῆς πίστεως παρακαλῶν ἀνάκλη σιν γενέσθαι καὶ πάλιν ἀπολαβεῖν τὸν ἀσπασμὸν τὰς θείας εικόνας. Ἀλλ᾽ οὔτε καινουργήσων, ἀπεκρίνετο ὁ Μιχαήλ, τῶν περὶ πίστεώς τι δογμάτων εξελήλυθα, ούτε μὴν τῶν ἤδη παραδοθέντων καὶ ἀνομολογηθέντων καταδρομήν τινα ἐργάσασθαι καὶ καθαίρεσιν. Εκαστος οὖν τὸ δοκοῦν αὐτῷ ποιείτω καὶ ἐφετόν, ἀμαθής πόνων καὶ άγευστος λύπης διατελών. Πλὴν οὐ μέχρι τέλους ταύτην ετήρησε τὴν προαίρεσιν ὁ μηδ' ἐξ ἀρχῆς ἀληθῆς Χριστιανός γεγονώς· ἀλλ' ὅσῳ τῆς βασιλείας ἐγένετο ἐγκρατής, τοσούτῳ κακοδαίμονι φύσει και ὠμοτάτῃ τὸν κατὰ Χριστιανῶν καὶ τῶν ὁμοφύλων ἀνεῤῥίπισε πόλεμον, νῦν μὲν τοὺς μοναχοὺς διαπτύων παντοίοις τε περιβάλλων δεινοῖς καὶ ποιναῖς ἐξευρί σκων ποινάς, νῦν δὲ τοὺς ἄλλους πιστούς παραπέμτων ταῖς φρουραῖς καὶ ὑπερορίους ποιῶν. Ἐντεῦθεν καὶ Μεθόδιον τὸν μετὰ βραχὺ τοῦ πατριαρχικού θρόνου ἀντιλαβόμενον καὶ Εὐθύμιον τὸν τηνικαῦτα Σάρέσων πρόεδρον, τῷ αὐτοῦ θελήματι μὴ ὑπείκοντας μηδὲ τὴν τῶν εἰκόνων εξαρνουμένους τιμήν, τῆς πόλ λεως ἐξωθεῖ, καὶ τὸν μὲν θεῖον Μεθόδιον φυλακή πα ραδίδωσι κατὰ τὴν νῆσον ᾿Ανδρέου τοῦ Ἀποστόλου, καθ᾽ ἣν ὁ ᾿Ακρίτας ἐγγειτονεῖ, τὸν δὲ μακαρίτην Εὐθύμιον διὰ Θεοφίλου τοῦ οἰκείου υἱοῦ θανάτῳ παραδίδωσι, βουνεύροις τυπτόμενον ἀφειδῶς. Οσῳ δὲ τὴν Χριστοῦ κληρονομίαν επίεζε καὶ οἷόν τις θήρ ἄγριος κατενέμετο, τοσούτῳ τοὺς Ἰουδαίους ἀνέτους φόρων καὶ ἐλευθέρους ἐδείκνυεν, ἀγαπωμένους καὶ στεργομένους αὐτῷ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων διαφερόντως. Καὶ ζωγράφοι μὲν τὰ καλὰ τῶν ζώων εἰς μίμησιν ἔχουσιν, οὗτος δὲ τὸν τοῦ Κοπρωνύμου βίον οἷόν τι προχάραγμα καὶ πρωτότυπον θεὶς ἀπομιμεῖσθαι εἰς ἄκρον ἐσπούδαζεν. Διὸ καὶ πρὸς τὴν ἀκρόπολιν ἐλαύκαὶ τῆς ἀσεβείας, ἄρτι μὲν Σάββατα νηστεύειν νομο θετῶν, ἄρτι δὲ κατὰ τῶν θείων προφητῶν τὴν γλῶσσαν ἐξακονῶν, ἀνάστασίν τε την μέλλουσαν καὶ τὰ ἐκεῖθεν ἀπιστῶν ἀγαθά. Διάβολόν τε ὅλως μὴ εἶναι διισχυρίζετο, ἅτε μηδ' ὑπὸ τοῦ Μωσέως τούτου παρ ραδεδομένου. Πορνείαν δὲ κατασπαζόμενος, καὶ τὸν ἐπὶ πάντων δεῖν ὀμνύναι μόνον Θεὸν νομοθετῶν, καὶ logum interpellabat, cujus imago quodam ibi loco erecta erat. Annuit sanctus, ac sancto luminum die supplicationem exaudit. Videt enim divinam illam imaginem dilaculo sese alloquentem, atque dicentem: Gereum accipe et lege. ille ut morem gereret, ingressus legit clara altaque voce ejus in eam diein orationis exordium, Rursus Jesus meus. Hinc itaque eoque miraculo, quam patre auctore impietatem acceperat inque sacras imagines improbam mentem, exsecrandi nullum deinceps finem fecit, inque sanam translatus mentem sanctorum penicillo ac coloribus expressas figuras vencratione amplecti non cessabat. Verum hæc sero tandem nec nisi post longum tempus ita evenerunt. 8. Cum jam itaque Michael imperio potitus esset suoque illud nutu moderaretur, scribit per epistolam beatus Nicephorus, rogans instaurari fdem, et ut denuo sacris imaginibus sua veneratio cultusque adhiberetur. Ad quem Michael: Non veni, inquit, ut in dogmatis ac fide aliquid innovarem, neque ut eorum quæ jam tradita sunt ac explorala quidpiam exagitarem ac everterem. Quisque igitur quod visum fuerit sibique arriserit, secure facial, nikil inde sibi laborum timens, nihil 48 quod molestiam faciat. Non tamen in finem usque hujus tenax propositi fuit, qui ne a principio quidem verus Christianus exstiterit: sed quanto magis compos imperii debat, tanto mala indole ac savissima adversus Christianos genusque suumn bellum acrius excitavit, modo quidem monachos despucus omnisque generis diris suppliciis torquens, aliasque ex aliis pœnas excogitans, modo alios fideles virosque religiosos in carcerem trudeus ac cxsilio relegans. Hinc quoque Methodium, qui brevi post patriarcha - len sedem adeptus est, Euthymiumque tunc tempo ris Sardensium antistitem, quod ejus voluntati morem non gererent nec ut sacrarum imaginum cultum negarent adduci se paterentur, urbe ejecit. Ac quidem sanctum Methodium custodiæ tradit in Andreæ apostoli insula, quæ est prope Acritam: beatum autem Euthymium per filium suum Theophilum taureis dire cæsum occidit. Quantum autern Dei bareditatem premebat aprique in morem de pascebatur, tanto Judæos vectigalium ac præstationum onere levabat, quos supra cmnes mortales præcipue amabat atque colebat. Cumque pictores pulcherrima corporis, quæ penicillo manuque pictis coloribus imitentur, sibi proponant, hic CoproDymi vitam ceu exemplum quoddam formamque propositam habens accuratissime eum reddere satagebat; quamobrem etiam ad summam impietatis arcem evadit. Modo Sabbatis jejunandum sanciebat, modo adversus divinos prophetas linguam acuebat; ac tum futuræ resurrectioni, tum 49 bonis illam comitantibus Adem detrahebat. Non esse prorsus diabolum, ut quemn Moses non tradiderit, aflirmabat. Fornicationem amplexabatur, ac solum, qui est super omnia, Deum juramentis adhibendum

statuit. Judam petulca ac efreni lingua beatis ac- τὸν Ἰούδαν ἀκολάστῳ γλώσσῃ κατατάττων τοῖς σως censebat; salutaris Paschæ festum cavillabatur, tanquam male nec legitimo tempore celebraretur. Græcanicam ac sæcularem eruditionem seu disciplinam despuens, nostram quoque ac divinam sic aspernabatur ut nec pueros illa imbui sineret, ne quis aliquando illius inscitiæ resistere posset eumve coarguere, neve rursus disciplina adjuti oculorum linguaque velocitate in legendo ejus rei palmain ci præriperent. Adeo enim in componendis litteris legendisque syllabis tardus erat, ut librum quis alius facilius percurreret quam sui nominis elementa præ mentis tarditate is recenseret. Verum hæc missa sunto ut quæ viri sancti cjus ætatis palam \ exagitaverint: exstant cnim libri ejus notantes ac traducentes dedecora. Nos vero reliquam bistoriam prosequamur, ac que mala pepererit illius impietas videantus. ζομένοις, καὶ τὴν ἑορτὴν τοῦ σωτηρίου Πάσχα κακώς καὶ παρὰ καιρὸν χλευάζων τιμᾶσθαι, καὶ τὴν Ἑλλη - νικὴν παίδευσιν διαπτύων, καὶ τῆς ἡμετέρας καὶ θείας τοσοῦτον καταφρονών (Ρ. 32] ώς μηδὲ τοὺς νέους παιδοτριβεῖσθαι που συγχωρεῖν, ἵνα μήτε τῇ αὐτοῦ ἀλογίᾳ ἔχοι τις αντιστῆναί ποτε καὶ διελέγξαι, μήτε πάλιν τῷ τάχει τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῇ τῆς γλώττης ρύμη φερόμενος διὰ τῆς παιδεύσεως τὰ δευ τερεῖα τοῦτον το φέρειν καταναγκάσειεν· τοσοῦτον γὰρ ἤργει πρὸς τὴν μίξιν τῶν γραμμάτων· ἐκεῖνος καὶ τὴν τῶν συλλαβῶν ἀνάγνωσιν, ὡς ῥᾷον ἄν τις διῆλθε βιβλίον ἢ αὐτὸς τῇ βραδύτητι τοῦ νοῦ τὰ τοῦ οἰκείου στοιχεῖα ονόματος. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὡς καὶ τοῖς κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ κεκωμῳδημένα θείοις ἀνδρά σιν ἑατέον· πλήρεις γὰρ βίβλος τὰ ἐκείνου εκστηλι τεύουσαι· ἡμεῖς δὲ πρὸς τὰ ἐξῆς προσβῶμεν τῆς ἱστορίας, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀθέων αὐτοῦ πράξεων ἐνορῶντες. θ'. Κατὰ γὰρ τὸν καιρὸν τοῦτον ἀρχὴν λαβὼν ἐμ φύλιος πόλεμος ἐξ ᾿Ανατολῆς παντοίων ενέπλησε την οἰκουμένην κακῶν καὶ ἐκ πολλῶν ὀλίγους τοὺς ἀν θρώπους εἰργάσατο, πατέρων δηλονότι τὰς δεξιὰς κατὰ τῶν υἱῶν ὁπλισάντων, καὶ ἀδελφῶν κατὰ τῶν ἐκ τῆς αὐτῆς φύντων γαστρός, καὶ φίλου τὸ τέλος κατὰ τοῦ φιλοῦντος τὰ μάλιστα. Θωμᾶς τούτων ἦν Έξαρχος, περὶ οὗ διττὸς λόγος φέρεται. 'Ανάγκῃ δὲ ἀνθρώποις οὖσιν ἡμῖν, καὶ ἀκοῇ, ἀλλ' οὐκ ὄψει ἐκ τῆς τοσούτου χρόνου παρολκῆς τὰ τοιαῦτα κατειληφόσι τῆς ἱστορίας, ἵνα δὴ πανταχοῦ τὴν ἀλήθειαν σωζομένην ἔχοιμεν, καὶ τοὺς τοιῶσδε ἀλλὰ μὴ τοιῶσδε μόνον παραδιδομένους λόγους ἀναγράφειν, οὐδὲν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀμφιβολίας καὶ πλάνης λυμαινομένης τῆς προκειμένης ἡμῖν ὑποθέσεως, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ ἀσφαλεστέρας τυγχανούσης τοῖς γε μὴ οὕτως ἔχειν ἀλλ' οὕτως διαπληκτιζομένοις ἀεί. Αριστον μὲν γὰρ ἦν, εἰ γυμνῆς ὑπαρχούσης τῆς ἀληθείας καὶ ἡμεῖς ἐκτὸς παραπετάσματος τὴν πανείδησιν οἱ ἄνθρωποι εἴχομεν· ἐπεὶ δὲ ὁ πολὺς ῥεύσας χρόνος οἷόν τι κάλυμμα ἡμῖν προστεθὲν ἀσθενεστέραν τὴν γνῶσιν ἐργάζεται, δεῖ τῇ γε φήμῃ καὶ κληδόνι πειθομένους εἰς φῶς ἄγειν, ποσῶς τὰ πράγματα, ἀλλ' οὐχὶ τῷ ποταμῷ τῆς λήθης παραδοῦναι ὁλοσχερώς. 9. Per huc tempus bellum civile ab Oriente inceptum omnis generis malis Romanum orbem implevit, intraque angustias brevemque numerum, cum ingenti fusun copia esset, mortalium genus coegit, 50 nempe armata patrum in filios dextera, fratrumque in fratres codem fusos utero, fidi denique ac præstantis amici in eum qui ipse vel maxime amicitiæ jura sancta vellet. Horum malorum inceptor auctorque Thomas, de quo duplex fertur opinio. Nam cum simus homines, audituque duntaxat accepta, non ipsis oculis usurpata, post rouga adeo tempora habeamus ejuscemodi historiæ monumenta, ut in omnibus sartam tectam veritatem servemus, necesse est sic vel sic aliis aliisque tradita (alios scilicet aliosque rumores) conscribere; quæ plane ambiguitas ac error buic, quod tractamus, nihil officit argumento: imo inde futurum ut veritas certioribus nobis momentis nitatur, quam his qui semper digladiantur siene vel sic sese res habuerit. Fores quidem id optimum, ut et nos homines nuda veritate nulloque involucro omnia perspecta baberemus: quia vero quod longum effluxit tempus, ceu quoddam interjectum velum, debiliorem nostram cognitionem facit, operæ pretium sit ut famæ obsequentes ac conjecturæ vel tenui saltem radio res in lucem producamus el non penitus oblivionis vortice mergendas tradamus. 10. Una eaque prima opinio, in quam et ego manibus pedibusque eo, scriptis quibusdam monumentis facientibus fidem, hæc est, nempe ortum Thomam ex obscuris tenuibusque parentibus, ad hæc Sclavorum satis prosapia, qui sæpius in Oriente et Asia cohæserunt. Agre itaque pauperem vilani sustentans fortunarumque aliquid quæsiturus, relicta 51 patria Cpolim venit. Ubi viro cuidam ordinis senatorii adberens, ejusque addictus obsequiis ac minister effectus, co libidinis ac fœditatis processit ut et heri cubile torumque polluere conatus sit. Qua re detecta cum probrum ingens ferre 10 τούτων Ρ. ι. Ὁ μὲν οὖν εἷς καὶ πρῶτος λόγος, ᾧ καὶ ἐγὼ πείθομαι ἐξ ἐγγράφων τινῶν ἔχων τὸ βέβαιον, τοῦ τον ὁρμᾶσθαι φησι τὸν Θωμᾶν ἐξ ἀσήμων τε γονέων καὶ πενιχρῶν, ἄλλως δὲ καὶ Σκλαβογενῶν, τῶν πολ λάκις ἐγκιστευθέντων κατὰ τὴν ᾿Ανατολήν. Πενία γοῦν ἀποζῶν καὶ τὴν τύχην [Ρ. 53] ἐμπορευόμενος τὴν ἑαυτοῦ μὲν ἀπέδρα, πρὸς δὲ τὴν μεγαλόπολιν ταύτην εἰσέφρησεν. Καὶ δή τινι τῶν συγκλητικών εξυπηρετεῖν τε καὶ λειτουργεῖν κολληθεὶς αἰσχῦναι δι' ἀκολασίαν καὶ καθυβρίσαι τὴν δεσποτικὴν εὐνὴν καὶ τὰ λέκτρα τούτου ἠπείγετο. Ἐπεὶ οὖν φωρα θεὶς οὐχ οἷός τε ἦν τὸν πολὺν ὄνειδον καὶ τὰς διὰ

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS, τοῦτο ὑπομεῖνα: πληγάς, φυγὰς πρὸς τοὺς ἐξ ᾿Αγαρ non posset ac præterea paeuas talia facinora no γίνεται, καὶ τούτοις πίστιν ἱκανὴν ἔκ τε τῶν καταλλήλων αὐτοῦ δοὺς πράξεων διὰ πολλῶν ἤδη χρόνων (τις γάρ που διηνύετο τούτῳ πέμπτον καὶ εἰκοστὴν) καὶ ἐκ τοῦ τὸν Χριστὸν καὶ Θεὸν ἠρνῆσθαι ἡμῶν, πολεμικής τινος φάλαγγος γίνεται ἀρχηγὸς καὶ κατά Χριστιανῶν ὁπλίζεται, κραταιοτάτη χειρὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων βασιλείαν ὑπὸ τὴν αὐτῶν χεῖρα ποιῆσαι καθυποσχόμενος. Καὶ ἵνα μή τινα ἐμποδὼν παρὰ Ρωμαίοις γινόμενος σχῇ, πάντας δὲ συνεφαπτομέν τους καὶ τούτου προκινδυνεύοντας, Κωνσταντίνον εἶναι αὐτὸν τῆς Εἰρήνης διετράτου καὶ ἐπεφήμιζεν, ἂν ἡ ἄνοια καὶ τὸ τοῦ ἤθους ὠμὸν πάλαι μεν μετὰ τῆς βασιλείας αφείλετο καὶ τοὺς ὀφθαλμούς, τηνι καῦτα δὲ καὶ τὸν βίον μετηλλαχὼς ἦν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ τῶν πράξεων μέγεθος καὶ αἱ βόσκουσαι τοῦτον ἐλπίδες κοινωνόν τινα τῶν πραγμάτων απήτουν (οὐ γὰρ ἂν ἄλλως αὐτῷ τὰ κατὰ γῆν καὶ θάλατταν ὑπελάμβανε κραταιούσθαι), καὶ υἱόν τινα ἐπείσακτον εἰσποιεῖται, τῇ τοῦ σώματος μεταμορφώσει τὴν τῆς ψυχῆς δηλοῦντα ἀπόνοιαν, ᾧ καὶ δυνάμει; ἀρκούσας παρασχὼν καὶ Κωνστάντιον μετονομάτας ἄλλοθεν, ἑαυτὸν δὲ ἑτέρωθεν τὴν τῶν Ῥωμαίων κείρειν καὶ κατατρέχειν ἐπέταττε γῆν. Δέων τότε καιροῦ ὁ ἐξ ᾿Αρμενίων τὰς τῆς βασιλείας έκεκρατήκει ἡνίας, ἐν ὑστέρῳ καιρῷ· ὃς δύναμίν τινα κατ' αὐτοῦ συστήσας οὐκ ἀξιόλογον αὐτὴν μὲν σφαλῆναι ἐποίησεν (ἅμα γὰρ τῇ πρὸς πρόσωπον ἀπαντήσει ετρέπετο προς φυγήν), τοῦτον δὲ θρασύτερον καὶ πλέον ἢ ἦν τὰ καθ' ἑαυτὸν φρονεῖν. Καὶ ἡ μὲν πρῶτες καὶ πολὺς οὕτως ἔχειν λόγος περὶ τῆς τοιαύτης κινήσεως καὶ στάσεώς φησι τὴν ἀρχήν. οι τα'. Ατερος δὲ τοῦτον εἶναι τὸν Θωμᾶν, μηδὲν περὶ τῆς κλήσεως διενηνεγμένος, τὸν τῷ Βαρδανίῳ μὲν πάλαι συνόντα, παρὰ τοῦ ἡγησαμένου δὲ Λέοντος τιμηθέντα· δς τὴν τῶν φοιδεράτων τηνικαῦτα διοικῶν ἀρχὴν, κατὰ τὸν ᾿Ανατολικὸν ἐνδιατρίβων, ἐπεὶ τὸν Μιχαὴλ ἄρτι διήκουεν ἀνῃρηκότα τὸν Λέοντα, ἐκδικῶν, ὁμοῦ δὲ καὶ θυμὸν ἴδιον ἀποπιμπλῶν (ἐτύγχανε γάρ που πόρρωθεν ἐξ ἡλικιωτῶν διαφερόμενος πρό; αὐτὸν), καὶ ἅμα τὴν οι περὶ αὐτοῦ τοῦ ἐν [Ρ. 54] τῷ Φιλομηλίῳ μοναχοῦ πρόρρησιν φοβούμενος, χεῖρα ἐναντίαν κινεῖ, καὶ χεῖρα οὐ μικράν τινα καὶ ἀσθενῆ, βαρείαν δὲ καὶ ἀνδρώδη καὶ νεανικὴν, πᾶσαν ἡλικίαν τῶν δόρυ δυναμένων κινεῖν ἔχων μεθ' ἑαυτοῦ. 'Ετύγχανε γάρ πως καὶ ἄλλως ὁ Μιχαὴλ ὑπὸ πάντων μια · σούμενος, ἅτε δὴ κακῆς μὲν αἱρέσεως μετεσχηκώς τῆς τῶν ᾿Αθιγγάνων, ὡς εἴρηται, καὶ ὅτι γλῶσσαν χωλεύουσαν ἔχων εἰς ἀνανδρίαν καὶ μαλακίαν διαβεβόητο, πολλῷ δὲ μᾶλλον, ὅτι τὴν ψυχὴν τῆς γλώττης οὐχ ἧττον χωλεύουσαν ἔφερεν, ἐβδελύσσετή τε καὶ εἰς φόρτον λελόγιστο τοῖς πολλοῖς. Ὁ Θωμᾶς δὲ, εἰ καὶ τὸ σκέλος πεπηρωμένος καὶ τῷ γένει βάρβαρος ἦν, ἀλλ᾽ οὖν τῇ με πολιᾷ αἰδέσιμος, καὶ μᾶλλον φι λούμενος ἐτύγχανεν, ὅτι τὸ εὐπροσήγορον καὶ ἀστεῖον, οἷα δὴ φιλεῖ ὁ στρατιώτης ὄχλος, αὐτῷ που συνουσ σίωτο ἐκ παιδός, καὶ τῶν κατὰ γενναιότητα σώματος "1 τὰς Ρ. lientibus constitutas metueret, ad Agarenos profugit; quibus cum se satis multorum jam annoruin periculo (annos enim quinque supra viginti exege rat) actum ex morum convenientia, tum ex Christi Dei nostri ejurata fide probasset, militari cohorti ab eis præficitur ac contra Christianos armatur, robustissima manu Romanum imperium illorum se ditionis facturum pollicitus. Ac ne quis illi apud Romanos negotium faciat, sed ei potius cuncti adjungantur suoque periculo tutandum eum suscipiant, esse sc Constantinum Irenes filium manifestat ac fama vulgat, quem dementia morumque crudelitas nna cum imperio luminibus quoque olim privaverat, quique tunc etiam in humanis esse desierat. Quia vero cum actionum magnitudo, tum quæ eum pascebant spes, rerum quemdam ac negotiorum socium exigebant (non enim aliter se terræ marique victorem fore arbitrabatur), extraneum quemdam sibi filium adoptat, hominem scilicet qui totius corporis conformatione mentis vecordiam proleret. Huic quoque pares pro expeditione copias assignat, ac Constantii indito nomine ex sua quemque parte Romanam ditionem 52 populari ac incursaru jubet. Leo Armenius rei publicæ habenas tunc moderabatur, sub imperii sui extrema tempora. Is parum validis adversus illum conflatis copiis, suis quidem cladis auctor fuit, ut qui primo hostium incursu terga dederint, illum vero audaciorem fecit ac majora quum pro sui ratione sapere iunpulit. Prima hæc est longeque celebris ac vulgata primi ejus motus ac defectionis narratio. 11. Altera hunc Thomam eum esse afirmat, nulla nominis diversitate, qui in Bardanii quondamn familia fuerat ac quem Leo imperator creatus honoribus auxerat. Is tunc foederatorum agniini præ- ·positus in Orientalium themate degebat. Ubi itaque Michaelein a Leone paulo ante sublatum audiit, ejus ulturus nanes, simul vero etiam iras ille suas exsatiaturus (uam ab adolescentia haud salis ei cum Michaele convenerat), simul quoque Philomeliensis monachi de se vaticinia timens, in eum movet, nec vero modicis copiis ac imbellibus, sed ingentibus virilique fortitudine ac vegeta robure instructo exercitu, cum nulla aetas ad arma idonea desideraretur. Alioqui enim etiam Michael cunclis fere odio habebatur, tum quod Allinganorum nefandæ la resis, uti dictum est, commercio pollutus esset, tum quod balbutientis linguæ vitio laborans imbellis mollisque nomen haberet; tum etiam quol non minus animo quam lingua impeditus esset, homo scilicet perversis moribus, exsecration: 53 erat ac vulgo molestus putabatur. Thomas vero quanquam crure oblæso ac genere barbarns erat, canitie tamen venerabilis, magisque a cunctis ama batur, quod nempe ad congressum facilis atque urbanus erat; quas utique dotes ordinibus gratissiVARIE LECTIONES.

στους φόρους εισπράττοντας εἰς ἑαυτὸν εἰσποιησάμε νος, καὶ ἐπ μεγαλόφρονος επιδόσεως σπουδάζων ὑφ' ἑαυτὸν ποιεῖν τοὺς πολλοὺς, πολύς γέγονεν ἐκ μικρού καὶ μέγας ἐξ ἐλαχίστης χειρός· τοὺς μὲν γὰρ ἦγε πειθοί καί τινι φιλία, ὅσοις δὴ ὁ τῶν καινῶν πραγ μάτων καὶ τὸ φιλοπλουτεῖν ἔρως ἐνῆν ", τοὺς δὲ βία καὶ γνώμῃ ἀβουλήτῳ, ὅσοις δὴ τὰ τῶν ἐμφυλίων στάσεων κακὰ ἐν πείρᾳ ἤδη γεγένηντο. Εντεῦθεν οὖν οἱ ἐμφύλιοι ἀναῤῥηγνύμενοι πόλεμοι, καὶ οἷόν τινες Νειλῷοι καταρράκται ἀνοιγόμενοι, οὐχ ὕδατι, ἀλλ᾽ απ ματι τὴν γῆν κατεπότιζον. Εντεῦθεν καὶ δοῦλοι κατά δεσπητῶν καὶ στρατιώτης κατά ταξεώτου καὶ λοχαγὸς κατὰ στρατηγέτου τὴν χεῖρα φονώσαν καθώπλι ζεν, καὶ πᾶσα τέως ή Ασία βυθιζομένη κατέστηνεν. Αἱ μὲν γὰρ αὐτάνδρως τῶν πόλεων ἀνήρηντο τῷ Θωμῷ, τῷ φόβῳ πεισθεῖσαι· αἱ δὲ πολλάκις ἀντιπίπτουσαι, τὰ πιστὰ τῷ γε κρατοῦντι τηροῦσαι, μετά πολλῶν φόνων καὶ ἀνδραποδισμῶν ὑπήγοντο δεύτε ραι. Πλὴν ἀλλὰ πᾶτα Ασία ὀπίσω τούτου ἐγένετο, ἐκτὸς τοῦ τὸ ὑψίκιον Κατάκυλα στρατηγοῦντος καὶ Ολβιανοῦ τοῦ τῶν ᾿Αρμενιακῶν· οὗτος γὰρ δὴ ἐν τοσούτοις μόνοι στρατηγέταις τὰ πιστὰ τηροῦντες πρὸς Μιχαὴλ ἀνεφάνησαν. Οἷς καὶ τὴν χάριν ἀπονέ μων, ὡς μὴ προδεδωκόσιν αὐτὸν, τὸ εἰς τὸ βασιλικών τελούμενον ταμιείον δημόσιον καπνικὸν οὕτω λεγό μενον μιλιαρίσιον ἐν συγκεχώρηται· τῶν γὰρ ἄλλων πάντων ἀνὰ δύο τελούντων ἀνέκαθεν μιλιαρισίων, [P. 35] ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τούτων, τότε τὸ ἐν ἀφείθη mas a puero jam sibi aseiverat, corporisque robore & οὐ δή τινος ἐφαίνετο δεύτερος. Οὗτος οὖν τους δημοσ mulli cedebat. Itaque publicorum vectigalium exactoribus in suas partes adductis, vulgusque magnificis largitionibus sibi demereri studens, clarus ex tenui obscuroque evasit exque manu minima magnus. Alios verborum lenocinio amicitiæque quadam specie sibi conciliabat, quotquot nimirum novarum rerum divitiarumque amor incesserat; alios vi ac renitente animo, quos bellorum civilium mala jam doctos periculo non latebant. Eo initio ereperunt bella civilia, instarque Niliacorum calaractarum aperta, non aqua, sed cruore terram large irrigarunt. Hinc servi adversus heros, miles stationarius adversus cohortalem, centurio adversus exercitus ducem cruento ferro dextras armaverunt. Hactenusque omnis Asia malis obruta dirum gemebat. Civitatum Asiæ integræ, ac quantæ erant, exterrente metu deditionem Thomæ faciebant; quæ autem imperatori fidem servantes diu sæpiusque restiterant, multis cædibus prædarumque vi ac direptionibus postmodum et ipsa collum submittcbant. Denique tota Asia in ejus partes concessit, exceptis duntaxat Catacyla Opsicii et Olbiano Armeniacorum ducibus. 54 fli duo soli in tanta exercitus ducum multitudine Michaeli palam fidem servavere. lucirco etiam Michael gratiam referens, quod ejus causam non prodidissent, nummi unius argentei in ærarium principis inferri soliti (ac fumarium tributum vocabatur ) veniam cis fecit. Nam cum alii omnes jampridem (ipsique perinde ac – διὰ τὴν εὔνοιαν. cæteri) nummos duos miliarienses penderent, benevolentiæ memor unum illis remisit. 12. Ubi eo stata compositas Romanorum res Agareni didicerunt, gratissime plane ac prorsus jucunde habuerunt. Suam enim eam occasionem facientes, omnes secure provincias atque insulas nemine obsistente incursionibus vastare aggrediuntur. Quibus auditis Thomas, metuens ne quid sui rerum novarum molirentur et ab ipso deficerent, si ipse corum qui domi remanserant et reliqui Orientis nullam curam gereret, sed ipsorum tilios atque uxores diripi ducique in captivitatem sineret, opera pretium putavit hactenus Agarenorum impetum cohibere, objectoque illis copioso πλῆξαί τε καὶ πρὸς εἰρήνην πανούργως ἐκκαλέσαexercitu metum incutere, atque ad pacem veteratoria arte cogere. Resque adeo ex volo successit. Nam cum in regionem eorum irrupisset et Saraceni illius impetumn sustinere non possent, habito cum eis colloquio pacem componit sibique belli socios adjungit, hoc pactus eisque pollicitus, quod et superius diximus: proditurum nimirum Romanorum fines eorumque imperium illis subjecturum. Quocirca nec consilio suo frustratus est; quin et coronam, imperii 55 insigne, consequitur, et imperator ab Antiochenæ tunc Ecclesiæ præsule, Jacobo nominc, proclamatur. Cogitque ingentein exercituin, quin potius collatum accepit, ad corroborandum sibi imperium, nec ex illis duntaxat ιβ'. καὶ μαθοῦσι τοῖς Αγαρηνοῖς ἀγαπητὸν κατεφαίνετο καὶ ὅλως ἐντρύφημα· καιροῦ γὰρ λαβό μενοι πᾶσαν χώραν καὶ νῆσον κατέτρεχον ἀδεῶς, μή τινος ἐμποδὼν ἱσταμένου αὐτοῖς. Διὸ καὶ ταῦτα τῷ Θωμα διακηκοότι, επεί τινα κίνησιν ἐκ τῶν ἑαυτοῦ ᾤετο καὶ νεωτερισμόν, εἴ γέ τινα φροντίδα μὴ τῶν ἐπ' οἴκου ποιήσοιτο καὶ τῆς ἄλλης ᾿Ανατολῆς, ἀλλὰ συγχωρήσοι τούς τε παῖδας καὶ γυναῖκας καταληίσθῆναι καὶ αἰχμαλωτισθῆναι αὐτῶν, συμφέρον κέ κρικε τέως μὲν ἐπικρατῆσαι τὴν αὐτῶν ὁρμὴν δι' έπιφανείας αὐτοῦ καὶ τῷ πλήθει τῶν δυνάμεων έχε σθαι. Ο καὶ συνέβη· ὡς γὰρ αὐτοῖς ἄρτι δὴ τοῖς Σαρακηνοῖς εἰς τὴν αὐτῶν εἰσβάλλων ἐξ ὑποστροφῆς ἀνύποιστος κατεφαίνετο, εἰς λόγους δὴ προελθὼν βαρ- - βαρικούς σπονδάς τε ἐποιεῖτο εἰρηνικὰς καὶ πρὸς συμμαχίαν ἐξεκαλεῖτο αὐτοὺς, συντιθέμενός τε καὶ ὑπισχνούμενος & καὶ πρότερον εἴρηται, τὰ Ῥω μαίων τε προδοῦναι ὅρια καὶ τὴν αὐτῶν αὐτοῖς ὑπὸ χεῖρας ποιῆσαι ἀρχήν. Οθεν τοῦ μὲν βουλεύ ματος οὐ διήμαρτεν τοῦ οἰκείου, ἀλλὰ καὶ στέφους μεταλαγχάνει καὶ αὐτοκράτωρ ἀναγορεύεται παρά τοῦ τὸν ἐν 'Αντιοχείᾳ θρόνον τηνικαῦτα μεταποιου μένου Ἰακώβ, καὶ χεῖρα συλλέγει πολλὴν, μᾶλλον δὲ λαμβάνει πρὸς τὴν αὐτοῦ κραταίωσιν· οὐ γὰρ 'Αγαρηνῶν μόνον τούτων δὴ τῶν ἡμῖν γειτονούντων καὶ σε έρως ένα] his aptior post πραγμάτων locus.

的 LIB. II. — MICHAEL AMORIENSIS. ὁμορούντων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν ἐνδότερον οἰκούν- Agarenis qui nobis vicini sunt et Gnitimi, verum των, Αἰγυπτίων, Ινδών, Περσῶν, Ασσυρίων, Αρμενίων, Χάλδων, 16ήρων, Ζηχῶν, Καβείρων, καὶ πάντων τῶν δὴ Μάνεντος συστοιχούντων δόγμασι καὶ θεσπί μασι. Τούτοις οὖν οἷον κατοχυρωθεὶς καὶ πάντοθεν ἑαυ τὸν περιφράξα; ἄριστον ὑπετόπασε τοῖς τρόποις καὶ τὴν κλῆσιν ἀλλάξασθαι καὶ υἱὸν εἰσποιήσασθαι ὡς κοι δεδήλωται. ιγ. Εἰσβάλλει οὖν πᾶσαν πορθῶν τὴν ᾿Ανατολὴν καὶ πᾶσαν ἡλικίαν τὴν μὴ διὰ πειθοῦς ἐρχομένην αὐτῷ. δὴ ὁ βασιλεύων ἀκηκοώς, μεῖζον εἶναι κρίνας τῶν ἔργων τὴν ἀκοὴν, κατ' αὐτοῦ ἐκπέμπει στρατὸν οὐκ ἀξιόχρεων οὐδ᾽ ἀξιόλογον· ᾧ συρραγείς δ Θωμᾶς τοὺς μὲν ὥσπερ τι ποτὸν διψῶν ἀνεῤῥόφησεν, τοὺς δὲ λοιποὺς εἰς φυγὴν τρέψας τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν διετίθετο κραταιότερον. Ναῖς τε ἐξαρτύων διήρεις καὶ ἑτέρας στρογγύλας σιταγωγούς ἑπομένας αὐτῷ καὶ ἱππαγωγούς, [Ρ. 56] ἐντεῦθεν καὶ τοῦ θεματι τοῦ στόλου γίνεται εγκρατής, καὶ πρὸς τὴν Λέσβον ἅπαν τὸ ναυτικὸν ἀθροίζεσθαι ἐγκελεύεται, αὐτὸς δὲ ήδη που ανανταγώνιστος εἶναι δοκῶν πᾶσαν τὴν Ασίαν λεηλατεί. Οκτὼ γὰρ μυριάδων κατάρχων καὶ ἐνὶ λόγῳ τούτους ἡνιοχῶν τὴν ἐπὶ ᾿Αβυδον ᾔει φέρουσαν δὴ περαιωθησόμενος. Ἐπεὶ δὲ πάντα και ταδραμὼν σποδὸν καὶ κόνιν, μή πού γε τὰ ταπεινὰ τῶν χωρίων, ἀλλὰ δὴ καὶ τὰ κραταιότερα, ἐνειργά σατο, καταλέλειπτο δέ τι χωρίον εὐφυὲς καὶ τῆς αὐτῶν κακώσεω; ἔμοιρον ἦν, τῷ εἰσποιητῷ τοῦτο 58 καταδραμεῖν μετὰ τῆς προσούσης φάλαγγος επιτρέπει υἱῷ. Ο δέ τισι δαιμόνων γοητείαις κατεπαιρόμενος καὶ μαντεία τι τὴν ψυχὴν ἐμφυσώμενος τῇ προτεραί, τοῦτο δὴ εἰς ἐπήκοον τοῖς ἑαυτοῦ ἐκεκράγει, ῥητήν τινα ἡμέραν ἔσεσθαι, καθομολογῶν καὶ φάσκω, ή μέλλοι εἰς τὴν βασιλεύουσαν προελθεῖν. Τότε γοῦν θρασέως Ιππαζόμενος εἰς βαρείαν βλάβην δ δείλαιος εξεχόρευσεν. Διεσπαρμένως γὰρ φερόμενος καὶ τα γυμνὸν εἶναι τῶν ἀντιπάλων τὸ χωρίον οιόμενος λόχω δή τινι περιπίπτει τοῦ Ολβιανοῦ, καὶ τὴν κεφαλὴν αὐθωρὸν ἀποτμηθεὶς τῷ βασιλεῖ ἀποστέλλεκαι Μιχαήλ. Ὁ δὲ οὐδὲν ὑφιεμένῳ κατὰ τὴν πορείαν, οὐδὲ μὴν τοῖς δεινοῖς τῶν ἔργων καὶ χαλεποῖς, τῷ ἑαυτοῦ ἀποστέλλει πατρί. "Αρτι ταύτην ἐδέδεκτο δ Θωμᾶς, καὶ πρὸς Θράκην οὐδὲν ὑποστελλόμενος ἐκ τοῦ κατὰ θάλατταν ὄντος χωρίου (Ορκώσιον τοῦτο καλεῖται), καιρὸν ἐπιτηρήσας ὅτε δὴ κατὰ σύνοδον ἡ σελήνη ἀφώτιστος ἦν, πολλαχοῦ διαπεραιούται κατά τὴν Θράκην. Εμελεν οὖν καὶ πρὸ τῆς αὐτοῦ διαβά σεως ταῦτα τῷ Μιχαήλ, ὅθεν πᾶσαν περιελθὼν τὴν Θρᾳκῶν ἰσχυροτέρους άμα παρήνει γενέσθαι πρὸς τὸν ἀποστάτην καὶ τὰ ἑαυτοῦ φρονεῖν μέχρις αἱμάτων παρεκάλει, μήτε τὴν βασιλέως πίστιν μήτε μὴν τὴν σφῶν ἐξαρνουμένους ἀνδρείαν καὶ ἀρετήν. Αλλ' ἔοικεν ἡ ὄψις ἄμαχόν τι είναι πράγμα τοῖς πολλοῖς· καὶ διὰ τοῦτο ἐκείνου μὲν πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ὑποκεχωρηκότος, τοῦ Θωμᾶ δὲ κατὰ πρόσωπον παρ ισταμένου μεταθέσθαι συνέβη πάντες εὐκόλως, ὡς ὦ eliam ea iis qui remotiora ac interiora colunt, Egyptiis scilicet, Indis, Persis, Assyriis, Armeniis, Chaldis, Iberis, Zechis, Cabiris, iisque omnibus qui Manetis doctrinam et opiniones sequuntur. Ris itaque omnilus velut Grmissimo præsidio munitus ac undique obseptus, optimum existimavit ut cum moribus etiam appellationem mutaret sibique filium, uti superius dictum est, adoptaret. 15. Irruit igitur omnem populans Orientem; se si qui ejus sponte partibus adjungi nollent, eos diripit. Michael bis auditis, majorem rebus rumo rem existimans, non justas gatis aut mole pares in eum copias mittit; quas Thomas prælio congressus cunctas delevit, partimque sitientis more velut haustum aquæ absorpsit, partim reliquis in fugam actis res suas amplius confirmavit. Adeoque naves biremes aliasque rotunday onerarias ad annonam et equos convehendos instruens, eo apparatu ipsam quoque imperatoriam classem in potestatem redigit, jubetque classem omnem ad Lesbum congregari. Jam porro ipse, cum a nullo superari posse videretur, Asiam omnem populatur. Octoginta namque hominum armatorum millia in exercitu habens, unoque verbo ac nutu 56 quo vellet educens, Abydum, inde trajecturus, petit. Quoniam vero in itinere omnia populatus, non modo humiliora oppida, sed et munitiora, in cinerem favillamque curta redegerat, unumque aliquod nobilius adhue reliquum ab ejusque illa direptione immune exstiterat, filio adoptivo adoriri illud jubet, cum ea parte exercitus cui præeral. 1s porro quibusdam demo num præstigiis elatus, exque vaticiniis animo tumens, istud pridie cunctis suis audientibus inclamaverat, dicens: certo quodam die solemni pompa urbem augustam se ingressurum esse. Tune itaque temere equitans in grave exitium misellus desiliit, Dum enim licentius vagatur nulloque suorum instructo ordine, eo quod castrum nudatum militibus existinaret, in Olbiani delapsus insidias statim caput amittit; quod exsectum Olbianus Michaeli imperatori mittit. Ille mox ejus patri, iter continue urgenti, ac quem nulla rerum difficultas ac molestia deterrerent, transmittit. Jam Thomas caput acceperat, cum nulla mora, ex maritimo oppide quod llorcosium vocant, captato tempore quo per coitum luna nullam lucem emittit, multiplici orɔ actaque in Thraciam exscendit. Ejus rei cura ante etiam trajectionem Michaelem sollicitum habebat: unde et lustrata omni Thracia fortiore animo esse adversus desertorem hortabatur, et ut suis rebus usque ad sanguinem studerent; 57 quo nimirum nec imperatoris fidem violarent, nec virtutis suæ ar fortitudinis obliviscerentur. Cæterum imbecille quid visus vulgo ipse Michaelis conspectus. Quamobrem etiam illo in augustam urbem recepto, ipsa statim Thomæ sola præsentia tanta onines facilitate muVARIÆ LECTIONES. σε τούτῳ Ρ. σε μαντείαν Ρ. 88 καὶ] τὸ Ρ.

tari contigit, ut nec verbis quidem illis induci opus μηδὲ λόγου δεηθῆναι, καὶ ἅμα συστρατεύεσθαι ήγου fuerit, seque ultro ad expugnandam urbem augu - μένῳ κατὰ τὴν βασιλεύουσαν. stam ei socios adjunxerint. 14. Hæc citius quam par erat imperatori delata: idcirco etiam exercitum ex residuis ex Asia, si qui jam suppetebant, nonnullasque copias Catacyla et Olbiani opera cogit, jam sibi de rerum summa periculum verti sentiens. At neque classis curam negligit, muitaque celeritate adversum hostem terra marique educit. In tantas autem angustias rerumque difficultates conjectus est, ut et ferream catenam ab arce ad appositum e regione oppidulum, ad hostem ab interiore muto arcendum, extenderit. Vivebat tunc in Scyro, quæ una est Cycladum insularum, vir quidam exsul, sæpius ducis exercitits ιδ΄. Οὐκ ἔλαβεν οὖν ταῦτα θάττον ἢ ἔδει τὸν βασ σιλέα· ὅθεν καὶ στρατόν τινα ἐκ τῶν ἤδη που κατα λελειμμένων ἐκ τῆς ᾿Ασίας ἐπισυνάγει καὶ δυνάμεις τινὰς διὰ τοῦ Κατάκυλα καὶ Ολβιανού συναθροίζει, τὸν περὶ τῆς βασιλείας ήδη κίνδυνον δεδιώς. Αλλ οὐδὲ τοῦ κατὰ θάλασσαν ἡμέλει στρατοῦ, τάχει δὲ πολλῷ πρὸς τὴν ἐκείνου κατὰ γῆν τε καὶ θάλατταν [Ρ. 57] ἀντιπαρεσκευάζετο δύναμιν. Εἰς τοσοῦτο δὲ ήκε δυσεργίας καὶ περιστάσεως ὡς καὶ σιδηρᾶν ἄλυσιν ἐξ ἀκροπόλεως εἰς τὸ καταντικρύ πολίχνιον ἐπεκτεῖναι, τὴν ἔσωθεν ἄβατον τηρῶν ἐδέν. Ην δέ τις ἐν Σκύρῳ νήσῳ τῶν Κυκλάδων μια πολλάκις εστρατηγηκὼς ἀνὴρ ὑπερόριος, ἄρτι δὲ τῷ Μιχαήλ εἰς πικρίαν ψυχῆς ἀφικόμενος· όνομα τούτῳ Γρη γόριος ὁ οὕτω λεγόμενος Πτερωτός, ὃς ἀδελφιδοῦς μὲν ὑπάρχων τοῦ Λέοντος, ἄρτι δὲ τούτου ἀναιρε θέντος ὑπερόριος γίνεται, ὅτι μὴ σιγῇ, ζεούσῃ δὲ τῇ καρδίᾳ καὶ φιλίᾳ τοῦ Λέοντος, προσκυνήσων τὸν Μι χαὴλ εἰσερχόμενος πολλοῖς ὀνειδισμοῖς αὐτὸν περιο έβαλεν, τὸν φόνον φέρων τῶν λεγομένων κατήγορον. Ο Μιχαὴλ τότε μὲν εἰπὼν, οἶδα σου τῆς ἀθυμίας τὸ πέλαγος καὶ τῆς λύπης τὸ μέγεθος, φέρειν επέτρεπε τα γενόμενα· τρίτης δὲ παρωχηκυίας ἡμέρας κατὰ τὸν εἰρημένον τόπον τῶν Κυκλάδων πεποίηκεν ὑπερόριον. Τοῦτον ἐταιρισάμενος ὁ Θωμᾶς στρατεύματός τινος τοῦ κατὰ γῆν ὡσεὶ τα χιλιάδας δέκα ἀνέδειξεν στρατηγόν. Καὶ τὸν κατὰ θάλασσας δὲ στόλον αὐτῷ γενόμενον εὐτρεπισάμενος [καὶ ἕτερον αὐτῷ ἐπιστήσα; στρατηγὸν] οἷόν τινας προδρόμους ἐξέπεμψεν, ὠφέλιμον είναι κρίνας τοῦ κατὰ γῆν τε καὶ θάλασσαν ἅμα ποιεῖσθαι τὰς προσβολάς. Γενο μένου δὲ τούτου καὶ κατὰ ταυτὸν ἀναφανέντων τῶν ναυτικῶν καὶ πεζικών δυνάμεων ἐν τῷ προς Βλα χέρναις κόλπῳ (οὐδὲ γὰρ οὐδεμίαν κώλυσιν ἢ βοή θειαν ἡ ἐξαρτισθείσα σιδηρά σειρὰ ἐπεδέδεικτο) εἰς οὐδὲν ἢ μικρὸν ἡ τούτων παρουσία λελόγιστο· ὅθεν οὐδ᾽ ἀξιόλογόν τι παρ' αὐτοῖς ἐπέπρακτο. Πλὴν ὁ Θωμάς κριούς καὶ χελώνας καί τινας ελεπόλεις, δι' ὧν τὰ τείχη ᾤετο κατασείειν, διά τινων κατασκευάσας μηχανουργών, πρὸς δὲ καί τινα ᾿Αναστάσιον ἄρτι δὴ τὸν τῶν μοναχῶν ἀλλαξάμενον βίον καὶ εἰς τὸν αγυρτικὸν τοῦτον δὴ καὶ πολιτικὴν ὑποστρέψαντα, μέλανα την χροιάν, μέλανα τὴν ψυχήν, υἱοθετήσας καὶ συγκοινωνὸν τῆς ἀνταρσίας αναγορεύσας, πολλῷ στρατῷ καὶ δυνάμει ῥέων κατὰ τῆς βασιλευούσης προσήλαυνεν, ἅμα δὲ τῷ εἰς ὄψιν ἀποφθῆναι τῶν πολιτῶν τὰς πύλα; αὐτῷ ἀναπετάσαι οιόμενος, μίσει δὴ τῷ πρὸς Μιχαήλ. Ἐπεὶ δὲ ταύτης τῆς ἐλπίδος διέπεσεν, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ ὕβρεσι τούτων καὶ λοιδορίαις ἐπλύνετο, τότε μὲν δὴ τὴν στρατηγικὴν σκηνὴν καὶ τὸν χάρακα κατὰ τὸν τοῦ Παυλίνου οίκον, Ενθα δὴ καὶ τὸ τῶν σεβασμίων Αναργύρων τέμενος οἷόν τι ἀνάκτορον ᾠκοδόμηται, ἐγκατέπηξε, καὶ πάντα τὸν ἄχρι Ευξείνου τύπον καὶ Ἱεροῦ καὶ τῶν functus munere, jamque infenso in Michaelem actus animo, Gregorius Pterotus nomine, Leonis impe ratoris consobrinus, haud ita pridem illo sublato relegatus eo quod silentium sibi imperare noluisset, sed præ fervore animi ac Levnis amore salutatum Michaelem ingressus multis eum conviciis aspersisset ac 58 cadem exprobrasset. Ad quem tune Michael: Novi, inquit, animi tui mæstitiæ pelagus ac tristitiue magnitudinem; jubensque patienter ferre quæ contigerant, post triduum in eam Cycladum insulam eum relegavit. Hunc belli socium ascitum Thomas duodecim millium terrestrium copiarum agnini præfecit. Classem quoque quam labuerat adornans, aliumque ei ducem praeficiens, anibos tanquam præcursores regiam Constantini urbem tentaturos præmittit, e re sua fore existi maus, si terra simul marique eam adoriretur. Iloc ubi sic gestum est, simulque navales ac terrestres copiæ ad Blachernarum sinum apparuerunt (nibil enim extenta ferrea catena impedimento fuit aut urbem javit), nibili illæ aut certe exigui momen i visæ sunt; uude nec dignum aliquid memoria gesserunt. Caterum Thomas ipse arielibus, testudinibus aliisque machinis, quibus muros concutiendos arbitrabatur, per quosdam eorum artifices collstructis, ad haec autem Anastasio quodam, qui ejurato monachi instituto paulo ante ad veteratoriam ac saecularem vitam transieral, atri coloris atque animi in filium adoptato et consorte tyrannidis renuntiato, ingentibus copiis numerosoque fretus exercitu, ad regiam urbem advectus est, ratus simul atque ad urbem accessisset, portas ipsi reseratum iri. Ubi autem nihil eventus ejus exspectationi respondit, 59 eorumque potius probris complnebatur ac maledictis, tum demum prætoríum tentorium vallumque ad Paulini ædes, ubi et venerabilium Anargyrorum delubrum palatii instar exstructum est, Axit muniilque. Destinata quoque parte exercitus omnem ad Euxinum usque Hierumque regionem atque his ulteriora oppida invasit, a: defectionem cogens, ne quem a tergo hostem pateretur. His ita ex animo constitutis, dum ap80 ὡς εἰ;?

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. περαιτέρω δὴ τούτων πολιχνίων ἐπῆλθε διά τινος paratui castrisque componendis dies aliquot insuστρατεύματος πείσων, καὶ μή τινα ἔχειν ὑπὸ στ νώτου [Ρ. 38] ἐχθρόν. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα κατὰ νοῦν ἔχειν ἐδόκει αὐτῷ, τινὰς ἡμέρας πρὸς παρασκευήν τοὺς ἑαυτῷ, ὡς ἔκ τινος ἀπόπτου κατείδε τὸν μὲν Μιχαὴλ τὸ πολεμικὸν σημεῖον ἐπὶ τέγους τοῦ τῆς Θεοτόκου ναοῦ καταπεπηγότα κἀκεῖθεν τὴν κατὰ τῶν ἐναντίων ἰσχὺν αὐτούμενόν τε καὶ προσλαμβάνοντα, τὸν δ' υἱὸν αὐτοῦ τὸν Θεόφιλον πάντα τὸν τῆς πόλεως περίβολον μετὰ τοῦ ἱεροῦ τάγματος ἐπιφοιτώντα, το σε ζωοποιὸν τοῦ σταυροῦ ξύλου ἐπιφερόμενον καὶ τὴν ἐσθῆτα τῆς πανάγνου μητρός Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, εἰς πολλὴν μὲν τῶν πραγμάτων δυσελπιστίαν καὶ τὰ παντοῖος ἐγένετο τὴν γνώμην κατὰ τὸν χαμαιλέοντα, είγε μὴ πρὸς ὁρατοὺς μόνον ἀλλὰ καὶ ἀοράτους τινὰς δυνάμεις ἀναγκάζοιτο διαμάχεσθαι. Οὐκ ἔχων δ' ὅ τι καὶ πράξειεν, ἄλλως τε δὲ καὶ ὄχλῳ δὲ τοσούτω τεθαρρηκώς, τὸν διὰ μάχης έκρινεν ἀγῶνα τῶν τοιούτων δὴ λογισμῶν γενέσθαι κριτήν. Ὅθεν τῇ ἑξῆς ἅμα τῷ φωτὶ σημάνας τὸ ἐνυάλιον τοὺς ἄνδρας ἐξῆγε, καὶ τῷ μὲν υἱῷ κατὰ τὸν ἐν τῇ χέρσῳ τοῦ τείχους περίβολον φέρειν τὸν πόλεμον καὶ τὴν ἀνάγκην ἐπέτρεπεν, αὐτὸς δὲ τὸ πολὺ τῶν δυνά μεων καὶ τῶν πολεμικῶν ὀργάνων, δι' ὧν ἔμελλε τὸ τείχος καταπειράζειν τῆς πόλεως, ἔχών κατὰ τοὺς τῶν Βλαχερνῶν πύργους ἐποιεῖτο τὴν προσβολήν, κλίμακας τε τῷ ὕψει προσφέρων αναλογούσας καὶ χελώνας ἄλλοθεν καὶ ἑτέρωθεν τοὺς κριούς, τοξεύμασί τε καὶ πετροβόλοις πανταχόθεν χρώμενος, οἷς ἔμελλε πάντοθεν παντοῖος φαινόμενος καταπλήξει μὲν τοὺς πολίτας, κρατήσειν δὲ καὶ τῆς πόλεως. Οὐ μὴν οὐδὲ τῶν κατὰ θάλατταν ἡμέλει τειχῶν, ἀλλὰ τῷ ναυτικῷ πάντοθεν περικυκλώσας αὐτὴν πυρί τε καὶ τοξεύματι, πρὸς δὲ καί τινι τετρασκελέσιν ελεπόλεσιν χρῆσθαι ἐκέλευεν ἀφειδῶς, ταυτὸν δὲ καὶ ἀτέχνως εἰπεῖν· ὅθεν οὐδὲν τῶν εἰς ὄνησιν φερόντων αὐτῷ ἡ τοσαύτη δύναμες συμπαρομαρτούντων ἀνδρῶν κατα επράξατο. Τὸ μὲν γὰρ ναυτικὸν εὐθύς τις ἐναντίος ἐπιγενόμενος ἄνεμος συνδιέλκυσέ τε καὶ ἄλλο ἄλλῃ διασπαρῆναι ἐποίησεν, ἅτε δὴ καὶ χειμώνος ὄντος ἐξαισίου· κατὰ δὲ τὴν ἤπειρον γενναίως μὲν τῶν ἀπὸ ἐν τῆς πόλεως ἀπομαχομένων, καὶ τέως μὲν τὰς κλίμακας ἀχρήστους αὐτῷ ποιούντων διὰ τῶν ἐκ τῶν πύργων ῥηγνυμένων ἰσχυροτέρων βελῶν, τῶν δ' ἄλλων ὀργάνων πῆ μὲν οὐκ ἐφικνουμένων, καὶ τούτου μεγάλην ροπήν τοῖς πράγμασι τεθεικότος καὶ τὴν αὐτοῦ πρὸς τοὺς πολέμους ἀπειρίαν καταμαρτυρήσαντος, πῆ δὲ καὶ τῶν ἐφικνουμένων καὶ και ταλαμβανόντων ἀσθενεστάτων ὄντων καὶ οὐ κατὰ μάχην γενναίαν τε καὶ διασείειν τείχη ειδότων, ἀλλ' οὐδὲ τοῦ κατὰ πύργους ἱσταμένου ἀνδρὸς ὑποχώρησίν τινα παρασκευαζόντων. Ὡς οὖν ἐφαίνετο ταῦτα [Ρ. 59] οὐ κατὰ τὴν προτέραν διαθρυλήσασαν πάντα φήμην καὶ διακωδωνίσασαν, ἥττω δὲ καὶ ὡς ἔκ τινος ἀσθενεστάτης φρενος διακυβερνώμενα καὶ ἐκπερατούμενα, ἀνεθάρρησε τε ή πολιορκουμένη πόλις εὐθέως, καὶ τοσοῦτον ἐπηβολωτέροις ἐχρῆτο τοῖς mit, velut e specula Michaelem videt belli signum in Blachernensi Deiparæ tecto defigere, atque inde vires adversus hostes deposcere silique corrogare, ejusque Glium Theophilum una cum sacro ordine urbis ambitum omnem atque mania circumire, ac tum vivificum crucis lignum tum intactæ Christi Dei nostri parentis vestem circumferre. Ea res ejus maxime spes dejecit, chamaeleontisque in morem cogitationum æstu varius ancepsque agebatur, siquidem illi non modo contra hostes visibiles sed et contra inaspectas quasdam fortitudines pugna conserenda erat. Sic itaque consilil incertus, etsi alioqui tot tantisque copiis fretus, earun indicem cogitationum Martis aleam fore decernit. Prima itaque diei insequentis luce dato classico suos castris educit; ac filio quidem terrestrem murum oppugnare jussit, ipse cum majori copiarum parte validioribusque 60 machinis ac tormentis, quibus civitatis murum tentaturus erat, Blachernarum turres aggreditur, scalas admovens murorum altitudini congruentes. Alibi testudines, alibi arietes: nusquam non missilium grando, exque balistis densus lapidum imber; quo tam varia undique omnisque generis oppugnatione tum oppidanis terrorem injiceret, tum urbe potiretur. At neque muros maritimos negligit; sed classe undique cingens, ignique et jaculis adhiacque tetrascelis quibusdam obsidionalibus machinis profuse (perindec que dicas, temere nulloque judicio ac arte) tentare jubet. Quamobrem etiam tanta vis virorum ei militantium nihil ei commodi attulit. Illico enim atversus ventus classem dissipavit, alioque atque alio naves disjecit; quippe cum ingens procella essel ac mare æstuosum. Terra quoque oppidanis strenuo dimicantibus, hactenusque telorum e turribus fortiter missorum grandine inutiles scalas ei reddentibus, ad hæc tormentis partim ad destinatum non attingentibus (quod quidem maximum rebus momentum attulit eumque gerendo bello imperitum ostendit), partim vero attingentibus quidem et assequentibus, imbecillioribus tamen) nec satis forti conatn et ut muros concutere possent vel etiaın præsidiarios ex turribus excutere atque illinc fugare. Ubi igitur non ex prioris famæ ratione, cuncta magno quodam vulgantis 61 rumore, hæc apparuere, quin potius longe minora, ac quæ mens debilissima regeret ac parturiret, statim obsessa civitas animos audaciamque resumpsit, tantaquq vi longe mittentes balistas displodebat, ut omni illo machinarum apparatu relicto obsidentium agmina procul recedere deque salute consilium inire coegerit. Quamobrem non qualem ohses or putaverat, sed firmiorem longe quam pro existimatione urbem offendit. Præterea vero ipsa quoque tempestas asperiorem aerem reddebat. Velut itaquc appetente hieme, ac per hiemem provinciis reliquia σε κατά? τα δυσελπιστίαν ἀφίκετο καὶ? το άπλ] αὐτοῦ Ρ. PATROL. GR. CIX.

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. beris (nam et illos Michael, quo ex tempore ad Thomam defecerat, in carcere habebat), majestatis scilicet reus, veniam indulgentiamque obtiveret, Sed neque imperator rem adhuc audierat (adeo enim omnis extra commeatus occlusus erat), nec si quis, non solum corum qui prope essent verum etian qui longius abessent, ejus partes secutus esset. Thomas autein veritus ne subito magna Gregorii auctoritas feret, isque suis ordinibus terrorem injiceret, nibil soluta obsidione aut castris ab urbe dimnotis, timens ne se hostis a tergo insequeretur, paucos aliquos, ac quantos opprimendo Gregorio sufficere existimavit, assumens, in illum educit; prælioque fusnm ac in fuga comprehensum necavit. Hincque celeriter ad reliquas copias urbem obsidentes reversus litteras in omnes partes, quibus sibi victoriam (etsi falso) manifeste arrogaret, dedit;;classemquc, quam in Achaia habebat, ad se quam primum adduci jubet, quo rursus instructioribus copiis mari pugnam consere ret. 64 Constabat illa cum bello aptis biremibus, tum onerariis trecentis quinquaginta navibus; quæ et brevi secundis auris ad Byridensem in Thracia portum appellunt. Imperatoria autem scyphonibus instructa classis, illic hostes in slatione incautos aggressa, multas eorum naves cum ipsis vectoribus capit, alias vi maxima comburit; pauce admodun cladi superstites celeri fuga portum Biacbernensem petunt, id omnino satagentes ut terrestribus copiis, quod et ita contigit, jungerentur. Sic res mari gerebatur, felicique adeo exitu. Terra vero continuæ prope sigillatim erant velitationes cædesque edebantur, modo Michaele, modo ejus filio Theophilo cum Olbiano et Catacyla adversus hostem suos educente. Horuin præliorum varius exitus, dataque et accepta quo pene marte subinde strages. Justa tamen pugna nunquam certatum, eo quod imperator cum hoste, cujus essent numerosiores expeditæque ac equestres copiæ, acti congredi non posset. τῇ αὐτοῦ γαμετῇ καὶ τοῖς τέκνοις (καὶ γὰρ ἐτηρού- pleret, tumn vero ut sibi ipse, quin et uxori et liτο ἐν φυλακῇ ἐκείνου τῷ Θωμᾷ προσθεμένου) διαλο λαγὴν καὶ συγγνώμην πραγματευόμενος. Ἀλλ᾽ οὔτε ὁ βασιλεὺς ταῦτα ἔφθασε διακοῦσαι· εἰς τοσοῦτον γὰρ ἀπεκέκλειστο καὶ τῶν ἔξωθεν, οὐδ' εἰ τῶν ἐγγὺς μόνον τις, ἀλλ' οὐδ᾽ εἰ τῶν ποῤῥωτέρω τὰ αὐτοῦ ᾑρημένος ἐτύγχανε. Καὶ ὁ Θωμᾶς τὸ μὴ πολὺν ἐξα!. φνης τοῦτον γενέσθαι κατοῤῥωδῶν, καὶ φόβον ἐν τοῖς ἑαυτοῦ ποιῆσαι βουλόμενος, τὴν μὲν στρατοπεδείαν τῆς πόλεως οὐκ ἐξεκίνησε, ταυτὸ τοῦτο προμηθούμενος, καὶ προνοῶν τὸ μὴ διωχθῆναι ἐξόπισθεν ὀλίγους δέ τινας, καὶ ὅσους ᾔδει ἀξιοχρέους τῆς πρὸς τὸν Γρηγόριον μάχης ὄντας, παραλαβὼν ἐξῄει πρὸς αὐτὸν, καὶ περιγίνεται τούτου, καὶ φεύγοντα καταλαβὼν ἀναιρεῖ. Καὶ αὖθις διὰ ταχέων πρὸς τὰς δυ νάμεις της προσεδρευούσας τῇ πόλει γίνεται, καὶ γράμμασιν ἐπιστέλλων τὰ ἑαυτοῦ περιαγγέλλει άπαν ταχοῦ, ὡς εἴη τε νενικηκώς, όπερ οὐκ ἦν, καὶ τὸ προσχωριάζον κατὰ τὴν Ἑλλάδα ναυτικὸν ταχέως πελεύων ἀναχθῆναι, ὡς αὖθις τοῖς κατὰ θάλασσαν προσβάλλοι μετά στεῤῥοτέρας δυνάμεως μέρεσιν. Αλλ' ἐκεῖναι μὲν εἰς ἀριθμὸν τελοῦσαι πεντήκοντα πρὸς ταῖς τριακοσίαις πολεμιστηρίοις άμα διήρεσι καὶ σιταγωγοῖς τῷ τῶν Βυρίδων & κατὰ Θρᾴκην λι μένι ἐγκαθορμίζονται, ἐξ οὐρίας πλέουσαι. Καὶ ὁ βασιλικὸς δὲ πυρφόρος στόλος τούτοις μηδὲν ἔγνωκόσιν ἐκεῖσε ἐπιτεθεὶς πολλὰς μὲν αὐτάνδρους αἱρεῖ τῶν νηῶν, τινὰς δὲ καὶ πυρπολεί δυνατωτάτῃ χειρί, ὀλίγων παντελῶς ἔξω γενομένων τοῦ πάθους καὶ πρὸς τὸν τῶν Βλαχερνῶν κόλπον καταίρειν λόγον ποιουμένων πολύν, ὡς ἂν εἶεν ὁμοῦ τῇ κατὰ γῆν στρατιᾷ ὁ καὶ γέγονεν. Τὰ μὲν οὖν κατὰ θάλατταν τοῦτον ἐκυβερνᾶτο καὶ ηὐθύνετο τὸν τρόπον· κατὰ γῆν δὲ ἀεί πως ἀκροβολισμοί τινες ἐκ μέρους καὶ φόνοι ἐγένοντο, νῦν μὲν τοῦ Μιχαήλ, νῦν δὲ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Θεοφίλου αὐτοῖς ἐπεξιόντος μετὰ Ολβιανού [Ρ. 44] καὶ Κατάκυλα, καὶ πληγὰς ἔσθ' ὅτε καιρίας διδόντος τε καὶ λαμβάνοντος· οὐ μὴν ἀγῶνες τινες λαμπροὶ καὶ νεανικοὶ ἐκ παρατάξεως καὶ τῆς ἰσορρόπου δυνάμεως ἔσχον τὸ κῦρος, ἅτε δὴ πολλῷ τοῦ Μιχαὴλ ἐλαττουμένου καὶ μὴ πρὸς τὴν ἐκείνου εδ. ζωνόν τε καὶ ἱππικὴν στρατιάν ἀντιτάσσεσθαι δυ ναμένου. ας ιζ'. Ἐν τούτοις οὖν ὄντων αὐτῶν, Μορτάγων ὁ τῶν 17. Eo rerum statu, Morlagon Bulgarorum inΒουλγάρων βασιλεὺς (καὶ γὰρ ἔφθασεν ή φήμη κατὰ perator, fama excitus, quæ jam totumn orbem perτὴν οἰκουμένην τὸν βασιλέα τῶν Ῥωμαίων πολιορ κούμενον διαγγέλλουσα) λάθρα τινὰς ἐς βασιλέα πέμψας ἐξαποστείλαι αυτομάτῳ γνώμη συμμαχίαν καθυπισχνείτο καὶ βοήθειαν αὐτῷ τὴν ἀρκοῦσαν διο δόναι καθωμολόγει. 'Αλλ' ὅ γε Μιχαήλ, εἴτε τῇ ἀληθεία τὸ τῶν ὁμοφύλων πλῆθος καταιδούμενός τε καὶ ἐλεῶν, εἴτε καὶ χρημάτων φειδόμενος (ἐτύγχανε γὰρ ἐπὶ πολὺ τὰς χεῖρας τῶν ἄλλων βασιλέων ὑφ' ἑαυτὸν ἔχων ἐκ φειδωλίας), τὴν μὲν γνώμην ἠξίου ἀποδοχής τούτου, παρητεῖτο δὲ τὴν αὐτοῦ βοήθειαν, καὶ οὐκ εἴ τι γένοιτο παρὰ τοῦ ἀποστάτου, βούλεσθαι τὴν ἐπι κουρίαν αὐτῷ κατεμήνυεν. Αλλ' ὅ γε Μορτάγων και • alii Βρύδων, margo Combef. vaserat, Romanorum imperatorem intra muros obsessum teneri, misso clam ad Michaelem nuntio ultro se auxilia missurum pollicetur ac copias quantæ adversus hostem sufficerent. At 65 ille, sive revera Romanorum, in Thome castris militantium, reverentia inque eos miseratione, sive alias parcendum sumptibus ducebat (nullus enimn unquam imperatorum illo fuit sordidior), laudato Bulgari proposito auxilia recusavit, nec quidquid demum tyrannus præstiterit, eis se usurum significavit. Mortagon tamen, ut qui alioqui bellis prædaque ac spoliis gauderet, fcdusque tricennale

cum Leone ejus decessore pactum confirmare άλλως πολέμοις χαίρων καὶ τὰς ἐκ τούτων λείας magisque stabilire quæreret, adversus tyrannum exercitum parat. Quamobrem Romanorum fines audacter ingressus ad locum cui Ceductus nomen, castra ponit. Percrebrescebat rumor; nec fieri poterat ut irruptio tyrannum falleret. Merito itaque perturbatur, animoque plane attonitus est. Ubi tamen emersit exque ea se æstuatione collegit, adversus illum sibi movendum constituit. Quoniam autem diviso exercitu se prorsus debilem fore cladigne obnoxium videbat (nam et in expugnanda urbe Augusta non exiguo seu numeroso fortique exercitu opus erat, eoque magis quod jam imperator exercitum haud contemnendum paraverat, quique adeo conserto pede pugnare posset nec raro bostium stragem dare; nec vero contra Bulgarorum copias aliter quam magno validoque exercitu pugna instrui poterat), ne igitur velut rapidus quidam torrens in duos quosdam deductus rivulos, quam pro priori virtute 66 hostibus imbecillior appareret, et qui facile edomari posset, urbis obsidionem in totum solvit, inque Bulgarcs, quibus se parem esse arbitrabatur, educens, in eo quem diximus Ceducti loco, cum eis pugnam committit. 48. Ceterum tyrannus in eo praelio magna suorum strage vincitur, nec adeo hostes clade afficit, sed ipse ab eis ingenti clade amicitur. Cumque aliter non liceret, fuga salutem expediunt qui e prælio incolumes fuerant, arduoque quodam loco nec facili accessu dispersi secum cogitabant quomodo rursus coirent ac agmen instaurarent. Bulgarus autem statim captivos, qui venerant in potestatem, assumens, ingentisque prædæ compos effectus, victoria ferox eaque superbiens redit in patriam. Classis ad obsidendam urbem relicta, audita suorum strage, tota ad imperatorem deficit illique adjungitur. Thomas porro desertor eo temeritatis erupit, damonum, ut videtur, illi belli sociorum allatu, ut et cladibus undique altritus cæsusque atque ex amplissimis rebus in angustias compulsus, nec justo unquam praelio victoria potitus vel conserta palam acie vel ex tanto machinarum quotidie urbi admotarum apparatu censuque, collectis iterum copiis in campo cui nomen Diabasis, aliquot ab urbe stadiis dissito, castris metandis tum ex agri feracitate tum ex-aquarum irriguo longe commodissimo, consederit. Inde omnem suburbanorum elegantiam excursionibus vasta - bat ac 67 igni incendebat. Haud tamen velut prius se civitati in conspectum dabat. Michael vero ubi rem intellexit, idoneo conscripto exercitu, Olbianum quoque et Calacriam cum suis legionibus, viros strenuissimos ac integræ fidei, habens adversus illum educit. Offendit autem non paviduın aut rei exspectatione suspensum, sed fortiter «Δ] οὗ Γ. οι τοῦτο τέ" an τοῦτο δὴ τὸ καρποῦσθαι φιλῶν, καὶ τὰς πρὸς αὐτὸν δὲ τριακοντούτεις σπονδὰς γεγενημένας παρὰ τοῦ προκατα σχόντος Λέοντος ἐπιβεβαιώσαι καὶ ἰσχυροτέρας ποιή σαι ζητῶν, τὴν κατὰ τοῦ τυράννου στρατιάν εὐτρε πιζεν, καὶ δὴ τῶν Ῥωμαίων ὄρων έντοσθε μετά παρρησίας γενόμενος κατὰ τὸν Κηδούκτου χώρον οὕτω καλούμενον ἐστρατοπέδευσεν. Ἠκούοντο δὲ, καὶ λαθεῖν ταῦτα τὸν ἀποστάτην οὐκ ἦν· περιεδονήθη μὲν, ὡς εἰκὸς, καὶ τὰς φρένας κατεκτυπήθη, ἐν αὑτῷ δὲ πάλιν γενόμενος τὴν κατ' αὐτοῦ στρατιάν ἐξώπλιζεν. Καὶ ἐπεὶ εἰς δύο καταμεριζόμενος ἐδόκει παντελῶς ἀσθενής τε εἶναι καὶ εὔπτωτος (ή τε γὰρ τῶν πόλεων βασιλεύουσαοὐκ εὐαριθμήτου, ἀλλὰ πλείστου αξιολόγου στρατοῦ ἐδέετο πολιορκουμένη, ήδη καὶ τοῦ Μιχαὴλ δυνάμεις οὐκ ἀγεννεῖς συλλέγοντος καὶ κατὰ πόδας ίστασθαι δυναμένου, καὶ πολλάκις όλεθρον ἐπαγαγεῖν αὐτοῖς δυνηθέντος· καὶ ἡ τῶν Βουλγάρων δὲ δύναμις οὐ μικράς τινος τάξεως καὶ στρατιᾶς, πολλῆς δὲ καὶ οὐ τῆς τυχούσης εδέετο πα ρατάξεως), - μὴ οὖν εἰς δύο τινὰ διαιρούμενος κατά τινα λάβρον χειμάρρουν ἀσθενέστερος παρ' ὅ τε ἦν δόξῃ τε τοῖς ἐχθροῖς καὶ εὐχείρωτος γένηται, ἀπαίρει μὲν ὅλως τῆς πόλεως, πρὸς τὸν Βούλγαρον δὲ ἀξιό μαχον κρίνας αὑτὸν κατὰ τὸν εἰρημένον τόπον παρα τάσσεται καὶ ἐνταγωνίζεται. ιηʹ. Καὶ ἐπεὶ ἐς χεῖρας ᾔεσαν κατ' ἀλλήλων, ήτα τᾶται δὴ ἰσχυρῶς ὁ τύραννος, καὶ φόνον οὐ ποιεῖ μὲν πάσχει δὲ παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Καὶ ἐπεὶ μὴ ἄλλως ἦν τῆς σωτηρίας λαβέσθαι, [Ρ. 42] φυγαδείᾳ ταύτην εὑρίσκουσιν, καὶ ἔν τινι χώρῳ δυσβάτῳ σκεδαννύμε νοι ἐσκόπουν πως συνάγωνται. Αλλ' ὁ μὲν τῶν Βουλ γάρων ἀρχηγὸς εὐθὺς τά τε σώματα προσλαβόμενος ὧν ἐγένετο κύριος, καὶ λείας δὲ πολλῆς γενόμενος ἐγκρατής, πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ὑπέστρεψε, τῇ κατ' αὐ τοῦ νίκῃ ἐπαιρόμενός τε καὶ γαυριών. Τὸ δὲ κατα λειφθὲν ναυτικὸν ὡς τοῦτο ἀκήκοεν, τοῦτο " δὴ τῇ πόλει προσεδρεύον, προσχωρεῖ τῷ βασιλεῖ καὶ μετ' αὐτοῦ γίνεται. Ὁ δ᾽ αὖ ἀποστάτης εἰς τοσοῦτο ἧκε θάρρους, παρὰ τῶν αὐτῷ συμμαχούντων, ὡς ἔοικε, δαιμόνων ἐγκρατής, ὥστε πάντοθεν συντριβόμενος καὶ πληττόμενος καὶ ὀλίγος ἐκ πολλῶν γενόμενος, καθαρᾶς τε νίκης ου ποτε μετεσχηκώς οὔτ᾽ ἀπὸ παρα τάξεως οὔτε μὴν ἀπὸ τῶν καθ᾿ ἡμέραν προσαγομέ των διὰ πολυχειρίας μηχανημάτων κατὰ τῶν τειχῶν τῆς πόλεως, αὖθις ἐπισυναχθεὶς κατά τι πεδίον, Διά βασιν οὕτω καλούμενον, σταδίους ἀπέχον τῆς πόλεως ἱκανοὺς καὶ πρὸς στρατοπεδείαν εὐφυὲς ἔκ τε τῶν φυομένων καὶ ὑδάτων ἐπιῤῥύτων δν, συναθροίζεται. Κἀκεῖθεν τὰς προνομάς ποιῶν πάντα μὲν πρὸ της πόλεως έκειρε κόσμον καὶ ἐπυρπόλει, ένεφανίζετο δὲ τοῖς κατὰ πόλιν, ὡς τὸ πρότερον, οὐδαμῶς. Ο καὶ συνεὶς ὁ Μιχαὴλ καὶ ἀξιόλογον συστήσας στρατόν, αὐτόν τε Ολβιανὸν καὶ Κατάκυλαν ἔχων μετὰ τῶν ἑαυτοῦ ἀκμῆτας ταγμάτων καὶ ἀκεραίους, κατ' αὐτ τοῦ ἐκστρατεύει· καὶ τοῦτον οὐ κατοῤῥωδοῦντα οὐδ ἐκφοβούμενον, ἀλλ' αὐτῷ προσυπαντώντα μετά σπου σε μὲν τὸ πρὸ

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. δῆς ἐφευρὼν συνῆλθεν εἰς χειρῶν δύναμιν, κρἶναι τὸ sustinere paratum; quamobrem collatis signis de την βουληθείς. Ενθα δὴ καὶ καταστρατηγήσαι τὸν βασιλέα βουλόμενος αὐτὸς τῇ ἑαυτοῦ καταστρατηγεί. και βουλῇ καὶ τοῦ παντὸς διαμαρτάνει σκοποῦ. Ὁ μὲν γὰρ ἅμα τῷ συῤῥαγῆναι τὸν πόλεμον νῶτα διδόναι τῷ βασιλεῖ ἐκέλευσεν, οὐ τὴν τῶν ἑαυτοῦ δυνάμεων γνώμην κατανοῶν, ἀνθρώπων ἔκπαλαι γυναι κῶν καὶ τέκνων στερουμένων δι' αὐτὸν καὶ τὰς χεῖρας τῷ ἀδελφικῷ λύθρω καταμιαινόντων· οἱ ταχείαν ἔσεσθαι καὶ οὐκ εἰς τοσοῦτον χρόνον ἐκταθῆναι τὴν αὐτῶν ἐν τοῖς ὑπαίθροις διατριβὴν προσδοκήσαντες πρὸς τῶν μὲν ἦσαν κατ' ἀρχὰς εὐπειθεῖς, ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ χρόνος ἤδη που εξετέτατο (τρίτος γὰρ ἐξηνύετο καὶ ἀνηνύτοις ἐκ τῶν καθ' ἡμέραν γινομένων εδόκουν ἐπιχειρεῖν, ἀνδρὸς ἑνὸς ἐπιθυμίᾳ καὶ ἀπονοίᾳ δου λεύοντες, τηνικαῦτα τὸ κελευσθὲν ὡς ἔρμαιόν τι λαβόντες οὐχ ὥσπερ ἐκεῖνος ἐβούλετο ἐξεπλήρουν, ἀλλὰ ὡς αὐτοῖς ἐδόκει καλόν. Ὁ μὲν γὰρ ἐγκλίναι τούτοις εἰς τοσοῦτον ἐπέτρεπεν ὅσον τὴν τοῦ βασιλέως παράταξιν διαλύσαι καὶ αὖθις υποστρέψαι στεῤῥῶς φο νεύοντας· [Ρ. 43] οἱ δὲ κόσμῳ καὶ τακτικῇ ἐμπειρία τὴν τοῦ βασιλέως στρατιάν κατόπιν θέουσαν, καὶ οὐχ ὡς ψήθη εὐδιαλύτως “, εἰδότες ἀσχηματίστῳ χρῶν· ται φυγῇ, καὶ ἄλλος ἄλλῃ διεσκέδαστό τε καὶ δια εφέρετο. 'Αλλ' οἱ μὲν ἄλλοι, νῦν μὲν ὀλίγοι καὶ αὖθις ἕτεροι, τῷ βασιλεῖ προσχωροῦσι καὶ καθομολογοῦσιν αὐτῷ· αὐτὸς δὲ σὺν ὀλίγοις τισὶ πρὸς τὴν Ἀδρια νούπολιν σώζεται κἀκεῖσε τῆς φυγής ίσταται. Ο δέ γε τούτου νόθος τε καὶ παρέγγραπτος υἱὸς Αναστάσιος τοῦ τῆς Βύζης φεύγων ἐπιλαμβάνεται πολισματος. Καὶ οὐ κατὰ τύχην, οἶμαι, κατὰ δὲ πρόνοιάν τινα, ἵν᾿ ἕκαστος τούτων πρὸς ἑαυτὸν ἑλκύων τὴν τοῦ βασιλέως προσεδρίαν τῷ ἑτέρῳ διδοῖ ἄνεσίν τε καὶ καιρὸν εἰς τὴν προνομήν. εθ'. 'Αλλ' ὅ γε βασιλεὺς ἐκ ποδὸς τούτοις επόμενος πρῶτον ἔγνω τὸν Θωμᾶν πολιορκεῖν καὶ τὴν προγεγενημένην εἰς αὐτὸν ἀποδοῦναι τούτῳ ποινήν. "Οθεν ἐπάγει αὐτῷ πολιορκίαν, οὐ διὰ μηχανημάτων ἢ ἄλ λων τινῶν σπουδάζων αὐτὸν καθελεῖν, ἅμα μὲν τὸν ἐμφύλιον ἀποδιδράσκων πόλεμον, ἅμα δὲ τῷ τὸ τοὺς τὴν Σκυθίαν οἰκοῦντας τῶν τοιούτων ἀμαθήτους κατασκευῶν βούλεσθαι διαμένειν, ἀλλὰ λιμῷ καὶ ἀνάγκῃ τῶν ἐπιτηδείων, οἷς ἐν σπάνει καὶ ἐνδείᾳ ἀλλ᾽ οὐκ ἀποθησαυρίζουσα ἡ πόλις ἐδείκνυτα. Ἔγνωστο γοῦν ταῦτα αὐτῷ, καὶ ἀρχὴν ἡ πρᾶξις ἐλάμβανεν. Ο δε με πολιορκούμενος παντὸς μὲν ζώου πρῶτον Ιδέαν ἄχρηστον, ἔπειτα δὲ καὶ πᾶσαν ἡλικίαν τῆς πόλεως ἐξωθεῖ, οὐ παρακλητικοῖς, ὡς ἂν εἴποι τις, λόγοις τὰ πολλὰ τῶν πράξεων διοικῶν, τυράννῳ δὲ γνώμῃ καὶ αὐθεκάστῳ· δ καὶ τὸ κατ' αὐτοῦ ἀνεθυμίασέ τε μῖσος καὶ ἀνενέωσεν. Ἔπειτα ὡς ἤδη ήκμαζεν ὁ λιμός, σωτηρίας τι ἐλπὶς οὐδαμοῦ, ἠνάγκαζε δὲ καὶ τοὺς ἑαυτῆς φόρους ἀνελλιπεῖς ἀπῄτει δὴ ἡ γαστήρ, οι μὲν λάθρα διά τινων πυλίδων οἱ δὲ διὰ τειχῶν καθε ιμώμενοι, οἱ μὲν φέροντες τῷ βασιλεῖ ἑαυτοὺς ἐπεδί· δουν, οἱ δὲ πρὸς τὸν υἱὸν κατὰ τὸ Βύζης πτολίεθρον cernendum statuit. Tyrannus cum stratagemale imperatorem vellet decipere, eoden ipse decipitur et ab scopo prorsus aberrat. Jubet nimirum suus primo congressu terga iniperatori dare, parum intelligens qua illi in eum mente affecti essent. viri scilicet ejus jampridem causa liberis et uxoribus privati, ut fraterno cruore dextras polluerent; qui initio quidem, cum brevem expeditionem fore nec se tandiu sub dio moraturos esse sperassent, ad omnis se obsequentes præbuerant. Übi autem jam tempos trahebatur, quippe cum annus jan tertius duxisset, exque quotidiana experientia ea se tentare [senserant quæ nullo absolvi exitu possent, dum unius viri libidini ac demenţiæ servirent, tandem id quod ipsis imperatum erat, İRsperati lucri loco accipientes, non ex illius mente sed ex suis ipsorum rationibus implendum sibi putavere. Nempe jussi erant nt lantisper cederent. dum regia acies insequendo ordines solveres, ac tum demum conversi hostes fortiter cæderent, Verum illi dum composite exque bellica arte, num temere solutis ordinibus, ut ipse putaverat, a tergo irruentem imperatoriam 68 aciem vident. veram reipsa nibilque simulantes capessunt fugam; aliique alio dissipati ac dilabentes, modo pauci modo plures, ad imperatorem confugiunt reque illi sacramento astringunt. Tyrannus cum paucis quibusdam Adrianopolitn, evadit incolumis ibique fugam sistit: ejus vero nothus ac facricius ftius Anastasius ex fuga Byza castrum occupat. Neque id casu, sed certa Det providontia factum existimem, ut dum quisque illorum imperatorem ad obsidendum trahit, alteri inducias tempusque pabulandi præberet. 19. Porro inperator e vestigio illos insecuius primum Thomam obsidendum ac vicariam ei pa nam reddendain constituit. Obsidet autem, nou machinas, non tormenta adhibens, tum quod belli civilis damna vitare cuperet, tum quod vicinos illi civitati Scythas ea instrumenta docere nolebat, guibus urbes expugnari solent: sed fame rerumque ad victum necessariarum penuria, raro in civitate commeatu nec copiosa annona in ea reposita. Sic itaque illi constituum, inque eum modum ductum rei exordium. Obsessus Thomas in primis genus omne animalium ad bellum inutile, omnesque adeo quibus per ætatem non liceret arma ferre, urba ejicit, pleraque gercns, ut quis dicat, non lenibus verbis et ad obsecrandum compositis, sed tyraunico animo ac rigido; quod et 69 oppidanorum in eum conflavit auxitque odium. Deinde ingravescente jam faune, ac salute desperata, cum venter nihilominus cogeret suaque tributa durus exactor deposceret, qui intra urbis septa tenebantur, alii cæcis quibusdam portis furtim dilapsi, alii loris per muros submissi, pars sese imperatori dedunt, pais «ἐνδιαλύτως Ρ. mox malim ἰδόντες. * τῷ om. F. " σωτηρίας δ' ἦν ἐλπὶς 2

Ι.ΙΒ. ΙΙ. MICHAEL AMORIENSIS. ἄρα μίσος κατὰ τοῦ Μιχαήλ πᾶσιν ἐνέφυ καὶ ἐξ ἄλ- chaeli resistebant: tantum nimirum omnium aniλων μὲν ἴσως, πολλῷ δὲ πλέον ἐκ τοῦ μὴ βούλεσθαι mis illius insederat odium, tum forte aliis ex causis, τὸν το κατὰ τῶν [P. 45] θείων εἰκόνων ἀναῤῥιτι σθέντα καταλύσαι. Πλήν ταύταις πλησιάσας, τοῦ μὲν σεισμοῦ ἐπιγινομένου τε καὶ τοῦ τείχους τοῦ Πανίου καταβληθέντος ἢ εἰς αὐτὸ πάροδος ἀκμητὶ γέγονε τῷ Μιχαήλ· ἡ δ' "Ηράκλεια καὶ ὡς ἀντέχουσα, ὅμως τῶν ἐκ τῆς θαλάττης μερῶν κατακυριευθείσα, αλίσκεται καὶ αὕτη ἀναιμωτί, καὶ τοῦ φρονεῖν τὰ τοῦ τυράννου ἀπαλλάττεται, πίστεις δεδωκυῖα τῷ βασιλεῖ. Καὶ τὰ μὲν κατὰ Θωμᾶν συμβεβηκότα τοιοῦτον ἔσχε τέλος ἐκ τῆς εἰρημένης ἀρχῆς, καὶ οὕτω τροπαιοφόρος ὁ βασιλεὺς ἐκ τῶν κατ᾽ ἤπειρον ἔρχετα: πόλεων, οὐδὲν ἕτερον ἀπὸ στασιωτῶν ἐννοήσας ἢ ἐπὶ τῆς ἁμιλλητηρίου θέας ἐπὶ τούτῳ γεγενημένης ὀπίσω τώ χεῖρε δεδεμένους ποιῆσαι διελθεῖν καὶ ὑπερορίους τοὺς αἰτιωτάτους γενέσθαι. Αὐτίκα γοῦν καὶ πρὸς Κοιρέαν, ἔτι γε μὴν καὶ πρὸς Γαζαρηνὸν τὸν Κολωνιάτην, ἀνθρώπους μὲν ὄντας καὶ πιστὰ φυλάττοντας τῷ Θωμά, κατέχοντας δὲ τὸν μὲν τὴν Καβάλαν τοῦ Χοιρέα, τοῦ Γαζαρητοῦ δὲ τὴν Σανιάναν, καὶ πολλὰς ἐκεῖθεν ποιούντων καταδρομάς, καὶ λῃστρικῶς ζῶντάς τε καὶ τυραννι κῶς, χρυσοβούλλιον ἐκπέμπει ὁ Μιχαήλ, τιμὰς μετ γάλας τὰς τῶν μαγίστρων καθυπισχνούμενος καὶ ἀμνηστίαν κακῶν, καὶ δῆλον τὸν τοῦ Θωμᾶ θάνατον τούτοις ποιῶν. Ἀλλ᾿ ἐκείνους μὲν οὐκ ἔπεισεν ὁ ἀποσταλείς, αλαζόνας ὄντας τε καὶ ἀτίθασσον κεκτημένους ψυχήν· ἑτέρους δέ τινας τῶν ὑποβεβηκότων κλέψας καὶ πρὸς τὴν τοῦ βασιλέως πίστιν μετ ταθεὶς ἔπεισεν ἐξελθόντας " πρὸς τὰς συνήθεις ληστείας ἀποκλεἶσαι τούτοις τὰς τῶν τειχῶν πύλας καὶ λίγου καταλελοιπέναι χωρίς. “Οπερ καὶ γέγο νεν. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ὡς εὖρον κεκλεισμένας τὰς πύλας, τὴν ἐπὶ Συρίαν ἔσπευσαν διανύσαι ὁδὸν, τῷ φόβῳ βαλλόμενοι. Ζῶντες δὲ ὅμως ἀλόντες τῷ ξύλῳ εξήρτηνται καὶ τοῦ βίου ἔξωθεν γίνονται. Αξιον δὲ μηδὲ τοῦτο παραδραμεῖν, ὅπως ὁ Γαζαρηνός προδέδητο καὶ τῶν τειχῶν ἀπεκέκλειστο. "Ανδρα τινὰ ἄγροικον ὁ ἀποσταλείς δεξιωσάμενος φωνῆς ἐπιμε λούμενον καὶ ταῖς δαῖς τερπόμενον ἐμμελῶς ταῖς ἀνειμέναις ταύταις καὶ ἀγροικικαῖς, μέλος τι ἔπλεξεν πρὸς τὴν ἐκείνου οἰκονόμον ἔχον τὴν ἀναφοράν. Ην δὲ αὐταῖς λέξεσιν οὕτω· “Ακουσον, κῦρι οἰκονόμε, τι λέγει Γυβέριν· Ἐάν μοι δῶς τὴν Σανιάναν, μητροπολίτην σε ποιήσω καὶ Νεοκαισαρειάν [Ρ. 46] σοι δώσω. Τοῦτο πολλάκις ἀδόμενον ἐν αἰ σθήσει τοῦτον γενέσθαι τὸν οἰκονόμον πεποίηκεν. Ὅθεν ὡς ἔγνω τὸν νοῦν τε καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀναφορὰν, ἐξελθόντος ποτὲ τοῦ Γαζαρηνοῦ ἔκλεισεν κατ' αὐτοῦ τὰς πύλας καὶ τοῦτον ἔξωθεν εγκατέλιπεν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν ὑπερνεφῶν τούτων πολιχνίων, καὶ οὕτω τούτων ἡ πάλιν ὑπὸ τοῦ Μιχαήλ κατάληψις. κα'. Οὐκ ἔμελλε δὲ ἄχρι τούτων ή φορά στήσε σθαι τῶν κακῶν, ἀλλὰ τῶν δύο ηπείρων, Ασίας φαμὲν καὶ Εὐρώπης, ἐν θυμῷ Κυρίου οἷόν τινος κεφαλῆς * deest διωγμὸν vel πόλεμον. Combef. tum præcipue quod suscitatam adversus sacras imagines persecutionem sopire nolebat. Ubi tamen ad illas accessit, disjectis terræ motu Panii muris. nullo negotio in ipsum Michaeli ingressus patuit Heraclea vero quanquam resistebat, a maritimis ipsa partibus expugnata, nulla civium strage ca pitur, dataque imperatori de studere tyranno desinit. Hic rerum Thomæ finis ex tali principio fuit, sicque Michael triumphans ex continentis urbibus rediit. In socios autem defectionis Thomæ nihil acerbius statuit quam quod Circensium spectaculo in eam rem constituto manibus a tergo revinctis eos circumduci, ac qui maximorum rei scelerum essent, exsilio solum vertere jussit. Mox quoque ad Chœream, necnon ad Gazarenum Coloniatem, Thomae quondam domesticos eique constanter servantes fidem (tenebat alter, 72 nempe Chæreas, prasidio Cabalam, alter, nempe Gazart nus, occupabat Sanianam; ex quibus præsidils crebras illi excursiones habebant, latronumque more ac tyrannice vivebant) auream bullam, imperatorium scilicet diploma, mittit Michael, magistrorum honore præcipuo se illos evecturum pollicitus ac impunitatem daturum, Thomam jam exstinctum significans. Verum nuntius ab imperatore missus homines arrogantes ac præfracto animo ad officium revocare non potuit: corruptis tamen quibusdam præsidiariorum sub illis merentibus inque imperatoris fidem traductis, suadet ut ad solitas populationes prædasque agendas egressis murorum portas claudant ac nec responso Jignatoa relinquant. Sicque adeo contigit. Illi clausas portas nacti indeque perterriti in Syriam fuga contendunt. Vivi tamen capti eque ligno suspensi vita extruduntur. Neque vero omittendumn reor, quo se medo habuerit Gazareni proditio, et ut sit muris exclusus. Michaelis legatus rusticum queindam vocis mođu - lantiam affectautem solutisque ac rusticano more compositis canticis sese oblectantem cum humani ter excepisset, carmen quoddam contexuit, quo Gazareui economum alloqueretur, cujus hic ad verbum temur. Audi, domine econome, quid dicat Gyberi. Si Sanianam dederis, faciam te metropolitam et Neocæsaream tibi concredɑmı. Dum hæc sæpius cantillat, aconomo mentem aperit, ut rem intelligat. Cum igitur sensum perspexisset ac quid verba illa designarent animadvertisset, 73 egresso quandoque Gazareno portas claudit et foris hominem relinquit. Hactenus quod attinet ad duo illa oppida ipsis propemodum nubibus miuitantia, et ut illa rursus a Michaele in tidem recepta sint. 21. Neque vero malorum vis atque impetus hoc cardine erat sistendus: sed cum duæ contineutes, Asia scilicet et Europa, veluti caput et cauda divim * τῇ μὲν σεισμοῦ ἐπιγενομένου ἐξελθόντων?

numinis indignalone quanquam ipsi non intelle- καὶ οὐρᾶς, εἰ καὶ μὴ συνίεσαν, παιδευθέντων φόνοις, serant) cadibus, incendiis, terrae motibus, rapinis, civilium motuum injuria, excursionibus ac vastitate, insperatis urbium mutationibus, signis e colo, signis ex aere castigata fuissent, postremo miseras quoque insulas, velut instrumenti musici mesen quamdam, ut totius corporis plaga communis esset, mala invaserunt. Verum corrigi non poterant qui Dei hominis efigiem colendam negavissent. Quo ¡gitur tempore Thomas res novas moliri cœperat, rei fama in omnes late partes perlata Agareni occidui Iberiæ sinus incolæ, Oceano finitimi, quos jampridem mutata nominis appellatione Hispanos vocant, copiosa aucti hominum multitudine, suumque illud Hesperium latus gracile parumque fertile ac opulentum sentientes, cui denique plurimum de soli ubertate ac bonitate deesset; quin et eodem vitio laborare orientalem quoque Iberiæ ac meridionalem plagam: non enim tola bonis terra doliImas pollet aut satis feras est: occidua tamen plaga, uti diximus, reliqua squallidior est minusque 74 ferax ac gracilior, ideoque ipsis alendis ac procurandis non sufficiens, justa corporis mole praeditis, ac quos necesse sit commeatus abundantia adolescere, non ejus penuris. Hi igitur ad Apochapsum gentis amerumnam accedentes rogabant, Ut coloniam ipsis ducere liceret atque alio commigrare, qui ob multitudinem anguste kabilarent, ac quos necessariarum rerum inopia premeret. Princeps statim magnis instructis navibus justisque eis copiis impositis, celato adiue consilio, ad Orientis insulas, quæ nostræ ditionis erant, interim prædatum edueit, tum subditis rem gratam præstiturus, quorum cupiditatem alienis opibus satiaret, tum adeo exploraturus num quæ fertili solo ac opimo insula occurreret, in quam commode suoruin coloniam duceret. Postquam igitur ad multas insulas appulsus neminem sibi resistentem majoresve aut minores naves opponentem invenit (omnes enim omni orbatæ præsidio erant, eo quod omnis classis earum præsidio constituta suppetias Thoma adversus Cpolim adnavigarat), ingentique prada ex omnibus, ad quas appulsus fuerat, insulis potitus, in Cretam quoque venit, quam deprædatus ac populatus quantum ei licebat, cuum omni ex parte soli καὶ πῶς εἴη πρὸς πᾶσαν χάριν καὶ ἀγαθῶν εὔφορος bonitatem deprehendisset, et quantopere ad omnem venustatem frugumque ubertatem fertilis esset: En, ait, non est hæc alia quam terra fluens lacte et melle. Ac tum quidem navibus omnis generis præda oneratis 75 domum rediit; reversusque validamı ac ingentem classem instruit. Excunte porro bieme vereque ineunte, quadraginta navium classe bellicosis hominibus onerata, captatoque secundo vento, recta in Cretam, aliis spretis insulis, contendit. Jam ergo appulsus erat, et ad promontorium quod Characem vocant exscensum fecerat. Cum ἐμπρησμοίς, σεισμοῖς, ἁρπαγαῖς, ἐμφυλίοις καταδρομαίς, πόλεων ἀνελπίστοις μεταβολαῖς, σημείοις ἐξ οὐρανοῦ, σημείοις ἐξ ἀέρος, τέλος καὶ ταῖς τα λαιπώροις νήσοις οἷόν τινα μέσην, ἵν᾿ ὁλόσωμος εἴη ἡ πληγή, επέδραμε τὰ δεινά. Αλλ' οὐκ ἦν παι δεῦσαι τοὺς τὴν θεάνθρωπον ἐξηρνημένους μορφήν προσκυνεῖν. Οθεν ἄρτι δὴ τοῦ κατὰ τὸν Θωμᾶν πρό ξαντος νεωτερισμοῦ, ἐπεὶ ταῦτα ἀκούετο " πανταχού, οἱ τὸν ἑσπέριον κόλπον τῆς Ἰβηρίας τῷ Ὠκεανῷ γειτονοῦντες Αγαρηνοί κατοικοῦντες (Ισπάνους τούτους ὁ πολὺς γεύσας χρόνος μετωνόμασεν), εἰς πλῆθος σωμάτων καὶ εὐθηνίαν τοῦ γένους ἐξηλακότες, τὴν κατ' αὐτοὺς ἑσπέριον πλευρὰν λυπρὰν οὖσαν καὶ μετρίως εὐδαίμονα ὁρῶντες, καὶ λειπομένην μὲν τῆς πρὸς γῆν ἀρετῆς καὶ ἀφθονίας κατὰ πολύ, ένα δέουσαν δὲ καὶ πρὸς αὐτὸ τοῦτο " έψον τῆς Ἰβηρίας καὶ νότιον (οὐ γὰρ ἅπασα πρὸς πᾶσαν γῆς ἀρετὴν επιτηδεία καὶ εὔφορος, ἀλλὰ τὸ τῆς ἑσπερίου πλευ ρᾶς, ὡς εἴρηται, αὐχμηρόν τε καὶ λυπρότερον τῆς λοιπής), καὶ διὰ τοῦτο οὔτε τρέφειν δυναμένης αὐτοὺς καὶ διοικεῖν ἄνδρας σώμασιν εὐμεγέθεσι χρωμένους καὶ ἀγαθῶν εὐφορίᾳ ἀλλ' οὐκ ἐνδείᾳ αὐξανομένους ", οὗτοι γοῦν προσελθόντες Απόχαψ τῷ ἑαυτῶν ἀμερμουμνῇ ἀποικίαν τινὰ καὶ γῆς μετανάστασιν ήτουν αὐτοῖς γενέσθαι, πλήθει τε στενοχωρουμένοις καὶ ἀναγκαίων σπάνει πιεζομένοις. Ὁ δὲ πλοῖα τινα ἐπισκευάσας μακρὰ, καὶ δύναμιν οὐκ ὀλίγην ἐξ αὐτῶν τούτων ἐμβιβάσας, ἐπὶ ληστείαν τέως, λανθ νουσαν ἔχων τὴν ἔννοιαν, τῶν πρὸς τῇ ἔῳ κειμένων νήσων καὶ ἡμετέρων τυγχανόντων ετράπετο, ὁμοῦ μὲν τὸ αὐτοῖς ἐπιθυμούμενον ἐκπληρῶν καὶ ἐκ τῶν ἀλλοτρίων τούτους προσπορενούς, ὁμοῦ δὲ κατασκεψόμενος το αν τις ἔστιν οὕτως εὔφορος τῶν νήσων και λιπαρὰ εἰς μετοικίαν αὐτῶν. [Ρ. 47] Ἐπεὶ γοῦν πολλαῖς τῶν νήσων πλησιάζων τὸν ἀντιπαραταττά μενον μικρῷ ή μεγάλῳ πλοίῳ οὐχ εύρισκεν έχηροῦντο γὰρ πᾶσαι τῆς αὐτῶν βοηθείας, ἄρτι κατὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκβοηθουσῶν καὶ πλεουσῶν μετὰ τοῦ Θωμᾶ), μεγάλας δὲ ὠφελείας ἐκ πασῶν, αἷς καὶ προσώρμιζεν, ἐκαρποῦτό τε καὶ ἐλάμβανεν, ἧκε καὶ πρὸς τοὺς Κρηταιεῖς, καὶ τούτους καταδρα μὼν καὶ λείαν ποιήσας καὶ ἀνδραποδισάμενος, ὡς ἐνῆν, καὶ πάντοθεν καταμαθὼν τὴν τῆς γῆς ἀρετήν, ἀφθονίαν, Τοῦτο, ἔφη, γῆ οὐκ ἄλλη ἢ ἡ ῥέουσα μέλι και γάλα. Καὶ τότε μὲν παντοίων γενόμενος ἀγαθῶν οἱ ἀπῄει τὴν οἴκαδε, καὶ πάσῃ χειρὶ καὶ δι νάμει ναυτικὸν ἐξήρτυεν· ὡς δ᾽ ὁ χειμὼν ἐτετελείωτε καὶ τὸ ἔαρ ὑπέλαμπεν, τεσσαράκοντα πληρώσας ναῦς ἀνδρῶν μαχίμων καὶ ἐπιτήδειον ἄνεμον ἐπιτηρήσας τὴν ἐπὶ Κρήτην ἐστέλλετο εὐθυπορῶν, τὰς ἄλλας τῶν νήσων θέμενος εἰς οὐδέν. Αρτι γοῦν ἐπλησίαζε, καὶ τῷ ἀκρωτηρίῳ τῷ Χάρακι καλουμένῳ κατήγετό τε καὶ προσωρμίζετο. Ως δ' οὐδὲν οὔτε κατὰ τὴν καταγωγὴν οὔτε κατὰ τὴν ἀπόβασιν ἐφάνη τούτοις * ήκουστο margo Combef. * τοῦτο] το? " αυξημένους Ρ. " κατασκεψάμενος Ρ. το κατασκεψάμενος Ρ. ει τον στόλον ἐμ· πεπληκὼς ἀγαθῶν Cedrenus.

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. τῶν ἀπτυχτῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς λείας χωροῦσι καὶ autem nec in appulsione nec exscensione triste πρὸς ἁρπαγὰς εὐχερῶς τὰ τῆς ἐπιβολῆς τε καὶ ἐπι χειρήσεως επεφαίνετο, τοὺς μὲν ἐπιτηδείους εἰς τὰς συνήθεις προνομὰς ἀπέστελλε δουλαγωγήσοντας τους ἐχθροὺς, αὐτὸς δὲ τοὺς λοιποὺς ἔχων, ἄρτι δὴ τοῦ πνεύματος ἐπακμάζοντος κἀκείνων άμα πορρωτέρω ἅμα σταδίων δέκα ή δεκαπέντε γενομένων, πῦρ ἐμβαλών ταῖς ναυσὶν ἁπάσας κατέφλεξε, φεισάμενος τὸ παρἅπαν οὐδεμιᾶς. Τέως μὲν οὖν τῷ παραδόξῳ τοῦ πράγματος καταπλαγέντες ἅπας δὴ ὁ στρατὸς (καὶ γὰρ ἐπαλινόστουν εὐθέως) εκδειματούμενοι τὴν αἰ τίαν ἐπυνθάνοντο καὶ εἰς λόγους ἦλθον νεωτερικούς. Ἐπεὶ δὲ κατήκουσαν & πάλαι ὠδίνοντο 68, ὡς Αὐτοί τε τούτων ὑμεῖς ἀποικίαν ζητοῦντες καὶ γῆν ἀγαθὴν, ἐμοί τε ταύτης ουδετέρα κρείττων νενόμισται, εἰς οι ταύτην ἦλθον ὁδὸν ὑμῖν τε ἀγαθὰ προξενῶν καὶ ἐμὲ τῆς ἐξ ὑμῶν ἀπαλλάτ των οχλήσεως. ὡς δὲ καὶ γυναικῶν ἐμέμνηντο καὶ παίδων οὐκ ὀλιγώρουν, καὶ γυναῖκες, ἔφη, ὧδε ὑμέτεραι αἱ αἰχμαλωτιζόμεναι, καὶ παῖδες οὐ μετά μικρόν τε ἐξ αὐτῶν. Ὅθεν τοῖς τοιούτοις και τασιγασθέντες λόγοις, καὶ ἀποδοχῆς ἄξια κρίναντες τα λεγόμενα, τάφρον μὲν ἤγειραν πρῶτον βαθεῖαν, καὶ χάρακα ἐν ταύτῃ καταπήξαντες, ἔνθα καὶ νῦν λαβὼν τὴν ἐπωνυμίαν ὁ τόπος σώζει την προσηγο ρίαν, Χάνδαξ όνομαζόμενος, ἐκεῖσε διενυκτέρευον, φυλακάς τε τὰς προσηκούσας ποιούμενοι καὶ τὰς ὠφελείας αὐτῶν ἐκεῖσε ἀποθησαυρίζοντες. κβ'. Χρόνος δὲ ἐῤῥύη πολὺς οὐδαμῶς, καὶ πάντα τὸν βασιλέα ἡ φήμη ἐδίδαξε. Καὶ δὴ τὸν πρωτοσπαθάριον Φωτεινόν, [P. 48] πρόπαππον μὲν Ζωῆς τῆς ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει θεοστέπτου Αὐγούστης τυγχάνοντα, στρατηγοῦντα δὲ τηνικαῦτα τῶν ᾿Ανατολικῶν, τὰ τῆς Κρήτης ἅπαντα διοικεῖν προεβάλετο· ὃς ἐκεῖσε παραγενόμενος, καὶ τῶν μὲν γενόμενος θεατής, τῶν δὲ καὶ ἀκροατής, τρανότερον ἀνεδίδασκε τὸν Μιχαὴλ τὰ πραττόμενα, καὶ δύναμιν τινα ἠξίου εκπέμπειν τὴν ἐκεῖθεν ἀποσοβήσουσαν τοὺς ἐχθρούς. Δαμιανόν γοῦν κόμητα ὄντα τοῦ βασιλικοῦ ἱπποστασίου καὶ πρωτοσπαθάριον μετὰ πολλῆς δυνάμεως καὶ παρασκευῆς ὁ βασιλεύων ἀπέστειλεν εἰς βοήθειαν τοῦ στρατηγοῦ Φωτεινοῦ· οἳ καὶ ἑνωθέντες τὸν μὲν κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν πόλεμον ἔστησαν, εἰς οὐδὲν δὲ χρήσιμον τὸ τέλος ἐνέσκηψεν. Αὐτός τε γὰρ ὁ προῤῥηθεὶς Δαμιανὸς κατὰ τὴν εἰσβολὴν τῆς μάχης εὐθὺς τραυματίας πεσὼν καὶ σφαγῇ παραδοθεὶς τοὺς λοιτοὺς οὐ νικᾶν καὶ μένειν ἀλλὰ φεύγειν ἐποίησεν ηττημένους· καθ᾿ ἣν τροπὴν καὶ ὁ Φωτεινὸς ἐν μονηρίῳ μόλις διασώζεται πρὸς τὴν Δίαν, καὶ τῷ βασιλεῖ τῶν πραχθέντων αὐτάγγελος γίνεται. 'Αλλ' οὗτος μὲν ἐπεὶ διὰ τιμῆς ἡγέτο παρὰ τοῦ βασιλέως ἀεὶ, τὴν τῆς Σικελίας στρατηγίδα αὖθις τῆς Κρήτης ἀλλάσσεται. κγ'. Τοῖς δ' Ισπανίοις ἔτι πως ἐν ταραχῇ καὶ μετ ρίμνῃ διάγουσιν ἀνήρ τις ἐκ τῶν ὀρέων τῆς νήσου ἐπικαταβὰς μοναστῆς ἄλλον ἔφησεν εἶναι τόπον αὐτ τοῖς ἐπιτηδειότερον πρός τε πολίσματος κτίσιν καὶ aliquid accidisset, jamque libere prædas agerent ac excurrerent, facilis visa aggressio est explendique consilii ratio. Viros idoneos ex more populatum mittit prædamque acturos; ipse cum reliquis, ubi isti paulo longius, ad decem circiter quindecimve stadia, processerant, veuto etiam invalescente, injecto igne omnes ad unam naves incendit. Quo subito conflagrantis classis spectaculo perterritus omnis exercitus tum illico ad castra reverti coepit, tum ferocius ejus tanti facinoris rationem reposcere. Ad quos dux: Factum est, inquit, quod ros pridem parturiebatis. Vos ipsi nobis rei auctores fuistis, qui coloniam ac terram bonam quæsieritis. Ad me quod attinet, hac præstantiorem nullam existimavi. Hocque adeo iter suscepi, ut et vobis bona pararem el vestræ me interpellationis molestia liberarem. Cum autem etiam uxorum meminissent nec liberorum negligendam curam, respondit Apochapsus, In promptu sunt uxores, mulieres captive, et quos 76 ex illis brevi suscepturi estis liberos. llis itaque verbis sedati, eaque digna approbatione rali, altum primo ducunt aggerem, vallunique Jacientes (unde et locus inditum cognomentum hactenus retinet, Candax appellatus) illic pernoctabant, consuetas excubias habentes omnesque suas opes et facultates ibi reponentes. 22. Non longum duxerat tempus, cum omuis ejus molitionis fama ad imperatoris aures perfecta est. Is itaque Photino protospathario, felicis recordationis Zeos a Deo coronalæ Augustæ proavo, Orientalium per id tempus duci, summam rei ad Cretam spectantis commisit. Quo ille profectus, ac cum alia oculis ipse lustrasset, tum aliis refesentibus alia accepisset, quæ gererentur imperatori clarius declaravit, viresque aliquas ad hostes inde proligandos ab urbe miui rogavit. Damiauum itaque sacri stabuli comitem ac protospatharium cum iugenti exercitu et apparatu Photino duci imperator suppetias mittit. Conjunctis illi viribus adversus Agarenos bellum instruunt; nec tamen eo conatu commodum aliquid parturiunt. Quem enim dicebam, Damianus primo statim congressu accepto vulnere cadens atque jugulatus reliquis non victoriæ durandique fortiter certaminis, sed fugæ ac cladis auctor fuit. Eaque fuga Photinus conscensa celoce, 77 ad Diam vix sospes evadens, ipse imperatori cladis acceptæ nuntius exstitit. Imperator, quod virum magnifice coleret, pro Creta Siciliæ cum imperio illum præesse jussit. 23. Porro Hispanos adhuc inter curas fluctuantes monachus quidam ex insulæ montibus degressus commodiorem alium locum esse monet, ubl vrbem condant uberioreque fruantur annona ac tuti couVARIE LECTIONES. το ὠδύνοντο ΙΙ. ' ὑμεῖς] αἴτιοι ὑμεῖς? ο εἰς] ὥστε ε'ς? " μακρόν

sistant. Tunc simul cos assumens Candacem & τῆς λοιπῆς διαρκείας καὶ ἐπικρατείας αὐτῶν. Καὶ ostendit, ubi etiamnum illorum urbs condita erstat: ejusque tunc præses Apochapsus fuit. Inde ergo velut ex quadam arce profecti, cum insulam totam tum vicinas quasdam alias regiones excursionibus vastabant, ut et illic sedes ponercnt veteresque inquilinos ac cives servituti addicerent. Ipsius Cretæ urbes novem supra viginti ipsi atque pedites cepere. Ex eo tempore una duntaxat immunis ab expugnatione illæsaque mansit verbo quidem subjecta, quæ tamen ritus suos ac Christianam religionem servaret. Tunc sane et Cyrillus Gortynæ epi. scopus, eo quod ut Christum negaret induci non potuerat, quasi victima innocens jugulatus est; cujus et sanguis, velut Abelis seu etiam Zachariz, ad Deum clamat, nihil mutatus perseverans. Ex ejus sepulchro cum fideles spongiis quibusdam expressum oleum libere hauriant, tingentem tamen colore sanguinem mutare non valent. Exstant vero ibi etiam alii loculi, ac cum aliorum plurium, qui tum pro Christo martyrium 78 sumpserunt, tum Inclytorum decem martyrum erecta sepulcra sunt. Sic ergo et per hoc tempus ta!ique occasione Cretenses de medio Christianorum sublati sunt. η ἅμα λαβὼν τὸν Χάνδακα τούτοις ἐπέδειξεν, ἔνθα καὶ νῦν ἔκτισται ἡ πόλις αὐτῶν· καὶ ἡγεμὼν αὐτῆς δ Απόχαψ τότε ἐγεγόνει αὐτῆς. Ἐκ ταύτης οὖν οἷόν τινος ἐξ ἀκροπόλεως ορμώμενοι πᾶσάν τε ταύτην τὴν νῆσον κατέτρεχον και τινας τῶν παρακειμένων οὐκ ἔλαττον, ὡς καὶ ἐν αὐταῖς ἐγκατοικήσαι, αὐτούς τοὺς οἰκήτορας καὶ αὐτόχθονας δουλωσάμενοι. Καὶ πόλεις δὲ Κρήτης εννέα πρὸς ταῖς εἴκοσιν εύζωνοί τε καὶ πεζοί ᾐχμαλώτευσαν, μιᾶς ἔκτοτε μόνης πα ραμεινάσης ἀναλώτου καὶ ἀπαθοῦς, καὶ λόγῳ μὲν ύποταγείσης, τὰ ἑαυτῶν δὲ ἔθιμα καὶ τὸν Χριστια νισμὸν φυλαττούσης ἀλώβητον. Τότε καὶ Κύριλλος δ Γορτύνης πρόεδρος, ἐπεὶ μὴ τούτοις εἰς ἄρνησιν έχώρει Χριστοῦ, ὡς ἱερεῖον ἄμωμον ἐσφαγία στο· οὗ καὶ τὸ αἷμα βοᾷ μένον ὡς τοῦ ᾿Αβελ ἢ καὶ Ζαχαρίου πρὸς τὸν Θεὸν ἀναλλοίωτον· καὶ μύρον μὲν ἐκεῖθεν ἔστιν ἀρύσασθαι τοῖς πιστοῖς σπόγγοις τισὶν ἐν αποματτόμενον, τὴν δὲ βαφὴν τοῦ αἵματος ἀλλοιῶσαι οὐ πρόσεστιν. Προσέτι μὴν αὐτόθι συροὶ καὶ τάφος ἀνεγήγερται ἄλλων τε πολλῶν τῶν ὑπὲρ Χριστού τότε μαρτυρησάντων καὶ τῶν δέκα περιωνύμων μαρτύρων. [Ρ. 49] Τοιούτῳ γοῦν τρόπῳ καὶ κατὰ τοῦτον ἀνηρπάσθησαν τὸν καιρὸν ἐκ μέσου τῶν Χρισ στιανῶν οἱ Κρηταιείς. κδ'. Ἐπεὶ δὲ ὀψὲ καὶ μόλις τοὺς περικυκλοῦντας τοῦτον ἐχθροὺς καὶ περιχτυποῦντας ὁ Μιχαὴλ ἀπεσει σατο, δέον πρὸς Θεὸν τραπέσθαι καὶ τοῦτον ἐξευμετ νίσασθαι, ἵλεω διὰ τῶν ἔργων ποιῶν, ὁ δὲ τούναν- (τίον ἢ ὡς οἱ πολιτικοὶ θεσμοὶ βούλονται, ὡς οὐ παρ᾽ αὐτοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ δὲ σωθεὶς, ἔπραττέ τε καὶ ἐπεπο λίτευτο. Τῆς γαμετῆς γοῦν τελευτησάσης αὐτοῦ, καὶ δόξαν θέλοντος κατασχεῖν τῶν πολλῶν ὡς πένθος ἄληστον ἔχει αὐτῆς, την σύγκλητον εποίει διά τινων μηνυμάτων κρυφίων καὶ μυστικῶν αἱρήσασθαι τοῦ τον πεῖσαι γυναικὶ αὖθις ζευχθῆναι, καὶ οὐ παρα καλέσαι μόνον πρὸς τοῦτο ἀλλὰ καὶ βιάσασθαι, καὶ εἰς ἐπανάστασιν, εἰ μὴ τοῦτο γένηται, χωρῆσαι αὐ τοὺς· Οὐ γὰρ ἔστιν οἷον γυναικὸς ἄνευ φάσκειν βασιλέα τε ζῆν καὶ τὰς ἡμετέρας στερεῖσθαι γα μετὰς Δεσποίνης καὶ βασιλίδος. Επέπειστο γοῦν ἐψὲ διὰ τῶν ἐπιπλάστων λόγων, οὓς τῷ χρόνῳ λαθεῖν οὐκ ἦν· καὶ πρῶτον μὲν χειρόγραφα ὑπὲρ τῶν μήτε ὄντων μήτε ἐσομένων πᾶσαν ἀπῄτει χεῖρα, ὡς αὐτήν τε τὴν ἐσομένην αὐτῷ γαμετὴν καὶ τὰ ἐκ ταύτης ἔκγονα ὑπερασπίζειν καὶ ὑπερμαχεῖν μετά τὸν αὐτοῦ μὴ παύσαιντο θάνατον, ἀλλὰ κἀκείνην τε μετ' 86 ἐκείνους βασιλέας ἔχοιεν καὶ δέσποιναν, ὡς εἰκός. Οὕτως οὐ τοῦ κατ' ἐκεῖνον ἀλλὰ καὶ τοῦ μετ' αὐτὸν ᾤετο κατακρατήσειν αἰῶνος, δέον πάντα ἐκ Θεοῦ ἀλλ' οὐκ ἐκείνων ἀναρτήσαι χειρί, Δι' δν βα σιλεῖς βασιλεύουσι καὶ τύραννοι κρατοῦσι τῆς. Πλὴν ὑπέκυπτεν ὁ πάσης κυριεύων γῆς προστάγματι τῷ συγκλητικῷ, καὶ συνάψεσθαι ἄκων ἠνείχετο ὁ σώφρονα βίον ἀνῃρημένος. Ηγετο οὖν πρὸς γάμον 24. Ceterum Michael vix tandem circumdantibus eum ac conterrentibus solutus hostibus, eorumque metu liberatus, cum ad Deum converti recteque factis placabilem eum ac propitium reddere oporteret, secus, velut a se ipso non lei nutu salutem consecutus, contra ac publicajura legesque habeant, vitæ suæ rationes instituit. Proinde uxore mortua, cum eam vulgi opinionem ambiret ut illius implacabili luctu eum affici putarent, secretis tamen occultisque monitis cum senatu agit ut se ad nuptiarum fœdera iterum inducant, nec verbis solum suasoriis cum ipso agant, sed et cogant vimque facturos minitentur, nisi is omuino rem præstiterit, ()stendant non posse imperatorcm cælibem vivere, quo fiat ut illorum uxores domina atque Augusta careant. Ita igitur fictis eorum sermonibus ad extremum cessit, quanquam fieri non poterat ut non tandem tempore fabula nudaretur. Ac primum chirographo Editos obstringit, fidemque exigit, ea se praestituros qua nec dant nec esse unquam possint, ejus futuram uxorem et quos ex illa susceperit liberos, cum e vivis excesserit, omnino defensuros, sed et fum illos imperatores tum ipsam quoque, ut par est, domiuam habituros. Adeo non in hoc modo ævo sedpost suam quoque mortein se imperaturum 79 existimabat, cum ex Deo (non tanquam ex illorum penderent manu) cuncta speranda forent; Per quem reges rcgnant et tyranni tenent terram ª. Cæterum morem gerit illi senatusconsulto, unus ipse omnis terræ dominans; quique castitatis propositum ini- • Στον. vnus, 15. 20 μετ' και?

LIB. II. MICHAEL AMORIENSIS. συ τήνδε ή τήνδε, ἀλλὰ γυναῖκά τινα πάλαι τὸν κό- isset, invitum simulans in nuptias consentit. Duσμον καὶ τὰ αὐτοῦ ἀποστέρξασαν, Χριστῷ δὲ νυμφευθεῖσαν καὶ ἀσκήσεσιν ἐκ παιδὸς κατὰ τὴν ἐν Πριγκίπῳ νήσῳ μονὴν σχολάσασαν καὶ προσανέχονσαν τῷ Θεῷ· Ευφροσύνη ταύτης ἡ κλήσις, καὶ πα τρὸς ἐσεμνύνετο Κωνσταντίνου εἶναι, δικαίᾳ κρίσει την τύφλωσιν ὑπομεμενηκότος παρὰ μητρός. Ταῦτα μὲν ἐξεπέραινεν, καὶ ἵλεω δι' αὐτῶν οὐ μόνον οὐχ ἐποιεῖτο ἀλλὰ καὶ παρώργισε τὸν Θεόν. κι'. Καὶκατὰ τῶν τὴν Κρήτην δὲ καταλαβόντων καὶ λυμαινομένων αὖθις ἐπαποστέλλει στρατόν· Κρατερὸς ὄνομα τῷ στρατηγέτη, ὃς τηνικαῦτα τὴν τῶν Κιβυρραιωτῶν διέπων στρατηγίδα, ἑβδομήκοντα ναῦς διήρεις τῶν ὑφ᾽ ἑαυτῷ καὶ πάντων τῶν θεματικῶν λαβών, βρέμων ἅμα καὶ πολλῷ [Ρ. 50]! φρανήματι παρενέβαλεν ε'. Καὶ ἐπείπερ οὐδ᾽ ἐκείνοις ἐδόκει ὑποστέλλεσθαι ἀλλ᾽ ἐς μάχην χωρεῖν τὴν τὰς ἑαυτῶν δυνάμεις και γενναιότητας ἐπιδειξομένην (καὶ γὰρ εἰσι τῶν ἄλλων Αγαρηνῶν οὗτοι δὴ εὐφυείς), συνέβαλλον δὲ τολμηρῶς ἑκάτεροι κατὰ τὸν ἀγῶνα χωρήσαντες ἄρτι δὴ τοῦ ἡλίου τὰς ἀκτίνας ὑπὲρ γῆς ἐφαπλοῦντος “, οὐδέτεροι μὲν ἄχρι μεσούσης ἡμέρας ἐνέκλινον, ἀλλὰ γενναίως μαχόμενοι τὴν ἑαυτῶν ἐδείκνυον ἐμπειρίαν καὶ δύναμιν· ἐπεὶ δὲ πονήσαντες οἱ Κρηταιεῖς ἤδη τοῦ ἡλίου κλίναντος ἐνέδωκαν προς φυγήν, τότε δὴ πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἀπέκτειναν, πλείους δὲ τὰ ὅπλα ρίψαντας αιχμαλώτους ἔλαβον, ἐκ ποδὸς ἑπόμενο:. Τάχα δ' ἂν]σπουδάσαντες ἔλαβον τὴν πόλιν αὐθημερὸν, εἰ μὴ νὺξ ἤδη φαινομένη ἀνέστρεψεν ὡς τὰ πράγματα καὶ ἀνάπαυλαν τούτοις ζητοῦσι φόνον ἀλλ᾽ οὐ σωτηρίαν ἀπέτεκεν. Οἱ μὲν γὰρ ὡς ἤδη νενικηκότες, καὶ πάν τας αύριον ἐν βραχεῖ βραχεῖς ὄντας ἐλπίσαντες συλ λαβεῖν, πρὸς πότους καὶ τρυφάς, ὡς ἐν οἰκείᾳ ἀλλ᾽ οὐκ ἐν ἀλλοτρίᾳ διάγοντες, ἐξεβάκχευον, μήτε τινὸς φυλακῆς μήτ' ἄλλης σωτηρίας τῆς κατὰ τὸν πολε μικὸν νόμον γινομένης φροντίσαντες, ὕπνου δὲ μόνου καὶ τῆς τὰ πάντα ῥᾳδίως ανατρεπούσης καὶ ἀπολ λυούσης ἀμελείας τε καὶ ῥᾳστώνης. "Οθεν περὶ μέσας νύχτας, ἐπεὶ διὰ τῶν ἑαυτῶν φυλάκων ὡς ἐν ἀπο ρίξ ἀγρυπνοῦντες οἱ Κρηταιεῖς ὕπνῳ καὶ οἴνῳ καθᾑρῆσθαι τοὺς τῆς Ῥωμαϊκῆς παρεμβολῆς ἀνέμαθον, αὐθωρὸν ἐξελθόντες μαχαίρᾳ πάντας ἀπώλεσαν, ὡς μηδ' ἄγγελον, τὸ δὴ λεγόμενον, ὑποστρέψαι καὶ ἐκεῖ δεν διασωθῆναι, ἢ μόνον τὸν στρατηγὸν ἐμπορικοῦ ἐπιβάντα πλοίου καὶ τὴν σωτηρίαν ζητοῦντα. Πλὴν καὶ τοῦτον ἐπεὶ πανταχοῦ ὁ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἡγεμὼν ἀναζητῶν μὲν οὐχ εὕρισκε φεύγειν δὲ διήκουεν, ὁλκάσι τοῦτον μεθ᾽ ἡγεμόνων αναζητῆσαι ἐκέλευσεν· οἱ καὶ καταλαβόντες τοῦτον ἐν Κῷ ἐπὶ ξύλου κρεμάσαντες διαφθαρῆναι ἐποίησαν. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν μάχην ἐκείνην καὶ τὸν ἀγῶνα συμβεβηκότα τοιαῦτα, πολύ τὴν ἐνεγκόντα Ῥωμαίοις συμφοράν, οὐ τὴν ἐξ ἥττης μόνον ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ τὴν ἔκτοτε κρατήσασαν καὶ cit vero non quamlibet feminam, sed quæ olim sæ› culo ac sæculi rebus nuntium remisisset, Christoque desponsa esset, ac olim a puero, in monasterie quod iu Principe (sic dicta) insula situm est, exercitata ac Deo addicta esset. Euphrsynæ illi nomen erat. Clara scilicet Constantini illius proles, qui ipsa juste matre ulciscente luminibus crcatus fuerat. Hoc ille facinore non modo non placavit divinum Numen, quin potius ejus in se Romaninque rempublicam graviorem iram provocavit. 25. Itaque aliam quoque classem adversus Saracenos Cretain obtinentes ac diripientes Cratero duce emittit. Is cnm,Cibyræotarum tunc præfectum ageret, septuaginta biremibus ex suis reliquisque provinciarum ac insularum assumptis, feros admodum ac minitabundus Cretam applicuit. Comque nec Agarenis pugnæ alea subterfugienda videretur, sed commitenduni prælium, quo suas illi vires ac bellicam fortitudinem experirentur (singulari enim illi fortitudinis laude inter suos claret), animose utrinque pugnatur. prima luce ad meridiem usque neutra inclinata acies, sed strenue utrique pugnantes egregium 80 militaris peritia ac fortitudinis specimen exhibebant. Postremo vergente ad vesperam die superati Cretenses fugam faciunt. Eorum multi in pugca cæsi, plures abjectis armis a Romanis persequentibus capti. Ac forte accelerato negotio majorique diligcntia ipsam ea die urbem cepissent, nisi nos ingruens res in diversum mutasset, et Romanis quietem captantibus non salutem peperisset sed interitum stragemque. Hi enim tanquam victoriæ sccuri, speque fulti fore ut universos, qui pauci remanserant, die crastino facili negotio in polesiatem redigerent, perinde ac si domi, non in hostice agerent, potationibus et luxuria noctem transigebant. Excubiarum seu aliorum quibus in bello saluti cautum videatur nulla eis ratio; somnum duntaxat et quietem omniaque facile evertentem socordiam et mollitiem cogitabant. Cretenses itaque (quippe suarum rerum anxii) vigiles, cum Romana castra vino somnoque depressa a suis excubitoribus didicissent, ad mediam circiter noctem confestim impetu in eos facto omnes gladio trucidant, ita ut De nuntium quidem (quod adagii est) reversus sit aut cladi superstes exstiterit. Unus dux Craterus mercatorio usus navigio salutem expedivit. Verum hune quoque Agarenorum dux dia multumque quæsitum, nee usquam inventum, cum fuga eva sisse audisset, naves præfectosque mittit qui hominem quærant ac insequantur. Hi in Co insula eum assecuti in 81 crucem agentes sustulerunt: Hicque adeo belli illius atque prætiì eventus föll, unde ingens rei Romanæ creata calamitas, non ob eam duntaxat cladm, quam tunc accepit, ssl quod * παρενέλαβεν Ρ. το ὑφαπλῶντος Ρ. " ανέστρεψεν Cedrenus: P cuinι ἀντέστρεψεν.

etiam ex illo tempore roborata multiceps hydra & διαμείνασαν πολυκέφαλον ὕδραν, ἐκεῖσε καὶ ἀλλαχοῦ duraverit; quæ cum ibi aliisque locis semper μὲν ἀποτεμνομένην ἀεὶ, ἀναθάλλουσαν δὲ ἀλλαχοῦ. exscindatur, aliis subinde germinat ac revirescit. 26. Secundum hæc vir quidam rei militaris apprime gnarus prudentiæque ac sagacitatis laudis von expers, cognomento Coryphas, imperatoris jussu exercitum cogit, Quadragenarium tunc appellatum, quod quadraginta aurei in singulos distributi essent. ·Is alias quoque insulas, quas illi exiguo numero paucisque colonis tenebant, invadens, partimque locatis insidiis partim prælio congressus, Agareaos in eis internecione delevit ac sustulit. Hanc vero, de qua nobis sermo est (id est Cretam) ad nos, ut videtur, tue hac liberandam transmisit. Quæ Que porro illam spectant, omnino curabit Deus: sed et nobis cure erit, quorum animos ejus vindicande sollicitudo diu noctuque divexat ac conficit. 27. Eodem tempore Euphemius quidam in Sicilia tribunus virginis cujusdam in coenobio agentis, olimque in eo suscepto religiose institutionis habitu merentis, amore corripitur, explendæque libidinis ingenti desiderio copulatis cum ea nuptiis accenditur. Quod vero exemplum haud procul erat, rem ejusmodi nihil vetans aut ab eo deterrens, ipse 82 uimirum Michael (nam et ille, uti dictum est, simile facinus nuper perpetrarat), virginem e monasterio raptam invitam ad se subducit. Ad. eunt itaque Michaelem virginis germani, gestumque scelus expostulant. Tum imperator Siciliæ prætori mandat, siquidem verum eos crimen detulisse compererit, legis in eum rigore Euphemio nasum abscindat. Euphemius vero ubi rescivit, secumque jure agendum reputans ac imperatoris iram reformidans, ascitis in conjurationem tum ei militantium magu tum nonnullis aliis tribunis, prætorem in hoc venientem ut pœnas ab eo reposceret, fuga delusit, atque ad Africa ameramunem confugit, pollicitus omnem se illi Siciliam subjecturum ac grande tributum soluturum, si modo is ei imperiales infulas nomenque deferret nonnullasque copias belli subsidio subministraret. Facit ille, ac Romanorum imperatorem acclamat; numero3oque assignato exercitu illius ipsius opera Siciliæ compos efficitur; nec illius solummodo, sed et aliorum, qui ipsi adjuverunt suamque pariter operam ad regionis illius defectionem contulerunt. Hæc clarissime uberius. que exsecutus Theognostus bistoria quam tune edidit, venitque in manus nostras; is scilicet qui de orthographia librum conscripsit ex qua possit, singula plenius discere cui libuerit. Cæterum Euphemius haud ita post defectionis mercedem suæque præmium improbitatis capite cæsus recipit. Regio namque habitu cum et Syracusas lustraret, longiusque a stipatoribus suis, quantum 83 fere est jactus sagitta, prævolans ad urbem accessisset, tyrannique ac regio fastu alloquendo cives demulce- κς'. Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνήρ τις στρατιωτικής πείρας, πρὸς δὲ καὶ φρονήσεως καὶ ἀγχινοίας οὐκ άμοιρος, οὗ τὸ ἐπώνυμον Βορύφας, στρατόν τινα ἀθροίσας τὸν [Ρ. 51] τεσσαρακοντάριον τότε καλούμενον βασιλικῆς ἐκ προστάξεως, ἐκ τοῦ διανεμηθῆναι αὐτοῖς ἀνὰ τεσσαράκοντα χρυσίνων, τάς τε ἄλλας νήσους, αἷς ὀλίγιστοι εφέροντο, κατατρέχων, καὶ τοῖς μὲν λόχους ἐπάγων, τοῖς δὲ καὶ φανερῶς πολεμῶν, ἐξωλόθρευσέ τε καὶ ἀπωλεία παρέδωκεν· Ταύ την δέ, ὡς ἔοικεν, παρέπεμψεν εἰς ἡμᾶς. Ἀλλὰ τὰ μὲν περὶ αὐτῆς Θεῷ πάντως μελήσει, μελήσει δὲ καὶ ἡμῖν τοῖς νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν τὴν ψυχὴν δαπανῶσιν ὑπὲρ αὐτῆς. " κι'. Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν καιρὸν Εὐφήμιος τις κατά τὴν Σικελίαν τουρμάρχης τελῶν παρθένου τινὸς ἤρα ἀσκητηρίοις ἐνδιαιτωμένης καὶ τὸ μοναχικὸν ἔκπαλαι ἀναλαβούσης σχῆμα, καὶ διὰ πολλοῦ ἐποιεῖτο τὸν αὐτοῦ ἔρωτα ἐκπληρῶσαι, τὴν παρθένον λαβών πως εἰς γαμετήν. Ἐπεὶ γοῦν παράδειγμα οὐ πόρ ῥωθεν εἶχεν οὐ κωλύον οὐδ᾽ ἀποτρέπον, τοῦτον δὴ τὸν Μιχαὴλ (καὶ γὰρ, ὡς εἴρηται, καὶ αὐτὸς τοιοῦτόν τι ἐτόλμησεν), αφαρπάζει την παρθένον τοῦ ἀσκη τηρίου καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἄκουσαν ὑπηγάγετο. Ταύτης οὖν οἱ ἀδελφοὶ τῷ Μιχαὴλ προσίασι, τὰ τοῦ δράματος διηγούμενοι. Ο δὲ κελεύει τῷ στρατηγῷ, Εἰ οὕτως φωράσοι ἔχουσαν τὴν ἀλήθειαν, τὴν ῥῖνα του τετολμηκότος Εὐφημίου ἀποτεμεῖν κατὰ τὴν τοῦ νόμου ἀκρίβειαν. Καὶ ὁ Εὐφήμιος μαθὼν δὴ ταῦτα καὶ τὴν εἰς αὐτὸν τοῦ νόμου τήρησιν καὶ τὴν βασι λικὴν ἀπειλὴν, συνωμότας λαβὼν τούτους τε τοὺς ὑπὸ τὴν αὐτοῦ χεῖρα καί τινας τῶν συντουρμαρχών, τὸν στρατηγὸν ἐπὶ τούτῳ παραγινόμενον παρελαύνει ἐκεῖθεν, καὶ πρὸς τὸν Ἀφρικῆς ἀποδιδράσκει ἀμετ ραμνουνῆ, πᾶσαν τὴν Σικελίαν ὑπ' ἐκείνῳ ποιῆσαι καθυποσχόμενος καὶ διδόναι φόρους πολλούς, εἰ μόν νον ἀναγορεύσει τοῦτον βασιλέα καί τινα παράσχοι βοήθειαν. Αναγορεύει γοῦν τοῦτον βασιλέα Ρωμαίων, καὶ χεῖρα δίδωσι πολλὴν, καὶ τῆς Σ:κελίας ἐγκρατής γίνεται, παρ' αὐτοῦ τούτου λαβὼν αὐτὴν, οὐ τούτου μόνον ἀλλὰ καὶ ἑτέρων συνδρόμων γενομένων ἐπὶ τῇ τοιούτων ἀπωλείᾳ τόπων. Δηλοῖ δὲ ταῦτα σαφέστατα καὶ πλατικώτερον ἡ τότε γραφεῖσα Θεογνώστῳ τῷ περὶ ὀρθογραφίας γεγραφότι καὶ εἰς χεῖρας ἐλθοῦσα ἡμῶν, ἣν ὁ βουλόμενος μεταχειριζόμενος τὰ καθ᾿ ἕκαστον ἀναδιδαχθήσεται. Πλὴν ὁ μὲν Ευφήμιος μετ' οὐ πολὺ ἄθλον τῆς ἀποστασίας καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀνομίας λαμβάνει τὴν τῆς ἑαυτοῦ στέρη σιν κεφαλῆς. Σχήμα γὰρ ἔχων βασιλικὴν ἀπῄει καὶ κατὰ τὴν Συράκουσαν, καὶ δὴ ἄποθεν γενόμενος τῆς ἑαυτοῦ τάξεως καὶ τῶν δορυφόρων ὡς ἀπὸ τόξου βολῆς ἐγένετο κατὰ τὴν πόλιν, ὁμιλῶν αὐτοῖς τυρανο νικῶς [Ρ. 52] τε καὶ βασιλικῶς. Τοῦτον ὡς προσερο το ταύτην. — ὑπὲρ αὐτῆς] Constantini Porphyrogenneti verba, ut videtur. Goan.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. χόμενον ἔγνωσαν δύο τινὲς ἀδελφοί, γενόμενοι σύμ- ret, sic accedentem duo quidam fratres conspicat: πνοο: καὶ ταυτὸν φρονήσαντες προσέρχονται τούτῳ εἰρηνικῶς, την προσήκουσαν βασιλεῖ τιμὴν ἀπονέμοντες. Ως δ' Ευφήμιος τήν τε παρ' αὐτῶν ἀναγό ρευσιν ἀσπαστῶς ἐδέξατο καὶ τῶν ἄλλων κατήκουεν αὐτῶν, προσεκαλείτο τούτους φιλοφρόνως ἀποδώσων τὸν ἀσπασμόν· καὶ δὴ κλίνας τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ στόμα προτερείσας τῷ στόματι ταῖς θριξὶ μὲν κατέχεται ἰσχυρῶς πρὸς ἑτέρου τῶν ἀδελφῶν, ὑπὸ δὲ τοῦ ἑτέρου ἀφαιρεῖται τὴν κεφαλήν. Καὶ ὁ μὲν Ευφήμιος τοιούτῳ τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο. pari ambo conspiratione unoque consilio pacifce adeunt, convenienti pro majestate honore eum prosequentes. Euphemius eorum lubens salutationem admittit, exque aliis eosdem titulos audit. Tum viros ad se comiter vocat, ipse vicissim salutes redditurus. Ergo cum caput inclinans alterius fratrum ori osculum figeret, crinibus ille apprehensum valide tenet, alter ab humeris caput amputat. Ac quidem Euphemius tali mortis genere fatis concessit. 28. Porro Saraceni ex eo tempore non Sicilia solum sed et Calabria et Longobardia potiti sunt, omnem eam regionem incursantes ac populantes, ad usque tenpora felicis recordationis Basilii imκη'. Οἱ δ' 'Αγαρηνοί οὐ τῆς Σικελίας μόνον ἔκτοτε ἀλλὰ καὶ Καλαβρίας καὶ Λαγγοβαρδίας ἐγένοντο ἐγκρατεῖς, πᾶσαν κατατρέχοντες καὶ διαπορθοῦντες καὶ ἐνσκηνοῦντες ἄχρι τῆς βασιλείας τοῦ ἐν μακαρίᾳ τῇ λήξει Βασιλείου τοῦ βασιλέως. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν peratoris illic constitutis sedibus. Hæc enimvero ἡ ἐκείνου δηλώσει ἱστορία· ὁ δὲ Μιχαήλ μήνας Αντὼ καὶ ἔτη τῆς βασιλείας γενόμενος εγκρατής ἐννέα τὸν βίον κατέλυσε, τῷ δυσουρίας νοσήματι ἀλοὺς, ἐκ τῶν νεφρών λαβούσης τὴν ἀρχήν, μήτε τὴν πρὸς Θεὸν καταλύσας δυσμένειαν, οἷς οὐκ ἤθελε τὴν ἑαυτοῦ μορφὴν δι' ἡμᾶς ἀναλαβόμενον σάρκα προσκυνεῖν, μᾶλλον δὲ καὶ τοὺς προσκυνοῦντας καθαιρῶν Μεθόδιόν τε καὶ Εὐθύμιον, περὶ ὧν εἰρή. καμεν, καὶ τὸν τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐπαυξήσας ἀκατάλλακτον πόλεμον, τά τε κατὰ Θωμᾶν καὶ τῶν Κρηταιέων, ἀλλὰ μὴν καὶ τῶν εἰρημένων 'Αφρίνων διὰ τὴν ἑαυτοῦ κακίαν ἀποστείλαντος τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἡ Δαλματία τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀπέστη τότε βασιλείας, καὶ γεγόνασιν ἅπαντες ιδιόρυθμοί τε καὶ αὐτοκέφαλοι μέχρι τῆς τοῦ Βασιλείου τοῦ ἀοιδί. μου βασιλείας· τότε γὰρ πάλιν οὗτοι Ρωμαίοις καθυπετάγησαν. Πεπλήρωτο δὲ καὶ ὁ ἐπ' αὐτῷ χρησμός, λέγων οὕτω· Αρχὴ κακῶν τε προσπεσεῖται τῇ χθονι, "Οταν κατάρξη τῆς Βαβυλώνος δράκων Δύσγλωσσος ἄρδην καὶ φιλόχρυσος λίαν. Ετέθη δὲ ὁ τούτου νεκρὸς ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Ἀποστόλων, ἐν τῷ ἡρώῳ Ἰουστινιανοῦ, ἐν λάρνακι πρασίνῳ Θετταλική. illius declarabit historia. Michael autem cum annos Rovem 'inenses octo imperium tenuisset, urinæ difficultate ex renum passione orta exstinctus est, cum nec infensissimum in Deum odium posuisset (ea scilicet ratione, quodl ejus qui pro nobis carnein assumpsit eligiem adorare nollet; quin potius illius cultores abdicaret, Methodium Euphemiumque, de quibus in superioribus sermo habitus est), Agarenorum quoque implacabile bellum auxisset; ac Deus ob ejus nequitiam et Thong rebellionem et Cretensium atque 84 Africanorum, de quibus jam dictum est, Saracenorum bellum immisisset. Sed et omnis Dalmatia sub id tempus a Romano imperio defecit, suique omnes juris ac sibi capita exstiterunt, quoadusque inclytus ille Basilius imperium regen dum suscepit: tunc enim Romanæ facti sunt dilio-- nis. Impletum vero est quod de illo ferebatur oraculum, in banc sententiam. Hoc initium malorum telluri accidet, Rerum potietur cum Babylonius draco, Linguæ imperitæ, et auri cupientissimus. cadaver ejus repositum in Justiniani monumento, ad ædem Apostolorum in arca ex marmore viridi Thes salico. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΥΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ. LIBER III. THEOPHILI MICHAELIS FILII IMPERIUM. [Ρ. 53] α'. Τὰ μὲν δὴ πραχθέντα Μιχαὴλ τῷ Τραυλῷ βασιλεύσαντι ἐννέα ἔτεσιν πρὸς μησὶν ὀκτὼ ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ δεδήλωται· ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ ἤδη Θεόφι λος ἀνδρὸς ἔχων ηλικίαν τὴν πατρικὴν ἀρχὴν καὶ βασιλείαν κατὰ τὸν Οκτώβριον μῆνα τῆς ὀγδόης ινδικτιώνος διεδέξατο, λόγῳ μὲν οὖν τῆς δικαιοσύνης ὥσπερ έμπυρος εραστής καλεῖσθαι βουλόμενος καὶ 4. Michaelis Balbi gesta anuis novem mensibus octo, quibus rerum potitus est, superiori libro a nobis exposita sunt, Ejus autem filius Theophilus, virilem jam ætatem ingressus, paternum imperiumn suscepit mense Octobri, indictione 8. Is ferventissimum quidem justitiae studium præ se 85 ferebat, legumque civilium sedulus olserrator villeri volui:

THFOPHANES CONTINUATUS. σε revera tamen simulatorem agebat, seque ab insidiis νόμων είναι φύλαξ πολιτικῶν ἀκριβῆς· τῇ δ' άληtutum præstare ac nulli contra se aliquid moliendi ansam ullam præbere satagebat. Veritus ergo quod impendebat periculum, conjuratos omnes, qui imperium patri detulerant Leonique manus intulerant, internecioni dare constituit penitusque delere. Idcirco promulgat edictum ut omnes qui regia munificentia bona consecuti essent, quippe honores ullos ant magistratus obtinerent, ad Magnauram conveniant. Convenerunt omnes, nec qui imperium contemnere auderet ullus fuit. Tunc ille dissimulata adhuc ac velut in tenebris tecta mentis sœvitia, leni se placida voce, sic paucis peroravit. Voluit, inquit, valdeque expetiit, vos, plebs mea et hæreditas, inclitæ memoriæ pater meus, eos qui opem ei tulerant ac pro adipiscendo imperio fortiter decertarant, multis magnisque honoribus bonisque aliis atque præmiis munerari. Quoniam tamen citius quam illi constitutum eral vivis excessit, el ante tempus animo conceptum, cum fugit occasio: ne plerisque ingratus videatur, me non modo ejus quod ornavit imperii successorem, sed et illius debiti ac gratitudinis reum dereliquit. Singuli igitur e medio exeuntes sese nobis ostendant. His sermonibus fraudem sili fieri passi deceptique miseri seipsos singuli prodidere cunctisque 86 Inanifestos facere. Mox itaque præfectuin leges civiles exsequi jubet. Age tu, inquiens, pro eorum vitæ rationibus vicem illis redde, quod non solum non timwerin Deum, ut humano cruore dextram fedarent, sed et unctum Domini imperatorem miseri sustulerint. Haec locutus conventum illum primum utique et admirandum dimisit; quem si quis laudaverit quasi ex legum severitate, haud scio an ad!enitatem ɔnimique mansuetudinem prope accessurus sit. Ac illos quidem per hunc modum e medio sustulit. Illud sane his laude dignum honestumque adjecit, ut nimirum Euphrosynam novercam aula expelleret ac in monasterium, ubi primum comam posuerat, reverti cogeret. Fuit illa quam Michaelis alteram conjugem tradidit a nobis contexta historia; nec quæ inter narrandum illic dicta sunt chirographa ac sacramenta, ipsa nihil sancte ac religiose facta, commodi aliquid attulerunt. Cur vero non attulerunt? Quod non spe in Deo collocata uxorem dnxerat (alioqui legitimo toro copulandam duxisset, non quæ jam Christo se voto obstrinxisset) sed in sula audacia inque magnis illis sacramentis, et quæ a Deo omnes procul abduxere. συνταξαμένην ἡγάγετο τῷ Χριστῷ), ἐπὶ δὲ τῇ ἑαυτοῦ τε καὶ Θεοῦ πάντας πόρρωθεν ἀποπέμψασι. 2. Ac quidem in eum se modum habuerunt Theophili exordia. Ad sequentia quod attinet justitia severus cultor exstitit, cunctisque malis sui terrorem, bonis admirationem injecit, his quidem, quod malis infestus justusque erat, illis, quod gravem atque austerum praeferebat. Sed 37 non potuit onuiņus vitiis carere. Quamobrem fidei quidem in P. θείᾳ ἔξωθεν ἑαυτὸν τῶν ἐπιβουλευόντων διατηρών, ὡς ἂν μή τις κατ' αὐτοῦ τι νεανιεύσηται, ταῦτα ὑπεκρίνετο. Τὸν ἐπηρτημένον οὖν κίνδυνον ὑφορῶν, τοὺς τῷ πατρὶ μὲν αὐτοῦ ἐκ συνωμοσίας τὴν βασι λείαν παρεσχηκότας, κατὰ τοῦ Λέοντος δὲ ἐπαναστάντας, ἅπαντας ἔγνω ολέθρῳ παραδούναι τε καὶ σφαγῇ ει. "Οθεν δόγμα εξέθετο ἅπαντας τοὺς τῶν βασιλικῶν ἀπολαύοντας φιλοτιμιών, προσέτι δὲ καὶ βασιλικῆς τιμῆς μετασχόντας τῆς οἱασοῦν, κατὰ τὴν Μαγναύραν συναθροισθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγεγόνει καὶ τοῦ προστάγματος οὐδεὶς ἐτόλμα καταφρο νεῖν, [Ρ. 54] τὴν τῆς ψυχῆς τέως ὡς ἐν σκότῳ κρύ μας θηριωδίαν, ηρέμα πως καὶ πραείᾳ φωνῇ οὕτω πως ἔλεξεν ἐν βραχεῖ, ὡς Εβούλετο μὲν καὶ δι' επιθυμίας εἶχεν, ὁ λαὸς καὶ κλῆρος ἐμὸς, τοὺς ἀντιλαβομένους καὶ τῆς βασιλείας υπερμαχή σαντας νεανικῶς ὁ ἐμὸς ἄγαν πατὴρ πολλῶν μὲν τιμών, πολλῶν δὲ τούτους ἀγαθῶν ἑτέρων κατ αξιώσαί τε καὶ γερῶν· ἀλλ' ἐπεὶ ἔφθασεν ἐξ ἀνθρώπων γενέσθαι θᾶττον ἢ εἶχε βουλῆς καὶ πρὸ τοῦ καιροῦ τῆς αὐτοῦ γνώμης έξω γέγονε τοῦ καιροῦ, ἵνα μὴ ἀχάριστος δόξῃ πολλοῖς, ἐμὲ οὗ τῆς βασιλείας μόνον διάδοχον ἀλλὰ καὶ τοῦ τοιούτου καλοῦ τούτοις ὑπόχρεων εγκατέλιπεν. Διὸ ἕκαστος ἐκ μέσου ἀγόμενος δεικνύτω ἡμῖν ἑαυτόν. Τούτοις υποκλαπέντες τοις λόγοις καὶ συλαγωγηθέντες τὸν νοῦν ἑαυτὸν ἕκαστος απεγύμνου καὶ πᾶσιν ὡρᾶτο κατάδηλος. Εὐθὺς οὖν νόμῳ τῷ που λιτικῷ χρῆσθαι τὸν ὕπαρχον ἐγκελεύεται, καὶ, "Αγε δή, φησὶν, ὦ οὗτος, τούτους κατ᾽ ἀξίαν τῶν βε βιωμένων ἀμείβου, σὺ μόνον οἷς οὐκ ἔδεισαν τὸ Θεῖον, αἵματι ἀνθρωπίνω μάναντες δεξιάν, ἀλλὰ καὶ Χριστὸν Κυρίου βασιλέα ανελόντες οἱ ἄθλιοι. Τούτοις διέλυσε τὸν σύλλογον ἐκεῖνον τὸν πρῶτον δή πως καὶ θαυμαστόν· ὃν εἴπερ τις κατὰ νόμους ἔχοιτο 8 ἐπαινεῖν, ἀλλ' οὐκ οἶδ᾽ εἰ στήσεται ἐγγὺς ἡμερωτάτης τε καὶ πρασίας ψυχῆς. Καὶ τούς τους μὲν οὕτως πως ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν, προς επιθεὶς τούτοις τὸ ἐπαινετὸν ἐκεῖνό γε καὶ καλὸν, τὴ ἀπελάσαι καὶ πρὸς τὴν ἐν ᾗ τὸ πρότερον ἀπεχάρη μονὴν Εὐφροσύνην τὴν ἑαυτοῦ μητριὰν ποιῆσαι παλινοστῆσαι, ἣν ἡ ἱστορία δευτέραν γαμετὴν παρ ἔδωκε τῷ Μιχαὴλ, ἐκείνων γε τῶν ἡμῖν εἰρημένων ἐκεῖσε χειρογράφων καὶ ὄρκων πολλῶν, οὐχ ὁσίως πραχθέντων γε καὶ γενομένων, ὠφελησάντων οὐδέν. Τί δήποτε; ὅτι μὴ ἐπὶ Κυρίου πεποιθὼς ἡγάγετο γαμετὴν (ἡ γὰρ ἂν ἔννομόν τινα, ἀλλ' οὐ τὴν ἤδη θρασύτητι καὶ τοῖς ὅρκοις ἐκείνοις τοῖς εὐμεγέθεσι η β'. Καὶ τὰ πρῶτα μὲν τούτου τοιαῦτα· τὰ δ᾽ ἑξῆς άντεποιείτο δικαιοσύνης καὶ ἦν φοβερός τε πᾶσι τοῖς πονηροῖς καὶ θαυμαστὸς ἀγαθοῖς, τοῖς μὲν ὅτι μισοπόνηρός τε καὶ δίκαιος, τοῖς δ᾽ ὅτι ἐμβριθής τε καὶ αὐστηρές. Πλὴν οὐκ ἦν τοῦτον πάντων καθαρεύειν τῶν πονηρῶν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶχετο μὲν τῆς ἐπὶ Θεὸν καὶ τὴν τούτου πάναγνον μητέρα, ὡς ἔλεγε, λοιτο! οι σκαφῇ Ρ. οι πράγματος Γ. οι πιτα

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. πίστεως, είχετο δὲ καὶ τῆς πατροπαραδότου μιαρός Deum inque ejus castissimam matrem, uti aiebat, τῶν Εἰκονομάχων αἱρέσεως, καὶ ταύτῃ γε δὴ τὸν εὐσεβῆ [Ρ. 55] καὶ πανάγιον λαὸν ἑτάραττέ τε καὶ πολυειδέσιν ἐδίδου κακώσεσι, πάντα τὸν τῆς βασιλείας αὐτοῦ χρόνον ἠρεμῆσαι μὴ συγχωρήσας, οἷς οὐδὲ τὰς ἐν πολέμοις ανδραγαθίας καταλλήλως ἐλάμβανεν, ἀλλ' ἥττητό τε ἀεὶ καὶ οὐ κατὰ βασιλέα ὑπὸ έστρεψεν. γ. Τοιγαροῦν ἐχόμενος τῆς δικαιοσύνης, οὐ μὴν δὲ καὶ τῆς πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ μητέρα πίστεώς τε καὶ προθυμίας, ἀπῄει ἔφιππος διὰ τῆς κατὰ τὴν μέσην πλατείας καὶ λεωφόρου πρὸς τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον ναὸν ἑκάστῃ ἑβδομάδι, ὑπὸ τῶν δορυφόρων παραπεμπόμενος. Απῄει δὲ πᾶσι μὲν πρὸ παντὸς δὲ τοῖς ἀδικουμένοις διδοὺς ἑαυτὸν, ὡς ἂν ἔχοιεν τὰ αὐτῶν ἐκτραγῳδεῖν ἀδικήματα καὶ μὴ παρά τινων κακοποιών κωλύοιντο ὑφορωμένων τὴν ἔκτισιν, δεύτερον δὲ ἵνα διὰ τὴν ἀγορὰν διερχόμενος θεατής γίνοιτο τῶν ὠνίων· ἔθεν εκάστου των πιπρασκομένων ὅσου πωλείται κατὰ τὴν ἀγορὰν ἠρώτα, οὐκ ἐν παρέργῳ τοῦτο ποιῶν ἀλλὰ καὶ λίαν ἐνεργῶς τε καὶ ἐπιμόνως, οὐδ᾽ ἑνὶ τοῦτο εἴδει ἀλλὰ παντὶ μὲν τῷ τρέφειν ἄνθρωπον δυναμένῳ, εἴτ' οὖν ἐσθιόμενον εἶτ᾽ οὖν καὶ πινόμενον, παντὶ δὲ τῷ περιθάλπειν καὶ εἰς ἀμφίασιν τελοῦντι, καὶ πᾶσιν ἁπλῶς τοῖς κατὰ τὴν ἀγορὰν προκειμένοις τῶν βουλομένων ἐξωνήσει. Διά τοι τοῦτο οὐδὲ ῥᾳδίως ἂν οἴδέν τις αὐτὸν ἐξεληλυθότα εἰς πρόκενσον, πολλὴν ἐνδεικνύ μενον σπουδὴν πρὸς τὰ κοινά τε καὶ ἐπιμέλειαν νῦν μὲν ἐν κριτηρίοις, νῦν δὲ, ὡς εἴρηται, κατὰ τὰς προόδους τῆς ἑβδομάδος. δ. Οθεν ἐπεί τινα τῶν ὀφθαλμῶν ἑστίασιν τὰ πρὶ τῆς πόλεως ἔχοντα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰς ἑαυτὰ καλοῦσι τοὺς βασιλεῖς, τὰ πρὸς τὴν θάλασσαν τοῦ παλατίου τείχη τῶν ἀρχαίων θεμελίων οὗτος παρεκβαλών, καὶ πρὸς τὰ ἡλιακά, Ενθα πρότερον κινστέρνης ούσης συνέβη βασιλικόν ἀποπνιγῆναι υἱόν, παραδείσους εργασάμενος, ἐκεῖθεν τὸ λεἶπον ἀνεπλήρου καὶ ἑαυτὸν ἕτερπε τούτοις καὶ ἐψυχαγώγει, ὡς τὸ εἰκός. Καί ποτε τούτου ἐκεῖσε ἐνδια τρίβοντος, εἴτε δὴ καὶ δειπνοῦντος, ὡς λόγος, συνέβη ναῦν τινα μυριοφόρον ἐξ ουρίας πλέουσαν ἀναπεπταμένοις δὴ τοῖς ἱστίας τῷ μεγέθει τὸν λιμένα ο κατασκιάσαι καὶ τὸν βασιλέα εἰς θάμβος ἐπαγαγεῖν. Ἐπύθετο οὖν αὐτίκα τίνο; τε ἡ ὀλκὰς εἴη καὶ ὅ τι φέροι τῶν ἐδωδίμων. ὡς δὲ τῆς Αὐγούστης ήκουσεν καὶ λαθεῖν τοῦτο οὐκ ἦν, τότε μὲν ἐφησυχάσαι λέγεται καὶ διαπέμψαι τὸν καιρὸν μέχρι τῆς ἧς ειώθει ἡμέρας κατὰ τὰς Βλαχέρνας είναι. Ἐπεὶ δ᾽ ἤ τε ἡμέρα παρῆν καὶ ὁ τοῦ πλοίου ὅρμος δῆλος ὑπῆρχε τῷ βασιλεῖ ἀναμαθόντι διά τινος, τῆς εἰς τὸ πλοῖον φερούσης ἀπήρχετο ὁδοῦ· ἦν δὲ κατὰ τὸν Βόσπορον. [Ρ. 56] Καὶ ἐπείπερ παραγενόμενος παρὰ τὴν πρύτ μναν ἔστη τῆς νεὼς ἀκολουθούσης της τάξεως, ἠρώτα την σύγκλητον οὐχ ἅπαξ δὴ μόνον ἀλλὰ καὶ δὶς καὶ VARIE κι έκαστον? • λιμένα Combefisius, λειμώνα. sancte adhærebat: sed et impuræ venerabiles imagines impugnantium hæresi a majoribus accepta addictus erat, eaque ratione religiosam sanctamque turbavit plebem variique generis malis aflixit, nec quandiu imperii habenas moderatus est, quiete eam agere permisit. Unde etiam congruentem hanc a Deo mercedem retulit, ut nihil præclari facinoris in bellis ediderit, sed victus semper, nec ut decet imperatorem exque majestate domum redierit. 3. Qui ergo studiosus justitiam esset, ergaque sanclam Dei Matrem fidem suam ac alacritatem proharet, per singulas hebdomadas via publica stipants satellitio ad divinam Blachernensem adem equo procedebat. Hujus autem pompa ca ratio erat, ut se omnibus, ¡is maxime qui ulla injuria afficerentur. ipsorum auditurus querelas, in conspectum daret, nec ullus maleticus pœnam ab eo irrogandam timens accessum prohiberet. Simul etiam ut per forum equitans res venales inspiceret. Omnium itaque in foro venalium pretium exquirebat; neque vero obiter rem præstabat, sed operose admodum ae morose, nec in uno duntaxat mercium genere, sed in omnibus esculentis sive etiam potulentis, vestibus item ac operimentis; quidquid denique in fore mercium prostabat. Quamobrem vix unquam solemni imperatorum more pompa procedere 88 visus est, qui procurandae reipublicae magnam diligentiam ac curam haberet, nunc pro tribunali sedens, nunc singulis septimanis, ut dictum est, in publicum procedens. 4. Unde quia suburbana quædam aspectu jucunda atque amcna haud raro principum animnos al se pelliciunt, ipse muros palatii ad mare vergentes al antiquis fundamentis diruens, et ad solaria (ubi prius cum lacus esset, imperatoris flium aquis sulfocari contigerat) hortos faciens, inde levanten aliquo animo quærebat, seque bis, ut par est, oblectabat. Illie quandoque versante Theophilo, sive etiam, ut fama est, cenante, contigit navim quamdam onerariam prægrandem pansis velis, secundo vento appulsam, ingenti mole umbra portum oblcgere ac imperatorem in stuporem agere. Percontabatur igitur slatin, cujusnam illa esset quidve annonarum adveheret. Ubi porro Augustæ esse audivit, resque notior erat quam ut latere posset, tunc qui dem siluisse aiunt, diemque exspectasse quo ipsi moris erat Blachernas procedere. Cumque dies appetrisset, atque ubi navis statio esset ex quodam> didicisset, versus eam contendit iter, add Besporns scilicet. Veniens itaque stipatus obsequio, et ad puppim positus, senatum rogavit, neque il semei sed iterum atque tertio, num quid alicui deesset corum quæ in usum familia 89 cedunt ac annonæ sunt, triticum scilicet et vinum aliudve edulium. Cumque LECTIONES.

sepius rogati vix tandem respondissent nullius se τρις, στου δή τις ἔχοι χρείαν τῶν ἐδωδίμων, σίτου egere quandiu illo rerun domino ac imperatore feliciter gauderent, ac se penitus quo spectaret illa interrogatio nescire addidissent. At nescitis, inquit, me qui Dei nutu ac voluntate imperator exsistam, αν Angusta ac conjuge nauclerum factum esse? Additque indignabundus: Num quis unquam imperatorem Romanum ejusve conjugem mercaturam exercere ridit? Tuncque adeo cum nemo responsum daret, egressis duntaxat viris qui in navi erant, eam confestim cum ancoris et velis, ac quidquid mercium erat, igni succendit, multum postea vituperans, nulloque non convicio dominam onerans, ac vel necem minitans, si porro ejusmodi aliquid factitare unquam deprehenderetur. ή οίνου ή τινος ἄλλου τῶν κατ᾽ οἶκον ἀναλισκομέν νων. ὡς δὲ πολλάκις ερωτηθέντες μόλις ἅπαξ άπεκρίθησαν Μηδενὸς λείπεσθαι μέχρι τῆς σῆς εὐμοιροῦμεν δεσποτείας τε καὶ βασιλείας, καὶ προσο τιθέντων Μηδέν ειδέναι τῶν ὧν ἐρωτώμεθα. οὐκ ἴστε, ἔφησεν, ὅτι με ὑπὸ Θεοῦ βασιλέα γενόμενον ἡ Αὐγοῦστα καὶ σύμβιος ναύκληρον με εργάσατο; καὶ τίς πώποτε, μετὰ πικρίας λέγων τοῦτο ψυχῆς, βασιλέα "Ρωμαίων ἢ τὴν αὐτοῦ γαμετὴν ἔμπορος ἐθεάσατο; Καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀν απολογήτων μενόντων, ἐκέλευσεν αὐθωρὸν μόνους ἐξιόντας τοὺς ἀνθρώπους τὴν ναῦν ἐκείνην παρα δοῦναι πυρὶ αὐταῖς ἀγκύραις καὶ ἱστίοις καὶ τοῖς ἄλλοις πᾶσιν ἀγωγίμοις, πολλὰ κατειπὼν ὕστερον καὶ παντοίαις ὕβρεσι τὴν δέσποιναν περιβαλών, ὡς καὶ αὐτῆς ἐπαπειλῆσαι ἐξαγαγεῖν τῆς ζωῆς, είγε δή Έκτοτε τοιοῦτόν τι ποιοῦσα φωραθείη. 5. Cæterum Theodora (hoc enim Augustæ nomen) Paphlagoniam patriam honestabat, oppidum Ebissam: parentes Marinum patrem, virum non obscurum aut private sortis hominem, sed qui drungarius exstiterit vel (ut aliis placet) tribunus: Matrem habuit Theoctistam cognomento Florinam, ambos piis moribus rectaque in fide educatos, ac qui vene. rabilium imaginum cultum, pro omnium ejus ætatis hominum genio atque hæresi, minime abnegassent, sed ardentissimo eas studio oris manusque et sinus amplexu venerarentur. Porro Theodora regia pridem ex imperatorum 90 more corona donata, Maler quoque Theoclista zosta quam vocant (id est cingulo donata) ac patricia dignitatem consecuta erat. Ibi itaque Theoctista in domum suam, quam eo loco sitam habebat ubi modo Gastriorum exstructum monasterium est, exque Niceta patricio emeral, Theodora Blias invitans (quinque illae numero erant, Thecla et Anna Anastasiaque et Pulcheria et Maria) cum aliis munusculis, quibus demulceri hic sexus solet, blandiebatur, tum seorsum assumens hortabatur ut supra sexum suum saperent animosque viriles ac materno lacte dignos assumerent, abominantes paternam hæresim sacrasque venerabilium imaginum amplexantes ac exosculantes effigies; simulque in manus assumens, quippe quas in cista quadam repositas habebat, vultui labiisque admovens puellas sanctificabat, inque earum amorem illas excitabat. Hoc illa cum identidem factitaret, ardensque erga imagines desiderium neptibus frequens accenderet, non fefellit res Theophilum. Is enim aliquando cum filias interrogaret quid ex avia munerum accepissent, quidve humanioris officii blanditiarumque in eas collatum esset, reliquis interrogationem ejus tanquam muscipulam solerti animo constanter declinantibus, Pulcheria non magis ætate quam sensu immatura, quam blande tractată essent referre, ac quam variis pomis donatæ, unaque venerabilium imaginum venerationem adjungere, atque ita rem 91 simplici sensu verbis16 ε'. 'Αλλὰ πατρίδα μὲν ἡ Θεοδώρα (τοῦτο γὰρ ἄνομα τῇ Αὐγούστῃ) Παφλαγονίαν ἐσέμνυνεν, καὶ χω ρίον Ἔβισσαν, γεννήτορα δὲ Μαρῖνον οὐκ ἄσημέν τινα ή ιδιώτην τὴν τύχην, δρουγγάριον δὲ ἡ τουρ μάρχην κατά τινας, καὶ μητέρα Θεοκτίστην τὴν οὕτω Φλωρίναν κατονομαζομένην, ἀμφοτέρους εύσεβείς εντεθραμμένους … καὶ τὴν τῶν σεπτῶν εἰδ κόνων προσκύνησιν οὐκ ἐξαρνουμένους μεν, ὡς κατ' ἐκεῖνο πάντες καιροῦ, ἀσπαζομένους δὲ καὶ ενστερνιζομένους ὑπερφυῶς. Ἀλλ᾽ ἡ μὲν Θεοδώρα διαδήματι βασιλείας πάλαι δὴ κατέστεπτο, καὶ ἡ αὐτῆς μήτηρ Θεοκτίστη ζωστή τε καὶ πατρικία τετίμητο. Αὕτη δὴ οὖν ἡ Θεοκτίστη κατὰ τὸν ἑαυτῆ; οἶκον, ἔνθα δὴ ἡ τῶν Γαστρίων μονὴ τὴν πήξιν ἔχει τὰ νῦν καὶ ἵδρυσιν (ἦν δὲ τοῦτον ἐξ ἐκείνου τοῦ πατρικίου ἐξωνησαμένη Νικήτα), τὰς τῆς Θεοδώρας θυγατέρας μετακαλουμένη (πέντε δὲ ἦσαν τὸν ἀρι Ομόν, ἥτε Θέκλα καὶ Αννα, Αναστασία τε καὶ Πουλο χερία, καὶ ἡ Μαρία) ἄλλαις τε δωρεαῖς αἷς ὑπάγε σθαι τὸ θῆλυ πέφυκεν ἐδεξιοῦτο, καὶ ἰδίᾳ παραλαμ βάνουσα οὐ μαλακίζεσθαι οὐδὲ μένειν θηλείας όπερ ἦσαν εξελιπάρει καὶ καθικέτευεν, ἀνδρίζεσθαι δὲ καὶ τῆς μητρώας θηλῆς ἄξια διανοεῖσθαι καὶ πρέ τοντα, τὴν πατρώαν μεν αἵρεσιν ἀποῤῥιπιζομένας, καταφιλούσας δὲ καὶ κατασπαζομένας τὰς τῶν σε πτῶν εἰκόνων μορφάς. Καὶ ἅμα ταύτας εἰς χεῖρας ἐμβάλλουσα (ἐφυλάττοντο δὲ αὐτῇ ἔν τινι κιβωτίῳ), τῷ προσώπῳ καὶ τοῖς χείλεσιν [Ρ. 57] ἐπιτιθεμένη ἡγίαζέν τε αὐτὰς καὶ πρὸς τὸ ἐκείνων φίλτρον δι ήγειρεν. Τοῦτο οὖν ἐνδελεχώς ποιοῦσα καὶ ταῖς ἐγγός νοις τὸ περὶ τὰς εἰκόνας φίλτρον ἀναζωπυροῦσα οὐκ ἔλαβε τὸν Θεόφιλον, πυνθανόμενον ὅ τι τε αὐταῖς παρὰ τῆς μάμμης δεδώρηται καὶ ὅ τι χάριτος ἐξείργασται άξιον. Αἱ μὲν γὰρ ἄλλαι τούτου τὰς πεύσεις ἀγαθὰ φρονοῦσαι ὥσπερ τινὰς λαβὰς ἐῤῥωμένως παρέτρεχον· ἡ δὲ Πουλχερία ἅτε ηλικίᾳ καὶ νῷ νηπιά ζουσα τάς τε φιλοφροσύνας έλεγε καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὀπωρῶν, συνηρίθμει δὲ καὶ τὴν τῶν σεπτῶν εἰκόνων προσκύνησιν, οὕτω δὴ ἀπαλὰ φρονοῦσα καὶ λέγουσα ὡς νινία πολλὰ εἴη αὐτῇ κατὰ τὸ κιβώτιον καὶ ταῦτα να μηδὲ Ρ. οι λέγω? " εκτεθραμμένους Ρ.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. τῇ κεφαλῇ τε καὶ τοῖς προσώποις ἐπιτίθησι μετὰ que narrare, plures illi in area esse puppas, quas τὰ φιλήματα. Ταῦτα γοῦν τὸν βασιλέα εἰς μανίαν osculata vultui orique admoveret. Ob quæ furore ἦγεν ὑπολαλούμενα. ᾿Αλλὰ πράξαι μέν τι τῶν δρι- percitus imperator est: ne quid tamen durius in μυτέρων 1 πικροτέρων εἰς αὐτὴν ἐκώλυε τοῦτον τὸ socrum statueret, obstitit mulieris tum reverentia τε τῆς γυναικός αἰδέσιμον καὶ ἡ εὐλάβεια, καὶ ἡ tum probitas ac religio. Nec præterea ejus minor παρρησία δὲ πρὸς τούτοις οὐκ ἔλαττον (καὶ γὰρ ἦν erat loquendi arguendique fiducia. Edenim genero τοῦτον ἀριδήλως σκώπτουσα καὶ διελέγχουσα ἐπί τε palam exprobrabat, ac propter quotidianas confesτοῖς καθ᾿ ἡμέραν τῶν ὁμολογητῶν διωγμοῖς καὶ τῇ sorum persecutiones eum arguebat; sola denique δηλωθείση αἱρέσει, καὶ μόνη μικροῦ φανερον ποιοῦτα fere omnium in eum odia ipsi patefaciebat. Unum τὴν πρὸς αὐτὸν τῶν πάντων ἀπέχθεια»), απέτεμνεν duntaxat, ne aviam in posterum adirent, aut certe δὲ μόνον τὴν πρὸς αὐτὴν τῶν τούτου θυγατέρων ne sic crebro, illis interdixit. ἄφιξιν, καὶ διεκώλυε γίνεσθαι συνεχή. 6. Geminum fere est quod Augustæ obtigit. Alelatur in aula delirus pumilio et Homerici Thersit persimilis, Denderis nomine, impedite lingua, risum movere aplus, joci duntaxat causa in regiam adbibitus. Is quandoque in Auguste sacrum cubiculum subito irrumpens, ipsam sacras osculantem imagines easque oculis devote adhibentem ofendit. las coram delirus homo intuitus interrogat quidnam essent, propiusque visurus accedit. Ad quem Augusta, ita subrustice, Nea sunt pulchra pappa, quas valde diligo. Imperator tum mensæ accumbebat; vidensque hominem ad se propere venientem, ex eo quæsivit ubinam fuisset. Respondet ille apud manam (sic Theodoram appellans), vidisseque illam ex pulvinari pulchras puppas proferentem. Intellexit itaque imperator, 92 plenusque ira, ut e mensa surrexit, ad eam vadit, multisque aliis conviciis compluens etiam idololatram efreni or appellavit, deliri hominis sermones simul refrrens. Αt illa, mariti interim iram leniens, responso in promptu quasito: Non ita est, inquit, o imperator, non ita est ut tu suspicaris: sed cum in speculum una cum ancillis oculos ipsa intenderem, resultantes in eo formas contuitus Denderis, pictas imagines esse veniens domino ac imperatori insipienter nuntiavit. Sic itaque ejus interim iras exstinxit: Denderin vero paucis abhinc diebus caMigans sapere deinceps docuit, ita insinuans, Care unquam de pulchris puppis ulli loquaris. Adeoque cum Theophilus aliquando a potu jactabundus adversusque Augustam sesc efferens de ea illum interrogaret, Hum iterum mana pulchras puppas exoscularetur, Denderis dextra manu ori imposita, ac sinistra posteriora leneus, Tace, lace de puppis, inquit, o imperator. Atque hæc ita gesta sunt. 5'. Τούτοις ἀδελφὰ καὶ τῇ βασιλίδι Θεοδώρα συμβέβηκεν. Ὑπῆρχε τι τῷ βασιλεῖ παρακεκομμένον ἀνδράριον, τοῦ Ομηρικού Θερσίτου διενηνοχὸς κατ' οὐδέν· Δένδερις ὄνομα τούτιν, άσημά τε φθεγγόμενος καὶ γέλωτας κινῶν καὶ θυμηδίας ἕνεκεν τοῖς βασιλείοις ἐνδιαιτώμενος. Οὗτος γοῦν εἰσπηδήσας ποτέ κατὰ τὸν τῆς βασιλίσσης κοιτωνίσκον κατέλαβεν αὐτὴν θείας εἰκόνας περιειλημμένην καὶ τοῖς ἑαυτῆς ὄμμασιν μετὰ σπουδῆς προσάγουσαν. Ταύτας ὑπ' ὄψιν ἰδὼν οὗτος ὁ παραπαίων τί τέ εἰσιν ἐπυνθάνετο, καὶ πλησιέστερον διέβαινεν. Η δὲ, Τὰ καλὰ μου, ἔφησεν οὕτως ἀγροικικῶς, νωνία· καὶ ἀγαπῶ ταῦτα πολλά. Κατὰ τὴν τράπεζαν τηνικαῦτα εἰστιᾶτο δ βασιλεὺς, καὶ δὴ πρὸς αὐτὸν εὐθὺς διαβάντος ήρετο αὐτὸν ὅποι ποτὲ ἐτύγχανεν ὤν. Ὁ δὲ παρὰ τὴν μάναν ἔφησεν εἶναι, τὴν Θεοδώραν οὕτω λέγων, καὶ θεάσασθαι ἐν αὐτῇ καλὰ νινία τοῦ προσκεφαλαίου ἐξαίρουσαν. Συνῆκεν οὖν ὁ βασιλεὺς, καὶ πλήρης ὀργῆς γεγονώς, ὡς ἐξανέστη τῆς τραπέζης, πρὸς αὐτὴν & ἀπῄει, ἄλλαις τε πολλαῖς ὑβρισίαις αὐτὴν ἐπαντλῶν - καὶ εἰδώλων λάτριν ἀκολάστω γλώττῃ αὐτὴν ἀποκα λῶν, καὶ 3 μα διεξῄει τους λόγους τοῦ παραπαίοντος. Ἡ δὲ τέως μὲν τὸν θυμὸν καταστο εννύουσα, Οὐ τοῦτό ἐστιν, ἐξ ετοίμου ἔλεγεν, ὦ βασιλεῦ, οὐ τοῦτο, [Ρ. 58] ὡς ὑπείληφας σύ· τῷ δὲ κατ όπτρῳ μου ἤμην ἀτενίζουσα μετὰ τῶν θεραπαινίς δων, καὶ τὰς ἐκεῖσε τικτομένας ἰδὼν ὁ Δένδερις μορφὰς ἐλθὼν ἀπήγγειλεν ἀφρόνως τῷ δεσπότῃ καὶ βασιλεῖ. Οὕτω μὲν οὖν ἐκείνου τέως κατέσβεσε τὸν θυμόν· τὸν Δένδεριν δὲ μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας παιδεία καθυποβάλλουσα πέπεικε σωφρονεῖν, οὕτω πως λέγουσα ως μήποτε λέγειν περὶ τῶν καλῶν νινίων τινί. Και τοτε παρὰ πότον εγκαυχώμενο; p καὶ τῆς δεσποίνης κατεπαιρόμενος ὁ Θεόφιλος Ερώτα τοῦτον πε͵ αὐτῆς, εἰ πάλιν ἄρα τὰ καλὰ νινία ἡ μάνα ἀσπάζεται. Ὁ δὲ τοῖς χείλεσι τὴν δεξιάν χείρα ἐπιθεὶς καὶ τῇ ἀριστερᾷ τῶν ὄπισθεν μερῶν Αυθόμενος, Σίγα, σίγα περὶ τῶν νινίων, ἀντέφησεν, βασιλεῦ. Ταῦτα μὲν οὕτω. ζ. Καί τινος δὲ κατὰ πόλεμον ἀνδραγαθιζομένου, χεῖρά τε νεανικὴν καὶ ἵππον ἔχοντος δεξιόν, συνέβη τούτου δὴ τὸν στρατηγὸν, ὑφ᾽ ἂν ἐτέλει ὁ στρατιώτης, ἔρωτι κατασχεθῆναι τοῦ ἵππου, ὑφ' οὗ ὁ ἄνε θρωπος σέσωστο καὶ πολλακις ἐκ θανάτου ἐρύετο. Ἐπεὶ γοῦν τοῦτον πολλάκις ἐξαιτησάμενος πᾶσί τε τρόποις καὶ χάρισι (καὶ γὰρ ὑπισχνείτο πολλὰ διδήκαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἀπέτυχε τῆς αἰτήσεως, ἦγε δὲ καὶ βίαν ὁ στρατηγὸς καὶ οὐδ᾽ οὕτως εἶχε τὸν ὑπο ακούοντα, διεδέξατο τοῦτον τῆ; ἧς εἶχεν ἀρχῆς, πολλὰ PATROL. GR. CIX. 7. Porro cum miles quidam, vir in bello strenuus, manu forti atque equo agili præditus esset, contigit ut dux, sub quo militabat, ejus cqui amore caperetur, quo is scilicet non raro incolu-. mis elatus e prælio fuerat mortemque evaserat. Cum ergo oblatis sæpius precibus amplaque mercedis pollicitatione repulsam tanien pateretur, ac aeque viin minasque 93 adhibens quidquam cl. ceret, hominem gradu movet, multisque apud Thro- [hilum viro obtrectat. Miles ergo domi piratus Google+

" degebat ac equum in deliciis habebat. Fluxerat in- καὶ πρὸς τὸν Θεόφιλον κατειπὼν τοῦ ἀνδρός. "Ην terimi longum tempus, cum partim quadam æınu- οὖν ὁ στρατιώτης ἐν ἑαυτῷ, καὶ τὸν ἵππον ἔχων latione hominem ad bellum provocaret, partim vero ἐντρύφημα. Παρῴχετο δὲ καὶ χρόνος ἱκανὸς, ὁ τὸν etiam mmrrore conficeret, uti illis fere accidit quoς ἄνδρα πρὸς πόλεμον ἐκ φιλονεικίας καλῶν, ἀλλὰ καὶ adversa fortuna dire affieit. Contigit itaque ut quo καταδαπανῶν αὐτὸν, οἷα φιλεῖ τοῖς δυστυχοῦσι δει tempore ille adversa fortuna premebatur, Theo- νῶς. Ἐγένετο οὖν ἵππου ἀγαθοῦ ζήτησις παρά Θεο philus equum generosum quæreret; missisque φίλου κατὰ τὸν τῆς δυστυχίας καιρὸν τοῦ ἀνδρός· litteris primores omnes ac magistratus sea duces διὸ καὶ διὰ γραμμάτων πάντας ἐν τέλει καὶ ἀξιώejusmodi equum diligenter quærere et ad se mit- μασιν ἀνερευνῶν ἐκέλευε τοιόνδε καὶ τοιόνδε ἀπο tere jubet. Prætor arrepta occasione a viro vel inστείλαι αὐτῷ. "Οθεν λαβόμενος ὁ στρατηγὸς ἀφορμῆς vito allatum equum ut rem suam imperatori mit- ἀφείλετο τοῦ ἀνδρὸς τὸν ἵππον καὶ ἄκοντος, καὶ πρὸς tit. Hoc crimen, et hæc equi amissio. Orta vero βασιλέα ὡς οἰκεῖον ἀπέσταλκεν. Αὕτη ἡ αἰτία, καὶ bellica aliqua necessitate rebusque consternatis τοῦ ἵππου δὲ ἡ στέρησις. Ἐπεὶ δὲ κατά τινα περιο jusserat imperator ut omnes quovis modo militia πέτειαν πάντας ἐκέλευσεν ὁ βασιλεὺς, καὶ τοὺς ομ soluti ad bellum proficiscerentur; quo factum ut δήποτε αιτία πεπαυμένους, εξιέναι προς πόλεμον, hic quoque generosi illius equi præsidio nudatus καὶ τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐξεληλυθότα ἵππου στερούμενον inter militandum necatus sit, relicta paupere vidua ἀγαθοῦ ἀπήγαγε τῆς ζωῆς, γυναίκα καταλελοιπότα et liberis. Quid ergo mulier, cum et imperatorem καὶ τέκνα πτωχά. Τί οὖν ἡ γυνή; Καὶ τὸ φιλήκοον aures facile præbentem et juris ac æqui tenacem ἀκούουσα τοῦ βασιλέως καὶ φιλοδίκαιον, καὶ τῷ τοῦ audiret, ingentique viri desiderio flagraret, nec ἀνδρὸς φίλτρῳ ἐκκαιομένη, καὶ τοῖς τέκνοις ὅπως haberet unde liberis ad victum necessaria submiκαὶ χορηγοίη οὐκ ἔχουσα τὰ πρὸς ζωήν, την βασιmistraret? Urism regiam petit, ac Theophilam, λεύουσαν καταλαμβάνει, καὶ τὸν Θεόφιλον, ἐν quo die ad Blachernas exire soichal, viri ipso ἡμέρᾳ εἴθιστο πρὸς Βλαχέρνας ἡμέρα είθιστο προς Βλαχέρνας ν' ἀπιέναι, τοῦτον δὴ equo insidentem conspicata, in genua procumbens τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἵππον ἀναβαίνοντα κατιδοῦσα, ejulansquo ac frenum equi tenens supplex orat, γονυπετοῦσα καὶ κατολοφυρομένη εδέετο τοῦ βασι docetque hunc equum suum esse, nec alium quam λέως, τὸν χαλινὸν τοῦ ἵππου κατέχουσα, [Ρ. 59] καὶ eum ipsum viri 94 necis auctorem esse. Iu sluἀνεδίδασκεν πῶς αὐτῆς τε εἴη ὁ ἵππος, καὶ οὐκ ἄλλος porem egit imperatorem ingens illa mulieris fiduτις, ἀλλ' αὐτὸς αἴτιος τῆς τοῦ ἀνδρὸς σφαγής. Εχ cia; vehementiusque miratus, nec corum quæ di- πλαγής ' οὖν ὁ βασιλεὺς γενόμενος ἐν τῇ παρρησίᾳ cebantur quidquam intelligens, interim quidem τῆς γυναικὸς καὶ περιθαμβῆς, καὶ τῶν λεγομένων servari mulicrem jubet, dum in palatiura ipse re- εἰδὼς οὐδὲν, τέως μὲν αὐτὴν ταμιευθῆναι διωρίσατο diisset. Cito itaque reversus feminam accersit. τῆς αὐτοῦ ἄχρι επανόδου πρὸς τὰ ἀνάκτορα, καὶ Mox illa præsto est, docetque omnia clare, ac rem καλεῖν ταύτην καὶ δὴ ' ἔφησεν τὴν γυναῖκα μετά omnem exponit. Jubet itaque imperator prætorem σπουδῆς ἐπαναδραμών· καὶ ἥδε παρέστη εὐθέως, sisti, et de equo acriter inquirit. Illo antem non ἐκδιδάσκουσά τε πάντα καὶ διεξιοῦσα σαφῶς. Κελεύει aliunde nec per vim ac rapinam, sed ex sua domo οὖν τόν τε ἀφικέσθαι τὸν στρατηγὸν ὁ βασιλεὺς, aßirmante misisse, producitur in conspectum mu- καὶ περὶ τοῦ ἵππου ζήτησιν ποιεῖ νεανικήν. ὡς δ' her, reum de vi peractura. Ejus mox prætor aspectu οἴκοθεν ὁ στρατηγὸς καὶ οὐκ ἄλλοθεν, ἀλλ' οὐδ᾽ ἐξ haud sibi jam de mendacio blandiri; muzque sup- ἁρπαγῆς τὸν ἵππον ἀποστολῆναι διεβεβαίου, παρ plex miserabilem in modum lugens atque ejulans ίστησι κατὰ πρόσωπον τὴν ἄνθρωπον ἔλεγχον τῶν imperatoris pedes astringit. Quid tum ille? Viri λεγομένων καὶ κατήγορον. Οὐκ ἔφερεν οὖν ὁ στρατο facultates viduæ atque liberis ratis portionibus ηγὸς τῷ ψεύδει καταλαμπρύνεσθαι τὴν ὄψιν τῆς baereditario quasi jure ascribit, eumque magi- γυναικὸς ἐνορῶν, καὶ ἅμα ικέτης γίνεται ελεεινής stralu movel; atque in eum modum justa illius καὶ τοῦ βασιλέως τοὺς πόδας λαμβάνει μετὰ κλαν sententia, ac quantopere iniquos raptores odissot, θμοῦ. Τί οὖν ὁ βασιλεὺς; Εκείνην μὲν τὴν γυναῖκα cunctis innotescit. μετὰ τῶν αὐτῆς παίδων ἀδελφοὺς ἐξ ίσ· καὶ κλη ρονόμους τῆς ἐκείνου δείκνυσιν ὑποστάσεως, μεθίστησι τε τῆς ἀρχῆς αὐτὸν, καὶ πᾶσι κατάδηλος γίνε ται ἡ δικαία κρίσις αὐτοῦ καὶ τὸ πρὸς τοὺς ἄρπαγας φιλαπεχθημον. 8. Nec minus ædificiis operose exstruendis suam ille diligentiam probavit. Nam urbis murus, qui humiliores essent, a fundamentis exædificans, ejus velut senium abstersit, eaque altitudine cum pari pulchritudinc extulit ut ægre deinceps ab bostibus conscendi possint; qui et 85 hactenus ejus nomen litteris expressum celebri memoria reti- η΄. Οὐχ ἧττον δέ γε καὶ ταῖς οἰκοδομαῖς ἐγκείμενες τὴν ἑαυτοῦ ἐδείκνυτο ἐπιμέλειαν. Τείχη τε γὰρ τὰ χθαμαλώτερα ἐκ βάθρων ἀναδειμάμενος, τὸ γῆρας ὥσπερ ἀποξύσας καὶ πρὸς ὕψος μετὰ κάλλους ἀπὸ άρας ', ἄβατα πάντη πεποίηκε τοῖς ἐχθροῖς, & καὶ μέχρι τοῦ νῦν τὴν τούτου προσηγορίαν ἐμφαίνουσιν έγγεγραμμένην ἔχοντα ἐν αὐτοῖς. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ οι Βλαχέρναις Ρ; quod nescio an tueatur collatum illud p. 71 b πρὸς τῷ καταπροδίνει τοῦτον στρα τεύματι διεσώθησαν. " ' ἐκπλαγείς Β. ' καὶ δὴ] τότε δὴ? * τὸν αὐτὸν κ Tapa; ogle

et quae unum duntaxat Romanum imperatorem τας, καὶ τῆς ὁ ἐρωτήσεως χάριν αὐτῷ ὑπηντηκόσιν καὶ ὅπως ἔχοι πυθομένοις μόνον ὁ βασιλεὺς, τῇ δι ψιλείᾳ τῶν δώρων καὶ τοῦ χρυσίου θαυμάσαι τούτους ἐποίησεν. Τότε δὴ πλησιάσας τῷ Ἰσραὴλ καὶ κατὰ πρόσωπον στὰς, καὶ ἀπαγγείλας τοὺς ἐκ βασιλέως λόγους αὐτῷ, ἐπεὶ ἀπηγγέλκει, ἄπεισι πρὸς τὸ ἀναπαύσεως καταγώγιον. [Ρ. 61] Μάλλον δὲ καὶ μᾶλλον βουλόμενος ἐξάραι τὰ Ῥωμαίων πράγματα, τους ἐφ' οιαδηποτούν αἰτίᾳ πρὸς αὐτὸν φοιτώντας, με γάλῃ τε καὶ μικρά, σκεῦος τι ἀργύριον χρυσίου πληρῶν ἑκάστῳ ἐπεδίδου φιλοτιμούμενος. Καί ποτε δὲ τοῖς βαρβάροις συνεστιώμενος τῶν εἰρημένων δύο χειρονίπτρων τοῖς ὑπηρετοῦσι παρήγγειλεν ἀπολέσαι τούτων εκουσίως τὸ ἕτερον, δ εἰς ὑπηρεσίαν εκέκτητο. ὡς δὲ θροῦς τις οὐκ ἀγεννὴς ἐπὶ τῇ ἀπωλεία τούτου ἐγένετο, καὶ πάντες οἱ βάρβαροι τῷ κάλλει τούτου καὶ τῇ σεμνότητι, ἔτι γε καὶ τῇ μεγαλοπρεπείς βε βλημένοι τὴν ψυχὴν πολλὴν συζήτησιν ἐποιοῦντο καὶ ἔρευναν, καὶ πάντα κάλων, τὸ δὴ λεγόμενον, ἔσειον, ὡς ἂν εἰς φῶς ἀχθῇ τὸ κλαπέν, τηνικαῦτα οὗτος τὸ ἕτερον ἐκβαλεῖν κελεύσας, και, ο Τοῦτο ἔα φθείρεσθαι, › ἐπειπών, εἰς θάμβος ἦγε τοὺς Σαρα χηνούς, τὴν τοιαύτην ζήτησιν αὐτοῦ καταπαύσαντος. Ὅθεν καὶ ὁ ἀμεραμνοννῆς ἀντιφιλοτιμούμενος, και τούτου δεύτερο; ὀφθῆναι μὴ βουλόμενος, ἄλλοις τε δώροις αὐτὸν ἐθεράπευεν, οἷσπερ αὐτὸς οὐχ ἡλίσκετο, ἀλλ' ὡς χοῦν αὐτοῦ κατενώπιον ἔρριπτεν, καὶ ' ἐπι εδίδου αἰχμαλώτους ἑκατὸν ἄρτι τῆς φρουρᾶς ἐξαγα γὼν καὶ ἀμφιάσεσι κοσμήσας εὐπρεπέσι, τὰ τῆς σἰχμαλωσίας περιελόμενος ράκια. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος ἐπῄνει μὲν πάνυ καὶ ἀπεδέχετο τοῦ διδόντος τὸ μετ γαλόδωρον, ἐλάμβανε δὲ οὐδαμῶς, εἰπὼν τούτους ἐν ἀνέσει μὲν τέως καὶ ἐλευθερίᾳ μένειν παρ' ἑαυτοῖς, μέχρις ἂν τὴν ἀντισήκωσιν ἐξεργάσηται, καὶ ἄλλους αἰχμαλώτους Σαρακηνούς ἐπιδοὺς ἐκείνοις τοὺς ἡμετέρους ἐκλήψεται. Τοῦτο γοῦν γενόμενον ἐξέπληξε τὸν Σαρακηνόν· καὶ οὐκέτι ὡς ξένον, ὡς οἰκεῖον δὲ ἡγούμενος τοῦτον συνεχῶς μετεκαλείτο, καὶ θησαυροὺς ἐδείκνυε τοὺς ἑαυτοῦ καὶ τὰ τῶν οἰκημάτων κάλλη καὶ τὴν αὐτοῦ σεμνοπρέπειαν, καὶ οὕτως δὴ τιμῶν γε τοῦτον ἐφαίνετο, ἄχρις οὗ μεγαλοπρεπώς πάλιν πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐξαπέσταλκεν. ὺς καὶ πρὸς τὸν Θεόφιλον ἄρτι ἐξεληλυθώς, καὶ τὰ τῆς Συρίας πρὸς αὐτὸν διεξερχόμενος, έπεισε τὰ τοῦ deccrent. 97 Hinc illi admiratio longeque ac late pervolans nominis claritas. Ceterum ubi primum Barbarorum fpes attigit, cunctos in stuporem egit; eosque qui amica percontationis causa obviam illi procederent, et hoc solum, quomodo imperator haberet ac quam prospera uteretur valetudine, quærerent, munerum aurique munificentia ac copia ingenti admiratione afficiebat. Tunc sane ad Ismaelem accedens et in conspectum admissus, imperatoris illi sermones referens, cum perorasset, refectionis causa in diversorium secedit. Eoque animo incitatus ut res Romanas magis magis que efferret, quisquis ad eum quavis ex causa majoris minorisve momenti accederet, argenteum vasculum auro nummisque plenum munifica ei largitione tribuebat. Quandoque vero communi mensa cum Barbaris epulans malluviorum, quae diximus, alterum cujus illi usus in ministerio erat, ministris precipit ut consulto amitterent. Tumque non levi orta turbatione ac clamore, quod sic illud amissum esset, ac cum omnes Barbari præ vasis pulchritudine et lepore ingentique pretio, jacturam ægre ferentes, nullam non diligentiam quærendo adhiberent, ac, quod aiunt, nullum non funem investigando moverent, ut quod furto ablatum erat in lucem prodiret, jubens ille proferri alterum, servoque mandans ut prius illud perire sinat, quod sic alterius scrutari inhibuerat, Saracenos in stuporem vertit. Hinc quoque amcramnunes et ipse munifici nomen ambiens, atque id cavens ne ullatenus illi impar videretur, cum donis aliis 98 eum accipit (quorum ille splendore nihil captus est, sed instar pulveris coram projecit), tum captivoς centum recens carcere eductos ablatisque captivorum pannis ornato vestitu indutos, amplum sciliçet munus, donavit. Verum is quoque valde quidem laudat probatque dantis munificentiam, monus tamen interim respuit, aitque interim illos quidem remissius iudultaque libertate gaudentes apud se acturos, donec ipse paria faciat, redditisque aliis Saracenis captivis hosce Romanos recipiat. Res sic transacta stupore Saracenum affecit. Nec jam ut hospite, sed ut domestico ac necessario illo utebatur, continue ad se invitans, suosque illi Βρύου ανάκτορα πρὸς τὴν τῶν Σαρακηνών καταthesauros et domorum elegantiam, ac si quid augustius gentis moribus habebatur, viseudum ostendebat; eoque illum visus est honore colere, quoadusque magnifice rursus Constantinopolim remisit. Reversus autem ille ad Theophilum ex legatione, resque illi Syria enarrans, suasit ut Bryense palatium ad Saracenicarum ædium similitudinem exstruerei, eadein figura ac varietate, ut nihil prorsus in utrisque diversum occurreret. Præfectus operi exque Joannis relatione exsecutus est vir Patricius nomine, qui et ipsa patricia dignitate ful- * τῆς τοῖς? * και om. P. σκευασθῆναι ὁμοίωσιν, εν τε σχήμασι καὶ ποικιλία μηδὲν ἐκείνων τὸ σύνολον παραλλάττοντα, ἐκείνοις τούτου παρισταμένου καὶ κατὰ τὴν Ἰωάννου ἐξήγησιν τὰ τῶν ἔργων ἐκπερατοῦντος, ὃς όνομα μὲν Πατρίκης οὕτω καλούμενος ὠνομάζετο, τῇ τῶν πατρικίων δὲ τιμῇ ἐσεμνύνετο, τοῦτο μόνον περιττότε ρον ἐργασάμενος, τὸ κατὰ τὸν κοιτώνα [Ρ. 62] μὲν ἀνεγείραι ναὸν εἰς ὄνομα ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, κατὰ δὲ τὸ προαύλιον τῶν τοιούτων παλα τίων τὸν τρίκογχον ναὸν κάλλει τε κάλλιστον καὶ μεγέθει πολλῶν διαφέροντα, καὶ τὸ μὲν μέσον εις

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. ὄνομα τοῦ ἀρχιστρατήγου, τὰ δὲ ἑκατέρωθεν τούτου gebet. Unum hoc amplius habuit Theophili moliεις μαρτύρων γυναικῶν ἁγίων ὀνόματα. tio, quod ad sacrum cubiculum sub invocatione sanctissimæ Dominæ nostræ Dei Genitricis sacram ædem exstruxit, ut et templum 99 triconcham pro palatii atrio (velut triplici apside), longe illud pulcherrimum ac multis mole præstans. Ac media quidem porticus coelestis militiæ principis Michaelis nomine dicata est; utrinque vero poritær, sacrarum mulierum dicatæ nomine, quæ ipse martyria dedicarunt. de 10. Atque his quidem in rebus magnifici norien admirationemque meruit Theophilus: erga fideles vero, ac qui venerandas sacrasque imagines colerent, qualem se exhibuit? Plane ut barbarum durumque, ac qui decessores omnes tyrannos 60 nomine odioque superare contenderet. Fuerunt illi Leo ac Michael ejus pater, cujus sanctio fuerat ut nulli pictarum imaginum, quovis illæ loco picla haberentur, nomen 'sancias ascriberetur; quod τ. Καὶ περὶ μὲν τὰ τοιαῦτα ἐδόκει τε καὶ ἑνομία ζετο μεγαλοπρεπής ὁ Θεόφιλος καὶ θαυμαστές· περὶ δὲ τοὺς πιστοὺς ἡμᾶς καὶ τοὺς τὰς σεπτὰς καὶ θείας εἰκόνας προσκυνοῦντας οἷος 1 Ως βάρβαρός τις καὶ αὐστηρὸς, πάντας παρελάσαι φιλονεικῶν ἐπὶ τούτῳ δεινούς. Οἱ μὲν γὰρ πρὸ αὐτοῦ (Λέων δὲ ἦσαν καὶ Μιχαὴλ ὁ τούτου πατὴρ ὁ μὲν ἐθέσπισεν μή τινι τῶν γεγραμμένων εἰκόνων, κἂν εἴ που γραφόμεναι τύχοιεν, τὴν ἅγιος φωνὴν ἐγχαράττεσθαι, ὡς οὐκ ἄλλῳ τινὶ ταύτην ἀρμόζει ἐπιγράφεσθαι ἢ τῷ Θείῳ, Β. eum titulum ac vocem uni duntaxat Doo conveοὐκ εὐστόχοις βαλὼν τῷ νῷ· πῶς γὰρ, είγε καὶ αὐτῆς τῆς Θεός φωνῆς ὑψηλοτέρας οὔσης μεταδοὺς ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις, τοῖς οὐ φύσει, θεοῖς δέ 10 φημι, είγε αὐτὸς διὰ τοῦ προφήτου ἦν ὁ φθεγξάμενος, τῆς ἅγιος ἀποστερήσει ταπεινοτέρας οὔσης κατὰ πολύ; πλὴν ὁ μὲν τοῦτο, φησί, θεσπίτας ἦν, άτερος δὲ ὁ Λέων τὸ μεδα προσκυνείσθαι· Ἐγὼ δὲ τὸ μηδὲ χρώμασι ταύτας τυποῦσθαί τε καὶ μορφάζεσθαι, καθό χαμαιπετή ὄντα οὐ χρὴ πρὸς ταῦτα ἐπτοῆσθαι, πρὸς μόνην δὲ τὴν ἀλήθειαν σκοπεῖν. Εντεῦθεν ῶν καθηροῦντο μὲν κατὰ πᾶσαν ἐκκλησίαν αἱ θεῖαι μορφαί, θηρία δὲ καὶ ὄρνιθες ἀντὶ τούτων ἀνεστη λοῦντο καὶ ἐνεγράφοντο, τὴν θηριώδη καὶ ἀνδραποδώδη τούτου διάνοιαν ἐξελέγχοντα. Εντεῦθεν βεβή λοις χερσὶ δι' ἀγορᾶς τὰ ἱερὰ κειμήλια έφυβρίζοντο καὶ ἄλλως ἐῤῥιπτοῦντο κατὰ τῆς γῆς πυρὶ διδόμενα, καὶ κοινὰ τὰ τίμια ελογίζοντο, ὅσα τὰς θείας ἔφερον εγκεκολαμμένας μορφάς. Εντεῦθεν πλήρη μὲν τὰ πολιτικά δεσμωτήρια τῶν διὰ τιμῆς ἀγόντων αὐτάς, τῶν γραφόντων, τῶν μοναζόντων, τῶν ἐπισκόπων, τῶν ποιμένων, τῶν ποιμαινομένων, πλήρη δὲ τὰ ὄρη τε καὶ τὰ σπήλαια τῶν ὡς κακούργων ἀναιρεθέντων λιμῷ τε καὶ δίψει, καὶ τῶν ἐκ πολιορκίας δεινῆς οὐκ ἐπ᾽ ἔλαττον. "Αρτι γὰρ ἀβάτους τηρεῖσθαι τοῖς μου ναχοῖς τὰς πόλεις έγκελευσάμενος, καὶ πάντη τούτους ὡς ἀποτρόπαιον ἀπελαύνεσθαι θεσπίσας, ἀλλὰ μηδὲ κατά χώραν ὁρᾶσθαι τολμήν. [Ρ. 63] εἰργάσατο τούτων τὰ μοναστήρια καὶ ἡσυχαστήρια περιφανώς πολυάνδρια και κοσμικά καταγώγια. Τινὲς μὲν γὰρ αὐτῶν προδοῦναι τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ ἱερὸν ἔνδυμα οὐμενοῦν θέλοντες λιμῷ τακέντες καὶ κακουχίαις ἐξέλιπον· οἱ δὲ πρὸς τοσοῦτον ἀγῶνα μηδ' ἀντ •;θαλμεῖν δυνάμενοι τῶν ἐνδυμάτων μὲν κατωλιγώρησαν, τὴν ἑαυτῶν δὲ σωτηρίαν πως ᾠκονόμησαν· ἕτεροι δὲ ῥαθυμότερον διαζώντες τὸν ἄνετον καὶ ἐκλελυμένον ἡσπάσαντο βίον, τῶν θείων ὕμνων καὶ ᾠδῶν καὶ ἐσθήματος ἀφειδήσαντες, τὸ 18 μηδὲ τού τους τελεῖσθαι τοὺς συλλόγους τὸν τύραννον βούλεθαι, & πολλάκις καὶ μόνα δύνανται τηρεῖν καὶ οἷον • Psal L3AXι, β. 10 οὐ φύσει θεοῖς, θέσει δὲ interpres. p nire arbitraretur, non felici satis conjectura. Quomodo enim, cum et vocem Deus longe sublimiorem, hominibus, non natura sed adoptione diis Deus impartial, siquidem ipse per prophetam ait: Ego dixi, Dii estis, sancti vocem longe abje Ictiorem his ablatam velit? Hæc ènimvero Michaelis lex atque sanctio. Aller vero, scilicel Leo, nullam eis venerationem habendam coa. stituerat. At ego, inquit, jubeo ne coloribus quidem esse pingendus, eo quod non deceat humilem degenerique animi proposito rerum ejuscemodi admiratione drfigi, inque solam veritatem omnis mentis intentio dirigenda sit. Divinæ itaque eligies in cunctis ecclesiis dejiciebantur, earunique loco bestiarum aviumque simulacra erigebantur ae pictis coloribus reprasentabantur, belluiuam 100 ac illiberalem Theophili arguentia insaniam. Exinde sacrosanc: donaria in foro impuris manibus ignominiose tractabantur ac temere in terram jactabantur ignique tradebantur, profanaque ac communia pretiosa reposita ac cinelia habebantur, quæcunque divinas formas insculpta babebant. Hinc publici carceres iis pleni qui cultum illis adhibebant, pictoribus, monachis, episcopis, pastoribus, subditis. Montes quoque ac spehuncæ iis replebantur, qui velut malefici fame et siti, haud secus ac in obsidione hostili, dire conficiebantur. Cum eniu sanxisset ne monachis ullam in urbem liber esset ingressus, et ut velut mundi piacula omnino arcerentur, ac ne ruri quidem tuto videri sinerentur, ea utique molitione atque opera eorum monasteria locaque solitudini ac silentio dedita mortuorum palam sepulcra reddidit ssculariumque hospitia. Nam quidam eorum, cum ut virtutem sacrumque habitum proderent induci non possent, fame ærumnisque confecti defecerunt; alji vero tanto certamini impares, ac nec adversum ausi intueri, habitum quidem neglexerunt, suam tamen salutem quoquo modio procurarunt: alii denique segnius vitam instiVARIE LECTIONES. " τῷ!

tuentes, delicias ac luxuriam consectati sunt, ne χαλινός τις εἶναι τοῖς πρὸς τὰ πάθη ἀτάκτως κατα divinarum quidem laudum et canticorum habitus- ολισθαίνουσιν. que rationem habentes, co quod his quoque conventibus tyrannus illis interdictum vellet, qui vel soli non raro servare possint ac velut frenum temere in vitia prolabentes coerceant. ια΄. Πλὴν οὐκ ἦν πάντη την παρρησίαν καὶ ἐλευ θερίαν ἰδεῖν τῶν ἀνθρώπων ἀποφοιτήσασαν, ἀλλὰ τῶν θερμοτέρων τινὲς μὲν καθ' εἷς, τινὲς δὲ συστάδην, ὡς οἱ τῆς τῶν ᾿Αβρααμιτών μονῆς ὁρμώμενοι, αὐτῷ λογικῶς ἔκ τε τῶν εἰρημένων τοῖς Πατράσιν ἡμῶν Διονυσίῳ τε τῷ θείῳ καὶ Ἱεροθέῳ καὶ Εἰρηναίω ἀπεδείκνυον ὡς οὐ χθὲς καὶ πρώην ἡ τῶν μοναχῶν πολιτεία τε καὶ κατάστασις ἐπινενόηται, παλαιὰ δέ τις καὶ ἀρχέγονος καὶ τοῖς ἀνθρώποις επέραστος. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τῶν θείων εἰκόνων ἐκτύπωσιν σύνο τροφόν τε τῶν ἀποστόλων καὶ ὁμοδίαιτον ἀπεδείκνυον, είγε Λουκᾶς μὲν ὁ θεῖος τὴν τῆς Θεοτόκου μορφήν 101 11. Nec tamen feri poterat ut prorsus ex humana vita dicendi libertas exsulata videretur. Sed eorum qui majori fervore dicebantur, quidam singali, quidam vero conferto agmine, veluti Abrahamitæ monachi, hominem adorientes, erudite, ac tum ex sanctorum Patrum dictis, admirandi nimirum Dionysii et Hierothei ac Irenæi, demonstrarunt non nuper ac recens adinventam monachorum vivendi rationem et disciplinam, sed esse perantiquam priscæque originis magnoque in pretio hominibus habitam; tum sacrarum imaginum edor mationem ab apostolorum jam evo illisque fami-· liarem ostenderunt, quando et divinus Lucas san ενετύπωσεν, αὐτὸς δὲ Χριστὸς ὁ Δεσπότης ἡμῶν καὶ ctæ Deiparæ imaginem penicillo ac coloribus Θεὸς τὴν ἑαυτοῦ ἐπί τινος οθόνης ἀπομαξάμενος expressit, ipseque adeo Christus Dominus ac Deus άχειρότευκτον ἡμῖν ἐγκατέλιπεν. Οὗτοι γοῦν οἱ noster linteo impressam sui imaginem nulla ma- θειότατοι άνδρες τὴν τοῦ τυράννου μανίαν καὶ θησ nus opera elaboratam nobis reliquit. floc modo ριωδίαν ἐκκαλεσάμενοι τῷ σφόδρα παρρησιασθῆναι divinissimi isti viri cum tyranni dementiam ac μετὰ πολλὰς ἑτέρας βασάνους τῆς πόλεως εξώσθη sævitiam præ summa dicendi libertate irritaszent, σαν, πρὸς δὲ εὐκτήριον Προδρόμου τὸ οὕτω καλού post multos alios cruciatus urbe ejecti sunt; qui μενον τοῦ Φοβεροῦ κατὰ τὸν Εύξεινον πόντον πεφευ cum ad præcursoris oratorium sic nuncupatum γέτες, καὶ ταῖς τῶν μαστίγων ἀφορήτοις φοραίς τες Phoberi (velut tremendi dicas), in Ponto Euxino λείως καταπονηθέντες, τῆς ἄνω λήξεως ἠξιώθησαν· situm, confugissent, verherum diris ictibus prorsus ὧν καὶ τὰ ἱερὰ σώματα ἐπὶ πολὺ ἄλλως ερριμμένα confecti cœlestem beatitudinem consecuti sunt. πρὸς τοῦδαφος, μηδὲ τῆς ταφῆς εὐμοιρηκότα, στα Morum sacra pignora diu multumque in solo temere διετηρήθησαν καὶ ἀλώβητα, μέχρις ότου τοῖς πιστοῖς jactata atque projecta, nec sepulturæ honorem γενόμενα φανερὰ ἐκηδεύθησαν τε καὶ καταλλήλως consecuta integra illæsaque servata sunt, donec τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρήσασιν ετιμήθησαν. tandem fidelibus agnita atque elata conveniente honore iis qui pro Christo martyrium sumpserunt donata sunt. 102 12. His assimilis parique clarus facinore G [P. 65] ι. Τούτοις ἐφάμιλλος και τις γενόμενος monachus quidam, nunc vero ad sacerdotii arcem μοναχός, ἄρτι δὲ πρὸς ἀρχὴν τῆς ἱερωσύνης ἀναδρα subvectus divinaque æmulatione plenus tyran- μὼν καὶ ζήλου πλησθεὶς, τὸν τύραννον ἐλέγξαι δι· num arguere constituit ac, si fieri posset, colen- ἔγνωκε καὶ περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων πεῖσαι, εἰ δυνα das sacras imagines illi persuadere. Adeoque τόν. Καὶ δὴ κατὰ πρόσωπον αὐτοῦ στὰς ἄλλα τε δι hominem coram conveniens cum alia multa dis- εξῄει πολλὰ καὶ τὸ τοῦ ἀποστόλου Παύλου ρητόν, putat, tum apostoli eam auctoritatem urget, quæ τοῦτο δὴ τὸ φάσκον· Εἴ τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται παρ' ait: Si quis vobis annuntiaveri præter quam quod 8 παρελάβετε, ανάθεμα έστω. ᾿Αλλὰ καὶ τούτῳ accepistis, anathema sit L. Verum hunc quoque mul- πληγὰς ἐπιθεὶς οὐκ ὀλίγες, ἐπεὶ σοφώτερα λέγειν tis verberibus affectum, cum sapientiorem pro sui διέγνωκεν αὐτοῦ τε δυνατώτερα εἰπεῖν, πρὸς τὸν ratione ac disputando acriorem tyrannus adver- Ἰωάννην ἐξαπέσταλκεν, καθηγητὴν αὐτοῦ γεγονότα teret, ad Joannem suum quondam præceptorem ac τε καὶ διδάσκαλον, διαλεκτικαῖς ἀποδείξεσι χρώμενον ɔnagistrum misit, jubens ut dialecticis eum rationi- καταβαλεῖν αὐτὸν ἐγκελευσάμενος. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ bus ac argumentis dejiceret. Verum hunc quoque τον ὁ γενναῖος ἀγωνιστής οὗ ταῖς σοφιστικοῖς καὶ δια præclarus certator, non sophisticis ac dialecticis ra- λεκτικαῖς ἀποδείξεσι, τοῖς ἀποστολικοῖς δὲ καὶ εὐαγ vonibus, sed apostolicis evangelicisque testimoniis, " γελικοῖς βήμασιν ἀφωνότερον ἰχθύων ἀποδείξας τέως pisce magis elinguem cum reddidisset, illo hactenus solutas est. Postea vero ad montem Calon dictum (ac si pulchrum nomines) veniens, ac illic divinum quemdam virum Deoque afflatum Ignatium offendens, ab eo ordinationis munus consecutus est, deque rerum ac imperatorum successionibus vaticinatus, ad Christi amantem Leonem Augustam ac liberos ejus perseverans, ad Dominum migravit. * Galat. 1, 8. μὲν ἀπὸ τούτου ἐγένετο, ὕστερον δὲ πρὸς τὸ Καλόν οὕτω λεγόμενον ἀποδημήσας δρος, Ιγνάτιον τινα Θεοφόρον άνδρα καταλαβών χειροτονία; τε ηξίωσεν, καὶ περὶ τῶν μελλόντων πραγμάτων τε καὶ βασιλέ ἀναδιδάξας, ἄχρι καὶ τοῦ φιλοχρίστου Λέοντος καὶ τῶν τέκνων αὐτοῦ διαμείνας, προς Κύριον εξεδήμη G39.

blandri simulat, exque prophetis in eam ipsam καὶ παρὰ τῶν προφητῶν ἐζήτε: μαρτυρίας εἰς αὐτὸ ›em, et quibus suadeatur adorandas esse imagines, testimonia afferri rogat. Cumque vir beatus Theophanes locum aliquem ex Isaiæ prophetia adduce. ret, respondit Theophilus eum locnm non sic habere; simulque librum suum evolvens vera Joqui exque codicis fide ostendebat. Ibi Theopha - nes vociferari, non hunc modo librum, sed et omnes qui in 105 Theophili manus venissent, ab co corruptos esse; illum ad se afferrent codicem, dicens, qui in patriarchali bibliotheca sancti Thoma tali pluteo ac loco exstaret, ad fidem verbis faciendam. Missus itaque quispiam est, dictoque citius librum attulit. Imperator de industria a loco aberrat, inque alia parte vercundia ductus evolvit. Cum autem beatus Theophanes ostenderet intentoque digito monstraret fore ut tribus foliis evolutis in locum incideret, tunc same non ferens ille virorum dicenli libertatem, sibique ipse veritatis conscius, simulate hactenus paticntis larvam abjiciens feramque delegens, Hand, inquit, aquam ut a talibus imperatori illudatur. Jubet itaque in interiorem Lausiaci hortum adductos ducentis unumquemque fustibus concidi; inque eorum frontibus barbarico more punctim incisis, infuso atramento, ineptos hosco iambos, ipsomet eornın auctore, incribi jussit: Cunctis ad urbem accurrere affectantibus, Castissimos in qua Dei Verbum pedes fixit, Generi salutem ut humano daret, Apparuere et isti venerando in loco, Superstitiosi, erroris vasa pessima. Et inde, multa postquam perfidi Deo facinora pairavissent turpia impie. Ut desertores, vertere jussi sunt solum. Fugaque in urben 106 hanc delali, Imperii caput, non destitere ab impia vecordiu. Compuncti igitur, facinorosi veluti, Notis ex urbe dumnati pelluntur hac quoque. llis itaque statim peractis, isti quidem confessionis et martyrii coronam reportarunt: at ferox imperafor, omnes miseros majori ipse miseria superans, Blasphemi sibi nomen ac persecutoris apud omnes ascivit, et ut omnium, quotquot unquam fuerunt, hacreticorum pessimus haberetur. Praeterea Michaelem quoque, sancte civitatis (Hierosolymorum scilicet ecclesiae syncellum, cum aliis multis που nachis in carcerem compegit, longi temporis ma ceratione eos se subacturum sperans. 15. Atque hæc ejusque generis Theophili adversus Adeles sanctosque facinora. Et in eum quidem, qui cum verus Deus esset, propter nos homo factus est, in bunc modum contumeliosus erat, sanctosque ejus famulos, non ita brevi ac defluito tem - pore, sed quandiu superstes fuit, ærumais conficiehat extremisque malis affligebat. 16. Quædam vero cantica edens versusque ac snclulos pangens canere ea jussit; in quibus et Benedicite quartitoni ex ode octava Audi, filia, conτοῦτο ἐναγούσας, το προσκυνεῖσθαι αὐτάς. Τοῦ δὲ μακαρίου Θεοφάνους ῥησίν τινα ἐκ τῆς τοῦ Ἡσαΐου προσάγοντος προφητείας, οὐκ ἔχειν οὕτως ταύτην δ Θεόφιλος ἀντέλεγεν, καὶ ἅμα τὴν ἑαυτοῦ βίβλον ἀν ελίττων ἐδείκνυε 18 τοὺς λόγους πιστούς. Ὡς δὲ γενοθεῦσθαι ὑπ' αὐτοῦ οὐ ταύτην δὴ μόνον ὁ ἅγιος ἐπ. ενία, ἀλλὰ καὶ πάσας τὰς εἰς αὐτοῦ χεῖρα βίβλου; ἐληλαχνίας, ἐκείνην ἔλεγε προστιθεὶς τὴν βίβλον ἰέναι πρὸς αὐτὸν τὴν κατὰ τὴν 'πατριαρχικὴν ἐν τῷ Θωμαΐτῃ κατὰ τήνδε τὴν θέσιν κειμένην βιβλιοθή χὴν εἰς τῶν λεγομένων βεβαίωσιν. Ἐπεὶ γοῦν ἀπὸ ἐσταλτό τις καὶ θᾶττον ἢ λόγος ήγαγεν, ἑκὼν μὲν δ βασιλεὺς περὶ τὴν τοῦ ῥητοῦ εὕρεσιν ἡμάρτανεν καὶ ἀλλαχοῦ ἀνείλιττεν αἰσχυνόμενος· ὡς δ' ὑπὸ τοῦ μα καρίτου Θεοφάνους ἀνεδιδάσκετο, δακτυλοδεικτοῦντος ὡς Ἔτι τρία φύλλα διαβιβάσας το ζητούμενον καταλά βοις, τότε δὴ μὴ φέρων τὴν ἐκ [Ρ. 66] τῶν ἀνδρῶν παρρησίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀλήθειαν ἔχειν οὕτως εἰδὼς, τὸ τῆς μακροθυμίας μέχρι τοῦ νῦν ἐπίπλαστον ἀποῤ βίψας καὶ τὸν θῆρα ἀνακαλύψας, Οὐ δίκαιον, ἔφησε, βασιλέα ὑπὸ τοιούτων ἀνδρῶν ἐνυβρίζεσθαι· Οθεν προσέταξεν ἐν τῷ τοῦ Λαυτιακού μεσοκηπίφ ἀπαχθέντας ἀνὰ διακοσίων ράβδων τυφθῆναι, καὶ τῷ μετώπῳ αὐτῶν ἐπιγραφῆναι βαρβαρικῶς ἔγκεντηθέντας " ούς συνέθηκε λήρους ιαμβικούς. Εἰσὶ δὲ οὗτος· Πάντων ποθούντων προστρέχειν πρὸς τὴν πόλιν Όπου πάναγνοι τοῦ Θεοῦ Λόγου πόδες Εστησαν εἰς σύστημα 18 τῆς οἰκουμένης, Αφθησαν οὗτοι τῷ σεβασμίῳ τόπῳ Σκεύη πονηρὰ δεισιδαίμονος πλάνης. Ἐκεῖσε πολλὰ λοιπὸν ἐξ ἀπιστίας Πράξαντες αἰσχρὰ δεινά δυσσεβοφρόνως, Ἐκεῖθεν ἠλάθησαν ὡς ἀποστάται Πρὸς τὴν πόλιν δὲ τοῦ κράτους πεφευγότες Οὐκ ἐξαφήκαν τὰς ἀθέσμους μωρίας. "Οθεν γραφέντες ὡς κακούργοι την θέαν Κατακρίνονται καὶ διώκονται πάλιν. Τούτου δὲ θᾶττον γενομένου ἐκεῖνοι μὲν τὸν τῆς ὁμολογίας καὶ μαρτυρίας ἀνεδήσαντο στέφανον, οὗτος δὲ ὁ σοβαρὸς καὶ πάντων ἀθλίων αθλιώτερος πᾶσιν ἐδείχθη βλάσφημος καὶ διώκτης καὶ τῶν πώ ποτε κακοδόξων κακοδοξότερος. Πρὸς τούτοις δὲ καὶ Μιχαήλ τὸν σύγκελλον τῆς κατὰ τὴν ἁγίαν πόλιν ἐκε κλησίας σὺν ἑτέροις πολλοῖς ἀσκηταῖς κατὰ τὴν φυ η λακὴν ἐγκαθείρξεν, τῇ πολυχρονίῳ κακώσει ὑπάξαι μηχανώμενος. ιε'. Τὸ μὲν δὴ κατὰ τῶν πιστῶν καὶ ἁγίων τοιαῦτα αὐτοῦ τὰ νεανιεύματα· καὶ τὸν μὲν δι' ἡμᾶς ὀφθέντα ἄνθρωπον, Θεὸν ὄντα ἀληθινὸν, οὕτως ὑβριζε το 10 καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ἁγίους ο θεράποντας οὐχ οὕτω βρα χεί χρόνῳ καὶ περιωρισμένῳ, κατὰ πάντα δὲ τὸν ἑαυτοῦ χρόνον τῆς ζωῆς ἐκάκου καὶ ἀνηκάστοις ὑπο εβάλλετο συμφοραίς 19 ις'. Ὕμνους δέ τινας ποιῶν καὶ στιχηρὰ μελίζων ᾄδέσθαι προετρέπετο μεθ᾽ ὧν καὶ τὸ τοῦ τετάρτου ήχου, Εὐλογεῖτε, ἐκ τοῦ κατὰ τὴν ὀγδόην, Ακους, κόρη, ουδή, 13 εδειχνύει νulgo et hoc loco et alio quodam supra correcto. το εκκεντηθέντας Ρ. Τα margine. " υβρίζεται Ρ fa 106 P ἀληθινούς Cedrenus et Scylitzes. 18 υπέβαλλε ταῖς 3. με σύστασιν Ρ corr.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIOS. μεθαρμοσάμενος καὶ ῥυθμὸν παρασχών, ἐν τῇ τοῦ cinnans rhythmumque apponens in fed ecclesia cun. Θεοῦ ἐκκλησίᾳ εἰς πάντων ἐπήκοον ᾄδεσθαι διωρί- ctis audientibus cautari præcepit. Sed et fama est σατο. Φέρεται δὴ καὶ λόγος τις ὡς αὐτὸς οὗτος ὁ eumdem ipsum Theophilum, sic modulati cantus Θεόφιλος ἔρωτι τοῦ μέλους βαλλόμενος, καθάπερ τα amore 107 illectum, ac velut se parentes ad dilios τέρες περὶ τὰ ἔκγονα, κατὰ τὴν Μεγάλην Εκκλησίαν ac nepotes habent, hand a dignitate officioque alieἐν φαιδρᾷ πανηγύρει οὐ παρητήσατο τὸ χειρονομεῖν, num putasse solemni quandoque festo in Magna [Ρ. 67] δοὺς τῷ κλήρῳ αὐτῆς λίτρας ὑπὲρ τούτου ecclesia manu gestuque certa lege movendo canχρυσίου ἑκατόν. Καὶ τὸ στιχηρὸν δὲ τὸ κατὰ τὴν toribus præire, eam in rem centum auri libris βατοφόρον, Εξέλθετε, ἔθνη, ἐξέλθετε καὶ λαοί, ejus ecclesis clero tributis. Modulum quoque in τῆς ἐκείνου το φασὶν εἶναι τόπον ψυχῆς. die festo palmarum, Exite, gentes, exite et populi, ejus ingenii fetum esse dicunt. ιζ'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸν τῆς κεφαλῆς κόσμον ὀλίγον πως ἐκ φύσεως έφερε καὶ ψιλὸς τὰς τρίχας ὑπῆν, ἐθέσπισεν ἀπανταχῆ ἐν χρῷ ταύτας ἀποκείρειν καὶ μή τινα Ῥωμαῖον ὄντα του τραχήλου περαιτέρω φέρειν συγχωρεῖν· εἰ δέ τις φωραθῇ, πολλαῖς αἰχιζόμενον 20 μάστιξι πρὸς τὴν τῶν προγόνων Ρωμαίων επαν ἀγεσθαι ἀρετήν· τούτῳ γὰρ καὶ οὗτοι τριχώματι 8σεμνύνοντο. Ὅθεν καὶ νόμον ἐξέθετο τοῦ μή τινα διόλου κατατομήν περαιτέρω τοῦ αὐχένος προβαίνειν ἱν. ιη'. Έδει δὲ ἄρα καὶ τὰ κατ' αὐτὸν καὶ τὴν αὐτοῦ συγγένειαν προνοήσασθαί τε καὶ διοικῆσαι κατὰ τὸ τούτῳ δοκοῦν· καὶ διὰ τοῦτο, ἐπεὶ πέντε μὲν ἔτυχε τηνικαῦτα θυγατέρων υπάρχειν πατὴρ, ἔρημος δὲ ἀῤῥενικῆς ὡρατο γονῆς, τὴν πασῶν ἐσχάτην Μαρίαν ὑπερβαλλόντως Αγαπημένην οὖσαν τῶν ἄλλων ᾠήθη δεῖν συζεύξαι ἀνδρί. Ὁ δ' ἀνὴρ τῆς τῶν Κρηνιτῶν. κατήγετο γενεάς, χώρας τῆς τῶν ᾿Αρμενίων, Αλέξιος τούνομα, Μουσελὲ τὴν ἐπωνυμίαν, τῷ εἴδει ὡραῖος, ἀκμάζων τὴν ἡλικίαν, οἰκῶν κατὰ τὸ τῆς ἀκροπόλεως μέσ ρος, κατὰ τὰς οὕτω καλουμένας τῆς Κρηνιτίσσης οι κίας· ὃν πρῶτον μὲν τῇ τῶν πατρικίων καὶ τῶν ἀνθυπ των τιμήσας ἀξία διὰ τὸ πρὸς τὴν θυγατέρα τούτου φι λόστοργον, ἔπειτα δὲ καὶ μάγιστρον καὶ Καίσαρα τὸ ἔσχατον ἀνηγόρευσεν, στρατεύματά τε δοὺς ἱκανὰ πρὸς τὴν Λογγοβαρδίαν ἐξέπεμψεν, χρείας τηνικαῦτα κατά επειγούσης τινός. Καὶ ὁ μὲν ἀπῄει καλῶς τὰ κατ' αὐτὸν ἀνύων, καὶ ὡς ἐδόκει τῷ βασιλεῖ· καὶ διὰ τοῦ το ήκμαζε μὲν ὁ πρὸς αὐτὸν πόθος τοῦ βασιλέως, συνήκμαζε δὲ καὶ ὁ ἐξ ἀνθρώπων φθόνος αὐτῷ, καὶ τινες ελοιδόρουν καὶ βλάσφημά τινα έφασκον κατ' αὐτοῦ, ὡς τῆς τε βασιλείας ἐπιθυμεῖ καὶ δεῖ ποτε τὸ Δάρα τοῦ θῆτα κατακυριεύσαι. "Οθεν ἐπεὶ τὰς κατ' αὐτοῦ συρραφείσας διαβολὰς ὁ Καίσαρ Αλέξιος διακή κοιν, τὸν φθόνον ώσπερ κατευλαβούμενος πολλὰ τοῦ βασιλέως εδέετο οἰκτεῖραι τοῦτον καὶ συγχωρῆσαι πρὸς τὸν μονήρη βίον μετατάξασθαι. ᾿Αλλὰ τότε μὲν οὔτ' ἐκεῖνος συνεχώρησεν, την χηρείαν τῆς θυγατρὸς προβαλλόμενος, καὶ ὁ ῥηθεὶς Καίσαρ ἔμενεν ἐφ' ἡσυχίας πολλῆς τοῖς δημοσίοις ἐνασχολούμενος πράγμασιν. ὡς δὲ τὸν Μιχαὴλ ἐγέννησεν ὁ Θεόφιλος, καὶ ἡ τούτου μὲν θυγάτηρ τοῦ Καίσαρος δὲ γαμετὴ τὸν βίον μετήλλαξεν, ταύτην μὲν τοσοῦτον τετίμηκεν ὡς καὶ τὸν χοῦν αὐτῆς ἐν λάρνακι θεῖναι περιηργυρω μένη καὶ προνόμιον δοῦναι διὰ λελαξευμένων ἐν αὐτῇ ἰάμβων ἀσυλίας τοῖς ἐφ᾽ οἷοις δήποτε ἐγκλήμα- " * εκείνης Γ. Μ αιχιζόμενος Γ. 17. Quia vero a natura paucos rarosque capillos habebat ac recalvaster erat, lege sanxit ad cutem ubique detondendos, nec ulli Romanorum fas esse ultra collum demissos gestare. Sin autem aliquis legis transgressor deprehensus esset, multis emendatum verberibus, ad pristinam Romanorum virtutem revocandum esse. Nam hac quoque illi honestabantur cæsarie. Lege itaque cautum ne quis omnino ultra collum capillos demittere audeas. 18. Quia vero suas quoque illum res affiniumque disponere exque arbitrio componere decebat, quod quinque tunc filias nec ullam hactenus masculam prolem susceperat, ex illis natu minimam sibique præ reliquis eximie charam, Mariam nomine, statuit viro nuptum tradere. Delectus maritus ex Crenitarum gente, Armenius patria, Alesius cognomento Moseles, forma elegans ac florenti ætate, ad arcis c partem in Crenetiss 108 dictis aedibus habitans. Huic patricii primum ac proconsulis, quo erat in filiam amore, collata a Theophilo dignitas est; tum vero etiam magister, ac denium Cæsar ab co creatus, copioso instructus exercitu in Longobardiam, rebus ita poscentibus, mittitur. Eo Alexius prufectus cum esset, præclare ei res cesserunt exque soceri voto. Quo factum est ut crescente in eum imperatoris amore ac desiderio una quoque hominum in eum invidia magis augesceret. Non deerant qui criminarentur et maledicta quædam iu eum jactarent, quasi dominandi cupido ipsum incessisset, ac fore ut ▲ in ✪ quandoque imperium usurparet. Quamobrem ubi hæc in se per calumniam rescivit Alexius Cæsar, velut timens cavensque invidiam, multis apud imperatorem precibus agebat ut suæ misertus sortis ad monastica eum vota transire pateretur. Verum tunc quidem nec Theophilus annuit, aliam marito viduam grave esse objiciens, ac, quem diximus, Cæsar multa cum quiete ac securus publicis rebus operam dabat. Ubi autem ille Michaelem flium susceperat, ipsiusque filia ac Ca saris uxor diem obierat, illam quidem usque adeo coluit, ut et ejus cineres in arca argenteis laminis obducta condiderit, insculptisque in ea iambis cujuscunque fagitii reis co confugientibus asyli jus constituerit: Alexium vero, qui clam mutaverat ordinem ac nionasticum habitum susceperat, cum

᾿Αλέξιον δὲ λάθρα μεταταξάμενον Ρ. 68] καὶ τὸ μο ναχικόν μεταμφιασάμενον ἔσθημα, ἐπεὶ με; Αδύνατο πεῖσαι τοῦ πάλιν αὐτὸ ἀποβαλεῖν, μόλις συγχωρήσει» πολλοῖς ἀνείδεσι περιβαλών οἷς οὐ μετ' αὐτοῦ ἔκρινεν εἶναι, ἀλλ' ἐν παραβύστῳ που καὶ γωνία. Οθεν ἐδί δου τούτῳ δωρεάν τό τε κατά Χρυσόπολιν βασιλικόν μοναστήριον, προσέτι μὴν καὶ τὸ τοῦ Βυρσίως καὶ τὸ τοῦ κατὰ τὸν Ἑλαίαν. Αλλ' ἐκεῖνος τῷ κατὰ τὴν Χρυσόπολιν ὄντι ἐνδιαιτώμενος, ἐπεί ποτε περιπάτου έδεήθη καὶ κατὰ τὸν ᾿Ανθεμίου τόπον ἐγένετο, βασιλικῶν τηνικαῦτα τυγχάνοντα τῶν μαγγάνων, Ελεγεν δὲ ὡς ἕκαστον τῶν σεμνείων τῶν οἰκοδομούντων φέρ σε τὴν κλῆσιν ἀθάνατον, εἷλετο τοῦτον διὰ βασιλικής προστάξεως ἐξωνήσασθαι καὶ ἴδιον κατασκευάσαι. Ο nulla vi aut suasione ab instituto posset deducere, Λ σιν ἀνθρώποις ἁλοῦσιν καὶ προσφυγοῦσιν ἐκεῖ· τὸν ægre ejus consectandi veniam fecit, multis exprobrans 109 quod secum et in aula versari nollet, sed obscurus et in angulo mallet vitam agere. Idcirco regium monasterium ad Chrysopolim ei tribuit; ad hæc etiam Coriari, et quod erat ad Elæam. At vero cum in Chrysopolitano comnioraretur, ac quandoque commoda: deambulationis causa ad locum Anthemii dictum, ad Armamentarium tunc imperatorium spectantcin, venisset, secum reputans singula quæque monasteria conditorum nomina viridi semper ac immortali memoria servare, impetrato imperatoris mandato illum coemere statuit, suique juris factum exstructo monasterio exornare; quod et Theodora Augusta, illius socrus ope, concessum est. Loco itaque – καὶ διὰ τῆς βασιλίδος Θεοδώρας ἐγένετο, τῆς αὐτοῦ pulchre zdifclis ornato inque monasterii formam usumque composito, illic ipse vivere desinens humatus est; ejusque quod dictum a nobis est fidem facit cum illius sepulcrum, tum quæ olim ex ejus nomine illic posita image est. Quin et ejus germanus Theodosius prope conditus est, qui patriciam dignitatem consecutus multa optimæ vitæ suæ documenta in eo monasterio reliquerat. 19. Porro Agarenis ingruentibus, illorumque duce Ibraimo cum multis myriadibus in Romanos expeditionem movente, Theophilus quoque magni animi fortisque laudem ambiens, nec quidquam timidum aut molle animo versans, expeditionem et ipse suscipit. Nam etsi timoris aliquid inerat, suorum tamen rei militaris peritia et virtus, id quantum erat, facile avertebat ac procul depellelat. Virorum alteri Theophobus, 110 alteri Manuel nomen erat. Porro Manuel fortitudine spectabilis ipsis quoque hostibus universis notus erat. Ex Armeniis namque ortus, Leone imperatore Orientalium copiis præfuerat, decessorisque ejus Michaelis equisonum princeps, quem protostratorem vocant, exstiterat. De Theophobo etiam dicendum, unde et quomodo ex Persarum stirpe r:atus in imperatoris notitiam venerit ejusque sibi sororem matrimonio junxerit. Quidam regia Persarum satus prosapia aliquando Cpolim fungenle legationis causa venerat. Is non ex legitimo conjugio, sed occulto concubitu suscepto Theophobo, urbe discessit. Quoniam autem apud Persas inviolabili jure les obtinet, carens scilicet n. quis aliter regni compos efficiatur, quam si ex regia ortus stirpe sit, regiæque familiæ viri continuis bellis ac Agarenis huc illuc sedes mutare cogentibus ac pellentibus defecerant, cumque alioqui apud cos qui Persidis regionem colebant, multus de eo rumor percrebuisset, esse quemdam Byzantii Theophobum nomine (quem ipsum rumorem ejus tunc pater sparserat), visum est Persarum satrapis ac proceribus occulte quosdam mittere, qui rem diligenter inquirerent. Hi itaque ad Romanuın ο πενθεράς. Οθεν καλῶς ἐποικοδομήσας καὶ εἰς μονα χικὴν τάξιν ἀγαγὼν ἐκεῖσε τὸν βίον ἐκλιμπάνων ἐτέθη, τὸν τάφον καὶ τὴν αὐτοῦ ἄνωθεν ἐπιγεγραμμένην εικόνα μάρτυρα ἔχων τῶν λεγομένων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου ἀδελφὸς Θεοδόσιος πλησίον τέθειται αὐτοῦ, πατρικίων τιμῇ ἐγκαταλεγείς, πολλά γνωρί σματα τῆς αὐτοῦ ἀρίστης βιώσεως ἐν τῷ μοναστηρίῳ καταλιπών. εθ'. Εγκειμένων δὲ τῶν ᾿Αγαρηνῶν καὶ μετὰ πολὺ λῶν μυριάδων τοῦ Ἰσραὴμ κατὰ Ῥωμαίων έκστρα τεύοντος, καὶ ὁ Θεόφιλος Ερωτι φιλοτιμίας καὶ γενναιότητος ἐπὶ πόλεμον ἔξεισιν, ἄνανδρον οὐδὲν οὐδὲ μαλακὸν ἐννοῶν εἰ γάρ τι καὶ δέος προσῆν, ἀλλ' ἡ τῶν σὺν αὐτῷ ἀνδρῶν κατὰ πολέμους πεῖρά τε καὶ γενναιότης ἀπέτρεπε τοῦτο καὶ πόρρω ποι ἐναπέπεμ πε. Θεόφοβος οἱ ἄνδρες καὶ Μανουὴλ ἐκαλοῦντο. ᾿Αλλ' ὁ Μανουὴλ ει δεινὸς ἐπ' ἀνδρείᾳ, καὶ τοῖς ἐναν τίοις ἅπασι γνώριμος· ἐξ ᾿Αρμενίων γὰρ τὴν γένεσιν ἦν, καὶ τοῦ στρατοῦ τῶν ᾿Ανατολικῶν ἐπὶ τοῦ Λέον τος προηγούμενος, καὶ τοῦ πρὸ αὐτοῦ Μιχαήλ ἱππο νόμων ὁ πρῶτος· πρωτοστράτορα τοῦτόν φασιν. Δηλώσει δὲ καὶ τὸν Θεόφοβον ὁ λόγος, ὅθεν τε καὶ ὅπως ἐκ Περσῶν καταγόμενος τῷ βασιλεῖ γέγονε γνώριμος καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ εἰς γάμον ἡρμόσατο. Εἰς πρεσβείαν τίς ποτε τῶν ἐκ βασιλικῆς σειράς Περσῶν ἀφικόμενος πρὸς τὴν Κωνσταντίνου, οὐκ ἐκ νομίμου συναφείας, κρυφίου δὲ καὶ λαθραίας τοῦτον γεννηθῇς και ποιήσας ἐξαπεδήμησεν. Ἐπεὶ δὲ νόμος τοῖς Πέρα σαις ἀπαράβατος [Ρ. 69] μή τινα τῆς παρ' αὐτῶν ἀρχῆς ἐγκρατῇ γενέσθαι, εἰ μὴ τῆς βασιλικῆς μετα έχῃ σειρᾶς, ἐξέλιπον δὲ ἐκ τῶν συνεχῶν πολέμων και τῇδε κἀκεῖσε μετασκηνώσεων ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν ἐλαυνόμενοι οἱ τῆς βασιλικῆς φυλῆς, ἀλλὰ καὶ λόγος ἐφές ρετο πολὺς περὶ αὐτοῦ παρὰ τῶν ἐν Περσίδι μενόντων, ὡς ᾗ τις κατὰ τὸ Βυζάντιον ώνομασμένος Θεό φοβος (καὶ γὰρ ἦν δοθείς ως ὑπὸ τοῦ τηνικαῦτα σπεί ραντος τοῦτον πατρός), ἔδοξε τοῖς ἀρίστοις τῶν Περσῶν κρύφα τινὰς ἐκπέμψαι τοῦ ζητουμένου εἰς ἔρευναν. Καὶ δὴ καταλαβόντες τὴν ἡμετέραν μόγις τοῦτόν ποτε τῇ μητρὶ συνόντα καὶ κατὰ τὴν Ὀξείαν ἐνδιαιτώμενον προσεφεύρισκον. Ἐπεὶ γοῦν οὐκ ἔκ Σε ἡ μὲν Μανουήλ? 3 διαδοθείς margo Combef.

LIB. III. · THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. σινων μόνον ινδαλμάτων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῆς ψυχῆς deveci orbem ægre tandem aliquando Theophobum καὶ σώματος γνωρισμάτων ὁ ζητούμενος ἐδηλοῦτο cum matre versantem ad Oxiam inveniunt. Quia veτότε καὶ ἐγνωρίζετο, προσέτι μὴν καὶ τῶν ἐκ γειτό- ro quem sic quærebant, non obscuris solum indiciis, νων εμαρτύρει τις τὴν γενομένην τῇ γυναικὶ πρὸς sed et ipsis animi 111 corporisque notis propriis τον Πέρσην συνάφειαν (οὐ γάρ τι κρυπτὸν ὅ τοῖς πολ- innotescebat, isque ille ipse esse agnoscebatur (ac λοῖς οὐ γνωσθήσεται), δήλους ἑαυτοὺς οἱ ἀπεσταλμένος nec ex vicinis quidem deerat qui feminam cum ποιοῦσι τῷ βασιλεῖ καὶ τὰ τοῦ δράματος σαφηνίζου- Persa rem habuisse testaretur, cum nihil oc σιν, εἰρήνην καὶ σπονδὰς καὶ παντὸς τοῦ ἔθνους enitum sit quod non tandem in vulgi notitiam ὑποταγὴν καθυπισχνούμενοι, εἰ τοῦτον αὐτοῖς ἐπι- veniat), se demum qui missi fuerant imperatori δοῦναι οὐ παραιτήσεται. Εγεγήθει γοῦν τοῖς ὑπο- prodentes totam rei fabulam aperiunt, pacem, faσχεθείσιν ὁ βασιλεὺς, καὶ ἐπείπερ οὕτως ἔχουσαν dera, gentemque omnem subjectum iri polliciti, εξ εὕρισκε τὴν ἀλήθειαν, ἐν βασιλείοις τοῦτον αὐλίζε modo Theophobum ipsis dedere non abnserer. σθαι καὶ κατασκηνοῦν ποιεῖ, μαθήμασί τε καὶ παιδείᾳ Garisus promissis Theophilus, quodque rem niti ἐπιμελούμενον. veritate didicerat, morari Theophobum in aula illicque disciplinis imbai ac erudiri jubet. κ. Ἔστι δε καὶ ἄλλος λόγος περὶ τοῦ Θεοφόβου (καλὸν γὰρ ἀμφοτέρους εἰρήσθαι), μικρὸν μὲν κατὰ τὴν ἀρχὴν διενηνοχέναι δοκῶν, τἆλλα δὲ ὅμοια σώζων τῶν γεγραμμένων καὶ πάρισα· ἔστιν δὲ ὃς οὐκ ἀπὸ πρέσβεώς τινος τὴν νόθον σποράν δέξασθαι τοῦτόν φησιν, ἀλλὰ κατά τινα περιπέτειαν τῶν ἐν πολέμοις συμβαινόντων καὶ τὸν τούτου πατέρα, είτε βασιλεύ οντα εἴτε καὶ βασιλέως ἐγγὺς ὄντα κατὰ συγγένειαν, φυγεῖν ἐκ Περσίδος καὶ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν πέ νητα διαθλοῦντα βίον προσρυῆναι, κἀκεῖσε καπηλίδι τινὶ γυναικῶν δουλεύοντα ὀψέ ποτε τῷ ταύτης ἔρωτι καὶ νομίμῳ συναφείᾳ τοῦτον ἐναποτελεῖν. Αλλ' ὁ μὲν ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ἀστρονομία δέ τινι καὶ μαντεία (καὶ γάρ φασι ταύτας τὰς ἐπιστῆμας ἀκμάζειν ἔτι παρὰ Πέρσαι;) μαθεῖν περὶ τοῦ Θεοφόβου, ζητοῦσιν αὐτοῖς εἰ ἔστι πού τις ἐκ βασιλικῆς φυλῆς καταγόμενος, καὶ ἐπείπερ ἔμαθον, σπουδῇ ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου θεῖν εἰς τὴν τοῦ ζητουμένου Έρευναν. Γνωστὸν οὕτως γενέσθαι τῷ βασιλεῖ, καταληφθέντος αὐτοῦ. [Ρ. 70] Επείπερ οὖν ἡ τούτου εμφάνεια καὶ κατὰ τὸν βίον παρουσία ἅπασιν εγνώσθη τοῖς κατὰ τὴν Περσίδα διὰ τῶν ὑποστρεψάντων ἀποστόλων, ήδύ πᾶσιν ἐφάνη καὶ ἐφετὸν τοῦ ἀπόστασίν τινα ἐννοῆσαι ἀπὸ τῶν τῆς ᾿Αγαρ, τῇ δὲ τῶν 'Ρωμαίων ἀρχῇ προσχωρήσει, ὡς ἂν τοῦ κατὰ γένος ἀρχηγοῦ εὐμοιρήσειαν. ἡδὺ κα'. Ετυχε δὲ ἄλλως ὁ τῶν Περσῶν ἀρχηγὸς Βά βεκ ήδη πενταετίαν ἔχων ἐξ ἀμεραμνουνῆ ἀποστὰς καὶ πτέρναν ἐπάρας κατ' αὐτοῦ ἐν χιλιάσιν ἑπτά· ὃς καὶ πόθῳ πρὸς τὸν Θεόφοβον καὶ φόβῳ τῷ ἐξ οὗ ἀπέστη 'Αγαρηνοῦ πρὸς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπικράτειαν κατά πόλιν Σινώπην ἔρχεται, καὶ τῷ βασιλεῖ ἑαυτόν τε καὶ τὸ ὅλον ἔθνος ὑπήκοον τέθεικεν. Διά τοι τοῦτο τόν τε θεόφοβον ὁ Θεόφιλος τιμῇ τῇ πατρικίων εν αριθμεῖ, καὶ τῇ ἑαυτοῦ ἀδελφῇ πρὸς γάμον ἐκδίδωσι, συναρμόζεσθαί τε ἕκαστον τῶν Περσῶν νομοθετεί τοῖς Ῥωμαίοις καὶ κατ' ἐπιγαμίαν ἅπτεσθαί τε καὶ συνείρεσθαι, πολλούς τούτων τοῖς βασιλικοῖς ἐμπρέ πειν ἀξιώμασι πεποιηκώς. Ἀλλὰ καὶ κώδιξι στρατιωτικοῖς αὐτοὺς ἀναγράφεται, καὶ τάγμα οὕτως καλούμενον Περσικών εγκατέστησε, καὶ τοῖς κατὰ σε ἐπὶ τὴν τὴν ἐπὶ Ρ. Et 20. Sed alia quoque de Theophobo fertur marratio, prastatque eam quoque referre. Εt videtur quidem hæc a priori nonnihil differre, quod al initia attinet; sequentibus tamen similis est atque eadem exhibet. Sic ergo se illa habet, non ullius legati notham sobolem Theophobum esse, vel es satum ratione quam prior ferebat narratio, sed belli quodam vario casu rerumque vicissitudine cogente ejus quoque parentem, sive rex erat sive stirpis regia, ex Perside fugisse, inque regia urbe pauperem tolerantem vitam civibus adhæsisse: atque illic tabernariæ mulieris mancipatum obsequiis, post longos tandem annos, illius amore legitimoque copulatum conjugio hunc suscepisse, inque eum modum in vivis esse desiisse; quadam vero astronomia ac vaticinio (nam has artes etiamnum aiunt apud Persas vigere) didicisse de Theophobo, dum quaerunt an ullus uspiam regia stirpe illis satus exstet. Cumque adeo exstare 112 didicissent, ad eum vestigandum Cpolim festine accurrisse; coque deprehenso, sic imperatori rem innotuisse. Cum itaque per nuntios in Persidem reversos cunctis per eam regionem innotuisset eum detectum vitæque superstitem esse, gratum omnibus visum est expetendum Agarenorum jugum quovis modo excutere, Romanoque adjungi imperio, ut suæ stirpis ducem liceret obtinere. 21. Erat vero præterea Persarum dux Babiec nomine: is annos jam quinque ab ameranıNUN” defecerat, inquo eum cum septem millibus calcaneum levarat. Is tum desiderio erga Theophobum, tum Agareni metu, a quo defecerat, ad Romanorum ultro ditionem in urbem Sinopem concesseral, seque ipse ac totain gentem imperatori subjecerat. Idcirco Theophilus tum patricia dignitate Theophobum auget suæque sorori matrimonio jungit; tum lata lege Persis omnibus Ilbera cum Romanis conjugia facit, et ut matrimoniorum cum eis ſœdora jungere liceat, multis corum regiis honestatis dignitatibus, eorumque nominibus in militares codices relatis, sicque ex illis constituta legione quam Persicam vocant, Romanis adversu: Agare:

nos ad bellum procedentibus can connumcrari πόλεμον ἐξιοῦσι Ῥωμαίοις κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν jussit. αναριθμεῖσθαι προσέταξε. κβ'. Τούτοις γοῦν τεθαῤῥηκὼς ὁ Θεόφιλος, ἐπεὶ καὶ άλλως ᾔδει τούτους ἀνδραγαθιζομένους, εἰς πόλεμον κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἔξεισι καὶ τοῦ Ἰσραὴμ καθ' ἡμῶν, ὡς εἴρηται, ἐκστρατεύσαντος. Ἐπείπερ γοῦν ἐγγὺς ἀλλήλων ὅ τε τῶν Σαρακηνῶν ἀρχηγὸς ἐγεγό νει καὶ ὁ Θεόφιλος, ἔδει δὲ καὶ βουλῆς, ὁ μὲν Μανουήλ οὐ δίκαιον ἔφησε βασιλέα Ρωμαίων πρὸς ἀμερα μνουνῇ πολεμεῖν, ἀλλά τινα μέρος λαβόντα τῶν στρατ τιωτικῶν ἐξιέναι κατὰ πρόσωπον τῶν ἐχθρῶν, καὶ ἅμα μεθ᾿ ἡμέραν τοῦτο ποιεῖν, ὁ Θεόφοβος δὲ εἶναι μὲν ἐπὶ παρατάξεως τὸν βασιλέα ἐβούλετο, νύκτωρ δὲ ἐπιτεθῆναι αὐτοῖς μετὰ τοῦ τῶν Περσῶν πεζικού, καὶ ὅτε πάλιν δεήσειεν, ἐπικυκλῶσαι τὸ ἱππικόν. 'Αλλ' οὐκ ἔπεισε τὸν βασιλέα, εἰπόντων πολλῶν, στις περιζομένου " τοῦ Θεοφόβου τὴν τῶν Ῥωμαίων δόξαν καὶ διὰ τοῦτο βουλομένου ἐν νυκτὶ πολεμεῖν· πλὴν ἔδοξεν εἰς τοὺμφανές μεθ᾿ ἡμέραν συῤῥῆξαι τὸν πό λεμον. Καὶ ὁ μὲν Ισραήμ, εἴτ᾿ ἄλλως καταλαζονευό μενος εἴτε δὴ καὶ φόβῳ βασιλέως περιστοιχιζόμενος, μέρος λαβὼν τοῦ στρατοῦ ἀνεχώρησεν, ᾿Αβουχάζαρ δὲ πρὸς τὸν κατὰ βασιλέως πόλεμον μετὰ μυριάδων ὀκτὼ ἐξαπέστειλεν, οἳ καὶ καρτερῶς ἄγαν ἀνδρισαμένων ἀμφοτέρων ἐπὶ πολὺ, [Ρ. 71] τέλος ἐνδοῦναι τὰς σχολὰς μετὰ τοῦ δομεστίκου καὶ πρὸς φυγήν τραπῆναι ἐξεβιάσαντο. Οθεν ὁ βασιλεὺς μετὰ τῆς βασιλικῆς φάλαγγος καὶ δύο χιλιάδων Περσών, προσόντος τούτοις καὶ τοῦ Θεοφόβου, ἐπί τινος βουνού 22. His ergo viris fretus Theophilus, quod et alias bello strenuos sciret, adversus Agarenos proficiscitur, cum et Ibraeinus, uti dictum est, 113 etiam ipse in nos movisset. Cum itaque ambæ jam acies, ac tum Agarenorum princeps tum Theophilus in vicino essent, essetque res in deliberatiouem vocata, Manuelis ea sententia fuit, indignum videri Romanorum imperatorem cum ameramnune conserta acie pugnare; unum aliquem cum parte exercitus in eum immittendum, idque interdiu factitandum esse. Contra Theophobus presentem in acie imperatorem adesse suadebat; noctu tamen congrediendum, impressione facta per Persicas pedestres copias; ac tum postea cum necesse fuerit, equestres turmas præsto fore, quæ hostilem exercitum essent conclusuræ. Verum non acquievit imperator, multis idcirco pugnam noctu conserendam suadere Theophobum dicentibus, ut sibi ipsi Romanorum vindicaret gloriam. Aperto itaque Marte decretum ut cum hoste congrederentur. Cæterum Ibraemus, incertum num arrogantia ductus an imperatoris metu conterritus, parte exercitus assumpta recessit, immisso Abuchazar cum octoginta millibus armatorum ad pugnam conserendam. Diu utrinque fortiter dimicatum; tandem schola cum domestico adversæ aciei inpetu coactæ cedere ac fugam inire. Hincque adeo imperator cum cohorte prætoria et duobus Per- c σέσωστο, τὸν περὶ ψυχῆς κίνδυνον ὑφορώμενος. Καὶ sarum millibus, una etiam adjuncto Theophobo, in collem quemdam saluti metuens evasit. Acriter ad vesperam usque circa illum pugnatuni, aliis capturos se imperatorem confidentibus, aliis ulciscentibus 114 nec eum prodere sustinentibus. Nocte itaque superveniente, qui cum imperatore erant, simulata gaudii specie perstrepere manibus, conclamare, cinnyris, chordis, aliasque buccinarum sonitu aerem strepitu implere; quo nimirum ingentes sibi auctas spes novique subsidii opinionem conterrendis hostium animis ingererent. Quod et ita contigit. Hoc enim ipsum illi suspicantes, ac ne fu ipsos hostes irrumperent ab eisque circumdarentur, ad sex milia passuum recessere. Imperator cum suis aliquantum periculo sublevatus fuga salutem expedivit, et ad exercitum qui prodiderat ac turpiter terga dederat incolumis evadit. Ac quidem prolitorem exercitum imperator acrius objurgat, summam vero Theophobo suisque gratiam habet, præmiisque ac honoribus magnifice accepit. Hinc Persæ ferventi in Theophobum amore incensi, incredibilique gaudio animati, uno illo duce Agarenorum sibi bellum concredi postulant, invictaque animi vi certam sibi compressis hostibus pollicentur victoriam. Quamobrem etiam imperator Theophobum Persarum ducem fore decrevit. 23. Insequenti anno Theophilus rursus copias οι ώς σφ. 3 ἄχρι μὲν ἑσπέρας πολὺς ἦν ὁ περὶ αὐτὸν πόλεμος, τῶν μὲν ἐλπιζόντων τοῦτον ἐπὶ χεῖρας λαβεῖν, τῶν δὲ ἀνταμυνόντων καὶ μὴ προδοῦναι τοῦτον διακαρτε ρούντων. Διὸ νυκτὸς ἄρτι γενομένης κρότοις χειρῶν τε καὶ ἀλαλαγμοῖς ἐχρῶντο οἱ μετὰ τοῦ βασιλέως, χαίρειν προσποιούμενοι, κιννύραις τε καὶ χορδαίς καὶ ἄλλως βουκίνων φωναῖς τὸν αἰθέρα περιεδόνουν, ἐλπίδα; οὐ τὰς τυχούσας τοῖς ἐχθροῖς θέλοντες περιποιῆσαι. Ο καὶ συνέβη· μίλια γὰρ ἐξ ὑποχωρῆσαι τούτους εἰς τουπίσω τινὰ κατοῤῥωδοῦσι προσβολήν τε καὶ κύκλωσιν προσεγένετο. Ὅθεν ἀδείας τυχόντες μικρᾶς οἱ περὶ τὸν βασιλέα, πόρξω που νυχτῶν φυγῇ χρησάμενοι τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύσαντο, καὶ πρὸς τῷ καταπροδόντι τοῦτον στρατεύματι καὶ τὰ νῶτα δόντι τοῖς ἐχθροῖς διεσώθησαν. Μέμψεσι μὲν οὖν πολλαῖς ὁ βασιλεὺς τὸ προδεδωκός στράτευμα καθυπέβαλεν, χάρισι δὲ καὶ τιμαῖς διαφερόντως τοὺς περὶ τὸν Θεόφοβον ἐγέραιρεν. "Οθεν οἱ Πέρσαι Ερωτι διαπύρῳ πρὸς τὸν Θεόφοβον ἐξεκαίοντο, καὶ θυμηδία τινὶ ἀῤῥήτῳ ἀναθαῤῥυνόμενοι μετ' αὐτοῦ τὸν κατ' ᾿Αγαρηνῶν ὑποδύεσθαι πόλεμον ἐλιτάνευον, καὶ τρέ πειν τούτους ἐξ ἀηττήτου δυνάμεως ἐβεβαίουν· διδ καὶ ὁ βασιλεὺς ἡγεμονεύειν αὐτῶν ἐβούλετο τὸν Θεό φοβον. κγ'. Τῷ δ' ἐπιόντι ενιαυτῷ έξεισι πάλιν μεταν.

LIB. III. -- THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. μεω; ὁ Θεόφιλος, καὶ κατὰ τὸ Χαρτιανὸν πολλὰ ἐκ adversus Ismaelitas educit, ac cum eis ex superiori τῆς προτέρας νίκης τῶν Ἰσμαηλιτῶν ἀπανθαδιαζομένων καὶ ἀλαζονευομένων, τούτοις συμπλακείς πολύ λούς τε χειροῦται τούτων, καὶ λείαν λαμβάνει ὡς τῶν πέντε καὶ εἴκοσι ἄχρι χιλιάδων, καὶ μετὰ νίκης λαμπρᾶς πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπανέρχεται. Έτυχε γοῦν τις τῶν ἐπὶ χειρῶν εὐφυΐα ὀνομαστῶν αἰχμάλωτον ληφθῆναι Αγαρηνών. Τούτῳ μεγάλας τὰς κατά πόλεμον ἀρετὰς δι' ἐγγράφων εγκωμίων ὁ τῶν σχολῶν προεστώς εμαρτύρει, καὶ ἐβεβαίου ὡς εἴη τε δεξιὸς περὶ τὴν ἱππασίαν καὶ τὴν τοῦ σώματος ρώμην γενναῖος, καὶ ὅτι δυσὶ δόρασι χρώμενος περὶ τὴν ἱππασίαν [μὲν] ἐντέχνως ἄγαν καὶ εὐφυῶς πρὸς τοὺς κατ' αὐτοῦ διαβαίνει. Ἐπεὶ γοῦν ἐν τῷ τῶν ἵππων ἁμιλλητηρίῳ ὁ τοῦ δομεστίκου θρίαμβος έτελεῖτο, προηγεῖτο δὲ οὗτος τῷ τοῦ σώματος μεγέθει καὶ τῷ τῆς ψυχῆς ἀναστήματι τοὺς περὶ αὐτοῦ λότους ἐπισφραγίζων, ἐκέλευσέ πως ἰδὼν ὁ βασιλεὺς, καὶ τοῖς ἐπαίνοις κλαπείς, [Ρ. 72] Ιππον τε τὸν ἄνδρα ἐπιδῆναι καὶ δόρατα λαβόντα δύο τὴν εὐφυΐαν τούτου καὶ ἀριστείαν ἀπάσῃ τῇ πόλει ἐνδείξασθαι. Καὶ δὴ τούτου γενομένου καὶ τοῖς ἀπειροτέροις τέρψιν παρα έχοντος τῇ δράσει, Θεόδωρος ὁ Κρατερός οὕτω λεγόμενος, ὁ καὶ μετὰ βραχὺ ἀρχηγὸς τῆς τῶν ἁγίων μβ μαρτύρων φάλαγγος γεγονώς, πλησιάζων τῷ βασιλεῖ ἐξεμυκτήριζε τὸν ᾿Αγαρηνὸν, ἀνδρεῖον οὐδὲν φάσκων οὐδὲ καταπληκτικὸν ἐνδεικνύμενον, ἢ καὶ χαλεπή νας ὁ βασιλεὺς, Ἀλλὰ δι᾿ ἰσχύος ἔχεις αὐτὸς, ὦ δ θηλυδρία και άνανδρε, τοιοῦτόν τι ἐργάσασθαι; Καὶ ὃς αὐτίκα, Δύο μὲν, βασιλεῦ, μὴ μαθὼν οὐδὲ μεταχειρίσασθαι δόρατα δύναμαι· οὐδὲ γὰρ ἐν πολέμῳ τοιαύτης χρεία ἀδολεσχίας· ἐνὶ δὲ δόρατι χρώμενος τὴν εἰς Θεὸν πεποίθησιν έχω βεβαίαν ὡς χρημνίσω τε τοῦτον καὶ τοῦ ἵππου καταβαλώ. Τὴν παῤῥησίαν γοῦν μὴ φέρων ὁ βασιλεὺς ἡ μήν ἔφησε, κατὰ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὸν ὅρκον ἐπαγαγών, θανάτῳ παραδούνα: τὸν ἅγιον, εἰ μὴ τοὺς λόγους δυο τως εἰς ἔργον ἀγάγοιεν 38. Ιππον οὖν ἀναδὰς ὁ Θεό δωρος καὶ δόρυ λαβὼν ἐν χεροῖν θάττον ἢ λόγος ἐν οὐ πολλαῖς περιόδοις τὸν Σαρακηνόν κατεκρήμνισε, καὶ μέγα τούτῳ φρονεῖν δέδωκεν οὐδαμῶς. Ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς ᾐσχύνθη ἅτε δὴ καταβεβλημένον ἰδὼν τὸν Σαρακηνὸν ὑπ᾿ ἀνδρὸς εὐνούχου καὶ οὐ γενναίου τινός, πανούργος δὲ τέως ὧν καὶ τὴν ἀρετὴν αἰδού vestibus honoris causa, civium animos offendere μενος τοῦ ἀνδρὸς ἐφιλοφρονήσατο μὲν λόγοις αὐτόν, ὦ veritus, si quid homine aliter uteretur. στολάς τε καὶ περιβολὰς αὐτῷ τὴν πολιτείαν αἰδού μενος ἐδωρήσατο, victoria elatis ac ferocientibus ad Charsianum collgressus, multis eorum subjugatis, captivos ad viπinti supra quinque millia abducit; illustrique pou titus prada ad urbem augustam redit. Inter captivos Agarenos nonnemo fuit manuum agilitate cclebris. 115 Hanc scholarum præses bellica virtute eximiumn, ejus scripto consignatis laudibus, perhibebat; asserebatque equitandi arte praeclare industrium ac corporis robore strenuum, ejusmodi deuique qui in equis duplici solerter basta hostem aggrederetur. Quod igitur in circo domestici triumphus agebatur, inter captivos primo is loco incedebat, corporis ipsa proceritate animique superbia ac celsilate de ipso sparsum rumorem confirmans. Videns itaque imperator, ejusque celebri fama motus, conscenso equo duplicique arrepta hasta artis suæ ac solertia specimen spectante coram tota civitate exhibere jubet. ld cum feret et rei spectaculum imperitiores aficeret, Theodorus cognomento Graterus (is qui non multo post sanctorum quadraginta duorum martyrum cobortis dux exstitit) ad imperatorem accedens Agarenum subsannare, nihilque eum quod fortis animi sit quodve stuporem injicere debeat ea molitione præstare etiam atque etian asserere. Ad quem indignabundus imperator, Num vero. effeminate tu et evirate, ejusmodi aliquid, qua polles fortitudine, possis præstare? Contra Graterus: Duabus quidem hastis, o imperator, nec didici nec uti valeo: nam nec nugarum ejusmodi usus aliquis in bello exsistit: una vero arrepta, Dei fretus aurilie, equo dejectum iri hominem ac excussum prorsus confido. Tunc imperator dicendi illam libertaten non fereus, per caput suum jurare Cratero, se ci vitam erepturum, nisi 116 re ipsa quod verbis jactaverat impleret. Mox ergo Theodorus conscenso equo arreptaque hasta manum conserens, dicto citius nec longo ambitu, Agarenum equo datum præcipitem altum sapere non sivit. Puduit imperatorem, dum non a viro quodam magnifice strenuo, sed ab evirato prostratum Saracenum vidit. Interim tamen, callido vafroque consilio, virique virtutem reveritus, amice verbis accipit, donalque Γ, γδ'. "Αρτι δὲ πάλιν τοῦ ἔαρος ἱσταμένου καὶ τοὺς 24. Jam vero rursum vere appetente ac bellatoμαχητὰς κατ' ἀλλήλων ὁπλίζοντας, ο Θεόφιλος δύνα res viros inter se committente, Theophilus ingenμεν πολλὴν ήθροικώς κατὰ τῶν Σαρακηνών έξεισι, tibus contractis copiis contra Saracenos proficisciκαὶ τὴν ὅσιον Μεθόδιον τῆς εἰρατῆς ἀναῤῥυσάμενος tur, educto e carcere sibique adjuncto saneto Meκαὶ μεθ' ἑαυτοῦ ἐπαγόμενος, οὐ νῦν μόνον καὶ πρῶτ thodio. Neque vero tunc primum fecit, sed el τον ω ἀλλ᾽ ἀεὶ τοῦτο ποιῶν καὶ πλησίον του ἔχων semper factitabat, penes se virum habens, sive ut αὐτὸν, εἴτε τοῦ ἀσαφῆ ἔνεκεν καὶ πολλοῖς άγνωστα ejus sapientis vi obscura vulgoque ignota dissolδιαλύειν καὶ γνώριμα τούτῳ ποιεῖν διὰ τὴν ἐνυπάρ veret eaque ipsi aperiret (erat enim Theophilus χουσαν αὐτῷ σοφίαν (καὶ γὰρ ἐτύγχανε τῶν ἀποκρύ abstrusarum rerum operosus investigator), sive id των άγαν ζητητικός ὁ Θεόφιλος), είτε δή τινας ἐπ- cavens, ne quas is turbas se absente ob sacrarum το ἀγάγοι? 20 καὶ πρῶτον] δὲ πρ. Ρ.

THIFOPHANES CONTINUATUS, imaginum amolitionem in urbe excitaret. Præcipui αναστάσεις φυλαττόμενος παρ' αὐτοῦ παθεῖν διὰ τὴν enim civium, inque eis viri religiosi, Methodium pluris faciebant eumque impense colebant. Iuliireo una secum adducere, non post se relinquere, ex officii ratione Theophilo videbatur. Itaque commissa utrinque acie ac Ismaelitis superioribus,117 contigit circumventum imperatorem in vitæ peri culum adduci, quando etiam exercitus ductor Nanuel, grave prorsus omnique majus dedecore reputans, si Romanorum imperator ab hostibus caperetur, suorum animos concionis verbis recolligens, sicque eos allocutus: Eia, riri, apes rereremini, quæ suum regem, ejus vi amoris percitæ, pone volant, leonis instar catulorum causa dimicantis, medias κατὰ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων πόλεμον. Οὐ μικρῶς γὰρ ἐδέκει τιμήν τὸν ἄνδρα καὶ σέβεσθαι τ τῆς πολιτείας ἔκκριτον καὶ φιλόθεον· διά τοι τοῦτο ἄγειν μεθ' ἑαυτοῦ, ἀλλ' οὐ κατόπιν απολιμπάνειν εφαίνετο τούτῳ σεμνόν. Καὶ δῆτα προσπεσόντων αλ λήλοις τῶν στρατευμάτων, καὶ τῶν Ἰσμαηλιτών καθυπερτερούντων, συνέβη τὸν βασιλέα πως περικυκλωθέντα ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν κινδυνεύειν περὶ ψυχῆς, ὅτε δὴ καὶ Μανουὴλ ὁ στρατηγέτης δεινὸν ἡγησάμενος καὶ πέρα τοῦτο δεινόν ο δορυάλωτον [Ρ.75] βασιλέα γενέσθαι, τοὺς περὶ αὐτὸν ἀναθαρρύνας και, ο ά δρες, εἰπὼν, τὰς μελίσσας αἰδεῖσθε, αἱ τοῦ βασι λέως κατόπιν τῷ φίλτρο βαλλόμεναι πέτανται, εἰσῄει ὥσπερ τις λέων περὶ τῶν τέκνων βαλλόμενος, τὸν βασιλέα ζητῶν. Ὡς δ' εὗρεν ἀποκαμόντα καὶ τὴν σωτηρίαν μὲν ὑπὸ δειλίας ἀπογνόντα, προφασιζόμε νον δὲ ὡς μὴ βούλεσθαι τὸν λαὸν λιπόντα διαφυγείν, Αγε δή, έφησεν, ὦ βασιλεῦ, ἀκολούθει μοι ευρείαν τὴν φάλαγγα ποιοῦντι καὶ πολλοὺς ἀποσφάττοντι. Ως δ' ὁ Μανουὴλ ἐξῄει καὶ τὸν ἑπόμενον δε διάτα πολλὰ καὶ κατεπτηχότα βασιλέα οὐκ εἶχεν, αὖθις ἐῤῥήγνυ μετὰ πολλῶν τὴν φάλαγγα, τοῦτον ἐξελέσθαι βουλόμενος. Ως δ' ημάρτανεν αὖθις, καὶ τρίτον δὲ ἐκ στεῤῥοτέρας ψυχῆς τὴν συνέχουσαν γάλαγγα τὸν βασιλέα διέκοψεν, καὶ πλησίον ἐγεγόνει τούτου, ὡς καὶ ἱμᾶσι τὸν ἐπιφέροντα τοῦτον ἐπιδῆσαι ἵππον καὶ αὖθις ὑπεξερύσασθαι ἐτύγχανεν. Ετρώθη τὴν ψυχὴν ὁ ἀνὴρ, βασιλέα "Ρωμαίων αιχμάλωτον γενέσθαι φοβούμενος καὶ τῶν ἐχθρῶν ὑποπόδιον· ὅθεν ταχυτέραν ἅμα καὶ δεξιωτέραν τὴν ὑποστροφὴν ποιήσας, καὶ θάνατον ἀπειλήσας αὐτῷ εἰ μὴ τούτῳ συνακολουθήσειεν, ὀψὲ καὶ μόλις τοῦ κινδύνου διέσω σεν, ὀλίγων τινῶν κατόπιν διακρουόντων τὸν πόλεμον, καὶ τοῖς ἑαυτοῦ ἐγκατέλεξε. Διὸ τιμαῖς τε τοῦτον ἐφαμίλλως ἐδεξιοῦτο καὶ πρεπούσαις δωρεαῖς ἐθερά πευεν, εὐεργέτην καὶ σωτῆρα πολλάκις ἀποκαλῶν. emneos imperatorem quæsiturus irrumpit, animoque fatiscentem inventum, et ex ignavia salutem desperantem, ac causantem nolle se relicto exercitu eam fuga expedire, hortatus est ut se illi præeunti ac multorum strage iter aperienti comitem daret. Postquam vero erumpentem timens pavensque imperator e vestigio secutus non est, iterum cum multis aciem perrumpit, ut a periculo virum eruat. Ac ne tum quidem voti compos effectus, tertio denium Griniori proposito cuneum imperatori undi» que affusum ipsumque coarctantem dirimens, ad eum usque pervadit, adeo ut et equum, cui insidebat, loris alligare ipsumque rursus liberare contigerit. Animo saucius erat, quo metu Romanorum imperatorem ductum iri captivum atque hostibus calcala cervice suppelaneum fore pertimescebat Idcirco velocius simul majorique solertia repetitis vicibus reversus, mortem quoque minatus, nisi ille sequeretur, agre tandem periculo exenit, paucis quibusdam a tergo insequentem hostem reprimentibus, suisque incolumem 118 reddidit. Idcirco pari iu eum benevolentia Throphiles ipsum honoribus. accipiebat, bonefactoremque ac servatoreın snum vocitans congruis muneribus colebat. 25. Cæterum major in eum vis invidiæ fuit; ac qui sot millibus armatorume unus obstiterat exque mediis hostibus imperatorem liberaverat, pancorum aulæ familiarium suæque gentis hominum malis artibus superatur. Majestatis ergo ac insidiarum per summam improbitatem ex calumnia reus agitur; summamque vim invidiae advertens, ac a fidelissimo quodam, qui olim quidem servus illius fuerat, tunc vero principis gratiam meritus Theophilo a poculis erat eique ministrabat,certior factus fore ut ab eo oculis orbaretur, defectionem molitar seque ad Agarenos transfert, a quibus vir longe spectabi lis habitus magnisque honoribus donatus est. Itaque vicinos Agarenis hostes (Cormatas dicunt) graviter infestabat, nec loves strages illorum victor dabat. ut qui bellica rei perisia ac solertia supra complunem, vulgique usum præstaret. Quodque nec satis dici sermone possit aut ratione pensari, tan'a hæc facinora per Romanos captivos, ac qui τά κι'. 'Αλλ' ή φθόνο; ἴσχυσε κατ' αὐτοῦ, καὶ ὁ κατὰ πολλῶν καὶ τοσούτων μυριάδων ἀνδραγαθήσας καὶ τῶν ἐχθρῶν διασώσας τὸν βασιλέα ὑπ᾽ ὀλίγων οἰκείων κατεπαλαίετο. Οθεν εἰς καθοσίωσιν καὶ ἐπιβουλὴν παραλόγως ἐκ λοιδορίας ἐγκληθεὶς, καὶ πολὺν εἶναι τὸν φθόνον τὴν κατ' αὐτοῦ ἐνιδών, ἐπεὶ διά τινος πιο στοῦ ἀνεμάνθανεν, δούλου μὲν πρότερον ὄντος τοῦ Μανουήλ, τότε δὲ ἐκ χαρίσματος οινοχοοῦντος τῷ Θεοφίλῳ καὶ ἐξυπηρετοῦντος, ὡς μέλλοι τοῦτον ἀποτυφλοῦν καὶ ὀφθαλμῶν· ποιῆσαι χωρὶς, ἀποστασίαν τολμᾷ καὶ πρὸς ᾿Αγαρηνούς μετατίθεται μέγας παρ' αὐτοῖς ὀφθεὶς καὶ τιμαῖς ταῖς μεγάλαις τιμώμενος. Ἐνέκειτο γοῦν κατὰ τῶν πλησιαζόντων αὐτοῖς ἐχθρῶν, οἱ οὕτω δὴ Κορμάτοι καλοῦνται, πολύς, καὶ νίκας οὐ τὰς τυχούσας ἐποίει ἅτε δὴ καὶ πείρᾳ καὶ συνέσει διαφέρων [Ρ. 74] πολλῶν. Καὶ τὸ δὴ κρείτα του λόγου, ότι μετὰ τῶν αἰχμαλώτων Ρωμαίων καὶ καθειργνυμένων ἐν φυλακαῖς ταῦτα εἰργάζετο, πιο στιν αὐτοῖς τοὺς ὑπὲρ αὐτῶν ὡς οὐ φεύξονται· ότι τα δεινὸν ἡγησάμενος τοῦτο καὶ πέρα δεινόν? cf. p. 103 b, 150 a, 4515.

LIB. III. - THEOPHILUS MICHAELIS PILIUS. καὶ τὸ Χορασάν λέγεται κατασχεῖν καὶ τῷ ἀμερα- vincti in carceribus essent, oi militantes exscquι:- μνουνῇ ὑποτάξει οὐ τῷ διαφέρειν μόνον εἰς ἀνδρίαν αὐτοῖ;, ἀλλὰ καὶ τῷ καινῶς πως καὶ παρηλλαγμένως ἀφθῆναι αὐτοῖς· ἥ τε γὰρ τῶν σχημάτων μεταβολή καὶ ἡ τῶν φωνῶν παρὰ δόξαν μεταλλαγὴ εἰς δειλίαν ἐμπίπτειν ἠνάγκαζε τοὺς πολεμίους. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἀτιθάσσων θηρίων κατασινομένων αὐτοὺς καὶ βλαπτόντων ελευθερώσας, καὶ μεγάλων αἴτιος καλῶν αὐτοῖς γεγονώς, διαφερόντως ηγαπήθη αὐτῷ τε τῷ ἄρχοντι καὶ τῇ γερουσίᾳ αὐτοῦ. batur, data Agarenis fide minime ab eis fugiturus. Quando etiam Chorasan cepisse feruut ac ameras - nunæ subjecisse. Isthæc vir tantus conficiebat non insigni tantum fortitudine sua, sed et quod novam quamdam nec usitatam rationem iuire videretur: ordinum enim et aciei alia aliaque compositio tes seræque ac vocum inopinata mutatio in anini angustias 119 ac pavorem hostes conjiciebat. Nec solum adversus hostes strenue egit, verum etiam a feris bestiis regioni vastitatem afferentibus eos liberavit, multorumque eis bonorum auctor, priucipi pariter ejusque proceribus summe charus fuit. ας. Αλλ' ἐπεὶ μετάμελον τῷ βασιλεῖ ἐνεποίησε ταῦτα διακούοντι καὶ λύπης αἴτιος κατέστη πολλῆς, πάντα κάλων ἐδόκει τούτῳ κινεῖν ὡς ἂν τὸν ἄνδρα μετακαλέσο:το καὶ παλινδρομήσαι ποιήσειεν. Οθεν οἱ μὲν εἰρηνικὰς σπονδὰς διὰ τοῦ μοναχοῦ ποιῆσαι η τοῦτόν φασιν Ἰαννοῦ, πρὸς καιρὸν τοῦ κατὰ τὰς φυσ λακές διαλλαγίου, καὶ πρὸς τὰ ἴδια μεταγαγεῖν, ἔτε καὶ χρυσοβούλλιον τούτῳ καὶ ὅρκους απαθείας δι' αὐτοῦ τε καὶ ἑτέρων προτέρων πολλῶν ἐξαπέστειλεν. Οἱ δὲ δι' αὐτοῦ μὲν τοῦ Ἰαννοῦ, οὐ μὴν οὕτως διὰ φανερᾶς ἐντεύξεως καὶ συντυχίας, κρυπτῆς δὲ καὶ ἀδής πολλοῖς, ἢ τὸν Ἰανοῶν γνώμη τοῦ Θεοφίλου ἀφ' ἡμῶν μεταστήσασα και μεταμφιέσασα καὶ τοῖς ῥακοδυτούσιν Ιβηρα, καὶ μοναχοῖς τοῖς πρὸς τὰ Ἱεροσόλυμα μετὰ λιτής φοιτώσιν εξομοιώσασά το καὶ συγκαταμίξασα τῷ ἐν ᾧ διητᾶτὸ οἴκῳ ὁ Μανουὴλ κατὰ τὸ Βαγδᾶ ἐγκατέστησεν έπαιτεῖν τα προσποιη σάμενον καὶ τὴν τοῦ ρ-σιλέως μετάνοιαν αναδιδάσκοντα. Καὶ μάρτυρας τῶν εἰρημένων τό τε τοῦ βασιλέως ἐγκόλπιον καὶ τὸ χρυσοβούλλιον ἐδίδου, συμπάθειάν τε καὶ παντελῆ τῶν κακῶν ἀμνηστίαν εὐαγγελιζόμενα· & καὶ λαβὼν εἰς χεῖρας ὁ Μανουέλ, καὶ οἱονεὶ τὴν ψυχὴν ἀνακαείς, τὴν οἴκαδε ἐμελέτα ἐπάνοδον. Ἐπεὶ γοῦν ἔκ τε τοῦ χρόνου καὶ τῶν πρός τερον ἡμῖν εἰρημένων αὐτοῦ κατὰ τῶν πολεμίων ἔργων ἢ πρὸς αὐτὸν πίστις οὐ μείωσιν, αὔξησιν δὲ τινα καθ' ἑκάστην ἐλάμβανεν, μηνύει τῷ ἀμεραμνουτῇ ὡς ἐφέσεως ἔχει καὶ κατὰ τῶν Ῥωμαίων στρατεῦσαι, καὶ τοὺς ἐχθρούς, οἱ κατεἶπον αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα, ἀμύνασθαι, καὶ κατὰ τὴν Καππαδοκίαν τὰς οἰκήσεις ἔχοντας· καὶ σὺν αὐτῷ καὶ τὸν υἱὸν ἠξίου πέμπεσθαι τὸν ἀμεραμνουνῆ " εἰς πλείονα τῶν υπονοουμένων [P. 75] ἀσφάλειαν. Κατανεύει τοῖς αιτηθεῖσιν ὁ Ἰσμαήλ, καὶ κατὰ τῶν ὧν ἐπεθύμει ξέπεμπεν. ὡς δὲ πλησίον που τοῖς τῶν Ῥωμαίων τύποις εγίνοντο, δήλα ποιεῖται το τὰ κατ' αὐτὸν τῷ Και η αδοκίας στρατηγῷ καὶ τὴν εἰσαὖθις πρὸς 'Ρωμαίους ἐπάνοδον, καὶ ἅμα ἐδίδασκεν ὡς χρὴ κατὰ Ενάντια τόπον λέγον τινὰ καὶ ἐνέδραν γενέσθαι, Ire αν ἐκεῖσε δὴ γένωμαι, τὰ μὲν Σαρακηνών κοῦσα ἐπ' ἄλλον δή τινα τόπον ἐξελαύνειν ποιήσεις μετὰ τοῦ λόχου δὴ γένωμαι καὶ πρὸς τὰ Ρωμαίων ήθη επαναδράμω αὐτός. Ο καὶ γέγονεν ἄρτι γὰρ ἐκεῖσε δή που επλησίαζεν, καὶ πολλὰ τὸν τοῦ Ισμαήλ υἱὸν κατασπασάμενος, "Απιθι, ἔφη, ύγιας, 26. Verum cum ejus percrebescente ſama Theophilum rei puniteret, nec levis dolor inde eum incessisset, nullum non funem movendum statuit, ut virum ad se revocaret ad seque redire compel - leret. Unde alii quidem per Jannem monachum, quo tempore missus est ad commutandos captivos, pacis eum fœdera iniisse ac Manuelem ad se revocasse ferunt, quando etiam litteras et securitatis fidem jurejurando firmatam per eum pluresque illo priores misit. Alii ejusdem quidem Jannis opera rem perɔctanı malunt, non taieu sic aperto colloquie, sed occulto ac vulgo obscuro, ita nimirum ut Jannes jubente Theophilo profectus sit, habitugue mutato ac pannis indutus Iberis atque monachis Ilierosolymam voti causa proficiscentibus, ununi illorum simulans, sese adjunxerit, eoque habitu Manuelis domum Bagdæ subierit. Illic mendici ea specie ad eum aditum nactus imperatorem poenitere docuit, verbisque fidem fecit illius prolata colluri cruce ac litteris, quibus is securum redderet omniumque ofensarum oblivionem sancte promitteret. Acceptis in manus Manuel litteris, incenso arderibus animo, serio cogitat in patriam domumque reverti. Quia igitur temporis ipsa longinquitate rebusque adversus 120 ameramnuna hostes, quas supra retulimns, bello præclare gestis suam illi magis in dies probarat fidem, nec ulla jam suspicione laborabat, significat hoc sibi animo constitutumn, ut et adversus Romanos educat et inimi cos (suos apud imperatorem delatores) ulciscatur, qui iu Cappadocia sedes babebant. Ac quo magis institutum celet, ipsum ameramnunæ filium secun mitti rogat. Annuit petenti Ismaelus, ac in quos expetierat hostes Manuclein emittit. Ubi jam Romanos pene Gues attigerat, Cappadociæ prælorens de suis rebus monet, seque rursus ad Romanos redire significat, simulque certo loco locandas insidias docet: Ut cum, inquit, illuc venero, Saracenorum prædonibus alio dimissis, in RomanoruIN ipse cuneum incidam, atque ita ad patrios lares revertur; uti etiam factum est. Ubi enim prope jam d locuni accesserat, Ismaclis filium prolixe salutans ac esoulans: Abi, inquit, abi, fili, incolumis ad patrem tuum; scito vero non ad alium me proficisci quam ad meum verum imperatorem ac dominum. τὸν τοῦ ἀμερ.? " δῆλα ποιεί? au δηλοποιεί?

Salvus inde receptus Cpolim in sacram Blacher- ἄπιθι, τέκνον, πρὸς τὸν πατέρα σου· ἐμὲ δὲ ἴσθι nensem adem venit, erga quam sciret Theophilum non vulgarem habere fidem. Quocirca etiam magistri honore donatur, exiudeque Theophili compater audit, et scholarum domesticus prædicitur. 121 Non desunt qui dicant fugisse quidem Manuelem ad Agarenos, ac Theophili opera, uti dictum est, fuisse revocatum, non tamen majestatis accusatum Theophilo imperante fugisse, sed Michaele Traulo ejus patre, sive odio in illum defecerit, sive quod veteres ejus inimicitias suspectas haberet. πορευόμενον οὐ πρὸς ἄλλον, πρὸς δὲ τὸν ἐμὴν όντως βασιλέα καὶ κύριον. Διασωθείς δ' ἐκεῖθεν πρὸς τὴν βασιλεύουσαν εἰς τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον ἐπεφοιτήκει ναὸν, τὸν Θεόφιλον εἰδὼς οὐ τὴν τυχαίε σαν ἔχοντα πίστιν εἰς αὐτόν. Ὅθεν καὶ μάγιστρος τιμᾶται, καὶ σύντεκνος ἔκτοτε χρηματίζει αὐτοῦ, καὶ δομέστικος προβιβάζεται τῶν σχολῶν. Εἰσὶ μὲν δ' 40 οἱ φυγῇ μὲν χρήσασθαι τὸν Μανουήλ φασι πρὸς τοὺς ἐξ ᾿Αγαρ, καὶ διὰ τὴν Θεοφίλου, ὡς εἴρηται, ἐπανελθόντα σπουδήν, οὐ μὴν καθοσίωσιν ἐγκληθέντα ἐπὶ Θεοφίλου φυγεῖν, ἐπὶ Μιχαήλ δὲ τοῦ Τραυλοῦ τοῦ τούτου πατρός, εἴτε καὶ μίσει τῷ πρὸς αὐτὸν φερόμενον, εἴτε δὴ καὶ παλαιὰν δεδοικότα μῆνιν αὐτοῦ. Interim vero etiam Jannes CPolitanus episcopus Χειροτονεῖται δὲ καὶ Ἰαννῆς ἐπίσκοπος Κωνσταν ordinatur, Aprilis vigesima prima, die Dominica, τινουπόλεως κατὰ τὴν εἰκάδα πρώτην τοῦ Ἀπριλλίου impietatis præmium perversæque fidei ae sacris μηνός, ἡμέρᾳ πρώτῃ, ἆθλον ἀσεβείας καὶ ἀπιστίας imaginibus negati cultus sacerdotium conse- καὶ τοῦ μὴ τὰς θείας εἰκόνας προσκυνεῖν τὴν ἱερω cutus. σύνην ἀπενεγκάμενος. 27. Porro Theophilus duun curiosior est inquirendi studio, et ut futuram imperatorum successionem vaticinio condiscat operosius incumbit, mulierem quandam superioribus bellis ex Agarenis captam, Pythonico spiritu obsessam, quorumdam relatione accipit. Eam itaque accersit, ac quinam in longum tempus imperio potituri sint ex illa quærit. Ad quem vates, successurum ejus filium cum conjuge, Theophilo respondit: postea vero fore ut Martinaciorum genus annos plures iniperium teneat. Illico itaque Martinacem hunc, etsi ipsi afinitate conjunctum, raso capite Theophilus – monachum facit, ejusque ædes in domum Dei ac monachorum domicilium redigit. Neque boc solum, sed et alia plura mulier vaticinata est, nempe Janem patriarchali sede dejectum iri, sacrarumque imaginum revocandam religionem ac cultum. Quare vehementi dolore 192 concitus Theophilus, remque altius mente retinens, saepenumero Augustam, ad hæc et Theoctistum logothetam monebat ac hortabatur multisque sacramentis adigebat, ne unquam Jannem patriarchali sede dejici autre imagines coli paterentur. Tantam vero operam vestigandis istiusmodi imperatorum successionibus posuit, ut et Jannis ex pelvi divinatione Basilium imperii arcem suscepturum perspicue viderit. Praeter imperatorem aliis quoque ex ea sciscitantibus mulier respondit. In his Constantino Triphylio, multum roganti ac enixe eventura quærenti, prædixit fore nimirum ut ipse ac dilii Basilio imperatore clericalem habitum induerent; quod et ovenit. Georgio quoque militarium tabularum ac matricularum præfecto prædixit fore ut in Circi funda necaretur cjusque substantia fisco addiceretur. Et haec quidem hactenus juxta Platonem.... 28. Anno sequenti Agareni et Theophilus expeditione utrinque suscepta, utrinque abs se metu re integra domum redierunt. Eodem fere tempore το δ'] δή? an του 2 κζ'. Ζητητικῷ δὲ τῷ Θεοφίλῳ τυγχάνοντι καὶ ἄγαν εγκειμένῳ περὶ γνώσεως τῶν μελλόντων βασιλεύειν ἀνδρῶν, γύναιόν τι ληφθὲν ἐκ τῶν ᾿Αγαρ κατὰ τοὺς πολέμους τούτους Πύθωνος κατεχόμενον πνεύματα παρά τινων ἀνεμάνθανε. Τοῦτο οὖν ἤγαγέ τε παρ' έαυτῷ ὁ Θεόφιλος, καὶ τίνες εἶεν ὧν ἡ βασιλεία διαρκέσει ἐπὶ πολὺ ἐπυνθάνετο. Ὡς δὲ, Σοῦ μὲν διάδοχον τὸν σὸν υἱὸν καὶ γαμετὴν, ἀπε οίδασέ το γενέσθαι καὶ ἐμαντεύσατο, μετέπειτα δὲ τοὺς Μαρ τινακίους ἐπὶ πολὺ τῆς βασιλείας κατασχεῖν, αὐτίκα τοῦτον τὸν Μαρτινάκην, καί τοί γε προσιγκειωμένου αὐτῷ πως κατὰ συγγένειαν, πρὸς τὸ μονάζειν ἀπέκει ρεν, καὶ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον Θεοῦ καὶ μοναχῶν ἐν απέδειξεν ενδιαίτημα. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μελλόντων τὸ γύναιον ἀπεθέσπισεν· τήν τε γὰρ Ἰαννὴν τοῦ πατριαρχικού θρόνου πόρρω που γενέσθαι ἐνεσήμανεν, καὶ τὴν τῶν σεπτῶν εἰκόνων Αναστήλωσιν κατεσάφησεν. Οἷς τὴν ψυχὴν ὁ Θεόφιλος ἐπώδυνος γεγονώς καὶ δυσαπωιπτα ταῦτα φέρων ἀεὶ πολλὰ [Ρ. 76] πολλάκις ἐπῇδε τῇ ἑαυτοῦ γαμετή, πρὸς δὲ καὶ λογοθέτη Θεοκτίστῳ παρήνει καὶ πλήθει κατεδέσμε: ἄρχων τοῦ μήτε τὸν Ἰαννήν ὑπερορίας τυχεῖν μήτε μὴν τὰς εἰκόνας προσκυνήσεως. Τοσού τον δὲ ἄρα τὰ περὶ τῆς βασιλείας ηρεύνα τε καὶ εξιχνίαζεν ὡς καὶ παρὰ τοῦ Ἰαννοῦ ἐν λεκανομαντεία Ο τὸν μέλλοντα Βασίλειον τὴν τοιαύτην ὑπειληφέναι ἀρχὴν καθαρῶς ἐνιδεῖν. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ Κωνσταντίνον τὸν κατὰ τὸν Τριφύλιον τὰ αὐτῷ συμβησό μενα διετράνου τὸ γύναιον, πολλὰ λιπαροῦνται και πυνθανόμενον· αὐτόν τε γὰρ καὶ τοὺς αὐτοῦ προς κληρικοῦ σχῆμα ἐπὶ τοῦ Βασιλείου διαμειφθή μέσα καὶ γέγονεν. Καὶ Γεώργιον δὲ τὸν τὰς στρατιουργε δέλτου; ἐπειλημμένον ἐπὶ σφενδόνῃ τῇ κατὰ τον προσα δρομον ἀποκτανθῆναι, καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τῷ βασιλικῷ ἀνειλήφθαι ταμείῳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἀδέ πη κατά Πλάτωνα... κη'. Τῷ δ' ἐπιόντι ἔτει πρὸς τὸν κατ' ἀλλήνων πόλεμον οι τ' Αγαρηνοὶ καὶ ὁ Θεόφιλος ἐξελθόντες ἔμειναν άπρακτοι παντελῶς ἀλλήλους κατακτούμε

LIB. 111. - THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. να, και πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἐπανέστρεφον. Κατὰ δὲ τὸν chaganus Chazaria ac Pechus nissa legatione im peratorem rogant ut castrum Sareel nuncupatum, quod interpretatione nominis domus candida dicatur, ipsis ædificet. Porro locus est ad Tanaim fluvium, quo hinc inde Palzinaces et Chazaritz disterminantur; ubi et Chazarit 123 prasidiarii trecenti, commutatis vicibus per tempus alii altis substituti, stationem babent. Horum postulatis annuens imperator Petronam Camateri (sic dicti) spatharocandidatum cum classe regia et Paphla gonia capitaueo misit, rem præstituros quæ illi rogaverant. Ubi autem Chersonem appulsus est, longiores naves in terram subductas illic in terram statione relinquit, rotundis vero impositas copias ad Tanaim usque, quo loco exstruendum illis oppidum erat, trajecit. Quia autem locus lapides non habebat, ex fluvii glarea calcem facit; exque subjecta humo latum in lateres excoquens, ardua quidem molitione, laborantium tamen multitudina magnifice perfecto opere domum redit. Reversus vero Petronas imperatorem de Chersone monet, ut qui gentis mores locique genium expertus didicerat, non aliter regionis oppidorumque pleno jure compotem fore, quam si proprium urbi gentique præsidem ducemque præficeret; non indigenis proceribus ac primatibus res suas crederet. Hactenus enim nemo regionem procuraturus Сpoli præses mitti solebat; sed quem illi primatem vocant, una cum patribus civitatis cuneta gubernabat. Imperaαὐτὸν καιρὸν ὅ τε χαγάνος Χαζαρίας καὶ ὁ Πὲν πρὸς τὸν αὐτοκράτορα Θεόφιλον ἔπεμπον πρεσβευτάς, το κάστρον ὅπερ οὕτω Σάρκελ κατονομάζεται αὐτοῖς κτισθῆναι ἐξαιτούμενοι, ὅπερ ερμηνεύεται μὲν Λευκὸν οἴκημα, ἔστι δὲ καὶ κατὰ τὸν Τάναϊν ποταμόν, δ; τούς τε Πατζινακίτας ἐντεῦθεν καὶ αὐτοὺς διείργει τοὺς Χαζάρους ἐκεῖθεν, ἔνθα καὶ Χαζάρων ταξεῶται καθέζονται τριακόσιοι κατὰ χρόνον ἐναλλασσόμενοι. ῶν τῇ αἰτήσει καὶ παρακλήσει πεισθεὶς ὁ Θεόφιλος τὸν σπαθαροκανδιδάτον Πετρωναν τοῦ ἐπονομαζομέτου Καματερού, μετὰ χελανδίων βασιλικοπλωΐμων καὶ τοῦ Κατεπάνω " τῆς Παφλαγονίας ἀπέστειλεν, εἰς πέρας τὴν τούτων αἴτησιν κελεύσας ὑπαγαγεῖν. Ος ἅμα τῷ τὴν Περσῶνα καταλαβεῖν τὰς μὲν μας κρὰς νῆας ἐκεῖσέ που προσορμίσας ἐπὶ τῆς χέρσου κατέλιπεν, τὸν δὲ λαὸν ἐν στρογγίλαις εἰσαγαγών ναυσὶ μέχρι τοῦ Τανάϊδος διεβιβάσθη, ἔνθα καὶ τὴν πόλιν ἔδει τούτοις οἰκοδομεῖν. Ἐπεὶ δὲ λίθων ὁ τότ πος ἠπόρει, ἐκ μὲν τῶν μικρῶν καχλήκων τοῦ πο ταμοῦ ἄσβεστον, ἐκ δὲ τῆς ὑποκειμένης γῆς πηλὸν ἐγκαύσας διὰ καμίνων, καὶ βίσαλον ἐργασάμενος, τὴν ὁρισθεῖσαν αὐτῷ δουλείαν μόγις μὲν, ἐπεραίου δὲ διὰ πολυχειρίας λαμπρῶς, καὶ πρὸς τὴν βασι λεύουσαν επανέστρεφεν. Εδίδου δὲ καὶ περὶ τοῦ Χερσῶνος τῷ βασιλεῖ γνώμην τε καὶ βουλήν, οἷς εἰς πεῖραν τῶν ἀνθρώπων ἦλθεν καὶ τῶν τύπων ὁμοῦ, καὶ, • Οὐκ ἄλλως ἄρξεις τῆς χώρας καὶ τῶν τόπων ολοσχε ρῶς ἡ στρατηγὸν προχειριζόμενος ίδιον, ἀλλ' οὐ τοῖς ἐκείνων ἄρχουσί τε καὶ πρωτεύουσι καταπιστεύων Clor approbato consilio ipsum quem diximus Petroσαυτόν. σ' Οὐδὲ γὰρ, οὐδ᾽ ἡμέτερός πω τῆς ἐκείνων προνοούμενος ἐξαπεστέλλετο στρατηγός, [Ρ. 77] ἀλλ' ὁ λεγόμενος πρωτεύων μετὰ καὶ τῶν πατέρων τῆς πόλεως τὰ πάντα ἦν διοικῶν. Ἐπὶ δ τούτῳ ὁ βασιλεύς Θεόφιλος οὐκ ἄλλον ἀλλὰ τὸν εἰρημένον Πετρωναν, ὡς ἔμπειρον κρίνας του τόπου, πρωτοστα θάριόν τε ετίμησεν καὶ στρατηγὸν ἐξαπέστειλεν, τόν τα πρωτεύοντα καὶ τοὺς ἄλλους θεσπίσας ὑπείκειν ἀνενδοιάστως αὐτῷ· ἐξ ὅτουπερ καὶ μέχρι ἡμῶν ἐκράτησεν ἀπὸ τῶν ἐντεῦθεν εἰς Χερσώνα προβάλ λεσθαι στρατηγούς. Οὕτω μὲν οὖν ἥ τε τοῦ Σάρκελ οἰκοδομὴ ἐγένετο καὶ ἡ πρὸς τοὺς Χερσωνίτας τῶν ἐντεῦθεν ἀποστολή στρατηγῶν κα. Έξεισι δὲ πάλιν ὁ Θεόφιλος κατὰ τῶν Ἀγαρη νῶν ἐμβριθέστερος, τῆς πατρικῆς ἡττᾶσθαι τόλμης ἀνέραστος ὤν. Οθεν καὶ ποῤῥωτέρω πρόεισι τῆς Συρίας, ὁμοῦ μὲν χείρων τὴν γῆν καὶ πορθῶν, ὁμοῦ δὲ λαφυραγωγῶν αὐτὴν καὶ αἰχμαλωτίζων, καὶ πόλεις παραλαμβάνων ἄλλας τε δύο καὶ μέχρις ἐδάφους καταστρεφόμενος, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν Σωζό πετραν ἐκπολιορκήσας πατρίδα τυγχάνουσαν τοῦ ἀμερα μνουνῆ, ὑπὲρ ἧς ἐγένετο ἐκεῖθεν διὰ γραμμάτων προτρέψασθαι ἀναχωρεῖν τὸν Θεόφιλον ἐκ τῆς πατρίδος αὐτοῦ, κἂν οὐκ εἶχε πως τὸν ἀκούοντα. καὶ ταῦτα μὲν διοικησάμενος πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπάνεισιν ὁ Θεόφιλος, τῷ Θεοφόβῳ τὰ τῶν Περσῶν ἐνδιαθέσθαι προτρεψάμενος καὶ αὖθις διὰ ταχέων ἐπαναδραμεῖν πρὸς αὐτόν. 'Αλλ' οἱ Πέρσαι συσχόντες αὐτὸν κατὰ τὴν Σινώπην βασιλέα καὶ ἄκοντα ἀνεκή- * xanetávy P: cf. p. 300 c. Pathol. Gr. CIX. nam, usu regionis peritum judicans, protospatharii dignitate auctum præsidem 124 mittit, priznaτio ac reliquis civibus imperans ut nulla tergiversatione misso præsidii obaudiant. Hincque perere buit ut præsides Chersoni præficiantur. Atque in eum modum tum præsidium Sarcel exstructum est, tum deinceps missi Byzantio Chersonem præsides. 29. Porro Theophilus majoribus rursum animis adversus Agarenos profciscitur, paterna se minorena audacia videri agre ferens. Longe itaque in Syriam progressus obvia quæque vastat, depredatur, diripit, duasque captas civitates solo tenus diruit; quin et ipsam expugnat Sozopetram ameramnunæ patriam, a qua ille at recederet scriptis litteris etiam atque etiam rogaverat; quanquam Theophilus ei minime obtemperavit. Hisque adeo gestis Cpolim reversus est, relicto Theophilo cum mandatis ut res Porsaram componeret lisque compositis festine ad eum rediret. At Persæ euin Sinope destientes, reluctantem sane, imperatorem consalutarunt. Is partim imperatoris reverentia et cultu, partim metu deterritus, rem detrectabat, diraque passuros pro hae temeritate ausuque aichat. Quocirca illi minis territi * ἐπεὶ Ρ.

csse. chirmatus barere proposito, animosque Thea- ρυξαν· ὃς αἰδοῖ τε καὶ φόβῳ πρὸς τὸν βασιλέα βαλο phobo, quem medium habebant, facere. ille porro clam imperatori rem significat, jurejurando confirmans non se, sed Persas hujus auctores facinoris Ac tum quidem Theophilus voluntatem 125 Theophobi approbavit, et in aulam revealo pristinam dignitatem restituit. Persis quoque delicti veniam dedit, injuriarumque promissa oblivione eos Sinope, sive etiam Amnastride, excedere - jubet. Et quoniam in ingentem jam multitudinem excreverant (nam summa eorum ad triginta millia assurgebat), haud e ro visum Theophilo ut eos lie beros atque solutos esse permitteret. Utili itaque consilio bina millia in singulo themata dividit, qui sub illorum ducibus forent, sub quibus etiam tribuni eorumque turmarum præfecti illis præessert. Hincque factum ut hactenus Persarum nomen cohortes illæ ac turmæ retineant, in quas dispersi fuere. Audacius itaque ac procacius facinus visum Theophilo tam illos suspectos in eum modum digpersit, tuin non multe post Theophobo necem attulit. Quauquam alia quoque causa, quam omnino pro loci opportunitate narraturi sumus, accessit. διανεμηθῆναι ἐποίησεν καὶ τὸν Θεόφοβον [Ρ. 78] μετ' οὐ πολὺ ἀπήγαγε τῆς ζωῆς. Εγένετο δέ τι καὶ λόμενος ἀνένευέ τε καὶ δεινὰ πείσεσθαι τούτους ἔλεγον ἐπὶ τῷ τολμήματι. Όθεν πλέον καταρρωδούντες αὐτοὶ τὰς ἐκ βασιλέως ἀπειλὲς εἶχοντο μὲν τῆς γνώμης αὐτῶν, εἶχον δὲ καὶ αὐτὸν ἐν μέσῳ παρατ θαρρύνοντες. 'Αλλ' ὁ Θεόφοβος λάθρα τὰ τελεσθέντα δηλοῖ τῷ βασιλεῖ, καὶ ἐνωμότως πληροφορεῖ ὡς οὐκ αὐτὸς ἐκεῖνοι δὲ τῶν τολμηθέντων ὑπαίτιοι. 'Αλλ ἐκείνου τε ὁ βασιλεὺς ἀσμένως ἀποδέχεται την προεί ρεσιν καὶ πρὸς τὰ βασίλεια εἰσκαλεί, τὴν ἀρχαίων εὐκληρίαν ἀποδιδούς συγγνώμην τε ἅπασι τοῖς ἄλλοις καὶ ἀμνηστίαν κακῶν τοὺς τῆς Σινώπης, είτε δὴ καὶ Αμάστριδος, ποιεῖ ἐκδημεῖν. Καὶ ἐπείπερ εἰς πολυ πληθίαν ἐνέδωκαν " τε καὶ ηύξησαν ὡς εἰς εμείς η μυριάδας ἐληλακέναι, οὐ συμφέρον ἐδόκες τῷ βασιλεῖ τούτους ἐλευθέρους εἶναι καὶ ἀνειμένως, ἀλλὰ καλῶς σκεψάμενος ἑκάστῳ θέματι χιλιάδας δύο ἀπέσταλκεν, ὑπὸ χεῖρα τελεῖν τοῖς εἰς στρατηγίαν τεταγμένοις ο ἐφ᾽ ὧν καὶ τουρμάρχας επιστατεῖν ἐξετίθετο. Οθεν ἄχρις ἡμῶν τὴν προσηγορίαν Περσῶν αἱ τῶν θεμά - των τοῦρμαι κεκλήρωνται, ἐφ᾽ οἷς διεσπάρησαν. Τοῦτο γοῦν τὸ τόλμημα θρασύτερόν πως καὶ ιταμώ τερον δόξαν τῷ Θεοφίλῳ αὐτούς τε διασπαρῆναι καὶ δεύτερον αἴτιον, ὁ δηλώσει πάντως ὁ λόγος κατὰ τὸν 30. Cæterum ameramnunes ob expugnatam direptamque patriam tante ictus animi dolore est sioque excanduit, nt undique ex Babylone et Phonicia et Celesyria Palmstinaque et iuferiore Libya conscripta exercitu ingentibusque conductis copiis, clypeis omnium inscribi jusserit Amorium, susceplanu a se contra id oppidum expeditionem illudque hello tentandom cum audacia innuens. Collegit igitur capins; et apud Tarsum ex paucissiniis ingens subito numerosusque apparuit, ob patria 126 sure ignominiam furore exæstuans. Sed et Theophilus adversus illum profectus Dorylsum pervenit, quod tridui itinere ab Amorio abest. Fuere multi qui imperatori auctores essent ut Saracenorum, majori vi quam quæ inhiberi posset irruentium, impetum declinans Amorii incolas alio transferret. lugents nimirum esse illorum copias immensumque excrcitum. Id enimvero infame pare:que virile ratus Theophilus, preclarum foe risque animi consilium putavit, ut urhem commuwiret ducisque strenui rationibus atque incolumem præstaret. Electus in earn rem Aetius patricius ac Orientalium dus. Quia vero etiam justis copiis opus erat, has quoque Theophilus mittit, qno undique hosti obsisteret ac victoriam illi præriperet. Ad hæc cohortibus illos præfecit qui paulo post futuri erant martyres, Theodorum cognomento Craterum et Theophilum ac Babutzicum. Ili non modo missi tune exercitus, sed et cohortis quadraginta duorum martyrum principes exstiterunt. 51. Postquam igitur Saracenorum princeps, ingentes ipse animos spirans ac exercitu potens. Η επέδωκαν? οἰκεῖον καιρόν. λ'. Ὁ δὲ ἀμερα μνουνῆς τοσοῦτον ἐτρώθη τὴν ψυχὴν ἐπὶ τῇ καταλήψει τε καὶ πορθήσει της πατρίδος αὐτοῦ ὡς πανταχοῦ θεσπίσαι τε καὶ κηρύξαι πᾶσαν ἡλικίαν ἔκ τε Βαβυλωνίας καὶ Φοινίκης καὶ Κοίλης Συρία; Παλαιστίνης τε καὶ τῆς κάτω Λιβύης συν αθροιζομένην ἐπὶ ταῖς ἀσπίσιν αὐτῶν ἐγγράψει Αμόν ριον, τὴν κατ' αὐτοῦ διάβασιν μετὰ θρασύτητος αινιττόμενος. Συνήγετο γοῦν καὶ κατὰ τὴν Ταρσιν πολὺς ἐξ ὀλίγων ἐγένετο, μανίᾳ ἐπὶ τῇ τῆς πατρίδος αἰσχύνῃ πυρπολούμενος τὴν ψυχήν. ᾿Αντεπεξῄει δὲ καὶ ὁ Θεόφιλος κατὰ τὸ Δορύλαιον, τριῶν ἡμερο δρομικών πόρρω που τοῦ 'Αμορίου διακείμενον. Πολ λῶν οὖν συμβουλευόντων μετοικήσαι τὸν ἐν Ἀμορίω οἰκοῦντα λαὸν καὶ τέως ὑπεκδραμεῖν τὴν ἄσχετον φορὰν τῶν Σαρακηνῶν (πολὺς γὰρ ηύξητο καὶ λαὸν ἐπήγετο ἄληκτον), ἄτοπον μὲν ἐφαίνετο τοῦτο τῷ Θεοφίλῳ καὶ ἄνανδρον, καλὸν δὲ καὶ πρὸς ἀνδρίαν εξοδον τὸ μᾶλλον ἐπιχυρῶσαι αὐτὸ καὶ στρατηγού γενναίου διασώσαι βουλαίς. Αέτιος ἦν οὗτος ὁ πατ τρίκιος καὶ τῶν ᾿Ανατολικών στρατηγός. Ἐπεὶ δὲ καί τινος πολυχειρίας ἐδέετο, καὶ ταύτην ἀπέσταλκεν ὁ Θεόφιλος ὡς πανταχόθεν ἀντιστησομένου καὶ τὸν ἐχθρὸν ἐκνικήσοντες. Ἐπὶ τούτοις ἐδίδου δὴ ἡγεμό νας καὶ ἄρχοντας τους μετὰ βραχή μαρτυρήσοντας, Θεόδωρόν τε τὸν Κρατερὸν καὶ Θεόφιλον καὶ τὸν Βα βούτζικον· οίτινες οὐ μόνον ἐκείνου τοῦ λαοῦ ἀλλὰ καὶ τῆς φάλαγγος των τεσσαράκοντα δύο μαρτύρων γεγόνασιν ἀρχηγοί. λα'. Ἐπεὶ γοῦν κατὰ τὴν Ταρσὼν ὁ τῶν Σαρακη νῶν ἐπέστη μετὰ φρονήματος καὶ λαοῦ ἡγεμών, οὐκ

LIB III.THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. ἀθρόως τούτῳ μαντευομένῳ καὶ συμβουλευομένῳ Tarsum venit, recte conjicit, habiteque cum suis ἐφαίνετο καλὸν χωρείν πρὸς 'Αμόριον, ἀπόπειραν δὲ πρότερον λαβεῖν τῆς τῶν Ῥωμαίων δυνάμεις διὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ μέρος λαβόντος τοῦ στρατοῦ καὶ κατά τοῦ βασιλέως χωρήσαντος. Εἰ γὰρ οὗτος, φησί, νικήσειεν, ἕψεται πάντως ἡ νίκη καὶ τῷ πατρί· εἰ δὲ μή, καλὸν ἡσυχάζειν, οὐκ ἐπακολουθούσης μοι τῆς νίκης. Λαβόντας γοῦν αὐτοῦ ᾿Αμέρα τὸν τηνικαῦτα διέποντα τὴν Μελιτηνὴν καὶ Τούρκους ὡσεὶ χιλιάδας δέκα, μετὰ πάσης τῆς ἐξ ᾿Αρμενίων στρατιᾶς καὶ τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων, κατὰ τὸν Δαζημόνα προσέβαλεν [P. 791. ᾿Απῄει καὶ ὁ Θεόφι λος κατ' αὐτοῦ στρατόπεδον ἔχων οὐκ ἀγεννὲς, ἔκ τε Περσῶν καὶ τῶν δυτικῶν καὶ τῶν πρὸς τὸν ἀνίσχοντα ἥλιον συνιστάμενον, ὡς δὲ κατὰ τὸν Ἀνζὴν οὕτω χώρον καλούμενον ἐγίνετο, ἰδεῖν ἐπεθύμει τὸ τῶν ἐναντίων άθροισμα πρὸ τῆς προσβολής. Επί τινα γοῦν λόφον καὶ τῶν ἄλλων ὑπερβεβηκότα χῶρον ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν λαβὼν ἀνήνεγκεν Μανουήλ, και πω; ἐκ στοχασμού βραχύτερον 2 εδόκει τὸ τῶν Σαρακηνών πλῆθος· οὐ μὴν πρὸς τοῦτο συντιθεμέν νου τοῦ Μανουὴλ ὁ τῶν δοράτων ἴσος ἐδόκει ἐσμός. Αλλ' ώ, φησί, βασιλεῦ, τὸ καρτερόν στοχαζόμενος, τὸν ἐκ δοράτων καλαμώνα ἀμφοτέρων δια άθρει. Ἐπεὶ γοῦν ἰσχυρότερός πως οὐχ ὁ ἴδιος ἀλλ' ὁ τῶν ἐναντίων ἐδόκει στρατός, βουλὴν ἐδέοντο ἀρτύειν νεανικήν· ἡ δὲ ἦν ἔκ τε Μανουὴλ συνισταμένη καὶ Θεοφόβου, νυκτὸς ἐπιτεθῆναι τοῖς πολεμίοις. Αλλ' Έτεροι κρείττον εἶναι τὴν ἡμέραν ἀντέφησαν, οἷς καὶ ὁ βασιλεύων ἐπέπειστο. Ὡς δ' οὖν ἔλαμψεν ἡ & pugnam suaserunt, quibus ipse quoque imperator ἡμέρα, μάχης καρτεράς γενομένης, ἐκθύμως τῶν βασιλικῶν ἀγωνισαμένων ταγμάτων, οἱ Ισμαηλίται ἐνέκλιναν εἰς φυγήν, ἀφέντες τὸ πολεμεῖν. Αλλ' οι Τοῦρκοι ἐπιμόνῳ χρώμενοι τοξείᾳ, καὶ τὸ καταδιώκον τῶν Ῥωμαίων ανακεκρουκότες, ἱστάναι 30 ἀλλ' οὐ φεύγειν ἔπεισαν τους Σαρακηνούς· ὅθεν ἑαυτοὺς πάλιν συστησάμενοι, καὶ τοῖς τόξοις δὴ γενναίως πόρρωθεν βάλλοντες, ετεραλκῆ τὴν μάχην ἐποίησαν. Οἷς μὴ δυνάμενος ὁ τῶν Ῥωμαίων προσεγγίσαι στρατὸς, ἀλλ᾽ οὐδὲ πόῤῥωθεν κατιδεῖν τῷ βάλλεσθαι καρτερώς, νῶτα κλίναντες τὸν βασιλέα κατέλιπον. Οὐ μὴν οἱ τῶν βασιλικών ταγμάτων Εξαρχοι μετά τῶν Περσῶν τοῦτο δρᾶσαι ἢ ἐννοῆσαι τετολμήκασιν, ἀλλὰ περιστάντες τῷ βασιλεῖ σώζειν ἐβούλοντο, κύκλῳ τῶν ἐχθρῶν πάντοθεν περιστοιχησάντων αὐ- dem cogitandum sibi indulgentibus; sed agmine τοὺς καὶ βαλλόντων αὐτούς. Κἂν ἀπώλοντο πανδημεὶ, εἰ μὴ νὺξ ἐλθοῦσα καὶ βραχύς τις όμβρος ἐπιγενόμενος τὰς μὲν νευρὰς χαλαρά; εἰργάσατο εἷς ἡμύνοντο καὶ τὸ κράτος εἶχον οἱ ἐναντίαν, αὐτοῖς δὲ ἄνεσιν τὴν ἐν βελών περιεποίησεν καὶ σωτηρίας μόλις ἐνέδωκεν ἀφορμάς 30. consilia, judicat haud e re sua esse ut statim Amorium petat. Tentandum prius imperatoris exercitum, immisso in eum cum copiarum parte Alio suo. Si enim flius, inquit, victor exstiterit, patrem quoque haud dubia sequetur viciariᾳ: είπ autem secus contigerit, præstat quiescere, cum ipsa mihi victoria haud præsto sit, ac comes erspectands. Assumpto 127 itaque Amera tum Melitines prae side ac Turcorum decem millibus omnique Armeniorum exercitu ac præside præsidum, ad Dazemonem castra posuit. Contra hunc profectus Theophilus, non contemnendo ex Persis exque oocidentalibus et orientalibus coufato exercitu. Ubi autem ad locum sie nuncupatum Anzen venit, slatuit Saracenorum copias quam numerosæ essent dispicere, antequam acies congrederentur. Manuel itaque scholarum domesticus in tumulum loctimaque ceteris editiorem Theophilum duxit; quantumque conjectura assequi licebat, hostium copiæ minores videbantur. Tamen hastarum, consentiente quoque in hoc Manuele, cum par copia videretur, Sed, ο επεφerator, inquit, robur conjiciens utriusque exercitus densam hastarum sɛgelem considera. Postquam itaque robustiorem suo hostium exercitum Theophilus judicavit, cogitabant quidnam strenui audaciorisque consilii molirentur. Nempe suadebant Manuel et Theophobus noctn aggrediendos hostes: reliqui vero duces interdiu iucundam assensus est, Hlac ergo pralata sententia, prima statim luce acerrimum prælium commissum est. Quo in prælio imperatoris ordinibus fortiter dimicantibus, Ismaelitarum acies in fugam inclinatur. Verum Turcis assiduo sagittarum jactu atque gran dine insequentes Romanos inhibentibus, facti Sara cenis animi, ut fugain sistentes frontem verterent 128 Seipses itaque iterum colligentes, eminusque fortiter jacula contorquentes, pugna sortem m tarunt. Romani propius accedere pedemque sonferre non valentes, ac nco procul aspicere quos sagiuis hostes configerent, terga vertunt rdieto imperatore, prætorianarum legionum ducibus ac Persis nihil tale vel factitandum ac De animo qui imperatorem cingentes hoc salagebant, ut presenti eum periculo eximerent, eum undique fusa hostium agmina jugi sagittarum imbre conclusos obruerent. Omnesque ad unum cecidissent, nisi et mox ingruens tenuisque delapsus imber, aremura nervis, quibus se hostes tuebantur ac superiores erant, relaxatis, a tanto illo sagittarum imbre Romanos tantisper securos præstitisset, ac ægre tandem parandæ salutis illis accasio fuisset. β. Βαθείας γὰρ ἤδη τῆς νυκτός γενομένης, ὡς Αςχόλητο περὶ τὰς φυλακὰς ὁ Μανουήλ, γλώττη πως τῇ Σαρακηνῶν τὸν Περσῶν ὅμιλον σπένδεσθαι πως πρὸς αὐτοὺς διήκουσε, καὶ συνθέσθαι τούτους αὖθις 32. Intempesta nocte cum Manuel agendis cxcubiis omni opera intentus esset, Persas audit cum Saracenis ipsa corum lingua colloquentes ac paciscentes, nempe pollicentes Romanum se exerci * Scylitzes et Cedrenns βαρύτερον, οι εστάναι? 30 εφορμάς Ρ.

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. ἐκείνους, ἔνθα μὲν βοίδιον ἄνωθεν λίθινον, έξω- bubulus, forte vero leo marnoreus impositus est θεν δὲ λέων ἐκ μαρμάρου ἐφίσταται, κἀκεῖσε και περιτυχόντες, τὰ ὑμέτερα δηλαδή φρονούντά τε καὶ διευθετοῦντα, καὶ ἄλλως ἀσθενεστέρων πεφυκότων, ένθα δὴ τῶν ἐπάλξεων, ἐγκρατεῖς το τῶν ἔσω γενήσεσθε καὶ ἐμὲ πολλοῦ ἄξιον κρίνετε. Ηλθον κατὰ τὸν λόγον ἐκείνου, καὶ εἰσῆλθον ἅμα τῇ προσβολῇ, παίοντες καὶ τιτρώσκοντες τους καταλαμβανομένους. Οὐκ ἦν δὲ ὅστις τῶν ἀποθνη σκόντων οὐκ ἦν. Πάντες δὲ ἀνηροῦντα καὶ ἐπιπτον ποταμούς κινοῦντες ἐξ αἵματος. Οὕτω μὲν οὖν al. ρεῖται τὸ ᾿Αμόριον καὶ χερσὶν ἀνόμων ἀνομωτέρως προδίδοται, ἐκείνων μόνον ζώντων τῶν μέχρι τοῦ Βαγδάς παραπεμφθέντων, τῶν κατὰ τὰ θέματα τελούντων μεγιστάνων τε καὶ κραταιοτέρων ἀνδρῶν, οἷς καὶ οἱ με μάρτυρες συνηρίθμηντο. Οἱ δ' ἄλλοι ἅπαντες μαχαίρας πολεμικῆς ἐγίνοντο τρόπαιον. Οὐδὲ γὰρ, οὐδ' οὕτως ἔπεισε τὸν ἐχθρὸν ὁ Θεόφιλος πρέσβεις δευτέρους ἀποστείλας, ἐπὶ κεντηναρίοις διακοσίοις ἐξωνήσασθαί τε καὶ τῶν ἐχθρῶν λυτρώσασθαι τὸν αἰχμάλωτον λαόν, εἰ δ' οὖν, ἀλλὰ τοὺς γε τέως πρὸς γένος τ' αὐτῷ πλησιάζοντας καὶ ἐπὶ συμμαχίαν αὐτῷ ἀποσταλέντας ἐκεῖ. ᾿Αλλὰ μέγα μὲν οὖν γαυριών, μέγα δέ γε φυσῶν ἐκείνους τε τους πρώτους καὶ τοὺς δευτέρους τούτους ἀνταπέστειλε πρέσβεις, καταμωκώμενός τε καὶ πλύνων ὕβρεσι, Τοσούτοις μόνοις, φάσκων, ἐξωνήσασθαι μου λεσθε κεντηναρίοις, ἔνθα τῶν χιλίων μέχρι φιλοτιμίας ἔνεκα καὶ δωρεᾶς ὑμῖν κατανάλωται; Οἷς καὶ τὴν καρδίαν παθὼν ὁ Θεόφιλος, καὶ ὥσπερ ὑπὸ πυρός τινος ἀναξέων ἢ ἐλαυνόμενος, ἐδεῖτο τοῦ περι ψύχοντο, ὕδατος ἐκ χιόνος προσφερομένου. Χλιαρού δέ πως τῷ τῆς καρδίας καύσωνι δοκοῦντος, συνέβη κἀκεῖνον ἐξ ἐκείνης τῆς πόσεως δυσεντερίας νόσῳ περιληφθῆναι καὶ ἄκοντα, καὶ τῇ νόσῳ ταύτῃ τοῦ γενέσθαι ἐκτός. Καὶ τὰ μὲν κατά το Αμόριον οὕτως. meque tbi invenien'es, qui eadem robiscum sentiam. ac religionis cultu conjunctus exsistam; ac cum alioqui ea in parte imbecilliora sint propugnacula, compotes urbis efficiemini ac me plurimum coletis. Veniunt itaque ut præmoniti erant, moxque aggressi ingrediuntur, trucidantes ac vulnerantes, si quos obviam habebant. Qui 131 necem efugeret, nullus erat. Cadebantur et cadelant omnes, ac cruoris vivi late dißluebant. Sic itaque captum Amorium, majorique scelere ac improbitate impiorum manibus proditum. illi tantum mortem effugerunt, qui Bagdad usque missi sunt, viri scilicet per themata ac legiones proceres fortissimique, quibus etiam connumerati sunt quadraginta duo martyres. Reliqui omnes hostili gladio perempti sunt. Nam nec secundis missis legatis, qui ducentis centenariis eos qui bello capti essent de exercitu ab hostibus essent redempturi, Barbari animum Theophilus ullatenus indexit; nec modo alios, sed ne eos quidem licuit liberare qui se affinitate contingerent illucque suppetias ab ipso missi essent. Verum ille immensum glorians, fastuque tumens ac superbiens, utrosque tam primos quam secundos legatos prolixe derisos probrisque onustos ac com plutos remisit, hoc unum adjiciens: Num tam panεis centenariis vullis redimere, qui munificentia σε liberalitatis ostentanda causa ad mille usque centenaria expendistis? Ex his Theophilus cordis dolore affectus, ac velut igni quodam exæstuans, aquam ex nive expressam sibi afferri postulavit; quæ in tanto illo pectoris æstu cum prope tepida illi videretur, imprudens dysenteriæ morbo ex illa potione corripitur, eaque agritudine moritur. Ractenus ea quæ spectant ad Amorium, λε'. Κατὰ δὲ τὴν οἰκείαν χώραν παλινδρομήσας ὁ 'Αγαρηνὸς τοὺς εἰρημένους ἀρχηγοὺς ἐν φρουρ τινι σκοτεινῇ τῷ ξύλῳ ἀσφαλισάμενος καθείρξεν, [Ρ. 82] βραχεί τινι ὕδατι καὶ ἄρτῳ τούτους εντει λάμενος ἀποζην. Εν τοσούτῳ δὲ σκότει ἀσφαλεία κατείχοντο ώς μήτε κατὰ τὴν σταθερὰν μεσημβρίαν μικρόν τι αὐγάζεσθαι, ἀλλ' ἡ τῇ ἀλλήλων φωνῇ γινώσκεσθαί τε μόνῃ καὶ μόνων τῶν φυλάκων απο λαύειν, τῶν ἄλλων στερουμένους ἀνθρώπων, καὶ ὡς ἐν ἐρημίᾳ βαθυτάτῃ διάγειν. Τούτοις τοῖς δεινοῖ, ἐπὶ ἑπτὰ ὅλοις έτεσι προσεκαρτέρησαν. ῎Αρτι δὲ κατὰ τὴν πέμπτην τοῦ Μαρτίου μηνός ὁ τὸ ᾿Αμύριόν τε προδούς και τὸν Χριστὸν ἀρνησάμενος Βοϊδίτζης κατὰ τὴν φυλακὴν γενόμενος, Κωνσταντίνον ἄνδρα φρόνιμον καὶ σοφίᾳ ἐντεθραμμένον φωνήσας (Κωνσταντῖνος δὲ οὗτος ἦν ὑπηρετῶν τῷ πατρικίῳ κατὰ τὴν ἐν λόγῳ γραφήν), Οὐ χρήζειν ἔφη τινὰ τῶν ἐντὸς παρεῖναί σοι καὶ τῶν ἐμῶν τυγχάνειν μυ στηρίων ἀκροατήν. Ως δ' οὐδένα παρεἶναι ὁ Κωνσταντίνος καθωμολόγει, "Αγε μοι, έφησεν, ὦ φιλτάτη γένους! 132 35. Agarenus porro ad suam regionem reversus, quos diximus proceres compedibus vinctos in tenebricoso quodam ergastulo inclusit, brevi aqua ac pane vitam sustentare jubens. Tantis vero obsitus tenebris locus erat sicque arcta tenebautur custodia, ut nec alla meridie lucis quidquam eis splendesceret. Una vox erat, qua alter alterum dignoscebant: nulla eis cum aliquo, præterquam cum custodibus, consuetudo: cum aliis penitus sublata; nec aliter quam in altissima eremo vitam agebant. Tantis malis ad annos septem conflictati sunt. Janı autem quinta Martii Amorii proditor et a Christo apostata, Boiditzes, in carcerem veniens vocal Constantino viro prudente et sapientiæ studiis educato (hic namque Constantinus, ut historiæ monumenta testantur, Patricio ministrabat in scribendis litteris). Hand, inquit, opus est quemquam tecum intus esse, eaque audire quæ tibi secreto commissurus sum. Cumque Constantinus neminem adesse affirmasset, Age, inquit, charissima mıkı

THEOPIJANES CONTINUATUS. ae dulcissima anima: scis enim quo te pridem de- καὶ γλυκεία ψυχή (γινώσκεις γὰρ τὸν ἀρχῆθεν siderio medullitus prosequar. Ne, quæso, renuas in crastinum, adjuncto tibi Patricio, una cum protosymbulo comprecari ac Saracenorum more cæremoniari, ne utrumque gladio ac verberibus confici consingat. Cum enim id ille imprimis velit ac moliatur, operæ pretium putavi ut tanquam fido amico rem tibi manifestam facerem. Velis ergo in manifesto una cam iHo votà reddere òreque senus orare: Deo autem, qui occulta scrutatur, intus animo 133 crede; nec ab aterna, cujus ille auctor est ac qua muneratur, vita excidetis. Ilis nihil emollites aut mente deceptus invictus pugil: Discede a me, inquit, opevarie iniquitatis, discede. Hisque dictis statim recessit, nihil eorum quæ seorsum audierat Patricio locutus, ne qua illi timidior cogitatio obreperet. Hoc solum ait, latam in eos in diem crastinum mortis sententiam. His auditis Patricius Deo gratias egit; suisque rebus dispositis socios omnes Constantino adjutore excitat, ut totam noctem insomnem ducant in divinis laudibus ac canticis. 56. Mane igitur quidam præses superbo incessu fastuque egressus eos duntaxat qui inter reliquos primores essent exire jubet. Exierunt igitur viri quadraginta duo, moxque claudi carcerem præcipit. Interrogat ergo quotum jam annum in carcere agant, aliaque inepta, co animo ut suas illi nugas audirent. Ad annum quod attinet, septimum respondere; robusteque ex divina Scriptura fortique animi proposito confutatis Agarenorum sermonibus mortis sententiam exceperant. Cumque ad Euphrazenī venissent, ad cujus oram eorum civitas Saınara exstrueta est, Theodorum Craterum miser ille cohatur coarguere, si qui illi ratione liceret defugiendam mortem suadere. Quonam vero modo, inquit, Theodore, mortis compendio ad Deum te eva surum confidis, cerloque rem speras, qui salutaria 134 ejus mandata, uti vos vocalis, non dilexeris? Nonne ex sacerdotali clero, cui pridem adscriptus fuerat, laicorum habitum institutumque amplexus πόθον σου συμφυέντα μοι), βουλήθητι μετὰ τοῦ Πατρικίου τῷ πρωτοσυμβούλῳ συνεύξασθαι καὶ μαγαρίσαι την αύριον, ἵνα μὴ παρανάλωμα για νησθε μαχαίρας καὶ αἰκισμῶν. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ διὰ σπουδῆς ἔχοντι καὶ μελετώντι συμφέρον Αγησάμην σοι ὡς φίλῳ δηλοποιῆσαι πιστῷ. Θέλησον γοῦν αὐτῷ μὲν κατὰ τὸ φανερὸν συνεύξασθαι, Θεῷ δὲ τὰ κρυπτὰ ἐτάζοντι πίστευε κατὰ ψυχὴν, καὶ τῆς αὐτοῦ οὐχ αμαρτήσετε αιωνίου ζωῆς. Τούτοις οὐ μαλακισθεὶς μηδὲ φρεν απατηθεὶς ὁ δήττητος, Απόστηθι, ἔφη, ἀπ' ἐμοῦ, εργάτα τῆς ἀνομίας, ἀπόστηθι. Καὶ ἅμα τῷ λόγῳ Απεφοίτησεν, διηγησάμενος ἰδίᾳ τῷ Πατρικίῳ τῶν λεχθέντων μὲν οὐδὲν φανερὸν, ἵνα μή τις δειλαν 8γίας ἐναποτυχθῇ αὐτῷ λογισμός, μόνον δὲ, ὅτι θε νάτου ψῆφος ἐς αὔριον καθ᾿ ἡμῶν ἐξενήνεκται. Εὐχαρίστησεν ἐπὶ τούτοις τῷ Θεῷ ὁ Πατρίκιος, καὶ διαθέμενος τὰ κατ' αὐτὸν διὰ Κωνσταντίνου τοὺς συμπαρόντας ἅπαντας εἰς πάννυχον ὑμνῳδίαν ἀνίστησιν. λς'. Εωθεν δὲ μετὰ σοβαρας τις φαντασίας ἄρχων ἐξεληλυθώς τοὺς προεξάρχοντας μόνους τῶν ἄλλων ἐξελθεῖν ἐπιτρέπει. Καὶ δὴ ἐξίασιν ἄνδρες δύο καὶ τεσσαράκοντα, καὶ εὐθὺς κλεισθῆναι προστάττει τὴν φυλακήν. Πρώτα γοῦν πόσον ἔτος αὐτοῖς ἐστιν κατὰ τὴν φρουράν, καὶ ἄλλας εκίνει βαττολογίας, κατα ηκόους τούτους βουλόμενο; τῶν αὐτοῦ ποιῆσαι φλυαριῶν. Ἀλλ᾽ οὗτοι τό τε ἔτος ἀποκριθέντες, ὡς G ἔβδομον, καὶ πρὸς τοὺς ἐκείνων ἐκ τῆς θείας Γραφῆς ρωμαλέω; καὶ μετὰ γενναίας ψυχῆς ἀντιταχθέν τες λόγους, τὴν ἐπὶ θάνατον φέρουσαν [Ρ. 83] κατ εκρίθησαν. ὡς δὲ κατὰ τὸν Εὐφράτην ἐγένοντο, καὶ περὶ αὐτὸν ἡ πόλις αὐτῶν ᾠκοδόμηται Σάμαρα, Ελέγχειν ἐπειρᾶτο τὸν Κρατερὸν Θεόδωρον ὁ ἀλιτήριος, εἴ πως ἀλλὰ τούτῳ γε πείσει τὸν θάνατον ἐξαρνήσασθαι. Καὶ, Πῶς, ἔφη, σύ, Θεόδωρε, παρρησιαζόμενος διὰ θανάτου φοιτᾷν ἐλπίζεις πρὸς Θεόν, οὗ τὰς σωτηρίας, ὡς φατε, οὐκ ἠγάπησας εντολάς; οὐδὲ γὰρ ἂν ἐξ ἱερατικοῦ κλήρου, ᾧ στ πάλαι εγκατελέξω, πρὸς σχῆμα ἦλθες τῶν λαϊ κῶν· οὐδὲ χεῖρας αθώους οὔσας αἱμάτων σου νῦν ἐν πολέμοις επλήρους πάλιν αὐτὰς τῶν μολυσμάτων τε καὶ μιασμάτων. Καὶ ὁ Θεόδωρος οὐκ ἐμβράδυνας, μηδέ τινα χρόνον ἀναβαλλόμενος, Διὰ τοῦτο, ἔφη, καὶ τὸ ἐμὲν ἐκχέει αἷμα οὐ κατοκνήσω, ίνα μοι λύτρον τε καὶ λουτρὸν τῶν πεπλημμελημένων ἀναγαγὲν τὴν βασιλείαν δώρ αὐτοῦ, ᾗ κι ἀποδράσας τις σου τῶν οἱκετῶν καὶ αὖθις ἐπανακάμψας τὴν σοὶ φίλην λειτουργίας εκτελοίη, εἰς τὴν συγγνώμης χώραν ἀλλ' οὐκ άγνωμοσύνης χωροίη. Καὶ ἅμα εἰς τὸ τῆς ἀθλή σεως εἰσῄει ὥσπερ τις Ολυμπιονίκης στάδιον, καὶ πρὸς τὸν Πατρίκιον Κωνσταντίνόν φησι, τὴν ὑφέρ πουσαν ὥσπερ αὐτοῦ δειλίαν καὶ φόβον ἀποσοβῶν "Αγε δή, ὦ στρατιῶτα Χριστοῦ, τὸ πρόκριτος es? nonne manus, cum a sanguine insontes essent, nunc iterum inter pralia sordibus ac inquinamentis replebas? Ad quem Theodorus nibil cunctatus nullaque mora: Hac ipsa, inquit, causa est cur neque sanguinem fundere recusem, quo nimirum pretium β ille ac lavacrum miki effectus illius miki regnum conciliet; quemadmodum tu, si quis servorum fugerit, ac posles retersus, cui obsequio mancipare placuerit, illud recte exsequatur, venia dignum habueris, non quasi improbum castigabis. Ita loculus certaminis stadium baud secus ac Olympicis certaminibus victor quispiam ingreditur, nitque ad Constantinum Patricium, subrepentem ei formidinem metumque velut depellens: Age, rogo, Christi miles, qui apud terrenum regem nobis ominibus majores honores consecutus sis, primus quoque martyrii lauream accipe. Ad quem sacer Constantinus: Tibi potins velut strenuo εἶναι πάντων ἡμῶν πρὸς τὸν ἐπὶ γῆς βασικές * F *s!?

iss LIB. III. - THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS λαχών, πρῶτος καὶ τὸν τοῦ μαρτυρίου αναλάμ- exque nominis ranune κρατερῷ (rletbri scilicet et βάνε στέφανον. Ὁ δ᾽ ἱερὸς Κωνσταντίνος, Σολ μᾶλλον ὡς γενναίῳ καὶ πρατερῷ, ἔφη, τὸ τοιοῦτον προσήκεν ἀξίωμα, ὅθεν ἀκόλουθον ἕξεις με, σαν τὸν πρῶτον εἰς θάνατον καραδιδούς.Επιρρώσαντες οὖν ἀλλήλους τοῖς παρακλητικούς, κατὰ τὰς κοσμικάς ἀξίας πρὸς τὸν διὰ μαρτυρίου ἕκαστος εχώρει δή θάνατον, πάντων θαυμαζόντων τὴν μετὰ πεποιθής σεως καὶ γενναίας τούτων ψυχῆς ἄθλησιν. Αλλά ταῦτα μὲν ὕστερον. robusto viroque forti) sa contenit dignitas; unda me habebis comitem; cum primum te Deo victimam obtuleris. Sicque mutuo hortatoriis verbis sese confirmantes, pro eo ac quisque seculari. militia majori dignitate fuiserat, ad mortem per martyriam contendebant, cunctis eorum cum diducia generosoque proposito certamen mirtatibus. Verum las postes. 135 37. Tum vero Theophilus imperator, quam ab Agarenis cladem probrumque acceperat, animo non ferens, Theodosium patricium, cui Babutzicus homen erat, ád regem Franciæ mittit, fortes inde auxiliatios ac numerosas copias ad se mitti petens. ζ. Τότε δὲ ὁ βασιλεὺς Θεόφιλος οὐ φέρων τὴν ἐπ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἦταν καὶ ἀδοξίαν, πατρίκιον Θεοδό στον, ὃς οὕτως ἐλέγετο ὁ Βαβούτζικος, πρὸς τὸν ῥῆγα Φραγγίας ἐξαποστέλλει, στρατεύματα ἐκεῖ αἰτῶν γενναιά τε καὶ πολυάνθρωπα. Οὐδὲ γὰρ χειρῶν ἀσθε νείς ἢ ψυχῆς μαλακότητι τοὺς ἑαυτοῦ κέκρικεν " Existimabat enim suos nunquam virium imbecitΑετάσθαι ποτε, φυγομαχίᾳ δὲ καὶ ἑαυτὸν εἰπεῖν προδοσία τοῦτο πάσχειν δεί. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἔλαβεν πεῖραν καὶ τῶν ὧν προσεκαλείτο ἐθνῶν δύναμιν καὶ Ισχὺν [ᾔσθετο] (μετ' εὐφροσύνης γὰρ τὴν πρὸς βασιλέα επικουρίαν ὁ μὴς ἀπεδέδεκτο) [P. 84] καὶ αὖθις κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐστράτευσεν ὁ δυστυχής Θεό φιλος (ταύτην δὲ τὴν προσηγορίαν ἐκ τοῦ ἀεί πως ἡττᾶσθαι κατὰ πόλεμον ἐκληρώσατο), εἰ μὴ ὁ ἄπο σταλεὶς Θεοδόσιος ἐκ τοῦ βίου γενέσθαι προέφθασεν, Εκείνου τε γὰρ ἡ ἀποβίωσις τὸν στρατὸν ἐκεῖνον πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐλθεῖν οὐ πεποίηκε, καὶ τοῦ βασιλέως ἐπικρατήσατα ἢ τῆς δυσεντερίας νόσος θανατεῖν ἐν ὁποῖες ἀλλ' οὐ πρὸς ὅπλα χωρεῖν. λη'. Ὥρα δὲ καὶ τὰ τοῦ Θεοφόβου εἰς μέσον θεἶναι καὶ πᾶσι καταστῆσαι σαφή. Εκ τε γὰρ τῆς εἰρη μένης ἤδη κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐν νυκτὶ τὸν πό λεμον συστήσεσθαι αἰτίας, ἀλλὰ καὶ δ τῆς κατὰ τὴν νύκτα γενομένης λαθραίας ὁμιλίας πρὸς τοὺς Σαρα πηνούς, ὡς ἔφαμεν, καὶ ἄλλοθεν δέ ποθεν κατ' αὐτοῦ λοιδορίαι καθοσιώσεως ἐπιφυεῖσαι καὶ αὐξηθεῖσαι μισητόν εἰργάζοντο τὸν ἄνδρα καὶ φοβερόν. Καὶ ἐπεὶ μὴ οἷός τε ἦν ἀντισχεῖν, εὐεξαπάτητον ὄντα εἰδὼς τὸν Θεόφιλον, φυγαδεία χρησάμενος πρὸς τὴν ᾿Αμα στριν (πόλις δὲ αὐτὴ Ποντική) μετὰ τέκνων ὁμοῦ χωρεῖ τε καὶ γυναικῶν καί τινων ἐκκρίτων ἀνδρῶν. Ανήγετο οὖν στόλος εὐθὺς κατ' αὐτοῦ, καὶ πόλεμος σφοδρός εξηρτύετο ὡς πρὸς ἐχθρὸν τοῦ βασιλέως κατάδηλον, καὶ τοῦ τοιούτου στόλου ἀρχηγὸς ὁ τῆς βίγλης δρουγγάριος ούτως κορυφας λεγόμενος. 'Αλλ' ὁ Θεόφοβος τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον ἐν ἑαυτῷ συλ λαβών, Ούκ ἔφησε δίκαιον εἶναι Χριστιανὸν ὄντα αἱμασιν ἀνθρώπων χαίρειν πιστῶν· ὅθεν ὑπείκει τῷ βασιλεῖ ὅρκοις δελεασθείς, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐπαν άγεται τοῖς ὅρκοις θαῤῥῶν. 'Αλλ' ὁ Θεόφιλος τούτους θέμενος εἰς οὐδὲν νῦν μὲν εἰρκτῇ τινι καὶ φρουρά τη κατὰ τὸν Βουκολέοντα τοῦτον τίθησι, φρουρεῖσθαι προστάξας· μιᾷ δέ τινι τῶν ἡμερῶν, ἐπεὶ ἔγνω ἑαυτὸν ἤδη ὑποδιοῦντα καὶ τὰ ἔσχατα πνέοντα, κε λεύει ἐν νυκτὶ ἐξ αὐθεντίας ἀποτμηθῆναι οταν τι VARIE σε θανατών? an δυσθανατείν? 50 και 13 Γ. litate aut molliort animo victoria cecidisse, sed pugna detrectatione, seu (quod idem est) proditione, id illis semper accidisse. Ac plane rem etperturus erat, ac gentium, quarum auxilla rogaverat, sensisset potentiam, siquidem Francorum rex legationem libens habuerat, nec missurum sé armatos abnuebat, nóvaque rursus ácie infortunatus Theophilus (hoc enim ille sibi nomen asciverat, quod in praeliis semper victus exire) in Agarenos expeditionem suscepisset, nisi quem ille miserat Theodosius prius in humanis esse desiisset. Nam tam illius mors in causa fuit ne Francorum auxilia in urbem regiam venirent; tum dysenteriæ inva~ Clescens morbus imperatori mortem attulit, non etiam resumendi arma facultatem fecit. 38. Porro tempus est ut et Theophobi res in medium producamus ac cunctis eas notas faciamus. Ex es enim, quam dixi fam, nocturna illi adversus Saracenos insinuata pugua, quin et ex nocturno clanculum cum Saracenis, quo de supra, habito colloquio, nec non aliis quibusdam orta in eum auctaque majestatis crimina exosum virum reddebant et formidolosum. 136 Εt quia is non satis obniti poterat, cum Theophilum facilis ad calumniam ingenii non nesciret, ſuga se cum liberis et uxoribus aliisque delectis viris ad Amastridem Ponti urbem recepit. Mox ergo in eum missa classis, graveque omni armorum apparatu, tanquam adversus apertum imperatoris hostem, instructum bellum. Classi praerat excubiarum drungarius Oorypias nomine. Verum Theophobus pro nominis ipsa ratione, concepto intra semetipsum Dei timore: Iniquum, ait, qui sit Christianus, fidelium cruore gaudere. Cedit itaque Theophili juramentis deceplus, iisque fretus ad eum reducitur. Verum ille eorum spreta religione hactenus quidem in Bucoleonis carcere includi ac servari jubet: quadam vero die, cum se jam mori ac supremum spiritum agere cognosceret, noctu velut acerbam tristenque 'sepulcralem victimai ex potestate meroque arbitrio obtruncari præcipit exsectumque caput ad se LECTIONES

LIB. III. THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. όντες, καὶ ἀποδύρομαι οἷς τε ὑμᾶς χειροήθεις tium concio, quod nos mansuetos milesque relinὄντας καὶ πραείς καταλιμπάνων πρὸς δν οὐκ οἶδα πορεύομαι βίον, καὶ [Ρ. 86] ἀλλάσσομαι δόξαν ἀνθ' ἧς οὐδ᾽ ὅλως δ τί μοι προσαπαντήσεται έγνωκα. Αλλά μέμνησθέ μου τέως τῆς ἧς οὐκέτι γλώττης ἀκούσεσθε καὶ ἦν ὅτε πικρὰ τοῦ πρέποντος ένεκεν καὶ συμφέροντος· καὶ τὴν μετά θάνατον εύνοιαν εἰς τε υἱὸν καὶ γυναῖκα διαβαίνουσαν ταμιεύσασθε, ἐκεῖνο πάντως προσενθυμούμενοι, ὡς ὁποῖός περ ἕκαστος τῷ πέλας τούτου γενήσεται, τοιοῦτον καὶ αὐτῷ τὸ πρὸς τὸ μέλλον συμβήσεται. Τοιούτοις ρήμασι τῆς βασιλικῆς πάντας κατακηλούσης γλώττης καὶ ἡμερούσης, οὐκ ἦν ὅστις ἀδάκρυτος ἦν, οὐδ᾽ ἦν εἰκάσαι τὸν ἀναπεμφθέντα ἐκ τῶν παρόντων στεναγμόν τε καὶ ὀδυρμόν. quens ad eam quam nescio vitam proficiscor, gloriamque commuto, cujus loco quid mihi eventurum εit ignoro. Verum hactenus meæ memores lingua estote, quam nunquam amplius eslis audituri; qua et acerba, pro eo ac honesti alque utilis ratio exposcebat, quandoque locuta est, nuncque cum e viuis excessero, benevolentiam in filium uxoremque recurrentem reponite, istud omnino cogitantes, fore ut qualis quisque in proximum suum exstiterit, tale ei quoque in futurum contingat. Verbis ejuscemodi 139 imperatoris lingua concionem omnem deliniente atque mulcente, in ea qui lacrymas teneret nullus erat, majorque omnium pectore erumpens gemitus ac ejulatus quam ut ullus satis conjectura assequi queat. μα'. Μικρὸν οὖν ἔτι ἐπιβιώσας κατὰ τὴν εἰκάδα τοῦ Ἰανουαρίου μηνός τὸν βίον μετήλλαξεν, τῆς βασιλείας γενόμενος ἐγκρατής μῆνας τρεῖς ἐπὶ δώ δεκα έτεσιν, πολλὰ τοὺς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως περιεχομένους, παρ' ὅλον αὐτοῦ τὸν βίον μυσαττόμενος τε καὶ χειμῶνα πάντα κατὰ πᾶσαν ὥραν καιροῦ ἐπάγων αὐτοῖς ἀφειδῶς, ἀνθ' ὧν ἕνεκεν καὶ τὸ δυστυχὴς όνομα παρὰ παντὸς ἀνθρώπου ὥσπερ τινά κλῆρον ἐπήγετο, μηδέποτε τρόπαιον στήσας κατά τῶν ἐχθρῶν βασιλικόν τε καὶ ἀξιέπαινον, μήτε μὴν τὴν προτέραν ἦταν ἀναμάχεσθαι δυνηθείς, καίτοι γε οκτωκαίδεκα πολέμους παρ' ὅλην αὐτοῦ τὴν ζωὴν κατὰ τῶν ἐχθρῶν συστήσας, καὶ τοσαυτάκις αὐτοῖς συμπλακεὶς καὶ πρὸς παρατάξεις χωρήσας οὐκ ἀγεννεῖς. ᾿Αλλὰ τοῦτον μὲν οὕτω καταστρέψαντα τὸν βίον ἐνταῦθα καταλιπόντες ἐπὶ τὰς καταλοίπους οίκο δομᾶς αὐτοῦ που περὶ σὲ τὰ ἀνάκτορα οὖσας βαδιούμεθα, αξιολογωτάτας ούσας και μνήμης τυχεῖν ἱκανάς. 41. Paucos hinc dies vitæ superstes rigesima die Januarii natura debitum solvit, imperio potitus annos duodecim menses trea. Adversus rectæ fidei professores per omnem vitam odium implacabile gessit, nullumque non turbinem omni hora ac quavis occasione nulla eis (venia indulgentiaque adhibuit; quo factum est ut infortunati nomen apud omues velut hereditario quodam jure repor tarit. Nunquam pro imperii majestate aclaude diguum adversus hostes tropaeum erexit, ac nequo acceptam cladem resarcire unquam satis potuit, idque eum oclodecies per omnem vitam suscepia adversus hostes expeditione toties cum illis signa contulerit, nec contemnendas copias pugnam conmissurus duxerit. Verum Theophilo sic vita functo a nobis relicto, ad reliqua ejus ædificia exstantia in palatio procedamus, utpote præmagnifica dignaque memoria. 42. Statim itaque a Cyrio ingredienti ædificis illa in faciem incurrent. Nam et Cariani domus, sic dicta quod a gradibus quamdam velut fluminis planitiem Cariano strata lapide exhibeat, quæ et hactenus 140 sericarum vestium penus est, ac vestiarium vocatur, illius curæ opus est. Sed et illi vicinum Triconchum, auro obductum tectum babens, cui ex figura uomnen est. Triplici enim concha assurgit, una ad Orientem exstructa, quæ et μι. Εὐθὺς γοῦν ἀπὸ τοῦ Κυρίου εἰσιὼν κατὰ τὸ πρόσωπον ὑπαντώσας εὑρήσεις αὐτάς. Ο τε γὰρ Καριανός, ὃς οὕτω φέρει τὴν κλῆσιν διὰ τὸ ἀπὸ τ τῆς γραδώσεως ἔχειν ἀπὸ λίθου Καριανοῦ οἷόν τινα πλατὸν ποταμόν, ὁ καὶ χρηματιζων σήμερον βε στιάριον τῶν ἀποθησαυριζομένων πέπλων [ἐκ] σηρικῶν, τῆς ἐκείνου προνοίας ἔργον ἐστὶν, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ὁ γείτων αὐτοῦ κεχρυσωμένην ἔχων ὀροφήν Τρίκογχος, ἐκ τοῦ σχήματος τὴν κλήσιν λαχών· τρισὶ γὰρ κόγχαις μετεωρίζεται, μιᾷ μὲν κατὰ τὴν ἀνατο- quatuor columnis Romanis (porphyreticas vocant) τὴν συνοικοδομούμενος, ἢ καὶ ἐκ τεσσάρων κιόνων Ρωμαίων υποστηρίζεται, δυσὶ δὲ ἐγκαρσίαις, κατὰ ἄρχτον καὶ μεσημβρίαν φημί. Τὸ πρὸς δύσιν δὲ τοῦ οίκου μέρος ὑπὸ δύο μὲν κιόνων ἀνέχεται, τριῶν δὲ πυλῶν τὴν ἔξοδον δίδωσιν. Τούτων ή μέση μὲν ἐξ ἀργύρου κατεσκεύασται, [Ρ. 87] αἱ ταύτης δὲ ἑκα τέρωθεν ἐκ γεγανωμένου χαλκοῦ. Ἡ ἔξοδος εἰς τὸ καλούμενον οὕτω Σίγμα εξάγει, ἐκ τῆς πρὸς τὸ στοιχεῖον ὁμοιότητος τὴν ἐπωνυμίαν λαβόν, ὁ ἴσην τε καὶ ὁμοίαν τοῦ Τρικόγχου τὴν εἰς τοὺς τοίχους ἐπανθοῦσαν ὡραιότητα φέρει· ἐκ γὰρ λαχαρικών παμποικίλων τοῦτό τε κἀκεῖνο μαρμάρωται. Αλλά VARIE ω περὶ ἐπὶ Ρ. “ἐπὶ? fulcitur, duplicique obliqua ad aquilonem et meridiem. Ea porro domus pars quæ ad occidentem spectat, duabus columnis sustinetur tribusque portis exitum præbet. Harun media argento condata, utrinque illi adjacentes are splendent. Exitus ad locum ducit Sigma appellatum, ab ejus elementi afini figura. Parem Sigma Triconcho in parietibus .ffulgentem venustatem præfert: utrumque enim varii coloris marmoribus incrustatum est. Quod autem Sigma vocant, tectum firmum habet ac præmagnificum, quindecin columnis ex lapide Docimino fultum. Hinc per styraœm ad ejus funLECTIONES.

dumentum descendens eamdem eum superioribus τοῦτο μὲν τὴν ὁροφὴν ἔχει στιβάν τε καὶ λαμπριν, figuram bahero inveniès ac compositionem, novemdecim columnis subnisum, constructa porticu piperato lapide. Prope hanc porticum, paulo interius magisque ad orientem, aliud quidpiam Tetraserum excitavit artifex, ipsum perinde triplici concha comprehensum, ad similitudinem imminentis illi Triconchi; quarum ena quidem ad orientem spes Clat, duarum vero aliarum alteram ad vcchulentem, alteram ad meridiem comprehendit: 141 quæ hutem pars ad aquilonem vergit, duplici columna vero piperina discretam mysteriem habet, sic site pro rei ratione nuncupatum, eo quod baud secus ac specus resonans repetitum souum omnem (is Echo dicitur) ad audientes transmittit: sic, sive quis ad orientalis sive ad occidentalis concha parietem accedens silentio ac secum ipse loquatur, exque diametro ac ex adverso recta alius stans parieti aurem adinoveal, vocem silentio dictam, ac si in aurem quis locutus esset, distincte audit. Tale nimirum est quod ibi miraculum exl:iberi contingit. 43. Huic ædi adjunctum unaque constructum ejus, quod dicebamus, Sigma peristylium. Post hæc subdivale quoddam atrium effunditur, mediam habens phialam æteam, cujus labrum argento coronarum. Hæc auream habens cochleam sic appelbata est, mystica Triconchi phiala, ex vicino scilicet – utroque ædificio, mysterio ac Triconcho, nacta ut sic vocaretur. Eodem prope loco juncti exstant gradus ex Preconnesio candido lapide; mediaque eorum, quos diximus, graduum marmorea apsis, duplici ordine graciliorum columnarum fulta. Sunt et ibi, ad latus orientale Sigma, arti leones duo hiantibus faucibus erecti. Hi aquam evomentes, mediamque omnem aream Sigma latice compluentes, non exiguam 142 præbent voluptatem. Phiala autem, quo tempore nuces et amygdala frugesque aliæ ac poma esui apta sunt, condito plena, se ex cochlea effundente, quisquis astantium vellet, miscebat præbebatque delicias, cunctis quidem haud dubie thymelicis, iis tamen amplius qui ex organis contentiusque psallebant. In gradibus consis:eus omnis populus et magistratus una cum officialibus imperatoris comitatum implebant, medium habentes, in ca scilicet quam dicebam marmorea apside, si quando adesse contingeret, etiam scholarum domesticum cum excubilo et duobus factionum, Prasinæ scilicet atque Venetæ, tribunis, ita ut Venetæ quidem factionis tribunus staret juxta domesticum scholarum, Prasinæ vero tribunus juxta excubitum; sin autem quandoque domesticum excubitumque deesse contingeret, eos saltem habentes quos diximus tribunos. Horuṁ omniam inspector erat imperator, omni jucunditate τα συνεπηχούν υπηρετικών margo. ὅτι καὶ πεντεκαίδεκα πίοσιν ήδλασται ἐκ λίθου δοκι μίνου· διὰ στύρακος δὲ πρὸς τὸν θεμέλιον αὐτοῦ κατιὼν τὴν αὐτὴν ἔχοντα του σχήματος εἰκόνα τε καὶ ομοίωσιν ευρήσεις, ἐννέα πρὸς ταῖς δέκα κίοσιν διαβασταζόμενον, καὶ τὸν περίπατον ἔχοντα κατεστρω μένον ἐκ λίθου πιπεράτου. Τούτου δὲ πλησίον τοῦ περιπάτου, ενδότερόν που καὶ ἀνατολικώτερον, Τετροσερόν τι ὁ τεχνίτης εξήγειρεν, τρισὶ καὶ αὐτὴ κόγχαις διειλημμένον κατὰ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπικές μένου αὐτῷ Τρικόγχου. Ἀλλὰ τὴν μὲν μίαν πρὸς τὴν ἀνατολήν, τὰς ἑτέρας δὲ δύο μίαν μὲν πρὸς τὴν δύσιν θατέραν δὲ πρὸς τὴν μεσημβρίαν συμπεριεί ληφεν. Τὸ δὲ ἀρκτῷον μέρος ἐκ δύο κιόνων ἀληθινοπιπέρων έχει διανειργόμενον Μυστήριον· οὕτω τὴν κλῆσιν ἔχει τοῦτο κατάλληλον. Καὶ ἡ αἰτία ὅτι καθάπερ τὰ ἄντρα συνεπηχών τε ἀβλαβῆ τὴν ἐγὼ διαπέμπει πρὸς τοὺς ἀκούοντας· καὶ εἴ τις τῷ τοίχω πλησιάσας τῆς ἀνατολικῆς κόγχης εἴτε δὴ καὶ δυτι τῆς ἐν μυστηρίῳ τι εἰπῇ καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν, ἐκ διὰ μέτρου τε καὶ ἀντιπέρας ἱστάμενος ἕτερος, εἰ τὸ οὖς τῷ τοίχῳ ἐπιθῆται, τῆς ἐν μυστηρίῳ λαλουμένης ἐκείνης φωνῆς αὐτῆκούς πως γενήσεται. Τοιοῦτόν τι περὶ αὐτὸ θαῦμα ἐγγίνεται. μγ'. Τούτῳ δὲ τῷ οἴκῳ παρεπεπήγει πως καὶ συγκατεσκεύασται ὁ τοῦ Σίγμα περίστυλος, ο προς τερον ἡμῖν εἰρημένος. Ἐκ δὲ τούτου υπαιθρόν τι καὶ ἐξάερον κέχυται, μέσον μὲν φιάλην ἔχον χαλκήν, ἐξ ἀργύρου τὸ χεῖλος ἔχουσαν εστεμμένον· ἡ διά χρυσον στροβίλιον ἔχουσα οὕτω κατωνόμασται, με στικὴ τοῦ Τρικόγχου φιάλη, ἔκ τε τοῦ πλησίον ᾠκοδομημένου Μυστηρίου καὶ τοῦ τρικόγχου οἰκήμα τος ἐπωνυμίαν λαβοῦσα. Ἐκ δὲ ταύτης αὐτοῦ που πλησίον καὶ ἀναβάθρας ἑστήκασιν ἐκ Προικοννησίου λίθου λευκοῦ, καὶ μέσον τῶν εἰρημένων ἀναβαθμών τροπικὴ ἐκ μαρμάρων, ὑπὸ δύο λεπτοκαλάμων κιόνων ἐστηριγμένη. Αὐτοῦ που παρὰ τὴν πλευρὰν τοῦ πρὸς τὸ εὖρος Σίγμα καὶ δύο χαλκᾶ λεοντοχάσματα επεπήγεισαν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕδωρ ἐκφέροντα τὸ κοίλον ἅπαν τοῦ Σίγμα ἐπλήρουν τοῦ νάματος, τέρψιν οὐ μικράν παρέχοντα· ἡ δὲ δὴ φιάλη κατὰ τὸν καιρὸν τῶν δοξίμων, πισταπίων καὶ [Ρ. 88] ἀμυγδάλων, ἀλλὰ μὴν καὶ κουναρίων πεπληρωμένη, κουδίτου ἐκ στροβιλίου ἐκδιδομένου, πᾶσιν ἐκίρνα καὶ παρείχε τρυφῶν τοῖς ὅσοι δι' ἐφέσεως εἶχον τῶν ἑστηκότων ἐκεῖ, πᾶσι μὲν ἀναντιρρήτως τοῖς ἐκ θυμέλης, πλέον δὲ τοῖς ἐξ ὀργάνων ψάλλουσι καὶ τὸ σύντονον. Κατά μὲν δὴ τὰς ἀναβάθρας ὁ δῆμος ἅπας ιστάμενος καὶ τὸ πολίτευμα μετὰ τῶν περατικῶν ο ταγμάτων τὴν τάξιν ἐπλήρουν τὴν βασιλικήν, μέσον αὐτῶν δηλαδή. κατὰ τὴν εἰρημένην μαρμάρινον τροπικήν, εἰ μὲν τύχοιεν, ἔχοντες καὶ τὸν δομέστικον τῶν σχολῶν μετὰ τοῦ ἐσκουδίτου καὶ τῶν δύο δημάρχων, του τε πραδίνου τοῦ τε βενέτου, πλησίον μὲν τοῦ δομεστίκου ἱσταμένου τοῦ τῶν βενέτων δημάρχου, πλησίον δὲ τοῦ ἐσκουδίτου τοῦ τῶν πρασίνων, εἰ δὲ μὴ τύχοι ἐνίοτε δομέστικος καὶ ὁ ἐσκούβιτος, ἀλλὰ τέως τους δ μὲν] δὲ Ρ.. Ο

LIB. III. — THEOPHILUS MICHAELIS FILIUS. με δημάρχους ἔχοντες. Τούτων έφορος ἦν ἁπάντων ὁ repletus, in aureo gemmisque distincto sedens 30βασιλεὺς, καὶ θυμηδίας ἁπάσης πληρούμενος, ἐν χρυσῷ διαλίθῳ θρόνῳ καθήμενος, καὶ μὴ πρότερον εξανιστάμενος, ὡς καὶ τακτικὰ βιβλία καὶ βασιλικά διαγορεύουσιν, ἢ τῶν σκιρτημάτων ἐκείνων ἐπαπο λαῦσαι διὰ τῆς θέας καὶ τῶν πολιτικῶν ἐξαλμάτων. Οὕτω μὲν ταῦτα καὶ διὰ τοῦτο τῷ Θεοφίλῳ κατα εσκευάσθησαν, τοσοῦτος δὲ ἔρως ἦν τούτων αὐτῷ ὡς καὶ τὰς συνήθεις τῶν πραγμάτων ἀντιλήψεις καὶ καθ' τε ἡμέραν προελεύσεις ἐν αὐτῷ δὲ Τρικόγχῳ ἐκτελεῖν. Οὗ καὶ κατὰ πρόσωπον τῆς ἐξ ἀργύρου κατεσκευασμένης τῶν πυλῶν ἀνεστηκυῖα ἐστιν οροφή τέσσαρσι κίοσι μετεωριζομένη ἐκ Θετταλικοῦ, τοῦ καὶ πρασίνου, λίθου. Αντικρὺ δὲ ταύτης καὶ κατά μέτωπον, πλησίον δὴ τῶν εἰρημένων ἀναβαθμῶν, κατὰ τὴ πρὸς δυσμάς μέρος τοῦ Σίγμα τρίκλινοι – πεφυκότες τῷ Θεοφίλῳ ἐξωκοδόμηται. Πυξίτης ὄνομα τῷ ἑνί τε καὶ κατωτέρῳ, ἕτερος δὲ ἀνώνυμος μὲν ἀνώτερος δὲ καὶ αὐτοῦ τὸν βασίλειον κλῆρον ἐν ἑαυτῷ διαιτάσθαι λαχών. Τούτου δὴ Πυξίτου κατά τὴν πλευρὰν στιχοι λελατομηνται, ἀσηκρήτις ὄντες γεννήματα Στεφάνου μὲν ἔχοντος τούνομα, οὕτω δὲ τοῦ Καπετωλίτου προσαγορευομένου. Οἱ δὲ κατὰ τὸν του Σίγμα περίδρομον ἐγκολαφθέντες τοῦ οἰκουμενι» τοῦ διδασκάλου (Ἰγνάτιος οὗτος ἐκαλεῖτο) τυγχάνουσιν. Κατὰ τὸ εὐώνυμον δὲ μέρος, ὡς πρὸς ἀνατολάς τοῦ Σίγμα, έτερός τις τρίκλινος ἐξήρτηται, ὃς Ερως μὲν ἐπικέκληται, ὁπλοθήκη δὲ αὐτῷ ἐχρημάτιζεν. Εντεῦθεν οὐκ ἄλλο τι ἢ ἱστορημένας ἀσπίδας καὶ όπλα παντοία ίδοι τις ἐν αὐτῷ, καὶ ταύταις τοὺς τοίχους διαμορφουμένας, ὡς τὸ εἰκός. Καὶ τὰ μὲν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Τρικόγχου ἄχρι δὴ τῶν δυσμῶν οὕτως ἔνεστιν ἰδεῖν τοὺς ἀνεγηγερμένους οίκους ἐκεῖ· κατὰ δὲ τὸ πρὸς ἀνατολὰς μέρος ἴδοις μὲν καὶ τὸν μαργαρίτην [Ρ. 89] προσαγορευόμενον. Τρίκλινος οὗτος ἐκ βάθρων τῷ Θεοφίλῳ ἀνεστηκώς “, ὃς ὀκτὼ μὲν κίοσιν βοδοποικίλοις τὸν δρόμον στηρίζεται, τους τοίχους δὲ ζώοις πεποικιλμένους παντοδαπῶς καὶ σὺ τὸ ἔδαφος ἔχει ἐκ Προικοννησίου λίθου καὶ συγκοπῆς ἅπαν κατεστρωμένον. Ιδοις δὲ καὶ τοῦ ἐν αὐτῷ κοιτῶνος ἐκ τεσσάρων μὲν κιόνων Βαθυΐνων τὸν χρυσῷ και τάστικτον κύκλον τῆς ὀροφῆς ἀνεχόμενον, ἐκ τεςσάρων δὲ Θετταλικῶν τὰς στοὺς ἀνεγηγερμένας καὶ βασταζομένας, τοῦ τε ἀνατολικοῦ μέρους καὶ τοῦ μεσημβρινοῦ, τοὺς τοίχους δὲ καὶ τὸ ἔδαφος ὁμοίως τοῖς Μαργαρίτου κατεστρωμένα λαμπρῶς. Οὗτος μὲν ὁ κοιτὼν εἶχεν ἐν ἑαυτῷ διαιτώμενον τὸν Θεόφιλον ἀπὸ τῆς ἐαρινής μεσημερίας οι μέχρι τῆς μετα οπωρινής οι καὶ αὖθις· ἄρτι δὲ τῆς χειμερινής γειτγιαζούσης τροπῆς κατὰ τὸν ἄλλον μετωπίζετο και τώνα τὸν κατὰ τὸν Καριανὸν τρίκλινον, καὶ αὐτὸν ὑπ' ἐκείνου ᾠκοδομημένον διὰ τὰς τῶν νότων ἰσχυρο. τέρας καὶ βιαιοτέρας πνοάς· δ καὶ νῦν τοῦ παππίου ἔστιν ἰδεῖν καταγώγιον. Ούχ ήττον δὲ κατόψει καὶ τὸ ἐκεῖσε δὴ ἡλιακὴν ὑπ' ἐκείνου καταβεβλημένον κατά πρόσωπον τοῦ βορρά, ἐξ οὗ δὴ ὡράτο καὶ τὸ παλαιὸν τζουκανιστήριον, ἐκεῖσε τηνικαῦτα τυγχάνον, ἔνθα lio, nec prius surgebat, ut libris bellica ipsaque imperatorum domestica continentibus statulum est, quam gesticulationibus ejusmodi civiumque tripudio delectatus esset. Ita bæc, inque eum usum a Theophilo exstructa. Tanto autem horum amore tenebatur, ut consuetas causarum lites in Trinconcho ipso dirimeret et quotidie ad ipsum procederet: cui etiam a fronte portas argentem 143 sublime quatuor columnis Thessalici marmoris, quod est viride, tectum imminet. regione autem illius et a tergo, haud procul ab iis quos diximus gradibus, ad Sigma occidentalem partem, quæ exstant triclinia, Theophilo auctore sunt exstructa. Pyxites nomen uni ac inferiori: alterum, quod est superius, caret numine, in quo etiam palatini clericl vestiri solent. Ad Pyxitis laths insculpti sunt versus, Stephani a secretis Capeloliti vena producti: qui autem in Sigma porticu exstant exarati, Ignatii sic nuncupati universalis magistri, ingenii monumenta sunt. Ad lævum latus, velut ad Sigma orientalem partem, aliud quoddam triclinium imminet, cognomento Eros; quod illi armorum penus crat. Hinc non aliud quis in eo videat quam clypeos omnisque generis arma in parietibus depicta, inque illis, ut par est, coloribus manuque ac penicillo expressa. Inque eum nodum a Triconcho adl oeciduas usque partes excitatas ibi ædes liceat conspicere: ad orientem autem etiam videas quam voς cant Margaritam. Est autem illa triclinium fuudamentis a Theophilo excitatum, cujus lectum coluinnæ octo Rhodio marmore variæ fulciunt: muri omnis generis pictis animalibus variegati, pavimentum omne Præconnesio stratum lapide et tessellatum. Videre etiam licet orbem 144 cameræ cubiculi quod illic est, auro distinctum et quatuor columnis Bathuinis suffuitum; quatuor itein ThesGalicis sustentatas porticus, tum orientalis lateris tum meridialis. Ejus parietes et pavimentum magnilice strata perinde ac Margarita. Versabatur in eo cubiculo Theophilus ab æquinoctio verno ad æquinoctium autumnale ac deinceps. Jam autem appetente liemali solstitio ad aliud cubiculum in Cariani triclinio commeabat, quod ipse construxerat; in quo ab australium ventorum vehementioribus se prolegeret, Cubiculum hoc nune papiæ domicilium est. Nec minus videbis, quod illic exstat, sic dictum Solare ab eo ad aquilonem fundatum; ex quo conspiciebatur, quod tunc illic erat, vetus Sphariste. rium, ubi et nova exstructa ecclesia; suntque duæ phiala et hortus interior, ab inclyte memorize Ba silio imperatore electa. Εt quidem ad plagam orientalem hæc sunt ejus ædificia: ad austrum vero, productis primum Solaribus, uti superins diximus, hortisque, qui nunc sunt, constitutis, præterea etiam cubicula exstruxit, quod Camilam vocant, alterumque illi vicinow; quodque iterum καθ'] μεθ' Ρ. “ἐνεστηκώς· ὁ 10 καὶ om. Ρ. οι Ισημερίας σε μεσοπωρινής Ρ.

prope illud ordine tertium est: ac modo Auguste & καὶ ἡ Νέα ἔκτισται Εκκλησία καὶ αἱ δύο φιάλαι εἰσὶ vestium penus (boc est vestiarium) est. Cæterum καὶ τὸ μεσοκήπιον ὑπὸ Βασιλείου τοῦ ἀοιδίμου γενόCamilas, sic dictum cubiculum, tectum quidem habet auro distinctum, quod colunina sex Thessalici lapidis (hoc est viridis) sublime 145 fulciunt. Parietum inferiores quidem partes similibus marmoreis crustis constrate sunt; superiores vero exhibent statuas quasdam ex tessellis compositas, qua: poma decerpunt. Praeterea vero etiam pavimentum ex Prœconnesio lapide stratum. Una quoquc exstructum oratorium, duo continens allaria, alterum sanctissimæ Dei Genitricis nomine, alterum Michaelis principis coelestis militiæ, subjectus ei xystus, per clatrum marmoreum in triclinium Au. reum aspectans, bibliothecæ usui addictus a Christi amante Constantino Porphyrogenueto; cujus " rursus ccenaculum parietes quidem ex Bathuino lapide splendidos habet, pavimentum vero omine ex tessellulis marmoreis varil coloris compositum est. Quod Camilam sequitur alterum cubiculum, tectum priori simile habet, Dociminis quatuor columnis subnixum, pavimentum Præconnesio stratum lapide. Parietum aerem (inferiores scilicet partes) quemadmodnm primum cubiculum aureis tessellis ubique exornatum habet: reliquum vero, ubi delciunt tesselinla, arbores quædam versicoloresque Sgure implent ex Prasino marmore. Huic subjectum cubiculum, quod et medius xystus seu ambulacrum dicitur, exsectorum gynæceo præfectorum domicilio addictum est. Tertium denique, una cum cu- Ο biculo, quod nunc Augustæ vestium penus est (id est vestiarium), simile bis tectum habet. Pavimentum candido lapide Prœconnesio stratum; parietes omnes, non tunc quidem 146 sed postea, Hichaele Theophili Glio imperatore, pictis imaginiimus egregie ornati. Ejus quod huic conjunctum cohærensque diversorium est, tectum columnis septem Carianis fulcitur; quinque ex meridiali plaga, duabus ex ea quæ ad orientem spectat, muro duplici munitur, quibus porphyretici Pegaausiique et Cariani, necnon et Prasini, undulati denique Thessalici marmoris crusta ornamentum præbent. Appellatur diversorium istud ac aula Musicus ob marmorum vario colore compositorum insignem elegantiam, unde et pavimenti faciem ex diversis figuris diversisque ac pulcherrimis lapidibus egregie concinnatam habet. Dicas videndo pratum esse diversis floribus scatens. Huic ad occidentale latus aliud cubiculum adhæret, eadem marmorum elegantia instructum. Ad hæc tectum illius columnis quinque Carianis, tribus ad meridiem, duabus ad occasun), sustentatur. Aliud vero est ad ejus pedes, in duas ædes divisum, haud longe ab Augustæ sacro cubiculo; ubi etiam Christi amans Leo imperator Sanctæ Annæ exstruxit oratorium; cujas ipsius tectum columnis quatuor Bathuinis fulcitur, pavimentum ex Proconnesio candido la- "' ὡς τὸ add. Comleâsius. μενα βασιλέως. Καὶ πρὸς μὲν τὸ ἀνατολικὸν μέρος αὗται αὐτοῦ αἱ οἰκοδομαί· πρὸς δὲ τὸν νότον πρῶτον μὲν αὐτὰ τὰ ἡλιακά προτείνας, ὡς ἡμῖν πρότερον εἴρηται, καὶ τοὺς νῦν ὄντας κήπους ποιήσας κου βούκλεια προσεδείματο, τόν τε Καμιλᾶν οὕτω λεγό μενον καὶ τὸ πλησίον ἐκείνον κουβούκλειον δεύτερον καὶ τὸ τούτου πάλιν κατὰ τάξιν πλησίον τρίτον, δ καὶ νῦν τῆς Αὐγούστης ἐστὶ βεστιάριον. Αλλ' ὁ μὲν Κα μιλᾶς ἐξ κίοσιν ἐκ Θετταλικοῦ λίθου, τοῦ καὶ πρασίνου, τὴν χρυσοκατάστικτον όροφήν μετεωριζόμενος, τῶν δὲ τοίχων τὰ κάτω μὲν ἔχων ἐξ ὁμοίων κατ εστρωμένα πλακῶν, τὰ δ᾽ ἄνω ἐκ χρυσοαυγών ψηφί δων ἀγάλματά τινα τρυγῶντα καρπούς, ἔτι δὲ καὶ τούδαφος ἐκ λίθων Προικοννησίων, συνωκοδομημένον ἔχει καὶ εὐκτήριον, δύο περιέχον βήματα, ἓν μὲν εἰς ὄνομα τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης Θεοτόκου, θάτερον δὲ εἰς ὄνομα τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ. Υποβεβη κὸς δὲ τούτου μεσότατόν έστιν, δ τὴν μὲν σκοπιαν διὰ μαρμαρίνου κλουβίου πρὸς τὸν Χρυσοτρίκλινον ἔχον εἰς βιβλιοθήκην ἀφώρισται παρὰ Κωνσταντίνου του φιλοχρίστου Πορφυρογεννήτου βασιλέως· οὗπερ τὸ ἀριστητήριον αὖθίς ἐστιν ἐκ λίθων μὲν Βαθυΐνων τοὺς τοίχους ἔχον λελαμπρυσμένους, ἐκ συγκοπών δὲ καὶ διαφόρων χροιῶν τὸ ἔδαφος πᾶν. [Ρ. 90] Το δὲ μετὰ τὸν Καμιλᾶν κουβούκλετον δεύτερον, τὴν ὀροφὴν ὁμοίαν τῷ προτέρῳ ἔχον καὶ ὑπὸ τεσσάρων κιόνων ἐστηριγμένον δοκιμένων, τὸ ἔδαφος ἐκ Προς - κοννησίου λίθου κατέστρωται, τῶν τοίχων, ὡς τὸ δε πρότερον, τὸν μὲν ἀέρα ἐκ χρυσοειδών ψηφίδων όλως κατηγλαϊσμένον φέρον, δένδρα δέ τινα καὶ ποικίλ ματα ἐκ πρασίνων ἔχοντα τὸ λεἶπον ψηφίδων ἀναπλη ρούμενον. Τὸ τούτῳ δὲ ὑποβεβηκός, δ καὶ Μεσόπατος λέγεται, εἰς οἴχησιν τῶν τὴν γυναικωνίτιν πεπι στευμένων καρτζιμάδων ἐστίν. Τὸ δὲ τρίτον μετὰ τοῦ κουβουκλείου, τὸ καὶ νῦν τῆς Αὐγούστης βεστιά ριον χρηματίζον, ὁμοίαν ἔχει τούτοις τὴν ὀροφὴν καὶ τοῦδαφος ἐκ λευκοῦ λίθου Προικοννησίου κατεστρα μένον, τοὺς τοίχους δὲ ἅπαντας ὑπὸ εἰκόνων ὕστερον ἀλλ' οὐ τότε καταγλαϊσθέντας ὑπὸ τοῦ υἱοῦ Μιχαήλ. Τὸ τούτῳ δὲ ἡνωμένον καὶ συμπεφυκός κατώγιον ἑπτὰ μὲν κίοσι Καριανοῖς τὴν ὀροφὴν στηρίζεται. πέντε μὲν πρὸς μεσημβρίαν δύο δὲ πρὸς ἀνατολὴν, τοίχοις δὲ δύο ὠχύρωται, ἐκ πλακῶν Ρωμαίων καὶ Πηγανουσίων καὶ Καριανῶν, πρὸς δὲ καὶ πρασίνων καλλωπιζομένοις ποταμίων Θετταλικών Μουσικός οὗτος κατονομάζεται διὰ τὴν τῶν μαρμάρων ἀκριβῆ συγκοπήν, ὅθεν καὶ τὴν τοῦ ἐδάφους λείωσιν ἐκ διαφόρων μὲν σχημάτων ἐκ διαφόρων δὲ καὶ ὡραίων λίθων ἐξηρτυμένην ἔχει. Εἶποις ἂν αὐτὸ ἰδὼν λειμῶνα εἶναι διαφόροις ἄνθεσι βρύοντα. Τούτῳ πρὸς μὲν δύσιν κατὰ πλευράν κουβούκλιον ήνεται τὴν τῶν μαρμάρων ὡραιότητα κατὰ πάντα φέρον ἐφόμοιον, ὅτι δὲ καὶ κίοσι πέντε Καριανοίς, τρισὶ μὲν πρὸς μεσημβρίαν δύο δὲ πρὸς δυσμάς, τὴν ὀροφὴν βαστά ζουσιν. Ἕτερον δὲ πρὸς πόδας τούτου ἐστὶν, εἰς δύο

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. μὲν δόμους διῃρημένον, τῷ Αὐγουστιακῷ δὲ πλησιά- pide, ai parietes Balhuini marmoris crustis dfζον κοιτώνι· ἔνθα καὶ Λέων ὁ φιλόχριστος βασιλεύς stinctum. Verum istud Augusta sacro cubiculo εὐκτήριον τῆς ᾿Αγίας Αννης ἐδείματο καὶ αὐτὸ ἐκ vicinum est, uti diximus: quod autem ad Musici τεσσάρων μὲν κιόνων Βαθυΐνων τὴν ὀροφὴν ἀνεγειρό- occiduum latus est, ita conserium est ut ex illo per μενον, τὸ ἔδαφος δὲ ἐκ λίθου λευκοῦ Προικοννησίου scalam in sacrum idem cubiculum descensus alque πρὸς τοὺς τοίχους ἐκ Βαθυΐνων πλακών διαμορφού- aditus pateat. Inducit vero et 147 ad nova faμενον. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν τῷ τῆς Αὐγούστης πλησιάζει bricæ cubiculum tricliniumque, a Basilio inclyta κοιτῶν, ὡς ἔφαμεν· ἐκεῖνο δὲ τὸ πρὸς δύσιν τοῦ memoriæ imperatore conditum: ad porticum item. Μουσικοῦ τὴν μὲν κάθοδον ἐν τῷ προῤῥηθέντι ἔχει quiuti cubiculi, quo loco exstal Sancii Pauli oraκοιτῶνι διὰ κλίμακος, ὁμοίως δὲ καὶ τὴν εἴσοδον· torium, ab inclytæ memoriæ Basilio imperatore ex- [P. 91] εἰσάγει δὲ καὶ πρὸς τὸ καινούργιον 8, κοι - citatum. τῶνα καὶ τρίκλινον ἐν Βασίλειος ὁ ἀοίδιμος ἔκτισε βασιλεὺς, καὶ πρὸς τὸν πέρτικα τοῦ πέμπτου κουβουκλείου, ἐν ᾧ τὸ τοῦ ᾿Αγίου Παύλου εὐκτήριον ὑπὸ Βασιλείου τοῦ ἀοιδίμου ίδρυται βασιλέως. μδ'. Ταῦτα μὲν οὖν ἐν τοῖς ἀνακτόροις κατά τε 44. Hæc in palatio ad aquilonem et austrum a βορρᾶν καὶ νότον ὑπὸ Θεοφίλου μὲν ἀνῳκοδόμηνται, Theophilo constructa ædificia, nobis autem, qui ὑφ᾽ ἡμῶν δὲ ἱστορίᾳ παραδίδονται, ὅτι μή βουλόμεθα p nolumus aliquid eorum quæ gessit, quidquid tanτὰ ἐκείνου ἔργα, ὁποῖα ποτ᾽ ἂν ᾖ, λήθη παραδίδο- dem illud sit, oblivioni tradi, quo nimirum ejus σθαι, εἰς διάγνωσιν τῆς ἐκείνου περὶ τὸν βίον προς animus demerendi cives neminem lateat, litterarum αιρέσεως. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς τρικλίνους, τόν τε οὕτω monumentis tradita. Sed et triclinia, tum cui Lauκαλούμενον Λαυσιακόν, προσέτι δὲ μὴν καὶ τὸν Ἰου- siaci nomen tum quod Justiniani ædificatio est, στινιανοῦ, ἐκεῖνος τοῖς χρυσοειδέσι ψήφοις εκόσμησε auro rutilis tessellulis ornavit; capitula quoque ex καὶ τὴν καλάθωσιν ἐκ τῶν Βασιλίσκου τοῦ τυράννου Basilici tyranni palatio translata Lausiaco adhibuit. παλατίων μεταγαγὼν τῷ Λαυσιακῷ περιέθηκεν. Καὶ Aliud itera triclinium cum quatuor splendidis ornaΈτερον δὲ τρίκλινον μετὰ τεσσάρων κουβουκλείων tisque cubiculis, quorum duo versus mesopatum σεμνῶν τε καὶ λαμπρῶν, ὧν τὰ δύο μὲν πρὸς τὸ μετ xystamque secundi cubiculi, quod est post Camiσόπατον τοῦ δευτέρου κουβουκλείου τοῦ μετὰ τὸν lam, tectum auro rutilum quadruplici apside baΚαμιλᾶν, ὑπὸ τεσσάρων ἁψίδων τὴν χρυσοειδή οροφήν bentia, ad Porphyram dirigunt. Palatii locus est ἔχοντα, πρὸς τὴν Πορφύραν εἰσὶν, ἥτις οὕτω λέγεται ita dictus, quod illic more olim recepto Augusta διὰ τὸν τὴν δέσποιναν ἐκεῖσε ἔκπαλαι διανέμειν τὸ nobiles matronas sub brumalium tempus coccino ὀξὺ ταῖς ἀρχοντίσσαις κατὰ τὸν τῶν βρουμαλίων purpuraque impartial. Duo alia cubicula ad partes καιρόν· ἕτερα δὲ δύο πρὸς τὸ μέρος τοῦ Λαυσιακού, G Lausiaci, ex quibus etiam in ipsum aspectum habet, ἐξ ὧν καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν ἔχει κατασκοπήν, εἰργά- exaedificavit, pavimento strato Proeconnesio lapide σατο μὲν, ἐκ λίθου Προικοννησίου τὰ ἐδάφη κατα- ac parietibus vario colore, quanquam non ex marστρώσας αὐτῶν, καὶ ἐκ χρωμάτων ἀλλ' οὐ μαρμάρων more, ornatis; quæ tametsi talia erant, incendio τοὺς τοίχους ὡραῖσας, ὑπὸ ἐμπρησμοῦ δὲ ὅμως ἀφα- perierunt. Sed et Thiecla ejus filiarum natu maxima νείς παρεδόθησαν. Καὶ Θέκλα δὲ ἡ τούτου πρώτη cubiculum, ubi et 148 Theclæ protomartyris θυγάτηρ τὸ κατὰ τὰς Βλαχέρνας κουβούκλιον, ένθα oratorium est, cum sit pulcherrimum, a fundaκαὶ τὸ τῆς Πρωτομάρτυρος Θέκλης ευκτήριον ίδρυ- mentis excitavit; quo etiam loco in lecto decumbens ται, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἤγαγεν εὐμορφότατον· ἐκεῖσε vivere desiit. δὲ καὶ τὸν βίον οὖσα κλινοπετῆς ἐξέλιπεν. 20 κινούργιον Ρ: cf. p. 204 Β. ΛΟΓΟΣ Δ'· ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΘΕΟΦΙΛΟΥ. LIBER IV. MICHAELIS THEOPHILI FILII IMPERIUM. [Ρ. 98] α'. Τοιούτῳ μὲν τέλει βίου ο Θεόφιλος ἐχρήσατο, τὴν δὲ βασιλείαν Μιχαὴλ ὁ τούτου υἱὸς διεδέξατο, τρίτον ἔτος διανύων ἀφ' οὗ εἰς τὸν βίον προήχθη τῇ μητρὶ αὐτοῦ Θεοδώρᾳ. Τῶν δὲ πραγμά1. Istiusmodi vitæ finem nacto Theophilo Michael ejus filius, illius successor, imperium capessivit, annos tres natus, ex quo eum parens Theodora partu eluderat. Rerum curatores ac procu

ratores fuerunt, quos et pater reliquerat, Theocti. των ὑπῆρχαν φροντισται καὶ ἐπίτροπος ως ὁ Θεό stas eunuchus per id tempus caniclio præfectus ac dromi logotheta, Bardasque patricius ac Augusta frater, nec non Manuel magister ex Armeniis oriundus, qui et Augusta patruus erat. Firmato itaque reipublicae statu, et cum rerum hactenus recta Bubernatio foret, futurum erat ut et imaginum cultus instauraretur pristinumque honorem illæ rursus reciperent. Ad Manuelem Itaque diro morbo gravique conflictatum ingressi Studiani monachi, quippe quibus ille Gdei 149 plurimum habebat, facili negotio citoque recuperandam sanitatem pollicentur, si modo tum ipse sanctarum imaginum cultum approbet, tum illius quovis loco sanciendi imperatoribus auctor exsistat. Multi præterea ex aliis montibus divinorum patrum Manueli amicitia juncti ex. eo tempore quo is Armeniacorum dus orat, ad eum venientes eademque rogantes ad rectum tandem eum sensum trahunt, et ut quod ipsis in votis erat polliceatur, si solum morbo levaretur; quod et illorum ad Deum precum instantia consecutus est. φιλος κατέλιπεν, ὅ τε Θεόκτιστος ὁ εὐνοῦχος, την καῦτα κανίκλειος καὶ λογοθέτης του δρόμου τυγχάνων, καὶ ὁ πατρίκιος Βάρδας ὁ τῆς Αὐγούστης ἀδελφός, καὶ Μανουὴλ ὁ μάγιστρος ἐκ τῶν ᾿Αρμενίων κατα αγόμενος, 8; καὶ θεῖος ἀπὸ πατρὸς τῆς Δεσποίνης ὑπῆρχεν. Επεπήγει μὲν οὖν τὰ πολιτικά, καὶ καλῶς τέως τὰ πράγματα διηυθύνετο, έμελλε δὲ καὶ ἡ τῶν θείων εἰκόνων προσκύνησις ἀνακαινίζεσθαί τε καὶ πρὸς τὴν ἀρχαίαν παλινδρομείν αὖθις τιμήν. Καὶ δὴ Μανουήλ νόσῳ πιέζεται δεινῇ καὶ χαλεπῇ· πρὸς δι εἰσρέοντες μοναχοὶ τοῦ Στουδίου (καὶ γὰρ ἦν αὐτῷ [P. 93] πίστις οὐκ ἀγεννῆς πρὸς αὐτοὺς) ἀνάκλησιν τῆς ὑγιείας ὑπισχνοῦντο ῥᾳδίαν τε καὶ ταχείαν γενέσθαι, ἢν μόνον τὴν τῶν ἁγίων προσκύνησιν εἰκόνων αὐτός τε θελήσῃ καὶ τοὺς κρατοῦντας πείσοι θεσπί σαι ἁπανταχοῦ. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ὁρῶν πολλοὶ τῶν θεοφόρων Πατέρων προσφιλείς τούτῳ τυγχάνοντες, ἐκεῖθεν τὰς ἀρχὰς πρὸς αὐτὸν λαβόντες ὅτε τῶν ᾿Αρμενιακών εστρατήγει, προσφοιτώντε; καὶ ἐπὶ τοῖς ὁμοίοις παρακαλοῦντες ἔπεισαν ὀρθὰ φρονῆσαί ποτε καὶ τὸ ποθούμενον ὑποσχέσθαι αὐτοῖς, εἰ μόνον βάων γένοιτο· 8 καὶ γέγονε τῇ αὐτῶν πρὸς τὸν Θεὸν εὐχῇ καὶ σπουδῇ. 2. Postquam itaque ille morbo liberatus est, nihil rem monachi negligendam ducunt, sed obsecrando eorum quæ sancte Deo pollicitus esset meminisse rogabant; qua admonitione divina æmulatione ejus prorsus animum incenderunt. Communicato itaque cum sociis procuratoribus consilio, cum illis persuasisset operæ pretium esse bono res statu ab exordio ipso componere, illisque in suam traductis sententiam, ad Theodoram ingreditur ea de re commune consilium habiturus. At illa, quippe religiosa matrona vereque regina atque Augusta, ubi de recta fide audivít, Hoc, inquit, semper et desideraveram, nec versare animo unquam cessabam, etsi hactenus plurium senatorum procerumque, qui illi studeant hæresi, ingens deterruit numerus, ne quid hactenus ejus rei molirer. Nec minus qui tuendæ ecclesia sibi partes vindicant, metropolita omniumque maxime patriarcha. Is namque, 150 cum maritus exiguam quamdam hujus hæresis radicem a majoribus traxisse:, cam longe auxil doctrinisque suis ac crebris hortamentis robustiorem fecit, auctor nimirum illi efectus, ut ad verbera tormentaque adjiceret animum, quorum quotidie adversus sancios novus artifex erat, taliumque ei malorum miser incensor ac dortor fuit. Tum illi: Ecquid vero causæ est, Augusta, cum sic sentias ac optime consulas, quidve impedit, ne huc opere impleas hancque communem totius plebis latitiam festamque lucem peragi jadeas? Statim ergo accersito liglæ drungario (erat hic Constantinus Thomæ patricii postmo dumque dromi logothetæ pater) patriarchæ denuntiat plures undique viros pietate spectabiles, monachos item convenientes supplicationem Augustis ως ὑποθεῖναι? el. 1 19. Ἐπεὶ γοῦν οὗτος τῆς νόσου ἀπήλλακτο καὶ οἱ μον ναχοὶ τῆς πρὸς τὸ πρᾶγμα σπουδῆς οὐκ ἡμέλουν, ἀλλὰ παρακλήσεσι χρώμενοι τῶν πρὸς Θεὸν ὑπο σχέσεων ἠξίουν μεμνῆσθαι, πλήρη τοῦτον τοῦ θείου ζήλου εἰργάσαντο· καὶ δὴ τοῖς συνεπιτρόποις ἀνακοινώσας τὰ τῆς βουλῆς, καὶ πείσας ὡς ἔστι καλὸν ἀρχὴν δεξιὰν τοῖς πράγμασιν ἐπιθείναι ", καὶ μετ ταῤῥυθμίσας αὐτοὺς καὶ πρὸς τὸ ἑαυτοῦ βούλημα ἀγα γών, πρὸς τὴν Θεοδώραν εἰσῄει τὰ περὶ τῆς ὑποθέσ σεως κοινολογησόμενος. Καὶ ἐκείνη μὲν θεοφιλής και ὄντως βασίλεια, ἐπεὶ περὶ τῆς ὀρθοδοξίας ήκουσε, Τοῦτο, ἔφη, καὶ δι' ἐπιθυμίας ἦταν ἀεὶ καὶ μελετ τῶσα διέλειπον οὐδαμῶς· ἀλλ' ἡ τῶν πολλῶν συγκλητικών καὶ τῶν ἐν τέλει τῇ τοιαύτῃ προσο ανακειμένων αἱρέσει πληθὺς ἐκώλυεν ἄχρι τῆς σήμερον, οὐχ ἧττον δὲ καὶ οἱ τῆς Ἐκκλησίας υπερμαχοῦντες μητροπολῖται, καὶ μάλιστα όπατριάρχης, ὃς μικρὰν ἔχοντα τῆς τοιαύτης αιρέ σεως τὸν ἐμὸν ἄνδρα τὴν ρίζαν ἐκ τῶν γονέων ἐπὶ πλεῖον ηύξησέ τε καὶ στερεωτέραν ειργάσατο ταῖς αὐτοῦ εἰσηγήσεσί τε καὶ πυκναῖς παραι νέσεσιν, εἰς χαλεπὰς αἰκίας καὶ βασάνους ἐκτραπῆναι τοῦτον ποιήσεις, ἂς ἐκεῖνος ὁσημέραι κατὰ τῶν ἁγίων εὕρηκεν, ἀλείπτης τε καὶ δι δάσκαλος τῶν τοιούτων κακῶν ὁ ἄθλιος γερος νώς. - Καὶ τί γοῦν οὕτω, Δέσποινα, φρονοῦσαν σε καὶ βουλευομένην τά κάλλιστα τὸ κωλυόν ἐστιν, ἀντέφησαν, μὴ καὶ εἰς ἔργον ταῦτα ἀχθῆναι καὶ τὴν πάνδημον ταύτην κελεῦσαι εἰς πέρας ἐλθεῖν ἑορτήν; Εὐθὺς γοῦν μετακαλεσαμένη τὸν τῆς βίγλης δρουγγάριον (Κωνσταντίνος δὲ οὗτος ἦν, ὁ τοῦ πατρικίου Θωμᾶ καὶ μετὰ ταῦτα γεγονότος λου γαθέτου τοῦ δρόμου πατὴρ) δηλοῖ τῷ πατριάρχῃ ὡ;

LIB. 17. -- MICHAEL THEOPHILI PILIUS. πολλοὶ πολλαχόθεν συνεληλυθότες εὐλαβεῖς τε καὶ μοναχοὶ δέησιν ἐποιήσαντο πρὸς τὴν βασιλείαν ἡμῶν τοῦ τὰς πανσέπτους κελεῦσαι ἀναστηλωθῆναι εἰκόνας. Εἰ μὲν οὖν ὁμόλογος εν τούτοις καὶ σύμφωνος, καὶ δὴ τὸν παλαιὸν κόσμον ἡ τοῦ Θεοῦ [P. 94] Εκκλησία ἀπολαμβανέτω· εἰ δ᾽ ἀμφίβολος καὶ τὴν γνώμην οὐκ ἔχων εὐθῆ, τοῦ μὲν θρόνου έξω γενοῦ καὶ τῆς πόλεως, κατὰ δὲ τὸ προάστειον σου μικρὸν διάβηθι, μέχρις ἂν σύλλογος τῶν ἁγίων Πατέρων γένηται μετὰ σοῦ· οὔτε γὰρ ἕτοιμοι διαδικάζεσθαι τε καὶ διαλέγεσθαι καὶ πείθειν σε περὶ τούτων κακῶς λέγοντα. ε φptulisse, ut omni colendas veneratione imagines restitui jubeat. Si igitur ita confitearis hisque con sentias, Dei ecclesia vetus ornamentum recipiat; sin autem hæsitas nec recte sentis, relicta sede an urbe in suburbanum tuum tantisper recede, duni – γ. Κατὰ τὸν ἐν τῷ πατριαρχείῳ Θετταλόν (τρίκλι νος δὲ οὕτω κατονομαζόμενος) τηνικαῦτα ἀνέκειτο ἐπὶ σκέμποδος, τὰς βασιλικὰς ἀγγελίας δεχόμενος ὃς ἅμα τῇ ἀκοῇ τῶν λόγων βληθεὶς τὴν ψυχὴν τὸν μὲν ἀποκομιστὴν τούτων οὐδὲν ἕτερον φήσας ἢ βου λεύεσθαι περὶ τούτων καλῶς, ἅμα τῷ λόγῳ ἀπέσταλ κεν, καὶ θάττον ἢ λόγος ἐγχειρίδιόν τι λαβὼν τὰς κατὰ γαστέρα φλέβας απέτεμεν, ἂς ᾔδει δειλίαν μὲν καὶ οἶκτον ἐκ τῆς τοῦ αἵματος δαψιλοῦς ἐκχύσεως ἀποτελεῖν τοῖς πολλοῖς, θάνατον δὲ ή τινα κίνδυνον οὐδαμῶς. Θροὺς οὖν καὶ βοὴ εὐθὺς τις περιήχει την ἐκκλησίαν, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς, προφθάνουσα τὸν δρουγγάριον, ὡς ἡ δέσποινα ἐκ κελεύσεως τὸν πατριάρχην κατέσφαξεν. Τῶν γοῦν λεγομένων ἑταστὴς ἀκριβῆς ὁ πατρίκιος Βάρδας ἀποσταλεὶς αὐτάς τε τὰς πληγὰς ἐκ προνοίας γενομένας ἠρέμα πως κατεφώρασεν, καὶ τὸ δράμα τὸν ἔλεγχον οὐ διέφυγεν, αὐτῶν τῶν θεραπόντων κατειπόντων αὐτοῦ, καὶ τὰ τῆς τομής όργανα (φλεβοτόμα δὲ ἦν) εἰς μέσον καθυποβαλλόμενα. Εκτοτε οὖν οὐδενὸς... ὡς ἐπὶ τοιαύτῃ αἰτίᾳ καὶ γνώμῃ αὐτοφόνῳ ἐπειλημμένος, ἀπηλαύνετο μὲν καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἐξωθεῖτο ὁ ἀλιτήριος, κατὰ τὸ προάστειον αὐτοῦ τὸ οὕτω λεγόμενον περιορισθεὶς τὰ Ψιχὰ, εἰσήγετο δὲ ὁ πολλοίς πόνοις καὶ κόποις τὰ τῆς ἀρετῆς σώσας ἀδιαλώβητα, καὶ τῆς ἐγχρονίου μὲν καθείρξεως, καὶ ταύτης σαν πρώτης, ὡς ἔοικεν, τὴν τῶν τριχῶν ἀποῤῥοιαν κλησ ρωσάμενος, παρὰ Θεοῦ δὲ καὶ τῆς βασιλίδος Θεοδώ ρας τὴν τῆς Ἐκκλησίας κυβέρνησίν τε καὶ πηδαλιού χησιν· Μεθόδιος οὗτος ἦν ὁ μέγας καὶ τῆς Ἐκκλησίας αήττητος πρόμαχος. δ. Σκόπει δὲ καὶ ὅπως ἐν ταυτῷ συναγαγούσης τῆς γενναίας καὶ τῷ ὄντι βοηθοῦ γεγονυίας τῷ ἀν sancti Patres una tecum conveniant. His enim in promptu est ut judicio tecum contendant ac disputent, maleque de imaginibus loquenti ac sentienti, quod sanioris mentis sit, suadeant. 3. Erat Jannes iu patriarcbalium ædium triclinio, quod Thessaluni vocant, in lectulo jacens, cum ad eum regia mandata perlata sunt; moxque auditis 151 animo perculsus unum hoc respondit, se de his probe deliberaturum; idque locutus mandatorum latorem dimisit. Ac dicto citius arrepto in manus cultello seu lanceola ventriculi venas secal, ex quibus effluente sanguinis copia exterrendum vulgus ac miseratione taugendum sciebat, mortem vero aut periculum aliud nullum sibi creandum timebat. Confestim ergo tumultuantium clamor ac vociferatio ecclesiam circumstrepere; quin et ipsas regías aures ante reditum ipsius drungarii occupare, patriarcham imperatrice auctore interfectura esse. Missus itaque Bardas patricius, qui rumores istos diligenter exquireret, vuluera de industria inDicta sensim deprehendit; nec fabula coargutionis lucem effugit, cum ipsi famuli delatores essent e: incisoria venarum instrumenta seu scalpella in medium proferrent. Exinde igitur nulla cujusquam miseratione, ut qui talis reus criminis suæque ipsius auimæ insidiator deprehensus esset, expellitur, ejectusque maiser ecclesia in suburbanum suum ita dictum Psichæ (ac și Micas) relegatur; inducitur vero is qui multis laboribus atque ærumniş integram ac illibatam virtutem conservaverat, ae cui ex diuturno, ut par est, carceris padore alque fœstore pili defluxerant, quanquam ei Dei nutn ae Theodorw Augustæ assensu ecclesiæ gubernatio clavusque debebatur, magnus scilicet invictusque ecclesia defensor Methodius. 4. 152 Seul et Theodora animum considers, quomodo scilicet generosi peetoris matrona, et quæ δρὶ, ἀλλ' οὐκ ἐναντίας, τοὺς ὅποι ποτὲ γῆς ὄντας όρ. vero marito adjutor exstiterit, non illi adversala θοδόξους, καὶ τὴν παρρησίαν ἀναλαβέσθαι θεσπίσασα. *Αγις δή, ἔφησεν, ὦ κλῆρος Θεοῦ καὶ Πατέρες, ἐμοῦ τὴν τῶν ἱερῶν καὶ πανσέπτων [P. 95] ἀνα στήλωσιν εἰκόνων ὑμῖν χορηγούσης και διδού σης ότι μάλιστα μου μετ' ευμενείας, ἀντεπιθεῖ και μοι δικαίαν χάριν καὶ αὐτῇ δεσποίνῃ ούση βουλήθητε, οὐ ταπεινήν τινα καὶ μικρὰν, ἵνα μην δὲ χάρις νομίζοιτο, οὐδὲ τοῖς διδοῦσιν ὑμῖν ἢ ἐμοὶ αἰτουμένῃ ἀνάρμοστόν τε καὶ ἀσύμφορον, ἐπιτηδείου δὲ καὶ μονίμου καὶ παρὰ Θεῷ εὐαπο· δέκτου καθεστώσης και νομιζομένης. Η δέ ἐστιν ἡ εἰς τὸν ἐμὸν ἄνδρα τε καὶ βασιλέα περὶ τού των διαβαίνουσα συγγνώμη τε καὶ συγχώρησις καὶ ἀμνηστία παρὰ Θεοῦ τῆς τοιαύτης διαμαρsit, in unum congregatis quotquot usquam erant orthodoxis, factaque regio diplomate libera dicendi sentiendique licentia, sic ees allocuta sit. Eia, inquit, Dei hæreditas ac patres mei. Cum humanissime sacrarum venerabiliumque imaginum reslilutionem vobis indulgeam atque præbeam, rogo ut mihi, quæ præsertim domina sim ac Augusta, juo stam gratiam munusque repowatis, non il vile and exiguum, ut nec muneris atque gratia nomen meratur, ac tum vabis, qui daturi estis, tum miki flagitanti haud satis congruum aut utile videatur, sed ecmveniens illud ac perenne, quodque Deo acceplum. merito exsistat ac habeatur, nempe ut viro meo ac imperatori corum quæ in causa imaginum deliquit

ἐπακολουθοῦσαν ὑμῖν οὔτε τὴν τῶν σεπτῶν εἰ· κόνων προσκύνησιν καὶ ἀνάρρησιν, ἀλλ' οὐδὲ τὴν τῆς ἐκκλησίας ανάληψιν. indulgentia veniaque presletur, tantumque scelus τίας· ὡς εἰ μὴ τοῦτο γένηται, οὔτ' ἐμὲ σχοίητα oblivione a Deo deleatur. Sin autem minime feceritis, neque me vestra sequentem decreta habebitis, neque venerabilium imaginum adorationem praconiuαι· que a me impetrabilis, nec vero ecclesiam recipietis. ε'. Καὶ ἅμα τὸν λόγον κατέπαυσεν. "Οτι μὲν οὖν δίκαια, ἡ ὀρθόδοξος Εκκλησία καὶ ὁ ταύτη, ἐξάρχων Μεθόδιος ἔφασαν, δέσποινα, εξαιτῇ, οὐδ᾽ ἡμεῖς Εχομεν απαναίνεσθαι· δίκαιον γὰρ τοῖς εὐεργε ταις καὶ ἄρχουσι τὰς προσηκούσας χάριτας ἀντ επιτίθεσθαι δαψιλώς, όταν μή τυραννίς άρχη χεὶρ, ἀλλ' ἔστι γνώμη θεοφιλής. 'Αλλ' ούπω θεοῦ δίκην και ἡμεῖς τὸν πρὸς ἄλλον βίον διαβεβηκότα 5. Expleto mox sermone, orthodoxa ecclesia, ac qui ejus prases erat Methodius, Junca, inquiunt, est, Augusta, petitio tua; neque nos possumus ire infiniias. Aqui enim ac incli ratio postulat ut a quibus beneficia consecuti sumus, presertim principibus, convenientes gratias largiter rependamus, tum præsertim, cum non lyrannica manus imperat, sed mens pia est et religiosa Eum tamen qui in aliam vitam comigravit, a penis illi a Deo 153 constitutis, δυνατοὶ ἐξαιρεῖσθαι, τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς φανταζόμε majora nobis quam pro nostra facultate arrogantes, haudquaquam liberare possumus. Licet quidem nobis (inque eam rem claves cœlorum concreditas a Deo accepimus) omnibus qui velint aperire, sed his duntaxat qui in hac vita adhuc disponuntur, priusquam in alteram commigraverint. Quin etiam quandoque his ipsis qui e vita emigraverint, cum levia sunt delicta, quibus nec desil pœnitentia. His autem qui spe non bona vivis excesserint feruntque palam suæ damnationis sententiam, pœnas diluere minime possumus. νοι. Δυνατοὶ μὲν ἡμεῖς, καὶ κλεῖς οὐρανῶν πιο στευθέντες παρὰ Θεοῦ, τοῖς βουλομένοις πᾶσιν ἀνοιγνύναι αὐτάς δ'· ἀλλὰ τοῖς κατὰ βίον τοῦτον ἔτι οικονομουμένοις, πρὶν ἀλλαχοῦ μεταστῶσιν ἔστιν δ' ὅτε καὶ τοῖς μεθισταμένοις, όταν το μια κρὰ τὰ σφάλματα ᾖ καὶ μετάνοια τούτοις προσήν. Τοῖς δ' ἤδη μετὰ πονηρῶν ἐλπίδων ἀπαρασι καὶ πρόδηλον φέρουσι τὴν κατάγνωσιν οὐχ οἷοί το τὰς εὐθύνας διαλύειν τούτοις ἡμεῖς. ς'. Καὶ ἡ Δέσποινα, είτ' ἀληθῶς εἴτε καὶ ἄλλως τῷ τοῦ ἀνδρὸς ἀναθερμανθείσα φίλτρῳ (ὅπερ ἐστι, καὶ 6. Tum Augusta, sive id vere sive alioqui nimia in maritum succensa amoris vi (quod plane ita est, mosque asseutimur) jurejurando tamen sacro illi c ἡμεῖς συγκατιθέμεθα), ἡ μὴν ἑνωμότως τὸν ἱερὸν choro affirmabat, cum sub ejus exitus horam ingentem luctum ederet, direque lamentaretur et deploraret, ac coram exponeret quanta eum suosque istiusmodi baresis invidia in tanta civitate consecutura essent, nempe a precibus abdicatio, dirarum prolixa vis, populi defectio, subiisse illi rei pœnitudinem, simulque imagines petiisse, ac ſerventi animo, cadem ipsa Augusta in manus porrigente, exosculatum esse, abducentibusque angelis spiritum tradidisse. Hae illi voce audita, Augusts que mores indolemque reveriti, quippe cum femina omnium religiosissima Christique amans esset, ac· cum alioqui sanctarum imaginum cultum instaurari exquirerent, communi sententia ac suffragio, dum- η modo se res Theophili ita haberent, ejus veniam delicti se a Deo exoraturos dixere, simulque rei scriptam 154 cautionem Augustæ tradidere. Interea recepta ecclesia, sanctissimoque Methodio pontifcali honore sublimato, sanctorum jejuniorum prima dominica, una cum Augusta, peractis in sacra sanctissimæ Dominæ nostræ Deique Genitricis Blachernensi æde in Dei laudibus et canticis noturmis vigiliis, mane solenni supplicatione ac pompa ad magnum Dei Verbi tethplum veniunt, siteque peracta re sacra suum rursus ecclesia ornatum recipit. Inque eum modum proficiebat orthodora Ecclesia, et ut verbis Scripturæ ular, Renoκ οὐ τῆς Θεοῦ δίκης margo Combef. ἐκεῖνον θίασον ἐβεβαίου ὡς μεγάλα τραγωδούσης καὶ κατολοφυρομένης καὶ πάντα ἐκτραγωδούσης κατὰ τὸν τῆς ἐξόδου τούτου καιρὸν, καὶ διαγραφούσης, ως στα ἐπακολουθήσει ἡμῖν μεμισημένοις ἐν τηλικαύτῃ τόν λει περὶ τῆς τοιαύτης αἱρέσεως, εὐχῶν στέρησις, ἀρῶν ἐπέκτασις, λαοῦ ἐπανάστασις, εἰσῄει τούτῳ μετάμελος τῆς αἱρέσεως. Καὶ ταύτας ἅμα αίτησά μενός τε καὶ κατασπασάμενος ζεούσῃ ψυχῇ, ἐμοῦ ἐν χερσὶ καθυποβαλούσης, τοῖς ἀπάγουσιν ἀγγέλοις τὸ πνεῦμα παρέδωκεν. Ταύτης ἐκεῖνοι ἀκηκοότες δὴ τῆς φωνῆς, καὶ τὸν τρόπον τῆς [Ρ. 96] Αὐγούστης εὐ λαβηθέντες (ἦν γὰρ, εἰ καί τις, φιλόχριστος), καὶ &μα τὴν τῶν ἁγίων εἰκόνων ζητοῦντες τιμήν, κοινῇ ψήφῳ καὶ γνώμῃ τῆς μὲν ἁμαρτίας ταύτης, εἰ οὔ ἕως τοῦτ' ἔστιν, συγγνώμην ἔφασαν εὑρήσειν παρέ Θεῷ, καὶ ἅμα δι' ἐγγράφου ἀσφαλείας τὴν πίστιν τούτου τῇ δεσποίνῃ ἐδίδοσαν. Εφ᾽ οἷς τὴν ἐκκλησίαν ἀπολαβόντες, καὶ τῷ Μεθοδίῳ ἁγιωτάτῳ τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης ἀποδεδωκότες τιμήν, τῇ πρώτῃ τῶν Αγίων Νηστειῶν Κυριακῇ συναὐτῇ τῇ Δεσποίνῃ πάν νυχον ὑμνῳδίαν ἐν τῷ κατὰ τὰς Βλαχέρνας ἱερῷ τεμένει τῆς ὑπεραγίας ἡμῶν Δεσποίνης καὶ Θεοτόκου τετελευίτες, τῇ ἔωθεν μετὰ λιτῆς τῷ μεγάλῳ τοῦ Θεοῦ Λόγου τεμένει καταλαμβάνουσι· καὶ τὸν κόσμον αὐτῆς αὖθις ἀναλαμβάνει ἡ ἐκκλησία, τῆς ἁγίας μυσταγωγίας τελειωθείσης ἁγνῶς. Καὶ ἡ μὲν ὀρθό δοξος ούτω προέκοπτεν Εκκλησία, ἀνακαινιζομένη σ' αὐτούς? οὐ ἐν τῷν

LIB. IV. - MICHAEL THEOPHILI FILIUS. ὡς ἀστός, τὸ τῆς Γραφῆς, πάντων τῶν αἱρεσιωτών & vabatur ut aquila k, proscriptis toto terrarum orbe ἐν πάσῃ τῇ ὑφ᾽ ἡλίῳ καθαιρέσει ὑποβληθέντων καὶ το τοῦ ἀρχιερέως αὐτῶν· Ἰωάννης οὗτος ἦν, ὁ διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέβειαν Ἰαννῆς παρὰ τῶν εὐσεβῶν ὀνομα σθεὶς οὐκ ἐπηλύτης καὶ ξένος, αὐτόχθων δὲ καὶ τῆς βασιλίδος ταύτης τῶν πόλεων βλάστημα (φύεσθαι δὲ καὶ ἐν ἀμπέλῳ βάτον ἠκούσαμεν), οὐδ᾽ ἐξ ἀσήμου τινὸς, ἀλλὰ καὶ λίαν εὐγενοῦς καταγόμενος σειράς, τῆς οὕτω τῶν Μοριχαρζαμίων λεγομένης. ζ'. Οὗτος οὖν, ἵνα καὶ τὰ κατ' αὐτὸν ἡ ἱστορία δη λώσῃ, τῆς μονῆς τῶν μαρτύρων Σεργίου καὶ Βάκχου τῆς ἐν τοῖς Ορμίσδου διακειμένης ἡγούμενος ἄνωθεν καὶ τῷ βασιλικῷ κλήρῳ καταριθμούμενος, διαφε ρόντως παρὰ Μιχαήλ Αγάπητο τοῦ Τραυλού, είτε μόνῳ τούτῳ τῷ κοινωνὸς εἶναι τῆς τούτου αἱρέσεως, εἴτε καὶ τῷ διαφέρειν ἐπὶ λογιότητι δόξαν τινὰ ἐσχηκώς. Πλὴν ἠγάπητο καὶ τοῦ Θεοφίλου διδάσκαλος ἐγκαθίστατο. Καὶ οὗτος ἐπεὶ τὰς τῆς βασιλείας ἔσχεν ἡνίας, σύγκελλον μὲν πρότερον τοῦτον τιμᾷ, εἴθ' ὕστερον καὶ πατριάρχην καθίστησι Κωνσταντινουπό λεως, προγνώσεις τινὰς διὰ λεκανομαντείας καὶ γοητείας αὐτῷ ἀπαγγέλλοντα. Καὶ ἡ γοητεία τοιαύτην Εθνους ποτὲ τρισὶν ὑφ᾽ ἡγεμόσι στρατηγουμένου ἀπίστου τε καὶ σκληροῦ τὴν τῶν Ῥωμαίων χώραν κατατρέχοντός τε καὶ καταληϊζομένου, καὶ, ὡς εἰκὸς, ἀθυμοῦντος ἐπὶ τούτῳ τοῦ Θεοφίλου καὶ τοῦ ὑπηκόου παντὸς, ἀποσκευάζεσθαί που τὴν ἀθυμίαν οὗτος συμβουλεύει καὶ θάρρους πληρωθῆναι τε καὶ χαρᾶς, είγε μόνον τῇ τούτου επακολουθοίη [Ρ. 97] βουλῇ. 'Η δὲ ἦν τοιαύτη· Ἐν τοῖς εἰς τὸν εὔριπον τοῦ ἱπποδρομίου ίδρυμένοις χαλκοῖς ἀνδριᾶσιν ἐλέγετό τις εἶναι ἀνδριὰς τρισὶ διαμορφούμενος κεφαλαῖς, ἃς κατά τινα στοιχείωσιν πρὸς τοὺς τοῦ ἔθνους ἀρχηγούς ἀνῆγεν. Σφύρας οὖν μεγίστας σιδηρᾶς ισαρίθμους ταῖς κεφαλαῖς προσέταττε γενέσθαι, καὶ ἀνδράσιν ἐγχειρισθῆναι αὐτὰς τρισὶν, ἐπὶ χειρῶν γενναιότητι διαφέροντας· κατὰ δέ τινα ὥραν νυκτερινὴν πρὸς τὸν εἰρημένον ἀνδριάντα πλησίον στάντας αὐτοῦ, καὶ τὰς σφύρας ἐπὶ χεῖρας ἐν μετεώρῳ ἔχοντας, ἡνίκα τούτοις κελεύσειεν 4, μεθ' υπερβαλλούσης δυνάμεως ὁμοῦ ταύτας κατενεγκεῖν, ὡς ἐξ ἑνὸς κρούσματός τε καὶ πλήξεως τὰς τοιαύτας ἀποτεμεῖν κεφαλάς. Τούτοῖς τοῖς λόγοις εὐφρανθείς τε ἅμα καὶ ἐκπλαγεὶς ὁ Θεόφιλος εκέλευσε τὸ ἔργον ἐπαγαγεῖν. Ὡς οὖν παρήσαν πόρρω δὴ τῶν νυκτῶν οἱ μὲν ἄνδρες τὰς σφύρας κατέχοντες, ὁ δὲ Ἰωάννης διὰ λαϊκοῦ ἐνδύμα τος ἑαυτὸν περικρύπτων, ὡς ἂν μὴ κατάδηλος για γηται, καθ' ἑαυτὸν ὁ Ἰωάννης τους στοιχειωτικούς Υγους ὑπειπὼν καὶ τὴν ἐνοῦσαν τοῖς ἄρχουσι δύνα μεν εἰς τὸν ἀνδριάντα μεταγαγών, ἢ μᾶλλον τὴν οὔ σαν πρότερον ἐν τῷ ἀνδριάντι καταβαλὼν ἐκ τῆς τῶν στοιχειωσάντων δυνάμεως, παίειν ἕκαστον προστάτο τει νεανικώς τε καὶ ἰσχυρῶς. Καὶ οἱ μὲν δύο ισχυ ροτάταις χρησάμενοι καταφοραῖς τὰς δύο τοῦ ἀν δριάντος κεφαλὰς ἀπέκοψαν· ὁ δ᾽ ἕτερος μαλακώτε • Psal. ci, 5. 10 καὶ] μετὰ? το κελεύσαιεν Ρ. PATROL. GR. CIX. cunctis hæreticis, eorumque antistite, Joanne scilicet, cui a fidelibus ob suam impietatem Jannis nomen inditum est. Fuit vero ille non advena aut barbarus, sed indigena ipsaque ortus urbe regia. Nam et ex vite rubum enasci auditum est. At neque obscura satus prosapia, sed valde nobili, stirpe scilicet quam Morocharzamiorum vocant. 7. Hic ergo, ut ejus res scripto consignemus, monasterii sanctorum martyrum Sergii et Bacchi, quod ad Hormisdæ ædes situm est, olim præpositus ac palɔtino ascriptus clero, Michaeli Balbo imperatori charissimus fuit, sive co solum nomine, quod baresis illi socius erat, sive quod excellentis eruditionis sibi nomen quæsierat illaque ejus fama percrebuerat. 155 Ctut sit, illi charissimus fuit, ac Theophili præceptor constituitur. Theophilus vero suscepto imperio primum eum syncelli dignitate ornat; tum deinde patriarcham Cpolitanum præficit, cum is illi divinatione ex pelvi vates ac præstigiis quædam auguratus esset. Fuit autem divinatio ejusmodi: Gens quædam infidelis sævaque tribus ductoribus Romanæ ditionis terras locaque incursabat, exque ea prædas agebat; quæ res, ut par est, Theophili animum omniumque subditorum n¡œstos anxiosque babebat. Jannes dimissa illa animi ægritudine optime de rebus sperare ac gaudere jubet, si modo illius consiliis parere in animum induxerint. Consilium tale erat: Inter arcas statuas in circi Euripo erectas statua quædam tri-. ceps exstare ferebatur. Hæc ille capita sua quadam devotione et consecratione in gentis illius duces refert. Tres ergo ingentis molis fabricari malleos jubet, totidemque robustissimis viris tradi. Quadam vero noctis hora viros illos ad eam statuam prope se stantes malleosque ad ictum sublimes tenentes, cum ipse mandaverit, summa vi capita ferire præcipit, unoque velut ictu ac conatu ea exscindere. Recreatus verbis Theophilus, simulque stupore affectus, rem exsequi jubet. Veniunt itaque intempesta jam nocte viri quidam 156 malleos feren - tes: Joannes vero laici habitu sese occultabat, ne cognosceretur. Tum ille magico carmine recitato, eaque fortitudine quæ in ducibus erat in statuam translata, seu potius, quæ in statua ex superioribus dæmonum invocationibus hærebat, dejerta destructaque, viros omni conatu statuæ capita ferire imperat. Horum bini validissimis ictibus dao statuæ capita decusserunt: tertius aliquanto remis - sius feriens nonnihil ille quidem depressit, non lamen etiam totum a corpore caput abscidit. Hand fere aliter cum gentis ducibus actum est. Orta enim inter eos gravi concertatione, cum illa in bellum civile evasisset, ducum unus et alter sub tertio caVARIE LECTIONES.

pitis abscisione cadunt, uno duntaxat superatite, ρον ποιήσας τὴν πληγὴν μικρόν μὲν κατέκλινεν, οὐ sed non plene sano. Sic gentis rebus in nihilum μὴν καὶ ὅλην του σώματος ἀπέτεμεν τὴν κεφαλήν. redactis, ad suas rursus sedes turpi ſuga ac clade Τούτοις οὖν καὶ τὰ κατὰ τοὺς οι ἡγεμόνας έπηκ redit. Ac quidem ejusmodi Jannis præstigiæ. λούθει. Εριδος γάρ τινος κραταιᾶς ἐπεισπεσούσης αὐτοῖς καὶ ἐμφυλίου μάχης, ὑπὸ τοῦ ἑνὸς οἱ δύο τῶν ἡγεμόνων πίπτουσι κατὰ τὴν κεφαλών ἐκτομήν, του τρίτου μόνου διασωθέντος μὲν, οὐχ ὑγιῶς δέ. Οὕτως εἰς τὸ μηδὲν εἶναι τὸ ἔθνος χωρῆσαν πρὸς τὰ οἰκεῖα αὖθις μετὰ φυγῆς ἀφώρμα καὶ συμφορᾶς. Ἀλλὰ τὰ μὲν τῆς γοητείας οὕτως. 2. Huic porro præstigiatori frater carnalis erat, Arsaberus nomine, patricii honorem a Theophilo consecutus. Huic suburbanum ad Euxini sinistraça enavigati partem, ad sancti Phocæ monasterium, ædificiis maximis ac splendidis, porticibus, balneis ac præterea cisternis instructum fuit. Illic crebro solitum diversari patriarcham subterraneum quod dam domicilium, Trophoniano haud absimile, construxisse ferunt. 157 in ejus postico in promptu fores erant, multis inde gradibus intromittentes cos qui intus penetrare vellent. llæc itaque illius nefanda officina. Illic modo ad cubiculi thalamique delicias cum sacræ virgines tum aliæ insigni forma mulieres condebantur, quibuscum meretricio ritu fcedaretur; modo jecinorum inspectiones exque pelvi divinationes ac præstigiæ aliæ mortuorumque evocationes, his illi sociabus ac adjutoribus, exercebantur. Ilincque adeo nou raro non solum Theophilo sed et aliis ejusdem sententiæ atque hæresis hominibus vera quædam demonum ope pradicebat. Hoc enimvero impurum ejus domicilium, aliquando tandem a fratre Basilio tum accubitori venditum, in sacrum transiit monasterium. Neque id modo, sed et quæ ad illum attinebant reliqua: sanctique " magni martyris Phocæ a fundamentis erectum monasterium est. 9. Cæterum ille ejusque omnis sodalitas, uti dietum est, in eum modum cessare jussi ac depositi, baud sibi quiete transigendam vitam putaverunt, verum adhuc quidpiam adversus sacras imagines moliti sunt. Sacerdotio itaque motus, cum in nonasterio quodam exsul versaretur pictaque imago quedam in tecto velut intentis in eum oculis esse videretur, non ferens ille imaginis sic de alto quasi intuentis aspectum, per unum e famulis tolli eam jubet atque ejus oculos cffodi, unum hoc addens, non posse se ejus eligien formnanque intueri. Audivit hæc Augusta, 158 ac qua virum decebat castigatione, scuticæ taureisque subjecit. 10. At ne sic quidem ut quietus ageret in animum inducebat; sanctumque Methodium structa in cum calumnia circumvenire tentabant, liæc autem in eo erat, constuprasse scilicet mulieremı avici filii matrem, id est, Metrophanis, ejus videlicet qui haud multo post Smyrnensis episcopus fuit. Hanc auri multa vi conducentes, aliaque polliciti, modo corum fraudi acquiesceret, acriter apud Augustam ejusque filii procuratores accusant. Mox itaque fermidolosum tremendumque tribunal ponitur, exVARIE σε τούς οιn. 1. η'. Τῷ δὲ γόητι τούτῳ ἀδελφὸς ἦν σαρκικός, όνομα Αρσαβὴρ, τὴν τύχην πατρίκιος παρά Θεοφίλου τιμη - θείς. Τούτῳ γοῦν προάστειον κατὰ τὸ εὐώνυμον μέν ρος τοῦ ἐκπλεομένου Ευξείνου ἐν τῇ μονῇ τοῦ 'Αγίου Φωκά προσῆν, οικοδομάς μεγίστας ἔχον καὶ πολυτε λεῖς στοάς τε καὶ βαλανεῖον καὶ πρὸς τούτοις δεξα μενάς. Ἐκεῖσε δὴ ὁ πατριάρχης συχνάς ποιῶν καταγωγὰς λέγεται τι ὑπόγειον κατασκευάσαι ἐνδιαίτημα τῶν Τροφωνίου παρόμοιον, ὄπισθεν δὲ τῆς ἀνοιγομένης θύρας κατὰ τὸ πρόχειρον πυλίδα είναι τινα δια βαθμίδων οὐκ ὀλίγων ἐκεῖσε δὴ τοὺς θέλοντας παραπέμπουσαν. Ἐκεῖνο γοῦν αὐτοῦ πονηρὸν ἐργαστή ριον. Ἐκεῖσε δὴ τούτῳ τινὲς νῦν μὲν ἐταμιεύοντα θαλαμηπολούμεναι, μονάζουσαί τε καὶ ἄλλως τὸ κάλ λος γυναῖκες μὴ διαφθείρουσαι, αἷς συνεφθείρετο· νῦν δὲ μαντείαι δι' ηπατοσκοπίας [Ρ. 98] καὶ λεκανομαντείας καὶ γοητείας καὶ νεκυομαντείας ἐνεργοῦν το, ταύταις προσχρωμένου κοινωνοῖς τε καὶ βοηθοῖς. Οθεν πολλάκις και τινα προλέγειν τούτῳ συνέβαινε τῇ τῶν δαιμόνων συνεργείᾳ ἀληθῆ, οὐ τῷ Θεοφίλῳ μόνῳ, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις τοῖς τούτου ὁμόφροσιν. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν τούτου τὸ μικρὸν ἐνδιαίτημα αψέ ποτε πρὸς Βασίλειον τὸν τηνικαῦτα παρακοιμώμενον ἀπεμποληθὲν παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ εἰς ἱερὸν μετηνέχθη φρον τιστήριον, οὐκ ἐκεῖνο μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ, και θὼς αὐτῷ διαφέροντα ἦν· καὶ ἐκ βάθρων ἡ τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος ἀνιδρύθη μονή. θ'. Τότε δὲ οὗτος καὶ πᾶσα ἡ αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, συμμορία τῇ καθαιρέσει ὑποβληθέντες οὐχ ἡσυχῆ παραπέμπειν τὸν ἑαυτῶν βίον ἑδοκίμαζον, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων νεανιεύοντο. Μετά γοῦν τὴν καθαίρεσιν ὑπερορία; ἔν τινι μονῇ γεγονώς, εἰκόνος μιᾶς κατὰ τὸν ὄροφον ἱστορημένης καὶ ἀτε νῶς οἷον ἀτενιζούσης αὐτῷ, μὴ φέρων οὗτος ὁρᾷν τὴν ἐκείνης πρὸς αὐτὸν ἐπικατιοῦσαν θέαν, καθαιρεῖ σθαι ταύτην διά τινος οἰκέτου προστάττει καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς κατορύττεσθαι, τοῦτο μόνον ἐπιλέγων, ὡς τὴν ταύτης οὐ δύναμαι μορφὴν ἐνορᾷν. "Ηκουστο γοῦν ταῦτα τῇ δεσποίνῃ, καὶ τῇ προσηκούσῃ, μάτ στιγι καὶ παιδείᾳ διὰ σκυτάλης καθυποβέβλητο. ι. Αλλ' οὐδ᾽ οὕτως ἦν ἀγαπητὸν αὐτῷ τῆς ἡσυχίας ἐρᾷν, μῶμον δέ τινα καὶ ὡς ἐπειρῶντο τῷ ἐν ἁγίοις Μεθοδίῳ προσάπτειν, καὶ μῶμον εἰς γυναικὸς φθο ρὰν παῖδα κεκτημένης μονογενή (Μητροφάνης οὗτος ἦν, ὁ μετ' οὐ πολὺ τῆς Σμύρνης καθηγησάμενο;), Αν καὶ χρυσίων ἱκανῶν ἐξωνησάμενοι καὶ ἅμα καθυποσχόμενοι εἰ μόνον τούτοις συμφήσειεν, πολλὰ κατ ελέγοντο πρὸς τὴν δέσποιναν καὶ τοὺς ἐπιτροπεύοντας τοῦ παιδὸς αὐτῆς. Βῆμα γοῦν εὐθέως καὶ κριτήριον φρίκης γέμον ἐκ πολιτικῶν ἀνδρῶν συγκροτούμενων LECTIONES.

LIB. 1V. - MICHAEL THEOPHILI FILIUS. καὶ ἐκκλησιαστικῶν. Οὐ τῶν εὐσεβῶν τις ἀπῆν, οὐ que utroque ordine, civili scilicet sacroque, judiτῶν ἀσεβῶν, οὐ τῶν μονήρη βίον ἐπειλημμένων, οὐκ cium cogitur. Nemo non piorum, nemo non imἄλλος τις τῶν ἀκούειν ἢ λαλεῖν δυναμένων· τοὺς μὲν piorum aderat; monachi omnes, ac quisquis eγὰρ ἡ πρὸς τὸ ξένον τῆς λοιδορίας κατηφιώντας οἷον dire poterat aut loqui, præsto erant. Alios pro ἐνῆγεν αἰδὼς, τοὺς δ' ἡ τοῦ κροτεῖν καὶ χαίρειν ὑπ' criminis novitate mœstos pudor adduxerat, alios ἀκρασίας ἡδονή. Ηγωντο γοῦν οἱ κατηγοροῦντες εἰς insaltandi cupido, et ut petulantia oblectarentur. μέσον, καὶ τῶν λεγομένων ἡ ἄνθρωπος ἔλεγχος. Ο Producuntur ergo accusatores in medium, et quæ δὲ ἅμα τῇ παραστάσει τῆς γυναικὸς, οὐδὲν ὑποστει reum erat peractura, mulier coram sistitur. Meλάμενος οὐδαμῶς, όπως το έχεις, κυρία, ταύτην thodius, simul atque mulier astitit, nihil quidquam ἐπηρώτα εἰς ἐπήκοον (καὶ γὰρ ἦν αὐτῷ γνώριμος ἐκ veritus deque solita subtrabens comitate et salutaπολλοῦ δι' ἀρετήν), καὶ ὅπως ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, tione cunctis audientibus ex ea percontari: Quonam περὶ τοῦ ταύτης ἀνδρὸς καὶ τῶν προσηκόντων αὐτ te modo habes, domina? dudum enim virtutis noτῇ· οὕτως τούτῳ ἐπήνθει τὸ ἁπλαστον. Οἱ δὲ μᾶλλον mine illi nota erat. Quonam modo hic alque ille! ἐκβοήσαντες ἐγαυρίων ὑφ᾽ ἡδονῆς, τὰ τῆς κατηγο- de marito iisque qui ullo eam modo contingebent. ρίας ἐπαύξοντες καὶ σαφῆ τὸν ἔλεγχον δόντες λοιπόν. Tantus in eo candor ac simplicitas eMorebat. Ως δ' οὗτος μόλις τῆς κατηγορίας ἐπήσθετο, ζήλῳ Adversarii majori clamore sublato, aucta inde acπυρωθείς, ὡς ἂν μὴ δι' αὐτοῦ τὰ τῆς Ἐκκλησίας κιν cusatione superbe gaudio gestiebant, jamque aperte δυνεύοι καὶ τοῦ Χριστοῦ, ἄλλον μὲν εἶναι σε καιρὸν crimen se evicturos putabant. Is porro, ubi tanαἰδοῦς, ἄλλον δὲ ὑποστολῆς καὶ σεμνότητος, μικρόν dem calumniam sensisset, zelo succensus, ne 159 ἐκ τοῦ θρόνου μετεωρίσας αὐτὸν καὶ πρὸς ἑαυτὸν τὸν quid ejus causa Ecclesiae res Christique houor κόλπον συναγαγὼν [P. 99] γυμνήν τε ἐδείκνυεν τὴν labefactarentur, nempe non nesciens aliud pudoαιδώ, τεθαυματουργημένην ἔχων καὶ οὐ κατ' ἄνθρωπον, ris, aliud subticendi ac gravitatis tempus esse, καὶ ἅμα διηγεῖτο τὴν θαυματουργίαν, ὡς πρὸ πολλοῦ paululum se a throno subrigens sinumque ad se κατὰ τὴν πρεσβυτέραν 'Ρώμην γενόμενος, σφριγών. colligens verenda nuda ostendit miraculo arefacta, των ἔτι καὶ ἐνακμαζόντων τῶν παθῶν, ἔρως τις αὐτ nec qualia virorum esse solent; simulque ut se τὸν ἐξέκαιον θερμότερον ἢ καὶ κατὰ πάθους ὁρμήν. res habuerit gestumque miraculum sit, referebat. Ἐπεὶ γοῦν ἐκινδύνευεν καὶ περιγενέσθαι τούτου οὐκ Cum nimirum pridem jam ad seniorem Romam veἦν οἷός τε, τὸν κορυφαίον Πέτρον τώ χεῖρε πρὸς τὸν nisset, adhucque in ipso ſerverent ac vigerent carnis ναὸν ἐκπετάσα; ἐξελιπάρει τυχεῖν τινος επικουρίας- libidines, majore quam pro afectus ipsa vi amore καὶ ἀρωγῆς. Καὶ δὴ τῷ κόπῳ τῆς εὐχῆς μὲ πρὸς exarsisse. Hinc itaque aucto periculo, ac cum vim ὕπνον κλιθείς, φανῆναί οἱ τὸν ἀπόστολον ἐκείνου τοῦ tantam libidinis non posset superare, Petrum μέρους ἁπτόμενον καὶ τὰς ὁρμᾶς σβεννύοντα τῶν apostolorum principem expansis ad ejus templum παθῶν, τοῦτο μόνον προσεπιλέγοντα τὸν Ἀπολέλυσαι manibus cxorasse ut ab eo opem aliquain impeδὴ τῆς τῶν παθῶν ἐπικρατείας, Μεθόδιο. Τούτοις traret. Dumque tandem precandi labore fessus in ἐκεῖνος τὸν μακρὸν ἐκεῖνον πέπεικε σύλλογον, απο somnum sese reclinasset, visum in somnis aposto¬ σχύνης πλήσας τοὺς τῆς ἀληθείας εχθρούς. Οὐ μὴν ὁ lum, qui eam tangendo partem libidinis sensum μάγιστρος Μανουὴλ τούτοις ἠξίου λύεσθαι τὰς κατ ouinem exstingueret; simulque dixisse: Methodi, ηγορίας, ἀλλὰ καὶ τῇ γυναικὶ ἠπείλει ἢ μὴν ἀπαγα. liberatus es a libidinum tyrannide ac dura vi. His γεῖν τῆς ζωῆς, εἰ μὴ τὴν πᾶσαν διδάξῃ ἀλήθειαν. ille fidem tanto illi conventui fecit, ac veritatis hoΚαὶ ἡ γ' εὐθέως ἔκπυστον καὶ σαφῆ τὴν πᾶσαν δρα- stes pudore implevit. Nolebat tamen magister μετουργίαν ποιεί, τόσου καὶ τόσου λέγουσα χρυσίου Manuel his objecta crimina dilui. Quinimo mulieri ἐξωνηθῆναι, καὶ Ὅτι ἐν τινί μου τῶν κιβωτίων, οὕτως minitabatur se illi vitam adempturum, nisi rež ὡς ἐδήθη, σεσημασμένον ἐστὶ καὶ πεφύλακται σφρα omnem veritatemi doceret. Illa porro totam statim γίδι αὐτῶν. Αὐθωρὸν οὖν ἀποστείλαντες ἐκεῖνή τε, fabulam eloquitur ac palam facit, tanto se redeınὡς ἔφησεν ἡ γυνή, εὗρον τὸ χρυσίον κατὰ τὴν κιβω- plam esse, auri pondo accepisse, adhucque in arcula, τὸν καὶ ἤγαγον, καὶ οὗτοι τῇ τοῦ πατριάρχου συμ- uti acceperat, signatum subque illorun sigillo παθείᾳ καὶ παρακλήσει πρὸς τοὺς κρατοῦντας οὐ domi se habere. Confestim ergo cum misissent, κοινῶν καὶ βασάνων, ὧν ἦσαν ἄξιοι, ἀλλὰ συγγνώμης mulieris illa indicatione inventum in arca 160 ἠξίωντο, τούτο μόνον εἰς ἔκτισιν λαβόντες καὶ τιμω aurum ac allatum est. Accusatores, miserante paρίαν τὸ ἀνὰ πᾶν ἔτος ἐν τῇ τῆς ὀρθοδοξίας πανηγύρει triarcha serioque rerum dominus exorante, non μετὰ λαμπάδων ἀπὸ τοῦ ἐν Βλαχέρναις σεβασμίου quarum rei erant penas dederunt justæque ultioσηκοῦ τῆς θεομήτορος πρὸς τὸν θεῖον καὶ περιώνυμον nis supplicia tulerant, sed veniam consecuti sunt, τῆς Σοφίας ἀφικνεῖσθαι νεὼν καὶ τὸ οἰκεῖον ἐνηχεί ea duntaxat indicta multa, ut quotannis solemni σθαι αὐτοῖς ὠσὶν ἀνάθεμα διὰ τὴν πρὸς τὰς θείας restiwtarum imaginum die (ὀρθοδοξίας festum να εἰκόνας ἀπέχθειαν· [P. 100] δ καὶ τηρούμενον ἐφάνη cant) prælucentibus facibus a venerabili Dei Geniἐπὶ πολὺ καὶ τῆς αὐτῶν μέχρις έταμιεύθη ζωῆς. Καὶ tricis Blachernarum æde ad divinum celeberriἡ μὲν ἐφ' ἱκανὸν αὐξηθεῖσα τοιαύτη αίρεσις τοιοῦτον mumque Sapientiæ templum venirent, dictumque οι εἶναι] εἰδὼς εἶναι Conlef. σε γυμνὸν Ρ.

θεῖαι τῶν ἁγίων εἰκόνων μορφα, οὐ θεϊκῶς ἡμῖν λατρευόμεναί τε καὶ τυπούμεναι, σχετικῶς δὲ καὶ σε βασμίως τὴν δι' αὐτῶν πρὸς τὰ πρωτότυπα ἡμῖν τι μήν πως διαπορθμεύουσαι. quas non imaginum effigies formæque effulserunt, pingamus, sed quibus relative certoque venerationis η in eos auathema ob eorum in sacras imagines δὴ εἶχε καὶ τὸ πέρα; ἐκ τοῦ Θεοῦ· ἀνέλαμψαν δὲ αἱ odium suis ipsi auribus audirent. Quod in multos ammos servatum est, ac quoad illi vitae superstites faerunt. Ac quidem tantis aucta compendiis ejuscemodi hæresis talem quoque Dei nutu finem accepit, pristinoque splendore diving sacrarum divinis ipsis honoribus colamus ac velut deos cultu ad exemplaria ipsasque principes formas honorém transmittamus. 11. Festum hunc diem cum Theodora gaudio celebraret, collectum omnem ecclesiæ coctum in Cariani tricliuio, quod in palatio est, epulis quandoque recreabat. Has nempe ædes, ut in superioribus a nobis dictum est, Theophilus in filiarum usum exstruxerat. Sacerdotum nemo deerat, nemo confessorum: inter illos aderant Theoplanes Sinyrnensis episcopus ejusque frater Theodorus. Ver. gente ad finem convivio cum jam placenta ac Bellaria apponerentur, intentis crebro in eos oculis, 161 legensque inscriptas eorum facies, altos animo gemitus Augusta trahebat. Sed et illos, ut par est, contigit oculos advertere sicque in ipsos intentos Auguste oculos observare. Quærebant ergo, quid causa esset cur sic Augusta intentos oculos ipsis obverteret. Ad quos illa mirari se illorum patientiam, quod sic vultus litteris insculpti sustinuissent, illiusque immanitatem a quo ejusmodi pœnam sustulissent. Tunc beatus Theophanes nulla ductus reverentia, nec quod sancte Patrum conventus promiserat animo cogitans, Hujus inquit, scriptura causum adversum virum tuum ac imperatorem clare admodum, Deo incorrupto judice, disceptabimus. Gravi sermo Augustam dolore affecit, effusaque in lacrymas: Hecne, inquit, vestra promissio ac scripta cautio est, quod non sotum non ignoscitis, verum etiam in jus vocare vultis? Non ita, ait, non ita, surgens statim patriarcha ac reliquus sacerdotum catus: Promissa, inquiunt, rala manent, spreto horum virorum contemptu. Sie itaque ista pacata sunt, assertaque Ecclesiæ moribus tranquillitas est. 12. Sed et alia quæriam bæresis (sic dicta Zelicum) orta, una cum suo auctore Zeli dicto, qui a secretis erat bacque potissimum dignitate fulgebat, curata et ad saniorein sensum traducta, in impera· toris solemui pompa, illius sectatoribus sola unguenti unctione cum novis 162 albis tunicis (ἐμ. φώτια vocant) receptis, eoque candoris amictu ac pompa consummationem adeptis. 15. Ceterum Βulgariæ princeps, Bogoris nomine, audito feminam rerum potiri, ferocius ipse elerri. Missis itaque ad Theodoram nuntiis, minatur rupto fœdere adversus eam se copias educturum. At illa, nihil muliebre aut non satis virile in animum inducens, ita renuntiavit, Me quoque vicissim advers sum te offendes copias educentem, nec me victoría potituram diffido. Sin autem minime contigerit ipseque me viceris, sic quoque ipsa superavero, penes ια΄. Ταύτην άγουσα τὴν ἑορτὴν ἡ Θεοδώρα δι' ἡδο νῆς εἰστία ποτὲ ἐν ταυτῷ τὸ τῆς ἐκκλησίας πλήρωμα πᾶν κατὰ τὰ ἐν τοῖς Καριανοῦ ἀνάκτορα, ἃ, ὡς εἴρηται πρότερον ἡμῖν, τῶν ἑαυτοῦ ἕνεκεν θυγατέρων Ο Θεόφιλος ἐνεδείματο. Οὐκ ἦν γοῦν ὅστις οὐ παρήν ἐκεῖ τῶν ἱερέων καὶ ὁμολογητῶν. Τούτοις ἐναρίθμιοι Θεοφάνης τε ὁ τῆς Σμύρνης καὶ ὁ αὐτοῦ Θεόδω ρος ἀδελφός. Ὡς οὖν τὰ τῆς εὐωχίας παρήκμασεν καὶ εἰς βρῶσιν τὰ τραγήματα μετὰ τῶν πλακούντων παρέκειντο, συνεχῶς ἀτενιζούσης της βασιλίδος καὶ τὰ ἐν τῷ μετώπῳ γράμματα τῶν Πατέρων καθορώσης καὶ στεναζούσης συνέβη πως τούτους ὡς ἐξ ομολόγου αντοφθαλμῆσαι καὶ ταύτην ἐνιδεῖν ἀτενιζούσης αὐτοῖς Φησάντων γοῦν, ὡ; Τίς ἄρα, δέσποινα, ἡ αἰτία τῆς πρὸς ἡμᾶς σου δράσεως ἀτενοῦς; τὴν ἐκ τῶν γραμμάτων ἔφη θαυμάζειν καρτερίαν ὑμῶν καὶ τὴν τοῦ ταῦτα δράσαντος ἀπήνειαν εἰς ὑμᾶς. Καὶ Ο μακαρίτης Θεοφάνης μηδὲν εὐλαβηθείς τε καὶ τῶν προησφαλισμένων διανοηθείς, Υπέρ ταύτης, ἔφησε, τῆς γραφῆς εὖ μάλα τρανῶς ἐν τῷ τοῦ Θεοῦ ἀδε κάστῳ δικαστηρίῳ διαδικάσομαι σὺν τῷ ἀνδρὶ σου καὶ βασιλεῖ. Τούτῳ περίλυπος γενομένη, ἀλλὰ μὴν καὶ σύνδακρυς, Καὶ ταῦτα, ἔφησεν ἡ βασίλεια, ἡ ὑπόσχεσις καὶ αἱ δι' ἐγγράφων ὁμολογίαι ὑμῶν, ὡς μὴ μόνον συγκεχωρηκέναι, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀγῶνας ἐνάγειν καὶ καλεῖν; Ού, φησὶν ὁ πατριάρ χης, αὐθωρὸν ἀναστὰς καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἱερέων, βασίλεια, Ου· ἀλλ᾽ ἕξει βεβαίως τὰ ἡμέτερα, τῆς Ολιγωρίας τούτων λογιζομένης οὐδέν. Οὕτω μὲν οὖν ἐσιγάσθη ταῦτα, καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἔθη σ ἀκύμαντα. ιβ'. Καὶ ἑτέρα δέ τις αἵρεσις οὕτω τῶν Ζηλίκων λεγομένη ἀναφανεῖσα, σὺν τῷ ἑαυτῆς ἀρχηγῷ Ζήλι ὀνομαζομένῳ, φέροντι δὲ τὴν τῶν ἀσηκρήτων ἐν πρώ τοις τιμήν, ἐθεραπεύθη τε καὶ πρὸς θεοσέβειαν μετ ηνέχθη ἐν προόδῳ βασιλικῇ, τῆς τοῦ μύρου μόνου μετὰ καινῶν ἐμφωτίων [Ρ. 101] τε καὶ ἐσθημάτων καταξιωθέντων χρίσεως τῶν ἀντιποιουμένων αὐτῆς, καὶ τελειωθέντων λαμπρώς. ιγ'. "Ο γε μὴν ἄρχων Βουλγαρίας (Βώγωρις οὗτος ἦν) θρασύτερον ἐξεφέρετο γυναῖκα τῆς βασιλείας κρατεῖν διακηκοώς· ὅθεν καί τινας ἀγγέλους ἀπέσταλ κεν πρὸς αὐτήν, τὰς συνθήκας λέγων καταλύειν καὶ κατὰ τῆς τῶν Ῥωμαίων εκστρατεύειν γῆς. Ἀλλ' αὐτὴ μηδὲν θῆλυ ἐν κοῦσα ἡ ἀνανδρον, καὶ ἐμὲ, αὐτῷ κατεμήνυεν, κατ' αὐτοῦ εὑρήσεις ἀντιστρατεύουσαν. Καὶ ἐλπίζω μὲν κυριεῦσαι σε σου· εἰ δὲ μὴ γένηται, καὶ ἐκνικήσεις με, καὶ οὕτω σου περιVARIA LECTIONES. Δ· ἔθη] ἐσώθη? σε ἐλπίζομεν κυριεύσαι Ρ.

cepturos statuit, illinc scelerum reos male Resto- σίαν, ταύτην ἐκεῖσε καθυπέγραψεν, καὶ τοὺς οἰκαιον, rum fructus decerpentes, judice nimirum ad intentata propellente supplicia duriusque a se repellente. Hæc princeps absoluta tabella ut oculis conspexit, exque aspectu Dei in se timorem concepit, divina denique edoctus Christianorum mysteria, intempesta nocte divini baptismatis munus consequitur. Non latuit ea res, gentisque totius defectionem ascivit. Ille parva suorum manu, divinum crucis signum in sinu suo circumferens, oppido rebelles fundit; nec jam occulte, sed pałam omnino reliquos, ipsns quoque rei avidos, Christianos facit. Ad veram itaque fidem ac pietatem translatus ad Augustam scribit agros impetraturus, angusticribus scilicet quam pro suorum multitudine ditionis illius terminis; eoque majori ducia rogat, quod 165 jam non duo, sed unum exsistant, insojubili fidei amicitiæque vinculo colligati. Subjectum se illi fore pollicetur, pacemque sempiternam nec ulla unquam re convellendain cum ea habiturum. Placuit Theodore peditio, deditque Bulgaris regionem quæ tum deserta erat, quidquid scilicet a Ferrea soli est (loci nomen est, limes co tempore Romanorum ac Bulgarorum ditionis) ad Debeltum usque: Bulgari Zagoram vocant. Per hunc itaque modum omnis Bulgaria ad pietatem Christique 4dein transivit, Deo ad suam illas cognitionem vocante, et quidem ex sic exiguis scintillis plagisque; sieque agri Romani portionem velut aliam quemdam rem pron:issam consecuti, Romanis se foleratos indivulsæ societatis vinculo subjecerunt. 16. Hunc in modum se res Occidentis præclare habebant, celebrique fama ubique divulgabantur, quod ita composite erant. Porro Theo!ora successu clata, ac quasi majora tropaea adjicere gestiens. Paulicianos quoque per Orientem conatur ad veram transferre fidem, sin minus, exstirpare ac de medio tollere; quæ res ingentibus malis Romanum orbem implevit. Mittit itaque in eam rem procerum quosdam ac magistratuum. Erant illi Argyri ducisque filii, et Sudales. Hi alios in crucem agebant, alios gladio cadebant, alios maris profundo mergebant. Sublati ad centum millia ejusce generis suppliciis; publicata substantia ac fisco illata. Porro Theodoto Melisseno Orientalium duci in 166 ministerio erat Carbeas quidam, protomandatoris officium gerens, eorum quos dicebam Paulicianorum fide glorians ac sectæ socius. Is cum patrem suum suspensum patibulo audisset ¿dque facinus iniquissime ferret, ac suis ipse rebus prospiciens, aliis quinque millibus ejusdem secum religionis assumptis, ad Melitine Amnerem profugit; indeque ad Ameramnunem profecti, omnique bonore ac cultu ab eo suscepti, dataque et accepta Ade, paulo post communibus studiis Romanam ditionem invadunt, et ut ex ea, quod in maximam ¡am multitudinem excreverant, tropæa erigerent; urbesque condere aggre.liuutur, quam vocant Arἐντεῦθεν τὰ βραβεία τῶν πόνων ἀπολαμβάνοντας, ἐκεῖθεν δὲ τοὺς πεπλημμεληκότας τοὺς τῶν βεβιωμένων δρεπομένους καρποὺς καὶ πρὸς τὴν ἠπειλημέ την κόλασιν ἀπελαυνομένους τε καὶ ἀποπεμπομένους σφοδρώς. Ταῦτ᾽ οὖν, ἐπειδὴ πέρας εἶχεν ή γραφή, κατιδών, καὶ δι' αὐτῶν τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν, καὶ κατηχηθεὶς τὰ καθ' ἡμᾶς θεῖα μυ στήρια, νυκτῶν ἀωρὶ τοῦ θείου μεταλαγχάνει βα πτίσματος. Εφ' ᾧ καταφανής γεγονώς τὴν ἐκ παντὸς τοῦ ἔθνους αὐτοῦ καθυφίσταται ἐπανάστασιν, ούς καὶ μετά τινων ὀλίγων καταπολεμήσας, τὸν τοῦ θείου τύπου σταυροῦ ἐν κόλποις περιάγων αὐτοῦ, τοὺς καταλοίπους οὐκέτι κρύφα, πάντα δὲ ἀναφανδιν ἐποίησε καὶ αὐτοὺς ἐπιθυμοῦντας Χριστιανούς. Επει γοῦν μετετέθη προς θεοσέβειαν, γράφει δὴ πρὸς τὴν δέσποιναν περὶ γῆς, πλήθει στενούμενος τῷ ἑαυτοῦ, καὶ ἀξιοῖ παρὰ ταύτης παῤῥησιαστικώτερον ώς ήδη ἶν, ἀλλ᾽ οὐ δύο ὄντων αὐτῶν, πίστει τε καὶ φιλία συνδεθέντων τῇ ἀῤῥαγεῖ, καὶ ἑαυτὸν ὑποθήσειν καθε υπισχνείτο καὶ εἰρήνην ἐργάσασθαι αΐδιόν τε καὶ ἀδιάπτωτον. Ἡ δὲ εὐμενῶς τε ἤκουσεν αὐτοῦ, καὶ δέδωκεν ἐρήμην οὖσαν τηνικαῦτα τὴν ἀπὸ τῆς Σιδη ρᾶς, ταύτης δὴ τότε όριον τυγχανούσης 'Ρωμαίων τε καὶ αὐτῶν, ἄχρι τῆς Δεβελτοῦ, ἥτις οὕτω καλεῖται Ζαγορα παρ' αὐτοῖς. Οὕτω μὲν οὖν ἅπασα ἡ Βουλγαρία πρὸς εὐσέβειαν μετεῤῥυθμίσθη, Θεοῦ πρὸς τὴν [P. 405] οἰκείαν μετακαλεσαμένου γνῶσιν αὐτοῦ;, καὶ οὕτως ἐκ μικρῶν σπινθήρων τε καὶ πληγώνο καὶ οὕτω γῆς τῆς τῶν Ῥωμαίων ὡς ἄλλη; τινὸς ἐπαγγελίας ἀξιωθέντες πρὸς κοινωνίαν ἄρρηκτον καθυπέβαλον ἑαυτούς. p ή ις'. Εἶχε μὲν οὖν οὕτω τὰ κατὰ τὴν Δύσιν λαμπρῶς τε καὶ ἐτεθρύλητο πανταχοῦ. Ἐφ' οἷς ἀγαλλομένη ἐκείνη, καὶ οἷον τρόπαια ἐπιθεῖναι μείζω δι' ἐφέσεως ἔχουσα, καὶ τοὺς κατὰ τὴν ἀνατολὴν Παυλικιανοὺς ἐπειρᾶτο μετάγειν ώς βούλοιτο πρὸς εὐσέβειαν ἢ ἐξαιρεῖν καὶ ἀπ' ἀνθρώπων ποιεῖν· ὁ καὶ πολλῶν κακῶν τὴν ἡμετέραν ἐνέπλησεν. Η μὲν γὰρ πέμψασά τινας τῶν ἐπ' ἐξουσίας (ὁ τοῦ ᾿Αργυρού καὶ ὁ τοῦ δουκὸς καὶ ὁ Σουδάλης οἱ ἀποσταλέντες ἐλέγοντο), τοὺς μὲν ξύλῳ ἀνήρτων, τοὺς δὲ ξέφει παρεδίδουν, τοὺς δὲ τῷ τῆς θαλάσσης βυθῷ. Ωσεί δέκα μυριάδες ὁ οὕτως ἀπολλύμενος ἠριθμεῖτο λαός, καὶ ἡ ὑπαρξις αὐτῶν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ... ήγετο καὶ εἰσεκομίζετο. Ὑπῆρχεν οὖν τῷ στρατηγῷ τῶν Ανατολικών (Θεόδοτος οὗτος ἦν ὁ κατὰ τὸν Μελισ σηνόν) ἀνήρ τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καταριθμούμε νος, Καρδέας ονόματι, τὴν τοῦ πρωτομανδάτωρος πληρῶν ἀρχὴν, τῇ πίστει τῶν εἰρημένων τούτων Παυλικιανῶν ἐγκαυχώμενός τε καὶ σεμνυνόμενος. Ὡς οὖν τὸν ἑαυτοῦ οὗτος ακήκος πατέρα ανηρτησθαι τῷ ξύλῳ, πέρα δεινῶν τοῦθ᾽ ἡγησάμενος καὶ τὰ ἑαυτοῦ προσοικονομών φυγὰς μετὰ καὶ ἑτέρων πέντε χιλιάδων τῆς τοιαύτης κεκοινωνηκότων αἱρέσεως πρὸς τὸν τῆς Μελιτινής τηνικαῦτα κατάρχοντα "Άμερα γίνεται, κἀκεῖθεν πρὸς τὸν ἀμεραμνουν παραγίνονται. Μετὰ δὲ πολλῆς ἀποδεχθέντες τιμῆς, τε καὶ λαβόντες ὁμοίως, καὶ λόγον ἀσφαλείας δενπολλῆς ἀποδε

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. εξέρχονται μετ' οὐ πολὺ κατὰ τῆς Ῥωμαίων γῆς, gaum et quam Amaram; ac rursus multis eo conκαὶ τῶν τροπαίων ἕνεκεν, ἐπεὶ πρὸς πολυπληθίαν ἐνεδίδοσαν ", πόλεις τε κτίζειν ἐπιχειροῦσιν αὐτοῖς, τὴν οὕτω καλουμένην Αργαοῦν καὶ τὴν ᾿Αμάραν, καὶ αὖθις πολλῶν ἐκεῖσε ἐπιῤῥεόντων τῇ αὐτῇ κακίᾳ ἐνισχημένων καὶ ἑτέραν κτίζειν κατάρχουσι, Τεφρικὴν ταύτην κατονομάσαντες· ἀφ᾽ ὧν ὁρμῶντες πολλοὶ κατ᾿ αὐτὸ γινόμενοι, ὅ τε τῆς Μελιτινῆς ᾿Αμερ, ἂν οὕτω πως συμφθείροντες τὰ στοιχεία Αμβρον ἐκάλεσαν οἱ πολλοὶ, καὶ ὁ τῆς Ταρσοῦ ᾿Αλῆς καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Καρδίας ὁ δείλαιος, οὐκ ἔληγον αὐτ θαδώς τῇ τῶν Ῥωμαίων γῇ λυμαινόμενοι. Αλλ' δ μὲν 'Αλῆς ἔν τινι τῶν ᾿Αρμενίων χώρα ἄρχειν ἀποσταλεὶς ἐκεῖσε θάττον ἢ βουλῆς εἶχε τὸν βίον κατ έστρεψε σὺν τῷ ἑαυτοῦ ἀκαίρῳ στρατῷ· ὁ δὲ ᾿Αμερ μετὰ τοῦ συνάρχοντος αὐτοῦ τοῦ Σκληρού (οὕτως ἐλέγετο) εἰς ἐμφύλιον στὰς πόλεμον ἐκ φιλονεικίας (Ρ. 404.] εφθείρετό τε καὶ ἐκείνῳ, ἀλλ᾽ οὐκ ἄλλοις πολεμεῖν ᾤετο δεῖν. Εἰς τοσοῦτον δὲ τούτοις ἡ ἔρις ἐπηύξητο καὶ ἀλλήλοις ἀντεστρατήγουν, ἄχρις ἂν εἰς δέκα μόλις ἔληγεν χιλιάδας ἡ τούτων ἰσχὺς ἐκ πεντήκοντά που καὶ μικρόν τι πρός. Ἐπεὶ γοῦν οὗτος τῶν ἐχθρῶν ὑπερίσχυσεν, ἔγνω αὖθις θρασύ τητι καταστρατηγούμενος κατὰ τὴν Ῥωμαίων ὅπλα κινεῖν, τῷ Καρβέᾳ ἐνούμενος. Αντεστρατεύετο δὲ αὐτοῖς Πετρωνᾶς, τὴν τοῦ δομεστίκου τότε ἀρχὴν διοικῶν· λόγῳ μὲν γὰρ Βάρδα ταύτην διέπειν ἐδέδοτο, ἀλλ' ἐπεὶ σχολάζειν οὗτος ἀναγκάζετο ὡς ἐπί τροπος, τὸν ἀδελφὸν ἠξίου, στρατηγὸν ὄντα τῶν Θρακησίων, πράγματι ταύτην διέπειν καὶ διοικείν. fuentibus caulem haeresi laborantibus, tertian quoque ædificare incipiunt, quam Tephricein vocant; unde multi uno quasi agmine acieque conjuncti prodeuntes, nimirun Melitines Amer (quem vulgo corruptis elementis Ambrum appellarunt) Tarsique præfectus Ales atque hic miser Carlas, populandiæ ferociter vaslandæque Romana ditionis bullum finem faciebant. Verum Ales in Armeniorum quamdam provinciam cum imperio missus citius illic periit quam vota ferebant, una cum inſportuno exercitu suo. Amer autem cum collega, cui Sclerus nomen (velut durum dicas), civili bello suscepto, sua in eum contentione res suas labefactans, cuin uno illo, non cum aliis pugna decernendum 167 putabat. Adeo autem eorum aucta contentio ext sicque mutuis se cladibns confecerunt, ut cum quinquaginta millia aut paulo plures essent, ad decem vix millia exercitus omnis redactus sit. Amer itaque hostium victor arma itcrum adversus Ro manos, Carbea belli socio, movere ducis ferocitate decernit. Contra hos expeditionem facit Petronas, domestici tum munus administrans. Quæ dignitas nomine quidem ac titulo ad Bardam spectabat; quia tamen ille, quippe imperatoris tutor, ab ca cessare functione necesse habebat, a Petrona fratre, Thracensium duce, hanc sibi vicariam operam præstandam rogaverat. 17. Caeterum Michael ipse imperator adversus Ismaelitas proficisci expeditionemque suscipere, quippe qui pueritia egressus viriles prope annos altigerat, omnino volebat, reique hujus jugi desiderio flagrabat. Is vero eum primo animus incessit inque eam mentem inductus est non a se suoque ipse genio, sed cognatorun, quod ne unquam fuisset, Barda scilicet curatoris sententia ac consilio. Undenam vero ac quomodo res contigerit, hoc quoque subjecta rerum declarabit narratio. Plane enim mutum propemodum atque inane historiæ corpus videatur, quam deficiant rationes ac causæ corum quæ gesta conscribuntur. Cum autem ne nos quidem ob longiores temporis moras perspectam setis ιζ. Πλὴν ἀνθορμᾷν κατὰ τῶν Ἰσμαηλιτῶν καὶ ἀντεπεξιέναι καὶ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς (ἄρτι γὰρ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν παραμείψας πρὸς τὴν τῶν ἀνδρῶν ἠπείγετο) εβούλετό τε καὶ δι᾽ ἐπιθυμίας εἶχεν ἀεί. Έγνω δέ πως ταῦτα βουλευόμενος ἀπὸ τῶν ἐμφυλίων πρότερον, ὡς οὐκ ὤφειλεν, ἐναπάρξασθαι, οὐκ οἴκοθεν οὐδ᾽ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, τῇ δὲ τοῦ ἐπιτροπεύοντος Βάρδα γνώμη τε καὶ βουλῇ. Ὅθεν δὲ καὶ ὅπως, δηλώσει καὶ ταῦτα ἡ ἱστορία· κωφὸν γὰρ τῷ ὄντι πως καὶ διάκενον τὸ σῶμα τῆς ἱστορίας, ὅταν ἐστερημένας ἔχει τὰς αἰτίας τῶν πράξεων. Αλλ' ἔνθα μὲν καὶ ἡμῖν ὑπὸ τοῦ χρόνου καλῶς οὐ διέγνωσται, συγχ γνώμην πάντως οἱ φιλομαθεῖς ἀπονέμοιεν τοῖς σ ἀληθεῖς, ἀλλ᾽ οὐ πλασματώδεις γράφειν ἐθέλουσιν, ὧν οὐδὲ τῷ τυχόντι ἀπορία καθέστηκεν· ὅπου δὲ γνώ- rerum causam habebinus, veniam prorsus triριμος, δηλοῦν δεῖ ο ταύτην καὶ σαφῆ καθιστῶν τοῖς ἀναγινώσκουσιν, ὡς οὐκ ἄλλοθεν πάντως ἢ ἐκ τούτων χορηγωμένης τῆς ὠφελείας αὐτοῖς. buant studiosi lectores, quibus animo constitutum sit ut veras duntaxat, non quæ fictitiæ sint 168 (quarum etiam cuivis e vulgo in promptu facile copia sit), rationes scribamus. Ubi autem liquido ea occurrerit, operæ pretium lectoribus declarare ac palam facere, quod nusquam aliunde, sed inde omnis eis utilitas captanda sit. ιη'. Εγένετο δὲ τούτῳ τῷ Βάρδα ἔρως τῆς βασι λείας οὐκ ἀγεννῆς, καὶ ἔρως οὐ κατὰ τοὺς ἄλλους, νῦν μὲν αὐξανόμενος, νῦν δὲ ταῖς τοῦ λογισμού όρμαῖς προσεπικοπτόμενος, ἀλλὰ δύσερώς τις καὶ δυστ απάλλακτος. Μάλλον δὲ, ἵνα τὸν λόγον ποῤῥωτέρω ἀγάγωμεν, ἐγένετο δὴ τῷ Μανουήλ πρὸς τὸν Θεόκτι στον, ἀμφοτέροις επιτροπεύουσιν καὶ αὐτοῦ που 48. Ingenti Bardas imperandi desiderio flagrabat. Erat in eo is amor, non pro aliorum more, qui molo inaugesceret, modo vero animi rationibus compesceretur ac tantisper interquiesceret, sed amor perdite amans atque impotens. Imo, nt paulo altius sermonem repetamus, discordiarum aliquid Manueli cum Theoctisto intercesserat, qui ambo ον ἐπεδίδοσαν 10 τοῖς] τους Ρ. ὡς δεῖ om. Ρ.

curatores erant inque aula degebant. Ex ea Manuel κατὰ τὰ ἀνάκτορα διαιτωμένοις, διαφορά τις, ἢ καὶ majestatis insimulatur; nec deerant qui cito illi in aurem insusurrarent. Id Manuel criminis metuens, vimque invidiæ insuperabilem nulloque facile conata expugnandam videns, eam amputandam ac amoliendam putavit, si modo a palatio paulo longius recederet. Se itaque domum recipit, quæ ad Asparis cisternam posita erat; quam postea in religiose domus formam redegit, ibique pulverem (corpusculum scilicet) deposuit. Inde quotidie veniens iis intererat quæ a tutoribus in palatio administrabantur. Bardas vero, qui non sua, sed Theoclisti opera Manuelem sic aula submovisset et, uι ita dicam, onus excussisset, arridente votisque favente fortuna, non jam alterius ope, sed sua ipse opera cuncta conficere statuit, 169 atque interim Theoctistum, ne so is ab ulteriore progressu impediret, amovere, simulque ingens probrum ex nurus sus consuetudine (id enim ille continue ei expro brabat) procul amoliri ac depellere. ut 19. Nempe imperatori pedagogus erat, vir diesolutæ vitæ, et qui ab omni procul remotus esset morum ingenuitate. Hunc Michael ex Barda et Theo clisto matreque majoribus in aula honoribus donari ac officiis poscebat. Non parebat Theoctistus, nee ut illis ejus votis morem gereret adduci se sìnebat. Aiebat enim, quæ sint imperii munera, ez meritorum ratione, non indignis esse conferenda. Hunc ergo Bardas nequissimum nactus organum, zizania quædam de Theoctisto in suo ipse imperatorisque animo seminandi nullum finem faciebat; aliaque complura præsenti reipublicæ statui detrabcbat: non bene res administrari; relictum imperii haredem Michaelem Theoclisti opera a publicis longe muneribus arceri. Νuptias cogitare cum Michaelis matre and una fliarum; ipsum vero, qui flins sit, eratis oculis procul ejiciendum esse. His itaque velut spiculis alte imperatoris animo defixis eum proritabat, ac ne quid ejusmodi eveniret, prudenti promptissimoque consilio rem expediendam aicbat. Sæpius eam in rem cum convenissent, ea demum illis rata sententia, ac decretum est ut fraade aliqua choloque e medio tollendum Theoctistum aut certe exsilio relegandum curarent. Sic itaque visum consilio, urgebatque Bardas, ut quod ita animis sederat prompte exsequeretur. 170 Ea necis viro inferendæ constituta ratio, ut Theoctistum referendi munere perfunctum, iisque quæ ærarii erant expeditis ad Lausiacum exeuntem, brevi spatio imperator sequeretur; tumque his qui a sacro cubiculo sunt tollendum kominem inclamaret. Considehat tunc Bardas in Lausiaco. Theoctistus vix pedem extulerat, cum Michaelis signum illi ipsi praire ipsuinque antecedere videus saluti fuga consulere conatur. Fuga illi ad Circum, qua parte eorum qui erant a secretis, locus erat: tunc enim καθοσίωσιν ἐπεκάλει καὶ λάθρα ταχέως είχεν όπου λαλούμενα αὐτῷ. [Ρ. 405] Ταύτην δὴ ὁ Μανουλ εὐλαβούμενος, καὶ τὸν φθόνον ἅμαχόν τινα καὶ δυσκαταγώνιστον ἐνορῶν, ᾠήθη δεῖν τοῦτον ἀκρωτηριάσαι καὶ καθελεῖν, εἰ μόνον γένοιτο πορρωτέρω τοῦ παλατίου. Καὶ δὴ κάτεισιν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, κατὰ τὴν κινστέρναν τοῦ ᾿Ασπαρος ὄντα, ἂν εἰς σεμνείου τύπου ὕστερον ἐνηγάγετο το καὶ τὸν χοῦν ἐκεῖσε κατέθετο. Ἐκεῖθεν γοῦν ἑκάστοτε ἀφικνού - μενος κοινωνὸς ἐγίνετο τῶν κατὰ τὰ ἀνάκτορα διοι χήσεων. Τοῦτον οὕτως οὐ δι' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦ Θεοκτίστου ἀποσεισάμενος ὁ Βάρδας, ταυτὸν δὲ εἰ πεῖν καὶ ἀποφορτισάμενο;, καὶ τὴν τύχην λαβὼν πρὸς τὸ ἑαυτοῦ σπουδαζόμενον κοινωνόν, ἐβουλεύετο καὶ αὐτὸς οὐκέτι δι᾽ ἑτέρου, δι' ἑαυτοῦ δὲ διανύσαι τὸ πᾶν, καὶ τέως τὸν Θεόκτιστον καθελεῖν, ἵνα μὴ τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς τοῦτον ἔχοι ἐμπόδιον καὶ ἅμα τὸν πολὺν ὄνειδον τὸν ἐπὶ τῇ νύμφῃ αὐτοῦ (καλ γὰρ ὠνείδιζε τοῦτον διηνεκώς) ἀποῤῥαπίσοι καὶ πορδωτέρω ποιήσεται. ιθ'. Ὑπῆρχε γοῦν τῷ βασιλεῖ Μιχαὴλ παιδαγωγὸς ἀν· ἀγωγός τε καὶ πόρρωθεν τρόπων τῶν εὐγενῶν. Τοῦτον ηξίου ὁ βασιλεὺς αὐτόν τε καὶ Θεόκτιστον καὶ τὴν μη τέρα ἀνωτέρω τῶν βασιλικῶν ἀξιωμάτων ἀναγαγεῖν καὶ μείζονα τούτῳ ἐπιβραβεῦσαι τιμήν. Οὐκ ἐπείθετο γοῦν τούτῳ ὁ Θεόκτιστος, οὐδὲ ταῖς αὐτοῦ ἀρέσκειν ἀρεσκείαις ἡβούλετο, ἐπαξίως, λέγων, καὶ οὐκ αναξίως τὰ τῆς βασιλείας δεῖν διοικεῖν. Τοῦτον ὄργανον τὸν παιδαγωγὸν ὁ Βάρδας λαβὼν πονηρὸν οὐκ ἐπαύετο ζιζάνιά τινα περὶ τοῦ ἀνδρὸς τῇ ἑαυτοῦ ἐνσπείρων καὶ τῇ τοῦ βασιλέως ψυχή, άλλα τε πολλὰ περὶ τῶν κοινῶν διοικήσεων λέγων, ὡς οὐ καλῶς οικονομοῦνται, καὶ ἔτι σοι καταλειφθείσης ως κληρονομίας τῆς βασιλείας πόρρω σου ταύτην οὗτος ποιεῖ, γάμον μητρί σου ἢ τῶν ταύτης θυγατέρων μιᾷ ἐμμελετῶν, καὶ σοῦ τοῦ ταύτης υἱοῦ πόρρω που ποιῆσαι τοὺς ὀφθαλμούς. Ταῦτα γοῦν ὡς βέλη πήξας ἐν καρδίᾳ τοῦ βασιλέως διήγειρέ τε, καὶ ὅπως μὴ ταῦτα γένοιτο, συνετῆς ἔφασκε δεῖν καὶ ταχίστης βουλῆς. ὡς δὲ πολλάκις περὶ τούτου συνἤρχοντο τοῦ πράγματος, μίαν ταύτην ἐκύρουν καὶ γνώμην ἀπέφαινον τοῦ ἐκ τι μέσου τὸν Θεόκτιστον ποιῆσαι δολοφονίᾳ τινὶ ἡ ὑπερορίᾳ. Εδέδοκτο οὖν ταῦτα, καὶ πέρα; ἔσπευδε τοῖς βουληθεῖσιν το ἐπἄγειν· [Ρ. 106] τὸ δὲ ἦν ἐν τῷ τοῦτον μέλλειν πρὸς τὸν Λαυσιακὸν ἐξέρχεσθαι μετὰ τὴν τῶν ἀναφορῶν διοίκησιν ἐπακολουθῆσαι μικρὸν τὸν βασιλέα, καὶ τοῦτο μόνον ἀνακραγεῖν τὸν Ἐπάρατε αὐτὸν, τοῖς πραιποσίτους. Τότε ὁ Βάρδας ἐν τῷ Λαυσιακῷ συνο εδρίαζεν. Ὡς οὖν ὁ Θεόκτιστος προέκυπτεν ἐξιών, τὸ τοῦ Μιχαὴλ σύνθημα προτρέχον ἅμα καὶ προφθάνον τοῦτον δρῶν ἔγνω φυγῇ τὴν σωτηρίαν πραγματεύ σασθαι. Η φυγὴ δὲ πρὸς τὸν ἱππόδρομον κατὰ τὰ ἀσηκρητεία· καὶ γὰρ ἐκεῖσε τότε τὸ τῶν ἀσηκρήτων ὑπῆρχε καταγώγιον. Αλλ' ὑπὸ πολλῶν ὁ εἷς συλληφθεὶς μένειν, ἀλλ' οὐ φεύγειν κατηναγκάζετο καὶ το ἀνηγάγετο τεχύρουν γνώμην καὶ ἀπεφαίνοντο ἐκ? 19 βουλευθείσιν?

equos ipse agere in Circo a se alienum putaret, (ο Ρωμαίων βασιλείας!) οὐ παραιτούμενος, τῶν συμ quam protrita tum abjectaque imperii dignitas!) evrum qui secum ludere ac ludicro hoc certare solebant, e sacro baptismate suscipiendis liberis fiscum exhauriebat; qui videlicet quinquaginta ac quadraginta trigintaque ut minimum auri libras in singulos corum conferret. Aliquando Himerio cuidam patricio (dictus hic Cherus, quod est porcus, ab oris vultusque rusticitate), cum inter convivia turpibus verbis scurriliter luderet ac impudenter in faciem imperatoris cœtusque convivantiuin ex impuro ventre suo pederet, ita ut ventris crepitu prolucentem ipsam facem exstinxerit, sic inauditæ rei miraculo centuin auri libras concessit. Alias quoque Cheilae unius e sociis aurigis, suscepto quodamı ex sacro baptismate Alio, auri totidem libras 173 tribuit: sic ille nulla fruge pecunias publicas insumebat. Cumque brevi tempore scenicis illis ac nequissimis actibus tantas illas opes prodegisset, Circensium amator perditissimus, diesque regiis largitionibus constitutus appeteret, ac parandae pecuniae ratio deesset, quibus douati milites adversus hostium valide acies decertant remque tuentur Romanam, famosam illam auream platanum duosque aureos leones ac totidem gryphes, ipsos quoque ex auro solido ductiles, organumque auro solido fabrefactum, nec non reliquam regiae magnificentie supellectilem, auri pondo non minus quani centenaria ducenta conflans, ex illis pecuiam fisco inferendam cudi præcepit. Quin et regias quasdam tam imperatorum quami Augustarum vestes, adeoque etiam senatorias, alias ex auro solidas aliasque auro intextas, in regio ærario privato positas, penuria tandem pressus coufandus exposuit. Quanquam illis necdum conflatis Michaele vivis exemplus est. Inclytus autem Basilius, ipse imperio potitus, cum integras adhuc acincolumes reperisset, ipsas recepit, acquam nunc vocamus senzatum monetami cudi jussit, e tantis divitiis nihil inveniens præter auri centenaria tria et milliarensium sacculos novem; quibus ¿etiam in concionem allatis inque omnium oculis productis, deploravit coram senatu, unde tantis illis angustiis procuranda ipsi res publica foret. 174 22. Verum hæc postea contigerunt. Tunc autem moris erat Theodoræ, ut sacram Blachernensem ædem frequens adiret, tum ut vota quædam Deo redderet, tum vero etiam ut lavaret. Cum itaque ex more quandoque eo se contulisset, Michael et Bardas misso Petrona illius fratre ipsam cum filiabus attonsam ad Cariani interim palatia relegant postea vero non semel tantum, sed et iterum missis ministris, illarumque fisco illata substantia, privatas, ac velut e vulgo fcmiuas, non regio cultu vivere eas siverunt. Verum haud multo post Theodora e vivis excessit. Inclytus vero Basilius suscepto imperio, cum ejus cadaver tum filias in aviæ monasterium transtulit, quod Gastria vocant, το εν κελεύσατο? παιζόντων αὐτῷ καὶ συνηνιοχούντων ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος τὰ τέκνα υιοθετούμενος τὸν βασίλειον ἐξεκένου πλοῦτον, πεντήκοντα δὴ καὶ τεσσαράκοντα καὶ τὸ ἐλάχιστον ἑκάστῳ τριάκοντα χρυσίου λίτρας ἐπιχορηγῶν. Ποτέ δέ τινι πατρικίῳ (Ιμέριος οὗτος ἐκαλεῖτο ὁ Χοίρος, διὰ τὴν τοῦ προσώπου οὕτω κατο ονομαζόμενος άγριότητα) ἄλλως αἰσχρολογοῦντι κατὰ τὴν τράπεζαν καὶ ψόφον ἐκ τῆς βεβήλου αὐτοῦ γαστρὸς κατὰ πρόσωπον τοῦ βασιλέως καὶ τῶν συνδειπνούντων ἀφιέντι, ὡς καὶ τὸ φατλίον τὸ τούτους φωταγωγοῦν ἐκ τοῦ τηλικούτου ψόφου κατασβέσαι, τῷ παραδόξῳ τοῦ τοιούτου θαύματος χρυσίου λίτρας ἔδωκεν ἑκατόν. Καὶ Χειλὰ δὲ ἄλλοτε τοῦ σὺν αὐτῷ ἡνιοχοῦντος τὸν υἱὸν ἐκ τοῦ θείου λουτροῦ ἀναδεξά μενος ὁμοίως χρυσίου λίτρας δέδωκεν ἑκατόν. Οὕτως ἐκεῖνος εἰς οὐδὲν δέον τὰ δημόσια κατανάλισκεν. Ἐπεὶ δὲ ἐντὸς ὀλίγου καιροῦ τὸν τοσοῦτον πλοῦτον ταῖς τοιαύταις σκηνικαῖς καὶ ἀθέσμοις κατανάλωσε πράξεσι, δεινὸς ἐραστὴς ὢν ἱπποδρομίας, ἦλθεν δὲ ὁ τῆς διανομῆς τῶν βασιλικῶν δωρεῶν καιρὸς, καὶ χρημάτων πόρος οὐκ ἦν δι' ὧν τὰ στρατεύματα φιλοτιμούμενα τὰς τῶν ἐχθρῶν παρατάξεις ἀμύνονται, τήν τε χρυσῆν ἐκείνην καὶ πολυθρύλητον πλάτανον καὶ τοὺς δύο χρυσούς λέοντας, πρὸς δὲ καὶ τοὺς δύο γρύπας ὁλοχρύσους ὄντας καὶ σφυρηλάτους, καὶ τὸ ολόχρυσον όργανον, ἀλλὰ καὶ ἕτερι ἔργα τῆς βασιλικῆς ἐκθέσεως, ὁλκὴν ἔχοντα τῶν διακοσίων οὐκ ἔλατ την κεντηναρίων, χωνεύσας χαράξαι δέδωκεν ἐν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ. [Ρ. 108] Καὶ στολὰς δέ τινας βασιλικὰς καὶ αὐγουστιακάς, ἀλλὰ καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς, τὰς μὲν ὁλοχρύσους, τὰς δὲ χρυσοῦφάντους οὖσας ἐν τῷ εἰδικῷ, πρὸς τῷ τέλει, ἐκδέδωκεν ἐξω απορῶν, ὡς ἂν χαραχθῶσι. Πλὴν οὐκ ἔφθασαν χωνευθῆναι, καὶ ἐκεῖνος μὲν ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ταύτας δὲ Βασίλειος ὁ ἀοίδιμος τὴν βασιλείαν λαβὼν καὶ καταλαβὼν ἔτι ἀλυμάντους ἀνεκαλέτατο, καὶ τὸ νῦν σενζάτον καλούμενον χαραχθῆναι ἐκελεύσατο 70, έκ τοσούτου πλούτου μηδὲν ἕτερον ευρηκώς ή χρυσίου κεντηνάρια τρία, μιλιαρίσια δὲ σακκία εννέα, ἃ καὶ δημοσιεύσας καὶ πᾶσι δῆλα ποιήσας ἀπωδύρετο τῆς συγκλήτου ἐνώπιον τὴν ὅθεν ἔμελλε ποιήσεσθαι τῆς πολιτείας διοίκησιν. κβ'. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν προϊόντος τοῦ χρόνου γεγέ νασιν· τότε δὲ εἴθιστο Θεοδώρα κατὰ τὸν ἐν Βλαχέρ ναις θεῖον συχνώς πως ἐπιφοιτᾷν ναόν, ὁμοῦ μὲν εὐχάς τινας ἀποδιδοῦσα Θεῷ, ὁμοῦ δὲ καὶ τοῦ λουτρού μετέχουσα. Ως γοῦν ἀψέ ποτε ἀφίκετο, τὸν Πετρω νὰν ἀδελφὸν αὐτῆς ὄντα πέμψαντες ὁ Μιχαήλ τε καὶ Βάρδας ἀποκείρουσί τε ταύτην μετὰ τὰς θυγατέρας ὁμοῦ, καὶ τοῖς κατὰ τὰ Καριανοῦ ἀνακτόροις τότε μὲν περιορίζουσιν· ὕστερον δὲ οὐχ ἅπαξ μόνον, ἀλλὰ καὶ δὶς ἀποστείλαντες εἰσεκόμισαν τὴν ἐνόντα πλού τον αὐταῖς, καὶ κοινῶς πως καὶ ἰδιωτικῶς, ἀλλ' οὐ βασιλικῶς εἴασαν ζην. Αλλ' ἐκείνη μεν μετ' οὐ πολὺ τῶν τῇδε μεθίστατο, καὶ βασιλεὺς ὁ ἀοίδιμος Βασί λειος αὐτῆς τε τὸν νεκρὸν καὶ τὰς αὐτῆς θυγατέρας

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. tis ætatem transigerent. Sic quidem illa ex hac Juce migravit, bonum nomen ac venerabile, non ut illi malum atque exosum, filio relinquens. Ostendimus libro superiori undenam, et ex quibus Theodora orta parentibus, quomodo item in aulam venerit, quotque ex utero proles muliebris sexus fuderit: in hoc vero ejus reliquiimi genus ac cogniatos ostendemus. Fuerunt itaque, quos diximus, duo masculi fratres, Petronas Thracensium dux ac cum patricius, Bardasque, de quo egimus. Porro Petronas in quodam facinore a Theophilo deprehensus, cum consueta processio fieret, sexaginta verberibus ad Horologiumn jussus est vapulare. Sorores tres exstitere, quas 175 sic honorifico nomine Calomariam vocabant, et Sophia ac Irene. Ex his Sophia nupsit Constantino Babutzico: Calomariam duxit Arsaber tum patricius ac deinde magister [Irene autem] Irenes matris Photii (ejus qui postea patriarcha fuit) fratri nupta fuit; ex quo etiam duobus susceptis filiis, Stephano magistro et Barda illius fratre atque magistro, qui Constantini patricii et Siciliæ prætoris (qui et Con tumites) gener fuit (hinc enim hæc illi appellatin hæsit), cum Photio patriarcha affinitatein servavit. Ambo enim hi magistri illius nepotes ac consobrini fuere. Horum mater, priore viro morte atnisso, ut alterum quoque frustra morientem videret în animum inducere noluit. Vivens itaque vidua et cum sorore in aula agens, squalida quadam atque humili induta veste, præfectum manu tenens, unaque assumpto tichiote ac cohortali duce, mensis cujusque initio lento gradu pedesque per scholas ibat, ad eos qui vincti in Chalce et in pratorio atque Numeris tenerentur; singulosque causam carceris interrogans, ac tum sua ipsa opera, tum suggestione ad sororem iis prospiciens, haud exiguam cuique benedictionem ac eleemosynam tribuebat. Hactenus quæ spectant ad feminas. τοὺς τὸ τῆς μάμμης έπεμπε μοναστήριον ενδιαιτα- ut illic morantes sauclæ ac religiose vitæ instityσθαι, οὕτω τῶν Γαστρίων κατονομαζόμενον, καὶ ὁσίως ζήν τε καὶ πολιτεύεσθαι. Αὕτη μὲν οὕτως ἀπεδίω, ὄνομα τῷ υἱῷ, οὐχ ὡς ἐκεῖνοι, πονηρόν, ἀλλ' ἀγαθὸν ἀπολιποῦσά τε καὶ σεμνόν. Εδήλου δὲ καὶ Η προ ταύτης βίβλος ὅθεν τε κακ τίνων ἐξέφυ καὶ ὅπως ἦλθεν εἰς τὰ βασίλεια, καὶ τὰς αὐτῇ ὅσαι δὴ θυγατέρες ἐκ κοιλίας γεγένηνται· δηλώσει δὲ αὕτη συγγένειαν αὐτῆς τὴν λοιπήν. Ησαν οὖν οἱ δηλω θέντες άρρενες δύο ἀδελφοί, δ τε Πετρωνας στρατηγός κατὰ τὸ Θρᾳκήσιον καὶ πατρίκιος τηνικαῦτα, καὶ Βάρδας ὁ δηλωθείς, ὃς καὶ παρὰ Θεοφίλου εἰς τι τῶν οὐ δεόντων καταληφθείς, τῆς συνήθους προελεύσεως στα μένης, κατὰ τὸ ὡρολόγιον ἐτύφθη μαγγλάδια ἑξήκοντα. Αδελφαὶ δὲ τρεῖς, ἥ τε εὐφήμῳ οὕτω καλουμένη ὀνόματι Καλομαρία καὶ Σοφία καὶ ἡ Εἰρήνη. Αλλ' ἡ μὲν Σοφία εἰς κοίτην ἐδίδοτο Κωνσταντίνῳ τῷ κατὰ τὸν Βαβούτζικον, [Ρ. 109] ἡ δὲ Καλομαρία Αρσαβὴρ τῷ τηνικαῦτα μὲν πατρικίῳ, ἔπειτα δὲ καὶ μαγίστρῳ, [ἡ δὲ Εἰρήνη] τῷ Εἰρήνης τῆς μητρὸς τοῦ μετὰ ταῦτα τὸν 10 πατριαρχικὸν θρόνον ἀντιλαβομέν του Φωτίου ἀδελφῷ· μεθ' οὗ καὶ δύο τεκνώσασα παῖδας, Στέφανόν τε τὸν μάγιστρον, καὶ Βάρδαν τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν καὶ μάγιστρον τὸν τοῦ πατριπίου Κωνσταντίνου καὶ στρατηγοῦ Σικελία;, τὸν τοῦ Κοντομύτου γαμβρὸν ἐκεῖθεν γὰρ αὐτῷ καὶ ἡ τοῦ Κοντομύτου ἐκληρώθη προσηγορία), την συγγένειαν πρὸς τὸν πατριάρχην έσωζε Φώτιον· ἐξάδελφο: γὰρ οι δύο μάγιστροι· οὗτοι τούτου ἐτύγχανον. Αὕτη δὲ οὖν ἡ μήτηρ τῶν εἰρημένων, ἐπεὶ τοῦ προτέρου αν δρὸς διὰ θανάτου ἡμάρτανεν, οὐχ είλετο καὶ δεύτερον ἰδεῖν μάτην ἀποδιοῦντα, ζῶσα δὲ χήρα καὶ τῇ ἑαυτῆς συνοῦσα ἀδελφῇ κατὰ τὰ βασίλεια, αὐχμηράν τινα καὶ ταπεινὴν ἑστολισμένη στολήν, ὅτι δὲ μὴν καὶ μέν λαιναν, τὸν ὑπαρχον ἀπολαμβάνουσα τῆς χειρὸς, οὐ μὴν δὲ καὶ τὸν τειχιώτην, ἀλλὰ καὶ τὸν νούμερον συνεπαγομένη, κατὰ νουμηνίαν ἀπῄει βάδην τε καὶ πεζῇ διὰ τῶν σχολῶν πρὸς τοὺς ἐν τοῖς δεσμωτηρίοις κατεχομένους τῆς τε Χαλκῆς καὶ τοῦ Πραιτωρίου καὶ τῶν Νουμέρων, τίνος τε χάριν ἀποκέκλεισται ἕνα ἐρωτῶσα καθ᾿ ἕνα καὶ διοικοῦσα τοὺς μὲν δε ἑαυτῆς, τοὺς δὲ διὰ τῆς πρὸς τὴν ἀδελφὴν ὑπομνήσεως, ἑκάστῳ τῶν φρουρουμένων εὐλογίαν ἐπιχορη γοῦσα οὐ μικρὰν καὶ ἐλεημοσύνην. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν γυναικωνίτιν οὕτω. κγ'. Ὁ δὲ Βάρδας ἦν ὅλος τὰ τῆς βασιλείας ἐπιτροπεύων καὶ διοικῶν, καὶ τῶν λοιπῶν διαφερόντως ὡς συγγενὴς τοῦ βασιλέως ἀγαπώμενος· ἔνθεν καὶ τὴν p κουροπαλάτου, οἷον ξύλον ἐπὶ τῇ ἀδελφῇ, τιμὴν ἀναδέχεται, καὶ κατὰ τῶν Ισμαηλιτῶν καὶ τοῦ ᾿Αμερ, ὥσπερ εἴρηται, ἀντιστρατεύονται μετὰ τοῦ Μιχαήλ, ἄρτι τελοῦντος αὐτοῦ εἰς ἄνδρας ἐξ ἀγενείων, δυνάμει πάσῃ τε καὶ χειρί. ὡς δ᾽ οὖν τῆς τῶν ἐναντίων ἐπ· έβησαν γῆς, κατὰ πόλιν Σαμόσατα λεγομένην, δυνά μει τε βρίθουσαν καὶ ἰσχύν, ἄγονται, καὶ ταύτην ἐπεχείρουν πολιορκεῖν. 'Αλλ' ἐλελήθεισαν οὐ κατὰ Θεοδώρας αίροντες χεῖρα, κατὰ δὲ πολυτρόπων ἀνδρῶν. Ὡς μὲν γὰρ ἦν τρίτη τῆς ἐφεδρείας τούτοις ἡμέρα, ἡ πρώτη δὲ καὶ κυρία τῶν ἡμερῶν, ἔμελλον δὲ τὴν ἀναίμακτον μυσταγωγίαν ἐκπληροῦν, ὡς ἂν VARIE 50 shy om. P. * τὸν τοῦ τοῦ καὶ 176 23. Porro Bardas in procurando administrandoque imperio totus erat; ac velut qui imperatorem allinitate attingebat, præ reliquis illi charus ac dilectus erat. Idcirco etiam velut in summotæ sororis præmium curopalatæ dignitate ornatur, unaque cum. Michaele, qui efflorente jam lanugine annos viriles inibat, cum ingenti armorum apparatu ac exercitu adversus Ismaelitas et Amerem, ut supra dicebamus, proficiscitur. Postquam itaque in hosticum progressi Samosata venerunt, urbem scilicet civium inultitudine ac robore potenteni, ejus obsidionem aggrediuntur. Nimirum non intellexerant non se adversus Theodoram levare manus, sed adversus vaferrimum hominum geuus. Tertia itaque obsidionis die, quæ prima dierum ipsaque LECTIONES.

domina fuit, expleto jam fere incruente sacrificio, τῶν ἁγίων μυστηρίων μετάσχοιεν, ἐξαίφνης, εἴτ' ut sacris mysteriis impartirentur, repente (sive incaule illa peragebant, sive etiam rei bellicae imperilia urbem hostesque contemnebant, nullumque fure arbitrabantur qui levare manum } adversus Romanum imperatorem auderet) ipsa hora qua mysteriis iunpartiendi erant, undique ex urbe armati irruentes tantum eis terrorem incusserunt, ut nemo impetum sustinere, nemo non fuga salutem expedire conspiceretur. Ipse Michael vix in equum evadeus fugientis specimen, nou viri fortis ejusque qui prior in acie staret, dedit. Sic ægre tandem servatus est, suis omnibus castrorumque impedimentis in hostium potestate relictis. Illic Carbeæ (cujus supra meminimus, qui et Tephrices conditor 177 fuit) egregie aiunt virtutem enituisse, ut non soluın gregarios multos atque obscuros interfecerit, verum magnos quoque duces ceperit, nempe Tzangotubum Abessalonem et Seonem Palatinum, aliosque legatos atque tribunos haud pauciores centum. Servabantur ergo hi, quos dixi, duces in carcere transacio bello; ac quam Carbeas exegerat, ingenLem vim auri domo advectam, redemptionis pretio persolverunt. Carbeas pretio accepto Seonem interrogat, num venereorum amore afficiatur, molusque libidinosos in corpore sentiat? Negante illo, ac asserente uihil se iis affici, eadem iterum ex Abessalone percontatur. Abessalon autem comperta hominis nequitia ac dolo, sive ctiam quod sic re ipsa afficeretur, ita secum agi accurnis molus moleslos ferre, respondit. Tum ei Carbeas: Tu a vinculis liber esto, simulque dimisit; Seoni vero: Certe non vult Deus ut a carcere libereris, simulque restituto, quod acceperat, redemptionis pretio, donec efavit animam in carcere eum tenuit: 24. Quia vero alter jam annus a superiori clade effluxerat, audiens Michael triginta millium in Roınɔnam ditionem factam irruptionem, ac iterum accepla damna ex victoria cupiens resarcire, collectis ex Thracensibus ac Macedonibus quadraginta millibus alacer eis obviam venit. Ubi autem ad locum quemdam pascuis uberem Celarium dictum fixa tentoria essent, Amer jam infestis in eos signis procurrens, longius digressus 178 ab strata publica, Chonarium tendebat. Ibi consistens, acieque η in pugnam directa, ac acri commisso prælio, imperatorem impressioni imparem ad fugam cogit. Ac vero tandiu ille fugæ institit, quandiu equorum vigere cursum et non intermittere ac lassescere existimavit. Jam itaque media occupante die, exque solis ardoribus permolesto æstu, editum quemdam Jocum Anzen nomine, accessu difficilem ac lapidibus asperum, coguntur ascendere. Illic imperator ex fuga receptus stabulabatur; e vestigio autem seculus Amer locum cingit, velut scilicet indagine imperatorem capturus. Ac certe captivum cepisset, nisi Palatinæ cohortes fortiter dimicando locique ipsa celsitudo el arduitas momenti aliquid ad saluten ei contulissent. Agebatur periculum animæ, ἀφυλάκτως τελοῦντες αὐτὰ, εἴτε καὶ καταφρονητικώς ἔχοντες πρὸς τὴν πόλιν δι' ἀπειρίαν ὡς μὴ πρὸς βασιλέα 'Ρωμαίων ἆραι τολμῶντος χεῖρά τινος, κατά τὴν ὥραν ἐν ᾗ τῶν θείων ἔμελλον μετασχεῖν μυστη ρίων, πάντοθεν μεθ' ὅπλων ἐκπεπηδηκότες τῆς πό λεως, οὐκ ἦν ἰδεῖν τὸν ὅστις Ῥωμαίων [Ρ. 110] οὐκ ἐχρῆτο φυγῇ. "Ενθα καὶ ὁ Μιχαὴλ μόλις που τὸν ἵππον ἀναβὰς φεύγων καθωράτο, ἀλλ᾽ οὐ προπολε μῶν· οὕτω που μόγις εκσέσωστο, σκηνὰς αὐτὰς καὶ τὴν ὅση τούτοις θεραπεία προσῆν ἐκεῖ καταλελοιπώς. Ενθα καὶ τὸν προμνημονευθέντα φασὶν ἀριστεῦσαι Καρδέαν τὸν τὴν Τεφρικὴν οἰκοδομησάμενον, καὶ πολὺν οὐ μόνον τοῦ χυδαίου φθόρον λαοῦ κατεργάσασθαι, ἀλλὰ καὶ τῶν μεγάλων δὴ στρατηγών ζωγρεία λαβεῖν τόν τε τζαγγότουβον τὸν ᾿Αβεσαλώμ καὶ Σηὼν τὸν παλατίνον, καὶ ἑτέρους ὑποστρατήγους καὶ τουρ μάρχας ἄχρι τῶν ἑκατόν. Ετηροῦντο οὖν οἱ δηλω θέντες στρατηγοί μετὰ τὴν τοῦ πολέμου παραδρομήν ἐν τῇ φυλακῇ· καὶ δὴ χρήματα ἱκανὰ τῷ Καρβέᾳ ἐδίδοσαν, οίκοθεν μεταπεμψάμενοι, τὴν αὐτῶν ἀπο λύτρωσιν ἐξαιτούμενοι. Ὡς δ' ἔλαβεν ἐπὶ χεῖρας δ Καρδέας, ἠρώτα τὸν Σηὼν εὐθὺς, εἰ πρὸς ἀφροδίσια ἔχοι ἐρωτικῶς καὶ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα κίνησιν ἔχοι τὴν ἐμπαθῆ· ὡς δ᾽ ἀπηγόρευσεν ὁ Σηὼν καὶ πάσχειν τι τοιοῦτον ἀπέφησεν, ἠρώτα πάλιν τὰ ὅμοια τὸν ᾿Αβεσαλώμ. Ο δὲ τὴν αὐτοῦ φωράσας κακίαν καὶ μοχθηρίαν, εἴτε καὶ ἄλλως ἀληθῶς, τοῦτό τε πά σχειν καὶ κίνησιν ὑπομένειν, εἰπὼν, τούτῳ μὲν, Λυτροῦσαι, έφη, τῶν δεσμῶν, καὶ ἅμα ἀπέλυεν, τῷ δὲ Σηών, Οὐ βούλεται σε τὸ θεῖον λυθῆναι δὴ τῆς φρουρᾶς, καὶ ἅμα ἐδίδου τούτῳ τὰ λύτρα τὰ δοθέντα αὐτῷ ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ τῇ φρουρᾷ ἐγκατέκλειεν ἄχρις οὗ τὴν ψυχὴν ἀπεστάλαξεν. κδ'. Ἐπεὶ δὲ δεύτερος ήδη χρόνος παρέδραμε καὶ μυριάδας ήχους τρεῖς κατὰ τῶν Ῥωμαίων εκστρα τεύειν, τὴν ἦταν αὖθις ὁ Μιχαὴλ ἀνακαλέσασθαι ἐπιθυμῶν, Θρᾷκάς τε καὶ Μακεδόνας μέχρι τῶν τεσ σάρων συνηθροικώς μυριάδων, ἐξῄει πρόθυμος κατ' αὐτοῦ. ὡς δὲ κατά τι χορτοφόρον πεδίον Κελάριον οὕτω λεγόμενον κατεσκήνητο, άρτι δὴ ᾿Αμερ αὐτῷ καταστρατηγών πορρωτέρω τῆς τετριμμένης μει ὁδοῦ, πρὸς τὸ Κωνάριον ἐπισπεύδων. Ἐν δὲ τούτῳ εγγύτερόν τε γενόμενος καὶ χεῖρας δὴ προσβαλὼν καὶ πόλεμον συνάψας, νεανικόν φεύγειν, ἀλλ' οὐ μένειν, τὸν βασιλέα ἠνάγκαζεν. ᾿Αλλὰ φεύγειν μὲν ἐπειρᾶτη, ἕως τὸν τῶν ἵππων ἀκμάζειν δρόμον, ἀλλ' οὐ διακό πτεσθαι ὑπελάμβανεν. Καὶ δὴ σταθεράς το μεσημε βρίας ἐνούσης καὶ καύματος οὐκ ὀλίγου θάλποντος ἐκ τῆς τοῦ ἡλίου φλογώσεως, κατά τινα ὀρεινὸν ἀναβαίνειν τόπον βιάζονται, 'Ανζῆν οὕτω λεγόμενον, δυσπρόσοδόν τε καὶ τραχέσι λίθοις οὐκ εἴοδον. Ἐκεῖσε δὴ φεύγων ὁ βασιλεὺς ἐνηυλίζετο, καὶ ἐκ ποδὸς ὁ ᾿Αμερ αὐτῷ ἐπακολουθῶν [Ρ. 111] περικυκλοί, ὡς ἐν δικτύῳ θέλων λαβεῖν. Κἂν ἔλαβεν αὐτὸν δορυάλω τον, ἀλλ' ἡ τῶν βασιλικών ταγμάτων Ισχύς καρτερώς ἀπομαχομένη καὶ τὴ τοῦ τόπου ανεστηκός τε καὶ ὑπερέχον μικρόν τι τούτους διέσωσεν. Ενθα καὶ τὴν

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. περὶ ψυχῆς αὐτῶν κίνδυνον ἀγωνιζομένων καὶ δεδιό- cunctisque nimium conterritis cogit Michael Maτων βουλὴν ἠνάγκαζε τὸν Μανουήλ λέγειν ὁ Μιχαὴλ nuelem consiliuïn edere, quo ambo præsens disτὴν ἀμφοτέρους δὴ διασώσουσαν. Ο δὲ τὰ δι' ὧν crimen possint effugere. Ergo auctor est imperaἐστι φανερὸς ὁ βασιλεὺς ἀφελέσθαι συμβουλευσάμε- tori, ut depositis regiis vestibus plebeioque ac vulνος, καὶ ἰδιωτικὸν ἀναλαβόμενον σχήμα μετά λογά gari amictu assumpto, cum lecta fortium virorum δων ἀνδρῶν καὶ δυνάμει προεχόντων τὴν τῶν ἐχθρῶν manu, perrupto fortiter hostium cuneo inde omniἔφη φάλαγγα διαρρήξαντα έξω τούτων γενέσθαι πε no evadat. Cum vero etiam de turba ac militibus ριφανῶς. Ὡς δὲ καὶ περὶ τοῦ παραμένοντος όχλου τε ibi relinquendis iterum ille percontaretur, quonam καὶ στρατοῦ δεύτερον ἐπυνθάνετο, ὅπως δὴ σωθεῖεν, modo illorum quoque saluti consultum foret, infit ὁ Μ. χαὴλ, ᾿Αλλὰ σὲ μὲν γένοιτο, φησίν, βασιλεῦ, Manuel: Te utinam salvum recipi contingat, imperator: σώζεσθαι ἀβλαβῆ, Θεῷ δὲ μελήσει περὶ αὐτῶν· οὐ illorum autem Deo cura erit. Non enim paris aleœ est γὰρ ἐστιν ἐπ' ίσης βασιλέα καὶ 'Ρωμαίων τινὰ imperatorem capi et unum quem e Romanorum castris. αἰχμάλωτον γενέσθαι ἐχθροῖς. Ἀλλαξάμενος οὖν Imperator itaque commutato habitu, 179 totusque τὴν ἐσθῆτα ὁ βασιλεὺς καὶ περὶ τὸν Μανουὴλ ὅλος Manuelis lateri hærens, perrupto una cum sociis γενόμενος ἔσπευδεν ἐπακολουθεῖν, τούτου μεθ᾿ ἑτέρων hostium cuneo sequi conatur. Sub ipso vero rei διαῤῥηξάντων τὴν φάλαγγα. Αλλ' ὅτε δὴ κατὰ τὸ δει discrimine, ac cum prope jam tentanda hostilis νὸν ἐγένοντο καὶ παρατάξεως πλησίον που τῶν ἐχθρῶν, acies essct, præ formidine deficiente eum omni virἔρημος τῷ φόβῳ δυνάμεώς τε γενόμενος καὶ χειρῶν tute ac manuum robore, remanere malebat quam ἐναπομένειν ἠγάπα, ἀλλ' οὐ προτρέχειν αὐτοῦ. ὡς δ᾽ ὁ Manueli præire. Manuel perrupto agmine, ac cum Μανουὴλ τὴν φάλαγγα διακόψας τε καὶ περισωθεὶς τὸν ipse liberatus esset, nusquam conspecto imperaβασιλέα οὐκ εἶχεν ὁρᾶν, αὖθις τὴν κατόπιν ἔθει ὁδὸν, tore, redit iterum, illius capitis periculum formiτὸν ὑπὲρ αὐτοῦ κίνδυνον δεδιώς. Ώ; δὲ πάλιν ἐγένοντο dans. Iterum vero facta congressione ac Saracen´s συμβολαὶ καὶ πολὺς φόβος " συνέπιπτε τῶν Σαρακη- oppido territis, visum Ameri paulo longius receνῶν, ἔγνω δὴ ποῤῥωτέρω χωρήσειν ὁ ᾿Αμερ, νάματά dere, Duentaque ac pabula quærentem receptui τινα καὶ χορτάσματα ζητῶν, σημήνας τὸ ἀνακλητικόν· canere; quo tempore.ægre tandem Michael sumpia ὅτε καὶ τυχὼν ἀδείας ὁ Μιχαὴλ μόλις που ἐκεῖθεν διεσέ audacia tuto evasit, et ad regiam urbem reversus est. σωστο ἀδεῶς, καὶ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἐπανήρχετο. κε'. Δεύτερος οὖν μόλις που παρήλθε χρόνος, καὶ αὖθις ἐκστρατεύσας ὁ ᾿Αμερ σὺν τεσσαράκοντα χια λιάσι στρατοῦ ὁμοῦ μὲν τὴν ᾿Αρμενιακὴν ὁμοῦ δὲ καὶ τὴν πρὸς θάλασσαν Ἀμισὸν ἐξεπόρθει τε καὶ κατεδουλαγώγει τῇ τοῦ κωλύοντος ἐρημίᾳ· ἔτε δή καὶ ταυτὸν ἐκείνῳ τῷ ἄφρονι Ξέρξῃ λέγεται παθεῖν, καὶ κελεῦσαι ῥάβδοις τύπτειν τὴν θάλασσαν, ὅτι μὴ ποῤῥωτέρω προκατεστόρεστο, ἀλλ' ἐγγὺς αὐτὸν λεηλα τοῦντα καταλαμβανομένη κεκώλυκεν. Εφ' οἷς ἀσχάλη λων ὁ Μιχαὴλ καὶ ἀδημονῶν ἐκέλευσε τὸν Πετρωνᾶν, ἀδελφὸν τῆς βασιλίσσης τυγχάνοντα καὶ τῶν Θρᾳκησίων τὴν στρατηγίδα διέποντα, παντὶ σθένει συμπα μαλαβόντα τὰς τῶν Ῥωμαίων δυνάμεις χωρῆσαι ποι κατ᾿ αὐτοῦ καὶ μὴ παρορᾷν ἐπὶ πολὺ τὴν τῶν Ῥωμαίων [Ρ. 112] καταληϊζόμενον γῆν. Ὁ τοῦ Βάρδα τότε τῶν βασιλικών ταγμάτων τε καὶ σχολῶν ἦρχεν υἱὸς, παῖς ἔτι κομιδῇ περὶ δέκα ἢ ἐννέα έτη που ὤν· όνομα τούτῳ 'Αντίγονος. Ο καὶ θαυμάζειν μοι ἔπεισιν, ὅπως ἀγχινοίας τε καὶ σοφίας, ὡς φασιν, ἀντιποιούμενος, ἑαυτῷ πάντα οἷον λαφύστων καὶ προσαγόμενος, οὐχ ἑτέρῳ τὴν τοιαύτην ἐνεχείρει ἀρχὴν ἐν καιρῷ δεινῷ τε καὶ δυσχερεί. Πλὴν ἐδίδου τὸ ταύτ της προσωπεῖον τέως τῷ ἀδελφῷ. Ὁ δ᾽ ὡς τῶν βασιλικῶν ἤκουσε γραμμάτων πρὸς τὸν ἐχθρὸν αὐτὸν καθοπλιζόντων καὶ ἀνδραγαθεῖν παρακελευομένων, ἀλλοιωθείς τε καὶ περὶ τῶν πραγμάτων τὴν ὅπως ἔξουσι καλῶς βουλευόμενος ἐν τῷ κατὰ τὴν Ἔφεσον Αγίω βρει προσήδρευεν, εἴτ' ἀπολεγόμενος εἴτε καὶ τῆς ἄνωθεν ἐπικουρίας δεόμενος. Ἐκεῖσε γοῦν αὐτοῦ τὸ τέω; ἐνδια:τωμένου, φήμη τις ἄγγελος προτρέτο φόνος τ 25. Alter vix annus transierat, rursusque egres - sus Ainer cum quadraginta millibus, simul quidem Armeniacum tractum simulque maritimam Amisum depopulabatur ac diripiebat, eo quod militum præsidia deerant, quibus illis toto satis prospectum esset. Quo etiam tempore imitatum cum ferunt illud Xerxis insipientis animi facinus, ac jussisse mare virgis cædi, eo quod non longius porro constratum esset, sed e vicino prædas agentem a conatu prohiberet. Hæc graviter ferens Michael, groque inde animo, Theodora fratrem Petronam, qui tum Thracensibus præerat, omni conatu una assumptis Romanis legionibus adversus 180 eum proficisci jubet, nec ultra Romanam diuonem, quam sic: hostis diriperet, despicere. Bardæ tune Glius prætorianorum ac scholarum dux crat, valde tum ad lescens, novem aut decem circiter annorum, Antigonus nomine. Quod et subit mirari, quomodo qui solertiæ studere videretur ac prudens haberetur, sibi ipse omnia velut devorans ad seque trabens, non alteri eam praefecturam traderet, adeo præsertim molestis difficilibusque reipublicæ temporibus. Cæterum hujus muneris personam interim fratri deſert, et ut vicarias ipsi partes præstans domesticum ageret. Auditis itaque ille imperialibus litteris, quibus arma sumere adversus hostem juberetur ac rem strenue agere, animo turbatus nutansque, atque, ut bellum prospere gerere posset consilia agitans, in monte Sancto, qui Epheso adjacet, hærebat, sive despondens animum et quasi impe

rium detrectans, sive ut divinam opem imploraret. χουσα Ἰωάννην ἐκεῖνον μοναχός τε καὶ περιβόητον, Eo porro illic morante, rumor quidam præcurrens Joannem illum monachum ſamaque celeberrimuın, procera virum statura, nudis semper pedibus incedentem et in Latro domicilium habentem, ultro venire annuntiat. Virum solitarium nec unquam cella exeuntem illa mirabatur ætas. Audiens itaque de illo patricius, haud procul eum abesse asello invectum, festinus illi occurrit ac pedes ejus complectitur. Ad quem statim Joannes: Vade, inquit, contra Saracenos, imperialibus parens litteris. Vade: Deum enim liberatorem libique præeuntem habebis, si modo, omnis alterius 181 amuleti loco, charissimum illi Joannem in omnium scutis depictum palam gestaveris. Adjecitque hanc unain nec aliam esse causam cur hoc iter susceperit. Hujus Petronas armatus precibus in loco quodam Poson nomine, ex rupibus petrisque præruptis natura tutum, Amerem considentem invenit. Hunc locum præterfluit Auvius ab aquilone ad meridiem decurrens, nomine Lalacaon; pratumque adjacet, quod rustica voce incolæ Gyrin dicunt. Cognovit ergo Petronas illum ibi castra habere, nullamque non adhibet operam at omnem illi exeundi ac salutem fuga expediendi viam præcludat. Statim ergo. Armeniacorum et bucellariorum, Coloniæque ac Paphlagoniæ duces ¸mittit, qui ad Aquilonem positum latus teneant, duces autem Orientalium Ousiciique et Cappado ciæcum Seleuciæ et Charsiani clusurarum præfectis, qui latus Meridianum; ipse denique cuin prætorianis quatuor cohortibus Thraciæque ac Macedoniæ ducibus (nam et lex erat ut Bulgaricis rebus pace cour.positis ipsi quoque Orientalibus bello socii accederent unaque pericula adirent) Occidentale occupat latus, secum etiam in armis Tbracensium cohortem habens. Ubi itaque Amer sic se undique vallatum ac feræ instar velut indagine cinctum a Romanis audivit, ad omina recurreudum putavit; accersitoque captivorum uno, ex eo interrogat loci nomen pratique et fluvii. Captivus interrogatus paulumn immutatis literis Prosontem 182 Posontis luco dixit. Amer ruinam sibi significare exposuit; fluvium quoque exercitus contritionem paraphrasi indicare sensit, direque eos vertendos a Romauis, ex prati incursu, quod Gyris vocaretur. Haud lamen animum despondendum monet, sed robur excitandum inque crastinum fortiter pugna dimicandum; simulque omnes arma assumere, ac receus tersus gladios velut recens cusos ac fabrefactos jubet ostentare. Quia vero illucens jam dies inducias aliquas vincendi Romanos videbatur offerre, tentandum putavit exitum, disjecta, qua parte aquilonare latus servabant, Romanorum acie. At ubi loci difficultas ducumque illic stationem habentium strenua opera conatum infregisset ac repressisset, ad meridianum latus impressionem facit. Verum illic quoque pari adversariorum acie viam præcludente, το μὲν] τοὺς 7 μακρὸν ὄντα τὸ εἶδος, ἀνυπόδετον τοὺς πόδας ἀεὶ καὶ κατὰ τὸ Λάτρο; ἐνδιατρίβοντα, αυτομολοῦντα διήγο γειλεν. Τοῦτον ἡσυχάζοντα καὶ τοῦ ἑαυτοῦ κελλίου μήποτε ἐξερχόμενον ὁ χρόνος ἐκεῖνος ἐθαύμαζεν. Ὡς δ' οὖν περὶ τοῦ ἀνδρὸς ὁ πατρίκιος διακήκοεν ὡς ὅτι που πλησίον ἐστὶν ἐνάριον ἐποχούμενος, ἀπήντα θέων τὸν μοναχὸν καὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ κατελάμβα νεν. Ο δὲ μηδὲν μελλήσας, Απιθι, φησί, κατὰ τῶν Σαρακηνῶν τοῖς βασιλικοῖς πειθόμενος γράμμα σιν, ἄπιθι· Θεὸν γὰρ ἕξεις φυόμενόν σε καὶ προπορευόμενον, εἰ μόνον τὸν αὐτῷ ἡγαπημένον Ἰωάννην ἀντ' άλλου τινὸς φυλακτηρίου ταῖς ἀσπίσι πάντων εγγεγραμμένον φέροις τρανῶς. Καὶ ἅμα προτετίθει, ὡς οὐκ άλλου τινὸς ἕνεκεν ἡ τού του τὴν ἐνταῦθα πορείαν πεποίημαι. Τούτου ταῖς εὐχαῖς καθοπλισθεὶς κατά τινα τόπον οὕτω λεγόμενον Πόσοντα, φυσικήν τινα ἀσφάλειαν διὰ πετρῶν ἔχοντα καὶ κρημνῶν, τὸν Αμερ καταλαμβάνει πανστρατιά. Τούτῳ καὶ ποταμὸς παραῤῥεῖ ἀπὸ τὸ ἀρκτιον πρὸς τὸ μεσημβρινὸν ἐλαυνόμενος, Λαλακάων ὀνομαζόμενος, καὶ λιβάδιον παράκειται Γῦριν ἀγροικικῇ φωνῇ και λούμενον. Έγνω γοῦν ὁ Πετρωνᾶς ἐκεῖσε τοῦτον ἐναυλιζόμενον, καὶ πάντη ἔσπευδεν αδιεξόδευτόν τε καταστῆσαι καὶ ἄφυκτον. Καὶ δὴ τοὺς μὲν τὸ ἀρκτῷον μέρος καθέξοντας στρατηγοὺς τῶν ᾿Αρμενιακῶν καὶ Βουκελλαρίων καὶ Κολωνείας καὶ Παφλαγονίας ἐπέστελλεν αὐθωρόν, τὸ δὲ μεσημβρινὸν τὸν ᾿Ανατολι χῶν τὸν Ὀψικίου καὶ Καππαδοκίας στρατηγούς συν τοῖς Σελευκείας καὶ τοῦ Χαρσιανοῦ κλεισουράρχαις· αὐτὸς δὲ μετὰ τῶν βασιλικῶν τεσσάρων ταγμάτων [Ρ. 143] καὶ τῶν Θράκης καὶ Μακεδονίας στρατηγῶν (καὶ γὰρ εἰρηνευόντων τῶν Βουλγάρων νόμος ἦν αὐτ τοῖς μετὰ τῶν ᾿Ανατολικῶν συγκινδυνεύειν καὶ συ στρατεύειν) τὸ δυτικὸν μέρος κατείληφεν, ἔχων καὶ τὴ θέμα τῶν Θρακησίων μεθ᾿ ἑαυτοῦ. Ὡς γοῦν οὗτα πάντοθεν περιφρουρεῖσθαι καὶ ὡς θηρίον ἐναποκρ κλεῖσθαι παρὰ Ῥωμαίων ὁ Αμερ ακήκοεν, ἔγνω δεῖν οἰωνίσασθαι, καί τινα τῶν αἰχμαλώτων μετα καλεσάμενος ἠρώτα τήν τε τοῦ τόπου προσηγορίαν καὶ τοῦ λιβαδίου τε καὶ τοῦ ποταμοῦ. Ως δ' ὁ έρω τηθεὶς αἰχμάλωτος μικρόν παραγραμματίζων Πτώ σοντα ἔφησεν ἀντὶ Πόσοντα, τὴν ἑαυτοῦ σημαίνειν πτῶσιν ὁ ᾿Αμερ διεσάφησεν, λαοῦ τε κάκωσιν παρα φράζων τὸν ποταμὸν, καὶ γυρισθῆναι δεινῶς αὐτοὺς παρὰ τῶν Ῥωμαίων ἐκ τῆς τοῦ λιβαδίου συνεμπτών σεως, ὅπερ ἐκαλεῖτο Γύριν. Αλλ' ὅμως οὐκ ἀπ· οκνητέον, φησὶν, ἀλλὰ διεγερτέον καὶ πρὸς τὸν αύριον γενησόμενον πόλεμον ἀνδριστέον. Καὶ ἅμα ὁπλίζεσθαι πάντας καὶ νεόσμηκτα δεικνύειν ὡς νεουργὰ τὰ ξίφη ἐκέλευσεν. Ἐπεὶ δὲ ἡμέρα ἀρτι εξανατέλλουσα τὴν ὅπως περιγένηται τους Ρωμαίους ἀνοχὴν ἐπέφερεν, δεῖν ἔκρινε πρὸς μὲν τὸ ἀρκτῷον φυλάττοντας τὴν ἐξοδον αὐτῷ ἐκζητεῖν, ὡς δ᾽ ἡ τε τοῦ τόπου κακία καὶ τῶν ἐκεῖσε ταχθέντων στρατ ηγῶν εὐανδρία ἀπήντα τοῦτον καὶ διεκώλυεν, ἐπὶ τὸ μεσημβρινὸν ὁρμᾶσθαι ἐξεβιάζετο. ὡς δὲ κἀκεῖθεν ή

LIB. IV. - ΜICHAEL THEOPHILE FILIUS. reliquis magis ad planitiem vergens accessuque fa cilior) illa potius parte irruere qua et Petronam videbat stationem habere. Strepitu itaque ac clamore sublato in hostes irrumpens, ne minimum quidem cedentes, sed fortiores ipsumque strenue ex adverso comprimentes ac validiori manu resistentes, offendit. Quamobrem etiam tantisper impetum cohibens, iterumque in se ipsumn collectus, magna vi rûrsus impressionem facit, exitum aliquem inque plana descensum quærens. Ac ne tum quidem illi cedentes adversaque acie incurrentes ac retro cogentes, hinc 183 inde obseptumn eum te nendo, rem postmodum tentare vetuerunt. Undique igitur exstantes acies videns, atque hinc illincque, qui ad aquilonem quique ad meridiale latus positi erant, irruentes conspiciens, desperata tum salute, ac velut fulmine ictus, in medios se enses primumque obvios inserit; ubi letali accepto vulnere cum ipse tristi fato cadit, tum suos omnes, ne uno quidem cladi superstite, perdit. Ejus filium cum cohorte quadam fugam arripuissse ubi rumor percrebuit, Charsiani clusurarum præfectus pone assecutus cum exercitu manu capit ac Petronæ imperatori tradit. Sic ergo Petronas erectis de Amere tropæis, cultu monamagna deinceps veneratione ac chum prosequebatur, alium eum divinum vatem vocans. Atque adeo conscientia sua illi deposita, eum adducens, urbem augustam petit, amplissimo apud imperatorem ac Bardam viri virtutem præcomio jure merito elereus. Cæterum Petronas non jam ultra domestici personam simulacro gessit, sed regio munere ipse ea dignitate augetur. Monachus cum se ad Deum emigraturum divinitus cognovisset. Petronam rei admonet. Ad quem ille lugens: Ubinam vero, inquit, tu pastor meus ac amator oviculam tuum humanis excedens vis relinquere? num in hoc sæculo? at vereor ne in priora prorsus delicta difluam, mihique posteriora nihil meliora prioribus fant. 184 - Num vero, inquit monachus, tibi animo sedet, ulime sequaris?— Ita, Pater, inquit, lubentissime sequar. Morbo itaque et ipse correptus, statim ac domum rediisset, ea narrat quæ abbati evenerant; vicissimque refert dixisse monachum ipsum quoque, uti pelierat, brevi morientem eum secuturuni. Ac sane paucis elapsis diebus, cum monachus ad Deum evocatur, tum statim Petronas velut ex condicto magnifice sequitur, ita nimirum ut quamvis brevi sic intervallo dissiti erant, ambobus simul emigrantibus, alter alterius mortis nuntium audire nequiverit. Moritur vero et illo prior Manuel, morbo quodam detentus. την ὁμοίαν εὕρισκεν τῶν ἐναντίων παράταξιν, ἔγνω statuit loci ipsa benignitate tractus erat enim ἐεῖν ὑπὸ τοῦ τόπου ἐφελκόμενος (καὶ γὰρ ἦν λείος καὶ εὐπρόσιτος) τῶν λοιπῶν κατ' ἐκεῖνον μᾶλλον χωρεῖν, ᾗ καὶ τὸν Πετρωνᾶν ἑώρα κατασκηνούμενον καὶ φυλάττοντα. Καὶ δὴ κρότῳ καὶ βοῇ κατὰ τῶν πολεμίων ἐφαλλόμενος οὐδ' ὅλως εἶχοντας τοὺς Ρωμαίους ἐφεύρισκεν, ἀλλ᾿ ἰσχυροτέρους καὶ αὐτῶν ἀνδρικῶς ἀντικρούοντας καὶ μᾶλλον ἀνθισταμένους νεανικῶς· διὸ καὶ μικρὸν συσταλεὶς καὶ εἰς ἑαυτὸν αὖθις γενόμενος επεβάρει πάλιν μετὰ δυνάμεως, έχε πόρευσίν τινα καὶ κάθοδον ἑαυτῷ ποριζόμενος. Αλλά καὶ αὖθις τούτῳ οὐκ ἐνδόντες, ἀλλ᾽ ὑπαντήσαντες καὶ ἀναστρέψαντες τῷ συμπεφράχθαι, καὶ μέχρις τούτων τοῦτο ποιεῖν κατηνάγκασαν. Ἐπεὶ δὲ πάντοθεν ἀναφανέντας καὶ ἄλλους ἄλλοθεν ἐκπηδῶντας τοὺς τὰ ἀρκτῷα καὶ μεσημβρινὰ μέρη κατοικοῦντας καθεώρακε, τότ' ἤδη τὴν σωτηρίαν ἀπογνοὺς καὶ τὰς φρένας ώσπερ τινὶ κεραυνῷ βληθεὶς ἐχώρες κατὰ ξιφῶν, οὐδὲ προτέρων το ἀμελῶν· ἔνθα καιρίαν πληγείς [P. 114] αὐτός τε πτώμα γίνεται χαλεπὸν, καὶ τῶν ἑαυτοῦ διασώζεται οὐδεὶς οὐδαμοῦ. ὡς δὲ τὸν τούτου υἱὸν μετά τινος φάλαγγος ἀποδρᾶναί που διήκουον, καὶ τοῦτον ὁ τοῦ Χαρσιανοῦ κλεισουράρχης καταλα βὼν οὐκ ἄποθεν χειρονταί τε μετὰ τοῦ στρατεύματος καὶ τῷ στρατηγῳ φέρων δίδωσι Πετρωνᾷ. Οὕτως μὲν οὖν ὁ Πετρωνᾶς τὰ κατὰ τοῦ Αμερ στήσας τρόπαια διὰ πολλῆς εἶχεν ἔκτοτε τὸν μοναχὸν αἰδοῦς καὶ τι μῆς, προφήτην ἄλλον ἀποκαλῶν. Καὶ δὴ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς τούτῳ ἀναθεὶς πρὸς τὴν βασιλεύουσαν εἰσελαύ νει τοῦτον ἐπιφερόμενος, πρὸς τὸν βασιλέα καὶ τὸν Βάρδαν τὴν τοῦ ἀνδρὸς θειάζων καλῶς ἀρετήν. Καὶ [άλλη] ὁ μὲν Πετρωνᾶς τὸ τοῦ δομεστίκου οὐκέτι προσωπεῖον καθυπεκρίνετο, ἀλλ' αὐτὴν ἐλάμβανεν ἐκ βασιλέως τιμήν· καὶ ὁ μοναχὸς τὴν πρὸς Θεὸν ἐκδημίαν παρ' αὐτοῦ διδαχθεὶς τὸν Πετρωνᾶν ἀνεδίδασκεν ὡς διὰ ταχέων μέλλων ἀποδημεῖν. Καὶ ποῖ με δή, ὁ Πετρωνᾶς, ἀπαίρων τὸ σὺν ἀρνίον, ὁ ποι μήν μου καὶ ἐραστὰ, βούλει καταλιπεῖν; μετὰ κλαυθμοῦ ἐπυνθάνετο. Αρα τούτῳ τῷ βίῳ; ἀλλὰ δέδοικα μὴ πρὸς τὸν πρότερον όλισθον αὖθις παραγγνῶ καὶ γένωνταί μοι τὰ ἔσχατα τῶν προς τέρων οὐ κρείττονα. -- Καὶ βούλει, φησὶν ὁ μονα χός, ἐμοὶ συνεπακολουθῆσαι, Καὶ οὗτος, Ναί, Πά τερ, ἔφη, μεθ᾿ ἡδονῆς. Καὶ δὴ νόσῳ καὶ οὗτος βληθεὶς ἅμα τῇ οἴκαδε υποστροφῇ ἐδήλου τὰ συμπίπτοντα τῷ ἀβῆν, καὶ ἀντεδηλοῦτο φάναι, ὡς Μετ' ἐμοῦ γενήσῃ μετὰ μικρὸν ὡς ᾐτήσω. Καὶ δή τινων ἡμερῶν παρελθουσῶν ὁ μοναχός τε μετεκαλεῖτο πρὸς τὸν Θεόν, καὶ οὗτος αὐθωρὸν ὡς ἐκ συνθήματος ἐπι ηκολούθει λαμπρῶς· καὶ τοσοῦτον ἦν κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν ἀμφοτέρων ἡ ἐκεῖθεν ἀποδημία ὡς ἕτερος ἑτέρου, καίτοι γε μικροῦ τοῦ διαστήματος ὄντος, μή ἀκοῦσαι τὸν θάνατον. Τοιούτῳ μὲν δὴ τέλει τοῦ βίου πρὸ τούτου ὁ Μανουὴλ νόσῳ δή τινι κρατηθείς. κς'. Μετέβαινε δὲ καὶ ὁ Βάρδας καὶ τὰς ἐκ βασιλέως ήμεινε συνεχώς τιμάς, ὥσπερ τις νέος γαύρος τε καὶ φιλότιμος τὰς ποικίλας τῶν πρὸς τέρψιν στον του πρότερον G ὁ Πετρωνᾶς χρησάμενος λέγεται, ἐτελεύτα δὲ καὶ 26. Sed et Bardas nullo fixus munere alias ex aliis continue dignitates profusa principis largitate mutabat, hand secus ac juvenís quidam

ac ambitiosus vario ad luxuriam cultu mutat ve- λάς. Μετέβαινε γοῦν καὶ πρὸς τὴν Καίσαρος ἀνῄει stes. Mutata itaque functione ad Cesaris dignita δόξαν τε καὶ τιμήν, τοῦ Μιχαήλ οὐ πρὸς ἕτερόν τι tem gloriamque ascendit, cum Michael nulla alia τῶν πολιτικῶν τοσοῦτον ἐπτοημένου ἢ θέατρα καὶ reipublicæ cura teneretur quam ut theatris ludis- ἵππων ἁμιλλητήρια. Καὶ τὸ δὴ χαλεπὸν, οὐκ ἠγάπα que Circensibus vacaret. Quodque adeo gravius, μόνον θεατής εἶναι, είγε καὶ τοσοῦτον ἐσχόλαζεν, non solum illis lubens spectaculis intererat tantain- ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἡνιοχεῖν ὁ τῆς τῶν Ῥωμαίων βασι que operain navabat, sed et ipse Romani arcem λείας, θέαμα τυγχάνων καὶ παίγνιον πᾶσι δὴ καὶ Imperii tenens equos agebat, cunctisque se ridi- κατάγελως. Οὕτως ὁ [1. 115] Βάρδας τοῦ ἀδελφιδοῦ culum ac spernendum præbebat. Ita Bardas ne- ἐπιτρόπευεν, καὶ οὐδὲ ζῇν, ὡς ἔοικεν, ἠθέλησεν, εἰ polis curatorem agebat; cui nec vita, ut par est, μὴ τοῦτον μεταπείσει τὸ ἀνδράποδον. Πλήν διώκει in votis esse debuisset, nisi a servili vitæ hoc in- τέως αὐτὸς τὰ πολιτικά, καὶ τῆς βασιλείας κατεστο stituto illum avocaret. Interim tamen negotia publica χάζετο ὡς αὐτὴν εὐκαίρως περιληψόμενος. ᾿Αλλὰ administrabat, ac sibi ipse imperium animo destina- ταῦτα μὲν εἰς τὸ μέλλον ἐταμιεύετο· τότε δὲ τῆς ἔξω bat, cujus 185 quandoque sibi ipse compos fore vi- σοφίας ἐπιμεληθεὶς καὶ γὰρ ἦν τῷ τοσούτῳ χρόνῳ Jeretur.Caterum hæc quidem in futurum illi reposita: παραῤῥνεῖσα καὶ πρὸς τὸ μηδὲν ὅλως κεχωρηκυία τη interim vero saecularis ac profanae sapientiæ cura sus. τῶν κρατησάντων ἀγροικίᾳ καὶ ἀμαθία) καὶ διατρι cepta, cum jai plura lustra humaniores litteræ in- βὰς τῶν μαθηματικῶν κατὰ Μαγναύραν ποιήσας peratorum barbaric ac inscitia obsolevissent ac prope αὖθις ἀκμάζειν καὶ ἀνηδᾷν ταύτην ἐσπούδαζε τε καὶ axstincta essent, mathematicarum disciplinarum πεφιλοτίμητο. Καὶ τοῦτο τῶν ἔργων αὐτοῦ κάλλιστόν scholis ad Magnauram constitutis, magnifice rursus τε καὶ περιβόητον ὂν οὐκ ἴσχυσέ πως τὰς ἐνούσας Dorere ac velut repubescere eam fecit. Nec tamen ἄλλως κῆρας αὐτῷ ἀπονίψασθαι. Ηρχε δὲ καὶ τῆς hoc Barda facinus, quanquam summam præfer- τοιαύτης σχολῆς τὴν μὲν φιλοσοφίαν ἐξηγούμενος cet honestatem gloriaque celeberrimum esset, ejus Λέων ἐκεῖνος ὁ μέγας τε καὶ φιλόσοφος, ὃς κατὰ noxas reliquas eluere valuit. Præerat huic scholæ συγγένειαν μὲν τοῦ ἐξαδέλφου τῷ πατριάρχη Ιαννῇ ac doctor philosophiæ erat magnus ille ac philoso- ᾠκείωτο, τὸν θρόνον δὲ τῆς Θεσσαλονίκης κατέχων, plus Leo, sanguinis quidem prosapia Jannis pa- ἐπειδὴ νῦν ἐκ καθαιρέσεως ἐσχόλαζεν, εἰς ταύτην triarchæ patruelis, gradu vero Thessalonicensis προεβιβάζετο τὴν σχολὴν, τὴν ἀμαθίαν πόρρω ποι quondam episcopus. Tunc aute.n cessare jussus ἀπελαύνων καὶ ἀποτρεπόμενος. atque amotus, quod iconomachorum hæresis cultor inscitiain procul abigebat atque fugabat. 27. Operæ pretium autem videatur, ut et nove- κζ. “Αξιον δὲ μηδ' ὅπως εἰς γνῶσιν ἦλθεν ὁ της rimus qua ratione vir tantus in ejus qui tum rerum potiebatur notitiam venerit. Erat is Theophilus Michaelis pater. Hic ergo cum disciplinarum omnem scientiam perfecte excoluisset, sicque omnium disciplinarum, philosophiae ejusque germanarum (arithmeticæ scilicet et geometriæ, nec pou astronomia, quin et celebratissimae music) perfectionem nactus esset, tantumque in illis omnibus unus ipse profecisset quantum ne in una quidem quispiam alius, diligenti in cam opera, solitudinis tranquillo, 186 ingenii dexteritate, in vili quodam tuguriolo discipulos erudiebat, et quam quisque mallet scientiam docebat. Cum autem Jongum jam tempus transisset multique eo doctore non penitendos progressus fecissent, contigit ut ejus discipulorum juvenis quidam, summam per eum nactus geometriæ peritiam, uni ducum a secretis, rei per eum familiaris compendium facturus, ad bellum prodiciscenti se ultro comitem daret; dumque illic versatur, nescio quo casu in Agarenorum potestatem veniret, ac quod viridi florentique juventa erat, illustrium uni servus dederetur. Mamum nomine tune Ismaelitarum Ameramnunes cum Græcanicis aliis disciplinis operain dabat, tum præcipue geometriæ deditus erat. Accidit autem ut ejus, de quo diximus, juvenis berus " στρατηγία: 1. erat, huic negotio præpositus opera sua ac industria λικοῦτος ἀνὴρ τῷ τότε κρατοῦντι παραδραμείν. Θεόφιλος δὲ ἦν, ὁ τοῦ Μιχαὴλ σπορεὺς καὶ πατήρ. Οὗτος οὖν ἐπεὶ τὴν τῶν μαθημάτων εἰς ἄκρον ἐπ:- στήμην ἐξήσκησεν, τοσοῦτον χωρήσας διὰ πασῶν, τῆς φιλοσοφίας καὶ τῶν αὐτῆς ἀδελφῶν, ἀριθμητικής τε, φημί, καὶ γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας, ἀλλὰ καὶ τῆς πολυθρυλήτου μουσικῆς, καὶ εἰς ἄκρον αὐτῶν ἐλάσας ὡς οὐδεμιᾶς ἕτερος σπουδῇ τε πολλῇ καὶ βίῳ ἀπράγμονι καὶ μεγέθει φύσεως, εὐτελεῖ τινι καταλύματι χρώμενος καὶ καταγωγίῳ τοὺς εἰς αὐτὸν φοιτῶντας ἐπαίδευεν, ἐκδιδάσκων ἥντινα ἐπιστήμην καὶ βούλοιντο. ὡς δ᾽ ἤδη χρόνος παρίππασεν καὶ τῶν μαθητῶν οὐκ ὀλίγοι κατὰ τὰς ἐπιστήμας προς έκοπτον, συνέβη τινὰ νεανίαν τῶν ἑαυτοῦ φοιτητών, της γεωμετρικῆς ἐπιστήμης ἄρτι τὸ πέρας κατειληφότα, υπογραφές γενέσθαι τινός στρατηγίδα οι τάξιν διέποντος, καὶ προκοπής ἕνεκεν τοῦ βίου άγαπῆσαι τούτῳ ἀκολουθεῖν. ὡς δὲ κατὰ τὸν πόλεμον ἅμα τούτῳ ἐγένετο, ὑπὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν, οὐκ οἶδ' όπως, ζωγρεῖται καὶ τῶν ἐπιφανῶν τινι εἰς δουλείαν διὰ τὸ νέον τῆς ἡλικίας δίδοται. [Ρ. 146] Μαμούν ἐκεῖνος οὕτω καλούμενος τηνικαῦτα μὲν τῶν Ισμαηλιτῶν ἐτέλει ἀμερα νουνῆς, ἄλλοις τε μαθήμασι σχο λάζων Ἑλληνικοῖς καὶ δὴ καὶ γεωμετρίας ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οὐκ ἀμελῶν. Λόγου δέ ποτε παρὰ τοῦ τὸν νεανίαν ἔχοντος δεσπότου κινηθέντος περὶ τῆς σπου

པ· domi haberet; cumque el geometriæ meminisset, Eum, ait juvenis, ejusque lubens magistros, quippe ipse geometriæ non omnino rudis, audirem. Id vero ut audivit ameramnunes, ingenti gaudio ad se adolescentem accersit, quæritque ex illo, Num ejusmodi scientiæ cognitione aliqua præditus sit. Ait ille; necdum tamen barbarus ut dictis fidem accommodet in animum inducit, neminein geometriæ guarum arbitratus præter magistros suos, qui in aula agerent. Dicente illo libenter se auditurum eorumque doctrinam exploraturum, 187 illi statim adslantes geometrica auspicantur, figurasque triangulas et quadrangulas describunt, atque Euclidis canones afferunt; factumque, ac sic se rem habere, strenne ac erudite docent, sic nimirum istud vocari, hoc illius esse nomen; causain vero et rationem adscripti nominis, ac cur se res ita habeat, nullam illius momenti afferentes, meram suam inscitiam ac ignorantiam, sola linguæ angustia pro εjus verbesitate non pressi, prolebant. Tum juve nis elato animo ventosos ab eam figurarum descriptionem videns, Cum in omni doctrina, inquit, ac negotio rei causa ejusque assignata ratio primas teneal, cur vos, res solummodo esse dicendo, qua.i nullius frugis rationes omittis, inque eumdem clus - sem eum qui doctus sit et eruditus, ac qui earunk rerum ignarus, redigitis. hæsitantibus illis, et ut ipse causas distincte ederet atque`doceret rogantibus, ubi exponentem ac perspicue dicentem audiere. δῆς ἀμερα μνουνῆ τε καὶ τῆς τῶν μαθημάτων έπιμε- de ameramunis in disciplinis diligentia scrmonem λείας, ὡς δὴ καὶ περὶ τῆς γεωμετρίας ἔλεγεν, ἀκοῦσαι τούτου, εἶπεν ὁ νεανίας, ἐπιθυμεῖν καὶ τῶν αὐτοῦ διδασκάλων, ὡς καὶ αὐτοῦ τινα ἔχον· τος ἐπιστήμην γεωμετρικήν. Ὡς οὖν ἀνέμαθεν ὁ ἀμεραμνουνῆς, μετὰ περιχαρείας εἰσκαλεῖται πολ λῆς, καὶ τὸν αἰχμάλωτον ἐπυνθάνετο, εἰ γνῶσιν τῆς τοιαύτης κέκτηται ἐπιστήμης. Καὶ ἐπεὶ τὴν συγκατάθεσιν ἐποιήσατο, ἔτι μὲν ἀπιστίαν πρὸς τοὺς ἐκείνου λόγους 6 βάρβαρος κεκτημένος, οὐκ ἔλεγεν ἑτέρους εἶναι ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τε τῶν ἐκείνου διδασκάλων ἐκτός. Ώ; δ' ὁ νεανίας έλεγεν, τούτων διο ἀκοῦσαι ἐπιθυμεῖν καὶ τῆς αὐτῶν διδασκαλίας, εὐθὺς οὗτοι παραστάντες ἀπήρχοντο ταύτης, καὶ διαχάραττον τὰ τρίγωνά τε καὶ τετράγωνα σχήματα, καὶ τοὺς Εὐκλείδου κανόνας προσέφερον, καὶ τὸ μὲν ὅτι ἐδίδασκον ἀνδρικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς, τοῦτο λέγοντες τοιαύτην ἔχοι οι τὴν κλῆσιν καὶ τοιαύτην τὸ ἕτερον, αἰτίαν δὲ καὶ λόγον, καὶ διότι οὕτως τέ ἐστιν καὶ κλῆσιν ἔχοι, κατάλληλον ἀπεδίδοσαν ο δαμώς, ἀμάθειαν καὶ ἄγνοιαν, ἀλλ᾽ οὐ στενότητα γλώττης πως ἔχοντες. Ὡς οὖν τούτους γαυρουμένους εώρα καὶ μέγα φρονοῦντας ἐπὶ τῇ τῶν σχημάτων ὁ νεανίας καταγραφή, Τί, φησίν, ὦ οὗτοι, ἐπὶ παντὸς λόγου καὶ πράγματος τῆς αἰτίας τὸ κράτος ἐχού σης καὶ τοῦ θα διότι, ὑμεῖς τὴν ὕπαρξιν μένον λέγοντες, τοὺς τούτων παρατρέχετε λόγους ὡς οὐκ ἀναγκαίους, καὶ εἰς ταυτὸν τὸν διδασκύ μενον ἄγετε ὅπου καὶ τὸν μηδὲν παιδευόμενον μηδέ τι περὶ τούτων διαγινώσκοντα; Τῶν δὲ διαπορησάντων καὶ τὰς αἰτίας τούτων διευκρι νεῖν καὶ διδάσκειν παρακελευομένων, ἐπεὶ διερ μηνεύοντα καὶ σαφῶς λέγοντα ταύτας διήκουον, ὡς τοῦτο μὲν διὰ τίδε καὶ τοῦτο διὰ τόδε τὴν εἰρημένην ἔχει κλησίν τε καὶ γραφὴν, καὶ ἅμα αὐτῶν ὁ νοῦς διηνοίγετο καὶ τῶν λεγομένων συνίε - σαν, θάμβει λοιπόν συσχεθέντες πρώτων, οπόσους τὸ Βυζάντιον τοιούτοις τρέφει ἄνδρας επιστή μονας. Ὡς δὲ πολλοὺς οὗτος έλεγεν καὶ ἑαυτὸν τῷ τῶν μαθητιώντων χερῷ ἀλλ' οὐ τῶν διδα σκόντων κατέλεγεν, περὶ τοῦ διδασκάλου τοῦτον αὖθις ἐπανηρώτων, οὐ δ ζῶσιν ἔτι Αρίθμηται καὶ ὑπεράνω πέφυκε γῆς. Ὁ δὲ, "Εστι τε, ἔφησεν, ὑπὲρ γῆς, καὶ τὴν αὐτοῦ ἀρετὴν ἐξεθείασεν, ἀκτήμονα βίον διάγειν λέγων αὐτὸν καὶ τοῖς πολλοῖς ἄγνωστον, ἐπὶ σοφίᾳ διαλάμποντα. Γράμματα [Ρ. 117] γοῦν εὐθὺς ὁ Μαμοῦν πρὸς ἐκεῖνον διαχαράττει, τόνδε τὸν νοῦν περιέχοντα, ὡς Ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένε δρον ἐπέγνωμεν, ἐκ τοῦ μαθητοῦ τὸν διδάσκα λον. Επεὶ γοῦν τόσος ὢν περὶ τὴν ἐπιστή μην τῶν ὄντων δι' ἀρετὴν καὶ γνώσεως βάθος άγνωστος εἶ τοῖς σοῖς συμπολίταις καὶ τῆς σοφίας καὶ γνώσεως οὔπω τοὺς καρποὺς ἀπείληφας, ὅτι μηδὲ τιμῆς ἠξίωσαι παρ' αὐτῶν, μὴ ἀπαξιώσης ἐλθεῖν πρὸς ἡμᾶς καὶ τῆς σῆς διδασκαλίας με ταδοῦναι ἡμῖν. Εἰ γὰρ οὕτω τοῦτο γένηται, τοὺς εὐχένας σοι κλινεῖ γένος ἅπαν τὸ τῶν Σαρακη ς Istud nimirum in causa esse cur hoc istud sortita u sit nomen, kocque illud, hancque adeo delineationem; eoque loquente eorum animus aperiebatur, sermo❤ nemque intellexerunt; porro hominem admirari ac chin stupore percontari: Quotos Byzantium viros ejus generis sicque eruditos aleret? Respondente illo: Longe plurimos, ac se ex discipulorum, non en magistrorum numero esse, rursus do doctore quærunt: 188 Num adhuc vivát ac superst's sit. Respondet vero: Omnino superstitem esse, virique magnifice virtutem laudat, dicens inopem vita' agere, ac vulgo ignotum sapientia clarere. Statim ergo Mamum ad hunc litteras in hanc sententiam scribit: Εt fracia arborem, ex discipulo magistram: agnovimus. Ergo tu, qui tanta rerum praditus scientia ob virtutem ac scientiæ altitudinem civib. a tuis ignotus es, necdumque sapientiæ ac scienti.e fructus percepisti (quippe nulium ab eis honorem consecutus), ne dedigneris venire ad nos, tua και doctrina impartiturus. Hoc si feceris, tibi cervicem gens omnis Saracenorum inclinans lunta munerum ac divitiarum vi cumulabit, quanta nemini unquam hominum obtigit. tis ergo litteris adolescenti traditis, eoque liberaliter donato, ad magistrum jubet proficisci; rursusque honores ac munera pollicetur; ac xi velit, etiam facultatem facturum redeundi in patriam, si modo Leoni, ut ad eus tran. τα σπουδῆς τοῦ ἀμ.? ω ἀπὸ τῶν οὐρανῶν Ρ. οι ἔχει? οι ἔχει? συ τοῦ τὸ Ρ. * οὐ εἰ? PATROL. GR. CIX

val Romano relito orbe, suaserit. Ubi itaque in ῶν, καὶ πλούτου και δωρεών αξιωθήση, ὧν urbem regiam venit, ac coram magistro adstitit, ejus incensus aspectu, velutque calore exæstuans, in gemitus cogitur, nec solum genas sed et collum et renes rigat lacrymis. Ac primum quidem rerum incertus magister hærere, cum nec quis ille esset exploratum haberet, nec sciret cujus gratia hæc agerentur. Adolescentis enim longiore mora 189 immutata species, malisque captivitatis detrita, alium existimari præbebat quam qui notus erat. At mbi paulatim sui notitiam fecit, nomenque ac disciplinas edidit, et captivitatem adjecit, causamque redemptionis ac cur venerit, simulque litteras in manas dedit, tunc sane commuui ambo luctu planctuque solłuti sunt. Cum tamen Leo haud sibi cmtum intelligeret, si quando ab hoste clanculum litteras accepisse deprehenderetur, ad logothetam accedit (Theoctistus is erat, cui Bardas necem conscivít) ac captivi verba omnia et discipuli exponit, simulque amerainnunis litteras tradit. Sicque virum imperatori innotescere contigit, inque illius necessariorum numerum cooplari. Hic discipulus ac epistola, quæ bactenus in angulo delinerat, Leonis sapientiam in apertum produxit, adjectaque illa eum per egestatem vitæ sorte. exemit. Logotheta namque Theophilo litteras osten - dit; quem ille accersitum ditat, publiceque doctorem in sanctorum quadraginta martyrum sacra æde prafcit. Ubi non multis exactis diebus, intelligens Mamum haud ex animo Leoni esse ut natali solu relicto se ad eum conferret, geometricas quaslam ac astronomicas aliarumque scientiarum difficiles quæstiones solertia mentis solvendas ac exponendas mittit, Leo ubi rite singulas interpretatus esset ac uniuscujusque solutionem edidisset, quædam etiam admirationis 190 causa futura prædicendi signa adjecit. Tunc amerammunes acceptis in malus literis majorem in modum viri desiderio auimo affici altamque vocem tollere, ejus philosophiæ ac disciplinarum delixus admiratione. Mox ergo non ad Leonem sed ad ipsum imperatorem litteras scribit, hunc fere continentes sensum. Salueram, quod est amici discipulique officium, ipse ad te venire: sed cum creditum mihi a Deo imperium tantaque huc subjecta plebis multitudo id non per- τους καί τινα προγνώσεω; " ἐκπλήξεως ἕνεκα, τότε mittant, rogo ut quem virum philosophia aliisque disciplinis longe celebrem habes, ad breve tempus millas ac mecum versari jubeas, ut me sua ille doctrina ac virtule, quarum tanto amore flagro, impertial. Neque ob religionis gentisque diversitatem præstare rem differas: sed magis quod talis est qui rogal, finem facile vola habebunt inter probos ac mites amicos. Pro hoc autem munere auri centenaria viginti reddemus, pacemque ac fœdus perenne componemus. Tantis ille redimendam viri præsentiam putavit, et quod is illi utendum præberet. At Throphilus dato responso, nec consentaneum ratus * ** 3' τὴν γῆν Ρ. 40 είναι προγνώσεις? οὐδεὶς πώποτε ἀνθρώπων ηξίωται. Ἐπιδοὺς οὖν τὰ γράμματα τῷ νεανίᾳ, καὶ δώροις αὐτὸν φίλο φρονησάμενος, τὸν διδάσκαλον καταλαμβάνειν ἐχέσ λευσεν, καὶ τιμᾶς εὐθὺς ὑπισχνείτο καὶ δωρεάς καὶ αὖθις, εἰ βούλοιτο, τὴν εἰς οἶκον ἐπάνοδον, μόνοι εἰ τοῦτον πείσεις τὴν τῶν Ῥωμαίων καταλιπεῖν γῆν, Ως τὴν θ' βασιλεύουσαν έφθασε καὶ τοῦ διδασκάλου πρὸς πρόσωπον ἔστηκεν, ἡ τούτου θέα ἀναφλέξασά τε καὶ οἷον θερμαίνουσα ολοφύρεσθαι κατηνάγκαζε, καὶ δάκρυσιν οὐ παρειὰς μόνον ἀλλὰ καὶ τράχηλον καὶ στέρνα διάβροχα ἐμποιεῖν. Καὶ τὸ πρῶτον ἀφα σία τῶν δρωμένων τὸν διδάσκαλον κατελάμβανεν, τίς τε εἴη οὐκ εἰδὼς, καὶ ὅτου ταῦτα ἔνεκεν διαπράττοιτο· ἡ τε γὰρ τούτου μορφὴ ἀλλοιωθεῖσα τῷ χρόνῳ καὶ τῇ τῆς αἰχμαλωσίας κακουχίᾳ ἀλλοῖον τὸν νεα νίαν ἀλλ᾽ οὐκ ἐκεῖνον εἶναι τὸν γνωριζόμενον ἀνεδίδασκεν. ὡς δὲ τὴν τούτου γνῶσιν κατὰ μικρὸν ἐδί δου, όνομα και μαθήματα ἐπειπών, καὶ προσετίθει τὰ τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀπολυτρώ σεώς τε καὶ ἀφίξεως, καὶ ἅμα εἰς χεῖρας ἐδίδου δὴ τὴν γραφήν, τότε δὴ κοινῇ τὴν τραγῳδίαν ἐπλήρουν καὶ θρηνωδίαν. Πλὴν οὐκ ἀκίνδυνον είναι λογικά με νος τὴν ἐκ τῶν ἐχθρῶν γραφήν, εἴ γέ ποτε κατάφω ρος γένοιτο, τῷ λογοθέτη πρόσεισι (Θεόκτιστος ούτος ἦν ὁ παρανάλωμα τῷ Βάρδα γενόμενος) καὶ διηγεῖτο τὰ τοῦ αἰχμαλώτου πάντα καὶ μαθητοῦ, καὶ ἅμα δίδωσιν τὴν τοῦ ἀμεραμνουν γραφήν. Αὕτη ἡ αἰτία τῆς τοῦδε τοῦ ἀνδρὸς πρὸς τὸν βασιλέα γνώσεώς τε καὶ οἰκείωσις. Οὗτος ὁ μαθητὴς καὶ τοῦτο τὸ γράμμα τήν τε τοῦ Λέοντος σοφίαν ἐν ὑπαίθρῳ γενέσθαι ἐν γωνία τέως οὖσαν ἐποίησεν καὶ τῆς εὐτελείας ἐκεί νης καὶ πενίας ἔξω παρήγαγεν. Τό τε γὰρ γράμμα εμφανίζει τῷ Θεοφίλῳ ὁ λογοθέτης, καὶ προσκαλεῖκαὶ τοῦτον αὐτὸς, καὶ πλουτίζεται καὶ ἐν τῷ τῶν Αγίων μ' ναῷ διδάσκειν δημοσίᾳ παρὰ τοῦ βασιλέως ἐπείγεται. Οὐ πολὺς γοῦν χρόνος, καὶ ἐπεὶ διέγνω δ Μαμούν μὴ βούλεσθαι τὸν φιλόσοφον τῆς οἰκείας τὴν ἀλλοτρίαν ἀλλάξασθαι, διὰ γραφῆς ἐκτίθησιν ἀπορίας γεωμετρικῶν τε καὶ ἀστρολογικών ζητημάτ των (Ρ. 118] και τινων ἑτέρων δυσδιαγνώστων κερα λαίων, καὶ τὴν λύσιν τούτων κομίσασθαι ἀξιοῖ. Ό; δ' οὖν ἕκαστον προσηκόντως ἡρμήνευσεν ὁ Λέων καὶ τὰς τούτων λύσεις ἐξέθετο, προσεφήρμοσε τε τού δὴ μεγάλως ἐπὶ χεῖρας λαβόντα αὐτὰ τὸν ἀμεραμνουν τρωθῆναι δὴ τῷ τούτου πόθῳ, καὶ μέγα ἀνακραγεῖν, τὸν ἄνδρα τῆς φιλοσοφίας καὶ τῶν μαθημάτ των υπεραγάμενος. Οθεν εὐθὺς οὐ πρὸς ἐκεῖνον, πρὸς δὲ τὸν Θεόφιλον ἐπιστολὴν πέμπει, τὸν νοῦν τοῦτον ἐμπεριέχουσαν, ὡς Ἐβουλόμην μὲν αὐτὸς ἀξικέσθαι σοι, ἔργον φίλου τε καὶ μαθητοῦ ἐκε πληρῶν· ἐπεὶ δὲ ἥ τε προσανακειμένη μοι ἀρχὴ ἐκ Θεοῦ καὶ ὁ πολὺς ὑπὸ τὴν χεῖρά μου τελῶν καὶ ἐξουσίαν λαὸς τοῦτο οὐ συγχωρεῖ, ἀξιῶ τὸν ἐν ἔχεις ἐπὶ φιλοσοφίᾳ καὶ ταῖς ἄλλοις ἐπιστήμαις περιβόητον άνδρα βραχύν τινα χρόνον έσ

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS. gentibus procedere, cujus causa Romanum genus ubique gentium admirationem habet honorique ducitur, ejus minime votis annuit: Leonem vero majori porro in honore lubens, Joanni patriarchalem tum sedem 191 administranti jubet ut cum Thessalonicensem metropolitam ordinet, virum scilicet sapientia ornatum, et qui sanguinis necessitudine ipsum contingeret. αποστείλαι, καὶ συγγενέσθαι μοι τοῦτον πείσαι, bonum proprium aliis tradere, rerumque scientiau τρόπῳ διδασκαλίας τῆς αὐτοῦ ἐπιστήμης μετ ταδιδόντα καὶ ἀρετῆς τῷ οὕτως ἔχοντι ἐμοὶ πρὸς ἐκείνας ερωτικώς. Πάντως δὲ οὐκ ἀναβολή τις γενήσεται ότι τε τῶν οὐχ ὁμογλώσσων ἐγὼ καὶ ὅτι τῆς πίστεως ἀλλότριος· ἀλλ' ὅτι μάλλον τοιοῦτος ὁ ἀξιῶν, πέρας ή αίτησις λήψεται παρὰ φίλοις ἐπιεικέσι τε καὶ χρηστοῖς. Χάρις δέ σαι καταβληθήσεται ὑπὲρ τούτου χρυσίου μὲν είκοσι * κεντητάρια, ειρήνη δὲ καὶ σπονδαὶ ἀϊδιοί τε καὶ ἀτελεύτητοι. Τοσούτοις μὲν ἐκεῖνος τὴν αὐτοῦ ἐξωνεῖτο παρουσίαν καὶ ἄφιξιν· ἀλλ᾽ ὁ Θεόφιλος ἀνταποκρίνας καὶ ἄλογον τὸ οἰκεῖον δοῦναι ἑτέροις καλὸν καὶ τὴν τῶν 8 ὄντων γνῶσιν ἔκδοτον ποιῆσαι τοῖς ἔθνεσι, δι' ἧς τὸ τῶν Ῥωμαίων γένος θαυμάζεταί τε καὶ τιμᾶται παρὰ πᾶσιν, ἐκείνῳ μὲν οὐκ ἐπένευσε, τοῦτον δὲ διὰ τιμῆς πλείονος σχὼν τὸν Ἰωάννην τοῦ πατριαρχικού τότε θρόνου ἀντιποιούμενον κατὰ τὴν Θεσσαλονικέων μητρόπολιν, καὶ ὡς πλήρη σοφίας ὄντα καὶ ὡς οἰκειούμενον τούτῳ κατά συγγένειαν χειροτονεῖν ἐγκελεύεται. κη'. Ος ἐπεὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν κατὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἐγένετο, εἶχε μὲν ἅπαντας τὴν αὐτοῦ εὐλαβουμένους τε καὶ τιμῶντας ἀρετὴν, εἶχε δὲ μᾶλλον τιμῶντας τοῦτον λαμπρότερον ἔκ τινο; αἰτίας ἦν ὁ λόγος δηλοί. Περὶ τὰς τῶν καρπῶν γονὰς στεῖρά πως τοσοῦτον ὡρατο ἡ γῆ καὶ ἄτεχνος κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ὡς καὶ θάνατον κατεπείγεσθαι. Οὓς ἰδὼν τῷ τῆς συμπαθείας οἴκτῳ βληθείς μήτ' ἀθυμεῖν παρήνει μήτε μην συμφοραῖς ἐπαπόλλυσθαι, είγε δὴ βούλοιντο τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπικουρίας καὶ αὐτ τοῦ γε τυχεῖν. Περί τινα γοῦν καιρὸν, ὃν ἐκ τῆς ἀστρολογικῆς ἐδιδάσκετο ἀστέρων τινῶν ἐπιτολαῖς τε καὶ φάσεσιν ἀπόῤῥοιάν [Γ. 119] τινα καὶ συμπάθειαν τοῖς περιγείοις προσγίνεσθαι, τὰ σπέρματα τῇ γῇ κατεβάλλετο καὶ ὑπὸ κόλπους ταύτης ἐδίδου, ὧν τοσαύτην γενέσθαι συνέβη εὐφορίαν τε καὶ εὐχαρ πίαν, ἐπεὶ τὸ ἔαρ ἀνέτελλεν καὶ ὁ τοῦ θέρους ἐφ εστήκει καιρός, ὡς πολλοὺς ἐπαρκέσαι χρόνους αὐτοῖς καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, πάντως οὕτω τοῦ Θεοῦ τὸν ἄμητον πολύχουν ένεγκαμένου ταῖς τῶν ἀναγκαζομένων λε τανείαις ἐπιδόντος καὶ ἱκετείαις, ἀλλ᾽ οὐ τῇ ἐκείνου περὶ τὰ τοιαῦτα ματαιοπονία. Τοῦτο γοῦν τὴν ἐπὶ πλέον τῶν Θεσσαλονικέων ηύξησε πρὸς τὸν ἄνδρα στοργὴν καὶ τὸ φίλτρον αὐτῶν διήγειρεν, ὡς εἰκός. κι'. θαυμαζόντων δὲ πολλῶν περὶ τῆς αὐτοῦ σοφίας, καὶ ὅπω; εἰς ἄκρον ἔφθασε πασῶν τῶν ἐπιστημῶν, λέγεται πρός τινα τῶν ἑαυτοῦ συνήθων φάναι, ὡς τὴν μὲν γραμματικὴν καὶ ποιητικὴν κατὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν διατρίβων κατώρθωσεν, φητορικὴν δὲ καὶ φιλοσοφίαν καὶ ἀριθμῶν ἀναλη ψεις κατὰ τὴν νῆσον "Ανδρον γενόμενος· ἐκεῖσε γάρ τινι σοφῷ ἀνδρὶ ἐντυχὼν καὶ τὰς ἀρχὰς μόν νον καί τινας λόγους παρ' αὐτοῦ λαβὼν, ἐπεὶ μὴ ὅσον ἐβούλετο εὕρισκεν, τῇ χέρσω ταύτης περι νοστῶν καὶ μοναστήρια καταλαμβάνων καὶ τὰς ἀποκειμένας βίβλους ἀνερευνῶν τε καὶ περι ζόμενος, καὶ πρὸς τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων σπουδαιότερον ταύτας εμμελετῶν, πρὸς τὸ τῆς γνώσεως οὕτως ύψος ἀνεβιβάζετο ὅτε δὴ καὶ κόρον σχών των μαθημάτων πρὸς τὴν βασι· λεύουσαν αὖθις ὑπέστρεψεν, τὰ σπέρματα των " ¿xatóv margo Combef * των om. Ρ. 28. Ubi sacerdotio initiatus Leo Thessalonicam venit, omnium in se civium animos, ipsum pro virtute venerantium ac colentium, convertit. Accidit vero etiam aliquid quod eam ejus venerationem ac cultum magnificentins auxit. Eo tempore tanta fuit terræ sterilitas omniumque frugum penuria, ut et mors jam immineret. Visa autem Leo civium tanta miseria, miserantis animi affectu saucius, hortatur mœstitiam ponere nec calamitatibus immori, si modo divinam opem consequi velint atque ejus quoque auxilio juvari. Ad certumn itaque tempus, quo ex astrologia didicerat ab stellarum quarumdam exortu conspectuque benigniores quasdam e coelo influentias in hæc inferiora demiti, sementen facere jubet inque terræ sinum jacere; quo facto tanta fertilitas frugumque ubertas appetente vere messisque tempore contigit ut in multos deinceps annos collecta annona sufecerit, ita plane Deo uberem illam messem conferente, cum se facilem miserorum supplicationibus ac votis præ. boisset, non quasi inanis illa astrologi observatio, tantæ illius benignitatis causa exstiterit. Ea tamen res Thessalonicensium erga Leonem amoris vim ac flammam, uti par est, majorem in modum excitavit auxitque 29. Porro plerisque ejus sapientiam mirantibus, 192 ac qua ille ratione ad omnium scientiarum apicem evaserit rogantibus, dixisse ferunt ad quemdam sibi familiarem grammaticam quidem ac poesin Cpoli morantem se didicisse, rhetoricam vero et philosophiam nec non arithmeticam in Andro insula versantem. Illic enim cum docio quodam viro consuetudinem habuisse, ab eoque principiis duulaxat ac præceptis quibusdam rationibusque imbntum, nec quantam desideraverat nactum eruditionis vim, vicinam continentem pervagando monasteriaque adeundo, atque in illis exstantes libros scrutando sibique comparando atque in montium jugis acri di - ligentia evoluendo et in eis meditando, ad lanie du ctrinæ fastigium evasisse. Tumque abunde disciplinis expletum in urbem regiam rursus venisse, eorumque animis qui ipsius uti opera vellent scientiarum, semina

inspersisse. Verun hæc prius: modo autem, post ἐπιστημῶν ταῖς τῶν βουλομένων διανοίαις κατωtres annos (tot enim fluxerant ab arrepto sacerdotio) iterum cessare jussus ac gradu motus philosophiae scholam adt Magnauram regendam susceperit: Steodorus vero ejus discipulus geometriæ ludo præsidebat, Theodegius astronomia, Cometas linguæ Græce grammatica. lis Bardas dum large sminptus suppeditat, ac quo scientiarum, desiderio accensus videbatur, sæpe ipse quoque scholas frequentans discipulorumque animos confirmans, intra justi temporis moras velut alas doctrinis addidit, eisque plumescendi (ut sic dicam) ac profectus maximi compendium fecit. 193 30. idem Bardas in juliciis in Circo agitari solitis assiduus erat, animique juris quique tenacis laudem ambiens vulgo utique adeptus esset, tempore obscurante ea quæ illi jam iniqua patrata erant: quia tamnem iterum res Ecclesiae miscuit se turbavit,· rixæque ei et malorum ac exitii auctor exstitit, pro tranquillitate, qua fruebatur, line merito non gloriam, sed probrum labenique reportavit. Etenim Methodio, ubi annos solummodo quatuor sedem Cpolitanam rexerat, ex humanis sublato, Ignatium monachum ac monasterii Satyri tum præpositum, Nicephori imperatoris ex flia nepotem ac Michaelis filium, virum scilicet omni piefatis atque virtutis laude clarum, qui rerum potiebantur ad patriarchalem sedem provehunt, cique orbis gubernacula concredunt. Hic itaque post annos aliquot, dum Bardam Cæsarem, quod nulla legitima causa aut crimine repudiata uxore cum nuru sua commiscebatur, neglecti canonum juris non indiligens vindex et ultor, ecclesia arcet quamque illi pœnam indixerat, ejiciendo ab ecclesia, eamdem ab eo vicissim sustinuit. Atque ut famem sitimque præteream, humique distento corpore verbera ac savissimnas membris omnibus plagas taceam, ubi unum hoc tantummodo dixero, occeptam historia seriem repetam. 31. Traditur: Barda Ignatius carceri, idque immani funestissimoque. Fuit ille in sanctorum apostolorum delubro, non in magna ac venerabili Apostolorum 194 æde, sed ubi et dicuntur sepulcra et exstant. Ibi in quodam sepulcro inclu- «lentes, quod Copronymi fuerat, gcluque ac frigore (pistillo, quod proverbio dicitur, nudiorem) confciendum in ejus superioribus statuentes, in ea incommoda morbosque, qui eam aeris intemperiem sequi solent, ipsum conjecerunt, dysenteriam scilicet, intestinorumque gelu frigorisque exsuperantia per ventrem dejectionem, indeque acerbam mor. tem. Ac plane ex custodum immanitate et sævitia ea exstinctus esset (erant illi Joannes Gorgonites et Nicolaus Scuteloptes et Theodorus Morus), nisi quis miseratione tactus (Constantiuus scilicet Armeniacus) illis tum per cibi sumendi occasionem "to om. P. οι οὗτος Γ. βαλλόμενος. Αλλὰ ταῦτα μὲν πρότερον· καὶ νῦν δὲ ἐπεὶ μετὰ τρεῖς χρόνους (τοσοῦτος δὲ ὁ τῆς τοῦ θρόνου ἀντιλήψεως χρόνος) ἐκ τῆς καθαιρέσεως αὖθις ἐσχόλαζεν, τῆς κατὰ τὴν Μαγναύραν μὲν οὗτος ἦρχε φιλοσόφου σχολῆς, ὁ δὲ δὴ τούτου φοιτητής Θεόδωρος τοῦ τῆς γεωμετρίας διαιτητηρίου προΐστατο, καὶ Θεοδήγιος τοῦ τῆς ἀστρονομίας, καὶ Κομητᾶς τῆς τὰς φωνὰς ἐξελληνιζούσης γραμματικῆς· οἷς ὁ Βάρδας καὶ δαψιλῶς ἐπαρχῶν καὶ ἐκ φιλομαθίας πολλάκις ἐπιφοιτῶν καὶ τῶν διδασκομένων τὰς φύσ σεις ἐπιῤῥωννύς, ἐντὸς τοῦ καθήκοντος χρόνου ωτο περ πτερὰ τοῖς λόγοις διδούς πτεροφυεῖν ἐποίει καὶ προβαίνειν εἰς τούμπροσθεν. λ'. Καὶ τοῖς τοῦ ἱπποδρόμου δὲ συνεχῶς ὁ Βάρδας ἑαυτὸν ἐδίδου κριτηρίοις, καὶ ἐραστὴς νομίζεσθαι ταύτης τῆς γνώμης φιλοτιμούμενος. Ετυχε δ' ἂν παρὰ πολλοῖς, τοῦ χρόνου τὰ γεγονότα καλύψαντος - [P. 120] ἀλλὰ πάλιν τὰ τῆς Ἐκκλησίας κυκήσας τι καὶ ἀναταράξας, καὶ ἀντὶ γαλήνης φιλονεικίας αὐτῇ καὶ κακώσεων [καὶ] ὀλεθρίων αίτιος γεγονώς, εικό τως οὐ τὴν κρείττω δόξαν ἀλλὰ τὴν ἐναντίαν ἠνέγε κατο. Αρτι γὰρ τὸν βίον Μεθοδίου μετηλλαχότο: τέσσαρας μόνους χρόνους τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως θρόνον κεκρατηκότος, Ιγνάτιον μοναχὸν ὄντα καὶ τῆς μονῆς ἡγούμενον τοῦ Σατύρου, τον Νικηφό ρου μὲν τοῦ βασιλέως ἔκγονον, υἱὸν δὲ Μιχαὴλ, τὸν ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ καὶ ἀρετῇ παντοίᾳ μαρτυρηθέντα, πρὸς τὸν τῆς πατριαρχίας θρόνον ἀναβιβάζουσι καὶ τῆς οἰκουμένης τοὺς οἴακας εμπιστεύουσιν. Οὗτος οὖν μετά τινας χρόνους τὸν Βάρδαν ἐπὶ τῇ τοῦ οἰκείου γυναίου αλόγως καὶ ἀναιτίως ἀποβολῇ τῆς αὐτοῦ δὲ νύμφης περιπλοκῇ τῆς ἐκκλησίας ἀπείργων, ἐπεὶ μὴ τῶν θείων κανόνων ἡμέλει, τὴν ἣν ἐκείνῳ ἐδίδου που νὴν τῆς ἐκκλησίας ἀποπεμπόμενος, ταύτην εἰσπράτο τεται παρ' αὐτοῦ. Καὶ ἵνα τὸν λιμὸν καὶ τὴν δίψαν παρῶ καὶ τὰς ἐπὶ γῆς τοῦ ἀνδρὸς ἐκτάσεις τε καὶ ῥαβδισμοὺς καὶ τὰς καθ᾽ ὅλον τὸ σῶμα ὠμοτάτας πληγάς, ἐν τοῦτο μόνον ἐγὼ εἰπὼν ἐπὶ τὰ συνεχῆ βαδιοῦ καὶ τῆς ἱστορίας. λα. Παρεδίδου τὴν Ἰγνάτιον ὁ Βάρδας φρουρά, καὶ φρουρᾷ ἀπηνεῖ τε καὶ χαλεπῇ· ἡ δὲ ἦν ἐν τῷ τῶν ἱερῶν ᾿Αποστόλων τεμένει, οὐκ ἐν τῷ δὴ μεγάλῳ τε καὶ σεμνῷ, ἀλλ᾽ ἔνθα οἱ τάφοι καὶ λέγονται καὶ εἰ σίν. Ἐκεῖτε δὴ ἐναποκλείσαντες ἔν τινι τοῦτον τάφῳ τοῦ Κοπρωνύμου, ἐν κρυμῷ καὶ παγετῷ γυμνότερον ὑπέρου, τὸ τῆς παροιμίας, ἐν μετεώρῳ ἐπικαθίσαν τες τὰ κ τοῦ κρυμοῦ καὶ χειμώνος πάσχειν ἐξεδιά ζοντο· τὰ δὲ ἦν ἡ δυσεντερία τε καὶ τῶν ἐντὸς ἀναγκαίων ἐκ τῆς τοῦ ψύχους ὑπερβολῆς διὰ γαστρός ἀπόῤῥοια καὶ θάνατος ἐκ τούτου πικρός. Απεβίω δ' ἂν ἐκ τῆς τῶν φρουρούντων δεινότητος καὶ ὠμότητας (ἦσαν δὲ οὗτοι " ὅ τε Γοργονίτης Ἰωάννης καὶ ἡ Σκουτελόπτης Νικόλαος καὶ Θεόδωρος ὁ Μωρίς), εἰ μή τις οἴκτῳ βαλλόμενος (Κωνσταντίνος ἦν ὁ ᾿Αρμε νιακός), τῇ τούτων ἀπουσίᾳ ἐν τῷ μέλλειν αιτίζεσθα: ἐκεῖθέν τε τὸν ἄνθρωπον κατεβίβαζεν, και οι

LIB. IV. · MICHAEL THEOPHILI FILIUS. τὸ λυποῦν ἐπ' ὀλίγον παρεμυθεῖτο. Ως δὲ τὸ τῆς τιμωρίας ἀρκούντως ἐδόκει αὐτῷ, τότε δὴ ὑπερόριον μὲν τὸν ἄνδρα τοῦτον κατὰ τὴν νῆσον Μιτυλήνην ποιεῖ· ἐπεὶ δὲ καί τινες τῶν ἐπισκόπων ἀντέλεγον, καὶ τὴν δίκην πόρρω που δὴ οὖσαν καὶ ἀποφοιτήσασαν ἐπεκαλοῦντο, καὶ οὐκ εἴ τι γένηται ἄλλον δέξαεθαι ἠπείλουν, [Ρ. 191] ἀλλὰ τῆς Ἐκκλησίας συναπορρήγνυσθαι, τὸν ἐκ τούτου τάραχον δὴ κατευλαβηθεὶς ἔγνω καὶ τούτους απάτῃ περιελθεῖν καὶ ἁλω πεκῇ. Ιδίᾳ γοῦν καὶ κρυφή τούτων έκαστον μετακαλούμενο:, οὐ μικρόν τι καὶ ταπεινὸν ὑπισχνείτό τε καὶ ἐδίδου, εἰ μόνον ἀποσταῖεν τοῦ Ἰγνατίου, ἀλλὰ τὸν θρόνον αὐτὸν Κωνσταντινουπόλεως. Ως δ' ἐνεδίδοσαν ἅπαντες, καὶ τῆς μὲν δόξης ἡττῶντο, τοῦ δὲ καλοῦ ἔνεχεν καὶ νομίμου ἀντέλεγεν οὐδεὶς, τότε δή, τότε ὑπετίθει, ὡς ὁ μὲν βασιλεὺς αὐτοῖς τὰς ὑποσχέ σεις μὲν ἐκπληρώσειεν, αὐτοὶ δὲ τὸ εὔσχημον της ροῦντές τε καὶ σεμνὸν ἅμα τῷ πρὸς αὐτὸν κληθῆναι μὴ πρὸς τὰ διδόμενα κατανεύσητε, ἵνα καὶ αὐτὸς, φησί, τῆς ὑμῶν εἴη ὑπεραγάμενος ἀρετῆς. Οὕτως δὴ ἕκαστον οὐχ ὁμοῦ ἀλλ᾿ ἰδίᾳ καὶ κατὰ μόνας πρὸς τὸν Μιχαὴλ προσκαλούμενος μὴ αὐθωρὸν ἐπιπηδήν τῇ τιμῇ ἀνέπειθεν. Καὶ οὗτοι μὲν ἐκ μόνου προσρήματος ἀξιούμενοί τε καὶ ἀπαρνούμενοι ἔλαθον· καυ τοὺς παραδειγματίσαντες· τῆς γὰρ ἀρετῆς ἐξέπια πτον τῷ τῆς δόξης νικώμενοι Ερωτι, καὶ ταύτης αὖθις ἡμάρτανον, ὅτι μὴ καλῶς ἀλλ᾽ ἐπιβούλως τὸν Ἰγνάτον παραδίδοσαν. βραχεῖ, ὅτι δὲ καὶ ἄρτῳ καὶ μικρᾷ τινι περιθάλψει absentibus eum inde demnisisset, modicoque vine ac pane necnon tantillo quodam fomento nonnihil dolorem mitigasset. Ubi autem Bardas sat eum poenarum dedisse existimavit, in insulam Mitglenein exsilio relegat. Quia vero nonnulli episcopi adversabantur, jusque in eo prodigatum ac procul valere jussum objectabant, quidquid denique contingeret, kullum alium se recepturos minabantur, quin imo ab ecclesia pariter scissum iri, hinc rerum turbationem veritus Bardas hos quoque dolo ac vulpina adoriendos pulavit. Singulos itaque seorsum ac clanculum ad se accersens non exiguum aliquid, aut quod merito spernendum videretur, tum pollicebatur tum dabat, modo solum ab Ignatio discederent; sed ipsam sedem Cpolitanam. Cunctis vero cedentibus 195 gloriæque ambitu superatis, nec ut juris æquique causa refragarentur ulları rationen, habentibus, tunc nimirum singulos admonuit, impleturum quidem imperatoren quæ pollicitus, illis tamen servandum quod ex decori honestique ratione existut; nec statim cum accerserit, scquiescendum ut oblata accipiam, quo et ipse imι - perator vestra, inquit, virtutis supra modum admirator exsistat. Sie itaque singulis non simul sed seorsum vocatis, auctor est ne confestim in dignitatem involent. Atque hi quidem ex sola salutatione rogati ac abnuentes, ipsi se ipsos imprudentes traducebant: gloriæ enim amore superati virtutis fecere jacturam; nec gloriam sunt assecuti, quod non rite exque honesti ratione, sed insidiose Ignatii causam prodiderant. 32. Sic itaque his quoque humanum quid se passos ostendentibus, inque cum modum deceptis, Photio viro sapientiæ laude claro, sæculari militia ac dignitate secretariorum principi, Cpolitanam sedem tribuit. Atque ut gestis majus quid ad robur adjicerent, Romani autistitis vicarios, alia octasione Roma nissos (adversus scilicet hæresim iconomachorum) accersentes adversusque Iguatium quæsita opportunitate coactoque concilio adducentes, in divinorum Apostolorum sacra æde publicata sententia, Ignatium depositionis pœnæ subjiciunt; eique ab exsilio revocato pugnis vultumn confundunt confractosque dentes excutiunt, siræ noctis proλβ'. Οὕτως οὖν ἐπεὶ καὶ οὗτοι ἄνθρωποι ὄντες ἐφάνησαν καὶ οὕτω δὴ ἠπατήθησαν, Φωτίῳ ἐπὶ σοφίᾳ μὲν ὄντι γνωρίμῳ ἀνδρὶ κοσμικῆς δὲ τάξεως ἀντιποιουμένῳ καὶ τὴν τοῦ πρωτοασηκρήτις δεδραγμένῳ τιμήν, τὸν θρόνον ἐδίδου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ ἵνα δὴ καὶ τὰ αὐτῶν κραταιότερα ἀποφήνωσιν, τοποτηρητὰς μὲν ἐκ Ρώμης ἐπ' ἄλλαις προφάσεσι (κατὰ γὰρ τῶν Εἰκονομάχων) σταλέντας μεταπεμψάμενοι, κατὰ δὲ Ἰγνατίου μετὰ τοῦ καιροῦ γεγονέκαι παρασκευάσαντες καὶ συνεδριάσαντες, καὶ ἐν τῷ τῶν θείων ᾿Αποστόλων τεμένει δεδημοσιευμένη καθαιρέσει τοῦτον καθυποβαλόντες, ἐπεὶ τῆς ἐξορίας μετεκαλέσαντο, πυγμαῖς τὰ πρόσωπα καὶ τοὺς δόντας συνθλάσαντες, πᾶσαν σκοτόμπιναν κατὰ τῶν cellam adversus sacerdotes 196 miscentes, cui Ιερέων κακῶς το, καὶ δεύτερος τῶν ὄντων ἐπὶ γῆς μηδέπω φανῇ. 'Αλλ' ὅσα μὲν καὶ ἄλλα κατὰ πάντων Ιερέων ἐνεανιεύσατο, φυλακαῖς τε καὶ ὑπερορίαις καὶ ποιναῖς ὠμοτάται; οσημέραι παραδιδούς, ἵνα τῷ Φωτίῳ συγκοινωνήσωσι, βίβλοι τε πολλαὶ καὶ ὁ πᾶς οὐκ ἐπιλίποι χρόνος ἐκτραγῳδῶν. λγ'. Εντεῦθεν γοῦν τὰ μὲν τῶν Ῥωμαίων ἡ τῶν Ῥὼς ἐκάκου ἐπιδρομή (ἔθνος δὲ οὗτοι [Ρ. 122] Σκυθικὴν ἀνήμερόν τε καὶ ἄγροικον), τόν τε Πόντον αὐτὸν, οὐ μὴν καὶ οἱ τὸν Εύξεινον, κατεπίμπρα καὶ αὐτὴν τὴν πόλιν περιεστοίχιζεν, τηνικαῦτα τοῦ Μι 10 Furt, κυκῶσ:. similis nulla unquam in terra exstiterit. Quæ vero quantaque alia Bardas adversus sacerdotum omnem cœtum temere ausus sit, quos quotidie carceris maceratione exsiliisque ac pœnis sævissimis, ut communione Photio jungerentur, addiceret, et libri complures et omnis posteritas tragice deflere nunquam desinet. 33. Exinde factum ut Rossi (Seythica illa gens Immitis ac fera) Romanos agros vastarent ipsumque Pontum (baud sane etiam Euxinum) igni desolarent, ac quasi indagine regiam ipsam urbem (Michaele in expeditione adversus Ismaelitas occuVARIE LECTIONES. nargo Combef. μὴν καὶ μὴν ἀλλὰ καὶ?

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI FILIUS શા νων απολιμπάνετο μήτ' ἄλλο τι τῶν ἐκεῖθεν ἀκια- deesse contingeret, nere aliud quid tristis nuntii ca ρῶν προσπίπτον χαλαρωτέρους ποιήσῃ τοὺς θεατές, μηκέτι τοὺς πλησιάζοντας φανούς ἐνεργεῖν προς ἔταξεν, ἀλλὰ σιγῇ βαθείᾳ καὶ λήθῃ τὰ τοιαῦτα παρακαλυφθῆναι μακρά. ignium indicatione languidiores spectatores redderet, e vicinis urbi speculis ignes accendi deinceps vetuit, altoque silentio ac longa oblivione talia aboleri præcepit. 56. Rursus alias (quo viri dissolutus animus ur recordia clarius innotescat) cum in curru starel jamque equi carceribus emittendi essent (incedlebat ipse Veneto babitu, Prasino Ingotheta Constantinus, Thomae pater dromi logotheta, albo Cheilas, ruseo Crasas: at neque protoɔsecretis neque protonotario dromi a Circi rebus vacabat, sed alter factionis Venetæ combinationum, alter Prasin scriba erat) - his itaque in curru, solemni equestribus ludis stola stantibus, allatoque nuntio Amerem graviter Thracensium regionem populari ac diripere janique ad Malagina prope accedere, ac mala imminere: caque re mœsto animo dejectoque 199 vulta protonotario domestici scholarum responsum nuntiante, acceptasque ab eo litteras in manibus habente ac ostendente, Qua inquit, heus lu, audacia me tam necessario certamine occupatum istis de rebus interpellas, cum in hoa unum incumbam, ut eum qui medium tenet in lævam partem averiam? de quo mihi totum hoc certamen esi. ἰδεῖν παρατετραμμένον; ὑπὲρ οὗ μοι πᾶς ὁ λς'. Αλλοτε δὲ πάλιν, ἵνα σαφεστέρα γένηται ἡ τοῦ ἀνδρὸς ἀναγωγία καὶ ἄνοια, αὐτοῦ ἐφ᾽ ἅρματος Ισταμένου καὶ τῆς βαλβίδος μέλλοντος ἐκπηδάν (επάτει δὲ βένετος, καὶ πράσινος ὁ λογοθέτης Κων. σταντίνος, ὁ πατρικίου Θωμά και γεγονότος λογοθέτου τοῦ δρόμου πατὴρ, λευκὸς δὲ ὁ Χειλᾶς καὶ βούσιος ὁ Κρασάς· οὐκ ἦν δὲ οὐδὲ τῷ πρωτοασηκρήτις σχολάζειν, ὥσπερ οὐδὲ τῷ πρωτονοταρίῳ τοῦ δρόμου, ἀλλ' ὁ μὲν ἦν κομβινογράφος τῶν Βενέτων, δ δὲ τῶν Πρασίνων), αὐτῶν οὖν ἐφ' άρματος ἱσταμένων μετὰ καὶ τῆς ἡνιοχικῆς στολῆς, καὶ ἐπαγγελίας φθα σέσης ὅτι δεινῶς δ᾽ Αμερ κατατρέχει τε καὶ κατασύ ρει τὸ θρακήσιον καὶ τοῖς Μαλαγίνοις πλησιάζει καὶ προσδοκῶνται ὅσον οὐδέπω δεινά, καὶ ἐπὶ τούτῳ στυγνάσαντος μὲν τοῦ πρωτονοταρίου, ἀπαγγείλαν τος δὲ μετὰ κατηφείας τὴν ἐκ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν ἀπόκρισιν καὶ ἅμα ἐπὶ χεῖρας τὰ γράμματα φέροντός τι καὶ δεικνύοντος, Τίνι, φησιν, ὦ οὗτος, τόλμη χρησάμενος τοιαῦτα κατὰ τὸν ἀναγκαῖον τοῦτον ἀγῶνα μοι διαλέγειν ἐπιχειρεῖς, τοῦτο μόνον σπουδάζοντι, εἰ μὴ τὸν μέσον ευώνυμον ἀγών. λζ'. Καὶ οὐχὶ μὲν τούτῳ τῷ πόθῳ, ἢ εἰ βούλει γε, πάθει ηλίσκετο, ἑτέρων δὲ ἀπρεπεστέρων ἐκτὸς ἦν, ἀλλὰ καὶ μέτριον ἦθος ἀμέτρως καταδιώκων ἐξέπιπτε [Ρ. 124] τοῦ πρέποντος καὶ τῆς βασιλικῆς τι μῆς τὰ μάλιστα. Καί ποτε γυναίῳ, ἧς τὸν παῖδα υιοθετησάμενος ἦν, κατὰ τὴν ὁδὸν συντυχών, ἐκ βα λανείου μὲν ἐρχομένῃ, τὴν ἑαυτῆς δὲ οι κάλπιν ἐπὶ χεῖρας ἐχούσῃ, ἐκ τοῦ ἵππου ἀποῤῥιφεὶς τοὺς μὲν ἄλλους ὅσοι ἐκ τῆς συγκλήτου τούτῳ ἐπηκολούθουν κατὰ τὰ ἐκεῖσε ὄντα ανάκτορα εξαπέστειλεν, ἀκό λαστα δέ τινα καὶ μυστικὰ ἀνδράρια εταιρισάμενος ἀπῄει μετὰ τῆς γυναικός, τὴν κάλπιν τῶν ἐκείνης χειρῶν ἀναλαβὼν καὶ, "Αγε δή, ώ γύναι, θαρρού σα, επέλεξεν, ἐμὲ κατὰ τὸ οἴκημά σου ἀπόδεξαι, ψωμοῦ πιτυρώδους ἔξεσιν ἔχοντα καὶ ἀσβεστο τύρου. Δεῖ γὰρ τὴν ἐκείνου λέξιν εἰπεῖν. Ἐπεὶ δὲ τῷ ξένῳ τοῦ θεάματος ἡ γυνὴ ἦν ἐνεὸς καὶ πάντων ἠπό ρει, μήτε μὴν τράπεζαν μήτε τὰ ταύτης "στολίζοντα έχουσα, ὁ Μιχαήλ θάττον ή λόγος είχε στραφείς, τὸ ὁ ἔφερε σάβανον ἐκ τοῦ βαλανείου ἔτι διά βροχον δν λαβών, ἀντὶ λεπτῆς οθόνης, ἢ τῇ τραπέζῃ ἐπίκειται, χρησάμενος, καὶ τὴν κλείδα τῆς γυναικὸς ἀφελὼν αὐτὸς ἦν τὰ πάντα, βασιλεὺς, τραπεζοποιός, μάγειρες, δαιτυμών. Εκβαλών δὲ τὰ & εἶχεν τῆς τενιχρᾶς ἐκείνης ή κιβωτός, εἰστιᾶτο ταύτῃ καὶ συνεδείπνει, τὴν μίμησιν πρὸς τὸν ἐμὸν ἀναφέρων Χριστὸν καὶ Θεόν. Κἀκεῖθεν βάδην αὖθις ἀπῄει πρὸς τὰ ἀνάκτορα, πολλῆς εὐηθείας καὶ ἀλαζονείας καὶ τύφου καταγινώσκων τῶν προτοῦ βασιλέων· οὗ ἐκεῖο να λήρου ε! ήκουσαν, 'Αλλ' οὐκ ἄλλως τρυφῶντα δύ - δὴ Ρ. ν ταύτην? 37. Neque vero hoc duntaxat desiderio aut (εἰ mavis) libidine perditoque amore laborans, ab aliis turpioribus immunis vitiis erat: sed præterea dum modestiam citra modum sectatur, a decoro quam maxime excidit, eaque gravitate quæ imperatorem condeceat. Obviam quandoque mulierenlam habuit, cujus e sacro foute filium susceperat, e balneo redeuntem, ac quæ manibus situlam gestaret. Tum equo desiliens alios senatorii ordinis viros, qui ipsum comitabantur, baud procul in palatiuu abire jubet: ipse cum impuris libidinosisque, quos sibi asciverat, ex vulgi face hominibus, mulierculam secutus, ablataque ei e manibus situla, Bono animo sis, inquit, o muller, meque tua domo accipe, furfuracci panis recentisque casei (ασβεστο τύρου, prastat enim ipsam ejus vocem ponere) appeientiorem. Cum autem mulier inaudita spectaculi novitate stuperet, omnique egestate premetur, ac ne mensam quidem haberet aut lintea quibus illi sterneret, Michael dieto citius, asperiorem pannum 200 ex balnei usu detergentis siccandisque corporibus, madentem adhuc inde a muliercula allatum accipiens, mappa loco linteique subtilioris pre mensæ usu sternit, ereptaque mulieri clave unus omnia fit, imperatorisque et mensem instruentis coquique et conviva munus obit. Proluctisque quæ paaperenia mulieris penus erant, cum ea epula- batur ac concænabat, Christum meum ac Deum bello eo facinore referens atque imitans. Peracto convivio, tento pede in palatium) redit, magnæ stoVARIE LECTIONES.

τὸν ἡμέτερον τύφον καταγινώσκειν, ἀλλὰ προπολεμοῦντα καὶ τῶν ἀναγκαίων σπανίζοντα καὶ τοῖς στρατιώταις σύνδειπνον ὄντα καὶ ἐραστὴν, ἀλλ' οὐ γυναίων καπηλίδων καὶ μοχθηρῶν. Ταῦτ' οὖν ἅπαντα μισητόν τε ἐποίει τὸν Μιχαὴλ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ ἐκίνει δικαιοτάτην οργήν. li utatis et arrogantiæ fastusque dammaus superio· καὶ παίζοντα ταῦτα, ἔφησαν, ἐχρῆν σε ποιεῖν καὶ res; cujus illi nugas si audivissent, utique dictari essent, al non temere deliciis diffluentem atque ludentenɩ hæc te oportuit facere, fastumque nostrum damnare, sed cum prior belli labores desudares, parcoque victu militum amans cum eis lubens, non cum copis malisque ac impuris mulierculis concenares. Haec itaque omnia ex suin reddebant Michaelem, Deique in illum justissimam iram provocabant. 38. Quodque his gravius, quod secum habebat sodalitium (Satyri quidam ii erant, ganeones in omnem turpitudinem parɔti; dixisses Bacchi thiasotas), lis ille honorem habens cosque colens, divinorum contemptu sacerdotales auro contextas vestes ac pontifcum humeralia eis albibebat,ad bacque turpiter ac impure, quæ pura sunt, eos peragere cogebat. Ejus chori principem, sic nuncupatum Grylum, patriarcham vocabat; reliquos undecim præcipuarum illustriumque sedium metropolilas: 201 quibus nisi ipse sodals sociusque accederet, ne gralos quidem habebat imperii fasces. Idcirco Coloniæ præsulis sibi ipse nomen indebat. Quia vero etiam cantillare divinaque peragere mysteria illis incumbebat, cantica modulosque explendo citharam adhibebant, modo sensim pulsantes, et ut illa stridulum arguiumque sonum ederet, hoc æmulati quod sacerdotes secreto agitant; modo pulsu libero ac claro sonitu, pro eo ac sacerdotes sic clare quasi perorando pronuntiant. Aurea quoque ac gemmis baccata vasa aceto ac sinapi impientes,atque illis impartientes qui erant percepturi, per eum moduɔn impollutis mysteriis illudebant. Arcidit autem ut quandoque chorus hic beato Iguatio patriarchae obviam fieret, cum is supplicationis causa ex ecclesiastico ordine cum clericorum pampa procederet. Hunc ut conspexit Grylus, lubentissime rem capessens pulsare auspicatur, retractaque casula cuin sodalibus, contentiore cithawe sonitu, sanctissimos viros conviciis compluit verbisque turpissimis fatigat. Quin Theodoram quoque matrem adhuc superstitem atque in palatio versantem quandoque ad se vocavit, quasi illo ei precaturo, quemi beatum Ignatium esse finxerat. Ut ergo sanctissima mulier religiose animo incirata modesto cultu accessit, bumi prostrata pro se sota concipi petit: latebat enim adhuc quis esset, cum his de facili barbam 202 tegeret. Tum ille statim ventris crepitum fœtoris plenami verbaque obscena edens, Augustæ piorumque aliorum in se sodalesque diras excitavit. quæ et filio vaticinata, divina providentia ac protectione prorsus extorrem fore prænuntiavit. 39. Verum Geri non poterat ut qui a recta via ac virtutis tramite abscesserat, ad meliorem iteruın frugem rediret, ac quo beati præstamur, iter iniret. Quapropter talium auctores et inventores non mala Jongius procurarunt, sed iidem ipsi sibi adsciveλη'. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, ἡ τῶν ὧν εἶχε μεθ' ἑαυτοῦ φρατρία, Σάτυροί τινες οὗτοι καὶ πρὸς πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἀκόλαστοι· εἶπεν ἄν τις αύτ τους θιασώτας είναι Διονύσου καλῶς. Οὓς ἐκεῖνος διὰ τιμῆς ἄγων τε καὶ αἰδοῦς, τῶν θείων κατολιγωρῶν, ἱερατικάς στολάς χρυσοϋφαντους τε επετίθει και ὠμοφόρια, καὶ ἄλλως ἠνάγκαζεν ασχημόνως τε καὶ ἀνάγνως τελεῖν τὰ ἁγνὰ, καὶ πατριάρχην τὸν ἔξαρχον τούτων ἐκάλει, οὕτω Γρῦλον καλούμενον, τοὺς δὲ λοι πους ἕνδεκα μητροπολίτας τῶν ἐξαιρέτων θρόνων τα καὶ λαμπρών, οἷς εἰ μὴ καὶ αὐτὸς ἐκοινώνει, [P. 125] οὐδὲ βασιλεύειν ἠξίου· ὅθεν ὁ Κωλωνείας οὗτος ἐλέγετό τε καὶ ὀνομάζεται πρόεδρος. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἄδειν ἐχρῆν αὐτοὺς καὶ τελεῖν τὰ μυστήρια, τὰς μὲν ᾠδὰς ἐξεπλήρουν διὰ κιθάρας, νῦν μὲν ἠρέμα πως οὕτω καὶ λιγυρῶς ἐπηχοῦντες, τὰ μυστικά μια μούμενοι, νῦν δὲ ἀνέτῳ φορᾷ καὶ διαπρυσίῳ, τὰς ἐκφωνήσεις δῆθεν τῶν ἱερέων. Καὶ σκεύη δὲ διά χρυσα καὶ ἐκ μαργάρων συγκείμενα όξους τε καὶ σινήπεις ἐκπληροῦντες τοῖς οἷς ἐβούλοντο μεταλαμβάνειν ἐδίδοσαν, τῶν ἀχράντων οὕτω καταπαίζοντες μυστηρίων. Οὗτος οὖν ὁ Γρῦλος καὶ ὄνῳ ἐπωχεῖτο τὰς δημοσίας προόδους τελῶν, καὶ τὸν τοιοῦτον θίασον συνεπόμενον ἔχων ἠγάλλετο. Καί ποτε συνέβη συντυχεῖν Ἰγνατίῳ τῷ μακαρίτῃ πατριάρχῃ κατὰ πρόοδον τῇ ἐκκλησιαστικῇ λιτῇ μετὰ τοῦ ἱερατικοῦ κλήρου εφεπομένῳ. Ὡς οὖν εἶδεν αὐτὸν ὁ Γρύλος, ἄσμενος τοῦ πράγματος ελόμενος ἐξῆρχέ τε τῶν κρουμάτων καὶ τὸν φελόνην ἀναστείλας μετὰ τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν εὐτονωτέρας τε ἔκρους τὰς κι θάρας καὶ τοὺς εὐαγεῖς ἐκείνους λοιδορίαις καὶ αἰ σχίστοις έβαλλε βήμασι. Καὶ Θεοδώραν δὲ τὴν ἑαυτοῦ μητέρα ἔτι ζῶσαν καὶ τοῖς ἀνακτόροις διαιτωμένην μετεκαλέσατο ποτε ευλογηθησομένην παρ᾽ αὐτοῦ, πλασάμενος τοῦτον εἶναι τὸν μακαρίτην Ιγνάτιον. Ὡς οὖν ἐξῄει μετ᾽ εὐλαβείας καὶ αἰδοῦς ἡ ἱερωτάτη γυνή, έρριψεν εἰς τοὔδαφος ἑαυτὴν ἐξαιτουμένη εὐχὴν (καὶ γὰρ ἐλάνθανε τέως, τὴν γενειάδα κρύ πτων κατὰ τὸ πρόχειρον ), ψόφον αὐθωρὸν ἐπαφείς δυσωδίας πλήρη καὶ βήματα απρεπῆ τὰς ἐκείνης καὶ τῶν εὐσεβεστέρων εἰς ἑαυτοὺς ἐξεκαλεῖτο ἀρὰς, ἢ καὶ τὸ μέλλον ἀποφοιβάσασα τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας τε καὶ χειρὸς ἔξω γενέσθαι διεσάφει τῷ Μιχαήλ. λθ'. Αλλ' οὐκ ἦν άνδρα παρατραπέντα δὴ τῆς εὐ θείας καὶ ἀποστάντα τῆς ἀρετῆς ἀνακληθῆναι καὶ τῆς μακαρίας λαβέσθαι ὁδοῦ. "Οθεν οὐδὲ πορίωτέ χω δὴ τὰ κακὰ, ἀλλ᾽ ἑαυτοῖς ἐκείνοι, πλησιάζειν ἐποίουν οἱ τῶν τοιούτων αἴτιο: καὶ ἐφευρεταί. Καὶ πρῶτον μὲν " το γυνή και έραψαν

LIB. IV. MICHAEL THEOPHILI Filius. εἰς ἑαυτὸν ὁ Βάρδα; ταῦτα ἐπέφερεν, μᾶλλον δὲ ὁ Θεό. runt. Primumque Bardas in suum illa caput vert; κτιστος ὁ κανίκλειος πρὸ αὐτοῦ, εἴτε δὴ τῷ παντελῶς τούτῳ χαρίζεσθαι πάντας δὴ ὁμοθυμαδὸν καὶ μὴ τῶν πονηροτέρων ανακόπτειν διδαγμάτων ὡς ἐπιτρόπων ἐπιχειρούντων, εἴτε δὴ τοῦ μὲν ἑνὸς ἀναστέλλοντος, τοῦ δ᾽ ἑτέρου μὴ τὰ ἴσα φρονοῦντος ἐξ ἐριθείας· καὶ συναναστέλλοντος, ἀλλ' ἐπιτρέποντος μᾶλλον, ὡς καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς χρόνοις [Ρ. 126] τσι ούτους εθεασάμεθα. Πλὴν ἐπήγαγον εἰς ἑαυτοὺς τὰ κακά, καὶ ὁ μὲν Θεόκτιστος νῦν μὲν, ὡς εἴρηται, σφαττόμενος, νῦν δὲ ταῖς αἷς ἐπεχείρει δουλείαις μὴ κατευοδούμενος. Καὶ γὰρ πολλῶν στρατιῶν πολλάκις προκριθεὶς ἡγεμὼν, καὶ κατὰ πολλῶν ὁρμήσας πολεμίων νῦν τε καὶ πρὸ τούτου οὐδαμοῦ νικήσας ὑπο έπρεψεν ἢ τὸ σύνολον τῶν ἐχθρῶν καθυπερτερῶν, ἡττώμενος δὲ καὶ πανωλεθρία τα στρατεύματα παραδούς, οὐκ οἶδα είτε φρονήσεως ἀμοιρῶν καὶ λόγου καὶ τῶν ἐν πολέμοις ἀνδραγαθημάτων ἀπείρως ἔχων, ἅτε δὴ μήτε μελετήσας ταῦτά ποτέ, ή τινι ἄλλῃ μείζονι αἰτίῃ τῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, ἢ καὶ τῇ εἰρημένῃ νυνί. Καὶ γὰρ ἡλιακῶν ποτε ἐκλείψεων δύο γεγενημένων, κατὰ τῶν ᾿Αβασγών οὗτος προκριθείς στρατο ηγός θεομηνίας απήλαυσε δυστυχῶς· οἱ μὲν γὰρ ναυαγίῳ " περιπεσόντες περὶ τὴν ἑαυτῶν ζωὴν ἐδυστύχησαν, οἱ δὲ καὶ τῆς ξηρᾶς ἐπιβάντες ταῖς ἐκεί των δυστυχίαις συνεκοινώνησαν. Καὶ οὗτος μὲν οὕτως ἀπώλετο ὁ στρατός· μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ πάλιν θρασύ τερον ἀψάμενος τοῦ πολέμου ὑπὲρ τὰς τέσσαρας μυ ριάδας ἀπέβαλε τοῦ στρατοῦ. Καὶ αὖθις κατὰ τῶν ἐν Κρήτῃ Αράβων στρατεύσας άπρακτος ὑπέστρεψεν, οὐκ ὀλίγους τῶν περὶ αὐτὸν ἐκεῖσε καταλιπών διὰ τὸ φυγῇ χρησάμενον ἀθρόως ἀπαλλαγῆναι αὐτῆς. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐκεῖνος πρότερον. quin illo quoque prior Theocristus caniclio praefe clus, sive quod omnes una quasi conspiratione bomini indulgebant, nec pro tutorum manere, qu« fungebantur, a nequioribus eum studiis revocare studebant; sive sane quod uno corripiente alter es contentione non ipse pariter insolentiam reprime ret, sed ex genio potius eum agere permitteret quorum exempla nec nostra aetate defuerun. Οι κ sit, mala certe illi in sua capita impulerunt. Δι quidem Theoctistus, uti dictum est, modo jugula tor, modo in lis quæ gerenda susceperat inauspica tissimus invenitur. Multis enim sæpius expeditioni bns ducis potestate susceptis, pluresque hostium: Ιello aggressus, cum modo tumn antea nunquar victor reversus est aut pro aus hostibus superio‹. se‹ victus semper, ¡¡sque quas ducebat copiis internecione deletis, sive prudentia rationisque judicio destituebatur ac rei bellica rudis erat, cui nunquam navasset operam 203 aut studium posuisset, sive alia quadam superiori nobis ratione, sive etiam illa quam modo direbam. Cum enim aliquando semel et iterum sol dcliquium passus esset, Theoctistus adversus Abasgos summa ducis potestate exercitul præfectus Dei iram infelicissime expertus est: pars enim naufragio vitam infeliciter amiserunt, pars in littus recepti ipsi nibilominus cladis socii exstiterunt. Ac quidem ille exercitus ita periit. Nec longo post tempore pred. dentius majorique audacia bellum aggressus supre quadraginta millia de exercito amisit. Iterumque suscepta adversus Cretenses Arabes expeditione irrito conatu reversus est, non paucis suorum illic desideratis, eo quod fuga usus cœptum repente nogotium deseruisset. Verum hæc ille prius. μ'. Νῦν δὲ σύμβολά τινα προφανῆ καὶ κομητών Επιτολαὶ καὶ ὄψεις όνειράτων γινόμεναι τὰ μέλλοντα τῷ Βάρδη δεινὰ παρεγύμνουν, οὐκ ἐξ αὐτομάτου πάντως ἢ καὶ ἄλλως ἀλόγῳ φορά, προνοίᾳ δέ τιν τοῦ μὴ τὸν θάνατον ζητοῦντος ὡς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Κατὰ τὸν ὕπνον γοῦν ἔδοξεν οὗτος πρὸς τὸ τοῦ Θεοῦ τέμενος, ᾧ ἐπώνυμον Σοφία, μετά τοῦ Μιχαὴλ ἐν πανδήμω πανηγύρει καὶ προελεύσει φοιτᾷ». Ὡς οὖν ἀφίκοντο καὶ κατὰ μέσον ἐγένοντο τοῦ ναοῦ, λευκοφόροι τινὲς ἀνεφαίνοντο δύο την ἀριθμὸν, τὸ σχῆμα ἀγγελοειδεῖς· ὡς δὲ προσωτέρω μᾶλλον ἐχώρησαν, ἄλλο μὲν ὁρῶσιν οὐδὲν, ἐπὶ· δὲ τῷ θρόνῳ τινὰ γηραιόν εγκαθήμενον (Πέτρον εἶναι τοῦτον τὸν κορυφαῖον τῶν ἀποστόλων ὑπώπτευσαν) καὶ περὶ τοὺς ἐκείνου πόδας τὸν μακαρίτην Ιγνάτιον καλινδούμενον καὶ τὴν παρ' ὧν ἐπεπόνθει δεινὰ ἐκε δίκησιν ἰδεῖν ἐξαιτούμενον. Ὁ δὲ ἐκείνῳ τε οἷα συμπάσχων ἔφησε δοῦναι οὐκ εἰς μακράν, καὶ τῶν Αφεστώτων ἐνὶ (δύο δὲ τούτῳ [P. 127] χρυσοφο ρούντες ἐφαίνοντο ) μάχαιραν οὐ μεγάλην δου;, Αγ ‹ Ezech. xvii, 32. 40. Tunc autem perspicua quædam signa, orti cometæ, visa insomnia, mala prodebant quæ Bardam essent exceptura; ea vero non a casu seu alias cæco impetu, sed quadam illius providentia, qui non perinde mortem peccatoris atque ut converta tur, quærit 1. Itaque sibi in somnis visus est að fei templum, quod Sophiam vocant, una cum Miclaele festivo totius populi conventa solemnique pompa procedere: quo cun veuisset et ad medium templi progressus esset, duos qnoslam allis in«lutos angelica specie occurrisse; tumque ad ulteriora procedentes præter senem in patriarchali solio resi:lentem aliud nihil vidisse. Hunc Petrum apostolorum 204 principem esse putaverunt, ad cujus perles provolutus Ignatius acceptarum injuriarum uktionem exposceret. Senem miserationis affectu ductum brevi eum se ulturum respondisse; tum - que uni adstantium, cum duo apparerent vestibus auro contestis splendide oruati, pugione tradito in hæc verba lucuiun csse: Agedum, inquit, hunc .· ἐρεριθείας Ρ, ἐρεσχολίας in margine. • ναυαγίᾳ? 9 δὲ] μὲν Ρ. * ἐπὶ περὶ Ρ.

LIB. IV. - MICHAEL THEOPHILE FILIUS. κοιμώμενος δὲ οὗτος ἦν) τὴν ἐπὶ ξυροῦ ἑστῶσαν imperatoris salute sollicitus, timorem conjuratis excutit, hisque verbis: 0 auducem fortemque animam! mox alacres reddidit et ad certamen faciBusque aggrediendum inpullt. Bardas eos strictis gladiis in se irruere contuens, terrore perculsus, præsentique vitæ animadverso discrimine, ad imperatoris se peles abjicit Haud tamen fieri poterat ut mortem effugeret. Statim ergo inde avutsum membratim concidunt, meusis Aprilis vigesima prima, indictione quarta decima. Tum ejus genitalia couto praefixa per ludibrium ostentant atque traducunt. Ingenti autem excitato tumultu məgnaque orta turbatione, videre erat Michaelem vix non in vita periculum adductum: verum Constantinus bigle drungarius in medium prorumpens ingentem ἀνάγκην, καὶ ἀπελέγετο τὴν ζωὴν, καὶ πρὸς τὸν φίνον καθώπλιζεν. ἂν ἀκηκοώς ο Βασίλειος, καὶ περὶ τοῦ βασιλέως κατοῤῥωδῶν, ἀπορρίψαι πείθει τὸ δέος αὐτοὺς, καὶ. Ο τῆς ἀνδρίας, εἰπὼν, και εὐτόλμου ψυχῆς! ἑπτέρωσέ τε ἄρνω αὐτοὺς καὶ εἰσπηδήσαι πρὸς τὸν ἀγῶνα ἐποίησεν. Οὓς ὁ Βάρδας ἀθρόως ξιφήρεις ἰδὼν καὶ καταπλαγείς ἔγνωκε τε τὸν θάνατον καὶ πρὸς τοὺς πόδας έρριψε τοῦ βασι λέως αυτόν. Αλλ' οὐκ ἦν τοῦτον διεκφυγεῖν· ὅθεν αὐθωρὸν ἐκεῖθέν τε αὐτὸν ἀποσπῶσι καὶ μεληδὲν κατατέμνουσι, μηνὶ ᾿Απριλλίῳ, εἰκάδι πρώτῃ, ἐνδι κτιώνος τεσσαρεσκαιδεκάτης. Εἶτα κοντῷ τὰ παι δογόνα τούτου ἀπαιωρήσαντες μόρια παραδειγματίζουσί τε καὶ θριαμβεύουσι. Θορύβου δὲ πολλοῦ γενομένου καὶ ταραχῆς, ἦν ἰδεῖν καὶ τὸν Μιχαὴλ μι- illum tumultum compescuit, tum faustis ominibus κροῦ τὸν περὶ ψυχῆς θέοντα· ἀλλ' ὁ τῆς βίγλης δρουγγάριος (Κωνσταντίνο; δὲ ἦν ἐν μέσῳ που συῤῥνεὶς τὸν πολὺν ἐκεῖνον διέλυσε θρούν, εύφης μίαις τε βάλλων αὐτὸν καὶ παρατάξεις ἀνθοπλίζων κατὰ τῶν ἐπανισταμένων. Ὁ μὲν δὴ Βάρδας οὕτως ἐξ τῶν διελύθη στρατιά, τοῦ βασιλέως κατὰ τὸ Βυζάντιον ὑποστρέψαντος. μα-με. Καὶ ἕτερον δὲ σημεῖον πρὸ δύο ἢ καὶ πρὸ τριῶν ἡμερῶν τῷ Βάρδα παρεσημαίνετο. Ή γὰρ Θεοδώρα, είτ' ἄλλως θεοφορουμένη εἴτε δὴ καὶ ὑπό τινος τῶν μεμελετημένων διακούσασα, ἐσθῆτά τινα παγκάλην μὲν καὶ χρυσαῖς πέρδιξι πεποικιλμένην, οὐκ ἀναλογούσαν δὲ τῷ μήκει τῆς ἡλικίας αὐτοῦ Ἡ λὰ καὶ πολὺ ἀποδέουσαν αἰνιγματωδῶς ἐξαπέστει λ:ν. Τό τε γὰρ πέρδικας ἀλλὰ μή τινας ἄλλας τῶν ὀνίθων ἐνυφάναι, ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ τῆς ἐσθῆτος ἐνδέον εἰς δόλον ἐμπεσεῖν θάττον ἢ ἔδει προϋσή - μανεν. μγ'. Πλὴν ἀλλ' ὁ μὲν βασιλεὺς ὑπέστρεφε, τόν τε Βασίλειον, ἐπεὶ μὴ εὐμοίρει παιδὸς, υἱοποιεῖται καὶ τῆς τῶν μαγίστρων τιμῆς ἀξιοῖ. Ἐπεὶ δὲ χρόνου προϊόντος [Ρ. 129] τὰ κοινὰ διοικεῖν οὐχ οἷός τε ὁ Μιχαὴλ ἦν καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀφελείας ησθάνετο καὶ ἅμα ἐπανάστασιν μελετᾶσθαι καὶ ἀποστασίαν παρά τῆς συγκλήτου διήκουεν τῷ τὰ τῶν Ῥωμαίων διοικεῖ σθαι κακῶς, καὶ τὸ περιμάχητον διάδημα τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ ἐπιτίθησι, καὶ βασιλέα τῇ ἡμέρᾳ Πεντηκοστῆς, μην. Μαΐῳ, εἰκάδι ἕκτῃ, ἐνδικτιῶνος τεσσαρεσκαι δεκάτης, ἀναδείκνυσί τε καὶ ἀναγορεύει κατά την Μεγάλην Εκκλησίαν ᾗ ἐπώνυμον Σοφία Θεού. Αλλ' ὅστες μὲν οὗτος ὁ Βασίλειος καὶ ὅθεν, καὶ ὅπως ἦλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ κρατοῦντος, ἡ κατ' αὐτὸν ἱστορία δηλώσει· τὰ νῦν δὲ τῆς βασιλείου δόξης ἀξιωθεὶς είχετο μὲν τῆς βασιλείας, ἀπείχετο δὲ τῶν καθ᾿ ἑκάστην ἁμιλλητηρίων καὶ ἱπποδρομιῶν καὶ τῶν περὶ τὸν αἰσχρότατον Γρῦλον καὶ ψευδοπατριάρχην αἰσχρουςγιῶν, ὧν ἀκαίρως ενετρύφα ὁ Μιχαήλ. Πάντων μὲν γὰρ κόρον εἶναι καὶ τῶν αἰσχρῶν καὶ τῶν φυσικῶν εἴρηταί τε πολλοῖς, καὶ ἡ πεῖρα τούτων διδάσκαλος ἀκριβής: Μιχαὴλ δὲ τῷ τότε κρατοῦντι οὔτε τῶν ἱπποδρομιών ούτε μὴν τῶν ἄλλων ἀκρατοποσιῶν τε καὶ αἰσχρῶν κόρος ἦν, ως φασιν. "Α πειρώμενος κωλύειν * γάρ] μὲν Ρ. ' ἀνυφάναι 1. Michaelem prosecutus, tum armatorum aciem lumultuantibus oppouens. In hunc modum Barda sublato, nissa Crcicusi expeditione, imperator Byzantium rediit. ἀνθρώπων ἐγένετο, καὶ οὕτως ἢ κατὰ τῶν χρησ 41-42. Sed et aliud signum ante duos tresve dies contigerat. Theodora 207 nanque (sive alias numine allata, sive etiam alicujus relatu docta siructas Bardæ insidias) vestem quamdam, eam quidemu pulcherrimam aureisque perdicibus intextam, illius tamen staturæ imparem longeque quam, pro illa breviorem, sub anigmate ad eum miserat. Tum enim perdices, non aliæ quævis aviculæ, temere intext, tum et vestis ipsa brevitas, cilius quam par esset eum dolo circumventum iri fuere presagio. 43. Cæterum imperator domum revertitur, quodque nullam prolem sustulerat, Basilium magistri dignitate ornatum adoptat. Tumque Michael upar ipse administrandæ reipublicæ et cum sua eum illa gerenda simplicitus stoliditasque non lateret, simulque audisset moliri senatum in eum defectionem propterea quia illo principe res Romanæ male administrabantur, etiamn diadema, rem palmariamn ac expetendam, illius capiti imponit, ac die sacro Pentecostes, Maii vigesima sexta, indictione quarta decima, imperatorem constituit, acclamatque in Magna ecclesia, cui nomen Dei Sapientia exsistit. At quisnam fuerit hic Basilius ac cujas, quave ratione in notitiam imperatoris venerit, sequens rerum illi gestarum historia declarabit. Jam itaque Αugusti dignitate donatus imperii curis sese inpendebat, seque a quotidianis ludicris ac Circensibus abstinebat, necnon a turpissimi pseudopatriar - chæ Gryli spurcitiis, quibus importunc 208 Michael oblectabatur. Afferre demum omnia nauseam, turpia pariter et naturalia, tum vulgo feruit, tum perspicue docet quæ borum magistra experientia exsistit. Michaelem tamen tum rerum pofieutem ut aiunt, nulla Circensium ludorum, at

neque aliorum, compotationum turpiumque, satie- ο Βασίλειος καὶ ποῤῥωτέρω τούτων ποιεῖν αὐτὸν, νῦν tas capiebat. Hæc Basilius cum prohibere vellet, ac Michaelem procul ab eis avocare modo quidem admonendo atque hortando, modo vero civium odia, sacerdotum diras, senatus prope rebellantes animos proponendo ac velut in tabella coram depingendo, illius sibi imprudens invidiam conflavit; hostisque loco amicus, ac qui adoptatus fuerat, ipse exosus babebatur. Hinc brevi post Basilicinum quemdaın imperatoriæ tunc celocis remigem, ac illius fratrem Capnogenis qui secundo præfecti dignitatem gessit, adducens purpura induit, impositoque diademate atque ocris adhibitis, quod imp·ratorum insigne est, eo habitu manu sua ad senatum eduxit, ad eumque in hæc verba oravit: Par eral, patres conscripti, ut hunc olim vobis illustri hoc habitu virum producerem, cui inest Primum corona forma digna regia, Deinde cognatum diadema est huic viro, Suntque omnia dignitati convenientia. Quam vero præstabat kunc me potius quam Basilium imperatorem creare quem et pænitet creavisse? Factum hoc ac verba exitii Michaelis origo exstiterunt. Istud sic dictum omnium aures circumsonans uimium cunctis 209 stuporem injecit, et ut vox oMnibus hæreret fecit; quod fabulosorum more Gigantum satos Michael quotidie imperatores ederet. Inde itaque auctum in Basilium odium, ac ignis instar vebementiori flamma exarsit, hoc scilicet ejus fomento ac causa, quod una se cum ejus sodalibus vitiis dedere non pateretur, nec illorum effreni licentiæ morem gereret. In tantam enim sepius dementiam mero obrutus ac per ebrietatem Michael erumpebat, ut absurda quædam modumque omnem injuriæ excedentia præciperet, atque alii aures, alii nares, alii denique caput amputandum juberet. Ac nisi viri quidam misericordia moti negligenda putassent ac in crastinum distulissent, ea Michaeli quandoque revocanda sperantes, ac fore ut is eorum aliqua pœnitudine duceretur (quod et contingebat), plane periissent quotquot illi aderant inque aula assidui ac domestici erant. Quin et parum abfuit ne et ipse Basilius pari involveretur exitio, illius ebrií petulantiæ non raro factus ludibrium. Sustinebat tamen, ac tandem aliquando quadam ducendum pœnitentia Michaelem existimabat. Verum fieri non poterat ut jam a prima ætate, haud secus ac currus'rota, inflexus, quidquid accidisset, nativam pristinamque rectitudinem reciperet. Itaque atrociores adversus Basilium structæ Insidiæ. In eo autem illæ positæ, ut inter venandum specie quidem feriendi feram, revera autein configendo Basilio satellitum quidam hastam conciliaret. Consilium boc is ipse qui mandatum acceperat hastamque vibrarat, in 210 vitæ exitu constitutus suamet confessione cunctis manifestum fecit, et ut nihil inde ambigi possit. Ac hastam quidem misit, a Basilio tamen aberravit. Inque hunc modum servatus Basilius, in vitæ proxime p μὲν παραινέσεσι χρώμενος, νῦν δ' ἄλλως μέσος παρέ τῶν πολιτῶν καὶ τὰς παρὰ τῶν ἱερέων ἀρὰς καὶ τὰς τῆς συγκλήτου επαναστάσεις προτιθεὶς καὶ οἷον ἐνώπιον αὐτοῦ ζωγραφῶν, ἔλαβε τῷ φθόνῳ ἑαυτὸν καθυποβαλών, καὶ ἀντὶ φίλου ἐχθρὸς καὶ μεμισημέν νος ὁ υἱοθετηθεὶς ἐνομίζετο. Εντεῦθεν οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ τινα ἄλλον, τοῦ βασιλικού δρόμωνος ἐρέτην τηνικαῦτα τελοῦντα (Βασιλικῖνος οὗτος ἐλέγετο, καὶ ἀδελφὸς ἦν Καπνογένους ἐκείνου τοῦ τὴν ὑπαρχικὴν ἀξίαν ἠξιωμένου τὸ δεύτερον), ἀγαγὼν τὴν πορφύραν τε ἐνδύει καὶ τὸ διάδημα περιτίθησιν, καὶ τὰ παράσημα τῶν ὁποδημάτων περιβαλών ἐξάγει πρὸς τὴν σύγκλητον τῆς χειρὸς ἔχων αὐτὸν, καὶ πρὸς τὴν γερουσίαν φησίν, ὡς ἔδει πάλαι με τοῦτον εἰς τουτονὶ τὸν περίβλεπτον κόσμον, ὦ ἄνδρες, ἐπαγαγεῖν· Πρῶτον μὲν εἶδος ἄξιον τυραννίδος, Καὶ δεύτερον δὲ συμφυὲς πέλει στέψες, Απαντα δ' αρμόζουσι πρὸς τὴν ἀξίαν· καὶ ὅτι Πόσον ἦν κάλλιον τοῦτόν με ποιῆσαι βασιλέα ἢ τὸν Βασίλειον, ἐφ᾽ ᾧ μεταμεμέλημαι ἐφ᾽ οἷς αὐτὸν ἐβασίλευσα. Αὕτη τῆς καταλύσεως αὐτοῦ ἡ ἀρχή. Τοῦτο πάντας περιηχῆσαν ἐκπλαγήκαί τε τούτους ἐποίησε καὶ ἀφασία [Ρ. 130] κατα ληφθῆναι πολλῇ, ὅτι κατὰ τοὺς μυθικούς Γίγαντας βασιλέας σπαρτους καθ' ἑκάστην ἡμέραν ἀναδίδωσιν. Αύξητο μὲν οὖν ἔκτοτε τὸ πρὸς τὸν Βασίλειον μῖσος, καὶ σφοδρότερον κατὰ τὴν τοῦ πυρὸς φύσιν ἐγίνετο, ὑπέκκαυμα ἔχον καὶ αἴτιον τὸ μήτε συμφθείρεσθαι βούλεσθαι τούτοις αὐτὸν μήτε μὴν συνεπάγεσθαι ταῖς ἀκολάστοις γνώμαις' αὐτῶν. Εἰς τοσαύτην γὰρ ὁ Μιχαὴλ πολλάκις ἄνοιαν ἐξ ἀκρατοποσίας καὶ μέθης ἐξώκειλεν, ὡς κατ' αὐτὴν μὲν καὶ τὸν ταύτης καιρόν δεινά τινα καὶ πέρα δεινῶν ἐγκε λεύεσθαι· τοῦ μὲν γὰρ ἀφαιρεῖσθαι τὰ ὦτα καὶ ἄλλου τὴν ἵνα καὶ τὴν κεφαλὴν ἑτέρου προσέταττεν & εξ μή τινες οἴκτῳ κρατούμενοι παρημέλουν καὶ πρὸς τὴν αύριον ἔπεμπον, ἀνάκλησίν τινα καὶ μεταμέλειαν τοῦ ἀνδρὸς ἐκδεχόμενοι, ὅπερ καὶ ἦν, κἂν ἀπώλετο σύμπας ή παραμένων αὐτῷ καὶ συγκαρτερών. Με κροῦ δὲ καὶ Βασίλειος συναπώλετο, τῆς παροινίας οὐκ ὀλιγάκις παίγνιον γεγονώς. Αλλ' ἐκαρτέρει καὶ ἔμενε μετάμελόν τινα γενηθῆναι κατὰ τὸν ἄνδρα ὀψὲ γοῦν ὑποταπάζων. Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν τοῦτον ὥσπερ ἁρμάτειον τροχὸν ἐκ πρώτης ηλικίας καμφθέντα, οὐδ' ἂν εἴ τι γένοιτο, τὴν ἐξ ἀρχῆς εὐθυωρίαν λα βεῖν. Τοιγαρούν μείζονα κατὰ Βασιλείου συρράπτει ἐπιβουλήν. Ἡ δὲ ἦν ἐν τῷ κυνηγίῳ λόγῳ μὲν κατὰ τῆς θήρας ἔργῳ δὲ κατὰ τοῦ Βασιλείου τὴν τῆς λόγο χης ρίψιν ποιῆσαί τινα τῶν ὑπασπιστῶν. Καὶ τοῦτο αὐτὸς ὁ προσταγεὶς καὶ τὴν λόγχην ἀφεὶς κατὰ τὸν τῆς ἐξόδου καιρὸν ἐξαγορεύσας δῆλον πεποίηκε καὶ πιστόν. 'Αφῆκε μὲν οὖν οὗτος τήν λόγχην ὁ κελευ σθείς, διημάρτανε δέ· καὶ οὕτω σέσωστη ὁ Βασίλειος, έγγιστα θανάτου γενόμενος, ὑπὸ τοῦ τὸν θάνατον καταπεπατηκότος Θεοῦ. Ταῦτ᾽ οὖν ἔκπυστα γενόμενα πᾶσι καὶ φανερὰ τὴν κατ' αὐτοῦ ἠκόνησε μάχαιραν. Ἵνα γὰρ μὴ καὶ τὸν Βασίλειον ὡς πρὸ μικροῦ τὸν

LIB. V. Καίσαρα σφαττόμενον ίδωσι, καὶ πρὸ τούτου αὐτὸν ἡ discrimen adductus, Deo, qui mortem ca'cavit, ill Θεόκτιστον, εἴτε βουλῇ τῆς συγκλήτου βουλῆς εἶτε γνώμῃ τῶν φιλούντων Βασίλειον (κοινὸς γὰρ καὶ κατ' αὐτῶν ὁ θάνατος ἐπηπείλητο), σφάττεται ὑπὸ τῶν προκρίτων τοῦ βασιλέως ἀνδρῶν, κατὰ τὰ ἀνάκτορα τοῦ ᾿Αγίου μεγαλομάρτυρος Μάμαντος, μηνὶ Σε πτεμβρίῳ, εἰκάδι τετάρτη, Ινδικτιώνος πρώτης, Στους εξακισχιλιοστοῦ τριακοσιοστοῦ [Ρ. 131] ἑβδο μηκοστοῦ ἔκτου, ὥρᾳ τῆς νυκτὸς τρίτῃ, βεβασιλευπὼς ἔτη μετὰ μὲν τῆς Θεοδώρας τῆς τούτου μητρός τέσσαρα καὶ δέκα, καὶ μόναρχος δέκα καὶ ἐν, καὶ πρὸς τοῖς τρισὶ μησὶ χρόνον ένα ὕστερον μετὰ Βασι λείου. με με'. Καὶ τὰ μὲν εἰρημένα σκηνικά τε άπαντα καὶ θεατρικά, ἄξιον δὲ μεμνήσθαι καὶ τῶν ἐπαινε τῶν. Ἡ γὰρ τῶν ὧν ἔφερεν ἀναθημάτων ἐν τῷ πε ριωνύμῳ ναῷ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας κατασκευή φιλεργῶς τελεσθεῖσα καὶ φιλοτίμως ἐπαινετή. Οὔτε γὰρ τῷ δίσκῳ τῶν παλαιῶν τι κειμηλίων καὶ ἱερῶν, καὶ τῶν ἀφ᾽ οὗ γεγόνασιν άνθρωποι τεχνουργηθέντων ἐν ναοῖς, κατὰ τὸ μέγεθος ἐξισάζεται, οὔτε τις εὐπρέ Γεια καὶ ὡραιότης τινὶ τῶν γενομένων ἐπήνθησεν, πάντων ἐκεῖ τῶν ὡραίων καὶ τιμίων συνδεδραμηκότων· καὶ τὸ ποτήριον δὲ τούτῳ λίαν κατάλληλον. Ο μὴν δὲ καὶ ὁ εἰς φωταγωγίαν κατασκευασθεὶς αὐτῷ κύκλος, ὅπερ φασί πολυκάνδηλον, τινὶ τῶν ἄλλων ἐλάττωται, ἀλλὰ καὶ οὗτος ἐκ χρυσοῦ ὅλος γενόμε νος, λίτρας ἔχων ἐξήκοντα, τῶν ἄλλων διαφέρει κατά πολύ καὶ τούτῳ δίδωσι τὰ πρωτεία καὶ τὸ σεδάσμιον. salutis auctore. Hæc itaque cunctis prodita ac p‹- lam facta gladii in eum acuendi causa exstiterunt. Ne enim etiam Basilium (uti nuper Cæsarem et antea Theoctistum) tristi nece sublatum conspicerent, sive senatusconsulto, sive Basili¡ amicorum consilio (unum enim ac commune omnibus impen. debat exitium) ab imperatoris ipsis excubitoribus in sancti praclari martyris Mamantis palatio neci traditur, die vigesima quarta Septembris, iudictiona prima, anni 6376, bora noctis tertia. Imperavit cum Theodora matre sua annos quatuordecim, lus undecim, postcaque adlecto Basilio annum unum, menses tres, 8044-45. Ac ea quidem quæ hactenus dicta sunt scenica omnia et ad Circum ludosque spectantia: opera pretium vero est ut et eorum meminerimus quæ laudem aliquam merentur. Que enim in celebra· tissimo Dei Sapientiae templo donaria obtulit, pro structuræ ratione elegantia ac magnifica, laudem habent. Neque enim ullum veteris ac sacræ supellectilis pignorum, sive illorum quæ subtili arte elalmorata, quo ex tempore homines esse caperunt, sacris ædibus ornamento fuerunt, oblato ab eo disco vel mole æquatur vel pari elegantia est ac venustate: in cujus 211 structuram, quidquid usquam venustum est ac pretiosum, videatur con· flatum esse. Accedit et ralia, ipse quoque disco perquam affinis. Quin et circulus multiplici in orbem sustentanda face ab eo falrefactus (πολυκάνδηλον vocant) nulli usquam aliorum cesserit: totus namque ex auro couflatus librarum sexaginta pondo longe reliquis præcellit, palmarium sane opus sc plane augustum. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΑΟΙΔΙΜΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ, ἂν Κωνσταντίνος βασιλεὺς ἐν Θεῷ Ρωμαίων, ὁ τούτου υἱωνός, φιλοπόνως ἀπὸ διαφόρων ἀθροίσας διηγημάτων τῷ γράφοντι προσανέθετο. HISTORIA de vita eT REBUS GESTIS BASILII INCLYTI IMPERATORIS Quam Constantinus Dei gratia Romanorum imperator, ipsius nepos, studiose ac diligenter or variis narrationibus congessit, ac scriptori contribuit. [Ρ. 133) δ. "Ην μεν προθυμία καὶ ἔφεσις ἐκ 1. Cupienti olim animo accensoque desider e πολλοῦ ἐμπειρίαν πραγμάτων καὶ γνῶσιν ταῖς τῶν rerum experientiam ac notitiam, sempiterna me σπουδαιοτέρων έμφυτεῦσαι διανοίαις διὰ τοῦ ἀειμνή- mori immortalisque historiæ ore, studiosiorum • μέν μοι i. c. editio Allaliana.

animis inserere oplabam. Ac quiden statueram, στου καὶ ἀθανάτου τῆς ἱστορίας στόματος, καὶ ἐβου si modo vires obsecundarent, omnis retro imperii Romani Byzanti imperatorum eisque subjeclorumn 212 magistratuum bellique dueum seu prætorum et legatorum singulorumque actus gestaque nobiliora. scripto consignare. Quod tamen istiusmodi provincia multo tempore continuoque labore et librorum copia atque a rerum cura negotiorumque strepitu otio indigeret, quæ sane mihi deesse videham, secundæ necessario navigationi animum adjeci, guiusque saltem imperatorum, qui majestatem imperii mirum quantum promovit (qui ab imperio seu regno nomen habuit) Romanæque reipublicæ ac rebus ab initio ad vitæ usque exitum plurimum proluit, res gestas vitæque omne institutum ac rationem commemoranda mihi proposui, ne scilicet stirpis regiæ diu multumque productæ primus fons radixque posteros lateat, habeantque ejus nepotes domestico exemplo erectam virtutis regulam et statuam atque principem formam, in quam imitationen intendant. Sin autem etiam longiora adhuc præstabuntur vitæ spatia, ac morborum etiam exiguæ quædam dentur induciæ, nee Faleriorum cura impediaut, continua forsan serie tulius illius progeniei ad nos usque adjiciemus listoriam. 2. Hic enim vero cujus nunc historiam profitetur oratio, Basiliis imperator ex regione Macedonum trahebat originem, referebatque ad Armenios, Arsacidas genere. Vetere enim Arsace, qui Parthorum imperium tenuit, ingentem virtutis et laudis gloriam consecuto, posteris lex inolevit non ab aliis quam ab Arsacis familia ejusque nepotibus Parthes, 213 Armenios Medosque ipsos, qui regia potestate ipsis præsint, esse habituros. In hunc itaque modum, cum ille, quas dixi, gentes ab stirpe ejusmodi imperio regerentur, illo qui apud Armenios rerum potiebatur quandoque ex humanis sublato, contigit de jure regni deque principatus istiusmodi successoribus dissidium oriri. Hincque adeo Artabanus et Clienes non solum avito imperio spoliati, sed et in vitæ jam periculum adducti, in regiam hanc Constantini urbem veniunt. Leo Maguus tunc imperio praeerat, Zenonis socer. Hic igitur viros suscipiens ac pro generis splendore magnifice pertractans, ædes ad habitandum congruaque victus stipendia in urbe regia illis assignavit. Ut autem horum e patria fugam et in regnantem banc urbem accessum omnique bumanitate ab imperatoribus susceptos esso didicit is qui tum res Persicas administrabat, datis litteris, benevolentiæ in cos larva, in paternum se illos imperium restituturum pollicitus, revera autem ea sibi molitione gentem conciliare ac subjicere satagens advocabat. Acceptis literis, dum adhuc quid sibi facto opus deliberant, res per unum aliquem famulorum imperatori defertur ac epistola ipra λόμην, ἂν ἄρα οἷός τε ὦ, τοῦ σύμπαντος τῆς ἐν Βυτ ζαντίω Ρωμαϊκῆς ἀρχῆς χρόνου τῶν τε αὐτοκρατό ρων καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὺς [Ρ 135] ἀρχόντων καὶ στρατηγῶν καὶ ὑποστρατήγων καὶ τῶν καθ᾿ ἕκαστα τὰς ἀξιολογωτέρας τῶν πράξεων αναγράψασθαι. Ἐπεὶ δὲ ἐδεῖτο τὸ πρᾶγμα καὶ χρόνου πολλοῦ καὶ πόνου συχνοῦ καὶ βιβλίων ἀφθονίας καὶ σχολῆς τῆς ἀπὸ τῶν πραγμάτων, ταῦτα δ' ἡμῖν οὐ προσῆν, εἰς τὸν δεύτερον ἐξ ἀνάγκης ὑποβέβηκα πλοῦν, καὶ τέως ἑνὸς βασιλέως, ἐπὶ μέγα τὸ τῆς βασιλείας κράτος ὑψώσαντος, ὃς καὶ τῆς βασιλείας επώνυμος ἦν καὶ μέγα όφελος τῇ πολιτεία Ῥωμαίων ἐγένετο καὶ τοῖς πράγμασιν, ἐξ ἀρχῆς καὶ μέχρις αὐτῆς τελευτῆς τὰς πράξεις καὶ τὴν ὅλην ἀγωγὴν διηγήσασθαι, ὡς ἂν καὶ τοῖς μετέπειτα μὴ ἀγνονται βασιλείου στελέχους ἐπὶ πολὺ τοῦ χρόνου παρεκταθέντος ή πρώτη πηγή καὶ ῥίζα, καὶ τοῖς ἐκγόνοις ἐκείνου οἴκοθεν εἴη ἀνω εστηκὼς ὁ πρὸς ἀρετὴν κανών τε καὶ ἀνδριὰς καὶ τὸ ἀρχέτυπον τῆς μιμήσεως. Εἰ δὲ ἐπιμετρηθείη καὶ χρόνος ἡμῖν ἔτι ζωῆς, καὶ γένηταί τις καὶ 10 τῶν νόσων εκεχειρία μικρά, καὶ μηδὲ τι τῶν ἔξωθεν εἴη τι ἐμποδών, ἴσως προσθῶμεν ἐχομένως καὶ τῆς ἄχρις ἡμῶν κατιούσης αὐτοῦ γενεάς τὴν ὅλην τῆς ἱστορίας ἀφήγησιν. β'. Πλὴν οὖν οὗτος ἐν ὁ λόγος νῦν ὑποδείξει κατά επαγγέλλεται, αὐτοκράτωρ Βασίλειος ώρματο μεν ἐκ τῆς Μακεδόνων γῆς, τὸ δὲ γένο; εἶχεν ἐξ Αρμε νίων ἔθνους Αρσακίων. Τοῦ γὰρ παλαιοῦ Αρσά κου, ὃς Πάρθων ἡγήσατο, ἐπὶ μέγα δόξης προελθόντο τος καὶ ἀρετῆ;, νόμος τοῖς ὕστερον ἐχρημάτισε μὴ ἄλλοθεν βασιλεύεσθαι μήτε Πάρθους μήτε Αρμε νίους, ἀλλὰ μηδὲ Μήδους, ἢ παρὰ τοῦ γένου; Άρα σάκου καὶ τῶν ἀπογόνων αὐτοῦ. Οὕτως οὖν τῶν εἰδ ρημένων ἐθνῶν ὑπὸ τῆς τοιαύτης βασιλευομένων σειράς, κατά τινας χρόνους τοῦ ᾿Αρμενίων κατάρχον τος ἐξ ἀνθρώπων αποιχομένου συνέβη στάσιν γενέσθαι περὶ τὰ βασίλεια καὶ τοὺς διαδόχους τῆς τοιαύτης ἀρχῆς. ᾿Αρτάβανος οὖν καὶ Κλειένης οὐ μόνον τῆς προγονικῆς ἐκπεπτωκότες ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ τὴν ζωὴν κινδυνεύοντες, τὴν βασιλεύουσαν ταύ την καταλαμβάνουσι Κωνσταντινούπολιν. Λέων ἦν ὁ μέγας τηνικαῦτα τὴν Ῥωμαϊκήν διέτων ἀρχὴν, ὁ Ζήνωνος πενθερός. Οὗτος οὖν τοὺς ἄνδρας ὑποδεξάμενος καὶ ἀξίως τῆς περὶ αὐτοὺς εὐγενίας φιλοφρο νησάμενος οίκησίν τε καὶ δίαιταν τὴν προσήκουσαν ἐν τῇ βασιλίδι ἀπένειμε. Μαθὼν δὲ τῶν ἀνδρῶν τὴν ἐκ τῆς πατρίδος φυγὴν καὶ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ταύτην καταφυγὴν, καὶ ὡς εὐμενῶς ὑπὸ τῶν κρατ τούντων ἐδέχθησαν, ὁ τότε τὰ τῆς Περσικής (Ρ. 134 διέπων ἀρχῆς γράμμασιν αὐτοὺς μετεκαλεῖτο, εἰς τὴν πατρώαν ἡγεμονίαν εγκαταστήσαι το δῆθεν ὡς εὐνοῶν ὑπισχνούμενος, ἑαυτῷ δὲ τὴν τοῦ Εθνους αν τεῦθεν ὑποταγὴν μνηστευόμενος: Δεξαμένων δὲ τού των τὰ γράμματα καὶ περὶ τῶν πρακτέων ἔτι δια σκοπουμένων, μηνύεται ταῦτα παρά τινος τῶν ἐξFARIE LECTIONES. * πράξεων Δ. 10 ἀπ' add. Λ. 11 μηδὲν Γ. 1 εγκαταστῆνα: Γ.

LIB. V. υπηρετούντων αὐτοῖς τῷ βασιλεῖ, καὶ ἡ ἐπιστολὴ coutralitur. lei itaque explorato momento, Per εγχειρίζεται. Γνωσθέντος δὲ τοῦ πράγματος, ὡς οὐκ αὐτοῖς τοσοῦτον τὴν ἀρχὴν ὅσον ἑαυτῷ τὸ ἔθνος ὁ Πέρσης υποτάξαι βουλόμενος τὴν τούτων ἐποιεῖτο μετάπεμψιν, όπερ οὔτε τοῖς καλουμένοις οὔτε τῶν Ρωμαίων ἐλυσιτέλει τοῖς πράγμασιν, πρόνοια για νεται τοῦ μὴ τὴ τοῖς Πέρσαις δοκοῦν εἰς πέρας ἐλθεῖν. Καὶ διὰ τοῦτο ὑποτεμνομένου τοῦ βασιλέως την, εἰ τύχοι, εὐχέρειαν τοῦ δρασμοῦ μετ᾿ εὐπρεποῦς τοῦ σχήματος, ὡς ἐπ᾿ εὐρυχωρίας δῆθεν καὶ ἀδείας πλείονος, εἰς Νίκην τὴν κατὰ Μακεδονίαν πόλιν μετά γυναικῶν καὶ τέκνων (καὶ αὗται γὰρ μετὰ ταῦτα αὐτοῖς ὑπεκλάπησαν) μετοικίζονται. Τοῦ δὲ χρόνου βέοντος καὶ τῶν Σαρακηνῶν ἐπὶ μείζονος δυναστείας προαγομένων, τὴν ὁμοίαν πεῖραν τοῖς τῶν προτέρων ἀπογόνοις Αρσακιδῶν ὁ τότε ἀμερμνουνῆς προεβάλετο, καὶ διὰ γραμμάτων μετεκαλεῖτο αὐτοὺς εἰς τὴν προγονικὴν δῆθεν ἐξουσίαν τε καὶ ἀρχήν. Φωραθέντος δὲ καὶ τοῦ τοιούτου δράματος Ηρακλείῳ τῷ τη νικαῦτα βασιλεῖ, καὶ τῶν γραμμάτων ἐγχειρισθέν των, ἐπεὶ μὴ εὐνοίς τούτων ἔγνω τὴν μετάπεμψιν γενομένην ἀλλ' εἰς πρόθεσιν τ8 οἰκείας Επικρατείας τῶν ταῦτα μηχανωμένων (ήλπιζον γὰρ τὸ ἔθνος ἐκ τῆς πρὸς τὸν παλαιὸν Αρσάκην ευνοίας βαδίως, εἰ τούτους ἔχοιεν μεθ' ἑαυτῶν, προσάξεσθαι " οἱ Σα ρακηνοί), διὰ τοῦτο καὶ εἰς Φιλίππους, μίαν καὶ αὐτ τὴν τῶν κατὰ Μακεδονίαν τυγχάνουσαν πόλεων, ὡς ἐπὶ μείζονος ἀσφαλείας μετώκισε τούτους αὖθις δ βασιλεύς· εἶτα ἐκεῖθεν πάλιν ὡς ἐπὶ λαμπροτέρας πολιτείας καὶ καταστάσεως μετεβίβασεν εἰς Αδριανούπολιν. Εὐθέτου δὲ τοῦ τόπου φανέντος αὐτοῖς, κατ' ἰδίαν ὥσπερ συνεστηκότες φατρίαν τε καὶ φυλήν εἰς πλῆθος ἐγένοντο καὶ ἐπ᾿ εὐπορίας κατέστησαν ἱκανῆς, τὴν πάτριον εὐγένειαν διασώζοντες καὶ ἀσύγ χυτον τὸ γένος διαφυλάττοντες. samque non tam illis imperium quam sibi gentem subjiciendam, quod sic invitabat, procurare haud dabia conjectura comperto, quod neque 214 his qui invitabantur nec vero Romaniɛ rebus operæ pretium erat, cura adhibetur ne istud Persarum consilium exitum habeat. Quapropter succisa, si qua videretur, opportunioris fugæ facilitate, honesti specie, velut ad liberiores agro3 et vt majori securitate fruantur, imperator Nicem Macedoniæ urbeni cum liberis et uxoribus (nam et. illas postca subduxerant) transfert. Decursu autem temporis, Saracenorumque rebus in inajorem principatum crescentibus, eamlen ac primis Arsacidarum nepotibus fraudem adhibet qui tum genti præerat anermnunes, scriptisque litteris ad evitam minim rum potestatem ac imperium revocabat. Verum ejusce quoque consilii fabula ab Heraclio, qui tuum reruin potiebatur, deprehensa, litterisque perconsitis, cum nulla cos lenevolentia revocari intel lexisset, sed ut hæc machinantes eaque occasione Saraceni ditionem augerent (fore enim sperabat, si modo illos secum haberent, ut facile pro veteris Arsacis amore in suas partes gentem traherent), idcirco etiam Philippos, alteram et ipsam Macuiloniæ urbem, quasi majoris securitatis causa Nico remotus transmittit. llincque deinde ve!ut illu striori civitate donaudos, meliorique statu coniponendis eorum rebus, Adrianopolim transfert. Viso autem eis idoneo aptoque loco, velut in propria consistentes 215 tribu ac familia, mukitudine aucti sunt, abundeque satis opibus cumalati, paternam nobilitatem servantes ac genus impermixtum. με 3. S. cntis vero temporibus, cum summam rerum Constantinus cum Irene matre administraret, Maictes ille ex Arsacis prosapia ducens originem; legationis causa seu alterius negotii obeundi gratia illustrem hanc Constantini urbem puteus, atque in ea forte fortuna in ejasdem gentis ac familiæ homincm, Leonem nomine, incidens, exque exterior babitu gestuque nec nou vestium proprio cultu non unum quem infimæ plebis vulgique agnoscens, sed γ'. Χρόνους δὲ ὕστερον, ἡνίκα Κωνσταντίνος μετὰ Εἰρήνης τῆς μητρὸς ἐβασίλευεν, Μαίκτης ἐκεῖνος, ἀφ' αίματος ᾿Αρσάκου καὶ αὐτὸς ὤν, κατά τινα πρε σβείαν ἢ χρείαν εἰσῄει πρὸς τὴν περίβλεπτον ταύτην Κωνσταντινούπολιν· [Ρ. 135] δς ἀνδρὶ περιτυγχάνει κατὰ τύχην ὁμογενεῖ, Λέοντι καλουμένῳ, καὶ γνούς αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἔξωθεν καταστάσεως καὶ περὶ τὴν κατὰ στολὴν ἰδιότητος οὐχ ἵνα τῶν τυχόντων καὶ τα πεινῶν ἀλλ᾽ εὐγενῆ καὶ περιφανῆ, καὶ εἰς ὁμιλίαν αὐτῷ καταστὰς καὶ ταύτην ἐθάδα καὶ σύντροφον virum ingenium ac spectabilem, consertoque serεὑρηκώς, ἐπεὶ τὸ γένος ἀνέμαθεν, καὶ τὴν ὁμοῦ οἱ κησιν προκρίνει, τῆς οἰκείας τὴν ἀλλοτρίαν διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετήν· καὶ τὸ πρὸς αὐτὸν ἀσπασάμενος κήδος μίαν τῶν αὐτοῦ θυγατέρων ἡγάγετο, ἐξ ὧν ὁ τοῦ ἱστορουμένου προῆλθε πατήρ, ὃς καλῶς ἀναχθεὶς καὶ δι᾿ ἐπαινουμένης ἀγωγῆς καὶ τροφῆς εἰς ἄνδρας τελέσας, καὶ εὐεξίᾳ σώματο; καὶ ῥώμῃ διαφέρων καὶ παντοδαπαῖς κοσμούμενος ἀρεταῖς, πολλοὺς ἐκίνει τοὺς δι' ἐπιγαμίας θέλοντας αὐτὸν οἰκε:ώσασθαι. Γυνὴ δέ τις εὐγενὴς καὶ κοσμία κατὰ τὴν Αδρια νούπολιν τὴν οἴκησιν ἔχουσα, ἀποιχομένου τοῦ ταύ τῆς ἀνδρὸς σωφρόνως τὴν χηρείαν ἀνύουσα (φήμη mone ac fabulando ejus vimn consuetǝni usuque familiarem inveniens, ubi genus cognovit, illius contubernium deligit, suæque alienam habitationem pro viri virtute ac præstantia præfert, ejusque amė plexus allinitatem aliarum unam sibi matrimonio jungit; ex quibus ortus illius parens cujus mune historiam teximus. Mulier vero quædam nobilis et pudica Adrianopoli babitans, viro demortuo caste sobrieque in viduitate agebat: fama erat haud prorsus obscura, ex magno Constantino cam genus ducere. Hæc illi reliquis, fisque apud quos consederat, præstantior visa; eɔmque ob rem ejus 18 πρόσθεσιν margo Couber. " προσάξασθαι Α.

filiam, nobilitate ac corporis forma conspicuam γάρ τις διέτρεχεν οὐ παντελῶς ἀμυδρὰ ἐκ τοῦ μετ verecundiaque 216 ornatan, uxorem duxit; ex quibus regia hæc radix Basilius succrevit, paterno quidem stemmate Arsacis, uti dictum est, prosapiam sibi vindicans, malerno vero Constautiui natalibus magnifice gloriaus, utroque demum Alexandri claritatem jactans. Tali ex progenie ortus Basilius multa statim futuræ gloriæ subluceutia signa exhibuit. Tenia namque quædam coccinea tam primam enascentibus pilis circa caput vis, circaque fascias purpurei tinctus. γάλου Κωνσταντίνου ἕλκειν αὐτὴν τὴν συγγένειαν, τῶν ἄλλων προτιμοτέρα τῶν τε 10 καθ' ούς παρ ᾤχησεν ἐνομίσθη αὐτῷ, καὶ διὰ τοῦτο τὴν ταύτης θυ γατέρα εὐγενείᾳ καὶ κάλλει διαφέρουσαν σώματος καὶ αἰδοῖ κεκοσμημένην ηγάγετο· ἐξ ὧν ἐβλάστησεν ἡ βασίλειος αὕτη ρίζα Βασίλειος, πατρόθεν μὲν Ελκων τὴν ἐξ ᾿Αρσάκου συγγένειαν, ᾗ προείρηται ἡ δὲ μήτηρ τῇ τε τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου συγγε νείᾳ ἐκαλλωπίζετο καὶ ἀπὸ θατέρου μέρους τὴν ᾿Αλεξάνδρου ηύχει λαμπρότητα. Ἐκ τοιούτων γεντριχῶν ἑωράτο περὶ τὴν κεφαλὴν, καὶ περὶ τὰ νητόρων προελθὼν ὁ Βασίλειος εὐθὺς πολλὰ τῆς ὕστερον δόξης σύμβολα εἶχαν ὑποφαινόμενα· ταινία σε γὰρ κοκκοβαφής παρὰ τὴν πρώτην έκφυσιν τῶν σπάργανα πορφύρεα βάμματα. δ'. Ην δὲ μέχρι τότε τὸ γένος τῶν ἀπογόνων Αρσάκου κατ' ιδίαν ὥσπερ φατρίαν συνεστηκός, εἰ καὶ ταῖς ἐπιγαμίαις πολλάκις τοῖς ἐγχωρίοις συνανεκιρνάτο, έν Αδριανουπόλει κεκτημένον τὴν οι κησιν. Ἐπεὶ δὲ Κροῦμος ἐκεῖνος, ὁ τῶν Βουλγάρων ἄρχων, εἰς τὰς πρὸς Ῥωμαίους ἐξυβρίσας σπονδάς πολέμιον χάρακα τῇ ᾿Αδριανουπόλει ἐβάλετο, καὶ χρόνον προκαθίσας συχνὸν ὁμολογίᾳ ταύτην διὰ τὴν τῶν ἀναγκαίων ένδειαν παρεστήσατο, καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ πάντας μετὰ καὶ 11 Μανουὴλ τοῦ ἀρχιερέως τῆς τοιαύτης πόλεως εἰς Βουλγαρίαν μετήγαγε. συνέβη μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς τοῦ Βασιλείου γεννήτορας, ἔτι τοῦτον ἐν τοῖς σπαργάνοις έχοντας, εἰς τὴν τῶν Βουλγάρων ἀπαχθῆναι γῆν· ἔνθα τὴν οἰκείαν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἀνόθευτον διασώζον τε; ὅ τε θαυμάσιος ἐκεῖνος ἀρχιερεὺς καὶ ὁ σὺν αὐτῷ λαὺς πολλοὺς τῶν Βουλγάρων πρὸς τὴν ἀληθινὴν πίστιν μετήγαγον τοῦ Χριστοῦ (ούπω γὰρ ἦν [Ρ 136] τὸ ἔθνος μετ[εν]ηνεγμένον πρὸς τὴν εὐσέβειαν) καὶ πολλαχοῦ τὰ 19 τῆς Χριστιανικῆς διδασκαλίας κατά εβάλοντο σπέρματα, τῆς ἐθνικῆς τους Σκύθας πλάνης μεθέλκοντες καὶ πρὸς τὸ τῆς θεογνωσίας μετάγοντες φῶς. Ἐφ᾽ οἷς πρὸς ὀργὴν κατ' αὐτῶν κινηθείς Μουτράγων ὁ τοῦ Κρούμου διάδοχος αὐτόν τε τὸν ἱερώτατον Μανουὴλ καὶ πολλοὺς τοὺς ἐπὶ τούτῳ ἐνδεικνυμένους, ώς 10 οὐκ ἴσχυσε πειράσας πείσαι ἀποστῆναι Χριστοῦ, μετὰ πολλὰς αἰχίας τῷ διὰ μαρο τυρίου θανάτῳ παρέπεμψεν. Καὶ οὕτω συνέβη πολύ λοὺς τῶν τοῦ Βασιλείου συγγενῶν μαρτυρικής εν κλείας τυχεῖν, ὡς μηδὲ τῆς ἐντεῦθεν σεμνότητος 4. Hactenus Arsacis nepotum genus ipsum secum in propria quasi tribu contuberuioque constiterat, quanquam haud raro, Adrianopoli sedes habens, etiam cum indigenis nuptiarum foedera commiscebat. Quia vero Crumus ille Bulgarorum princeps, violatis quæ illi cum Romanis intercedebant fœderibus, hostili aggere cinctam Adrianopolím diuque ab co obsessam, qua laborabat necessariorum penuria, ad deditioneni cuegerat, civesque omnes ac incolas nec non etiam Manuelem ejusce urbis episcopum in Bulgariam transtulerat, accidit Basilii quoque parentes cum reliquis, illo adhuc in fasciis agente, in Bulgarorum regionem transferri; ubi propriam Christianorum fidem illibatam custodientes (tum scilicet mirabilis ille praesul, tum plebs illi pari captivitate comes) multos barbarorum ad veram Christi fidem adduxerunt (nondum enim gens illa aninium ad pietatem transtulerat) multisque locis Christianæ doctrinæ 217 jecerunt semina, a gentilium errore Scyllias retrahentes et ad divinæ cognitionis Jurem tradncentes. Quibus in illos ira percitus Crumi successor Mutrago, cum Manuelem virum sanctissimum tum alios plures ejus rei delatos, cum tentando ad ejurandam fidem inducere nequivisset, variis tormentis excruciatos per mortem martyres consecravit. Sicque contigit multos sauguinis necessitudine Basilio conjunctos eique allines martyrii gloria potiri, ut nec ejus quæ inde est honestatis posset expers videri. Jam vero, cum plebem suam fleur visitaret atque ei in patriam reditum præsta- αὐτὸν ἀμοιβεῖν. Αρτι δὲ ἐπισκεπτομένου Θεοῦ τὸν ret (Bulgarorum enim princeps, Romanus diutius vires aciesque ferre non valens, collum rursus subdere annuebat), congregata apud eum, quæ in patriam dimittenda erat, Christianorum turba, conjectis in puerum Basilium oculis, liberali forma decorum gratinsque subridentem ac circumsalien - tem, indole formaque delectatus illum ad se traxit, pomumque ei miræ magnitudinis dedit. Puer vero animi candore cuin pari fiducia principis incumbens genibus, morum illa simplicitate ingenuitatis sus illustre specimen dabat, adeo ut princeps λαὸν αὐτοῦ καὶ τὴν ἔξοδον αὐτοῖ; πρυτανεύοντος (6 γὰρ τῶν Βουλγάρων ἄρχων μὴ δυνάμενος ἐπὶ πολύ πρὸς τὰς Ρωμαϊκής δυνάμεις ανταγωνίζεσθαι πάλιν εἰς ὑπόπτωσιν ἔνευεν), ἐν τῷ ἐπισυνάγεσθαι προ; τὸν ἄρχοντα τὸν εἰς τὰ οἰκεῖα ἀπολύεσθαι μέλλοντα λαὸν τῶν Χριστιανῶν, ἰδὼν τὸν παῖδα Βασίλειον τῇ σε μορφῇ ἐλευθέριον καὶ χαρίεν απογελώντα και περισκαίροντα πρὸς ἑαυτὸν ἐφειλκύσατο, καὶ μήλου θαυμαστὸν τῷ μεγέθει ἐπέδωκεν. Ὁ δὲ παῖς ἀκάπως καὶ θαρραλέως τοῖς τοῦ ἄρχοντος επερειδόμενος γύνασιν ἐν τῷ ἁπλάστῳ ἤθε: τὴν οἰκείαν εὐγένειαν 10 ώς om. Α. 10 γούνασιν Α. 10 τε] γε? " εν om. Ρ. "' καὶ post μετά om. Α. 14 τά] πρὸς τὰς Δ.

LIB. V. ἐπεδείκνυτο "ι, ὡς ἐκπλαγήναι μὲν τὴν ἄρχοντα, etiam atque etiam admiraretur, stipatorum vero διαγραίνεσθαι δὲ λεληθότως τὴν δορ.φόρων τάξιν colors secum ipsa tacita furore commoveretur. αὐτοῦ 80 2+ ε'. Ἀλλ᾽ ἵνα τὰ ἐν μέσῳ συντέμω, ἐξῆλθεν εἰο μενείς Θεοῦ πρὸς τὰ οἰκεῖα ἅπας ὁ ἀπαχθεὶς ὡς αἰχμάλωτος λαὸς τῶν Χριστιανῶν, συνεξῆλθον δὲ καὶ εἰ τοῦ Βασιλείου γονεῖς, τὸν φίλτατον αὐτοῖς παῖδα προσεπαγόμενοι. Εγένετο δέ τι περὶ αὐτὸν εὐθὺς κατὰ τὴν πρώτην ἡλικίαν θαυμάσιον, τὴν εἰς ὕστε ρον τύχην παραδηλοῦν, ὅπερ οὐ θέμις οἶμαι σιγῇ παρο ελθεῖν. Τῷ γὰρ καιρῷ τοῦ θέρους τῶν τούτου γονέων ἐπὶ 20 τὸν ἴδιον ἐξελθόντων ἀγρὸν καὶ τοῖς θερισταῖς ἐπιστατούντων καὶ διεγειρόντων συντόνως ἐργάζεσθαι, ὡς περὶ πλήθουσαν ἀγορὰν ἡ ἡμέρα προέκοπτε καὶ ο ήλιος ήδη σφοδρότερον ταῖς μεσημβριναῖς ἀκτῖσιν. ἐπέφλεγεν, οιονεί τινα σκηνὴν ἐκ τοῦ συνδέσμου τῶν ἀσταχύων σκευάσαντες ἐν ταύτῃ τὸν παῖδα κοιμη θησόμενον ἔθεντο, ὅπως τῆς ἀπὸ τοῦ ἡλίου θέρμης ἀβλαβῶς διέλθῃ τὸν καύσωνα. Ἐν δὲ τῷ ἐκείνους ἐνασχολεῖσθαι τοῖς θερισταῖς ἀετὸς ἐπικαταπτὰς καὶ ἄνωθεν ἐπικαθίσας ἡπλωμέναις ταῖς πτέρυξι τὸ παιδίον ἐσκίαζεν. Αρθείσης δὲ παρὰ τῶν ἰδόντων φω νῆς ἔτι δίεθρον ἴσως ἐπάξει ὁ ἀετὸς τῷ παιδί, [Ρ. 187] ή μήτηρ εὐθὺ; οἷα μήτηρ φιλόστοργος καὶ φιλότεχνος πρὸς τὸν παῖδα ἐξέδραμεν. Ἰδοῦτα δὲ τὸν ἀετὸν σκιὰν ταῖς πτέρυξι τῷ παιδίῳ περιποιούμενον, καὶ μηδὲ πρὸς τὴν ταύτης ἐκπλαγέντα ἐπέλευσιν, ἀλλ᾿ ὥσπερ χαριέντως πρὸς αὐτὴν ἀτενίζοντα, οὐκ ἠδυνήθη κατά τὸ πρόχειρον εἰς κρείττονα πεσεῖν λογισμόν, ἀλλὰ λίθον ἔβαλε κατ' αὐτοῦ· καὶ οὕτως ἀνέπτη ὁ ἀετὸ; καὶ, ὡς ἔδοξεν, ἀπεχώρησεν. Εκείνης δὲ αὖθις πρὸς G τὸν ἄνδρα καὶ τοὺς ἐργάτας ὑποστρεψάσης, ὁ ἀετὸς κατὰ τὸ πρότερον σχῆμα παρήν τὸ παιδίον ἐπισκιά ζων, καὶ πάλιν ὁμοίως ἡ φωνὴ παρὰ τῶν θεατών, καὶ ἡ μήτηρ πρὸς τὸ παιδίον, καὶ τῇ βολῇ τοῦ λίθου ἀετὸς ἀποσοβούμενος ", καὶ ἡ τῆς μητρὸς πρὸς τοὺς ἐργαζομένους επιστροφή. Εναργέστερον τ δὲ ἄρα τῆς Προνοίας δηλῶσαι θελησάσης ὅτι οὐ κατά τινα τύχης αυτοματισμόν, ἀλλὰ θεία προγνώσει τὸ τελούμενον δείκνυται, ἐκ τρίτου συνέβη τὰ ὅμοια, ὁ ἀετὸς ἐπὶ τὸ παιδίον, οἱ θεωροῦντες βοῶν. τες, καὶ ἡ μήτηρ ἐπὶ τὸν ἀετὸν, καὶ ὁ ἀετὸς πρὸς βίαν καὶ μόλις ἀπαλλαττόμενος. Οὕτω τῶν μεγάτων πραγμάτων ἀεὶ πόρρωθεν ὁ Θεὸς προκατα βάλλεται τινα σύμβολα καὶ τεκμήρια τῶν εἰς ὕστε ρον. Τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὴν ἐχομένην ἡλικίαν οὐκ ολιγάκις γέγονεν ἐπ' αὐτῷ, ἀλλὰ πολλάκις εὑρέθη ὑπὸ ἀετοῦ ἐν τῷ ὑπνοῦν σκιαζόμενος. 'Αλλ', ἐν οὐ δεν σχεδόν λόγῳ τότε ταῦτα ἐτίθετο πρὸ τοῦ γὰρ ἐμφανείς καταστῆναι ἐν τὰς ἐν αὐτῷ ἀρετὰς, καν μεγάλα τὰ προφαινόμενα ἡμελεῖτο καὶ παρελάνθανεν, οὐδενὸς δυναμένου ἐν οἰκίᾳ λιτῇ καὶ δημοτικῇ ὅπως ἔλθῃ 10 ποτέ βαλέσθαι εἰς νοῦν. Πλὴν ἐπεὶ καὶ τὸ τούτοις ἐπὶ πλέον ἐνδιατρίβειν οὐ πόρρω τυχόν 5. Verum ut ea quæ interea evenerunt paucis transigam, omnis ille Christianorum populus, si velut captivus alvuluctus, propitia Dei bonitate 218 ad propria migraturus exiit: Basilii parentes ipsi quoque pari indulgentia exiere, dulcissimum pignus secum adducees. Contigit vero prima statim ætate mirabile aliquid circa ipsum, futuræ ejas fortuna certum praesagium; nee fas esse existino ut silentio a nobis prætereatur. Messis enim tempore, cum parentes in agrum exiissent messoribusque præciperent et ad laborem strenue obeundum excitarent, cum differto foro, ut aiunt, altior dies procederet jamque sol meridianis radiis acrius adureret, constructo ex spicarum manipulis velut tentorio in eo puerum tantisper somuo recreaudum ponunt, et ad solaris ejus caloris æstum illæsa va - letudine transigendum. Damque messoribus animum advertunt, advolans aquila explicatisque desuper alis assidens puero præstabat umbraculum. Sublatus videntium clamor, ne quid forte aquila puero noceat; moxque mater (caræ scilicet prolis nimium amans) ad puerum accurrit, vidensque aquilam passis alis umbram puero ministrantemu, ac nec ejus quidquam adventu territam, sed in camı gratiose oculos velut intendentem, ne sic quidem in promptu sanioris aliquid animi cogitare potuit, sed in eam lapidem jecit; quæ statim avolavit et, ut videbatur, secessit. Rursusque ea ad virum messoresque reversa, aquila priorem in modum puero assidens umbram faciebat. Similique rursus 219 ratione videntium sublatus clamor, matris ad flium cursus concitus, ictu lapidis submota aquila, mater ad messores reversa. Cum vero divina providentia oridentius vellet ostendere non casu aliquo aut fortuna, sed divinæ rem præscientiæ esse quod gerebatur, tertio hæc cadem contigerunt. Αquila sursum puero imminens, videntium clamor, mater ad aquilam, aquila per vim ægreque tandem abscedens. Sic Deus semper magnarum procul rerum signa quædam certaque futurorum indicia quasi fundamento præjacit. Quin et in sequentem ætatem hoc ipsum in eo non raro contigit, sæpiusque inter dormiendum visus est ab aquila obtegi. Sed horum tunc fere nulla ratio habebatur. Antequam enim, quibus ille fulciebatur, virtutes patescerent, etsi magna erant quæ prælucebant, negligebantur tamen et in occulto manebant, cum nemo in mentem inducere posset quomodo in tenui domo ac plebeia res evaderent. Cæterum cum in his quoque diutius immorari baud procul forte ab asseutationis indole abesse videatur, ut ne forsitan magnarum rerum δόξες το τρόπου θωπεύοντας, καὶ νομισθῶμεν ἴσως - honestarumquc, penuria in his stylum tradere se οι ἐπεδείκνυτο Ρ. * αὐτῷ Α. δὲ Α. " καταστήσαι Ρ. το Ελθος Δ. PATROL GR. CIX. ἐπὶ περὶ ΔΡ. 85th A. 2 παιδί Ρ. το ἐκσοβούμενος Α. σι καὶ ἐναργέστερον Google 8

historian ex.stumnenet, quæ ejus generis sunt puc & ἀπορίᾳ τῶν περὶ αὐτὸν καλῶν ἐν τούτσις τὴν ἱστο rilisque malis omnia omnittemus, atque ad ea quæ sequentia sunt sedulo sermoncm provehemus, ea scificet ratione ut laudum vim insatiabilem, ceu quamvis rem aliam in laudis parte minime habendam, rejiciamus. 220 6. Puer itaque apud patrem educabatur, cumque agendorum præceptorem, dicendorum inserpretem, atque ad omnia quæ virtutis sunt ac laudem habent magistrum nactus ac eruditorem, non Chirone gemino velut Achilles opus habuit, mon Lycurgo legislatore, non Solone, non externa ac peregrina disciplina morumque iustitutione, sed uno illo institutore honesti palastra praclarissime exercens ac colens erga Deumn sanctos piosque mores, erga parentes vereoundos animoque obsequendi pronos, erga senes cedendi modestis faciles, erga quales ac tribules nullo doli fuco benevolos, erga polcntes ac magistratus subditos, erga denique pauperes misericordia impensos, virtutum omnium compendio Ineulenter effulsit, a puero pudicus ac sobrius virilique animo, &qualitatis ac prudentias sinator cultorque eximius, in nulloque adversus humiliores spiritus tolleus aut superbiens; quibus rebus omnium sibi conciliabat animos, cunctisque desiderio atque amori habebatur. 7. Jam vero emensa illi pueritia, að adolescentiæ annos provecta metate propeque matura ut ad validiora studia transiret, pater in vivis esse desinens ad futuri zvi statum translatus est. Hinc luctus planctusque ac mœror, ut par est, domum irrumpere; niatri viduitas, huic optimo orbitas ac quæ indu tristitia, aerumnarum moles desolate familiæ obturbare. Sollicitudinum examen rei familiaris procurandae causa. Onuis statim ad eum domus .devolutừ cura; uni illi matris, uni germanorum incumbit 221 diligentia. Quia vero, quæ ab agricultura preti solent subsidia, ipsa exigua viliaque esse videbantur, ad reginam urbium proficisci deliberabat, atque inde sibi suisque ex honesti ratione compendia parare, patrociniumque clientibus magnifice utile ac cutam exhibere. Noverat enim in magnis urbibus, ac potissimum regiis, industrias Indoles inclarescere, eosque qui dote aliqua vulgo prerellant splendidiori fortuna cnitere, in ignohilioribus vero ac ingloriis, velut in rusticanis paganisque commerciis, obscurari ac corrumpi virtutes, ipsasqué a se, quod non ostentandi copia sit nec vero admirationi laudique habeantur, exolcscere ac marcescere. Quamobrem e suis illi rationi-, bus videbatur ut se ad urbem augustani.conferret: ṛetrabebat tamen ac detinebat matris amor, et quod ejus levare molestias vel maxime cuperet, quodque adeo illa alcula spes senectutis objiceΗ & μίαν ἀπασχολεῖν, τὰ τοῦ ὁμοίου εἰδοὺς καὶ τῆς παι δικῆς ἡλικίας πάντα παρήσομεν, ἐπὶ δὲ τὰ ἔμπροσ δεν τὸν λόγον σπουδή προαγάγωμεν, τὴν τῶν ἐπαι νων ἀπληστίαν ὥσπερ ἄλλο τι τῶν οὐκ ἐπαινετῶν ἀπωθούμενοι. ς'. Τρεφόμενος τοίνυν ὁ παῖς παρὰ τῷ πατρὶ, καὶ αὐτὸν ἔχων τῶν πρακτέων ὑφηγητὴν καὶ τῶν φη τέων ἐξηγητὴν καὶ διδάσκαλον καὶ παιδοτρίβην πρὸς ἅπαν σπουδαῖον καὶ ἐπαινούμενον, οὔτε μιξανθρώ του Χείρωνος ἐδεήθη ὡς Ἀχιλλεὺς, οὔτε Λυκούργου νομοθέτου [P. 138] καὶ Σόλωνος, οὔτε ὑπερορίου καὶ ξενικῆς ἀγωγῆς, ἀλλ' ὑπὸ τῷ φύσαντι μόνῳ τὰ τῶν καλῶν ἐξασκούμενος κάλλιστα, πρός τε τὸ θεῖον οσιότητα καὶ εὐσέβειαν καὶ πρὸς τοὺς τεκόντας αἰδὼ καὶ εὐπείθειαν, πρός γεραιτέρους το ἔπειξιν καὶ πρὸς ηλίκας καὶ φυλέτας ἄδολον εὔνοιαν, πρὸς δυνάστας υποταγὴν καὶ πρὸς πένητας ἔλεον, ἐν πάσαις ταῖς ἀρεταῖς ἐπιδήλως ἐξέλαμψεν ", σώφρων ἐκ νέου καὶ ἀνδρεῖος ἀναφαινόμενος, τήν τε ισότητα μετά φρονή σεως ἀγαπῶν καὶ διαφερόντως τιμῶν, καὶ ἐν μηδενὶ τῶν ταπεινοτέρων κατεπαιρόμενος· ἐξ ὧν εὔνοια παρὰ πάντων αὐτῷ καὶ τὸ πᾶσιν εἶναι προσφιλή καὶ ἐράσμιον. ζ'. Ηδη δὲ αὐτοῦ τὴν παιδικήν παραλλάξαντος ἡλικίαν καὶ πρὸς τὴν τῶν μειρακίων ἐλάσαντος καὶ τοῖς ἀνδρικωτέροις καιρὸν ἔχοντος προσβαίνειν δι επιτηδεύμασιν, ἐξέλιπε τὸν βίον ὁ φύσας πατὴρ καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀπῆρε κατάστασιν, πένθος δὲ καὶ θρήνος κατὰ τὴν οἰκίαν, ὡς εἰκὸς, ἐπεκώμαζε· χηρεία περὶ τὴν μητέρα καὶ ὀρφανία περὶ τοῦτον τὸν κράτ τιστον καὶ αἱ ἐντεῦθεν ἀνίαι καὶ θλίψεις ἐφύοντο, επέῤῥει δὲ καὶ φροντίδων ἐσμὸς τῆς κατὰ τὸν βίον διοικήσεως ένεκα· ἔῤῥεπε γὰρ πρὸς τοῦτον εὐθὺς πᾶσα ἡ περὶ τὸν οἶκον ἐπιμέλεια καὶ ἡ πρόνοια τῆς μητρὸς καὶ τῶν ἀδελφῶν. Ἐπεὶ δὲ ἡ ἀπ' γεωργίας επικουρία μικρά τις ὡς καὶ ἀγεννὴς ἐδόκει αὐτῷ, εβουλεύετο πρὸς τὴν βασιλεύουσαν εἰσελθεῖν καὶ τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἐπιδείξασθαι κἀντεῦθεν, ἑαυτῷ τε καὶ τοῖς αὐτοῦ προσπορίσει τὰ δέοντα καὶ μεγαλωφελή τὴν προστασίαν ἐπιδείξασθαι καὶ προμήθειαν· ᾔδει γὰρ ἐν ταῖς μεγάλαις καὶ μάλιστα ταῖς βασιλευου μέναις τῶν πόλεων τὰς δεξιάς φύσεις εὐδοκιμεῖν καὶ τοὺς τῶν ἄλλων κατά τι προέχοντας ἐπὶ λαμπροτέρας τύχης γνωρίζεσθαι, ἐν δὲ ταῖς ἀδοξοτέραις τῶν πόλεων καὶ ταπειναῖς, ὥσπερ ἐν ταῖς κωμητι καῖς ἀναστροφαῖς, ἀμαυροῦσθαι καὶ φθίνω; δ τὰς ἀρετὰς, καὶ αὐτὰς ὑφ' ἑαυτῶν ἐν τῷ μὴ ἐπιδείκνυσθαι μηδὲ θαυμάζεσθαι πρὸς τὸ ἐξίτηλον χι ρεῖν καὶ μαραί νεσθα:. Διὰ ταῦτα μὲν ἡ πρὸς τὴν βασιλεύουσαν εἴσο οδος ἐδόκει αὐτῷ λυσιτελή, καὶ συμφέρουσα, ανθελληνε δὲ καὶ κατεῖχεν ὁ τῆς μητρὸ; πύθως καὶ τὸ θέλειν ἔπικου· και γέροντας β', οι εξέλαμπεν Α. Οι προβαίνειν Ρ. 10 τις] τε Ρ P. οι φθείρειν cover Barberinus.

LIB. V. oficii essent deposceret. φίζειν ταύτης τὰ δυσχερή, αὐτῆς ἐκείνης μάλιστα τάς ret, viciuamque opem ac obsequium in his que γηροτρόφους ἐλπίδας προβαλλομένης καὶ τὴν ἐγγύθεν ἀπαιτούσης ἐπικουρίαν καὶ ὑπουργίαν ἐν τοῖς καθε ήκουσιν. 8. Quoniam tainen necesse erat ut victoriæ partes divino cousilio cederent, paulatimque quasi via, ad quod fucrat præordinatus, Basilium decebat ascendere, somniorum visa matrisuadent ut illi moren gerai ac acquiescal volenti se in urbem conferre; quin imo ipsa in eam rem eum 222 ineitet, ac adhortetur ut Byzantium veniat, vermansque gra; tiis animi pratum ac generosæ mentis praestantes doles exhibeat. Videbatur enim sibi quandoque parens in somnis videre maximam ipsa enasci arborem, velut olim Cyri mater vilem viderat, camque supra domum stantem, comantem floribus fructibusque onustam, majorem e terra stipitein (truncum scilicet) aureum surgere, ramosque et folia auro rutila præferre. Cumque necessariorum cuidam earumqué rerum conjectori existimato idoneo rem retulisset, claram haec audivit magnamque alio protendere fortunam. Rursusque nοι multo post videt in somnis virum senio gravem, ignem ex ore mittentem, in haec clare verba ipsam alloquentem: Charissimo tibi filio Basilio concredenda a Deo sunt imperii Romani sceptra ac gubernacula; ideo necesse est horreris cum ut Cpolim redat. Mater jucundo hoc nuntio diffusa plenaque gaudio, senem venerata, Ecquis, inquit, tx, domine mi, qui mihi ancillæ tuæ non solum apparere digna'us es, sed et nuntium sic latum afferre? Cui Ille: Elis, inquit, Thestiles sum; atque hoc dicto ex oculis erolavit. somno ergo excitata, faustisque hisce visis seu potius divinis revelationibus spe sublata novaque flamma accensa, alacris ipsa filli hane profectionem urgebat, et ut augustam urbem peteret incitabat; proque matris munere admonebat ac obsecrabat ut et Dei timorem continue in animo· haberet, ejusque 223 providentia oculum s'as omnes actiones animique sensa ac rationes inspi• cere existimaret, eaque inspectione indignam ali quid moliri serio caveret, sed convenienti modestia animique praesentia suarum specimen virtutum daret, nec ullo scelere aut Doxa avitam ingenitaη'. Ἐπεὶ δὲ κυριωτέραν ἔδει τὴν θείαν γενέσθαι βουλὴν καὶ τοῦτον πρὸς ὅπερ ἀφώριστο [Ρ. 139] κατά μικρὸν ὁδῷ βαδίζοντα ἀνελθεῖν, ὀνειράτων ὄψεις πείθουσι τὴν μητέρα ὑπενδοῦναι αὐτῷ ἐν καὶ ὑπεῖ καὶ τῆς πρὸς τὴν πόλιν ὁρμῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ἐκείνην παρορμῆσαι αὐτὸν καὶ προτρέψασθαι τὴν βασιλεύουσαν πόλιν καταλαβεῖν καὶ ἐπιδείξασθαι τὸν τῆς ψυχῆς λειμῶνα καὶ τὰ τοῦ γενναίου φρονήματος προτερήματα. "Εδοξε γάρ ποτε ὄναρ ή μήτηρ ὁρᾷν μέγιστον ἐξ αὐτῆς ἀναβλαστήσαι φυτόν, ὡς ἡ Κύρου μήτηρ είδε τὴν ἄμπελον, καὶ τοῦτο ἐπὶ τῆς οἰκίας αὐτ τῆς ἑστάναι ἄνθεσί τε κομῶν καὶ καρπῷ βρίθον, χρυσοῦν τε εἶναι τὸ ἀπὸ γῆς τούτου μέγα στέλεχος, καὶ τὸ κλάδος καὶ τὰ φύλλα χρυσοειδή. Τοῦτο δὲ πρός τινα τῶν συνήθων καὶ περὶ τὰ τοιαῦτα κατευ στοχεῖν δοκούντων διηγησαμένη ἐπὶ λαμπρᾶς καὶ μεγάλης τύχης έσεσθαι δηλοῦν τὸν υἱὸν αὐτῆς ἤκουσε. Καὶ αὖθις δὲ μετά τινα χρόνον ὀλίγον έρα κατὰ τοὺς ὕπνους ἄνδρα τινὰ γηραιόν, οὗ πῦρ ἐξῄει ἀπὸ τοῦ στόματος, διαρρήδην λέγοντα πρὸς αὐτήν, ὅτι ῾Ο ἀγαπώμενος ὑπὸ σοῦ ὁ υἱός σου Βασί λειος τῆς τῶν Ῥωμαίων βασιλείας παρὰ Θεοῦ τὰ σκῆπτρα εγχειρισθήσεται, καὶ δεῖ σε προτρέψασθαι τοῦτον πρὸς τὴν Κωνσταντινούπολιν εία ελθεῖν. Η δὲ πρὸς τὴν χαρμόσυνον ταύτην ἀγγε λίαν διαχυθεῖσα και πλήρης γενομένη χαρά, προσ εκίνησέ τε τὸν γηραιὸν ἐκεῖνον καὶ, Τίς εἶ, εἶπεν αὐτῷ, ὦ κύριέ μου, ὁ μὴ ἀπαξιώσας ἐπιφθῆναι τῇ δούλῃ σου, ἀλλ᾽ οὕτως εὐφρόσυνα ευαγγέλια προσκομίσας μοι; Ὁ δὲ, Ηλίας, φησὶν, ο Θεσβίτης εἰμὶ, καὶ ἀπέπτη τῶν ὀφθαλμῶν. Διυπνισθεῖσα οὖν ἐκείνη, καὶ ταῖς δεξιαῖς ταύταις ὄψεσι, μᾶλλον δὲ θείαις ἀποκαλύψεσιν οἷον αναπτερωθεῖσα καὶ ζωπυρήσασα, προθύμως αὐτὴ παρώρμα καὶ ἐξέπεμπε τὸν υἱὸν πρὸς τὴν βασιλεύουσαν, καὶ οἷα μήτηρ ἐνουθέτει καὶ παρεκάλει τόν τε θείον φόβον διηνε πῶς ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ, καὶ νομίζειν ἀεὶ τὸν τῆς Προνοίας ὀφθαλμῶν πᾶσαν πράξιν αὐτοῦ καὶ πᾶν νόημα ἐφοραν καὶ μηδὲν ἀνάξιον τῆς τοιαύτης έφορείας σπουδάζειν, ἀλλὰ τῷ προσήκοντι καταστήματι τὰς οἰκείας ἀρετὰς ἐπιδείξασθαι καὶ ἐν μηδενὶ τὴν tem macularet, προγονικὴν κατασχῦναι εὐγένειαν. θ'. Δρας οὖν ἐκ Μακεδονίας τῆς Θράκης πρὸς τὴν ἄρχουσαν ταύτην τῶν πόλεων πασῶν ἐπορεύετο, τῶν δυνατῶν τιν, καὶ περιφανῶν προσμίξαι βουλόμενος καὶ εἰς θεραπείαν καὶ δουλείαν αὐτοῦ ἑαυτὸν ἀπο τάξαι καὶ καταστῆσαι. Καὶ τὸ μεταξύ διανύσας δι άστημα, καὶ κατὰ τὰς Χρυσᾶς πύλας τῆς βασιλί 8ος γενόμενος, καὶ δι' αὐτῶν ἤδη καταφερομένης τῆς ἡμέρας εἰσελθών, πλησίον τυγχάνοντι τῷ τοῦ Αγίου μάρτυρος Διομήδους προσπελάζει μοναστη ρίφ, καὶ ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας κατάκοπος (Ρ. 140) ὧν αὐτοῦ που πρὸ “τοῦ πυλῶνος ἐν τοῖς ἐκεῖσε βάθροις Η αὐτοῦ Γ. Η πρὸς λ. 9. Profectus ergo ex Macedonia Thraciæ ad hanc urbem omnium reginam iter arripuit, hoc animo agitans ut se potentiorum cuidam illustriumque virorum adjungeret, illiusque obsequiis ac servitio operam studiumque addiceret. Emensoque itincre, et cum ad urbis Aureas portas venisset, inclinatə jam ac deposita per eas ingressus die, ad sancti martyris Diomedis monasterium, quod prope crat, accedens, ex via fessus, ibidem pro foribus in gradibus pro vestibulo positis sic neglectim projecto corpore quiescebat. Et ecce, ciren primam fere noeVARIA LECTIONES.

THEOPHIANES CONTINUATUS. tis custodiam, martyr Diomedes Monasterii pra· Λ ατημελῶς οὕτως ἐπιρρίψας ἑαυτὸν ἀνεπαύετο. Καὶ fecto in somnis astans ad fures monasterii julet esire, esque nomine Basilium compellantem, quisquis vocanti obaudierit, hunc inducere in monaste rium ac curare diligenter, ciboque et tecto et vestimentis, omni denique necessario cultu ac ohsequio, quoad per facultatem licuerit, impartiri atque fovere: esse enim a Deo uuctum in imperatorem, ipsumque exstruendo angendoque monasterio operam quandoque-collaturum. Verum cum ille, visum temere oblatum inaneque mentis commentum arbitratus, quod ita conspexerat, nullo loco preeceptum 224 habuisset, sed se rursum somno dedisset, eadem iterum videt auditque. Et cum adhuc etiam segnior somnoque gravis, ut videbatur, se non colligeret, tertio martyrem videt non jam blande ac hilariter præcipientem, sed atrociter minitantem, plagasque, ut apparebat, inferre tentantem, ni cities jussa præstaret. Tunc itaque velut ægre emergens mortique vicinum somnum oculis excutiens and fores venit, et ut ei martyr praeceperat, ex nomine vocat: Basili. Cui ille statim respondit: Ecce ego, domine, quid jubes servo tuo? Introducens vero in monasterium, cum squalore ac sordibus obsitum solisque ardoribus longe exustum conspexisset, convenientem curaun obsequiumque adhibuit ac omni humanitate accepit. Tum monens ut secretum penes so teneat, caveatque cuiquam evulgare ob rei periculam, martyris illi indicat vaticinium, et ut post eventum meminisset jurejurando obstringit. Cum autem Basilius nec acceptare videretur, quod res ejus modum excederet, sed potius rogaret ut ejus insinuatione nobiliorum cujus dam obsequiis pro comitatu operam addicere liceret, impigre se præstiturum præfectus in se recepit. Quelque monasterio familiarius utebatur supiusque amice invisebat Michaelis imperatoris Bardæque Cæsaris consobrinus (Theophilitzen quasi subblandiendo ac minuendi forma 225 vocabant; cognomen viro Predeuomeno), ei praefectus Basilium comm.ndat. Erat enim niuor bic Theophilus magis cogitationibus inflatus, nec a magnificentia abhorrens, sed qui viros strenuos formæque elegantia ac statura conspicuos potissimumque fortitudine atque robore prestantes in comitatu habere studebat, sibiquc illis placebat ac honestari ambiebat. Vidisses statim sericis indutos ac reliquo cultu egregie ornatos. His adlectunt recens admodum quæsitum juvenem Basilium, ac tum corporis robore tum animi virlute longe reliquis præslare visum, suum protostratorem fecit, majorique in dies amore prosequebatur, ac pro eximiis ejus dotibus admirabatur. Cernebatur enim et manu strenuus atque animo prudens, et ad præstandum quidquid injunctum esset oppido promptus et solers. δὴ περὶ πρώτην τυχόν φυλακήν νυκτὸς ὄναρ τῷ τῆς μονῆς καθηγουμένῳ ὁ μάρτυς Διομήδης ἐφίσταται, κελεύων ἐπὶ εν τὸν πυλῶνα τῆς μονῆς ἐξελθεῖν καὶ ἐξ ὀνόματος καλέσαι Βασίλειον, καὶ δ᾽ ἂν αὐτῷ ὑπακούσῃ καλοῦντι, τοῦτον εἰσαγαγεῖν εἰς τὸ μονα στήριον καὶ ἐπιμελείας ἀξιῶται, τροφῆς τε καὶ σχέ της καὶ ἐνδυμάτων καὶ πάσης μεταδόντα τῆς ἐνδεσ χομένης χρείας καὶ θεραπείας· κεχρισμένον γὰρ εἰς βασιλέα τυγχάνειν παρὰ Θεοῦ, καὶ αὐτὸν μέλλειν εἰς ἀνοικοδομὴν καὶ αύξησιν τῆς παρούσης γενέσθαι μου νῆς. Ως δὲ φαντασίαν ἄλλως καὶ κενόν διανοίας ἀνάπλασμα δόξας τὸ ὀραθὲν ὁ ἡγούμενος ἐν οὐδενὶ λόγῳ ἔθετο, ἀλλὰ πάλιν ἑαυτὸν τῷ ὕπνῳ ἐκδέδωκεν, ἐκ δευτέρου βλέπει καὶ ἀκούει τὰ ὅμοια. ὡς δὲ καὶ ότι νωθὴς καὶ ὑπνώδης, ὡς ἔοικεν, ὧν οὐκ ἀνέφερεν, ἐκ τρίτου βλέπει τὸν μάρτυρα, οὐκέτι πράω; καὶ Ιλαρῶς παρακελευόμενον, ἀλλὰ σφοδρῶς ἀπειλοῦντα καὶ μάστιγας τῷ δοκεῖν ἐπιφέρειν πειρώμενον, εἰ μὴ θάττον ὑπηρετήσει πρὸς τὰ λεγόμενα. Τότε δ' οὖν μόλις οloveὶ ἀνανήψας καὶ τὸν γείτονα θανάτου οἱονεὶ ὕπνον τῶν ὀφθαλμῶν ἀποτιναξάμενος τῷ 10 πυλῶνι ἐφίσταται, καὶ κατὰ τὸ τοῦ μάρτυρος πρόσταγμα ἐξ ὀνόματος ἐκάλες· Βασίλειο. Ο δὲ εὐθὺς ἀπεκρινατο· Ιδού εγώ, κύριε, τι προστάσσεις τῷ δούλῳ σου; Εἴσω δὲ αὐτὸν τῆς μονῆς ποιησάμενος, καὶ ἰδὼν ῥυπῶντα 10 τε καὶ αὐχμῶντα καὶ πολὺν ἐπὶ τοῦ προσώπου τὸν 4 ήλιον φέροντα, τῆς δεούσης ἐπισ μελείας καὶ θεραπείας ἠξίωσεν καὶ πάσης φιλανθρω πίας μετέδωκεν. Εἶτα τὸ μυστήριον παρ' ἑαυτῷ φυλάτο τειν καὶ πρὸς μηδένα ἐκλαλῆσαι διὰ τὸ κινδυνώδες εἰσε ηγησάμενος, τὴν τοῦ μάρτυρος αὐτῷ ἐφανέρωσε πρόγο ῥησιν καὶ πρὸς τὸ μεμνῆσθαι μετὰ τὴν ἔκβασιν ἡσταλίσατο. Τοῦ δὲ, ὡς ὑπὲρ αὐτὸν ὄντος τοῦ πράγματος, μηδὲ παραδέχεσθαι δόξαντος, ἀλλὰ μᾶλλον δι' αὐτοῦ ἀξιοῦντος εἰσοικισθῆναι καὶ πρὸς δουλείαν δοθῆναι τῶν ἐμφανεστέρων τινί, προθύμως ἑαυτὸν εἰς τοῦτο ἐπέδωκεν ὁ ἡγούμενος. Καὶ ἐπεὶ συνήθως είχε προς τὴν τοιαύτην μονὴν καὶ πολλάκις ἐτύγχανεν ἐκεῖσε μια λέω; φοιτῶν ὁ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ καὶ Βάρδα του Καίσαρος συγγενή;, ἂν ὑποκοριζόμενοι Θεοφιλίτζην ἐκάλουν, ἐπώνυμον φέροντα τὸν Παιδευόμενον, τούτῳ συνέστησε τὸν Βασίλειον ὁ ἡγούμενος· ἐτύγχανε γάρ πως τὸ Θεοφιλίδιον τοῦτο γαῦρον ἐν τῷ φρονήματι καὶ μεγαλοφροσύνης οὐκ ἀφεστώς, [P. 141] ἀλλὰ εἰς σπουδὴν ἔχον γενναίους ἄνδρας καὶ εὐειδεῖς καὶ εὐήλικας καὶ ἐπ' ἀνδρίᾳ μάλιστα καὶ ῥώμῃ σώμα. τος διαφέροντας κεκτήσθαι περὶ αὐτὸν καὶ ἐπὶ τού τοις μέγα φρονεῖν καὶ σεμνύνεσθαι· οὓς εὐθὺς ἦν δρον σηρικαῖς τε κοσμουμένους ἐσθῆσι καὶ τῇ ἄλλῃ καταστολή διαπρέποντας. Τούτοις καταλεγέντα τον νέηλυν νεανίαν Βασίλειον, καὶ ει κατά πολύ προἔχειν δόξαντα τῶν λοιπῶν κατά τε σωματικὴν ἀλκιν καὶ ψυχικὴν ἀνδρίαν, πρωτοστράτορα αὐτοῦ πεποίη κεν ὁ Θεόφιλος, καὶ ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπὶ πλέον ἡμα πύτο παρ' αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τοῖς οἰκείοι; προτερήμασιν ἐθαυμάζεται ἐφαίνετο γὰρ καὶ κατὰ χεῖρα γενναῖος καὶ κατά ψυχήν συνετό; καὶ πρὸς τὸ κελευόμενον τῶν ὀξύς τε καὶ ἐπιτήδειος. ἐπὶ περὶ ΔΡ. * τῷ om. Ρ. 20 λυπούντα και Γ.:y own. Γ. χασω. Γ.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. ι. 'Η δὲ μήτηρ αὐτοῦ διηνεκώς ποτνιωμένη περὶ αὐτοῦ, καὶ διὰ τὸ μήπω μαθεῖν ὅπως αὐτῷ τὰ τῆς ἀποδημίας εὐώδωται δυσθυμοῦσά τε καὶ ἀσχάλ λουσα, βλέπει πάλιν κατὰ τοὺς ὑπνους μέγα φυτόν κυπαρίσσι προσεοικός, κατὰ τὴν αὐλὴν αὐτῆς ἑπτης κός, φύλλοις τε χρυσοῖς πυκαζόμενον· καὶ χρυσοῦς τοὺς κλάδους καὶ τὸ στέλεχος ἔχον, ούπερ ύπερθεν ὑπὲρ κορυφῆς ὁ ταύτης υἱὸς Βασίλειος εκαθέζετο. Διυπνισθεῖσα δὲ καὶ μεθ᾽ ἡμέραν τινὶ τῶν εὐλαβῶν γυναικῶν, ἡ νυχτός καὶ ἡμέρας κατὰ τὴν ᾿Ανναν 4 ἐκείνην οὐκ ἀφίστατο ἀπὸ τοῦ θείου ναοῦ, ἀλλὰ ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις· ἐσχόλαζε, τὰ τῆς ὄψεως διηγήσατο. Η δὲ εὐθυμεῖν τε παρήνεσεν ἐπὶ τῷ υἱῷ, καὶ τὸ ὀραθὲν ἐπικρίνασα βεβαίως δηλοῦν ἀπεφήνατο βασιλέα Ρωμαίων γενέσθαι σου τὸν υἱόν. Τοῖς προς τέροις οὖν καὶ τοῦτο προσλαβοῦσα λοιπὸν ἡ μήτηρ οὐκέτι περὶ αὐτοῦ ἐδυσφόρε: οὐδὲ ἤσχαλλεν, ἀλλὰ τρεφομένη ταῖς ἐλπίσι καὶ τὴν ἄνωθεν ἀντίληψιν εκδεχομένη τ' ἀνέβαλλεν. ιπ'. Συνέβη δὲ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὸν κύριο τοῦ Βασιλείου Θεόφιλον διά τινας τοῦ δημοσίου δουλείας παρὰ τοῦ βασιλεύοντος Μιχαὴλ καὶ Βάρδα τοῦ Καίσαρος ἀποστολῆναι εἰς Πελοπόννησον. Συν ἦν δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Βασίλειος, εἰς τὴν ἀφορισθεῖσαν αὐτῷ δουλείαν καθυπουργών. Γενόμενος δὲ κατὰ τὰς Πάτρας τῆς ᾿Αχαΐας ὁ εἰρημένος Θεόφιλος εἰσῄες εἰς τὸν τοῦ πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέου ναόν προσευξόμενος. Ὁ δὲ Βασίλειος περὶ τὴν οἰκείαν διακονίαν, ὡς ἔοικεν, ἀσχολούμενος οὐ συνεισῆλθεν αὐτῷ, ἀλλ᾽ ὕστερον καταμόνας τὸ ὀφειλόμενον καὶ αὐτὸς τῷ ᾿Αποστόλῳ σέβας ἀποδιδοὺς πρὸς τὸν τοιοῦτον ναὸν παραγέγονε. Μοναχὸς δέ τις ἐκεῖτε ποιούμενος τὰς διατριβάς, καὶ τὸν πλείονα χρόνον ἐν τῷ τοῦ ᾿Αποστόλου σχολάζων ναῷ, τὸν μὲν Θεόφιλον εἰσελθόντα ἰδὼν [P. 142] οὔτε διανέστη οὔτε ἐπηύξατο οὔτε τινὸς ἠξίωσε ῥήματος, μηδὲ τὴν περί αὐτὸν, ὡς εἰκὸς, δορυφορίαν καὶ λαμπρότητα αἰδε σθείς· ὕστερον δὲ τοῦ Βασιλείου εισερχομένου ὑπεξ. ανέστη τε ώς τινι τῶν κρειττόνων καὶ τὴν ἐξ ἔθους τοῖς βασιλεῦσιν εὐφημίαν προσήνεγκεν. Οπερ τῶν ἐκεῖσε τυχόντων ἰδόντες καὶ ἀκηκοότες τινὲς τῇ κατὰ τοὺς τόπους ἐκείνους εὐγενεῖ καὶ πλουσιωτάτῃ γυναικί, ή Δανηλὶς ἀπὸ τοῦ ταύτης ἀνδρὸς ὠνομά ζετο, ἀπαγγέλλουσιν. Ἐκείνη δὲ διὰ πείρας τὸν μου ναχὸν γινώσκουσα, ὅτι προορατικού χαρίσματος κατα ηξίωται, οὐκ ἐγένετο περὶ τὸ λεχθὲν ἀμελής, ἀλλὰ μετακαλεσαμένη τὸν μοναχὸν διῆλθε προπονειδίζουσα Τοσοῦτος χρόνος ἐξ οὗ σοι γνώριμος, ἔφη, τυγ χάνω, Πάτερ πνευματικέ, καὶ οἶδάς με πάντως οὖσαν ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς καὶ τῶν ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ ὑπερέχουσαν καὶ προάρχουσαν, καὶ οὐδέ ποτε οὔτ᾽ ἐπηγέρθης θεασάμενός με οὔτε ἐπηύξω μει, ἀλλ' οὐδὲ τῷ υἱῷ ἢ τῷ ἐκγόνῳ μου τὴν τοιαύτην τιμὴν ἀπένειμας. Καὶ πῶς νῦν ἄνθρω που εὐτελῆ καὶ ξένον μηδὲ γνώριμον τοῖς πολύ λοῖς ἰδὼν καὶ ὑπεξανέστης καὶ ὡς βασιλέα ἐτι· μησας; 'Ο δὲ εὐλαβὴς ἐκεῖνος μοναχός πρὸς αὐτὴν 6ο Αννην 1» εισδεχομένη " 10. Ejus porro mater continue quiritans maerensque ac dolens quod nondum didicerat, quam illi prospere cessisset profectio quam susceperat, ingentem rursus in somnis videt arborem cupresso similem in impluvio suo stantem, aureis foliis frondosam raniisque aureis ac trunco diffusam, in cujus vertice Basilius ipsius flius assidebat. Experrecta igitur die sequenti mulieri cuidam religiosæ, quæ velut Anna illa diu noctuque a divino templo non discedebat, sed orationi et jejunio vacabat, 226 visum narravit. Jussit illa bono animo esse de filio, visumque interpretata certissime innuere affirmavit Basilium ejus filium Romanorum imperatorem fore. Jam itaque prioribus aliis istud quoque mater præsagium adjungens, haud amplius mærebat ac discruciabatur, sed spe bona lactata exspectansque divinum auxilium senectam recrea - bal. 41. Contigit autem per hoc tempus ut Basilii berus Theophilus, exposcentibus publicæ rei negotiis, a Michaele imperatore et Barda Cæsare in Peloponnesum mitteretur. Fuit et Basilius illi comes, cui addictus erat ministerie, in comitatu navans ope ram. Veniens autem Patras Achaiæ, quem dicebam, Theophilus, in sancti Andreæ primum vocati apostoli, preces oblaturus, templum ingreditur. Basilius autem circa ministerium suum, ut par est, occupatus cum illo minime intravit; sed postea seorsum, debitum et ipse cultum apostolo redditurus, ad idem templumı venit. Quidam vero monachus illic sedes babens ac temporis partem longe maximiam terens, apostoli templo assiduus, Theophilum ingredientem videns nec assurrexit nec illi bene precatus, ac nec verbo consalutandum duxit, nec stipantem cohortem, ut par est, reveritus, nec viri splendorem ac dignitatem. Postmodum vero intranto Basilio velut uni ex dignioribus assurrexit, ac quam moris est imperatoribus, salutationem adhibuit. Id ita gestum cum præsentium aliqui in oculis vidissent 227 andissentque, prænobili cuidam ac opulentissimæ iis in locis matronæ, cui a viro Danelis nomen, denuntiant. Illa vero, quæ certo sciret experimento monachuin futurorum præscientiæ dono decoratum esse, nihil segnis dictum arripuit. Accersito itaque monacho in bæc fere verba exprobrabat: Tot anni sunt, Pater spiritalis, ex quo tibi nola sum; nec plane latet quam pro vulgi ratione me longe præstare locique incolis, præcellere ac in eis quasi principem esse; nunquam lamen videns assurrexisti·aut bene precatus es; at neque filio meo aut nepoti ejuscemodi honorem detulisti. Quid igitur causæ est cur nunc vilem hominem el peregrinuık nec vulgo notum videns, el assurrexeris el imperatoris honcre colueris? Cui pius ac religiosus monachus: Non ut tu loqueris, unum quem e vulgo ridi, sed velut magnum imperatorem a Christo enctum couVARIE LETIONES. * συνήλθεν

ορεκί, οι αεεαντεπί, faustisque ominibus prosecutus & ἀπεκρίνατο, ὅτι οὐχ ὡς σὺ λέγεις, ένα τῶν τυχόντων εἶδον τὸν ἄνδρα ἐγώ, ἀλλ᾽ ὡς μέγαν βασιλέα τῶν Ῥωμαίων ὑπὸ Χριστοῦ κεχρισμέ τον ο τον, καὶ ἐξανέστην καὶ ἐπευφήμησα· τοῖς γὰρ ὑπὸ Θεοῦ τετιμημένοις όφειλομένη πάντως ἐστὶ καὶ ἡ ἐξ ἀνθρώπων τιμή. Διατρίψαντος τοί νυν ἐν τοῖς ἐκεῖσε μέρεσιν ἐπὶ χρόνον τινὰ τοῦ κυρίου τοῦ Βασιλείου, καὶ τὰς ἐπιτραπείσας αὐτῷ τοῦ δημοσίου δουλείας ἀνύσαντος καὶ ἀνατρέχειν sum, ac et acclamavi. Quos enim Deus honoraril, his prorsus etiam humanus honor debetur et cultus. Postquam igitur Basilii herus tempus aliquod in Achaia moratus, expletisque quæ illi injuncta erant publicis negotiis, Byzantium erat reversurus, Basilius, quod eum morbo corripi contigerat, ibi relinquitur. Convenienti autem cura ei adhibita, brevi morbo levatus, ad reditun se et ipse accingit. Accersens vero, quam dicebam, matrona Danelis. πρὸς τὴν βασιλεύουσαν μέλλοντος, ἐπεὶ ἔτυχεν multis magnisque eum donis accipit, prudenter omnino 228 ac sapienter velut sementem quam. dam in bonum arvum iniuens, ut longe multiplices inde frages locuplete messe opportuno tempore decerperet. Dedit enim illi cum justam satis auri vim, tum triginta ad obsequium mancipia; in vestibus quoque aliaque diversi generis supeNectili opes nimias numeravit, nihil aliud ab eo prius exigens quam ut spiritalis fraternitatis necessitudinem cuma Foanne Glio suo necteret. Reficiebat ille, velut supra facultatem ac dignitatem, quod sic ea poscebat, pro matrona scilicet, qure videbatur, claritate, suaque ipsius, quantum oculis cernebatur, abjecta vilique sorte. Ea tamen magis magisque hortante atque rogante animum tandem accommodavit. Tum mulier, velut majori assumpta fiducia, ad eum palam inßs, Magnum te Deus virum habet, magnoque honore est exallaturus. Ad me quod attinet, aliud a to nihil exigo, nihil quæro, quam ul diligas ac nostri misereatis. Basilius omnem eam provinciam, si fieri possit, illius se juris facturum pollicetur, dum res dicto successerit. Sicque inde profectus ipse quoque ad urbem augustam et ad berum redit. Porro ex cumulatis inde pecuniis ingentia prædia in Macedonia redemit, salisque alines omines et consanguineos ditavit; ipseque quemad, modum virtutibus, sic et possessionibus et pecuniis auctus diresque effectus est. Mansit tamen cum hero, illius hactenus obsequio addictus. κατέστησεν ἐπ᾿ εὐπορίας ἅπαντας τοὺς προσήκοντας ταῖς ἀρεταῖς, οὕτω δὴ καὶ τοῖς κτήμασι καὶ τοῖς ναι αὐτῷ. ἀσθενείᾳ σώματος ληφθεὶς ὁ Βασίλειος, αὐτόθι καταλιμπάνεται. Επιμελείας δὲ τῆς προσηκούσης τυχών μετὰ χρόνον τινὰ τῆς νόσου κρείττων ἐγένετο καὶ τρὸς τὴν ἄνοδον καὶ αὐτὸς ἡτοιμάζετο. Μετακαλεσαμένη δὲ αὐτὸν ἡ προῤῥηθεῖσα γυνή Δανηλὶς πολύ λοῖς καὶ μεγάλοις δεξιοῦται χαρίσμασιν, εμφρόνως πάνυ καὶ συνετῶς ὥσπερ τινὰ σπόρον εἰς ἀγαθὴν αὐτὰ καταβαλλομένη χώραν, ἵνα ἀμήσῃ παμπολλαπλασίονα ἐν εὐθέτω καιρῷ. Δέδωκε γὰρ αὐτῷ καὶ χρυσὸν ἱκανὸν καὶ ἀνδράποδα πρὸς ὑπηρεσίαν τριάκοντα καὶ ἐν ἱματισμῷ καὶ διαφόροις είδεσι πλοῦτον πολύν, μηδὲν ἕτερον ἐπιζητήσασα 48 τὸ πρόσ τερον παρ' αὐτοῦ ἢ τὸ ποιήσασθαι πνευματικῆς ἀδελφότητος σύνδεσμον πρὸς Ιωάννην τὸν ταύτης ψιόν. Ὁ δὲ ὡς ὑπὲρ αὐτὸν μᾶλλον οὖσαν διωθεῖτο τὴν ἔντευξιν διὰ τὸ δοκοῦν τῆς γυναικός περιφανές [Ρ. 145] καὶ τὸ αὐτοῦ κατὰ τὸ ὁρώμενον εὐτελές όμως πλείονα παράκλησιν δεξάμενος ὑπ' αὐτῆς τοῦτο πεποίηκε. Καὶ τότε οἱονεὶ ἐπὶ πλέον θαρρή σασα εἶπε φανερῶς πρὸς αὐτὸν, ὅτι Σὲ ὁ Θεὸς μέσ γαν ἄνθρωπον ἔχει καὶ ἐπὶ μεγάλης μέλλει τιμῆς ἀνυψοῦν, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἐπιζητώ ἢ ἀπαιτῶ παρὰ σοῦ πλὴν ἵνα ἀγαπᾷς καὶ ἐλεῆς ἡμᾶς. Ο δ τῆς γῆς ἐκείνης ἁπάσης, εἰ δυνατόν, κυρίαν αύτ τὴν ἀποφῆναι, εἰ τοῦτο ἔσται, κατεπηγγείλατο. Καὶ οὕτως ἐκεῖθεν ἀπάρας ἀνῄει καὶ αὐτὸς πρὸς τὴν βασιλεύουσαν καὶ τὸν αὐτοῦ κύριον. ᾿Απὸ δὲ τῶν ἐντεῦ θεν αὐτῷ προσγεγονότων χρημάτων μετὰ τὴν ἐπάν οδον ἐξωνήσατο κτήματα κατὰ Μακεδονίαν μεγάλα, καὶ ἱκανῆς, καὶ γέγονε πλούσιος καὶ αὐτὸς, ὥσπερ χρήμασι. Συνῆν δὲ ὅμως τῷ κυρίῳ αὐτοῦ καὶ διηκό δ 22912. Quodam die Antigonus patricius et scho- ιβ. Κατὰ δὲ τινα τῶν ἡμερῶν Αντίγονος ὁ παρ larum domesticus solenni mens apparatu in regiis τρίκιος καὶ δομέστικος τῶν σχολῶν κλητάριον ἐν edibus in propinquo regis atrio opiperoque instru- η ταῖς βασιλικαῖς οἰκίαις, αἱ κατὰ τὴν πλησιάζουσαν cto convivio (κλητήριον vocant) patrem suum Bar- τοῖς βασιλείοις αὐλὴν, ᾠκοδόμησε καὶ πολυτελές dam convivatorem ac epulonem facit. Cæsar, una ἐσκευάσατο, εστιάτορα καὶ δαιτυμόνα τὸν οἰκεῖον secum senatus primates afßnesque ae necessarios πατέρα Βάρδαν ποιούμενος. Ὁ δὲ Καίσαρ τοὺς azsumens, prætereaque amicos Bulgaros, ex more μείζονας τῆς συγκλήτου καὶ τοὺς οἰκείους παραλα Cpoli morantes, ad convivium venit. Intererat epulis βὼν καὶ τοὺς συνήθεις πρὸς τὴν εὐωχίαν ἀπῄει, et Theophilus Basilii herus, eo quod etiam ipse συμπαραλαβὼν καὶ τοὺς ἀπὸ Βουλγαρίας σε φίλους, Casaris consanguineus erat; sed et Constantinus συνήθως κατὰ τὸν τότε καιρὸν τῇ βασιλευούσῃ ἐν patricius, Thoma patricii pater, nostro hoc vo διατρίβοντας. Παρῆν δὲ τῇ ἐστιάσει καὶ Θεόφιλος cursus logotheta, viri in rebus philosophicis summi τοῦ Βασιλείου κύριος οἷα συγγενὴς καὶ αὐτὸς τοῦ ac plane integerrimi. Porro Bulgari semper jactandi Καίσαρος, ἀλλὰ καὶ Κωνσταντῖνος ὁ πατρίκιος, δ fastu insolentes ac gloriabundi, cum secum Bulga- τοῦ καθ' ἡμᾶς λογοθέτου του δρόμου καὶ ἐν φιλο rum baberent corporis viribus torisque præceller- σοφίᾳ ἄκρου καὶ ἀδωροτάτου περιφανώ, πατρικίου * ἐπιζητοῦσα Ρ. Ικανώς Ρ. ' Βουλγάρων Ρ. " εν οm. Α. το *

ple dextreque exsecutus est. Vidit imperator, una- & κεκοσμῆσθαι αὐτὸν ἀγινάκτησις παρὰ τοῦ βαque cum robore ac virtute industriam indolem ac sapientiam admiratus a Theophilitze eum statim tulit, suorumque stratorum ordini allegit. Adhibebatque animum ac diligebat, quippe qui ingentem ejus in omnibus supra reliquum vulgus praestantiam videret. Quapropter cum sui crebro specimen coram exhibuisset, in protostratoris dignitatem evexit. σιλέως γένηται κατ᾿ ἐμοῦ; Τοῦ δὲ βασιλέως υπου μνησθέντος καὶ κελεύσαντος τοῦτο γενέσθαι, ετοί. μω; καὶ εὐφυῶς ὁ Βασίλειος τοῦτο πεποίηκεν. Ο θεασάμενος ὁ βασιλεὺς, καὶ ἀγαπήσας τὴν μετ᾿ ἀν δρίας εὐφυΐαν αὐτοῦ καὶ σύνεσιν, εὐθέως ἀπὸ τοῦ Θεοφιλίτζη αὐτὸν ἀνέλαβέ τε καὶ εἰς τοὺς βασιλι κοὺς κατέταξε στράτορας. Προσείχε δὲ καὶ ἠγάπη αὐτὸν, ὁρῶν αὐτοῦ τὸ πρὸς τοὺς ἄλλους [Ρ. 145] ἐν πᾶσι διαφέρον κατά πολύ. Διὸ καὶ πολλάκις ἐπιδειξάμενον κατενώπιον αὐτοῦ εἰς τὴν τοῦ πρωτοστράτορος ἀξίαν ἐβίβασε 14. Postea venatione indicta in loco cui nomen ιδ. Μετὰ δὲ ταῦτα κυνηγεσίου καταγγελθέντος Philopatio, protostrator, uti moribus constitutum εἰς τὸ λεγόμενον Φιλοπάτων, ἦν ὁ πρωτοστράτωρ est, præibat, ferens imperatoris clavam in 232 κατὰ τὸν τύπον τοῦ βασιλέως προπορευόμενος σε cingulo; barducium usus vocat. Edito vero strepitu Εφιππος, ἐπεφέρετο δὲ καὶ τὸ ρόπαλον τὸ βασιλικὸν a venantium turba, hapus quam maximus e silva ᾗ ἐπὶ τῆς ζώνης αὐτοῦ, ὁ βαρδούκιον οἶδε καλεῖν ἡ erupit, ut omnes fere conterriti turbarentur. Porro " συνήθεια. Θορύβου δὲ κινουμένου ἀπὸ τῶν συμπληBasillus impetu in eum irruens, barducioque imperatoris a tergo projecto, caput medium ferit duasque in partes diffindit. Cæsar pone imperatorem er more incedens, remque conspicatus, ad quosdam amicorum ac necessariorum, qui illi comites erant, ait: Arbitror virum hunc omnis nostra familia exitium fore. Hinc enim conjiciebat, quod cuncta illi ex voto ac prospere cederent, quodque sic in eum ex ea dexteritate ac felicitate imperatoris animus propensus esset. Neque propter hoc solum, sel quod etiam, ut aiunt, a Leone, viro in omni sapientiæ genere primas obtinente, audierat; cum ex illo sæpius sciscitatur, Primum a quodam juvene familiam vestram eversum iri invenio. Deinde clariori effecto Basilio, etiam intento digito Cæsari monstrasse, dicendo, Hic est quem vestrum successorem dicebam fore. Unde etiam suspectum habebant, nullumque finem insidias Basilio struendi Cæsar faciebat, quanquam nihil ille irritum facere potuit eorum quæ divina voluntate decreta crant. Non enim sic inexspectata ut semper ineluctabilis est fatorum vis. Et hæc quidem, etsi forte per digressionem dicta sunt, non tamen extra rem. ρούντων τὸ κυνηγέσιον, ἐξέθορεν ἐκ τῆς ὕλης λύκος παμμεγεθέστατος, ὥστε σχεδόν πάντας διαπτοηθη ναι καὶ εἰς ταραχὴν ἐμπεσεῖν. Ορμήσας δὲ κατ' αὐτοῦ ὁ Βασίλειος, καὶ ρίψας ἐξόπισθεν τὸ βασιλι κὸν βαρδούκιον, ἔτυχε τοῦ θηρίου κατὰ τὸ μέσον τῆς κεφαλῆς καὶ ταύτην ἐδιχοτόμησεν. Ὁ δὲ Καίσαρ ὄπισθεν τοῦ βασιλέως κατὰ τὸ εἰωνὸς πορευόμενος καὶ τὸ γεγονὸς θεασάμενος εἶπε πρός τινας τῶν συνεπομένων συνήθων αὐτοῦ καὶ γνωστῶν, ὅτι Οίμαι πάσης τῆς γενεᾶς ἡμῶν τὴν κατάλυσιν τὸν άνθρωπον τοῦτον μέλλειν γενήσεσθαι· καταστοχά ζετο γὰρ καὶ τὰ πρὸς πάντα τούτου ἐπιτυχές το καὶ εὐτυχὲς καὶ τὴν διὰ ταῦτα τοῦ βασιλέως διάθεσιν πρὸς αὐτόν. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ παρὰ Λέοντος φασι τοῦ τηνικαῦτα ἐπὶ παντοδαπῇ σοφία πρωτεύοντὰς ἀκοῦσαι αὐτὸν, ἐν τῷ πολλάκις περὶ τούτων πυνθάνεσθαι τοῦ ἀνδρὸς, πρῶτα μὲν, ὅτι ὑπὸ νεα νίσκου τινὸς εὑρίσκω τὴν κατάλυσιν τῆς ὑμῶν γενεάς· ἔπειτα, ὡς εἰς ἐμφάνειαν προέβαινεν ὁ Βασίλειος, καὶ τῷ δακτύλῳ τοῦτον ἀποδείξαι τῷ Καίσαρι, λέγοντα, ὅτι οὗτος τυγχάνει εν ἔλεγον διάδοχον ὑμῶν μέλλειν ἔσεσθαι. Ἐξ οὗ καὶ ὑφο ωρᾶτο καὶ ἐνήδρευεν ὁ Καίσαρ ἀεὶ τὸν Βασίλειον, εἰ καὶ μηδὲν ἀκυρῶσαι ἡδύνατο τῶν ὑπὸ τοῦ θείου προκυρωθέντων βουλήματος· οὐ γὰρ οὕτως ἀπροσδόκητον ὡς ἄφυκτον ἀεὶ τὸ πεπρωμένον ἐστίν. Καὶ ταῦτα μὲν, εἰ καὶ κατὰ παράβασιν ἴσως, ἀλλ' οὐκ ἔξω τῆς ὑποθέσεως εἴρηται. 233 15. Cumque imperator venatu delectaretur, rursus post non muktos dies venationis causa ac moderate obambulationis ad Armamentarea (sic dictum) locum trajecit; tum coena seorsum parata, et imperatore cum Theodora matre aliisque affìnibus et ex senatu magis necessariis ad mensam sodentibus, vocatus est protostrator imperatoris jussu; illoque sedente capit Theodora imperatris oculos in eum intendere et conspicere ac conside - rare exactiusque examinare, demum agnitis qui busdam in co notis seusim auimo linqui, ut vix tandem effusa in eam aqua et rosarum stillis auimum revocaverit. Tumque qui aderant se subduxerunt. Receplo autem animo ac recreato, scisci- • ἀνεβίβασεν? ἐκχεθῆναι Ρ. u'. Φιλοθήρου δὲ τοῦ βασιλέως τυγχάνοντος, καὶ πάλιν μετ' ὀλίγον κυνηγεσίου τε χάριν και μετρίου περιοδεύματος κατὰ τὸν τῆς ᾿Αρμαμενταρέας λεγό μενον τόπον περάσαντος, εἶτα δουλικίου κατ' ιδίαν εὐτρεπισθέντος καὶ τοῦ βασιλέως ἐπὶ τραπέζης μετά Θεοδώρας καθεσθέντος τῆς οἰκείας μητρὸς καὶ τῶν ἰδίων συγγενῶν καὶ οἰκειοτέρων τῆς συγκλήτου, προσεκλήθη καὶ ὁ πρωτοστράτωρ τοῦ βασιλέως και λεύσαντος, καὶ καθεσθέντος αὐτοῦ ἤρξατο Θεοδώρα ἡ βασιλὶς πυκνότερον ἀτενίζειν καὶ ἀφορᾷ, πρὸς αὐτὸν καὶ κατανοεῖν καὶ παρεπισκοπεῖν αὐτὸν τ ἀκριβέστερον. Ἐπιγνοῦσα δέ τινα σύσσημα ἐν αὐτῷ κατ' ὀλίγον ἐλιποψύχησεν, ὥστε καὶ ὕδωρ ἐπιχεθῆκαι 10 αὐτῇ καὶ διὰ τοῦ ἀπὸ ῥόδων στάγματος το " προπορευόμενος τοῦ βασιλέως Ρ, omnisso έφιππος. 87 to om. A. * αὐτὸν 200. Γ.

LIB. V. πνεῦμα μόλις ανακαλέσασθαι, ὅτεπερ οι ὑπανεχώρησαν. Εἰς ἑαυτὴν δὲ ἐλθοῦσα καὶ ἀναμψασα [Ρ. 146] παρὰ τοῦ υἱοῦ καὶ βασιλέως ἐπηρωτᾶτο, τί ἄρα τὸ γεγονὸς ἐπ' αὐτῇ, καὶ πόθεν οὕτως Αθρίως επισυνέβη αὐτῇ ἡ ἔκστασις. Ἡ δὲ μόλις ἑαυτὴν ἐκ τῶν θορύβων τῶν φρενών συναθροίσασα ἔλεγεν, ὅτι ἂν ἤκουον παρὰ τοῦ πατρός σου, δέσποτα καὶ τέκνον ἐμὸν, μέλλειν ἐξολοθρεῦσαι τὴν γενεὰν ἡμῶν, οὗτός ἐστιν εν λέγεις Βασί λειον· τὰ σύμβολα γὰρ, ἅπερ ἔλεγεν ἔχειν τὸν ἡμᾶς διαδέχεσθαι μέλλοντα, οὗτος ὁ ἄνθρωπος κέκτηται. "Οθεν τὸ πρᾶγμα ὅλον τῇ διανοίᾳ παραλαβοῦσα, καὶ ὥσπερ κατ' ὀφθαλμούς τὸν ὄλεθρον βλέπουσα, διαταραχθεῖσα ἐξέλιπον. Ο δὲ βασιλεὺς τὸ δέος ἀφαιρῶν τῆς μητρὸς, καὶ εἰς δ) καθεστός «ἐπανάγων καὶ παραμυθούμενος, Κακῶς ὑπέλαβες, εἶπεν, ὦ μητρ' ὁ γὰρ ἄνθρω πος οὗτος ιδιώτης ἐστὶ καὶ πάνυ ἀφελής, ἂν δρίαν μόνον ἔχων, οἵαν ὁ πάλαι Σαμψών, καὶ οὐδὲν ἔτερον, ἀλλ' ὡς τις Ενὰκ ἢ Νεμβρὼς ἐν ταῖς ἡμέραις ἡμῶν ἀναφανείς. Ἐξ αὐτοῦ τοίνυν μηδένα φόβον έχε, μηδ' υπόνοιαν τινα κεκτήση πονηράν. Καὶ τότε μὲν οὕτως τὸ τοιοῦτον κῦμα ὑπὸ Θεοῦ φρουρούμενος παρέδραμεν ὁ Βασίλειος. τούντες & taute ex illo filio et imperatore quidnam illi porro accidisset, quare de causa sic repente extra se facta esset, a mentis se ægre turbatione colligens, quod nimirum, ait, quem audivi a patre tuo, domine et fili mi, familiam nostram exstirpaturum, ille est quem tu Basilium vocas. Quæ enim is signa dicebal habiturum, qui noster hæres et successor futurus esset, hic homo habet. Hinc rem tolem animo complexa ac velut jam oculis excidium usuFpans, conturbata actaque vertigine animo defeci Imperator matris metum sedans, ad sanamque cam mentem revocans ac solans, Male suspicaris, inquit, 234 o mater. llic enim homo idiota est et oppido simplex, rubore duntaxat præditus, velut antiquis temporibus Sampson, nec quidquam ant plius; sed velut Enachus et Nembrodus nostro hoc ævo exsistit. Nihil itaque ex illo timeas, nec sinistrum ullam suspicionem geras. Inque eum modum tum Basilius divino numine ejusmodi obortam procellam erasit. πεν " ις'. Εἶχε δὲ κατὰ τοὺς χρόνους εκείνους παρακοιμώμενον ὁ βασιλεὺς τὸν εὐνοῦχον Δαμιανὸν τὸν πατρίκιον, τῷ γένει Σκλάβον, ὃς διὰ φιλοδέσποτον πάθος έλεγε πολλάκις τῷ βασιλεῖ καὶ περὶ ἄλλων μέν τινων ὡς μὴ κατὰ τὸ δέον τῶν πραγμάτων ἐξηγουμένων, ἐξαιρέτως δὲ περὶ τοῦ θείου αὐτοῦ Βάρδα τοῦ Καίσαρος, ὡς τὸ πλεῖστον τοῦ κράτους εἰς ταυτὸν μετηγάγετο καὶ πολλάκις εκφέρεται τοῦ καθήκοντος, καὶ ἐκ τοῦ ἐνίας τῶν τοῦ Καίσαρος ἀνέτρεδιοικήσεων ἑτέρως ἔχειν τὰ πράγματα αναδιδάσκων τῷ βασιλεῖ. Δι' & συμπεισθεὶς ὁ Καίσαρ ὑπὸ τῶν οἰκείων φίλων καὶ γνησίων παραινετών καὶ συμβούλων κατὰ τοῦ Δαμιανοῦ συσκευάζεται, καὶ πολλαῖς διαβολαῖς κατ' αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλές χρησάμενος, καὶ πιθανῶς συνθεὶς τὰ κατηγορού μενα, μετεκίνησε τὴν τοῦ βασιλέως γνώμην καὶ ἀπὸ τῆς περὶ τὸν οι Δαμιανὸν εὐνοίας μετέστησεν, ὥστε καὶ διαδέξασθαι πείσαι τῆς οἰκείας αξίας αὐτόν. Εξωσθέντος οὖν ἐκείνου ἐχήρευε λοιπὸν ἐπὶ χρόνον τινὰ τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα. Αλλ' όταν η Πρόνοια προς 8 βούλεται συνελαύνῃ τὰ πράγματα, καὶ φρόνησις ἀπρακτεῖ καὶ πανουργία τοῖς οἰκείοις σοφίσμασι περιδράσσεται. Τοῦ γὰρ Καίσαρος καὶ πολλῶν ἄλλων ἐκεῖνόν τε καὶ τοῦτον 10 εἰς τὸ τοιοῦτον ἐπ´ αβιδασθῆναι ἀξίωμα λογοποιούντων καὶ λεληθότως ἐπισπευδόντων, παρὰ πᾶσαν αὐτῶν ἐλπίδα μετὰ καιρόν οὐ πολὺν προβάλλεται παρακοιμώμενον ὁ βασιλεὺς τὸν Βασίλειον, τιμήσας αὐτὸν καὶ πατρίκιον, καὶ γυναικὶ συζεύξας εὐμορφία σώματος καὶ κάλλει [P. 147] καὶ κοσμιότητι πρωτευούσῃ πασῶν οἱ τῶν εὐγενίδων σχεδόν, ή θυγάτηρ ετύγχανε τοῦ παρὰ πάντων ἐπ᾿ εὐγενείᾳ καὶ φρονήσει λαλουμένου τότε τοῦ Ίγγερος. Τούτου δὲ γενομένου, καὶ καθ᾿ ἑκά 16. Erat per hæc tempora Michaeli accubitor eunuchus, Damianus nomine, genere Sclavus. Is. pro ea propensione qua in berum ferebatur, baud raro cum de aliis nonnullis referebat non satis ex offici¡ ratione negotia pertractantibus, tum præcipue de Barda Cæsare imperatoris avunculo, quod nimirum potestatis partem longe maxímam in se transferret, sapiusque æqui se lionesti metas exce deret; nonnullas etiam Cesaris dispositiones ever lebat, docens imperatorem aliter se res habere ac ille insinuaret. Mcirco Casar anicis suis, iisque qui ingenue animique candore admonere videbantur eique consulere, suadentibus, insidias in Damianum molitur; multisque apud imperatorem ealumniis onerans, instructaque probabili accusatione, imperatoris ab eo animum avertit ejusque in eum benevolentiam sustulit, ut et dignitate movendi auctor illi exstiterit. Expulso itaque Damiano ea dignitas per aliquod tempus vacavit. Cæterum divina providentia, quo illi constitutum est, res agente, 235 cassa prudentia est suisque astutia ipes capitur dolis. Cum enim Caesar aliique plures alii alium Damiano sufficiendum loquerentur, remque clanculum pro cujusque animi propensiore affectu sollicitarent, præter omnem illorum spem pust breve tempus suo ipse nutu imperator Basilium accubitorem præficit, patricii quoque collata dignitate, nuptumque data muliere corporis forma et venustate alque pudore inter oinnes alias nobiles feminas fere principe, Ingeris filia, viri eo tempore apud omnes nobilitate ac prudentiæ laude celeberrimi. Hoc ita gesto, ac cum magis in dies imperatoris erga Basilium amor incresceret, videns " Η ανακάμψασα Ρ. οι τῇ διανοία οπι. Α. σε περιλαβοῦσα Ρ. το καθεστώς Ρ. οι ανατρέπειν Ρ. ισα τούτον είδοντα * sbv om. P. οι πάντων Γ.

τον Βασίλειον, ὁρῶν ὁ Καίσαρ καὶ τῷ φθόνῳ δακνόμενος καὶ ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος ὀριωδῶν πολλάκις τοὺς ἐπὶ διαβολῇ τοῦ Δαμιανοῦ γενέσθαι αὐτὸν βου λευσαμένους και παρορμήσαντας ελοιδορεῖτο καὶ κατεμέμφετο, ἄφρονας αὐτοὺς καὶ κακοβούλους ἀποκαλῶν, Οἷς, φησὶν, ἐγὼ παρὰ τὸ δέον πει Cesar invidiaque stimulatus ac futuri metu con- στην επιδιδούσης τῆς τοῦ βασιλέως ἀγάπης προς sternatus, eos qui ipsi insidiarum in Damianum auctores exstiterant inque eas impulerant, non raro maledictis ac convitiis incessebat, insulsos voçans ac inconsultos, quibus, inquit, ego, supra quam decebat fidem habens, ejerta vulpe ejus loco leonem induxi, ut nos omnes devoraret ac deglutiret. σθεὶς, καὶ ἐξεώσας ἀλώπεκα, λέοντα αντεισήγαγον, ἵνα πάντας ἡμᾶς λαφύξῃ καὶ καταβρώ. ξηται. ιζ. Αρτι δὲ τοῦ βασιλέως Μιχαήλ μετὰ Βάρδα τοῦ θείου Καίσαρος “κατὰ Κρήτης εκστρατεύοντος, καὶ σοβαρώτερον τοῦ Κατσαρος χρωμένου τοῖς πράγμασι καὶ ἐξουσιαστικώτερον εκφέροντος τὰ προσ τάγματα, ήρξαντο πυκναὶ καὶ συνεχεῖς αἰ. κατ' αὐτοῦ διαβολαί καθ᾿ ἑκάστην τῷ βασιλεῖ Μιχαὴλ διαγγέλλεσθαι. Ἐν Κήποις δὲ γενομένων αὐτῶν (τόπος δὲ οὗτος κατὰ τὴν πρὸς Μαιάνδρῳ τῶν Θρᾳκησίων παράλιον) καὶ εἴτε κατὰ τύχην είτε κατὰ σπουδὴν τῆς τοῦ βασιλέως αὐλαία; ἤτοι κόρτης ἐπὶ χθαμαλοῦ καὶ ἐπιπέδου ταθείσης τόπου, τῆς δὲ τοῦ Καίσαρος ἐν ἀπόπτῳ καὶ τὸ ὑψηλῷ, ταύτης εὐλόγου δῆθεν δραξάμενοι ἀφορμῆς οἱ πάλαι βαρυνόμενοι καὶ μισοῦντες τὸν Καίσαρα πολλὰς κατ' αὐτοῦ τι ὡς ἐντρυφῶντος ἤδη καὶ φανερῶς εἰς τὸν αὐτοκρά τορα ἐξυβρίζοντος, εἰ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν οὐκ ἀρ κούμενος κἂν τούτῳ φιλοτιμήσασθαι έσπευσεν, ἵνα χθαμαλὴ μὲν καὶ ταπεινὴ ἡ τοῦ αὐτοκράτορος σκηνή δείκνυται, ἡ δὲ ἐκείνου περιφανὴς καὶ μετέωρος, Πεισθεὶς οὖν τούτοις ὁ βασιλεὺς κινεῖται πρὸς τὴν κατ' αὐτοῦ συσκευὴν καὶ πρὸς τὴν βουλὴν καὶ σκέ ψιν τῆς αὐτοῦ ἀναιρέσεως· οὐ γὰρ ἡδύνατο φανερῶς κατ' αὐτοῦ τι εἰπεῖν ἢ ἀποφήνασθαι διὰ τὸ ὁμότιμον σχεδὸν εἶναι καὶ κοινωνὸν τῆς ἀρχῆς, καὶ διὰ τὸ δεδιέναι πάντας τὴν ἑταιριῶτιν αὐτοῦ φατρίαν καὶ σύστασιν, καὶ τὸ πάντας τοὺς ἄρχοντάς τε καὶ στρατηγοὺς αὐτῷ προσανακεῖσθαι καὶ πρὸς αὐτὸν μᾶλλον ἢ πρὸς τὸν βασιλέα ὁρᾷν, ὡς καὶ μᾶλλον ἐκείνου τοῖς πράγμασι νήφοντος καὶ πρὸς τὸ δοκοῦν μεταφέροντος ἕκαστα, καὶ μάλιστα διὰ τὸ τὸν ἀνθύπατον καὶ πατρίκιον Αντίγονον τὸν υἱὸν αὐτοῦ δομέστικον τὸ τηνικαῦτα τῶν βασιλικῶν τυγχάνειν σχολών. Πλὴν ἔσχε πολλοὺς ὁ βασιλεὺς τοὺς κοινωνοῦντας [Ρ. 148] αὐτῷ τοῦ βουλεύματος καὶ κατεπαγγελλομένους καταπράξασθαι τὴν σφαγήν. 17. Jam vero Michaele imperatore cum avunculo Barda Cæsare adversus Cretam profecto, ac Cæsare arrogantius rebus utente majorique quam pro munere auctoritate imperia edente ac præcipiente, crebræ in eum quotidiè ac continuæ criminationes coepte imperatoris Michaelis aures pulsare. Cepos cum venissent (est locus in Thracesiis 236 maritimus ad Meandrum) ac, sive casu sive de industria, imperatoris aulan sive corting in bumlli et depresso loco, Caesaris in conspicuo excelsoque expansæ sunt. Ilac velut speciosa arrepta occasione, qui gravi pridem animo erant ac Cæsarem oderant, multa in eum crimina jaciunt, ut qui jam insolesceret palamque in imperatoris contemptum injurianque prorumperet, dum reliquis omnibus non contentus vel in hoc ambitiosi animi specimen de industria quæsierat, ut imperatoris tentorium humile ac depressum esset, ipsius vero conspicuum excelsumque exstaret. His itaque persuasus imperator ad adornandas illi insidias convertit auinium, deque eo tollendo scrio cogitat ac deliberat. Nec enim palam licebat in eum aliquid proferre aut decernere, quod pari fere digni - Late fulgeret suciusque imperii esset, et quod omnes illius amicos et sodales fœderatosque pertimescerent, cunctique proceres ac duces exercitus illi addicti essent, ad eumque magis quam að imperatorem animum attenderent, eo quod præ illo magis rebus invigilaret singulaque arbitratu suo et nutu mutaret; sed præcipue ob proconsulem et patricium Antigonum, illius filium, tunc temporis prætorianarum scholarum domesticum. Cæterum etiam habebat imperator multos ejus sibi consilii conscios, ac qui ipsi in se recepissent cædem se perpetraturos. Mane itaque 237 Cæsar ex more ad imperatoris tentorium venit, etsi mala omnia Ὡς οὖν κατὰ τὴν ἔω συνήθως ὁ Καίσαρ πρὸς τὴν auguriaque illi ante visa erant, de prasentibus negotiis consilium cum eo habiturus. Opportunum vero illud tempus ad ejus cædem ratus imperator, nutu Symbatio patricio cursus logothetæ, qui Cæsaris fliam sibi matrimonio junxerat ac conjurationis cum imperatore socius erat, indicat ut exiens sicarios inducat. Egressus ille signum dat, quod inter illos erat constitutum, ut nempe signo crucis frontem consignaret. Dato signo, molliore forsitan animo viros pavor incesserat, inque ipso sceleris articulo ob facinoris immanitatem vertigine corτοῦ βασιλέως ἦλθε σκηνήν, καίτοι πονηρῶν οιωνών προφανέντων αὐτῷ, ὅπως περὶ τῶν προκειμένων βουλεύσωνται, εύθετον καιρὸν τοῦτον εἶναι νομίσας ὁ βασιλεὺς πρὸς τὴν τούτου ἀναίρεσιν διὰ νεύματος γνωρίζει τῷ πατρικίῳ Συμβατίῳ λογοθέτῃ τοῦ δρόμου τυγχάνοντι, ὃς καὶ γαμβρὸς ἦν τοῦ Καίσαρος ἐπὶ θυγατρὶ καὶ τῆς κατ᾿ αὐτοῦ βουλῆς ἐκοινώνει βασιλεῖ, ἐξελθόντι εισαγαγεῖν τοὺς αὐτόχειρας αὐτοῦ γενέσθαι οφείλοντας. ὓς ἐξελθὼν καὶ τὸ συγκείμε τον σημεῖον πεποιηκώς, όπερ ἦν τὸ τοῦ σταυρο σημεῖον ", τῇ οἰκείᾳ ὄψε: επισφραγίσασθαι, ἐπεὶ σε θείου καὶ Καίσαρος? ο τῶν om. F. 70 και om. Ρ. 3. fort. πολλὰ κατ' αὐτοῦ διαβάλλουσιν, vel διαδο λὰς προβάλλουσι. Combef. 19 όπερ ἦν τὸ τοῦ σταυροῦ σημείον oιn. Ρ.

factus, vis tandem aliquantisper emergens suamque 4 καὶ παντὸς τοῦ πλήθους τοῦ ἀστικοῦ· Ο διὰ τῶν agnoscens in procuranda republica non modo negligentiam ac segnitiem, verum etiam ineptitudinem ac vecordiam, timensque ne multitudo concitata turbas cieret aut rebellaret, statuit rerum gerendarum adjutorem et imperii collegam sibi adhibere. Quodque ante non multos dies Basilium a loptaverat, eumque non solum viribus sed et prudentia mentisque sagacitate reliquis vulgo præstare noverat, satisque idoneum ad supplendum quod ipsi in gubernanda orbis scapla industria atque operæ deerat, una quoque divina Providentia rem promovente, in hoc animuin consilio obfirmat, omninoque decernit ut Basilium imperatorem constituat. Ac sane Deo consilium prosequente reique a jutore, die ipsa Pentecostes, qua Patris ille Paracletus in Christi Deique nostri discipulos 240 venit, in celebri et a Dei Sapientia nuncupato templo Basilius regio diademate coronatur, manu quidem tune imperantis Michaelis, calculo vero et judicio Christi in perpetuum regis, a. d. 7 kal. Junii, indictione secundum Romanos 14. Ubi audivit Symbatius pro muneris ratione in provincia «gens, invidiam qua contabescebat humɔne ferre non pos tuit; sed pari secum furore concitum habens Peganem 'patricium, qui Opsicii præfectus erat, ad defectionem attendunt animum tumultunique excitare parum caute constituunt. Itaque in sententiam adductis ordinibus, quos obnoxios habebant, exsequuntur consilia: Michaelem acclamant ut imperatorem, quo scilicet inde multitudinem allicerent nec rebellionis calcaneum adversus imperatorem se levare ostenderent, Basilium vero maledictis impetunt omnique verborum procacitate lacerant ue conviciis compluunt. Talique apparatu stulte admodum frementes messis tempore irrumpunt, multosque procerum agros urbi vicinos igni ferroque vastant, nec paucas naves Constantinopolim navigantium in stationibus deprehensas succendunt. Hieme autem appetente dirimuntur, clam ac viritim sceleris sociis aufugientibus. Quare tragedie auctores saluti fuga consulere conati sunt. Ac Symbatius quidem in castellum subit, quod Latæ Petræ vocant, Peganes vero Cotyaium 241 occupat. Nihil tamen eo commento commodi consequuntur. Capti enim ab imperatoris milite vincti ad eum adducuntur. Agebat tunc imperator in S. Mamantis regiis ædibus; vidensque, multum vecordiam et temeritatem ac contumaciam non sine couvicio exprobrans, prius verberibus affatim cæsos, denum lege agens supplicio damnavit. Ae Syınbatius quidem oculo effosso atque una manuum amputata in exilium mittitur: Peganes vero ipse quoque oculis spoliatus, naribusque ferro amputatis, relegatur. Quanquam hos ipsos εἰκειοτάτων ὁ βασιλεὺς γνούς, καὶ μόλις οἷον ἐπὶ βραχύ ανανήψας, καὶ ἐπιγνοὺς τὴν οἰκείαν περὶ τὰ κοινὰ οὐ μόνον ἀμέλειαν καὶ ῥαθυμίαν, ἀλλὰ καὶ ἀνεπιτηδειότητα καὶ ἀφέλειαν, καὶ ἐπανάστασιν ἢ ἀπόστασιν παρὰ τοῦ πλήθους εὐλαβηθείς, ἔγνω κοινωνὸν τῶν πραγμάτων προσλαβέσθαι καὶ τῆς κα ἀρχῆς· καὶ ἐπείπερ πρὸ ὀλίγου υἱοποιησάμενος ἦν τὸν Βασίλειον, ᾔδει δὲ αὐτὸν οὐ μόνον ἀνδρίᾳ, ἀλλὰ καὶ συνέσει τῶν πολλῶν διαφέροντα καὶ ἱκανὸν ἀναπληροῦν αὐτοῦ τὸ ἐν τῇ κυβερνήσει τοῦ κοσμικού σκάφους ὑστέρημα, ἅμα καὶ τῆς θείας εναγούσης εἰ; τοῦτο Προνοίας αὐτὸν, βεβαιοῖ πρὸς τοῦτο τὴν γνώμην αὐτοῦ ὥστε Βασίλειον βασιλέα 68... Καὶ δὴ Θεοῦ συνεφαπτομένου τῆς βουλῆς καὶ τοῦ πράγμ της, κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας " Πεντη κοστῆς, ἐν ᾗ τοῦ Πατρὸς ὁ Παράκλητος πρὸς τοὺς τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐφοίτησε μαθητάς, ἐν τῷ περιβλέπτῳ καὶ ἐπωνύμῳ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας ναῷ τὸν βασίλειον ὁ Βασίλειος περιτίθεται στέφα νον, χειρὶ μὲν τοῦ τότε Μιχαήλ βασιλεύοντος, ψήφω δὲ καὶ κρίσει Χριστοῦ τοῦ ἀεὶ βασιλεύοντος. Εκτην πρὸς ταῖς εἴκοσιν εἶχεν ὁ Μάϊος μήν, τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης κατὰ Ῥωμαίους ἐπινεμήσεως. Μα θὼν δὲ τὸ γεγονὸς ὁ Συμβάτιος κατὰ τὴν ἀπονεμηθεῖσαν αὐτῷ στρατηγίδα διάγων, οὐκ ἠδυνήθη τὸν διατήκοντα φθόνον αὐτῷ ἀνθρωπίνως ὑπενεγκείν, ἀλλὰ συναπομανέντα σχὼν καὶ Πηγάνην ἐκεῖνον τὸν πατρίκιον, ὃς τῆς 50 κατὰ τὸ Ὀψίκιον ἡγεῖτο στρατο ηγίδος Ρ. 450], εἰς ἀπόστασιν βλέπουσι, καὶ μοῦλτὸν ἐξ ἀπονοίας ἔγνωσαν συνιστών. Αναπείσαντες δὲ καὶ τὰ ὑπ' αὐτοὺς στρατεύματα εἰς ἔργον ἐξ. ἄγουσι τὰ βουλεύματα, εὐφημοῦντες μὲν τὸν Μια χαὴλ ὡς βασιλέα διὰ τὸ ἐκ τούτου τὰ πλήθη ἐπε άγεσθαι καὶ μὴ δοκεῖν πτέρναν ἀποστασίας αἴρειν κατὰ τοῦ αὐτοκράτορος, δυσφημοῦντες δὲ τὸν Βαςί. λειον καὶ μυρίαις πλύνοντες ύβρεσι. Φρυαξάμενοι δὲ ταῖς τοιαύταις απονοίαις κατὰ τὸν τοῦ θέρους καιρὸν, καὶ πολλοὺς ἀγροὺς τῶν κατὰ τὴν βασιλίδα δυνατῶν πυρπολήσαντες, καὶ ναῦς οὐκ ὀλίγας τῶν πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ποιουμένων τὸν πλοῦν ἐν τοῖς ὅρμοις κατασχόντες καὶ κατακαύσαντες, ὡς έφθασεν ὁ χειμών, διαλύονται, διαδιδρασκόντων λάθρα καὶ κατ' ὀλίγους τῶν κοινωνῶν τοῦ τολμήματος. Ο συνιδόντες οἱ τοῦ δράματος ἀρχηγοί φυγῇ τὴν σωτηρίαν λαβεῖν ἐπειράθησαν. Καὶ ὁ μὲν Συμβάτιος εἰς τὸ τῆς Πλατείας λεγομένης πέτρας φρούριον ὑπεισέρχεται, ὁ δὲ Πηγάνης κατέχει τὸ Κοτυάειον. Αλλ' εἰς οὐδὲν τῆς τοιαύτης ἐπινοίας ἀπώναντο πο ὑπὸ γὰρ τῆς τοῦ βασιλέως ληφθέντες χειρὸς δέσμιοι πρὸς αὐτὸν ἀναφέρονται. Καταλαμβάνουσι δὲ τοῦτον ἐν τοῖς τοῦ ῾Αγίου Μάμαντος παλατίοις διάγοντα 88. οῦ; ἰδὼν, καὶ πολλὰ τῆς ἀπονοίας καὶ ἀταξίας όνειδίσας τε καὶ λοιδορησάμενος, καὶ διὰ μαστίγων πρότερον ἐπεξελθὼν ἱκανῶν, ὕστερον ἐκδότους ταῖς 8 της om. P. 88 βασιλέα... οπι. Α. Ως ἁγίας om. Ρ. 85 άγουσι τὰ βουλεύματα om. Γ'. ' τῆς οι. Ρ. τα αὐτοῦ Α. Η κατύναντο Γ. διάγοντα om. F. f αυτού Are οι εἰς ἔργον ἐξω

LIB. V. lus rerum potitus est, ab exsilio revocavit, prist naque omnia munera, quibus ante rebellionem gaudebant, liberaliter iudulsit, ac ne vestigium quidem odii ostendens pro veteris injuriæ nemoria sæpius ad mensam secum adbibebat verbisque solabatur, ac benelliciis largus, cujus sibi per dementiam auctores exstiterant, infortunium levabat ac miseriam. τοῦ νόμου ποιναῖς ἐποιήσατο. Καὶ ὁ μὲν Συμβάτι; generosi pectoris imperator Basilius, postquam soἀμφοτέρων τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῆς μιᾶς χειρὸς στερηθεὶς εἰς ἐξορίαν ἐκπέμπεται, ὁ δὲ Πηγάνης καὶ τ αὐτὸς τῇ τῶν ὀφθαλμῶν ὑποπεσὼν ἐκκοπῇ καὶ τῇ τῶν ῥινῶν διὰ ξίφους ἀνατομῇ, πρὸς ἐξορίαν καὶ αὐτὸς ἀποστέλλεται· οὓς ὁ γενναῖος βασιλεὺς Backλειος, ὅτι τὴν μόναρχον οι εξουσίαν ἐδέξατο, καὶ σε τῆς ὑπερορίας ἀνεκαλέσατο καὶ ταῖς πρὸ τῆς ἀπο στασίας δωρεαῖς ἐφιλοτιμήσατο, καὶ μηδὲ ἴχνος μνησικακίας πρὸς αὐτοὺς ἐνδειξάμενος καὶ ὁμοδιαίτους πολλάκις ἐποιεῖτο καὶ λόγοις παρεμυθεῖτο, καὶ ἔργοις εὐεργετῶν ῥξον αὐτοὺς ἐποίει φέρειν τὸ τῆς ἀνοίας ἀτύχημα. εθ'. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον· τότε δὲ καὶ ἡ προ πεντήκοντα καὶ τριακοσίων ἐτῶν πρόρρησις καὶ προφητεία τὸ τέλος ἐλάμβανεν Ἰσαὰκ τοῦ διορατικως τάτου τῶν ἱερέων καὶ μοναχῶν, ὃς ἐξ ᾿Αρσακιδῶν 19. Verum bæc postea. Tunc vero etiam fincia accepit quæ ante annos trecentos et quinquaginta vaticinatio oraculumque præcesserat, Isaaci, viri inter sacerdotes atque inonachos dono prænoscendi καὶ αὐτὸς καταγόμενος δι' δράματος ἔμαθεν ὅτι futura præcellentissimi. Trabebat is quoque ex μετὰ τοσοῦτον χρόνον τὸν μεταξὺ ἐκ τῶν … ἀπογό Arsacidarum gente originem, divinaque visione των Αρτάχου μέλλει τις ἐπὶ τὰ τῆς Ῥωμαϊκῆς didicerat tot annorum decurso spatio fore ex Are βασιλείας σκήπτρα αναβιβάζεσθαι. Γίνεται δὲ κατ' sacis posteris, qui Romani imperii sceptra capesεὐχὴν τὸ πρᾶγμα τοῖς τε ἐν τέλει καὶ τῷ δήμῳ παντί seret. Res ex omnium voto successit, 242 tum καὶ στρατοπέδῳ [Ρ. 151] καὶ στρατηγοῖς καὶ τοῖς scilicet procerum ac nobilium, tum reliquæ omnis ὑπὸ τὴν ἀρχὴν ἀνὰ πάσαις ταῖς χώραις καὶ πόλεσιν plebis ac civium, militum quoque ac ductorum ἅπασι πλήθεσι· πάντες γὰρ ἐπιστῆναι τοῖς πράγμα- exercitus omniumque toto late imperio per proσιν ηύχοντο " άνδρα καὶ τῆς ἐλάττονος τύχης πείραν vincias urbesque subditorum. Omnes enim maxime δεξάμενον καὶ ἔγνωκότα τοὺς κατὰ τῶν πενήτων peroptabant virum ejusmodi rebus prædici, qui teὑπὸ τῶν ὑπερεχόντων κονδυλισμούς καὶ τὰς ἀδίκους nuiorem ipse fortunam expertus procerum majo ἐξ αὐτῶν ἀφαιρέσεις καὶ τὰς ὥσπερ ἀναστάσεις rumque in pauperes injurias non nesciret iniquasτῶν ταπεινοτέρων καὶ τοὺς παρὰ τῶν ὁμοφύλων que eorum rapinas, qui denique bumiliorum a ἀνδραποδισμούς, ἃ πάντα ἐπὶ τῆς τοῦ Μιχαήλ βα- contribulibus tantum non excidia et direptiones αλείας ἔσχε καιρὸν διὰ τὸ πρὸς ἄλλοις μάλλον είναι plagiaque nosset. Quæ omnia Michaele imperatore τὸν βασιλέα ἢ περὶ τῶν τοιούτων ἐθέλειν σκοπεῖν. occasionem tempusque nacta etiam etiamque viul roburque habuerant, cum ille aliis potius rebus animum attendebat quam ut publicis ejuscemodi curis operam ac studium poneret. κ'. Μάλλον δὲ, ἐπεὶ ἐνταῦθα τοῦ λόγου ἐγενόμην, 20. Enimvero cum huc usque devecta mihi oraοἴομαι δεῖν τὴν μὲν κατὰ τὸν βασιλέα Βασίλειον tio sit, operæ pretium esse existimo ut Basilii imἱστορίαν σχολάσαι ἐπὶ μικρὸν, ἄνωθεν δὲ ἀναλα- peratoris tantisper internissa historia, re altius βόντα δηλῶσαι δια βραχέων, ὡς οἷόν τε, οἷος ἦν ὁ repetita, quoad fieri poterit, paucis narrem quæ βίος τῷ βασιλεῖ Μιχαὴλ καὶ οἷοις πράγμασιν ἔχαιρε Michaelis imperatoris vita fuerit, quibus ille stuliis καὶ ἐπὶ τίαι τὸν χρόνον καὶ τὴν πᾶσαν αὐτοῦ σπου- delectaretur, ct in quibus omne tempus atque opeδὴν καὶ τὰ δημόσια κατανήλισκε χρήματα, ἵν᾽ ἐν ram perderet ac ærarium exhauriret; ut inde reτεῦθεν εἰδέναι λογιζόμενος ἔχοι πᾶς ὁ βουλόμενος pulang nosse possit, quisquis voluerit, divino ὅτι καὶ τὸν Βασίλειον θεία ψῆφος σαφῶς ἦν ἡ ἐπὶ τὸ palam factum sufragio ut Basilius ad imperium ἄρχειν καλέσασα (ἀδύνατον γὰρ ἦν ὡς εἶχεν ἔχοντα vocaretur (fieri enim non poterat ut res, quo συστῆναι τὰ πράγματα) καὶ ὅτι μετὰ ταῦτα αὐτὸς ὁ erant statu, consisterent), ipsumque in se ipsum Μιχαήλ καθ᾿ ἑαυτοῦ τὰ ξίφη ηκόνησε καὶ τὰς τῶν Michaelem gladios strinxisse, atque corum a qui ἀνελόντων αὐτὸν ἐστόμωσε δεξιὰς καὶ εἰς τὴν οἰ bus necatus est dexteras roborasse et in propriam κείαν σφαγὴν διηρέθισε· τοσοῦτον ἑαυτὸν τῶν καθ- cadem excitasse: sic nimirum ab omni se honesti ηκόντων ἐξεδιήτησε, καὶ τοσοῦτον πρὸς πᾶσαν πα rectique studio extorrem 243 fecerat, sicque ituράνομον ἐξεβακχεύθη πράξιν, καὶ οὕτως τά τε θεῖα proba omnni actione debacchari gloriæ ducebat, ac ἐξωρχήσατο καὶ πρὸς τοὺς τῆς πολιτείας ὁμοῦ καὶ sic divina ludicro habebat ac traducebat; sic deτῆς φύσεως νόμους ἐξύβρισεν. Συστησάμενος γὰρ nique civiles ac naturæ leges violaverat. Sibi enim περὶ ἑαυτὸν ἀσελγῶν καὶ μικρῶν καὶ παμπονήρων impudicorum et impurorum scelestissimorumque ἀνθρώπων χορὸν δυσσεβῆ, καὶ τὴν τοῦ βασιλικού ganconum coelum adhibens, regiæque majestatis μεγέθους ἀτιμάτας σεμνότητα, περὶ κώμους καὶ dignitatem indignis modis dehonestans, crapula et μέθας καὶ ἔρωτες ἀσελγεῖ; καὶ αἰσχρὰ διηγήματα, ebrietate et impuris amoribus obscenisque narraἔτι δὲ περὶ ἡνιόχους καὶ ἵππους καὶ ἅρματα καὶ tiunculis, tum etiam aurigis et equis et curribus τὴν ἐντεῦθεν μανίαν καὶ παρακοπὴν τῶν φρενῶν ὁ ac (quæ inde est) insania ac dementia vir miseraVARIA LECTIONES. • καὶ om. P. Οι μονάρχην Γ. o xat om. Ρ.» τῶν om. Ρ. οι ηύχοντο τοῖς πράγμασιν Ρ.

bilis dies insumebat, inque ejus generis monstra άθλιος διημέρευε, καὶ εἰς τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους ac pestes publicas ærarii opes effundebat. Quodque saue omnium miserrimum est, ipsa quoque nostræ fidei symbola irridens ac ludificans, ex mimico ac ridiculo suo comitatu constituens qui venerabiHum sacerdotum coetus furmam referrent, deridenda illa ac ostentuf habenda exponebat. Pauca ex illis referam, non plura, ut ex paucis cogιο scalis et reliqua. ἀφειδῶς ἐξεκένου τὰ δημόσια χρήματα. Καὶ τὸ δὴ σχετλιώτατον, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ τῆς πίστεως ἡμῶν σύμβολα χλευάζων καὶ κερτομῶν, ἀντιτύπους τῶν σεμνῶν ἱερέων ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν μίμων καὶ γελοίων καταστησάμενος, μυκτηρισμὸν καὶ χλεύην ἐτίθει ταῦτα καὶ γέλωτα. Διηγήσομαι δέ τινα ἐξ αὐ τῶν, οὐ πολλὰ, ἵνα ἀπὸ τῶν ὀλίγων γνώτε καὶ τὰ λοιπά. [Ρ. 152] και. Ὅτι μὲν οὖν ἀρματηλάτης καὶ ἡνίοχος ἦν, ἐπὶ οὐ τοῦ δίφρου τῶν ἵππων μεθ᾽ ἡνισ χου στολής καθεζόμενος καὶ πρὸς τοὺς διαύλους τῶν δρόμων τοῖς ἀντιτέχνοις διαμιλλώμενος ἔνδον τε 86 τῆς βασιλευούσης καὶ τῶν βασιλείων καὶ ἔξω κατὰ τὰ ἐν τῷ τοῦ μάρτυρος Μάμαντος βασιλικὰ ἐνδιαιτή ματα, καὶ ὅτι πάμπολλα χρήματα εἰς ταῦτα ἀνήλισκε, θεωρικῶν γενομένων τῶν στρατιωτικῶν, καὶ ἀπὸ τῶν πολεμικών τάξεων εἰς τὰς θυμελικές ἐρχήσεις καὶ λέσχας ὁ Ρωμαϊκὸς ἐξεχείτο πλοῦτος, καὶ εἰς ἀσελγεῖς καὶ παρανόμους βακχείας καὶ ἔρω τας ἀσώτους ἀσώτως καὶ ῥύδην ἐξεφοροῦντο οἱ βασιλι καὶ θησαυροί, ὡς πᾶσι γνώριμον καὶ καταφανές καθώ εστώς παρήσειν μοι δοκῶν· ὅτι δὲ τὰ θεῖα κατο έπαιζε, καὶ ἀπὸ τῶν συνόντων αὐτῷ μικρῶν καὶ ἀσελγῶν ἀνδρογύνων καὶ πατριάρχην ἕνα ὠνόμαζε καὶ μητροπολίτας ἐκ τούτων ἀφώρισεν ἕνδεκα ὡς αὐτοῦ συμπληροῦντος τὸν δώδεκα εν ἀριθμόν, τοῦτο δὲ τα διηγήσομαι. Τὸν γὰρ ἐναγῆ καὶ μιαρώτατον ἐκεῖνον Γρῦλλον ο τὸ τοῦ πατριάρχου επιφημίσας ὄνομα, καὶ ἀρχιερατικῇ τοῦτον χρυσοστίκτῳ καὶ ὑπερλάμπρῳ κοσμήσας στολῇ καὶ ὠμοφόριον περι θεὶς, καὶ ἐν τάξει μητροπολιτῶν ἑτέρους ἕνα πρὸς τοῖς δέκα, ὡς εἴρηται, ἐκ τοῦ αὐτοῦ τῶν ὁμογνωμόν νων αὐτῷ συνεδρίου σκευάσας, καὶ δωδέκατον έαυ τὸν Κολωνείας όνομάσας ἀρχιεπίσκοπον, καὶ κιθά ραν ἕκαστον ἔσωθεν τῆς ἱερατικῆς στολῆς ἐπιφέρε σθαι δοὺς, καὶ ταύτας κάτωθεν ὑπηχεῖν προστάξας, οὕτω σὺν αὐτοῖς τὴν ἱερὰν δῆθεν παίζων καὶ κατορ χούμενος ἐπετέλει μυσταγωγίαν καὶ λειτουργίαν, μετὰ τῶν παμμιάρων ο μιαρώτατος 4, μετὰ τῶν βε δήλων ὁ ἐναγής. Καὶ ὅτε μὲν μυστηριώδης δῆθεν εὐχὴ ἐλέγετο, ηρέμα τὰς κιθάρας ἔδει ὑποφωνεῖν· ὅτε δὲ ἱερέως ἐκφώνησιν ἢ λαοῦ ἀμοιβαίαν ἀπόκρισιν ὁ χρόνος • ὑπέβαλλεν, ἐπὶ μέγα τὰς κιθάρας τῷ 21. Quod is itaque aurigam ageret cursusque agitaret, equorum currui aurigæ amictu ipse insidens et in cursibus reciprocis cum æmulis decertans, tum intra urbem ipsamque regiam, tum ruri in regiis adibus quæ in S. Mamantis sunt, immensamque pecuniæ vim in istis insumeret, ita nimirum ut bellici sumptus in spectaculorum ac ludorum usum converterentur, Romanæque opus in tbymelica tripudia et nugas effunderentur, 244 inque impuras et sceleratas bacchationes lascivosque amores thesauri regii prodige afluenterque exportarentur, ut quod omnibus notum sit ac manifestum, omittendum mibi esse duxi. Quod autem res divinas ludos sibi fecerit, exque impuro obscenoque ac effeminato illi adhærentium sodalitio patriarcham unum vocaverit, exque illis undecim metropolitas designarit, tanquam ipse ad complendum numerum duodecimus foret, id vero narrabo, Profanum ac sceleratissimum Grullum patriarcham appellans, archieraticaque auro interstincta ac præfuigenti veste amiciens, tumque illi omophorium imponens, ncc nou in ordine metropolitarum alios undecim, uti dicebam, ex codem sibi adhærentium sodalitio constituens, ac duodecimum se ipsum Coloniæ archiepiscopum vocitans, præbens singulis citharam, quam sub sacerdotali amictu ferrent; et præcipiens ita teclas pulsare, sic cum illis ludens ac deridens traducensque rem sacram peragebat, cum scelestis scelestissimus, cum profanis impius. Cum secreta precatio recitabatur, sensim ac lene citharis strepere injunctum erat cum vero sacerdotem vocem elevare vel chorum respondere tempus poscebat, tum illis graviter plectro pulsatis intonare decebat, mclodiaque adstantium aures, et ut clare audirentur, circumsonare. Ad hæc sacris vasis, lapidibus pretiosis margaritarumque 245 fulgore intermicantibus, πλήκτρῳ κρουομένας ἔδει ἡχεῖν καὶ ἐξάκουargentoque et auro conflatis, quibus non raro in sacris mysteriis usus fucrat, sinapi acetumque injicientes, sic sodales multo com risu verbisque turpibus et obscenis, spurcissimisque et exsecrandis gestibus, inipertiebant. Verum haec sinamus. στον αὐτῶν τὴν μελωδίαν καθίστασθαι. Εἶτα τοῖ; σκεύεσι τοῖς ἱεροῖς, ἅτινα λίθοις τιμίοις καὶ μαρ· γάρων κατεκοσμεῖτο φαιδρότησιν, ἐξ ἀργύρου καὶ χρυσοῦ κατεσκευασμένοις, ἃ καὶ λελειτουργηκέτα πολλάκις τῇ θείᾳ μυσταγωγίᾳ ἐτύγχανεν, ἐν τούτοις τοίνυν σίνηπι καὶ ὄξος ἐμβαλόντες οὕτω μετεδίδοσαν τοῖς ὁμοίοις μετά πολλοῦ τοῦ μεταξύ γέλωτος και βημάτων αἰσχρῶν καὶ σχημάτων ἀποτροπαίων καὶ βδελυρῶν. Εἶεν. 22. Cum aliquando sauctissimus patriarcha Igua- κβ'. Τοῦ δὲ ἀγιωτάτου πατριάρχου Ιγνατίου ποτέ, tius, ecclesiastico omni cætu et ordine stipatus, μετὰ πάσης τῆς περὶ αὐτὸν ἐκκλησιαστικῆς δορυφο pias supplicationes in pomerio extra muros obiret, ρίας καὶ τάξεως, λιτανείαις - πρόοδον πρὸ τῆς πό et ad divinum quoddam templum consueta cantica λεως ποιουμένου καὶ πρός τινα πορευομένου θείο οι ἐπὶ] ἐκ Ρ. 96 τε om. Ρ. οι δωδέκατον Ρ. το δε μιαρώτατος Ρ. " ό χορός Ρ.· λιτανείας Δ. - Γρύλλον Barberinus, Γρούλλον ΑΡ.

LIB. V. BASIEIUS MACEDO. ναὸν μετὰ τῆς εἰωθυίας [P. 153] ἱερᾶς μελωδίας καὶ modulando religiosa pompa modestiaque proccdeκαταστάσεως, συνέβη καὶ τὸν δυσσεβῆ καὶ βέβηλον rei, contigit ut et impius' profanusque patriarcha τοῦ βασιλέως * πατριάρχην Γρύλλον, ἱερατικὴν στο Grullus, sacerdotali stola indutus asinoque vectus, λὴν ἀμπεχόμενον καὶ ὄνῳ ἐποχούμενον, μετὰ τῶν eum metropolitis ejus ipsam impietatem majori δυσσεβεστέρων αὐτοῦ μητροπολιτῶν καὶ πάσης αὐτοῦ impietate superantibus omnique sua sce:a el τῆς σκηνῆς τε καὶ Σατυρικῆς χορείας καὶ τάξεως, Satyrico choro atque ordine, pro suorum operula ἀκόλουθα τῶν οἰκείων πράξεων θυμελικῶς ἐπιτραγ- ratione thymelicorum more nugas tragico exagge ῳδοῦντας καὶ ᾄδοντας ἐξ ἐναντίας χωρεῖν. Ὡς δὲ ᾽ rando ac concinendo, adversis frontibus concrreπλησίον ἐγένοντο, τοῖς ώμοις τοὺς φελόνας μετεωρί ret. Gumque prope fuiesent, rejectis in humeros σαντες καὶ τὰς κιθάρας εντονώτερον κρούσαντες, sublatisque peculis plectroque graviore pulsatis καὶ ῥήματα καὶ ᾆσματα πορνικὰ κατὰ τὸν φθόγγον citharis, ve baque meretricia ac canones ad sacra τοῦ μέλους τοῦ ἱεροῦ ἀντεπάδοντες, καὶ Πανικῶς τε καὶ Σατυρικῶς σκιρτώντες, καὶ κυμβαλίζοντες, καὶ ὡς ἀντιτέχνους τοὺς ἱερεῖς καὶ τὸν ἀρχιερέα με κτηρίσαντες, τὴν διαβολικὴν χορείαν καὶ πορείαν διήνυον. Πυθόμενος δὲ ὁ τοῦ Θεοῦ ἀρχιερεὺς, καὶ μαθὼν οἵτινές εἰσι καὶ παρὰ τίνος καὶ ἐπὶ ποίη προφάσει συνέστησαν, πολλά καταστενάξας καὶ ἀποκλαυσάμενος τὸν κορυφαίον τούτων καὶ αἴτιον, καὶ μετὰ δακρύων τοῦ Θεοῦ δεηθεὶς στῆσαι τὴν τοι· αύτην βλασφημίαν καὶ ὕβριν καὶ διασκεδάσαι παρὰ τὸν δὴν τοὺς δυσσεβεῖς, ἵνα μὴ βεβηλῶνται τὰ ἅγια καὶ τὰ μυστικὰ καὶ σεπτὰ διασύρωνται, τῆς προκει μένης ὑμνῳδίας ἐχόμενος τὴν πορείαν διήνυεν. " κγ'. "Αλλοτέ ποτε ἐπὶ φαυλισμῷ δῆθεν τοῦ ἀοιδίμου τούτου • Ιγνατίου τοῦ πατριάρχου καὶ τῆς οἰκείας μητρὸς ἐμπαιγμῷ ὁ ἀνόητος καὶ παραπλὴξ βασιλεύς τοιοῦτόν τι ἑδραματούργησεν· Ἐν τῷ ὑπερλάμπρῳ Χρυσοτρικλίνῳ ἐπὶ τοῦ ' βασιλείου θρόνου προκαθεσθεὶς, καὶ τὸν αἰσχρότατον Γρύλλον μετὰ τῶν ἀρχιερατικῶν ἐνδυμάτων ὡς εἰς ὄνομα τοῦ ἀληθῶς πατριάρχου πλησιαίτατα ἑαυτοῦ • παρακαθισάμενος, καὶ τὴν ἀρχιερεῖ Θεοῦ πρέπουσαν ἀπονέμων τιμὴν, καὶ μετὰ τοῦ τῆς κεφαλῆς καλύμματος επισ κρύψασθαι τὴν ἐξάγιστον γενειάδα πεποιηκώς. την ιδίαν μητέρα διά τινος τῶν θαλαμηποίων εν νούχων δηλοί, ὡς ῾Ο ἀγιώτατος πατριάρχης Ιγνα τιος ἐνταῦθα μετ' ἐμοῦ συγκαθέζεται, καὶ εἰ βοίλει λαβεῖν τὴν εὐχὴν αὐτοῦ, ἐλθὲ καὶ μετ᾿ ἐμοῦ τυγχάνεις αὐτῆς. Ἐκείνη δὲ οἷα φιλευσεβής γυνή καὶ φιλόθεος, πίθον πολὺν καὶ πίστιν ζέουσαν πρὸς τὸν ἁγιώτατον κεκτημένη Ἰγνάτιον, σπουδαίως έχε δραμοῦσα ὡς ήκουσε, και μηδὲ ἀτενίσαι δι' αἰδὼ δυναμένη, ἔξω δὲ πάσης κακίας καὶ ὑπονοίας τυγχάνουσα καὶ μηδέν τι φαῦλον ὑποτοπήσασα, προσέπεσε τοῖς ποσὶν, ἐδόκει, τοῦ ἁγίου ἐκείνου ἀρχιερέως, καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ἐδέετο εὔχεσθαι. [P. 154] Ο δὲ παμμίαρος ἐκεῖνος τῆς καθέδρας ὀλίγον ὑπεγερθεὶς καὶ ἀπ' αὐτῆς τοὐναντίον ἀποστραφείς, ὀνώδη ψόφον ἀπὸ τῶν μυσαρῶν ἐγκάτων ἀφεὶς, πρὸς αὐτὴν ἀπεφθέγξατο, ὅτι Ινα μή λέγης, κυρά, ὡς οὐδὲ κάν τούτῳ σε ἠξιωσάμεθα. Τοῦ δὲ βασιλέως ἀνακαγχάσαντος καὶ αὐτοῦ τοῦ παμβεβήλου παμμέγεθες ἐκγελάσαντος, καὶ πολλὰ καταφλυαρησάντων ἢ μᾶλλον τῷ παραφόρῳ τῆς γνώμης αλογώτατα ἐξοιστρησάντων, ἐπιγνοῦσα τὸ πλάσμα καὶ τὴν ἀπάτην ἡ βασιλίς, καὶ τοῦ βασιλέως om. Ρ. • Ιερούς Α. moduium cantionis ex adverso cantillantes, Panumque in morem et Satyrorum tripudiantes ac cymbalis perstrepentes, velutque artis æmulos sacerdotes divinumque antistitem naso suspendentes. diabolicam choream iterque paragebant. Sciscitatus vero Dei præsul, discensque quinam essent et a quo quare de causa conflatus 246 illis coetus, ab imo pectore ducto suspirio horumque principem atque auctorem deplorans, fusisque ad Deum cum fletu precibus, ut ejuscemodi blasphemiæ ac injuriæ fidem imponeret impiosque penes infernum dissiparet, ne sancta profanarentur mysticaque ac veneranda sic procaciter irriderentur, institutum sibi iter hymnodiamque prosequitur. 25. Alia item vice, ut inclytum virum Ignatium patriarcham coutumelia afficeret ipsamque parentem irideret, amens menteque caplus insperator tale quid comminiscitur: In praefulgido ac rutilanti aureo tricliuio regis sede sublimis, impurissimo Grullo archieraticis vestibus induto, loco veri patriarche proxima sede assidere jusso, ac qui Dei antistitem lecebat honore illi cultuque adbibito, compulsoque unpurissimam ac nefaulam barbam capitis integusunto obtegere, matri sua per eunuchum quemdam e sacro cubiculo mandat, adesse sanctissimum patriarcham ignarium ac secum sedere; et ut veniat, si sum bene sibi precari velit, ac una secum illius compos orationis peri optet. Illa, uti religiosissima Deique amans, ingentem amoris vim ardentemque fdem erga sanctissimum patriarcum nacta, simulac audivit, festine egressa accurrenque, ac nec oculos tollere satisque intendere præ pudore väens, extraque omnem malitiam, nec pravi aliquid aut dolumn suspicat, ad 247 sancti antistidis, ut sibi videbatur, pedes procidit, rogatque pro se preces fundi. At scelestissimus ille paululum e sella sese erigens, eique dorsum obvertens, asinino crepitu al exsecrandis exploso visceribus, sic cam affatus es'. Ne dicas, domina, quod ne hoc quidem te dignan duxerimus. llis imperatore cacchinnos sustolieute ipsoque illo impurissimo risu procacissime effuso, plurimaque iis laterantibus, seu podius male salo sincipite stulussiune astroque «bgannientibus, comentum agnoscens, factamque fraudem, Augusta, altisque gemitibus nequissima deplorans, dirasque plurinias in filium jactans, ad extremum edixit: En, * τούτου Α. * του om.. ' ἑαυτοῦ οι. Γ. * Επι Ρ:

fili improbe, Deus manum suam abstulit a te; da- πολλὰ τῶν παρόντων καταστενάξασα, καὶ πλείστας tusque tibi est sensus reprobus, ut facias quæ longe ab officio sunt. Atque his dictis, et cum ejulatu ac lacrimis, crines vellens, recessit. Talia generosi prit cipis facta strenua; ejuscemodi illius circa diviua sacrosque homines religiositas ac reverentia. ἀρὰς τῷ υἱῷ ἐπιρρίψασα, τέλος ἐξεῖπε πρὸς αὐτὸν, ὅτι Ιδού, κακὸν τέκνον, ὁ Θεὸς τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἀφείλετο ἀπὸ σοῦ, καὶ ἐδόθη σοι ἀδόκιμος νοῦς ποιεῖν τὰ μὴ καθήκοντα. Καὶ ταῦτα εἰποῦσα καὶ μετ' ὀδυρμού [καὶ] θρήνων τὰς οἰκείας τρίχας ἐκτίλ λουσα ἀνεχώρησεν. Τοιαῦτα τοῦ γενναίου βασιλέως τὰ νεανιεύματα, καὶ τοιαύτη αὐτοῦ ἡ περὶ τὰ θεῖα καὶ τοὺς ἱερούς το ἄνδρας οσιότης τε καὶ εὐλάβεια. 24. Cum talia atque his plura deterioraque, quandiu rerum potitus est, ab co in dies patrarentur, ac tuin etiam cum Basilium impert collegam allegisset in iisdom versaretur, videns hæc lie audiensque nimis graviter discruciabatur animoque dolebat, ac nec vivere sustinebat. Hocque animo agitans, ut quam posset omnem medicinam adhiboret, nihilque quod ad emendationem spectare videretur omiueret, prius quidem conabatur per alios a talibus eum 248 studiis avocatum ad officium frugenique meliorem reducere; postea autem ausus laudem est et ipse per se animi benevolentia pronaque voluntate imperatorem corripere ac, si liceret, ab ejusmodi impiis dictis factisque avocare, taliaque ad eum subnisso humilique auino gestuque et habitu disserebat: quum est, o domine augusteque, tantis a te beneficiis ac muneribus donatum monere quæ officii sunt, optimaque documenta tradere, et quæ utilia ac salutaria sunt in mentem revocare. Exosi sumus (ne te lateat, domine), exosi sumus: lam se etiam ipee una miscebat aut vitandam iuvidiam, licet in nullo eorum quæ ille turpia absonaque agebat socius illi accederet: Tum sane universæ civitati tum senatui; Deique sacerdotibus exsecrabiles devolique habemur; nec est qui non criminetur ac vituperet. Quando vero etiam diras hominum atque odia xıhili faciamus, at Dei tamen formidolosa indignatio, timendumque est ne illius irati ac succensentis periculum malo nostro faciamus. Verum hæc diceudo petras seminabat littusque alloquebatur et Ethiopem lavare videbatur. Sic alte insita infixa - que illi laeserat improbitas; sic ad omne salutare monitum obsurauerat, aspidis in morem obturans aures ad iusablanenta. Non solumn enim ad melio rem frugem non redibat, sed et jam monitore.u oderat et aversabatur; hacque adeo inter sodales et orgiastas accusans irridensque alieno sc ab eo anime inauebat, 249 tumque etiam clarius osten- θιασώταις αὐτοῦ καὶ συνοργιασταῖς διαβάλλων καὶ debat. Cumque scelesti illi ac pestes intelligerent, in eum commovebantur ac instruebantur, verisimilique ratione calumnias subornabaut. Nempe audaciam ac proterviam ejus morum gravitatem vocabant; quod illi libidinum socius non accederet, malevoleutiam; quod denique pari cum illis fœdere non delinqueret, contemptum appellabant. Ecquinam fal, aiebant, ut ue diligere profteatur, qui non gaudeal quibus in delectaris, nec quæ tibi ex animo sint subministrare sludeal? His magis cedens imperatur VARIÆ 11 &mostñva: P. κδ'. Τοιούτων δὲ καὶ χειρόνων πολλών καθ' ἑκάσ στην παρά πάντα τὸν τῆς βασιλείας αὐτοῦ χρόνον παρ' αὐτοῦ γινομένων, ἐπεὶ καὶ μετὰ τὸ προσλαβέσθαι καὶ ἀνυψῶσαι τὸν Βασίλειον περὶ τὰ ὅμοια ἀνεστρέ φετο, ὁρῶν ταῦτα καὶ ἀκούων ἐκεῖνος λίαν έδυσε φόρει καὶ ἡνιᾶτο καὶ τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἀπελέγετο. Βουλόμενος δὲ πᾶσαν τὴν 11 δυνατὴν ἐπιφέρειν βοή θειαν καὶ μηδὲν τῶν εἰς ἐπανόρθωσιν δοκούντων τείνειν παραλιπεῖν, πρότερον μὲν δι' ἑτέρων έπει ρᾶτο ἀπὸ τῶν τοιούτων ἀποτρέπειν αὐτὸν καὶ πρὸς τὸ δέον ἐπαναγαγεῖν, ἔπειτα ἐθάρρησε ποτε καὶ αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ μετ' ευνοούσης γνώμης καὶ προαιρέσεως νουθετήσαι τὸν βασιλέα, καὶ εἰ δυνατόν, ἀπ' στῆσαι 15 τῶν τοιούτων ἀσεβημάτων, καὶ τοιάδε πρὸς αὐτὸν μεθ' υποπεπτωκότος καὶ ταπεινού δια ελέχθη τοῦ 18 σχήματος Δίκαιόν ἐστιν, ὦ δέσποτα καὶ βασιλεῦ, τοσούτων εὐεργεσιῶν τε καὶ δε ρεῶν παρὰ σοῦ με καταπολαύσαντα καὶ εἰσε ἡγεῖσθαι τὰ δέοντα καὶ ὑποτιθέναι τὰ ἄριστα καὶ ὑπομιμνήσκειν τὰ λυσιτελῆ καὶ σωτήρια. Μι σούμεθα, γίνωσκε, δέσποτα, μισούμεθα (συγκατεμίγνυε γὰρ καὶ ἑαυτὸν διὰ τὸ ἀνεπαχθές, καί τοι μηδενὸς τῶν ἀτόπων αὐτῷ “κοινωνών) παρά τε τῆς πόλεως πάσης καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς. καὶ πα; ὰ τῶν ἀρχιερέων Θεοῦ ἐπάρατοι καθεστή καμεν, καὶ πάντες ἡμᾶς διαβάλλουσι καὶ κακίζουσιν. Ὅτε δὲ καὶ τὸ ἐξ ἀνθρώπων εἰς οὐδὲν λογισώμεθα, δεδοικέναι κἂν τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἀγανάκτησιν χρή, καὶ φοβεῖσθαι μὴ πειραθώμεν αὐτοῦ ὀργιζομένου [Ρ. 155] καὶ χαλεπαίνοντος. ᾿Αλλὰ ταῦτα λέγων πέτρας έσπειρεν καὶ αἰγιαλῷ προσελάλει καὶ σμήχειν ἐῴκει Αιθίοπα· οὕτω δεν σοποιός ή πονηρία γέγονε παρ' αὐτῷ, καὶ οὕτως έξεχώρει 18 πρὸς πάντα λόγον σωτήριον, βίων τὰ ὦτα ὡσεὶ ἀσπὶς πρὸς ἐπάσματα. Οὐ μόνον γὰρ οὐ μετεβάλλετο πρὸς τὸ ἄμεινον, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη ἐμίσει καὶ ἀπεστρέφετο, καὶ σὺν τοῖς 10 ἱερεῖς Α. * τὴν «. Ρ. το υπαινίττε το ΑΗ. μυκτηρίζων ταῦτα τὴν πρὸς αὐτὸν ἀλλοτρίωσιν ὑπο ηνίττετο 1, εἶτα καὶ παρεδήλου τρανότερον. Ὅπερ δὴ συννοήσαντες ἐκεῖνοι οἱ μικροὶ καὶ ἀλάστορες κατ' αὐτοῦ συνεκινοῦντο καὶ συνετάττοντο, καὶ τὰ; δια βολὰς πιθανῶς ὑπεκρίναντο, αυθάδειαν μὲν καλοῦν τες αὐτοῦ τὴν σεμνότητα, καὶ τὸ μὴ μετέχειν τῶν ἡδονῶν δύσνοιαν ὀνομάζοντες καὶ τὸ μὴ συνεξαμαρ τάνειν καταφρονεῖν. Καὶ, Πῶς γὰρ ἂν εἶποι σε ἀγαπᾷν, ἔλεγον, ὁ μὴ χαίρων οἷς χαίρεις αὐτὸς, μηδὲ συσπουδάζων ἐκπορίζειν σοι τὰ καθ᾿ ἡδο LECTIONES. 18 του om. Α. " αὐτῷ om. Ρ. να εξεκεχώρει Ρ.

LIB. V. captabat, ejusque tollendi rationem verisimilem quærebat; sed nulla suppetebat. Tantum vero illius furor processit, ut et ad occultam necem animum inpulerit; quam nonnullis ex sicariorum illo collegio, quibus omnia credebat, commisit, ut nimirum venatum exeuntes, tanquam bestiam percussuri, hastam in eum mitterent eaque ratione nccarent. ld quemdam patrasse ferunt, missoque spiculo, ab eo aberrasse, prævolansque telum humo defixum esse, equum vero repente mordentem frena una secum raptum per abrupta saxa præcipitem egisse, atque eo casu illum vitam finisse. Quando et frustra pœnitentia ductum aiunt sodalibus mandasse ne deinceps insontem aggredi auderent, nisi velint et ipsi eodem atque ille exitio vitam ponere; accersitoque 250 viro quodam religioso, cum aliis delictis suis ac sceleribus, hoc quoque sacra exhomologesi expiandum putavit. τήν; Οἷς δὴ μᾶλλον ὑπενδιδοὺς ὁ βασιλεὺς καὶ πει- fidemque habens inferenda Basilio necis occasionem θόμενος θάνατον τῷ Βασιλείῳ ἐτύρευεν 11, καὶ ἀφορ μὴν ἐζήτει τῆς ἀναιρέσεως εὔλογον, ἀλλ' οὐχ εὔρισχεν. Εἰς τοσοῦτον δὲ προῆλθε τὰ τῆς μανίας αὐτοῦ ὥστε πρὸς τὴν λαθραίαν χωρῆσαι ἀναίρεσιν καί τισι τῶν ἀπὸ τοῦ παλαμναίου συνεδρίου, οἷς τὰ πάντα εθάρρει, προτρέψασθαι, ὅταν εἰς θήραν ἐξέλθωσι, προφάσει τοῦ τὸ θηρίον βαλεῖν ἀκοντίσαι τὴν λόγχην κατ᾿ αὐτοῦ καὶ οὕτως αὐτὸν διαχρήσασθαι· ὅπερ εἷς, ὡς φασι, πεποιηκὼς καὶ ἀφεὶς τὸ ἀκόντιον αὐτοῦ μὲν ἥμαρτε, καὶ παραδραμὸν τὸ δόρυ προσεπάγη τῇ γῇ, αὐτὸν δὲ ὁ ἵππος αίφνης τον χαλινόν ἐνδακὼν καὶ συναρπάσας κατὰ τοῦ κρημνοῦ ἀπὸ εδίσκευσεν, ὡς ἀπ᾿ ἐκείνου τοῦ πτώματος καὶ τὸ τέλος ἐλθεῖν ἐπ᾽ 18 αὐτὸν, ὅτε καὶ ἀνόνητα 10 μεταμελόμενος, ως φασι, τοῖς συμμύσταις ἐπέσκηπτε " μὴ τολμήσαι κατὰ τοῦ ἀναιτίου ἐπιχειρεῖν τοῦ λοιποῦ, εἰ μὴ τολμῆσαι τὰ κατὰ τὸν ὅμοιον ὄλεθρον πεσεῖν καὶ αὐτοί· καί τινα τῶν εὐλαβῶν προσκαλεσάμενος μετὰ τῶν λοιπῶν ἀτοπημάτων αὐτοῦ καὶ ἀνομιῶν καὶ τοῦτο ἐξωμολογήσατο καὶ ἐξηγόρευσεν, κε'. ὡς δ᾽ οὐκ εἶχε λοιπὸν εὑρεῖν ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸ ἀνελεῖν αὐτὸν πόρον ἢ πρόφασιν, εἰς ἑτέραν ἦλθε βουλὴν πονηράν τε καὶ ἄθεσμον. Ἐβουλεύσατο γὰρ ἐπεμβαλεῖν τοῖς σκήπτροις καὶ ἕτερον σύγκληρον, Καὶ δὴ τὸν κατ' ἐπωνυμίαν Βασιλικῖνον ἐκεῖνον, [Ρ. 156] ἕνα καὶ αὐτὸν τοῦ παλαμναίου συνεδρίου τυγχάνοντα, φαῦλον καὶ μιαρόν θηλυδρίαν τε καὶ φιλόκωμον ε', ἀπὸ τῆς Νικομήδους ὁρμώμενον, όμογνιον ἀδελφὸν τοῦ κατὰ τὸν Καπνογένην Κωνσταντίνου, τοῦ δὶς τὴν τοῦ ὑπάρχου μετὰ ταῦτα ἐγχει ρισθέντος ἀρχήν· τότε δὲ ἐν τοῖς ἐλαύνουσιν εἰς τὴν βασιλικὴν τριήρη κατειλεγμένος ἐτύγχανε 23. Τοῦ τον δὴ τὸν δυσώνυμον Βασιλικῖνον ἐνδύει ποτὲ τὴν πολυύμνητον βασιλικήν πορφύραν καὶ τὸν περίο οπτον καὶ ἐπίφθονον στέφανον χλαμύδα τε πάγο χρυσον καὶ τὰ κοκκοβαφή και 13 διάλιθα πέδιλα καὶ τἆλλα τῆς βασιλείας ἐπίσημα, ἐξάγει τε αὐτ τὸν πρὸς τὴν σύγκλητον τῆς χειρὸς ἅμα κρατῶν καὶ ὑπουργῶν αὐτῷ, ὡς ὁ Νέρων ἐκεῖνος πάλαι τὸν πολυθρύλητον Ερωτα, καί φησιν ἐπὶ λέξεως· Ιδετε πάντες ὑμεῖς, καὶ θαυμάσατε. Αρα οὐ πρέπει αὐτὸν εἶναι βασιλέα; Πρῶτον μὲν εἶδος ἄξιον τυραννίδος, Τὸ δεύτερον δὲ συμφυές πέλει στέφος, *Απαντα δ' ἁρμόζουσι πρὸς τὴν ἀξίαν· καὶ ὅτι” Πόσον ἦν κάλλιον τοῦτόν με ποιῆσαι βασιλέα ἢ τὸν Βασίλειον! Ταῦτα πάντες οἱ κατὰ τὰ βασίλεια ἰδόντες τε καὶ ἀκούσαντες ἔμειναν άχα. νεῖς 1, εκπληττόμενοι τὴν παράλογον ἐξ ἀφροσύνης τοῦ βασιλέως ἐμβροντησίαν τε καὶ παρακοπήν 3. Οὕτως ἦν ἄνθρωπος ὑπὸ τῆς κατακοροῦς μέθης καὶ τῶν ἀθέσμων καὶ ἀσελγῶν πράξεων ὅλως τῶν δεόντων ἐξεστηκὼς καὶ φρενοπλὴς καὶ παράφορος. 25. Cum autem imperator nullam viam aut occasionem inveniret interimendi Basilium, ad alia consilia, scelerata quidem ac nefanda, vertitur. Nempe secum ipse constituit ut et alium pariter hæredem sceptris immittat. Ac sane Basilicinum illum, sic appellatum, unum et ipsum nefarii illius collegii, hominem nequam ac sceleratum effeminatumque et gulæ mancipium, Nicomedia oriundum, fratrem germanum Constantini Capnogenæ, qui postea semel iterumque præfecti urbis munus adeptus est: tunc vero inter regiæ triremis remiges ascriptus erat. Hunc itaque infaustum Basilicinum quandoque regia, multis nominibus celebrata, induens purpura, spectabilique atque omnium votis expetenda capiti imposita corona, chlamydeque boloserica adhibita, et coccineis lapidibusque pretiosis interstinctis calceis, aliisque regiis insignibus, ad senatum eduxit manu tenens, eique pro ministri partibus obsequens, haud aliter ac Nero ille quondam decantatissimum Erotem. Atque ad verbum ait: Videte omnes, et admiramini. An non convenit ipsi regia dignitas? Primum quidem species digna imperio: Secundum autem congenita est corona, Suntque dignitati congrua omnia. Quanto melius erat me hunc 251 imperatorem fecisse quam Basilium? Hæc qui in regia erasit universi videntes et audientes, defixi steterunt, tantam viri vecordiam stupentes mentisque eversionem. Sic nimirum præ immodica ebrietate scelestissimisque ac impurissimis actibus, quidquid prorsus honesti ac officii est excusserat, emotæque mentis insanusque ac titubans ratione erat. 18 εἰς P. 19 καὶ ἀνόνητα Combens: δὲ ἀνόητα ΑΓ. 88 ἐτύγχανε om. Ρ. * xal an e διάλιθα omn. P. σ' ὅτι] οὐ 1. 30 ἀφανῶς Ρ. 17 εθήρευεν Ρ. κομον Α. PATROL. GR. CIX. 10 τολμῆσαι] θελήσαιεν? Ως φιλία παρατροπὴν Ρ. Google⁹

κα'. Πλὴν οὐ το μειλίχιον μόνον καὶ λυαῖον και τρυφηλόν τε ε' καὶ ἀνειμένον καὶ ἀπαλὸν καὶ παρακεκινητὸς ἐκ τῆς μέθης ἐκέκτητο του χαριδάτου Διονύ σου, δν μιμεῖσθαι ᾤετο καὶ ἐσπούδαζεν· ἀλλὰ καὶ ὡς ὠμηστής 38 πάλιν κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον τ εἶχε τὸ Ερινυώδές τε καὶ τιτανικὸν, καὶ πολλάκις κωμική παννυχὶς εἰς τραγῳδίαν συμφορῶν ἐτελεύτησεν. Εκ τε γὰρ τῆς μέθης παροινῶν καὶ ἐκ τῆς εὐτυχίας παρανόμως εἰς ἅπαν ἐξώκειλε δυσσεβές. Οτε ούν ὅλος τοῦ ἀκράτου καὶ τῆς μέθης ἐγένετο καὶ πάντη τὰς οἰκείας φρένας ἀπώλεσε, πρὸς φόνους εχώρει καὶ πρὸς ἀναιτίων ἀνθρώπων ἀλλοκότους κοινὰς καὶ σφαγὰς, καὶ τοῖς ὑπηρέταις ένεκελεύετο· Τὸν δεῖνα, φησὶ, καὶ δεῖνα λαβόντες τῷ δημίῳ παράδοτε καὶ ἑτέρου τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξορύξατε, καὶ ἄλ που τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας εκκόψατε. Καὶ οὗτος κεφαλῆς τιμωρείσθω, κἀκεῖνος γενέσθω πυρίκαυστος. Οὓς λαβόντες οἱ ὑπηρέται, καὶ τῷ ἔξω τῶν φρενῶν αὐτὸν τυγχάνειν, ὅταν ἐξῆγε τὰς αποφάσεις, γινώσκοντες, ἐμφρούρους [P. 157] μὲν αὐτοὺς ἐποίουν, ταῖς ποιναῖς δὲ οὐ καθυπέβαλλον. Πολλάκις δὲ, εἰ ἔτυχεν τις πρὸς ἐν οὐκ εἶχον ἡδέως, ἀλλ᾽ ἀπεχθῶς, ἀπεχρῶντο τῇ βασιλικῇ κελεύσει, καὶ τῇ τιμωρίᾳ τὸν ἀθῶον ἐξεδίκουν κατάδικον. Εἶτα δ δείλαιος ἐκεῖνος καὶ ἄθλιος ο τότε μὲν οὐδ᾽ ἐν οἷς ἐστιν εἰδὼς, παρὰ τῶν κατευναστῶν τῷ βασιλική προσανεκλίνετο σκίμποδι καὶ τῷ γείτονι τοῦ θανάτου ὕπνῳ ὡς ἀνδράποδον ἐξεδίδοτο· ἔσωθεν δὲ, τοῦ ὕπνου τοὺς ἐκ τοῦ οἴνου ἀτμοὺς καὶ τὴν παχείαν 26. Neque tamen quod suare solum, et solutum et deliciosum, et remissum, et molle, et indecorum, ex ebrietate babebat Bacchi gratiarum datoris gaudiique, quem se et imitari putabat et ambiebat, sed rursus etiam crudelis, illius more, furiosum quidpiam Titanicumque praeferebat; nec raro comicum perrigilium in malorum illi desiit tragœdiam. Ex temulentia enim debacchaus felicioreque fortuna ebrius in omnem nefarie impietatem proruebat. Cum itaque Lotus mero madidus et temulentus erat, ac quidquid prorsus sanae mentis est excusseral, ad cædes animum adjiciebat innocentumque hominum atroces pœnas ac ucces imperabat. Hæc fere illius ad ministros jussa: Hunc illumque tollentes líctori tradite. Alteri oculos effodite; alterins manus pedesque praescindite. llic capite luat; ille igne Correatur. Eos ministri arripientes, cum scirent haud sane mentis fuisse cum sententiam ferret, dedebant illi quidem custodiæ, non tamen 252 panis aukdicebant: szpc vero, cum quis erat quocum non satis ipsis conveniebat eisque closIIS erat, imperatoris mandato abutentes eum, etsi innocentem, veluti judicio damnatum in pœnam rapiebant. Iline miser ille, we tunc quidem in quibus versaretur intelligens, a cubiculariis in imperatorio lectulo reclinatus vicino mortis somno veluti mancipium opprimebatur; mane vero, cuin somnus vapores vini crassamque illam caliginem vix tandem discussisset, expergiscens nullius corum quæ pridie vesperi facta essent meminerat, εκείνην ἀχλὺν μόλις ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου διασκεδά sæpiusque nonnullos ex illis quærebat quos teniulentus damnaverat mortique addixerat. Audiens vero a stipatoribus et ministris quam in cos vesperi sententiam tulerat, ipsum facti pœnitebat ac ingemiscebat. Et aliquando quidem quæsiti inveniebantur, aliquando vero inutilis erat pro iis quæ nefarie illi gesta erant pœnitentia, illis sublatis in quos sententiam dixerat. Rursus iterum mane, vinique potu in prolixam noctem cum nequissimis dietis factisque strenue protracto, eadem patrabat. llæc vero quisnam audiat videatque, vel si saxeuin illi pectus exque robore animus, qui non ira concitetur, nec aliquando ad cos ulciscendos qui innoxie pereant incalescat? Nec mortalium omnium milissimus David, ut arbitror, tantam piaculi petulantiam lenius sustineat. Stoliditas enim el stupor est, non lenitas aut æquitas indulgentia hæc seu ulciscendi subtractus vigor. 253 27. Jam vero omni pene exhausto ærario, cjus scilicet opibus in studiis rebusque ejusmodi fæde dilapidatis necessario imminebat procerum omnium (patriciorum scilicet aut senatorum) una manifeste exspectata cades bonorumque publicatio, ut non deessent imperatori sumptus, quibus aurigis, meretricibus, aliisque impuris hominibus ac τε om. Ρ. 20 ώμός τις Ρ. om. A. σαντος, ἐξεγειρόμενος οὐδὲν τῶν ἐν τῇ ἑσπέρᾳ ἐμέ μνητο, καὶ ἐζήτει πολλάκις τινὰς ἀφ᾽ ὧν ἐν τῇ μέθη κατεψηφίσατο καὶ τῷ θανάτῳ ἐξέδωκε, μαν θάνων δὲ παρὰ τῶν δορυφόρων τε καὶ ὑπηρετῶν ἃ ἐν τῇ ἑσπέρα κατ' αὐτῶν ἐψηφίσατο, μετεμελεῖτο καὶ ἔστενεν. Καὶ ἄλλοτε μεν ευρίσκοντο οἱ ζητούμενοι, ἄλλοτε δὲ ἀνόνητος ἦν αὐτῷ ἡ ἐπὶ τοῖς ἀνοσίοις τῶν ἔργων μετάνοια, τῶν ἐκδοθέντων ἀνῃρημένων. Πάλιν δὲ τῆς ἑσπέρας καταλαβούσης, καὶ νεανικῶς τοῦ πότου πόρρω τῆς νυκτὸς μετὰ τῶν ἁλαστόρων Εργων καὶ λόγων προκόπτοντος, ἐν τοῖς ὁμοίοις ἐγία νετο. τίς ἀκούων τε καὶ ὁρῶν, εἰ καὶ λιθίνην καρδίαν ἐκέκτητο ἢ παντάπασιν ἀναίσθητος ἦν, μὴ πρὸς ὀργὴν ἐκινήθη και διεθερμάνθη ποτὲ πρὸς τὴν τῶν ἀναιτίως ἀπολλυμένων ἐκδίκησιν; Μηδὲ τὸν πραότατον πάντων ἀνθρώπων Δαβὶδ ἀνασχέσθαι οἱμαι τὴν τοσαύτην τοῦ καθάρματος παροινίαν· ήλιο θεότης γὰρ καὶ ἀναλγησία, οὐ μακροθυμία ἐνταῦθα λογίζεται ἡ φειδώ. κζ'. Ηδη δὲ πάντων σχεδὸν τῶν ἀποθέτων χρη μάτων ἐπιλιπόντων 2, ἐν τοῖς τοιούτοις ἀναλωθέντων αὐτῶν, ἀνάγκη επήρτητο τοὺς ἐν τέλει πάντας και νερῶς ἀποσφάττεσθαι καὶ δημεύεσθαι τὰς οὐσίας αὐτῶν, ἵν᾿ ἔχοι πόρον ὁ βασιλεὺς ἡνιόχοις καὶ πόρο ναις καὶ ἀσελγέσιν ἀνθρώποις χαρίζεσθαι. Εβδομή κοντα γὰρ καὶ ἐννακόσια κεντηνάρια κεχαραγμένου 49 ἐκεῖνον (ι). Ρ. 20 καὶ ἄθλιος om. Ρ. ει εν om. Ρ. 8 ἐπιλιπόντων

113. Υ. χρυσού, χωρὶς ἀργύρου τοῦ τε ἀσήμου καὶ ἐπισήμου, ganconibus gratificaretur. Suptuaginta namque καταλιπόντος Θεοφίλου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἐν τῷ φύλακι τηρούμενα τῷ βασιλικῷ, ἔτι δὲ καὶ Θεοδώμας τῆς τούτου μητρὸς ἄλλα προσθείσης τριάκοντα καὶ ἀπαρτισάσης τὸν χίλια τῶν κεντηναρίων ἀριθμόν, ἐν οὐδὲ ὅλοις τεσσαρεσκαίδεκα χρόνοις, ἀφ' οὗ τὴν τῶν 10 δίων ἐξουσίαν οὗτος ἐδέξατο, πάντα διηφόρησε καὶ ἀνάλωσεν, ὡς μηδὲν ἕτερον μετὰ τὸν αὐτοῦ θάνατον εὑρεθῆναι πλὴν τρία και μόνο οι κεντηνάρια. Καὶ πῶς δὲ οὐκ ἔμελλον ἐπιλιπεῖν, κἂν ἐκ που ταμῶν ἐπέβρει, [Ρ. 158] οὕτως ἀσελγῶς καὶ ἀσώτως διασκιδνάμενα; 'Ηνιόχου γάρ ποτε παιδίον δεξάμενα; τοῦ οὕτω καλουμένου Χειλᾶ ὁλόκληρον αὐτῷ κεντηνάριον ἐδωρήσατο. ᾿Αλλὰ καὶ τῷ πατρικί Ημερίῳ, ὂν Χοῖρον αὐτὸς μὲν ὁ βασιλεὺς διὰ τὴν τῆς ὄψεως ὠνόμαζεν αγριότητα, διὰ δὲ τὸ χοιρῶδες τοῦ βίου μᾶλλον καὶ ῥυπαρὸν ἄξιος ἦν τῆς τοιαύτης προσρήσεως, τούτῳ τοίνυν αἰσχρολογοῦντί ποτε κατενώπιον αὐτοῦ καὶ ταῖς ἀπὸ σκηνῆς φλυαρίαις καταχρωμένῳ, Εκ τε τοῦ παντελῶς· ἀπερυθριᾶσαι καὶ μηδὲν τῶν ἐπονειδίστων ὀκνῆσαι καὶ ψέφον ἀκίν λαστον ἀπὸ τῆς μιαρᾶς ἀφέντος γαστρός, οὕτω βαρύν καὶ σφοδρῶς καταιγίζοντα ὥστε καὶ τὸ φαίνον φιτλίον ἀποσβεσθῆναι 18, πεντήκοντα λιτρῶν ἐπιο δόσει ἐτίμησεν ὡς Ηράκλειον τινα τοῦτον ἆθλον ἀνύσαντι. Καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους δὲ τῶν ὁμοίων αὐτῷ οὕτως ὑπέρμετροι αἱ δόσεις ἦσαν αὐτοῦ. Ταῦτα δὲ εἰ μὲν 3 εἰς στρατιώτας και προμάχους καὶ ἀριστεῖς ἢ εἰς τοὺς ἐπ' ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀγαθῶν διαφέροντας ετοίμω; οὕτω; οι προΐετο, μεγαλοψυχίας ἂν τις καὶ ελευθεριότητας και τρόπου φιλοτίμου ενόμισε σύμ βολα· ὅτε δὲ εἰς μίμους καὶ ἡνιόχου; καὶ ὀρχηστάς καὶ βωμολόχους καὶ κόλακας καὶ βδελυρίας ἁπάσης μεστοὺς ἀφρόνως διεσκορπίζετο, εἰς δέ τι τῶν σπου δαίων προῄει τι οὐδ᾽ ὀβολος, ἀσωτίας πάντως καὶ παροινίας καὶ ἐμπληξίας λογίσαιτ' ἄν τις εἶναι τεκμήρια. Καὶ τούτων ἐπιλειπόντων ἤδη ἀνάγκη ἦν, ὥσπερ είρηται, καὶ ναούς περισυλᾶσθαι καὶ εὐ αγείς οίκους αἰχμαλωτίζεσθαι καὶ πάντας τοὺς πλέον τῶν ἄλλων κεκτημένους εἰς χρήματα αναιρεῖσθαι καὶ ἀποσφάττεσθαι. Δι' & δὴ πάντα συμφρονήσαντες τῶν ἐν τέλει οἱ δοκιμώτατοι καὶ τὸ ἔμφρον τῆς συγ κλήτου βουλῆς, διὰ τῶν προκοιτούντων τοῖς βασιλεῦσι στρατιωτῶν, ἐν τοῖς παλατίοις τοῦ ᾿Αγίου μάρτυρος Μάμαντος ἀναιροῦσιν αὐτὸν, ἐκ τῆς ἄγαν οινοφλυγίας ανεπαισθήτως τὸν ὕπνον τῷ θανάτω συνάψαντα. Ωσπερ γὰρ τοὺς σκορπίους καὶ ἔχεις μόνον ἰδόντες καὶ πρὶν ἢ τρῶσαι ἀναιροῦσιν οἱ ἄν θρωποι διὰ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτοῖς κακίαν, οὕτω καὶ τῶν ἀνδρῶν τοὺς Ιώδεις και φονικούς πρὸ τοῦ τρῶσαι καὶ ἀνελεῖν σπουδάζουσιν ἀποκτεῖναι οἱ ἐκ τούτων προσδοκώντες τὸν κίνδυνον. Καὶ οὗτος μὲν οὕτω βιούς, αἰσχρῶς τε καὶ ὀλεθρίως ἑαυτῷ καὶ τοῖς πράγμασι, τοιοῦτον καὶ τὸ τέλος ἐδέξατο, τῶν προδεδιωμένων ἐπάξιον. rebusque vivens, talem et finem nactus est, fiis VARIE 8 τῶν οm. P. Σε μόνον Α. νοίας Δ. 20 ήπερ Α. * ἀποσεισθῆνα: Α. supra nongenia auri signali centenaria praeter argenti rudis pariter ac signati vim, relicta a patre Theophilo atque in regio servata zrario, quibus mater Theodora triginta aliis superadditis mille centenariorum numerum complererat, annis quatuordecim, ac ne integris quidem, quibus solus ipse rerum potitus est, plane distraxit ac dilapidavit, ut post ejus mortem non plura tribus reperta sint. Et quomodo non futurum erat ut deficerent, vel si ex fluviis influerent, cum sic perdite atque prolige dissiparentur? Cum enim aliquando auriga, cui nomen Chilæ, filium ex sacro fonte suscepisset, integrum centenarium magnificus donator erogavit. Sed et patricio Himerio, quem Chorum (id est porcum) imperator ob oris asperitatem inelegantiamque vocabat, qui tamen ob porcis affinem sordidamque vitæ rationem co potius nomine dignus videbatur, quod aliquando ipso coram obscena verba effentiens et scenicis nugis abutens, omni prorsus projecto pudore nihilque tarpe ac probrosum a se alienum ratus, ganeonis crepitum ex scelerato ventre misisset, sic gravem valideque displosum 254 ut procellæ in morem lucentem faculam flatu exstinxerit, quinquaginta libras, perinde ac si Herculeum hoc certamen confecisset, liberalis munerator congessit. Sic quoque ejus erga alios ei similes nepotes modum omnem præmia muneraque vincebant. Hæc porro si in milites primipilariosque ac viros strenuos, seu etiam alia virtute præstantes, sic proclivi liberalitate effunderentur, magnificentiæ et liberalitatis magnique ac generosi animi signa non nemo arbitraretur: quod vero in mimos et aurigas et saltatores et scurras et adulatores et sordidissimos ac inquinatissimos quosque dementer dissipabantur, honesti vero ac virtutis præmio ne obolus quidem ministrabatur, prodigentiæ omnino et dementiæ et stupiditatis certa indicia esse existimet. Quibus jam deficientibus necesse erat, uti dicebam, templa spoliari, religiosas sacrasque domos prada temerari ac rapina, omnesque paulo reliquis locupletiores direptis facultatibus mactari et jugulari. Quapropter probatissimi nobilium eque senatu prudentissimi, una conspiratione per milites pro sacro cubiculo excubantes in palatio S. Mamantis martyris, eum interimunt, sic nimirum ut immodica vinolentia consopitus absque ullo sensu somnum cum morte conjunxerit. Quemadmodum enim scorpios et viperas semel intuiti homines ob innatum illis virus, antequam etiam vulnus infligant, statim necant, sic et venenosos cruentosque viros, antequam vulnerent 255 ac interficiant, student tol. lere qui ab eis creandum sibi periculum exspectant. Sic ille, torpiter ac exitiose sibi pariter condignum quæ per vitam gesserat. LECTIONES. * εἰ μὲν om. Α. οι οὗτος Ρ. 10 προίει ΑΡ. παρα-

[P. 159] κη'. Προάγεται δὲ εὐθὺς ἐπὶ τὴν πάντων ἀρχὴν ὁ μέχρι τοῦδε δευτερεύων ταύτης Βασίλειος, καὶ παρά τε τῆς ἐντίμου βουλῆς καὶ τῶν ὑποβεβηκότων ταγμάτων καὶ παντὸς τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ ὄχλου τοῦ ἀστικοῦ ὁ καὶ πρὸ τούτου δι᾽ ἱκετηρικῶν εὐχῶν ἐπιζητούμενος αναγορεύεται αὐτ τοκράτωρ Βασίλειος. "Ος ἅμα τῷ παρελθεῖν ἐπὶ τὴν τῶν ὅλων ἀρχὴν καὶ ἑαυτὸν καὶ τὰς τοῦ κράτους ἡνίας Θεῷ ἀνατέθεικεν, εὐξάμενος ἐπὶ λέξεως τάδε· Χριστέ βασιλεῦ, τῇ σῇ κρίσει τὴν βασιλείαν δεξάμενος, σοὶ καὶ ταύτην καὶ ἐμαυτὸν ἀνατίθημι. Προσκαλεσάμενος δὲ αὐτίκα τοὺς τῆς γερουσίας προκίτους καὶ το ἐν ἀξιώμασι προύχοντας, μετ' αὐτ τῶν τὸν τῶν βασιλείων θησαυρῶν κι ἀνέωξε φύλακα - καὶ οὐδὲν ἕτερον ἐκ τοῦ τοσούτου τῶν χρημάτων πλήθους εὑρέθη πλὴν τρία καὶ μόνα, καθὼς ἤδη καὶ πρὸ ὀλίγου μοι είρηται, κεντητάρια. Ζητήσας οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν τῆς ἐξόδου καταγραφήν, καὶ ταύτην εὑρὼν παρά τινι τῶν εὐνούχων γέροντι τῷ πρωτοσπαθαρίῳ ο Βασιλείῳ, καὶ γνοὺς ὅπου ταῦτα ἐχώρησε, βουλὴν περὶ τούτου τοῖς ἀρίστοις προὔθηκεν· ὧν ἡ ψῆφος ὁμοφώνως συνάδουσα αὐτ τοὺς ἐκείνους τοὺς κακῶς ταῦτα λαβόντας αντιστρέ ψαι πρὸς τὸ δημόσιον, ὁ βασιλεὺς τὸ ἄγαν ὑποθραύων δίκαιον τὰς ἡμισείας ὧνπερ ἔλαβον ἕκαστοι ἀντιστρέψαι πρὸς τὸ βασιλικόν ταμεῖον ἐκέλευσε. Και οὕτως συνέβη κἀκείνοις, εἰ καὶ ἀνάξιοι πάσης φιλο τιμίας ἐτύγχανον, οὐκ ὀλίγον ἔτι περιλειφθῆναι τῆς δωρεᾶς, καὶ τῷ βασιλικῷ θησαυροφυλακίῳ τριακόσια ἤρξατο χορηγεῖν καὶ δεόντως ὁ σ' βασιλεὺς διοικεῖν. κθ'. Κατὰ δὲ τὴν ἡμέραν καθ᾽ ἣν ἐπὶ τὴν αὐτο κράτορα ἦλθεν ἀρχὴν ὁ Βασίλειος, ὥσπερ ἐνδεικνυ μένου Θεοῦ τὴν ἐπὶ τὰ κρείττω τῶν Ῥωμαϊκῶν πραγμάτων μεταβολήν, συνέβη πολλῶν ἐπινικίων ἀγγελίαν τὴν βασιλεύουσαν ταύτην καταλαβεῖν καὶ ἀνάῤῥυσιν πλήθους αἰχμαλώτων Χριστιανῶν ἀγγελο θῆναι. Πρόοδον οὖν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τὸν μέγαν τοῦ Θεοῦ ναὸν τὸν τῆς ἐκείνου Σοφίας ἐπώνυμον ποιησάμενος, καὶ τὰς περὶ πάντων ὁμοῦ εὐχαριστίας αὐτῷ ἀποδούς, ἐν τῷ ὑποστρέφειν ὑπάτευσεν, καὶ χρήματα πολλά, οὐκ ἐκ τῶν δημοσίων οὐδὲ γὰρ ἦν), ἀλλ' ἐκ τῶν οἱ κείων, ἃ ἐκέκτητο πρότερον, τοῖς ὑπηκόοις διένειμεν. Καὶ ἡ τούτου δὲ σύζυγος Εὐδοκία ἡ βασιλὶς ἅμα τοῖς υἱοῖς Κωνσταντίνῳ καὶ Λέοντι ὑπατεύσασα πολλά τῇ πολιτεία χρήματα ἀπὸ τῶν ἑαυτῆς ἐδωρήσατο. 28. Illico autem ad summam rerum provehitur, qui hactenus secundas in republica tenebat, Basilius; atque ab optimatibus inferioribusque ordinibus omnique exercitu et reliqua urbana plebe, qui et antea supplicibus a Deo votis fis exposcebatur, imperator acclamatus est. Is vero, mox ac reίμαMica clavo admotus est, tun se ipse tum imperii habenas Deo dicavit, bæc verbis solemnibus orans, Christe rex, qui tuo judicio ac nutu imperium adeptus sim, tibi illud pariter meque ipsum consecro. Mosque accersitis senatus primoribus muniisque publicis ac dignitatibus præcellentibus, iis coram regiorum thesaurorum peuum aperuit; nec aliud quidquam ex tanta pecuniarum vi inventum quam tria duntaxat, quemadmodum paulo ante dicebam, centenaria. Quare indagans imperator expensi codicem, eoque invento apud senem quemdam eunuchum, Basillum protospathǝrium, intelligensque quo illæ abiissent, cum optimatibus ejus rei causa consilium habuit. Horum una concors sententia fuit, ipsos qui male acceperant, in ærariumi referre oportere. Imperator 256 judicii acrimoniam temperans, semissem receptorum in ararium publicum singulis referendam sanxit. Ita factum est ut et illis, etsi nulla digni munificentia erant, accepti muneris pars haud exigua cederet, et trecenta centenaria ad ærarium publicum redirent; unde in urgentibus negotiis subministrare coepit imperator, exque officii ratione rem publicam gerere. ἐπεισαχθῆναι ἐ κεντηνάρια, ἀφ' ὧν ἐν τοῖς ἐπείγουσιν 29. Qua die imperii summam adeptus est Basilius, velut Deo Romanarum rerum in melius mutationis indice, cultorum tropæorum nuntii in augustam hanc urbem advenerunt, multisque Christianis assertam ex captivitale libertalem ad eam perlatum est. Pompa itaque progressus imperator ad magnum Dei templum, cui ab ejus sapiertia nomen est, proque omnibus simul gratiarum actione perfunctus, redeundo consularia sparsit munera, ingentemque vim pecuniarum, non ex publicis (quæ now suppetebant), sed ex propriis, quas anto possederat, in subditos plebemque distribuit. Uxor quoque Eudocia cum liberis Constantino et Leone, pari et ipsa largitione, multas civibus pecunias ex suis erogavit. Ac licet eo tempore imperator multa adhuc rei nummariæ egestate pre- Πλὴν εἰ καὶ τότε ἔτι ἐσπάνιζε χρημάτων ὁ βασιλεὺς, meretur, uti dictum est, postea tamen uberes satis opes adeptus est, partim quidem Del munere ac nutu ob ejus in pauperes misericordiam ac æquitatem, multis sub terra occultis thesauris illo rerum poliente in lucem 257 productis; partim vero etiam ex auro quod in privato imperatoris ærario, quod nempe ejus decessor Michael conflatis egregiæ fabricæ pulcherrimisque operibus (aurea scilicet sic vocata platano, duobus auro solidis grypbibus, totidemque auro ductilibus leonibus, ὥσπερ είρηται, [Ρ. 100] ἀλλὰ μετὰ ταῦτα προσεγέ νετο καὶ ἑτέρων * χρημάτων πλῆθος αὐτῷ ἱκανὸν, τοῦτο μὲν Θεοῦ διὰ τὸν πρὸς τοὺς πένητας ἔλεον αὐτοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην πολλοὺς τῶν ὑπὸ γῆν θησαυρῶν ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ εἰς φῶς εὐδοκήσαντος προελθεῖν, τοῦτο δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ ἐν τῷ εἰδικῷ εὑρεθέντος χρυσοῦ, ἐν ὁ προβεβασιλευκώς Μιχαὴλ τὰ κάλλιστα τῶν ἔργων συγχωνεύσας, λέγω δὴ τὴν χρυσῆν ἐκείνην καλουμένην πλάτανον καὶ τοὺς δύο ὁλοχρύσους γρύπας καὶ τοὺς δύο χρυσοῦς σφυρηλάτους ω καὶ om. Α. 1 Θησαυρόν Λ. 65 τῶν πρωτοσπαθαρίων 1. “ἐπισυναχθῆναι Α. " ὁ om. P. 40 έτε ρον Α.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. s11 pellectili ipsa aurea, imperialibusque et Augustiacis indumentis, magnorumque principum ac magistratuum vestibus, cunctis auro contextis), uti dictum est, reposuerat ac pro libidine abusurus erat. Prerepto enim illo aurum repertum est, signatumque imperatori in omnibus perquam utile fuit. Opus enim aiti esse pecuniis; nec si desint, feri posse aliquid eorum quae deceat. Sed hac postea erenc runt. λέοντας καὶ τὸ ὁλόχρυσον ὄργανον καὶ ἕτερα τῶν auroque solido organo, variaque alia mens 81ἐπὶ τῆς τραπέζης χρυσωμάτων έργα διάφορα καὶ τὰς βασιλικάς τε καὶ αὐγουστιακὰς στολὰς καὶ τὰς ἄρχουσι μεγάλοις ἁρμαζούσας ἐσθῆτας, πάσας τυγχα νούσας χρυσοῦφεῖς· ὰ δὴ πάντα συγχωνεύσας, ὡς λέλεκται, εἰς τὰ καθ᾽ ἡδονὴν αὐτῷ ἔμελλεν ἀποχρήσασθαι· προαναρπασθέντος δὲ ἐκείνου εὑρέθη ὁ χρυ σὺς, καὶ χαραχθεὶς εἰς ἅπαντα γέγονε χρήσιμος τῷ βασιλεῖ· Δεῖ γὰρ, φησί, χρημάτων, καὶ ἄνευ τούς των οὐδὲν ἔστι γενέσθαι τῶν δεόντων. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον. 30. Tunc vero quandoquidem ad imperii gubernacula divinæ providentiæ nutu Basilius sederat, statim a linea, ut aiunt, ipsisque carceribus sedulo operam posuit ut nihil rei magnitudini impar videretur. Itaque noctu pervigil erat, interdiu animo dispiciebat, nullam non movens rationem, nullum non consilium versans, ut boni alicujus auctor subditis fieret et ut illustrem magnamque res mutationem in melius acciperent. Hinc primum incorruptissimus ipse nullaque munerum sorde a recti libra declinans omnium optimos delectos promovebat, quibus partim a se ipsis, ut qui optimi erant, partim vero ab imperatoris sedula inspectione, primum opus ac studium erat ut præ reliquis a quovis munere 258 manus puras servarent; tam ut præ omnibus virtutibus justitiam colerent, et ut ubique æquitas vigeret diligentem operam navarent, nec a divitibus pauperes opprimi vel quemquani λ'. Τότε δὲ, ἐπείπερ ἐπὶ τῶν τῆς ἀρχῆς οἰάκων ὑπὸ τῆς Προνοίας προβιβασθεὶς ἐκάθισεν ὁ Βασίλειος, εὐθὺς ἀπὸ γραμμῆς, φασὶν, ἄξιος ἐσπούδαζε φανῆκαι του μεγέθους τοῦ πράγματος, καὶ νύκτωρ δι ηγρύπνει καὶ μεθ' ἡμέραν διεσκόπει, πάντα κινῶν λογισμὸν καὶ πᾶν στρέφων βούλευμα, ὅπως ἀγαθοῦ τινος αἴτιος τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν ἅπασι γένοιτο καὶ ὅπως ἐπὶ τὸ ἄμεινον ἐμφανῆ καὶ μεγάλην μεταβολὴν τὰ πράγματα δέξηται. Καὶ πρῶτα μὲν ἐπὶ τὰς ἀρχὰς ἀδωρότατα τοὺς πάντων ἀρίστους εκλεγόμενος προεβάλλετο, οἷς ἦν καὶ οἴκοθεν, ἅτε ἀρίστοις οὖσι, καὶ ἀπὸ τῆς ἀκριβοῦς τοῦ βασιλεύοντος ἐπισκέψεως πρῶτον ἔργον καὶ σπούδασμα τὸ πρὸ τῶν ἄλλων τὰς ἰδίας χεῖρας καθαρὰς ἀπὸ παντοίου διαφυλάξαι λήμματος, εἶθ' οὕτως πασῶν τῶν ἀρετῶν πλέον τι μῆσαι δικαιοσύνην, καὶ ἰσότητα παρασκευάσαι ἐμε πολιτεύεσθαι πανταχοῦ, καὶ τὸ μὴ καταδυναστεύεσθαι ὑπὸ τῶν πλουτούντων τους πένητας, μηδὲ ἀδίκως ζημία τινὰ ὑποβάλλεσθαι, ἀλλὰ φύεσθαι innoxie noxam subire sinerent, sed inopem et πένητα καὶ πτωχὸν ἐκ χειρὸς στερεωτέρων αὐτοῦ, καὶ κατὰ μικρὸν ἀναλαβεῖν τοὺς ἀνθρώπους οἷσπερ ἀπὸ τῶν φθασάντων ᾔδει λειποψυχοῦντάς τε καὶ ἐκλείποντας, καὶ ἀναῤῥωννύντας ἐπὶ τῆς ἀρχαίας ἅπαντας εὐετηρίας σπουδάζειν ἀποκαθιστᾷν. ἂν καὶ διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς πρὸς τὰ βελτίω ροπὴν (τοιοῦτοι γὰρ πάντως οἱ ἐκλεγόμενοι) καὶ διὰ τὴν τοῦ κρα τοῦντος περὶ ταῦτα σπουδὴν [Ρ. 161] καὶ ἐγρηγορυζαν πανταχόσε περίβλεψιν εἰς πᾶν τὸ δέον προθύ μως ἀλλήλους ὑπερβαλέσθαι ἁμιλλωμένων, ἅπασα μὲν ἀδικία εὐθὺς ἀπὸ πάντων ἠλαύνετο, καὶ τὸ δίκαιον ἐπαῤῥησιάζετο, καὶ αἱ πρὶν ὑπὲρ τὰς Βριάρεω χεῖρες πρὸς τὰ ἀλλότρια ἐκτεινόμεναι ἐκνεναρχωμέναις ὥσπερ καὶ παρειμέναις ἐῴκεισαν, καὶ τὰ ἀσθενῆ πρὸ τούτου τῶν πενήτων μέλη ἐῤῥώννυντο διὰ τὸ ἀδεῶς ἕκαστον τὴν οἰκείαν βώλον ἐργάζεσθαι καὶ τὸν ἴδιον ἀμπελῶνα καρποῦσθαι, καὶ τὴν ἐλαίαν καὶ τὴν συκῆν τὴν πατρώαν μηδένα εἶναι τὸν τολμῶντα ὑπὸ τὴν ἑαυτοῦ ἐ ποιεῖσθαι ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἕκαστον ἐν τῇ συνήθει καὶ πατρών τούτων σκιᾷ ἀναπαύεσθαι. Καὶ οὕτω μὲν περὶ εν τὸν ὑπὸ χεῖρα πάντα λαὸν τῶν τε χωρῶν καὶ τόπων καὶ πόλεων τῆς ἑαυτοῦ ἐπικρα. τείας ὁ εὐσεβὴς διεγένετο βασιλεύς. Ει δέ τις οἷον όζος κακίας ἔν τινι στερεῶς εὖ μάλα συναθροισθεὶς ὑπὸ τῶν κατὰ μέρος ἀρχόντων μεταβληθῆναι ἡ τέλεον ἐκκοπῆναι οὐχ οἷός τε ἦν, δι' αὐτοῦ ἐκείνου τοῦ 1* * Demosth. Olynth. Ι. 1 Psal. xxxιν, 40. • αὐτοῦ Ρ. 49 περί om. Α. egenum de manu fortiorum eriperent i; paulatimque eos recrearent quos ob præteritorum injuriam animo delinqui noverant ac collabi, cosque sublevantes ad pristinam omnes felicitatem reparare studerent. Eli porro, tum qua ipsi jam initio ratione ac sponte ad virtutem propensi erant (tales enim omnino deligebat), tum imperatoris circa hæc sollicitudine ac vigili in omnibus circumspectione, eum se mutuo in omni officii genere superare contenderent, statim omnis injustitia ab omnibus prucul facessere, ac justitia omni palam coli libertate; manusque supra quam Briarei antca ad aliena rapienda extentæ torpidis stupefactisque similes decidere; iulirmaque prius egenorun membra 10bur viresque accipere, idcirco nimirum quod singulis suam libere exercentibus glebam, vineæque proventu fruentibus avitæque olivæ ac ficus, nemo erat qui hæc sibi quavis injuria usurpare auderet, sed quisque in horum consueta avitaque umbra conquiesceret. In hunc se modum pius imperator erga omnes subditos habebat, tum qui ruri inque oppidis tum qui in urbibus agebant, quantum Romani imperii 259 sese ditio protrahebat. Sin autem aliquis veluti malitiæ ramus in aliquo valide nimis conglobatus a singularibus præfectis ac magistratibus aut convelli aut exscindi omnino non

poterat, ipsiusmet imperatoris opera meliori fruge βασιλεύοντος ή μετεβάλλετο ἢ ἀλλοίω; πως την componebatur, aut certe variis aliis modis medicinam accipiebat. Cum enim optimus hic imperatur per omnem late ditionem injustitiam prorsus exstirpare contenderet, ubique sancita edidit inque omues provincias misit, quibus datio omnis ac prastatio, præ inolita olim prava consuetudine haud aliena a ratione visa, toliebatur ac exscindebatur, omnisque æqualitas ac justitia velut a prolixo quodam exsilio ac fuga in vitæ usum reduci interque bomines novum vivere videbatur. 31. Sed et qui ad judicia idonei exque disciplinis in eam rein instructi satis animique sententia ac voluntate religiosi integrique noscebantur, collatis honoribus ab humiliori gradu sustollens atque exaltaus, annuisque stipendiis et frumentatione " aliisque muneribus liberaliter donans, per singulos propemodum vicos domosque religiosas constituit. Potissimum vero, quam Chalces vocant, conspicuam olim ac admirandam ædem, temporis injuria corumque qui rerum potiti erant negligentia (forte etiam incendiorum vi) multis in locis labefactatam, obsoleto tecto ac collabente, ipse et labore et profusis sumptibus expurgavit atque refecit, 260 forumque judiciale destinavit, Areopago Heliæaque multo augustius. Nec judicum solummodo delectu ac promotione illis providit qui se injuria lædi quererentur, sed et diurnis alimentis iis constitutis qui Ιατρείαν εδέχετο. Τέλεον γὰρ ἐξᾶραι πάντοθεν τὴν αδικίαν ὁ κράτιστος οὗτος φιλονεικών πανταχού τε διατάγματα εξέθετο καὶ κατὰ πᾶσαν χώραν ἐξέπεμ ψεν, δι' ὧν πᾶσα δόσις μέχρι τότε τὸ εὔλογον ἔχειν δοκοῦσα διὰ τὴν πονηρὰν ἀπὸ χρόνου συνήθειαν ἀνῃρεῖτο καὶ ἐξεκόπτετο, καὶ ἰσονομία πάσα καὶ δικαιοσύνη ὥσπερ ἀπό τινος υπερορίου φυγής 186κει κατιέναι πρὸς τὸν βίον καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἐμπου λιτεύεσθαι. λα'. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς εἰς τὸ κρίνειν ἐπιτηδείους, ἀπὸ μὲν ν μαθημάτων ἔχειν τὸ “ἱκανὸν μαρτυρου - μένους, ἀπὸ δὲ γνώμης και προαιρέσεως τὸ εὐσεβές τε καὶ ἀδωρόληπτον, ἀξιώμασί τε τῆς ταπεινοτέρας βαθμίδος ὑπεραίρων καὶ ἀνυψῶν καὶ ῥογῶν ἐνιαυσίων ἐκθέσεσι καὶ σιτηρεσίων ἄλλων καὶ φιλοτιμιῶν παροχαῖς δεξιούμενος κατὰ πᾶσαν σχεδὸν ἀγυιὰν καὶ πᾶν εὐαγὲς ἐνδιαίτημα εγκατέστησεν. Εξαιρέτως δὲ τὸ λεγόμενον τῆς Χαλκῆς λαμπρότατον τὸ πάλαι καὶ ἀξιάγαστον οἴκημα, τῷ χρόνῳ καὶ τῇ τῶν κρατ τούντων ῥᾳθυμίᾳ, ἴσως δὲ καὶ ἀπό τινων ἐμπρησμών, κατὰ μέρη πολλὰ διαῤῥυὲν καὶ τὴν ὀροφὴν πονήσα σαν ἐσχηκός, αὐτὸς καὶ πόνῳ καὶ δαπάναις συχναίς ἀπεκάθηρε τε καὶ περιεποιήσατο καὶ κοινὸν κατ έστησε δικαστήριον, Αρείου τε πάγου καὶ Ηλιαίας σεμνότερον. Οὐ μόνον δὲ διὰ τῆς τῶν κριτῶν ἐκλο γῆς τε καὶ προβολής τε τοὺς ἀδικεῖσθαι [Ρ. 163] λέγοντας τῶν δικαίων τυγχάνειν προενοήσατο, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς παροχῆς τῆς καθ' ἡμέραν τροφῆς τῶν ἐπὶ τῇ παρὰ τῶν ἰσχυροτέρων βίᾳ ἑκάστοτε πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἀναγκαζομένων εἰσέρχεσθαι Δείσας γὰρ μὴ ἀπορίᾳ τῶν ἐπιτηδείων πολλάκις τινὲς πρὸ τοῦ πέρας τὴν κατ' αὐτοὺς ὑπόθεσιν δέξασθαι τῶν τῇδε ἀναχωρήσωσι, πρόσοδον ἀρκοῦσαν ἀφώρισεν ἀφ' ἧς οἱ οι εγκαλούντες κατά τινων ἀπετρέφοντο, ἕως τὴν ἀπὸ τοῦ δικαστοῦ ἀπόφασιν ἔλαβον. Οὐ ταῦτα δὲ μόνα πρὸς τὴν παντελῆ τῆς ἀδικίας επενοήσατο ἐξολόθρευσιν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν εἰς τὸ τοιοῦτο μέρος ἐπέδωκε· καὶ ὅταν ἔτυχε τῶν στρατειῶν σχολάζων καὶ τοῦ χρηματίζειν ταῖς ἀπανταχόθεν πρεσβείαις, αὐτὸς τῶν βασιλείων ὑποκατιὼν καὶ εἰς τὸ διὰ τοὺς οι πανταχόθεν εἰς αὐτὸ συντρέχοντας, ὡς κοι κεν, λεγόμενον Γενικόν καθεζόμενος τοὺς ὑπὸ τῶν εισπραττόντων τους δημοσίους φόρους πολλάκις, οἷα συμβαίνει, διὰ τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς ἀδικουμένους καὶ ὥσπερ εἰς κοινὸν πρυτανείον εἰς τὸ τοιοῦτον διαιτητήριον καταφεύγοντας καὶ τὰς οἰκείας εγκλήσεις προβαλλομένους μετά πόνου πολλοῦ καὶ συχνῆς ἐπιμελείας ἐξήταζεν, καὶ οὕτω τοῖς ἀδικουμένοις ἐπήμυνεν καὶ τοὺς ἀδικοῦντας ἔπαυε διὰ τῆς νομίμου τιμωρίας τοῦ μηκέτι τολμαν τὰ τοιαῦτα ποιεῖν. Χρόνοις δὲ ὕστερον λέγεται ποτέ κατελθεῖν εἰς τὴν τοιαύτην διατριβὴν πρὸς τὴν τῶν ἀδικουμένων ἐκδίκησιν· ὡς δ᾽ ἔτυχεν οὐδεὶς ἐγκαλῶν, ὑποτοπήσεις ὑπό τινων τῆς πρὸς αὐτὸν εἰσόδου ἀνείργεσθαι, τοὺς περὶ αὐτὸν δορυφόρους ἀπέστειλε valentioribus per vim quotidie in urbem traherentur. Veritus enim ne necessarii commeatus pe-C nuria necdum absoluto negotio haud raro quidam urbe excederent, sufficientes constituit reditus, unde actores procurarentur, donec a judice dicta eis sententia esset. Nec ista modo ejus inventa ad injuriam penitus proligandam, sed et seipsum in hanc dedidit partem. Cum enim a ducendis exercitibus aut dandis responsis undequaque adventantibus legatis ei vacaret, ipse se aula subducens inque Genico posito tribunali (sic dicto loco, uti videtur, quod ex omni loco ad publicas rationes eo confluerent) eos qui a publicanis nav raro, ut fere contingit ob imperii amplitudinem, injuria aflicerentur ac velut ad prytaneum ad ejusmodi judicii locum conugerent suasque expostulationes offerrent, magno labore assiduaque diligentia examinabat, atque in eum modum iis qui injuria afficiebantur vindex sedebat; cos vero qui faciebant, pœnis a lege præscriptis, ne talia deinceps auderent, deterrebat. Subsecutis deinde temporibus fama est, eum ad cum judicii locum atque palæstrain accessisset illis vindex futurus qui ulla injuria pulsarentur, 261 nemine expostulante, cum in mentem venisset ne forte ingressu ad ipsum prohiberentur qui damnum aliquod injuste paterentur, ex stipantium cohorte misisse qui per varia urbis loca inquirerent, uum quis adversus aliquem expostularet. Ubi redierunt, nullum se invenisse dicentes qui querelarum aliP. κι μὲν] τῶν Ρ. το om. Ρ. το προσβολής Α. οι οι om. F. " τους] τὸ τοὺς ΑΡ. " P.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. ζητοῦντας κατὰ πολλὰ μέρη τῆς πόλεως εἴ τις ἔστι quid adversus aliquem haberet, gaudio ferunt generosi pectoris virum in lacrymas effusum esse, alque in cum modum Deo gratias egisse. Ad hæc considerans inde improbis injuriæ ansam fore, quod veteres conscribendis publicorum vectigalium tabulis brevitatis causa uumerorum partibus ae apicibus, puta semissis, sextantis atque unciæ, uterentur. bauc quoque injuriæ orcasionem ablaturus, statuit decrevitque ut litteris simplicibus, quæ vel rusticis lectu faciles essent, integrisque et apertis calculis quantitate notata, exactionum codices scriberentur, expensis de suo in chartas et scripturam ac scriplores constitutis, ne ulla pauperibus injuria Geret. Et hoc quidem tale tantumque illius erga subditos curæ diligentiæque indicium, quodque nemini ullam dieri injuriam vellet; talisque in administra tione civilium rerum et publicarum erat. κατά τινος ποιούμενος ἔγκλησιν· ὡς δ' ἐπανῆλθον Ντοι μηδένα μηδαμοῦ εὑρηκέναι λέγοντες έγκα λοῦντα κατά τινος, δακρύσαι φασι τὸν γενναῖον ἐκεῖ τον ἐφ' ἡδονῆς, καὶ οὕτω τὴν εὐχαριστίαν ἀποδοῦναι Θεῷ. Ὁρῶν δὲ ὅτι ἔστι τις τοῖς πονηροῖς εἰς τὸ Εδικεῖν ἀφορμὴ ἀπὸ τοῦ διὰ τὸ σύντομον τοῖς τῶν ἀριθμῶν μορίοις καὶ μέρεσι τοῦ ἡμίσεως καὶ ἔκτου καὶ δωδεκάτου τυχὸν κεχρῆσθαι τοῖς παλαιοῖς ἐν ταῖς ἀναγραφαῖς τῆς τῶν φόρων εἰσπράξεως, ἠθέλησε καὶ τὴν τοιαύτην τῶν ἀδικεῖν βουλομένων περιελεῖν ἀφορμὴν, καὶ διωρίσατο καὶ γράμμασι λιτοῖς, ὁ καὶ τοῖς ἀγροίκοις ἀναγινώσκειν ἐστὶν ἐν δυνατῷ, καὶ Φλογράφοις καὶ φανεραῖς ταῖς ψήφοις τῆς δηλουμέν της ποσότητος τοὺς τῶν ἀπαιτήσεων γράφεσθαι κών δικας, οἴκοθεν τὸ εἰς τοῦτο τάξας ἀνάλωμα καὶ τῶν χαρτίων 8 καὶ τῆς γραφῆς καὶ τῶν γραφέων, πρὸς τὸ μὴ ἀδικεῖσθαι τοὺς πένητας. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον καὶ τοσοῦτον τῆς περὶ τὸ ὑπήκοον κηδεμονίας αὐτοῦ καθέστηκε γνώρισμα, καὶ ὅτι ὑπ᾽ οὐδενὸς εὐδένα ἀδικεῖσθαι ἐβούλετο. [Ρ. 103] Καὶ τοιοῦτος μὲν ἦν περὶ τὰ πολιτικὰ καὶ δημόσια. λβ'. Μὴ βουλόμενος δὲ μηδὲ τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ δοκεῖν ἀμελεῖν (πάντως γὰρ ὡς ἐν τῷ εἰ κοσμικῷ περιεχόμεναι σκάφει, ὑπὸ τὴν πρόνοιαν τοῦ κρατοῦντος καὶ αὗται τυγχάνουσιν, ἐκείνου δὲ καὶ μᾶλλον ἅτε θεοφιλούς καὶ πολλὴν περὶ τὰ θεῖα κεκτημένου εὐλάβειαν), ἐπεὶ γοῦν καὶ ταύτας οἷον εἶναι ἐν σάλῳ τινὶ καὶ ταράχῳ τυγχανούσας ἑώρα διὰ τὸ τῆς κοινῆς λύμης ὑπὸ τοῦ προάρξαντος καὶ ταύτας μεταλαχεῖν καὶ ἐξωσθῆναι μὲν τῆς οἰκείας καθέδρας καὶ ποίμνης τὴν ἐννόμως τούτων κατάρχοντα, ἀντο εισαχθῆναι δὲ ἕτερον, οὐδὲ τούτων ἡμέλησεν, ἀλλὰ διὰ κοινῆς συνόδου καὶ συνελεύσεως τῶν ἀπανταχόθεν ἀρχιερέων Θεοῦ ταῖς ἐκκλησίαις τὸν σάλον κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἔστησεν, τήν τε πρὸ τούτου ἑβδόμην ἁγίαν σύνοδον ἐπικυρώσας, καὶ τοὺς περιλιπεῖς τῶν εἰκονομάχων αἱρετικῶν τῷ ἀναθέματι δούς, καὶ τὸν γνήσιον Νυμφίον τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις τὸν Πατέρα κανονικῶς παρασχῶν, τὸν δὲ σὲ ἀντεισαχθέν. τα σχολάζειν κελεύσας ἕως τοῦτον πρὸς ἑαυτὸν μεταστήσει ὁ Κύριος. Καὶ οὕτω μὲν οὗ καὶ καλῶς τὰ κ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν διέθετο, καὶ τὴν ἐνδεχομένην καὶ ταύτῃ γαλήνην τῇ οἰκεία σπουδῇ καὶ προμηθείᾳ παρέσχετο. γ. Εὐρὼν δὲ καὶ τοὺς πολιτικούς νόμους πολλὴν ἀσάφειαν καὶ σύγχυσιν έχοντας διὰ τὴν ἀγαθῶν ὡσε περ καὶ πονηρῶν συναναστροφήν, λέγω δὴ τὴν τῶν Ανηρημένων καὶ πολιτευομένων ἀδιάκριτον καὶ και νὴν ἀναγραφὴν, καὶ τούτους κατὰ τὸ προσῆκον καὶ ἐνδεχόμενον προσφόρως επηνωρθώσατο, τὴν τῶν ἀνῃρημένων το αχρηστίαν περιελών, καὶ τῶν κυρίων ἀνακαθάρας τὸ πλῆθος, καὶ ὥσπερ ἐν συνάψει, ἐν το κεφαλαίοις διὰ τὸ εὐμνημόνευτον τὴν προτέραν ἀπει ρίαν περιλαβών. λδ. Αλλ' ἐπεὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἀεὶ παραφύεται φθόνος noxam 82. Cumqui nollet videri ccclesiarum Dei curam negligere (oninino enim, ut quæ in mundi navigio contineantur, ipsæ quoque imperatoris 262 providentiæ sunt obnoxiæ, ac potissimum illius, viri scilicet religiosi ergaque divina veneratione cultuque longe propensi), bas quoque velut in salo jactari tempestate videns atque turbari, eo quod communem a decessore contraxerant, sedeque pulsus et a grege anotus fuerat qui eis legitime praeerat, alio in ejus locum suffecto, tranG quillare studuit; communique synodo ac conventur cunctis ex locis Dei præsulum habito, quoad licuit, ecclesiarum procellam sedavit, tum superiorem septimam sanctam synodum confirmans, ac qui adhuc essent, leonomachos anathemate feriens, tum vero legitimum Ecclesiæ Sponsum atque liberis patrem canonice reddens, subditiciumque atque intrusum, donec ipsum Dominus ad se transferret, cessare jubens. Sic itaque probe riteque res ecclesiasticæ illi compositæ, hacque ratione studio suo ac cura omnem ci possibilem tranquillitatem præbuit. 35. Cum item leges civiles multum obscuras atque confusas reperisset, ob bonarum scilicet atque malarum, ut sic loquar, permixtionem, quod nempe tum antiquatæ tum quæ vigebant nullo delectu ac cominuni uno corpore conscriptæ baberentur, bas quoque convenienter, ac quoad res ferebat, commode emendavit, autiquatis, quæ jan nullius usus forent, sublatis, earum vero quæ ralæ essent multitudine plane explicata, 263 ac velut compendio, certis capitibus, ob faciliorem menoriam, priore illorum infinitate comprehensa. 54. Quia tanen invidia bonis semper adhaerescit, σε τόν τε Ρ. 50 τά] καὶ τὰ Δ. εἰ καὶ τῶν γραφέων om. Α. οι τῷ om. Ρ. τευομένων - άνῃρημένων om. Α. δ' ἐν om. Α. σε των om. Ε. τα και πολι

LIB. V. ορίους στρατείας, ὡς ἂν τοῖς οἰκείοις πόνοις καὶ τῇ pienda impelleret, quo nimirum suis ipse laboribus αὐτοῦ ἀνδρίᾳ καὶ γενναιότητι πλατύνῃ μὲν τὰ ὅρια τῆς ἀρχῆς, ποῤῥωτέρω δὲ συνώσῃ [P. 165] καὶ ἀπὸ ελάσῃ τὸ δυσμενές, οὐδὲ τούτων ἡμέλησεν, ἀλλὰ πρῶτα μὲν τοὺς στρατιωτικούς καταλόγους ἐλαττωθέντας ἐκ τοῦ περικοπῆναι τὰς διδομένας τούτοις φιλοτιμίας καὶ ῥόγας καὶ τὰ βασιλικά σιτηρέσια διὰ νέων συλ λογῆς τε καὶ ἐκλογῆς ἀνεπλήρωσεν καὶ διὰ τῆς τῶν δεόντων παροχής τε καὶ ἐπιδόσεως έβρωσεν· ἔπειτα γυμνάσας τούτους ταῖς τακτικαῖς μελέταις, καὶ τοῖς ἐνδελεχέσι πόνοις ἐμπείρους τῆς πολεμικῆς ἀγωνίας πεποιηκώς, καὶ εὐταξίας ὅτι μάλιστα λόγον ἔχειν ἐθίσας καὶ πεφροντικέναι τοῦ εὐπειθούς, οὕτω μετ' αὐτῶν ὑπὲρ τῶν φυλετῶν καὶ συγγενῶν καὶ ὑπηκόων κατὰ βαρβάρων ἐστράτευσεν. "Ηδει γὰρ ὡς οἱ δὲ τῶν βαναύσων καὶ χυδαίων τούτων τεχνῶν οὐδεμίαν ἔστιν εἰδέναι πρὸ τοῦ μαθεῖν, οὐδ᾽ ἔστιν ὅστις διδασκάλου χωρὶς οὔτε ὑποδηματοράφος, μήτι γε τῶν σπουδαιοτέρων τινὰ τεχνών κατωρθωκώς φαίνεται.. Τὴν δὲ πολεμικὴν ἐπιστήμην ἢ τέχνην εἰ δίχα μαθήσεως καὶ ἱκανῆς ἐμπειρίας ἐξῆν εἰδέναι τῷ βουλομένῳ, οὐκ εἶχον ἄρα νοῦν, ἀλλ᾽ ἐλήρουν οἱ πολλὰ περὶ τὸ μέρος τοῦτο πονήσαντες ἐν τοῖς τακτικοῖς συγγράμμασι καὶ οἱ μέγιστοι τῶν αὐτοκρατόρων καὶ στρατ ηγῶν, οἱ πολλὰ ἀπὸ πολλῶν τρόπαια συστήσαντες, ὧν οὐδεὶς ἐθάρρησε πώποτε μετ᾿ ἀμαθοῦς καὶ ἀγυμνάσιου λαοῦ εἰς πολεμίων παράταξιν ἐμβαλεῖν. Αλλ᾽ οὐκ ἔστιν οὔτε τὸν μὴ μαθόντα εἰδέναι, οὔτε τὸν μὴ ἀσκήσαντα καὶ γυμνασάμενον ἀγωνίζεσθαι. Διὰ τοῦτο καὶ ὡς ὁ γενναῖος οὗτος πρότερον γυμνά σας καὶ καταρτίσας τὰ τάγματα τὰ στρατιωτικά, καὶ “τὴν νεοσύλλεκτον στρατιὰν ἀναμίξας τῇ πα λαιᾷ, καὶ ταῖς ἁρμοζούσαις χορηγίαις καὶ δωρεαῖς λιπάνας αὐτῶν τὰ νεῦρα καὶ τονώσας τὰς δεξιάς, οὕτω μετ᾿ αὐτῶν προσέβαλε ο τοῖς ἐχθροῖς καὶ τὰ πολλὰ τρόπαια ἔστησεν καὶ τὰς μυρίας νίκας ἀνεία λετο. Διὰ βραχέων δε διηγήσομαι 4. et fortitudine animique magnitudine imperii fines proferret longiusque hostem propelleret ac abigeret, nec hanc sibi partem negligendam putavit. Primum tamen militares cohortes inde imminutas quod consuetæ largitiones et stipendia regiæque annonæ illis subtractæ essent, novo delectu conscriptoque in eam rem milite replevit, necessariique commeatus subministratione ac elargitione roboravit. Exinde militaribus operibus eos exercens, assiduisque laboribus disciplinæ castrorum expertos ac præ onibus servandi ordinis sollicitos reddens, tribunisque suis atque ducibus obsequendi ritu instituens, una cum illis pro tribulibus et affinibus atque subditis adversus barbaros expeditionem suscepit. Noverat enim nullam artem, ne mechanicam quidem ac vilem, sciri posse antequam addiscatur; nec quemquam esse qui sine magistro vel ipsam sutoriam (nedum aliquam nobiliorum artium, ac quæ magnis sudoribus comparantur) adeptus satis videatur. Scientiam vero seu artem militarcm, si absque disciplina sufficientique ex rei usu peritia cuivis volenti parare liceret, baud sane mentis integræ fuissent, sed delirassent, qui plura circa hoc in commentariis de rebus bellicis diligenti opera tradiderunt, 266 maximique imperatores ac duces exercitus, qui multa de multis tropea crexerunt; quorum nemo unquam cum rudi milite nec bellicis laboribus subacto adversas acies tentavit. @ Atqui fieri non potest ut is doctus sit qui non didicerit, vel ut certamine fortiter defungatur qui se minime exercuerit ac gymnasticæ operanı dederit. Idcirco vir ille generosus exercitalis prius instauratisque militaribus ordinibus, adunistisque tyronibus veteranorum numeris, ac convenientibus largitionibus muneribusque eorum impinguatis nervis dextrisque roboratis, sic cum illis adversus hostes congressus multa tropæa erexit et innumeras victorias reportavit. Hæc vero enarrabo quam paucis licebit. λζ. Καὶ κατάστασιν πόλεως ενευκαιρήσας καὶ σχολάσας πράξεσιν, ἔαρος ὑπολάμποντος σε τὰ ὅπλα ἀνείλετο α' καὶ μετὰ τῶν στρατιωτικῶν καταλόγων ξυν· εξητάζετο, ἡγούμενος χρῆναι τὸν ὡς ἀληθῶς ἄρχοντα τοῦ οἰκείου προκινδυνεύειν λαοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ πᾶν ἀδεῶ; διάγειν τὸ ὑποχείριον πόνους καὶ ταλαιπωρίας ἑκουσίως αὐτὸν ἀναδέχεσθαι. Καὶ ἐπεὶ κατὰ τοὺς καιροὺς ἐκείνους ὁ τῆς Τεφρικής [P. 166] ἐξηγούμενος, ὃν Χρυσόχειρα κατωνόμαζον, ἐπ' ἀνδρίᾳ καὶ συνέσει διαφέρειν δοκῶν σφόδρα παρελύπει τὴν Ῥωμαίων χώραν καὶ τοὺς λαούς, καὶ πολλοὺς τῶν ἀγροίκων καθ᾿ ἑκάστην αἰχμαλώτους ποιούμενος ἐφρόνει σου βερὰ καὶ ὑπέρογκα, κατ' αὐτοῦ καὶ τῆς ὑπ' αὐτὸν πόλεως εκστρατεύει ὁ βασιλεύς. Τοῦ δὲ σοβαροῦ καὶ Ορασέος εκείνου πρὸς τὴν γενναιότητα τοῦ ἐπιόντος στρατεύματος καὶ τὴν σύνεσιν καὶ ἀνδρίαν τοῦ αὐτο 37. Tranquillo igitur urbis statu, ac per ejus opportunitatem navata rebus diligenti opera instructoque exercitu, vere arma capessivit, inter militares ipse ordines agens ac castra sequens; nempe hoc arbitratus, viro principi pro populo suo adeunda pericula, et ut subditi omnes secure ac ” quiete agant, sponte suscipiendos labores ac arumnas. Cumque ea ætate Tephricæ princeps, cui Chrysochiri nomen erat, reliquis virtute præstare visus ac prudentia, Romanam ditionem ac gentemi dire vastaret, quotidieque multos rusticorum ca pivos agens, superbe allumque saperel ac se re liquis præferret, adversus illum ejusque urbem 267 imperator exercitum ducit. Eo autem, quantavis superbia ac audacia fretus erat, non auso palam adorientis exercitus generosos conatus exVARIE LECTIONES. 6 και om. Ρ. σε καὶ aute τὴν om. F. videntur. «λάμποντος, στο Ρ. είλετο Ρ σε προσέβαλλε Α. το ροει διηγήσομαι verba aliquot deesse 6ο Ρωμαίοις Λ, an ὑπὸ Ῥωμαίοις?

periri sul prudentiam roburque imperatoris ten- κράτορος εμφανῶς μὴ τολμήσαντος ἀντιστῆναι, ἀλλ᾽ tare, sed secedente unumque hoc salagente, uι suam sibi servaret urbem atque asscreret, ibat imperator nemine prohibente, diripiens vastansque et exscindens incendensque pagos omnes et oppida, quæ Chrysochiris ditionis erant, immensa onustus pra:la ingentemque captivorum multitudinem trahens. Sed et ipsam adortus urbem Tephricam, eamque tumultuaria quasi pugna, non diutina obsidione conatus capere, videns et murorum firmitate et barbarorum multitudine annonarumque copia abunde munitam, ac quæ ægre expugnari posset, quod præsertim omnis circum ager bro vissimo tempore copiarum numerositate desolatus crat, ac pene exercitum necessarius commealus defecerat, a diutina obsidione abscessit; circum vero positis praesidiis, Abara et Spalba aliisque quibusdam expilatis, illæso inde cuncto sublato exercitu, cum multis, ut dictum est, spoliis ac captivis reversus est. 38. Ingentes Tephricæ factas cædes alia Ismaelitarum urbs cum vidisset (Taracem vocant), missis legatis pacem expostulat et in sociarum urbium albo ascribi rogat. In his optimus imperator, quantumn 268 erga adversarios fortitudinis robur, tantam erga subjectos moremque gerentes æquitatem ac clementiam ostendens, vinci se passus est ab oratoribus, pacemque rogantibus tribuens exinde pro bostibus illos socios nactus est. Hinc cum alii non pauci, tum Curticius Armenas, Locanam tunc præsidio tenens Romanæque ditionis fines assidue molestans, ad eum confugit, urbemque sulam et arma et populum imperatori subjecit, illius æquitatem ac clementiam cum pari fortitudine ac justitiam cum virtute admiraus. 39. Interim vero intentis in eum hostium animis serioque observantibus quam in partem ille impetum verteret, ut laboranti opem ipsi ferrent, lectam bellatorum manum adversus Zapetram (sic dictam urbem misit; superalisque velociter viæ angustiis ipsam urbem adoriuntur primoque impetu capiunt, ac in ea multos trucidant, ingentique præda ac spoliis potiti, qui pridem in ea vincti tenebantur, ex carcere liberant. Tum vicinas terras incendunt, Samosatum diripiunt, eodemque impetu superato Euphrate, cum nullus usquam obsisteret (quod nimirum haud procul ab imperatore bostium castra locata essent), multis captivis ac ingenti præda ditati ad imperatorem reversi sunt, adbuc prope Zarnuchum fluvium, ubi Caramisium est, morantem, desidis quidem similem, sed qui summa industria ac solertia per subditos talia designarel. 269 40. Hinc discedens cuin universo exerυποχωροῦντος καὶ μόνην τὴν οἰκείαν πόλιν φυλάξει καὶ κρατύνεσθαι διεγνωκότος, ἐπῄει κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν ληϊζόμενος καὶ πορθῶν καὶ κατατέμνων καὶ πυρπολῶν πάσας τὰς ὑπὸ τὸν Χρυ σόχειρα χώρας καὶ κωμοπόλεις ὁ βασιλεὺς λείαν ἄπειρον και ν αἰχμαλωσίαν περιβαλλόμενος. Προσκαὶ βαλὼν δὲ καὶ αὐτῷ τῷ ἄστει Τεφρικῆς, καὶ δι' ἀκροβολισμῶν καὶ προσεδρείας οὐχὶ μακρᾶς ἐλεῖν πειραθείς, ὡς δώρα καὶ τειχῶν καρτερότητι καὶ πλή θει βαρβαρικῷ καὶ ἀφθονία χρειῶν κατωχυρωμένον το αὐτὴ καὶ δυσάλωτον, ἐπεὶ καὶ τὰ ἐκτὸς ἅπαντα δι ἐλαχίστου χρόνου τῷ πλήθει τῆς στρατιᾶς κατηρείπωτο " καὶ τὰ ἀναγκαῖα σχεδόν κατηνάλωτο, ἀπέστη τῆς πρὸς τὴν πολιορκίαν χρονίου ἐπιμονῆς· τὰ δὲ περὶ αὐτὴν τε φρούρια την Αβαραν καὶ τὴν Σπάθην καὶ ἕτερά τινα ἐκπορθήσας, καὶ ἄρας ἐντεῦθεν ἀσινῇ τὸν περὶ αὐτὸν πάντα στρατόν, μετὰ συχνῶν, ὡς εἴρηται, λαφύρων καὶ ἀνδραπόδων επανεχώρη σεν 18, " λη'. Τῶν ἐν τῇ Τεφρικῇ τοίνυν τὸν πολὺν φόνον ή ἑτέρα τῶν Ἰσμαηλιτῶν πόλις θεασαμένη, ἣν Τάραντα λέγουσι, πρέσβεις πέμψασα ειρήνης ἠξίου τυχεῖν καὶ ταῖς συμμαχίσιν ἐγγράφεσθαι. Ὁ δὲ κράτιστος βα σιλεύς, ὅσην πρὸς τοὺς ἀντιταττομένους ἀνδρίαν τοσαύτην πρὸς τοὺς ὑποταττομένους ἐπιείκειαν ἐν δεικνύμενος, ηττήθη τε τῆς πρεσβείας καὶ τῆς εἰρή νης τοῖς αἰτοῦσι μετέδωκε, καὶ συμμάχους ἀντὶ το πολεμίων τὸ ἀπὸ τοῦδε ἐκέκτητο. Εκ τούτου ἄλλοι τε οὐκ ὀλίγοι καὶ Κουρτίκιός τις Αρμένιος, ός εἶχε τότε τὴν Λέκαναν καὶ συνεχῶς τὰς ἐσχατιὰς τῆς Ρωμαϊκῆς ἀρχῆς ἐλυμαίνετο, προσέφυγε πρὸς αὐτ τὸν, καὶ τὴν πόλιν αὐτοῦ καὶ τὰ ὅπλα καὶ τὸν λαὸν τῷ αὐτοκράτορι καθυπέταξε, θαυμάσας αὐτοῦ τὸ μετὰ τοῦ ἀνδρείου ἐπιεικὲς καὶ μετὰ τῆς δυνάμεως δίκαιον. λθ'. Εως τὰ δὲ πρὸς αὐτὸν εἶχον τὸν νοῦν οἱ πολέ μιοι, καὶ περιεσκόπουν πρὸς 8 μέρος ρέψει, ἵνα προς τὸ πονοῦν καὶ αὐτοὶ συνασπίσωσι, [Ρ. 167] κοῦρτον κατὰ τῆς λεγομένης Ζαπέτρας ἀπέστειλεν ἐπιλέκτων πολεμιστῶν, οἱ σπουδῇ τὰ στενὰ τῆς ὁδοῦ διελθόντες αὐτῇ τῇ πόλει προσπίπτουσι, καὶ ταύτην ἐξ ἐφίδου λαμβάνουσι, καὶ πολλοὺς ἐν αὐτῇ κατασφάττουσιν, αἰχμαλωσίαν τε πολλὴν καὶ λείαν λαμβάνουσι, καὶ δεσμίους χρονίους ἐξάγουσι τῆς φρουράς. Εἶτα τὰς ἐφεξῆς πυρπολήσαντες χώρας καὶ τὸ Σαμόσατον εκπορθήσαντες, καὶ τῇ αὐτῇ ῥύμῃ τὸν Εὐφράτην πε ράσαντες κατὰ πολλὴν ἐρημίαν τῶν κωλυσόντων διὰ τὸ παραστρατοπεδεύειν τοὺς πολεμίους τῷ βασιλεῖ, καὶ πολλὴν λαβόντες αἰχμαλωσίαν καὶ λάφυρα, υπο έστρεψαν πρὸς τὸν αὐτοκράτορα ἔτι πρὸς τῷ Ζαρνοὐχ ποταμῷ, ἔνθα τὸ Κεραμισιόν " έστι, διατρί βοντα καὶ ἀργεῖν μὲν δοκοῦντα, τὰ δὲ τοιαῦτα παι σόφως διὰ τῶν ὑπὸ χεῖρα καταπραττόμενον. μ'. Ἐντεῦθεν ἄρας ὁ βασιλεὺς μετὰ παντὸς στρατ αύτης Α., το καὶ] δὲ καὶ Ρ. "1 το κατοχυρούμ: Barberinus. 11 κατηρείπατο Ρ. " αὐτῆς Α. το υπαναχώρησεν Barberi us το ἀνδρίαν υποταττομένους om. Α. * ἀντὶ] ἐκ Ρ. το έω;] ώς Ρ. " Καραμίσιν Ρ. ” P. "

LIB. V. τοῦ τὴν ὡς ἐπὶ Μελιτηνήν * απάγουσαν διῄει οδόν. citu, quod ad Melileuen ducit, iter ingreditur. Πρὸς δὲ ταῖς ὄχθαις τοῦ Εὐφράτου γενόμενος, ὡς εἶδεν αὐτὸν ὥρᾳ θέρους πλημμυροῦντα καὶ πελαγία ζοντα, τὸ δὲ προσπαθήσθαι τῇ διαβάσει καὶ ταπεινὸν προσμένειν γενέσθαι τὸν ποταμὸν ἀγεννὲς ἐνόμισε καὶ ἀνάξιον τῆς περὶ αὐτὸν δυνάμεως, γεφύρα του τον έγνω διαλαβεῖν, καὶ πάντα πρὸς τὸ ἔργον σπουδῇ ηὐτρεπίζετο. Θέλων δὲ τὸν κόπον παραμυθεῖσθαι τῶν οἰκείων στρατιωτῶν καὶ τοὺς πόνους ῥᾳδίως ὑποφέρειν πεῖσαι, ἅμα δὲ καὶ ἑαυτὸν ἐν τοῖς ἑκουσίοις αποτρύχειν πόνοις, ἵνα εἰ καὶ ἀκούσιος πολλάκις συμβῇ, μὴ ξενοπαθῇ μηδὲ ἀήθης εὑρίσκοιτο, συν εφήπτετο τοῦ ἔργου τοῖς στρατιώταις καὶ μάλα προθύμως, καὶ τὰ μείζονα βάρη τοῖς οἰκείοις αἴρων ὤμοις πρὸς τὴν γέφυραν διεκόμιζεν. Εἶδεν ἄν τις τότε ισομέγεθες βάρος οὗπερ ὁ βασιλεὺς ῥᾳδίως ἐβάσταζε, τρεῖς τῶν στρατιωτῶν ὁμοῦ μόλις διακομίζοντας. Οὕτω δὲ τὸν Εὐφράτην περαιωθεὶς τὸ φρούριον εὐθὺς ὁ Ραψάκιον λέγεται εξεπόρθησεν. Ιδίᾳ δὲ τοὺς Χάλδους καὶ Κολωνιάτας τὴν μεταξύ χώραν Ευφράτου καὶ 'Αρσίνου κελεύσας καταδραμείν, λείας πολλῆς καὶ ἀνδραπόδων δι' αὐτῶν ἐκυρίευσεν καὶ τὰ φρούρια τό τε Κουρτικίου καὶ τὸ Χαχὸν καὶ τὸ Αμερ καὶ τὸ Μουρινὶς καλούμενον καὶ τὸ ᾿Αβδελα το εξω επόρθησεν. Αὐτὸς δὲ τῇ Μελιτηνή προσβαλών, εύαν δρούσῃ τότε καὶ πλῆθος ἐχούσῃ βαρβάρων συχνόν, οἱ πρὸ τῆς πόλεως μετά βαρβαρικῶν ἀλαλαγμῶν 80 καὶ φρυαγμάτων ἀπήντων αὐτῷ, τὴν οἰκείαν ἀρετὴν ἐπεδείξατο, ὡς μὴ μόνον τοὺς ὑπ' αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ τοὺς πολεμίους περιφανῶς ἐκπλαγῆναι [P. 168] τὴν 'c ἀνδρίαν αὐτοῦ καὶ εὐχέρειαν. Εμφρόνως γὰρ ἅμα καὶ νεανικώς προσμίξας τοῖς πολεμίοις, καὶ κατὰ χεῖρα γενναῖος φανεὶς καὶ τόλμη διαφέρων, καὶ παρὰ δε δεινὰ ὁρώμενος εὐθαρσής τε καὶ ἀκατάπλη κτος, πρώτος τοὺς ἀντιτεταγμένους ετρέψατο φόνω πολλῷ· εἶθ' οὕτως οἱ σὺν αὐτῷ τοὺς κατ᾿ αὐτοὺς ἕκαστοι καὶ μέχρι τοῦ ἄστεος ἀναιροῦντες ἐδίωκον, ὡς πολλοῖς νεκροῖς τὸ πρὸ τῆς πόλεως πεδίον καταστρωθῆναι καὶ τὸ πρὸ τοῦ τείχους ὕδωρ αἵματι κεν βασθῆναι, πολλοὺς δὲ καὶ ζῶντας ἀλῶναι, καὶ ἄλλους τῷ δέει ἑκόντας αὐτομολῆσαι, τοὺς δὲ περιλιπεῖς εἰς τὸ ἄστυ συγκλεισθῆναι καὶ τοῦ λοιποῦ ἐξόδου παν τάπασιν εἰργεσθαι. Ενθα διενοεῖτο μὲν ὁ βασιλεὺς μηχανάς τε πήγνυσθαι καὶ ἅπαν ὄργανον πολιορκη τικὸν μεταπέμπεσθαι καὶ ἔργα τόλμης καὶ γενναιότητος περὶ τὴν τειχομαχίαν ἐνδείξασθαι· ὡς δὲ χώρα τὴν πόλιν τειχών τε περιβολῇ καρτερὰν καὶ πλήθει τῶν ἀπὸ τοῦ τείχους ἀμυνομένων δυσάλω τον, ἐπύθετο δὲ 28 παρὰ τῶν αὐτομόλων καὶ ἐπιτη δείων ἔχειν ἀφθονίαν πολλὴν καὶ μὴ δεδιέναι χρονίαν πολιορκίαν, ἄρας ἐντεῦθεν τῇ Μανιχαίων προσέβαλε γῇ. Δενδροτομήσας δὲ ταύτην καὶ τὰς οἰκίας πυρὶ δοὺς καὶ πᾶν διαφθείρων τὸ ἐν ποσί, τὸ ᾿Αργαουθ λεγόμενον αὐτῶν φρούριον καὶ τὸ Κουτανίου καὶ Στεφάνου καὶ 'Ραχάτ ἐμπρήσας κατέσκαψεν. Εἶτα Ubi autem ad Euphratis ripas venit, tumescentem æstivo tempore lateque exundantem fluvium videns, degenerisque animi nec illis quas ducebat copiis dignum ratus trajectui assidere, ac donec detumuissent aquæ humiliore alveo exspectare, ponte jungendum constituit; cunctaque ad opus velociter instrueta sunt. Cupiens vero militum laborem lenire et ad ejus molestias facile ferendas inducere, seque ipsum pariter spontaneis fatigationibus divexare, ne si quando, ut plerumque solet, inconsulto aliquid accidisset, novitate casus consternaretur aut malis insuetus inveniretur, sociam militibus operam, et quidem strenue admodum ac alacriter, adjungebat, majoraque onera suis ipse bumeris ad pontem apportabat. Vidisses tunc ejus ponderis onus imperatorem facile ferre, cui vix tres simul milites pares essent. In hunc modum transmisso Euphrate statim præsidium Rhapsacium expugnat. Scorsum vero Chaldos et Coloniatas regionens quæ inter Euphratem et Arsinum efun litur jubens excurrere, ingenti præela multisque captivis potitus est; castellaque, quod Curticii vocant et Chachon et Amer et Murinixum et Abdela, cepit ac diripuit. Ipse Melitenem irrumpens, urbem eo tempore ingenti civium multitudine fretam affatimque barbarorum copiis munitam, quibus in occursum cum barbarico clamore ac strepitu 270 effusis ipse suæ virtutis egregium specimen dedit, ut non modo ejus assecla, sed et hostes illius palam fortitudinem dexteritatemque stupore admirarentur. Solerter enim fortiterque hostibus congressns, manuque fortem et audacia præstantem fidentisque animi virum ac interritum terribilibus præſerens, primus adversam aciem magna strage fudit; tumque alii sibi quique adversos objectosque ad urbis usque portas cædentes persecuti sunt, ut exterius urbis pomeriam multis cadaveribus consterneretur vallique muro circumducti aqua crnore misceretur, multi etiam vivi caperentur, alii metu perciti ipsi sponte transiugerent; reliqui denique in urbė includerentur, omnique postmodum exitu penitus arcerentur. In his cogitabat imperator machinas figere, cunctaque expugnandis urbibus aplata instrumenta convehere, audacisque ac strenui animi facinora tentandis muris designare: sed cum vide ret urbem mœnium ambitu munitissimam, caque tutantium multitudine ac robore captu difficillimam, audissetque a profugis necessario commeatu abunde instructam, nec diutinam cinere obsidio. nem, inde discedem in regioncin Manichaoram irrupit, excisisque arboribus ac ædibus igni saccensis cunctisque obviis devastatis eorum castellum Arganthum Cutaciique et Stephani et Rachatuin concremans penitus evertit. Postmednın subjeVARIE LECTIONES. το Μελιτινὴν Δ. et infra Μελιτινή, το Αβδηλα Α. 10 ἀλαλαγῶν Δ. οι τήν om. P. malim παρὰ τὰ. το δὲ] μεν ΑΡ. οι παρά] περὶ Ρ,

LIB. V. ταξιάρχαις καὶ λοχαγωγοῖς, τῶν μὲν τοῦ Χαρσιανοῦ gua de virtutis praestantia incidit. 273 Charsiaulἑαυτοῖς ἐπιγραφόντων τὸ πρεσβεῖον τῆς κατ' ἀλκὴν ἀρετῆς, ἔμπαλιν δὲ τῶν ᾿Αρμενιακῶν μὴ μεθιεμένων τῆς ἐν τοῖς πολέμοις ἀνδρίας τὸ πρωτεῖον ἐκείνους λαβεῖν. Ὡς οὖν ἐπὶ πλέον τὰ τῆς φιλονεικίας αὐτοῖς ἐχώρει καὶ τὰ φρονήματα διηρέθιστο, λεχθῆναι φασι παρὰ τῶν πρωτευόντων τοῦ τῶν ' Αρμενιακών συστήματος, ὡς Ινα τί μάτην εν λόγοις ἕκαστοι θρασυνόμεθα καὶ αὐχοῦμεν διακενῆς, ἐξὸν τοῖς ἔργοις τὴν ἀμφισβήτητον ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι; τῶν γὰρ πολεμίων οὐ μακρὰν ἀπεχόντων, ἕξεστιν ἐπὶ τῶν ἔργων φανῆναι τοὺς ἀριστεῖς καὶ ἐκ τῆς κατὰ χεῖρα γενναιότητος κριθῆναι τοὺς ὑπερέχοντας. Τους τοιούτους τοίνυν λόγους διακηκοότες οἱ στρατηγοί, καὶ τὴν πρὸς ἀνδρίαν ὁρμὴν καὶ προθυμίαν κατανοήσαντες [P. 170] τοῦ λαοῦ, συννοήσαντες δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου βοήθειαν, ὅτι ἐξ ὑπερδεξίων τοῖς ἐν ἐπιπέδῳ κατηυλισμένοις μέλ λουσιν ἐπιτίθεσθαι, διχῆ διαιροῦσι τὴν δύναμιν· καὶ τὸ μὲν ἔκκριτον αὐτῆς σὲ ἄχρις ἕκτης ἑκατοντάδος. μετὰ τῶν γε τῶν στρατηγῶν προσβαλεῖν το εκρίθη τῷ τῶν βαρβάρων στρατῷ, τὸ δὲ λοιπὸν τῆς εὐαριθμήτου Ρωμαϊκῆς στρατιᾶς ἐς δόκησιν πλήθους αὐτ τοῦ που πρὸς τὰ μετέωρα συσκευάσαντες, καὶ σύν θημα δόντες καιροῦ, ἵν᾿ ὅταν οὗτοι προσβάλωσι τοῖς ἐχθροῖς, κακεῖνοι σὺν ἀλαλαγμῷ μεγίστῳ καὶ σάλ πιγξι, συνεπηχούντων καὶ τῶν ὀρέων αὐτῶν, ἐκπληκτικὴν βοὴν ἀναῤῥήξωσιν, αὐτοὶ τὰς πανοπλίας ἐν δύονται, καὶ ἀφανῶς διὰ νυκτὸς τῇ στρατοπεδεία τῶν δυσμενῶν πλησιάζουσι. Πρὸ τῆς ἕω δὲ, οὔπω τοῦ ἡλίου τὸ ὑπὸ γῆν τελείως παραλλάξαντος ἡμισφαίριον, βοῇ στιβαρᾷ παιανίσαντες καὶ τὸ ", Σταυ ρὸς νενίκηκε, συμβοήσαντες ἐπιτίθενται τοῖς ἐχθροῖς, συνεπαλαλαξάντων ἀπὸ τοῦ ὄρους καὶ τῶν λοιπῶν. Εὐθὺς οὖν τῷ ἀνελπίστῳ καταπλαγέντες οἱ βάρβαροι, καὶ μήτε συστῆναι μήτε τὸ ἐπιὸν πλῆθος ὅσον ἐστὶ λαβόντες καιρὸν κατιδεῖν, μήτ' ἄλλο τι σωτήριον ἑαυτοῖς ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἰσχύσαντες συνιδεῖν, ὥρα μησαν πρὸς φυγήν, τῆς τοῦ βασιλέως τούτους πάντως ἐπιμόνου ἐκδειματούσης εὐχῆς καὶ συνελαυνούσης πρὸς ὄλεθρον. Τῶν οὖν διωκόντων Ρωμαίων καὶ τοὺς μὴ συνόντας συνεχῶς ἐπιβοωμένων στρατο ηγοὺς καὶ τὰ τάγματα καὶ τὸν τῶν σχολῶν ἀφηγούμε La virtutis, quæ in fortitudine est, primatum sibi vindicabant: contra Armeniaci nihil se illa virtute iis impares omnino obnitebantur. Augescente itaque rixa, et cum partium irritaretur ferocitas, ab Armeniacorum cœtus primoribus in hæc verba peroratum ferunt: Quid frustra verbis singuli ferocimus atque jactamus, cum in promptu sit virtutis specimen dare, qua de ambigimus? cum enim hostes haud longe absint, possunt qui viri prastantes exείslant, facinoribus editis inclarescere, ac qui forti robore præcellat, judicio primas obtinere. His ergo ductores sermonibus auditis, militumque ad in pressionem faciendam fortem animam atque aliacrem considerantes, necnon ipsius leci opportu- & nitatem haud leve sibi ad victoriam momentum afferre sentientes, quod e sublimi loco impetum in hostes erant facturi, qui in valle castra habebant, duas in partes copias dividunt. Selectiorem manum. au sexcentos cum ipsis ductoribus in bostem irruere decernunt: reliqui numero non multi in sublimi starent, conferta multitudinis speciem præferentes, data temporis tessera, ut cum illi hoştem adorirentur, illico bi maximo cum plausu et tubis canentibus terribilem rugitum una quoque reboantibus montibus ederent. Sic arma induunt, ac occulte per noctem ad hostium 274 castra accedunt. Summo autem mane, cum necdum sol emenso penitus subjecto nobis hemisphærio emersisset, magna voce pæana cantantes, et Vicit crux conclamantes, aggrediuntur hostem, simul reliquis de monte militarem conclamationein edentibus. At barbari subito re insperata perterriti, neque inter se coire nec contemplandæ irruentium hostium multitudinis tempus habere, neque omnino quidquam salutare consulere posse, sed fugæ se dare, imperatoris prorsus assidua ad Deum precatione eos perterrente atque in interitum propellente. Romanis itaque insequentibus, absentesque duces atque ordines scholisque præfectum continue compellantibus, sicut fuerat præreptum, aucto fugien tium pavore ac tumultu ad trigesimum milliare persequuntur, interjectumque spatium cadaveribus νον, καθάπερ αὐτοῖς συντέτακτο, καὶ τῶν φευγόντων consternunt. εἰς πλείονα εφόδον συνελαυνομένων καὶ ταραχὴν, συνέβη μέχρι μιλίων τριάκοντα γενέσθαι τὴν δίωξιν καὶ τὸν μεταξύ χῶρον ἀπείροις καταστρωθῆναι νεκροῖς. μγ'. Ὅτε καὶ τὸν ἀναιδὴ καὶ θρασὺν ἐκεῖνον Χρυσόχειρα λέγεται, σὺν ὀλίγοις φεύγοντα τῶν περὶ αὐ τὸν, ἐπικαταδιώκειν 'Ρωμαίων τ8 τινά, τὸ Πουλάδην παρωνύμιον φέροντα, ὃν συνέβη ποτέ κατὰ Τεφρικὴν γεγονότα αἰχμάλωτον διὰ τὸ ἀστεϊσμοῦ μετέχειν καὶ χάριτος συνήθη καὶ γνώριμον χρηματίσαι Χρυσόχειρο. των ἰδὼν ὁ βάρβαρος τότε μετ' ἐνθουσιασμοῦ καὶ προθυμίας διώκοντα, ἐπιστραφείς, Τί σοι, φησὶ, κακόν, ὦ ἄθλιε, διαπραξάμην, Πουλάδη, ότι με οὕτω καταδιώκεις μανιωδῶς ἐπιθυμῶν ἀνελεῖν εν τῶν om. Ρ. εκ ταύτης Α. τὸ – συμβοήσαντες om. Α.. * 43. Inter haec etiam impudentem audacemque il lum Chrysochirem, cum paucis suorum fugientem, Romanorum quemdam, cognomento Puladem, persecutum ferunt, qui Tephricæ quondam captivus, quod festivus esset ac lepidus, Chrysochiri innoLuerat et ab eo in familiaritatem fuerat admissus. Hunc ut vidit barbarus furiose alacrique animo insequentem, conversus ad eum: Quid tibi, inquit, 'mali feci,“miser Pulade, quod sic insane peremplurus me persequeris? cui ille brevibus: Quod * Allatius Γετών, manuducentibus Gelis. να προσβαλείν om. A. Ρωμαίον Α. οι καὶ

Σ mimirum munerum in me collatorum vicem me tibi hodie με; Ὁ δὲ συντόμω; ἀντέφησεν”, ὅτι τῶν εὐεργε redditurum Deo bene propitio, confdo, patrone; 275 ideoque retro te insequor. Preibat itaque ille quasi mente captus ac attonitus, desperata salute, ac ni- »ium pavidus: Pulades intrepide audacique animo insequebatur, donec ad altam foveam deventum est. Substitit equus, præ voragiue transilire trepidans titubansque. Dumque circa eam Chrysochir animum intendit, huic Pulades conto latèra transfigit; statimque doloris vi circumactus equo decidit. Tum e coniitatu unus, cui Diaconitzae nomen, se equo proripiens dominum collapsum procurabat, ‹jusque capite genibus suis apposito casum deplorabat. Interim alii Pulada succrescunt, equisque exsilientes Chrysochiris fere exanimati capul a cervice revellunt. Diaconitzel vero ipsum quoque vinctis aliis adjungunt. Sic pene inaudito eventu præterque spem omnem debellatis hostibus ac Christianorum exaltata gloria, cito cum gaudii nuntiis Chrysochiris quoque caput imperatori mittitur. Versabatur ille per id tempus apud Petrium, ubi monasterium erat, in quo cjus filiæ pietatis palæstra exercebantur. Allato capite votorum suorum precumque memor, intentoque in eum cum lacrymis mentis oculo qui facit 276 voluntatem invocantium eum, afferri ad se arcum ac sagittas præcrpit, ociusque vervun tendens tres a tergo in sceleratum caput sagittas misit, ac ue in una quidem erravit, hanc quamdam impietatis scelerumque dignam expiationem se illi adhibere ratus pro tantis hominum millibus, quos per multos sui principatus annos perdiderat. Atque hunc finem habuerunt res Chrysochiris, sicque evanuit florentis tunc Tephrica potentia, opitulante Numine inque rem pic imperantis Basilii assiduis precibus facto propitio. σιῶν σου, πάτρων, τὴν ἀμοιβὴν ἀποδοῦναι σου κατὰ τὴν παροῦσαν ἡμέραν πεποιθώς εἰμι ἐν Θεῷ, καὶ διὰ τοῦτο καταδιώκω οπίσω σου. Ὡς οὖν ὁ μὲν προῄει οἷα βεβλαμμένος τας φρένας ὑπὸ Θεοῦ, ἀπεγνωσμένος τε καὶ δειλός, ὁ δὲ ἐφείπετο μετ' εύο τολμίας καὶ θάρσους νεανικοῦ, ἐντυγχάνει τάφρῳ βαθείᾳ ὁ διωκόμενος, ἣν ὑπερπηδήσαι ὁ ἵππος ἐπο εδειλία " τε καὶ διώκλαζεν. [Ρ.171] Καὶ ἕως περὶ ταύτην ὁ Χρυσόχειρ εἶχε τὸν νοῦν, βάλλει τοῦτον Πουλάδης κοντῷ κατὰ τῆς πλευρᾶς, καὶ εὐθέως περιδινηθεὶς τῷ ἀλγήματι κατερρύη τοῦ ἵππου. Καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τις, ᾧ Διακονίτζης ἦν τὸ ἐπώνυμον, ἀπὸ τοῦ οἰκείου Ιππου ρίψας ἑαυτὸν ἐπιμελείας ἡξίου τὸν πεσόντα δεσπότην, καὶ τοῖς οἰκείοις γόνασι τὴν ἐκείνου κεφαλὴν ἐπιθεὶς τὸ συμβὰν ἀπωδύρετο. Ἐν τοσούτῳ δὲ προσγίνονται τῷ Πουλάδῃ καὶ ἕτερος, καὶ καθαλλόμενοι τῶν ἵππων τὴν τοῦ Χρυσόχει ρος ἀποτέμνουσι κεφαλὴν λειποψυχούντος ἤδη ο καὶ ἐκλιμπάνοντος, συγκαταλέγουσι δὲ καὶ τὸν Διακονία τζην ἐκεῖνον τῷ τῶν λοιπῶν δεσμίων ἀριθμῷ. Οὕτω δὲ παραδόξως καταπολεμηθέντων τῶν δυσμενῶν καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ ὑψωθέντος καυχήματος, συντόμως μετὰ τῶν τῆς χαρᾶς ἀγγέλων προσαποστέλλεται βασιλεῖ ἡ τοῦ Χρυσόχειρος κεφαλή. Ετύγχανε δὲ της νικαῦτα διάγων κατὰ τὸ Πετρίον λεγόμενον, ἔνθα τὸ σεμνεῖον τῆς τῶν οἰκείων θυγατέρων διατριβής ἐχρημάτιζεν. Καὶ τῆς κεφαλῆς προσενεχθείσης οι τῶν οἰκείων ἀναμνησθεὶς προσευχῶν, καὶ πρὸς τὸν ποιοῦντα τὸ θέλημα τῶν ἐπικαλουμένων αὐτὸν μετά δακρύων τὸν τῆς διανοίας εκτείνας ὀφθαλμόν, τόξον ἐνεχθῆναι καὶ βέλη προσέταξε, καὶ θᾶττον τὴν νευρὰν εντείνας " τρία κατὰ τῆς παλαμναίας κεφαλῆς ἐπι σθορανῶς ἀφῆκε βέλη, καὶ εἰς οὐδὲ ἐν ὅλως διήμερο τεν, εναγιασμόν τινα τοῦτον ἄξιον τοῦ δυσσεβοῦς προσαγαγεῖν αὐτῷ οἰηθεὶς ἀντὶ τῶν πολλῶν μυριάδων, ἄς ἐν πολλοῖς τῆς ἐπικρατείας αὐτοῦ κατηνάλωσεν ἔτεσι. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν Χρυσόχειρα καὶ τὴν ἀν θοῦσαν τότε δύναμιν τῆς Τεφρικῆς τοιοῦτον τὸ τέλος εδέξατο συνεργείᾳ Θεοῦ, ταῖς πολλαῖς ἱκεσίαις καμ· φθέντος Βασιλείου τοῦ εὐσεβῶς βασιλεύοντος. 44. Jam vero viro inclyto patriarcha Ignatio sancte Deoque placitis moribus vita perfuncto, opulentaque canitie ac virtutum obvallante choro cunctisque laudantibus virumque prædicantibus vivis exemplo et ad meliorem vitam translato, ei rursus Ecclesiam rite reddidit, qui non rite sibi aute eam vindicare visus erat; legitimeque ac canonice sapientissimum Photium in regiæ urbis vacante sede constituit, quanquam ne prius quidem omni eum humanitate accipere honoremque habere cessabat, qua ille omnis generis sapientia atque virtute preditus erat. Verum quanquam sede deturbaral, quod sane nihil sibi justitia cultu potius esse volebat, nihil tamen quod solandæ viri fortuna esset omittebat. Unde 277 etiam assignato ei in regia habitaculo liberorum suorum institutorem ac μδ'. Αρτι δὲ τοῦ ἀοιδίμου πατριάρχου Ιγνατίου ὁσίως καὶ θεαρέστως τὸν βίον ἀνύσαντος, καὶ ὑπὸ πλουσίᾳ τῇ πολιᾷ οὐ καὶ τῇ κύκλῳ δορυφορίᾳ τῶν ἀρετῶν καὶ τῷ παρά πάντων μακαρισμῷ τὴν παρn οὖσαν 'αλλαξαμένου ζωὴν καὶ διαβάντος πρὸς τὴν ἀμείνονα, ἀπέδωκεν αὖθις τὴν Ἐκκλησίαν καλῶς τῷ μὴ καλῶς ἀντιποιεῖσθαι τὸ πρότερον δόξαντι, καὶ κατέστησεν ἐννόμως τότε καὶ κανονικῶς τὸν σοφώτατον Φώτιον ἐπὶ τὴν σχολάζουσαν καθέδραν τῆς βασι λίδος τῶν πόλεων. Οὐ μὴν οὐδὲ πρὸ τούτου διέλειπε φιλοφρονούμενος αὐτὸν καὶ τιμῶν διὰ τὴν ἐν αὐτῷ παντοδαπή σοφίαν τε καὶ ἀρετὴν, ἀλλὰ κἂν ' εἰ τῆς καθέδρας μετέστησεν, οὐδὲν τοῦ δικαίου θέλων ἄγειν ἐπίπροσθεν, ὅμως τῶν εἰς παραμυθίαν οὐδὲν ἐνέλειπε παρεχόμενος. Οθεν κάν τοῖς βασιλείοις διατριβὴν αὐτῷ δοὺς τῶν οἰκείων παίδων απέδειξε παιδευτήν P. κι ἀπέφησεν Ρ. οι ὑπεδειλία? οι τὴν om. Ρ. " ήδη om. Ρ. οι προσενεχθείσης om. Α. ο ἐκτείνας Ρ. P. 10 πολιᾷ] σκιά. Α. 1 προσοῦσαν Α. * καν] μην Α.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. καὶ διδάσκαλον. Οὕτως οὐδένα, καθ' [Ρ. 172] ὅσον disciplinis praefecerat. Ita neminem, quoad licebat, οἷός τε ἦν, περιεώρα λυπούμενον, ἀλλὰ πᾶσιν εὐμε mœstis illius rebus negligebat, sed cunctis benigne νῶς τε καὶ προσηνώς προτεφέρετο καὶ τὸν δυνατὸν placideque utebatur; ac quibus modis potera', τρόπον οὐκ ἠμέλει παραμυθούμενος. omni studio levamen adbibebat. 45. Quanquam vero sic patris humanitate erga subditus afficielatur eorumque sedulo curam gerebat, non defuerunt tamen qui eum odio haberent, seu potius qui inviderent ae vitæ insidiarentur. Nam Curcuas, quem vocant, opibus deliciisque lasciviens tyrannidem, ut par est, affectabat, adjunclaque conjuratorum pari animorum consensu turba aggrediendæ rei commodum tempus exspeclabat. Uno tainen ex conjuratis ante aggressionem instructas illi delegente insidias, traduntur legibus με'. ᾿Αλλὰ καίπερ οὕτω πατρικῶς τε καὶ κηδεμονι κῶς πρὸς τοὺς ὑπὸ χεῖρα διατιθέμενος, εἶχεν όμως τοὺς μισοῦντας, μᾶλλον δὲ φθονοῦντας καὶ ἐπιβου λεύοντας αὐτοῦ τῇ ζωῇ. Ο γὰρ οὕτω λεγόμενος Κουρ κούας ὑπὸ πλούτου καὶ τρυφῆς ἐξυβρίσας, ὡς ἔοικε, τυραννίδος ἐρᾷ, καὶ ὁμοφρόνων πληθύν συνωμότας λαβὼν καιρὸν ἐζήτει τῆς ἐπιθέσεως. ὡς δὲ πρὸ τοῦ του τὰ τῆς συσκευῆς ἐξ ἑνὸς τῶν συνωμοτῶν ἐμηνύθη τῷ βασιλεῖ, παραδίδονται τοῖς νόμοις οἱ πονηροί. ᾿Αλλὰ πάλιν ἢ τοῦ γενναίου βασιλέως φιλανθρωπία τὴν τῶν νόμων αὐστηρίαν παρέθραυεν καὶ τὰς ποι scelerati. Iterum tamen generosi imperatoris cleνὰς ἐμετρίαζε· διὸ τοῦ προεξάρχοντος ἐκκοπέντος & mentia legum severitatem tantisper mitigavit ac τοὺς ὀφθαλμούς, οἱ λοιποὶ διὰ τῶν εἰς τὸ 8 σῶμα paeuas moderata est. Excussis itaque oculis ei qui πληγῶν καὶ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν τριχῶν φιλανθρώ- auctor conjurationis exstiterat, reliqui iudictis verπως ἐσωφρονίζοντο. Καὶ οὗτοι μὲν οὕτως πατρικῶς beribus ademptisque capillis humanius castigati μᾶλλον ἢ δεσποτικῶς πρὸς τὸ καθεστηκὸς ἐπαν sunt. Ac illi quidem in eum modum paterna magis ήγοντο. indulgentia quam herifi severitate ad officium sanioremque mentem sunt reducti. 46. Enimvero communes rei publica curz, et quae superioribus tropæa restabant adjicienda, somnos ei divellebant. Verum primum castrum Lulum Romanæ rei utilissimum, ipsum munitissimum, superiorum temporum projecta vecordia eorumque neglectu quæ e re communi 278 forent cum omni oppidanorum turba ab Agarenis captum, obque loci securitatem iis munitum ac praesidio servatum, prudentia sua ac cura imperator, munerumque copia, qua vi qua suasione, Barbarorum ditioni excussit Romanoque Imperio iterum subjecit. quo et castruin Meluus se illi sponte dedidit, dominumque imperatorem agnovit. Manichæcorum urbem Catabatalam dictam, eo tempore per duces suos excidit. Non sic tamen delectabat quod per alios excisa esset atque direpta, ac moleste habebat quod non suis ipse laboribus tropæa erigebat. Rursus itaque, assumpto Constantino filiorum natu maximo, ut tanquam generoso catulo hostium ei cædis gustum faceret, artisque militaris necnon fortis audacisque animi inter pericula ipse illi præceptor foret, illo comite adversus Syriam profectus μς'. Αὐτὸν δὲ οὐκ εἴα καθεύδειν ἡ ὑπὲρ τῶν ὅλων φροντὶς καὶ τὰ ἔτι περιλιπή τρόπαια. ᾿Αλλὰ πρῶτον μὲν τὸ πλεῖστα τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπικράτειαν ὠφε λοῦν ὀχυρώτατον κάστρον, τὸ δοῦλον λεγόμενον, τῇ φθασάσῃ περιττῇ ἐθυμίᾳ καὶ τῇ τῶν λυσιτελῶν Ολιγωρία αύτανδρον παρὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ληφθέν καὶ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ τόπου ἀσφάλειαν ὀχυρωθεν καὶ κρατούμενον, τῇ οἰκείᾳ συνέσει καὶ ἐπιμελείᾳ ὁ βα- c σιλεὺς καὶ τῷ ἀφθόνῳ τῶν δωρεῶν, πειθὼ καὶ βίαν προσαγαγών ", τῆς βαρβαρικῆς ἐπικρατείας μετα έστησε καὶ πρὸς τὴν προτέραν ἐξουσίαν τῶν Ῥω μαίων μετήγαγεν “· ἀφ᾽ οὗ καὶ τὸ Μελοῦος κάστρον πρὸς αὐτὸν ἑκουσίως μετέθετο καὶ δεσπότην ἑαυτοῦ τὸν αὐτοκράτορα ἀνηγόρευσεν. Τὴν δὲ τῶν Μανι χαίων πόλιν τὴν Καταβάταλα καλουμένην κατά τὸν καιρὸν ἐκεῖνον διὰ τῶν οἰκείων στρατηγῶν ἐξω επόρθησεν. Αλλ᾽ οὐ τοσοῦτον αὐτὸν ἡ δι' ἑτέρουν πρόθεσις * εύφραινεν, ὅσον * ηνία τὸ μὴ τοῖς αὐτ τοῦ πόνοις καὶ κινδύνοις τὰ τρόπαια ίστασθαι. Διὰ τοῦτο αὖθις καὶ " Κωνσταντίνον τὸν πρῶτον τῶν υἱῶν προσλαβόμενος, ὡς ἂν αὐτὸν οἷα γενναίον σκύ λακα πολεμίων γεύση φόνου καὶ αὐτὸς αὐτῷ διδά σκαλος τῶν τακτικῶν καὶ τοῦ πρὸς τοὺς κινδύνους est; venieusque Casarcam, quæ ad Argest mon- εὐθαρσοῦς παραστήματος γένηται, σὺν αὐτῷ κατὰ Συρίας εξώρμησε 1, καὶ τὴν πρὸς τῷ Αργές 10 Καισάρειαν την πρώτην τῶν Καππαδόκων πόλιν και ταλαβών, (Ρ. 173] καὶ τακτικῶς τὸν ὑπ' αὐτὸν ἐξε οπλίσας λαόν λογάδων, ἐκ τούτων μοίραν ἀπότε με καὶ ὡς προδιερευνητὰς καὶ προδιόπτας έμπροσθεν ἐξαπέστειλε, καὶ κατόπιν αὐτὸς μετὰ τῆς βαρείας δυνάμεως εἴπετο, ἵνα ἐνεργοῦ μαχαίρας ἡγῆται τὸ ἀκμαιότατον, τὸ δὲ ἔτι στιβαρώτερον ἀπελαύνηται. Οἱ τὰς ἐρήμους ὀξέως διαδραμόντες τὰ φρούρια, τό VARIE **ð om. P. • Αντανδρον Α. Ο προσάγων Ρ. Comber, ο όσον om. Α. 10 ηνια το μὴ ΑΡ. tem est, primam Cappadocum urbem, exque militari ratione suos exercens, avulsam ex cis selectorum partem velut rimatum ac speculatum regionem præmisit: ipse cum gravi militia pone ibat, ut pugnacis ensis vivida magis virtus præiret, solidior sequeretur. Desertis illi brevi superatis, arces Psilocastellum et Paramocastellumn diripuerunt, inque illis 279 repertos captivos duxerunt. Adventantium copiarum metu exterriti Plialacri castri incolæ sponte imperatori deditionem fecerunt. LECTIONES. κατήγαγεν Ρ. * τήν om. Ρ. πόρθησις marg " καὶ] τὸν Ρ. 10 ώρμησε P. 18 Αργέτα Α.

Ambri filius Apabdeles Anazarbi ameras, procul τε Ψιλοκάστελλον καὶ τὸ Παραμοκάστελλον ἐξεπόρ agente imperatore barbarico more ferociens, tune θησαν, καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς καταληφθέντας ήνδραποejusque præsentia Melitenensium se turmæ commiscens fuga salutem expedivit, uuun hoc sibi ad securitatem idoneum ratus, si lateret, quocunque tandem terræ sinu atque latebra se abdidisset. Hujus irruptionis clade et Caisus sive Catasama, et Robana sive Endelechone diripiuntur: itemque Ardala et quam vocant Eremosycæa. Tunc et Semas ille Taelis filius, qui Tauri montis angustiis insidens grassando Romanorum fines depopulabatur, ad imperatorem confugit. δίσαντο. Καταπλαγέντες δὲ τῷ δέει τῆς ἐπιούσης δυνάμεως οἱ τὸ τοῦ Φαλακροῦ λεγόμενον κάστρον οἰκοῦντες ἑκουσίως τῷ βασιλεῖ προσεχώρησαν. Ὁ δὲ τοῦ ᾿Αμβρου υἱὸς 'Απάδελε Αναζάρδης μέρας ", ἕως μὲν μακρὰν ἀπεῖχεν ὁ βασιλεὺς, βαρβαρικώς ἐθρασύνετο, τότε δὲ μετὰ τοῦ τῶν Μελιτηνών 18 στί φους φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπορίζετο, μόνην 1 ἀσφά λειαν ἡγούμενος ἱκανὴν τὸ λαθεῖν ὅποι γῆς καταδέ δυκεν. Τῇ δὲ τῆς τοιαύτης ἐφόδου φθορᾷ καὶ τῆς Καϊσοῦ ἤτοι τῆς Κατασάμας καὶ τῆς Ῥοδὰμ ἤτοι τῆς Ἐνδελεχόνης ἡ πόρθησις γέγονεν, ἅμα δὲ καὶ ἡ τῆς ᾿Ανδάλου 17 καὶ ἡ τῆς οὕτω λεγομένης Έρημο. συκαίας 1, ὅτε καὶ Σήμας ἐκεῖνος ὁ τοῦ Ταὴλ ", τὰς δυσχωρίας κατέχων τοῦ Ταύρου καὶ ἐξ ἐφόδου τὰς τῶν 'Ρωμαίων λυμαινόμενος ἐσχατιάς, πρὸς τὸν βασιλέα κατέφυγεν. μζ'. Εἰ δὲ συντόμως καὶ ψιλῶς τὰ οὕτω μεγάλα οἱονεὶ κατ' ἐπιδρομὴν ἀπαγγέλλομεν, μηδεὶς θαυμα ζέτω, ἀλλὰ μηδὲ ἐγκαλείτω. Αμα γὰρ τὴν ταχύτητα τῶν πράξεων ἐκείνων μιμεῖσθαι ἡ διήγησις ἔοικεν, καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἐστὶν ἁπλῆ τε καὶ ἐπιτρέχουσα· θᾶττον γὰρ ᾑρέθη τότε ἐκεῖνα καὶ τῶν πράξεων ἔλαβε τὴν συντέλειαν, ἢ νῦν ἀπήγγελται. "Αλλως τε καὶ ἐπεὶ ὁ χρόνος ἤδη δεύτας διὰ μέσου πολὺς τὰ καθ᾿ ἕκαστα τῶν ἔργων διὰ τῆς μεταξὺ σιγῆς οἷον ἡμαύρωσε, καὶ οὔτε παρατάξεων τρόπους οὔτε προσβολῶν ἐφόδους οὔτε φαλάγγων εκτάσεις καὶ συστο λὰς οὔτε στρατηγημάτων ἐπικαίρους χρήσεις εἰδέναι καὶ ἀπαγγέλλειν τὸ ἔχομεν, οὐκ ἔστι περὶ τὰ κατὰ μέρος ἐγχρονίζειν καὶ οἷον ἐμφιλοχωρεῖν, ἐξ ὧν πλα τύνεται τὸ διήγημα. Τὰ δὲ ἁμάρτυρον ἔχοντα τὴν πίστιν, εἰ καὶ λέγεται πολλάκις, ἀλλ' ἡμεῖς ἀβατα - νίστως προσδέχεσθαι οὐ βουλόμεθα διὰ τὸ μὴ δόξαι πεπλασμένην μή γεγονότων πραγμάτων διήγησιν ἀνατιθέναι τῷ βασιλεῖ, μάλιστα ὅτι οὐδὲ ἐκεῖνος ἔτι ζῶν τὰ πρὸς χάριν θωπευτικῶς ὑποτρέχοντα ῥήματα ἐφαίνετο προσιέμενος. Οἱ δὲ μηδὲ τὰ παρὰ πάντων ὁμολογούμενα δυνάμενοι [P. 174] ἢ σχολάζοντες παραδοῦναι γραφῇ σχολῇ γε ἂν περὶ τὰ ἀμφίβολα τὸν λόγον ἀπομηκύνοιμεν. Ἀλλ᾿ ἀνακρουέσθω, καὶ καθ᾽ ὁδὸν τῆς ἐξ ἀρχῆς διηγήσεως ὁ λόγος ἀνατρεχέτω. 47. Quod si brevius simpliciusque ac quasi cursim magna annotamus, nemo miretur nec eo no‐ mine criminetur: simul enim istiusmodi operum facinorumque celeritatem æmulari narratio videtur; qua sic leviter simpliciusque transcurrit. Citius enim tunc illa capta præsidia designataque facinora quam nunc a me narrata sunt. Præterea cum longi jam temporis mora res singulas gestaque facinora silentio velut obscurarit, ac nec pugnarum modos nec ex impetu aggressiones neque exporrectas culltractasque phalanges nec stratagematum pro tempore usus vel scire possimus 280 vel enuntiare, non est cur circa singula tempus teramus libenterque in illis immoremur, unde narratio dilatatur. Quæ autem nullo certo teste tradita sunt, etsi crebro rumore ferantur atque in ore vulgi volitent, nos tamen ut sine examine amplectamur induci non patimur, ne confictam eorum quæ ne gesta quidem sunt narrationem imperatori appingere videamur. Ac vel maxime, quod nec illi, cum in humanis adhuc ageret, quæ alii velut assentandi gratia verba insinuarent, lubens videbatur admittere. Nos vero, qui ne ea quidem quæ omnium ore testata sunt scriptorum monumentis consignare valemus, aut per otium possumus, vix certe in iis quæ dubia sunt sermonem protraxerimus. Verum retroagatur oratio, et in viam recurrat quam sibi ab exordio narrationis proposuit. 48. Secundum hæc imperator Onopnictem fluvium et Sarum cum exercitu trajecit, venitque Cucusum; ibique succensis lucis et arboribus excisis loca itineribus invia in commoda redegit, atque in eis palantes cohortes dissipavit. Inde Callipolim et Padasiam cum venisset, locisque asperis ac confragosis iter haberet, equo descendens pedes ipse viæ angusta emetiebatur, labore suo subditorum infirmas vires recreans. Tum Germaniciam petens, cum adversarii omnes e vestigio cederent intraque mœnia sese continerent, nec qui manum conserere auderet ullus esset, cunctis circa eam igni absumptis ac suburbanis misere desolatis atμη'. Μετὰ ταῦτα τοίνυν τὸν Ὀνοπνίχτην λεγόμε νον ποταμὸν καὶ τὸν Σαρὸν διαπεράσας ὁ βασιλεὺς μετὰ τοῦ στρατεύματος ἦλθε προς Κουκουσον, καὶ τὰς ἐκεῖσε λόχμας ἐμπρήσας καὶ τὴν ἄβατον τη δι τῶν δένδρων ἐκτομῇ βατὴν πεποιηκώς τῶν ἐν ταύταις λόγων εκράτησε. Πρὸς δὲ τὴν Καλλίπολιν καὶ Παδασίαν φθάσας, εἶτα διὰ δυσβάτων ὁδεύων ὁδῶν, τοῦ ἵππου ἀποβάς πεζός 3 διεξῄει τὰ στενὰ τῆς ὁδοῦ, διὰ τοῦ οἰκείου κόπου τὸ ἀσθενὲς τῶν ὑπὸ χεῖρα παρ ραμυθούμενος. Τηνικαῦτα δὲ τῇ Γερμανικείᾳ προςβαλὼν, ἐπεὶ τὸ ἀνθιστάμενον ἅπαν ἐκ ποδὸς ἐχώρει καὶ τοῖς τείχεσι συνεκλείετο καὶ οὐδεὶς τῶν πολεμίων ἐτόλμα εἰς χεῖρας ἐλθεῖν, τὰ περὶ αὐτὴν πάντα πυρὶ 1. Αναζάρδης ἀμέρας om. Α. 18 μετά Μελετινῶν Α. 10 μόνον Α. 17 Αρδάλου Α. 18 Ερήμου Συ18 6 Τουταὴλ Α, omissis τὰς δυσχωρίας-λυμαινόμενος ἐσχατιάς. * πεζός om. Ρ. καίας Α. om. P. 30 επαγγέλλειν Α. 115

LIB. V. aperto Marte certare non ansi, intraque mœnia compressi, obsidionem sustinere statuerunt. Imperator suburbana depopulatus, excisoque vicino oppidulo cui nomen Gero, praedam militibus conressit; ejusque emolamento animosioribus redditis, eisque ad laborem addita alacritate, in muros ingruit, machinisque adhibitis spe fovebatur, eaque non levi, quibus fretus robustis copiis erat, urhei vi expugnatum iri. Videns autein obsessos metu solutos oppugnationem ferre, jamque aperto fere patriæ excidio nihil obturbari, sciscitabatur qua confidentia nullam sui rationem habere viderentur. Audiensque ex quodam indigenarum, a viro apud ens·religioso pioque, sive ille ex diviniore amalı: sive scientiæ alicujus præceptis instructus tenebat, certo se accepisse non ab illo qui nunc obsideret, sed ab alio quodam ei genere conjuncto, Constantino nomine, in fatis esse ut urbs diriperetur, camque ob rem illius assultibus animum non deεpondere. illo filium monstrante, sicque cum vocari dicente, nec prorsus cassum fore vaticinium, tametsi illorum urbs ab co caperetur, respondit is qui oraculum referebat, non adhuc illum esse Constantinum, qui illorum urbem esset 282 eversurus, sed alium quempiam illius nepotum, post longam satis annorum seriem. Ilis imperator prope ira concitus, satagensque ipso opere inanem temere sparsum rumorem, quod sic jactabant, evincere, majori quam antea vi ac conatu oppugnationi instabat. Videns vero, quidquid operæ conferret, nihil se proficere nec ulla firma satis spe subnixum esse, consideransque non leve exercitus damnum, quod sub dio algente cœlo noctes ageret, plurisque ducens suos incolumes servare quam hoslas capere ac subigere, ante biemoni recedere operæ pretium putavit. Sed hac hactenus. Nobis vero subit mirari, qui post tantum temporis vaticinii illius eventum conspeximus, quænam tanta apuil barbaros illos sicque exacta cognitio ac veritatis comprehensio, qui nec vitæ nec religionis cultu aimodum probati sint. Cum enim ille tune urbem capere non potuerit, nunc nostris temporibus Coustantinus purpura surculus, sapientissimi Leonis filius ac illius nepos, singulari sibi munere istud usurpavit; ascriptumque illi est facinus interne cionis incolarum Alata. Proinde, ut auctor Homerus est, honum erat defuncti filium relictum esse; quo nimirum ultor eorum quæ in avi majestatem illi proterve ausi fuerant palam filius servaretur. Verum vestigium rursus oratio repetat, et quæ sequentia sunt eloquatur. παραδου; καὶ τὰ πρὸ τῆς πόλεως κάλλη τε ώς πεδίων que 281 vastatis Adalam pervenit. Oppidani δειξης ἀφανισμοῦ πρὸς ᾿Αβατα παρεγένετο. Τῶν δὲ τῆς τοιαύτης πόλεως μὴ τολμώντων ἐν τοῖς ὑπαί θροις διαγωνίζεσθαι, ἀλλ' ἐντὸς τῶν τειχών συνελα θέντων καὶ διεγνωκότων τὴν πολιορκίαν ὑψίστασθαι, αὐτὸς τὰ πρὸ τῆς πόλεως καταλησάμενος, καὶ τὸ παρακείμενον πολίχνιον, ὅπερ εκάλουν Γέροντα, ἐκε πορθήσας και διαρπαγήναι ἐφεις ", καὶ προθυμοτέρους ἀπὸ τῶν ὠφελειῶν πρὸς τὸ πονεῖν τοὺς στρα τιώτας πεποιηκώς, αὐτοῖς προσβάλλει τοῖς τείχεσι, καὶ ταῖς πρὸς πολιορκίαν εκέχρητο μηχαναῖς, καὶ ἐπ' ἐλπίδος ἦν οὐ μικρᾶς διὰ τὸ βάρος τῆς περὶ το αὐτὸν δυνάμεως κατὰ κράτος τὴν πόλιν ἐλεῖν. Ὁρῶν δὲ τοὺς ἔνδον ἀδεῶ; τὰ προσπίπτοντα φέρεσθαι, καὶ οὐ ταραττομένους ἐπὶ προδήλῳ σχεδόν ολέθρῳ τῆς πατρίδος αὐτῶν, ἐφ' ὅτῳ πεποιθότες ὀλίγον αὐτοῦ λόγον τῷ δοκεῖν ποιούμενοι φαίνονται ἐπυνθάνετο. Καὶ δὴ παρ' ἑνὸς ἀκούσας τῶν ἐγχωρίων, ὡς ὑπό τινος τῶν παρ' αὐτοῖς εὐλαβῶν, εἴτε ἀπό τινος θειοτέρας γνώσεως εἴτε ἀπὸ ἐπιστημονικής μεθόδου για νώσκοντος, πληροφορίαν δεδεγμένοι τυγχάνουσιν οὐχ ὑπὸ σοῦ τοῦ νῦν πολιορκοῦντος αὐτοὺς, ἀλλ' ὑφ' ἑτέρου τινὸς τῶν κατὰ γένος το σοι προσηκόντων, Κωνσταντίνου καλουμένου, πεπρωμένον εἶναι τὴν τοιαύτην ἀλῶναι πόλιν· καὶ διὰ τοῦτο τοῖς προσπί πτουσι μὴ ἐκπλήττεσθαι. Τοῦ δὲ τὸν υἱὸν ἐπιδεί ξαντος καὶ ὡς οὕτω καλεῖται διδάξαντος, καὶ μηδὲ τὸ παρ' αὐτοῖς εἰπόντος διαπίπτειν πάντως πυθό χρηστον ἐν τῷ νῦν τὴν πόλιν ἁλίσκεσθαι, οὐ τοσούτον ὁ ἐξηγούμενος ἔλεγε τὸν Κωνσταντῖνον ἐκεῖνον εἶναι ὅς 37 αὐτῶν μέλλει τὴν πόλιν ποιεῖσθαι ἀνάστα τον, ἄλλον δέ τινα μετὰ χρόνον συχνὸν τῶν ἀπογόνων τῶν σῶν. Ἐφ᾽ οἷς ἐκεῖνος οἷον διοργισθείς, και βουληθεὶς ἐξελέγξαι δι' ἔργου λόγο, ἄλλως κενὸν τὸ λαλούμενον, συντονώτερον τῆς πολιορκίας ανήψατο καὶ ἐνεργέστερον ἐχρήσατο (Ρ. 175] ταῖς παρα σκευαῖς. ὡς δὲ πάντα πονοῦντος αὐτοῦ. χώρα μὴ προβαίνουσαν τὴν σπουδήν, μηδὲ ἐπί τινος ἀσφαλούς Ελπίδος ἱδρασθῆναι ἡδύνατο, ἐγενόει δὲ καὶ τὴν ἐν ὑπαίθρῳ τοῦ πλήθους ἐν τόποις κρυμώδεσι κάκωσιν, τοῦ τοὺς πολεμίους ἐλεῖν κρεῖττον τὸ τοὺς οἱ κείους περισώσασθαι λογισάμενος πρὸ χειμώνος ἀναχωρῆσαι λυσιτελὲς ἐδοκίμασεν. Καὶ οὕτω μὲν ταῦτα· ἡμῖν δὲ θαυμάζειν ἐπέρχεται τοῖς μετὰ τοσ- μ οὗτον χρόνον τῆς προῤῥήσεως ἐκείνης ἰδοῦσι τὴν ἔκβασιν, τίς ἡ ἐν τοῖς βαρβάροις ἐκείνοις καὶ οὐδὲ πάντη τὰ περὶ τὸν βίον ἢ τὸ σέβας χρηστοῖς ἀκριβὴς οὕτω γνώσις καὶ τῆς ἀληθείας κατάληψις. Καὶ γὰρ ἐκείνου μὴ δυνηθέντος τότε τὴν πόλιν ἐλεῖν, νῦν ἐπὶ τῶν ἡμετέρων χρόνων Κωνσταντῖνος ὁ τῆς πορφύ ρας βλαστός, ὁ Λέοντος μὲν τοῦ σοφωτάτου υἱός, ἐκε! μου δὲ υἱωνός, τὸ τοιοῦτον προτέρημα απηνέγκατο καὶ ἐπεγράφη τῷ κατορθώματι τῆς παντελοῦς ἀπωλείας τῶν οἰκούντων τὴν ᾿Αδπτα, ὡς ἦν ἄρα, καθ' Ομηρον, ἀγαθὸν καὶ παῖδα καταφθιμένοιο λιπέσθαι, ἵνα τιμωρὸς ὁ παῖς τῶν εἰς τὸ παππίον το κράτος ἀποθρασυνθῆναι τολμησάντων περιφανώς διασώζηται. Ἀλλ᾿ εἰς ἴχνος αὖθις ὁ λόγος παλινδρομείτω καὶ δηλούτω τὰ ἐφεξῆς. • βάλλη A, vallibus ante urbem misere devastatis Allalius, οι ἐφείς] ἀφεὶς, ἐφ' οἷς Ρ. 18 περὶ πρὸ; Ρ. 10 κατὰ τὸ γένος Ρ. 37 8;) ὃς ἐξ Λ. πατρώον β'. 29 ἐξῆς Ρ. PATROL. GR. CIX

283 49. Tunc itaque imperator multis captis ae manubiis referto exercitu, ubi captivorum onus ob viæ anfractus difficiles ipsamque ejus longitudinem ense levari jusserat, ad reditum adjecit animum, ingentem sui metum Agaris nepotibus relinquens. Timens vero ne se inter angusta locorum hostes adorirentur (noverat enim stultam eam imperatoris vorem esse, Non putassein) suorum manipulis in subsessis opportune locatis, plures eorum qui se alios capturos arbitrabantur vivos cepit. His rebus Abdelomelis locorum reguli fractus animíns; missisque oratoribus veniam ac pacem rogat, probum se servum exque animo deditum fore pollicitus, locaque subjecturum ac traditurum. Votis annuens imperator postulata concessit, ar: deinceps socium adversus tribules pontaneum habuit. Ilinc rursus Argeo moute pertransito cum Cæsaream venisset, victoriae nuntios ex Colonia et Lullo accepit; signaque præsto erant, manubiorum et captivo:um ingeus copia ex Tarsi et Manichæorum oppidis convecta. Inter quos ingentem Curtorum oblatam turbam necari præcepit, quippe cum vix quidquam frugis ex illis exspectaretur, nec exercitus opimis jam spoliis onustus secum eos habere vellet ac advehere, inutile impedimentum itineris. Medæum reductus imperator, sparsis in suos muneribus ac pro cujusque virtute ac præstantia collatis honoribus, 284 omuique humanitate omnibus acceptis dimissisque ad hiberna cohortibus, iter prosequebatur. Veniensque Byzantium priori c more victoriæ coronam patriarchæ manu faustasque a populo triumphales voces accepit. σαν φθάσας κατὰ τὸ πρότερον ἔθος διὰ τοῦ πατριάρχου δήμου τὰς ἐπινικίους φωνάς. 50. Jam porro annis superioribus Tephricæ depressa potentia ac pene exstincta, Tarsitarum reviviscere ac augescere cœperat, rursusque Romanæ ditionis &ines jugiter infestabant. Adversus illos per hec tempors Andreas ille Scytha band raro fortiter egerat, proque copiarum suarum ratione multos eorum qui prædatum excurrebant a toto avulsos exercitu interfecerat atque ceperat. Cunique adeo egregie in dies fortitudinis ac prudentis argumenta sisis cderet, patricii aucuns dignitate ac scholis ab imperatore præfectus est. Tuncque majori potestate ac copiis acie conserta cum Melitenensibus Tarsensibusque et pugnavit et vicii. Quandoque vero Tarsi amera, verba nuittendo impictatis et amentiæ plena adversus Dominum nostrum Jesum Christuin ac Deum sanctissimamque ejus parentem, Esperiar, aiebat, an tibi commodum allaturus sit Mariæ filius, ipsaque illius mater, ubi copiosa validaque manu adversus te profectus fuero. Accepit ille conviciantis 285 episto tam, multisque lacrymis sancte Del Genitricis Fi1 μθ'. Τότε τοίνυν ὁ βασιλεὺς πολλῆς αἰχμαλωσία: καὶ λαφύρων ἐμπλήσας τὸ στράτευμα, εἶτα τοὺς αἰχμαλώτους διὰ τὸ δύσβατον καὶ πολὺ τῆς ὁδοῦ τῷ ξέρει κελεύσας ἀποφορτίσασθαι, ἐπανόδου ἐμνήσθη, πολὺ δέος αὐτοῦ τοῖς τῆς ᾿Αγαρ ἐκγόνοις ἀπολιπών. Προσδοκήσας δὲ ὅμως ἐπίθεσίν τινα κατὰ τοὺς στι νοὺς τῶν τόπων (ᾔδει γὰρ κακὴν εἶναι φωνὴν στρατ τηγοῦ τὸ, Οὐκ ἂν προσεδόκησα) καὶ λόχους ἐν τοῖς Επικαίροις ὑφεὶς πολλοὺς τῶν ἄλλους * Ελεῖν οἱομένων εζώγρησεν. "Απερ ὁ ᾿Αβδελομὲς ἐκεῖνος ἰδὼν, ὅς τῶν ἐκεῖσε τόπων εκυρίευε, πρέσβεις πέμψας αδείας καὶ εἰρήνης ἐδεῖτο τυχεῖν, εὐγνώμονα δοῦλον ἑαυτὸν γενέσθαι καθυπισχνούμενος καὶ τῶν ὑπ' αὐτοῦ κρα τουμένων φρουρίων & καὶ τόπων ποιούμενος τὴν ὑπόστασιν καὶ ἐγχείρισιν. Οὗ τὴν δέησιν ὁ βασι λεὺς δεξάμενος τὰ αιτούμενα ξέδωκε, καὶ σύμμαχον αὐτὸν τὸ ἀπὸ τοῦδε κατὰ τῶν ὁμοφύλων εἶχεν ἐθε λυντήν. Ἐκεῖθεν δὲ πάλιν τὸ τοῦ ᾿Αργίου διελθὼν ὄρος καὶ πρὸς Καισάρειαν γενόμενος ἔκ τε Κολω νείας καὶ Λούλου ἐπινικίων ἀγγελίας ἐδέξατο. ΗκοΉχο λούθει δὲ καὶ τὰ σύμβολα, λαφύρων καὶ αἰχμαλώτων πλῆθος, ἅπερ ἀπό τε φρουρίων τῆς Ταρσοῦ καὶ ἀπὸ Μανιχαϊκῶν ἐτύγχανε πόλεων. Ενθα καὶ πλεῖστον ὄχλον τῶν Κούρτων προσενεχθέντα ἀποσφαγῆναι προσέταξεν· εἰς οὐδὲν γὰρ σχεδὸν ἐτύγχανον χρήσιμοι, καὶ προκαταπεπλησμένον ὑπάρχον τὸ στρά τευμα οὐκ ἐβούλετο καὶ τούτους ἔχειν δύσχρηστον παρενόχλημα. [Ρ. 176] 'Εν Μηδαίῳ δὲ γεγονώς υπο στρέφων ὁ βασιλεὺς, καὶ τιμὰς διανείμας τοῖς ὑπ' αὐτὸν καὶ ἀναλόγως τῆς οἰκείας ἕκαστον ἀρετῆς προβιβάσας καὶ φιλοφρονησάμενος, καὶ πρὸς παρα· χειμασίαν ἀφεὶς είχετο τῆς ὁδοῦ· καὶ τὴν βασιλεύου τὸν τῆς νίκης ἐδέξατο στέφανον καὶ παρὰ τοῦ ν'. Ηδη δὲ τοῖς οἰχομένοις χρόνοις ἀπανθησάσης καὶ παντάπασαν απεσβηκυίας τῆς Τεφρικῆς, ἡ τῶν Ταρσ:τῶν ἰσχὺς ἀναθάλλειν καὶ αὐξάνεσθαι ἤρχετο, καὶ πάλιν ὑπὸ ἐς τούτων αἱ τῶν Ῥωμαϊκῶν ὁρίων ἐσχατιαὶ συνεχῶς ἐπιέζοντο 8. Τό τηνικαῦτα Ανα δρέας ἐκεῖνος ὁ ἐκ Σκυθῶν πολλάκις Ανδρίσατο κατ' αὐτῶν, καὶ τῆς περὶ αὐτὸν ἀναλόγως δυνάμεως πολ λοὺς τῶν εἰς προνομήν ἐκτρεχόντων καὶ τοῦ ὅλου ἀποῤῥη γνυμένους στρατεύματος ἀνήρει καὶ αἰχμα λώτους ἐλάμβανε. Καὶ ὡς ἱκανὰ τεκμήρια ἀνδρίας τε καὶ συνέσεως καθ᾿ ἑκάστην ἐξέφερεν, εἰς τὸ τῶν πατρικίων προῆλθεν ὑπὸ 35 τοῦ βασιλέως ἀξίωμα καὶ εἰς τὴν τῶν σχολῶν ἀρχήν 2. Καὶ τότε δὴ μᾶλο λον ἀπὸ μείζονος ἐξουσίας τε καὶ δυνάμεις πολλάκις ἐμφανέσι μάχαις πρός τε τοὺς ἀπὸ Μελιτηνῆς καὶ τοὺς ἀπὸ ο Ταρσού παρετάξατο καὶ νενίκηκε Γράψαντος δέ ποτε πρὸς αὐτὸν τοῦ ἀμηρεύοντος τῆς Ταρσοῦ λόγους βλασφημίας» καὶ ἀπονοίας μεστούς κατὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ καὶ τῆς ὑπεραγίας αὐτοῦ Μητρός, ὅτι Ιδω τί σοι ὁ τῆς Μαρίας ὠφελήσει υἱὸς καὶ αὕτη ἡ τοῦτον γεννή ν άλλων ΑΡ. 31 τι φρουρίων] χωρίων Ρ. 85 ἐγχείρησιν ΑΡ. 33 ἀπὸ ΑΡ. 3 ἐπιέζοντο om. Α. κι ἀπὸ Δ. 10 καὶ εἰς· ἀρχὴν ομ. Δ. τους om. Α. 28 καὶ νενίκηκε om. Α. το βλασφήμους 1. Η από

LIB. V. σασα ἐν τῷ μετὰ δυνάμεως ἀδρᾶς ἀπιέναι " με 4 lium in sinu ac uluis gestantis imagini eam appo - nens ait: Vide, Verbi Deique Mater, tuque, qui prææternus ex Patre exque Mutre tempori obnoxius es, quantum barbarus iste insolensque ac novus Scnachirim conviciatus sit fremueritque adversus populum tuum peculiarem. Adjutor esto ac defensor servorum tuorum; sciantque omnes gentes robur pos tentiæ tuæ. Hæc ad Deum contrito corde nukisque lacrymis comprecatus atque locutus, assum}}- ptis Romanis cohortibus adversus Tarsum proficiscitur. Atque ubi ad locum venit cui Podando nomen, ubi etiam recurrit fluvius ejusdem nominis, in adversam lostinm aciem incidit: fiduciaque in Deum posita vir fortis animi, cum omnibus copiis, iisque hortatoriis verbis ad puguæ alcam κατὰ σοῦ, λαβὼν ἐκεῖνος τὸ λοίδορον γραμματείον μετά δακρύων πολλῶν τῇ εἰκόνι τῆς Θεομήτορος, Αγκαλισμένον φερούσης 13 καὶ τὸν Υἱόν, προσαν ἔθετο, ἐπειπών· "Ιδε, ὦ Μῆτερ τοῦ λόγου τε καὶ Θεοῦ, καὶ σὺ ὁ προαιώνιος ἐκ Πατρὸς καὶ ὑπὸ χρόνον ἐκ τῆς Μητρός, οία ώνείδισε καὶ ἐφρυά ξατο κατὰ τοῦ σοῦ περιουσίου λαοῦ ὁ βάρβαρος οὗτος καὶ ἀλαζὼν ὁ νέος Σεναχηρίμ, καὶ γενοῦ βοηθὺς καὶ ὑπερασπιστὴς τῶν δούλων σου, καὶ γνώτω πάντα τὰ ἔθνη τὸ κράτος τῆς δυναστείας σου. Ταῦτα πρὸς Θεὸν μετὰ συντριβῆς καρδίας καὶ δακρύων πολλῶν προσευξάμενος καὶ εἰπὼν, ἄρας τὰς Ῥωμαϊκὰς δυνάμεις ἀπῄει κατὰ Ταρσοῦ. Καὶ δὴ κατὰ τὸν τόπον γενόμενες ὃς λέγεται Ποδανδός ", Ενθα καὶ ὁ ὁμώνυμος ῥεῖ ποταμός, το βαρβαρικόν S serio ante animatis, hostium impetum suscipit; εἶχεν ἀντιπαραταττόμενον στράτευμα. Προσβαλών multisque prudentia ac fortitudinis editis feinoriδὲ μετὰ τῆς εἰς Θεὸν πεποιθήσεως ὁ γενναῖος οὗτος Jus, necnon legalis, centurionibus, manipulariis ac μετὰ τῆς περὶ αὐτὸν ἁπάσης δυνάμεως, ἣν τοῖς πα- reliqua omni militari turba strenue dimicantibus ρακλητικοῖς τῶν λόγων πρότερον πρὸς τὸν ἀγῶνα ingenti strage barbarorum exercitus funditur, ipso ἐπέρρωσε, καὶ πολλὰ καὶ συνέσεως καὶ ἀνδρίας ἔργα prius amera cæso, omnique ejus forenti exercito. ἐπιδειξάμενος, καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν δὲ ὑποστρατήγων Pauci in castris extremaque acie constituti, vix ταξιαρχῶν τε καὶ λοχαγῶν καὶ σύμπαντος τοῦ πλή- periculi elapsi, Tarsum recipiuntur. Suis itaque θους [Ρ. 177] ανδρικῶς ἀγωνισαμένων, τρέπεται sepultis, hostibusque in unuin locum aggestis miaφόνῳ πολλῷ τὸ τῶν βαρβάρων πλῆθος, πρότερον αὐ gnoquc ex cis instar tituli in 286 monumentum τοῦ πεσόντος τοῦ ἀμηρᾶ καὶ τῆς περὶ αὐτὸν ἀνθού- exst: ucto tumulo, cam spoliis et manubiis multisστις πάσης δυνάμεως. Ολίγοι δέ τινες τῶν ἐπὶ τοῦ que captivis ad sua reversus est, moderate se in χάρακος καὶ τῶν ἐν ἐσχάτοις που τεταγμένων, διαφυ- victoria gerens, unique Deo facinus ascribens, γόντες μόλις τὸν κίνδυνον, πρὸς Ταρσὸν ἀποσώζον- illique tribuens et militarem ducisque sic felici και. Θάψας οὖν τοὺς οἰκείους, τοὺς δὲ πολεμίους εἰς exitu solertiam et ingentem hanc victoriam. Quare Ένα χῶρον συναγαγὼν καὶ μέγαν ἀπὸ τούτων ποιησά ctiam veritus ne insatiabili victoriæ ardore majoμενος κολωνόν, ὡς ἀντὶ στήλης εἴη καὶ τοῖς μετα risque compendii cupiditate ipsa jam parta, uti noŋ έπειτα, εἰς τὰ οἰκεία ὑπέστρεψε μετά λείας καὶ λα raro usu venit, invida Nemesis labefactaret, im, φύρων καὶ αἰχμαλώτων πολλών, σωφρόνως περὶ τὴν petu inhibito substitit. Perlato ad imperatorem νίκην διατεθεὶς καὶ μόνου· Θεοῦ τὸ ἔργον ποιούμενος corum quæ illi strenue gesta crant nuntio, obstitit καὶ ἐκείνῳ ἐπιγράφων “την στρατηγίαν καὶ τὸ μέγα zmulorum pari dignitate invidia ne pro operani τοῦτο ἐκνίκημα. Διὸ καὶ δείσας μὴ ἀπληστία νίκης merito præmia digna reciperet. Nempe occupantes καὶ τῇ ἐφέσει τοῦ πλείονος καὶ τὰ προϋπηργμένα, imperatoris aures viroque detrabentes jugiter obοἷα συμβαίνει πολλάκις, τὸ τῆς Νεμέσεως λυμήνη- tundebant, ac calumiabantur, quasi is consulto και φθονερὸν, ἐπέσχετο τοῦ πρόσω χωρεῖν. Δῆλα δὲ rem Romanam prodidisset atque Tarsi excidio priτὰ καταπραχθέντα τῷ αὐτοκράτορι ποιησάμενος έχω- vassel: Cum enim Deus, aiebant, in manus nostras λύθη διὰ τὸν τῶν ὁμοτίμων φθόνον ἄξια τῶν ἔργων tradidisset, si victoriam persecutus esset, pleno fiduτὰ ω βραβεία λαβεῖν, οι συνεχῶς διεθρύλουν προκα cia milite, ex pugnæ jam illi consertæ gloria, ducis ταλαμβάνοντες τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς καὶ τὸν ἄνδρα ignaria nobis erepta est. Dum hæc sæpius dicuntur, διαβάλλοντες ὡς ἐθελοκακήσαντα καὶ ἀποστερήσαντα imperator faisa persuasione decipitur (falluntur Ῥωμαίους τὴν ἅλωσιν τῆς Ταρσοῦ· Ὅτε γάρ, φασὶν, enim plerumque etiam viri prudentes, per eos qui εἰς χεῖρας ἡμῶν ταύτην δίδωκεν ὁ Θεὸς, εἰ ἐπ ea quæ ex animo sunt ac placent illis loquuntur), εξῆλθε τῇ νίκη, τεθαρρηκότος τοῦ πλήθους οἷς abrogatoque Audreæ imperio, ut qui strenuis faeiκατειργάσαντο, ἀπωλέσαμεν ταύτην τῇ ῥᾳθυμίᾳ moribus hostes inseguendo non satis institisset, τοῦ στρατηγοῦ. Ὑφ᾽ ὧν πολλάκις λεγομένων ὁ βα- ejus loco Cestam illum, Styppiotain dictum, ordi σιλεὺς παραπείθεται (ἀπατῶντας γὰρ πολλάκις καὶ nibus præficit omnisque exercitus ductorem conφρόνιμος λεγομένων αὐτοῖς τῶν καθ᾽ ἡδονὴν) καὶ πα- stituit, abs se Tarsum expugnatum iri pollicentein, ραλύει τῆς ἀρχῆς τὸν ᾿Ανδρέαν ὡς μὴ τελείως ἐπ- alisque multa et fortia se peracturum stolide ni, εξελθόντα τοῖς κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἀριστεύμασιν, καὶ luis existimanteni ɔlque jactantem, ἀντ' ἐκείνου προβάλλεται εἰς τὸ τῶν ταγμάτων ἐξηγεῖσθαι καὶ παντὸς τοῦ στρατοῦ ἐκεῖνον τὸν Κεστά τὸν Στυππιώτην λεγόμενον, τήν τε Ταρσὸν ἐξελεῖν ὑπισχνούμενον καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ γενναῖα ἀφρόνως οιόμενον καταπράξεσθαι 4. ? P. “A. ω τα on. P και · ἐπιέναι οι φερούση Α.» προσειπών Ρ. οι Παλανεύς Α. Η περιγράφων ΑΡ. “Τα ο ταπράξασθαι Ρ.

51. Is statim Romanis omnibus 287 cohortibus assumptis, susceptaque in Tarsum expeditione, ostendit Andream non segnem atque timidam, sed catum et prudentem atque optimum militum ducem. Barbaros enim prædain paratam ratus, nee eorum quæ e re essent quidquam ante considerans, nec locis occupatis prior ipse insidias locans, aut imperatoriæ peritiae ac consilii solertiæque dignum aliquid animo agitans, Tarso appropinqual in loco quem Chrysobullum vocant, dementi animo mconsiderataque audacia ac temeritate. Barbari incautum considerantes hominis genium, quod neque loca tuta occupaverat nec convenienti vallo ac fossa castra munierat, neque aliud quid præstiterat eorum quæ cati ac solertes duces præstruere solent, victoriam dolo parare deliberant, incautumque ac β curis solutum noctu aggrediuntur, stratagemate usi pro corum in angustum redactis rebus afflictaque fortuna, uti rei probavit eventus, plane solerti ac commodo. Cum enim ex accepta ab Andrea clade pauci essent ac minuto numero, rei discrimine ad fraudes necessario versi sunt. Multis namque conductis equis, ab corum caudis coria sieca suspendunt, tuinque una tessera jo mudtas Romani exercitus partes immittunt; ipsique postinodum variis ex locis, tympanis perstrepentes, exsertis ensibus in medium vallumn insiliunt. Consternatis itaque turbatisque Romanorum animis, et per tumultum 288 equis pariter virisque invicem collilentibus, barbari potili victoria sunt immensa Romanorum strage, plerisque a suis inglorie oberitis ac sufocatis. Sic pene inaudito casu præterque spem omnem victores Ismaelite, Romanique imperii nervis excisis, tympanorum strepitu ac barbarico barritu paana concinebunt. Hunc fi..em stolisle expeditionis adversus Romanos livor attulit, ac tale tropæum adversus eos quibus paulo ante fauste cesserat maligna Nemesis posuit. 52. Verum sic quidem se res Orientis habebant, Basilio pio religiosissimoque imperatore. Quæ au tem ad Occidentem spectant, narraturus accedo. Eadem ac reliqua ratione, etiam rebus Occidentis majorem in modum Michaele imperatore neglectis, η totaque fere Italia, quant: novae nostra Romæ res. serat, potissimaque Siciliæ parte Carthaginensium armis debellata atque barbaris vectigali facta, ad bæc etiam qui in Pannonia et Dalmatia, ac qui ultra hos Seytha, Chrobati scilicet et Serbli et Zachlumi, Terbuniotæ item et Canalitæ et Diocletiani et Rentani, excusso Romani imperii jugo, cui pridem suberant, sui juris atque liberi facti, suis duntaxat regulis ac magistratibus parebant. Plerique 289 vero majoris defectionis specimine etiam baptismum ejuraverant, ut nullum erga να'. Ο; αὐτίκα πάσας τὰς Ῥωμαϊκάς δυνάμεις λαβὼν καὶ ἐξορμήσας κατά Ταρσοῦ ἔδειξε τὸν ᾿Ανδρέαν οὐκ ἐθελόκακον καὶ δειλόν, ἀλλὰ περιεσκεμ μένον καὶ φρόνιμον καὶ ἄριστον στρατηγόν. Ηγης, σάμενος γὰρ τοὺς βαρβάρους ἑτοίμην λείαν καὶ οὐδὲν τῶν δεόντων προδιασκεψάμενος, οὐδὲ προλογίσας, οὐδὲ στρατηγικῆς ἐμπειρίας καὶ εὐβουλίας επάξιον τι φρονήσας, πλησίον γίνεται τῆς Ταρσοῦ κατὰ τὸν τόπον ὃς Χρυσόβουλλον 47 λέγεται, μετὰ φρονήματος ἀνοήτου καὶ θράσους ἀπερισκέπτου. [Ρ. 478] οἱ δὲ βάρβαροι τὸ ἀπροφύλακτον αὐτοῦ κατασκεψάμενοι ἐκ τοῦ μήτε τόπους όχυρούς καταλαβέσθαι μήτε χάρακα καὶ τάφρον προβαλέσθαι τῆς στρατοπεδείας, μήτ' άλλο τι τῶν ἢ τὸ λελογισμένον τῶν στρατηγῶν καὶ ἔμ· φρον προδιοικονομείται καταπραξάμενον, κλέψαι τὴν νίκην βουλεύονται, καὶ ἀπαρασκεύω καὶ ἀμερίμνῳ ἐπιτίθενται αὐτῷ ἐν νυκτί, στρατηγήματι χρησάμε ναι πρὸς τὴν ἀπορίαν αὐτῶν καὶ περίστασιν, ὡς ἐφάνη, σοφῷ. Ολίγοι γάρ τινες ὄντες ἀπὸ τῆς προτέρας ἥττη: καὶ εὐαρίθμητοι τῇ ἀπορίᾳ πρὸς πανουργίαν ἐξ ἀνάγκης ἐχώρησαν, καὶ ἵππους συναγαγόντες συν γνοὺς καὶ βύρσας ξηρὰς ἐξάψαντες ἀπὸ τῶν ἱππείων οὐρῶν ὑφ᾽ ἐν παράγγελμα κατά πολλὰ ἐς τοῦ Ρωμαϊκοῦ στρατοπέδου επαφιᾶσι μέρη. Εἶτα καὶ αὐτο ἀπὸ διαφόρων τόπων, τοῖς τυμπάνοις ἐπιδουπήσαντες, ἐν μέσῳ τοῦ χάρακος γυμνοῖς τοῖς ξίφεσιν εἰς επήδησαν. Ποίας οὖν καὶ ταραχῆς ἐμπεσούσης τῷ τῶν Ῥωμαίων στρατεύματι, καὶ συνταραχθέντων ἵππων ὁμοῦ καὶ ἀνδρῶν καὶ ἀλλήλοις περιπιπτόντων, συνέβη τοὺς βαρβάρους κρατῆσαι καὶ φόνον ἄπειρον απεργάσασθαι, τῶν πλείστων δυσκλεῶς συμπατουμένων καὶ συμπνιγομένων ὑφ᾽ ἑαυτῶν. Οὕτω δὲ παραδόξως καὶ παρ' ἐλπίδα κρατήσαντες οἱ ἐξ Ισμαήλ, καὶ τὰ νεύρα τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς κατα κόψαντες, τυμπάνων βοαῖ; καὶ βαρβαρικοῖς ἀλα λαγμοῖς ἐπαιάνιζον. Τοιοῦτον τὸ τέλος τῆς ἀνοή του στρατηγίας ὁ φθόνος κατὰ τῶν Ῥωμαίων ἐβράβευσε, καὶ τοιοῦτον ἡ βάσκανος Νέμεσις κατὰ τῶν εὐτυ χησάντων πρότερον 'Ρωμαίων τὸ τρόπαιον ἔστησεν. γ. Ἀλλὰ τὰ μὲν πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον οὕτως είχε κατὰ τοὺς χρόνους τῆς εὐσεβοῦς βασιλείας Β1σιλείου, τὰ δὲ πρὸς δυόμενον ἔρχομαι διηγήσασθαι. Ακολούθως γὰρ τοῖς λοιποῖς καὶ τῶν κατὰ τὴν Εσπέραν πραγμάτων ἐπὶ πλέον ἀμεληθέντων ἐπὶ τῆς βασιλείας του Μιχαήλ, καὶ πάσης σχεδὸν Ἰτα λίας, ὅση τῇ καθ' ἡμᾶς νέᾳ Ῥώμη προαφώριστο, καὶ τῶν πλείστων τῆς Σικελίας ὑπὸ τῆς γειτονούσης τῶν Κας ηδονίων δυνάμεως καταπολεμηθείσης καὶ ὑποφόρου τοῖς βαρβάροις γεγενημένης, ἔτι γε μὴν καὶ τῶν ἐν Παννονίᾳ καὶ Δαλματίᾳ καὶ τῶν ἐπέκεινα τούτων διακειμένων Σκυθῶν, Κρωδάτοι φημὶ καὶ Σέρβοι καὶ Ζαχουμοι Τερβουνιῶταί τε καὶ Καναλῖται καὶ Διοκλητιανοὶ καὶ Ῥεντανοί, τῆς ἀνέκαθεν τῶν Ῥωμαίων ἐπικρατείας αφηνιάσαντες αὐτόνομοι τε καὶ αὐτοδέσποτοι καθεστήκεισαν 4, ὑπὸ ἰδίων * Barberinus Χρυσόβουλου. Η κατὰ τὰ πολλὰ Ρ. * καθειστήκεισαν Ρ.

LIB. V. rent. ἀρχόντων μόνον ἀρχόμενοι. Οἱ πλεῖστοι δὲ τὴν ἐπὶ Romanos amicitiæ ac subjectionis pignus reti eπλέον ἀπόστασιν ἐνδεικνύμενοι καὶ τοῦ θείου βαπτίσματος ἑαυτοὺς ἡλλοτρίωσαν, ὡς ἂν μηδὲν ἐνέχυρον τῆς πρὸς Ῥωμαίους φιλίας καὶ δουλώσεω; ἔχοιεν. 53..Sic igitur Oecideutis rebus constitutis, inque eum nioðum per anarchiam laborantibus ac perturbatis, arrepta Agareni Cartilaginenses occasione conjunctis viribus expeditionem suscipiunt; creatisque ducibus Soldato, Sambano et Cliphuso, qui longe. militia bellicarque rei experientia tribulibus reliquis præstare existimabantur, sex supra triginta naves in Dalmatiam miserunt, quibus Dalmatarum plufes urbes captæ sunt, Butoma, Rosa et inferius Decaterum. Sic cum secundis auris res hostibus succederent, ad ipsam venerunt totius gentis metropolim, quam Ragusium vocant, camque ad longum tempus circumsederunt. Haud tamen facile expugnare potuerunt, iis qui intra mœnia erant magno animo concertantibus, quippe quibus pro anima, ut aiunt, cursus agitaretur. Dan itaque Ragusiui pro temporis diuturnitate malis conficerentur atque ad incitas redacti essent, legalos ad imperatorem mittunt, necessitatis angustiis pressi; quanquam non nesciebant, aliis potius rebus eum distincri, suppliciter rogantes ut ipsorum misertus eis vindex foret, ac tueretur qui jamjam in infidelium Christumque negantium potestatem essent redigendi. Nondum legati in urbem venerant, sel in itinere adhuc subsistebant, cum ignavus malusque imperator in humanis esse desiit, 290 rerumque summa ad vigilem sobriumque curatorem Basilium per ejus excessum transivit; qui autca quoque ægre ferebat atque animo angebatur: tuncque legatis diligenter auditis, suaque ipsius vulnera eorum mala ducens, quos ejusdem fidei fcelera sociarent, in auxiliorum apparatu erat, quæ supplicibus mittenda destinabat; instructaque centum navium classe, cunctisque rite apparatis, singularis prudentiæ virum experientiaque supra vulgi usum præditum deligit, Nicetam patricium cognomento Oorypham, rei navalis drungarium, quem velut fulmen cuncta amburens ac prosternens in hostes immitteret. Agareni ut missos ad impcratorem legatos auxilia rogaturos ex profugis acceperunt, tum quod urbem brevi capiendam non sperarent, tum quod mittendas ab imperatore subsidio copias formidarent, obsidionem dirimunt; indeque solventes atque in Italiam (cui nunc Longobardia nomen est) transmittentes Barensem arcem expugnarunt; ibique habitantes cum vicinioribus quotidie ingruerent ac remotiora tentarent semperque ditioni suæ aliquid adjicerent, omnem Longobardiam adusque præcelsa quondam prope gloria Romam subegerunt. Atque in hunc miodum se res Occidentis habebant. νγ'. Οὕτως οὖν τῶν κατὰ τὴν Ἑσπέραν ἐχόντων καὶ ἐν τοιαύταις ὄντων ἀναρχίαις καὶ ἀταξίαις, [Ρ. 179] συνεπέθεντο μετὰ τοῦ καιροῦ καὶ οἱ ἀπὸ Καρχηδόνος Αγαρηνοί, καὶ ἄρχοντας ἐπιστήσαντες τόν τε Σολο δένον καὶ Σάμβαν καὶ τὸν Καλφοὺς, οὓς ἐν κακίᾳ καὶ πολεμικῇ ἐμπειρίᾳ κατά πολύ διαφέρειν τῶν ὁμοφύλων ἐπίστευον, ἓξ καὶ τριάκοντα πλοίων πολε μικῶν κατὰ Δαλματίας στόλον ἀπέστειλαν, ὑφ' οὗ διάφοροι πόλεις άλωσαν Δαλματῶν, οἷον ή τε Βούτομα καὶ Ῥῶσα καὶ τὰ κάτω δεκάτορα 10. Προχωρούν των δὲ κατὰ νοῦν τῶν πραγμάτων τοῖς πολεμίοις, ἦλθον καὶ ἐπὶ δι τὴν τοῦ ὅλου ἔθνους μητρόπολιν, ή Ταούσιον λέγεται, καὶ ταύτην ἐπὶ χρόνον επολιόρχουν ἱκανόν. Ελεῖν δὲ ἐξ ἑτοίμου οὐκ ἔσθενον διὰ τὸ ἐκθύμως τοὺς ἔνδοθεν ἀγωνίζεσθαι ὡς ὑπὲρ ψυχῆς, το λεγόμενον, θέοντας. Ὡς οὖν ἐπὶ χρόνον οἱ ἐν Ῥκουτίῳ ἐταλαιπώρουν καὶ εἰς ἐσχάτας συνηλαύνοντο ἀπερίς, πέμπουσι πρέσβεις ὡς βασιλέα ὑπὸ τῆς ἀνάγκης στενοχωρούμενοι, καίτοι σχεδὸν οὐκ ἀοο οῦντες ὡς εἰς ἄλλα μᾶλλον ὁ κρατῶν ἀπησχόληται 5, ἐλεῆσαι παρακαλοῦντες καὶ ἐπαμῦναι τοῖς ὅσον οὔπω κινδυνεύουσιν ὑποχειρίοις τε γενέσθαι τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ. Οὔπω δὲ τῶν πρέσβεων καταλαβόντων τὴν βασιλεύουσαν, ἀλλ᾽ ἔτι χρονοτριβούντων περὶ τὴν ἄνοδον, ἐξ ἀνθρώπων μὲν ὁ φαῦλος γίνεται βασιλεύς, ἐπὶ δὲ τὸν ἐγρηγορότα καὶ νήφοντα τῶν κοινῶν φροντιστὴν Βασίλειον τὰ τῆς αὐτοκράτορος ἐξουσίας πε ριίσταται πράγματα· ὃς καὶ πρὸ τούτου λίαν περὶ τῶν τοιούτων δυσφορῶν καὶ διαπονούμενος, καὶ τότε δὲ τῶν πρέσβεων ἐπιμελῶς ἀκροασάμενος καὶ ὡς οἰκεῖα τραύματα τὰ τῶν ὁμοπίστων παθήματα ήγησάμενος, περὶ τὴν παρασκευὴν ἐγίνετο τῶν εἰς τὴν τῶν ἱκετευσάντων βοήθειαν μελλόντων ἐξαποστέλλε σθαι· καὶ στόλον ἐξαρτυσάμενος νεῶν ἑκατὸν καὶ πάντα δεόντως ἑτοιμασάμενος, καὶ ἄνδρα συνέσει καὶ ἐμπειρίᾳ τῶν πολλῶν διαφέροντα ἐκλεξάμενος, τὸν πατρίκιον Νικήταν φημί, τὸν τοῦ πλωΐμου δρουγγάριον, δς κατ' ἐπωνυμίαν Ωορύφας ἐλέγετο, ὥσπερ τινὰ πρηστήριον κεραυνὸν κατὰ τῶν πολεμίων ἐκπέμπει. Οἱ δὲ ἐξ ᾿Αφρικῆς Σαρακηνοί, οἱ τῇ που λιορκίᾳ τῆς πόλεως προσκαθήμενοι, δι' αὐτομόλων αναμαθόντες τοὺς Ραουσίους οι πρέσβεις ἀποστεῖλαι πρὸς βασιλέα τοὺς αἰτησομένους δύναμιν καὶ στρατὸν κατ' αὐτῶν, τοῦτο μὲν τὴν σύντομον ἀπογινώσκοντες ἅλωσιν, τοῦτο δὲ τὴν ἀφικέσθαι προσδοκώ - μένην ἐκ βασιλέως δείσαντες βοήθειαν, λύουσι την πολιορκίαν καὶ τῶν τόπων ἐκείνων ἀπαναστεύουσι 8. Κατὰ δὲ τὴν Ἰταλίαν, ἡ νῦν Λαγοβαρδία ὠνόμασται, διαπεράσαντες τὸ κάστρον Βάρεως ἐξεπόρθησαν, καὶ αὐτόθι κατασκηνώσαντες καὶ τοῖς μᾶλλον ἐγγίζουσι καθ᾿ ἑκάστην ἐπιτιθέμενοι [P. 180] καὶ τῶν πορέως τέρω κατατολμῶντες καὶ ἀεί τι προσλαμβανόμενοι, πᾶσαν τὴν Λαγοβαρδίαν ἄχρι καὶ αὐτῆς σχεδόν τῆς ποτε μεγαλοδόξου Ρώμης κράτησαν. Καὶ εἶχε μὲν οὕτω ταῦτα. Δεκάτερα Ρ. οι υπ' Α. * ἐπησχόλητα: ΑΡ. ως υποχειρίους Ρ. * Ραουσαίων infra. Οι επαναστεύουσι Α.

291 14. Οπου ils Dalmatarum auxiliis a Roma Quod ita mis gestum erat, videntes, quas paulo superius mcmoravi nationes, Chrobati nimirum et Serbli et reliqui, ejusque qui tum rerum potiretur æquitatem in omnibusque justitiam et virtutem audientes, beneque subesse quam periculose ausuque temerario præesse ac imperare pluris facientes, operain adhibent ut ad pristinum redeant dominatum iterumque Romanis serviant. Quare et ipsi oratores mittunt ad imperatorem, tum scilicet qui eadem ipsa integraque religione defecerant, tum qui excussa prima sua servitute ipsi sponte baptismum prorsus ejuraverant; quamque utiles quandoque Romanis exstitissent opportune memorantes, rogantesque humanissimo Romanæ potentiæ jugo ac illius ductori rectorique subjici. Horum votis ac petitioni, ut quæ niti ratione viderentur, se facilem præbens imperator (quippe qui etiam antea pro illis animi angeretur atque doleret, velug ditionis suæ nou modica accisa parte raptaque ac discerpta, placide, quemadmodum humanissimus pater flium qui stulte imperium detreclarat ductusque penitentia redierat, ipse quoque istos admisit atque recepit; ac statim cum illis sacerdotes sutoque nomine delegatum bominem misit, ut ante alia ab ipso animarum periculo eos eriperet ac pristinæ fidei restitueret, atque et delictis, quæ vel ignorantia 292 vel dementia ac temeritate contraxerant, liberaret. Peracto autem religioso istiusmodi opere, cunctisque divino baptismale impartitis at- G que Romanorum fascibus inclinatis, hac parte redintegratus est imperatoris principatus, cunctis bumanissima ejus jussione ex suis ejusdemque gentis hominibus, magistratus rectoresque, qui illis imperio praessent, accipientibus. Non enim ille magistratus illis præpositos venales habuit, ut inde eaque ratione, qui plus darent exque subditis 2011plius meterent, illis praeficeret; sed qui ab eis ipsis electi essent ac velut suffragio creati, tanquam arbitros magistratus paternaque benevolentia eos prosecuturos, eis pro imperio præesse prodenter constituit. Atque hæc quidem itɔ se ha‍ buere. 53. Quod vero barbari, qui sic neglecto segniterque administrato imperio in Romanai ditioneni trajecerant pulsique Ragusio fuerant, uti jam dietuin est, adhuc in Italia fixo pede continue eani incursabant direque desolabant, centum quinqua - ginta munitis oppidis, qua spontanea deditione qua obsídione vique in potestatem suam redactis, audiens imperator valde animo discruciabatur; hrumque sollicitudine invigilans modum quærebat, quo facile vel hostes penitus fundere liceret vel a Romana saltein procul ditione abigere ac propellere. Jum itaque quæ 293 ante Ragasinorum causa gentisque omnis Dalinatarum missæ fuerant copiæ, Niceta Oorypha patricio ductore, ut supra di50 12 om. A. τοῦ] καὶ 1. τ 30S νε. Τὸ δὲ περὶ τοὺς ἐν Δαλματία παρὰ τῆς Ρω μαϊκῆς ἐπικουρίας γεγονὸς καὶ τὰ προμνημονευθέντα γένη θεασάμενοι, οἵ τε Χρωδάτοι καὶ Σέρβλοι καὶ οἱ λοιποί, καὶ τοῦ ἄρτι βασιλεύοντος Ρωμαίων τὴν ἐπιείκειαν καὶ περὶ πάντα δικαιοσύνην καὶ ἀρετὴν πυνθανόμενοι, καὶ τὸ καλῶς ἄρχεσθαι τοῦ ἐπισφαλῶς ἐκ θρασύτητος ἄρχειν προκρίναντες, σπουδήν ποιοῦνται πάλιν εἰς τὴν προτέραν δεσποτείαν ἐπανελθεῖν καὶ πρὸς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπαναχθῆναι δούλωσιν. Καὶ δὴ πρὸς τοῦτο καὶ πρέσβεις καὶ αὐτοὶ πρὸς τὸν βα σιλέα πέμπουσιν, οἵ τε μετὰ τῆς αὐτῆς θρησκείας αποστατήσαντες καὶ οἱ τέλειον τοῦ θείου βαπτίσμα. τος απαυτομολήσαντες, τῆς τε τε ἐξ ἀρχῆς αὐτῶν δουλώσεως καὶ εἰς ὅσα Ῥωμαίοις γεγόνασι ποτε χρήσιμοι ευκαίρως υπομιμνήσκοντες, καὶ ἀξιοῦντες τῇ φιλανθρώπως ζεύγλη τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐξουσίας καὶ ὑπὸ τῷ ταύτης ἀγελάρχῃ τάττεσθαι καὶ αὐτούς. Ων ὡς εὐλόγου τῆς δεήσεως ἐπακούσας ὁ βασιλεὺς, ἐπεὶ καὶ πρὸ τούτου ἐξυσφόρει περὶ αὐτῶν καὶ ἤσχαλλεν ὡς οὐ μικρῷ μέρει περικεκομμένης καὶ διηρπασμέν νης τῆς αὐτοῦ ἀρχῆς, εὐμενῶς, ὡς τὸν ἀφρόνως ἀφηνιάσαντα υἱόν, εἶτα μεταγνόντα καὶ ὑποστρέ ψαντα ὁ φιλάνθρωπος πατήρ, καὶ αὐτὸς τούτους προσήκατο καὶ ἀνεδέξατο, καὶ ἱερεῖς εὐθέως μετά καὶ βασιλικοῦ ἀνθρώπου σὺν αὐτοῖς ἐξαπέστειλεν, ὡς ἂν πρὸ τῶν ἄλλων τοῦ σ' ψυχικού τούτους κινδύ νου ἐξέληται καὶ πρὸς τὴν προτέραν πίστιν ἐπανασώσηται καὶ τῶν ἐξ ἀγνοίας ἢ ἀνοίας ἀπαλλάξη πλημμελημάτων αὐτούς. ᾿Ανυσθέντος δὲ τοῦ τοιούτου θεοφιλοῦ; ἔργου, καὶ πάντων τοῦ θείου μετασχόντων βαπτίσματος καὶ εἰς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπανελθόντων ὑπόπτωσιν, ἐδέξατο κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τὴν ὁλοκλη ρίαν ή βασιλέως ἀρχὴ, πάντων φιλανθρώπῳ τοῦ κρατ τοῦντος προστάγματι ἐκ τῶν οἰκείων καὶ ὁμοφύλων δεξαμένων ἄρχοντας εἰς ἐπιστασίαν αὐτῶν. Οὐ γὰρ ὠνίους ἐκεῖνος τὰς εἰς τὴν 50 ἐπιστασίαν αὐτῶν εἶχεν ἀρχὰς δ, ἶν' ἐντεῦθεν τοὺς πλεῖον διδόντας καὶ καλαμωμένους αὐτοῦ τὸ ὑπήκοον εἰς τὸ τούτων κατεξουσ σιάζειν προβάλληται· καὶ διὰ τοῦτο τοὺς ὑπ' αὐτῶν ἐκείνων ἐκλεγομένους καὶ οἰονεί χειροτονουμένους, ὡς αἱρετοὺς ἄρχοντας καὶ πατρικὴν πρὸς αὐτοὺς διασώζειν ὀφείλοντας εὔνοιαν, ἄρχειν αὐτῶν νουνε χῶς διωρίσατο. Καὶ ταῦτα μὲν ταύτῃ. δὲ [Ρ. 181] νε'. Ἐπεὶ δὲ οἱ ἐπὶ τῆς ἐκμελούς τε καὶ βαθύμου βασιλείας πρὸς τὴν ἐπικράτειαν τῶν Ῥω μείων διαπεράσαντες βάρβαροι καὶ τοῦ Ῥαουσίου ἀποκρουσθέντες, καθάπερ ἤδη πρότερον είρηται, ἔτι κατὰ τὴν Ἰταλίαν διέτριβον, συνεχῶς αὐτὴν κατατρέχοντες καὶ ἀφειδώς ληϊζόμενοι, ὡς καὶ μέχρι τῶν πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν κάστρων τὰ μὲν ἐκ προδοσίας, τὰ δὲ πολιορκία χειρώσασθαι, ἀκούων ταῦτα ὁ βασι λεὺς ἡνιᾶτο σφοδρῶς, καὶ ταῖς περὶ τούτων φροντί σιν ἐπαγρυπνῶν ἐζήτει πῶς ἂν εὐπετῶς δυνηθείη ή τελέως το τροπώσασθαι τοὺς ἐχθροὺς ἢ κἂν ἐκ τῆς Ρωμαϊκῆς ἐπικρατείας ἀπώσασθαι καὶ ἐξελάσαι τὸ δυσμενές. Καὶ τὰς μὲν ἤδη χάριν τῶν Ῥαουσαίων καὶ ὅλου τοῦ ἔθνους τῶν Δαλματῶν προαποσταλείσας om. A. τι εἶχεν ἀρχὰς, ἵν'] οὐχ ἵνα Δ. * τέλεον Α.

LIB V. laud satis pares existimans, ac vel maxime quod in mediterraneis haud raro manus conserendæ essent longiusque a mari abscedendum, quod navalibus copiis haud conduceret nec certe ab illis præstari posset, alias vero rursus Byzantio copias mittere haud ille utile putans ob expeditionis nimios sumplus et Orientalis tractus regionum necessitatem, prudenti consiliò inito ad Ludovicum Franciæ regem et ad Romanum antistitem legatos mittit, ut abs se missis copiis opem ferant ac cum eis adversus Agarenos Barii sedes habentes pugnam instruant, jubens ut et quas paulo ante memoravimus, Sclavenorum gentes institutum suum juvent, transmisso Ragusii incolarumn ope suisque ipsorum navigiis Dalmatacum mari. Hoc modo conjunctis viribus ingens contractus est exercitus; quodque Romanæ classí praefectus longe omnibus solertia ac fortiudino praestaret, Barium brevi capitur; oppidumque ipsum et ager omnesque captivi iu Romanorum potestatem cedunt, suosque regio cives ac colonos recipit. Rex Francis Soldanum illum subditosque Saracenos sibi ipse captivos sumens Capuam adduxit, cujus illa ditionis erat ut et Beneventum. Huncque 294 prima imperatoris in Occidentem expeditio nacta finem est; ejusque spoliis ac claritate urbs augusta ornatur. δυνάμεις, ὧν ἦρχεν, ὡς φθάσαντες είπομεν, ὁ κατὰ simus, adversus lantam barbarorum multitudinem τὸν Πορύφαν Νικήτας πατρίκιος, οὐκ ἀξιομάχους πρὸς τοσαύτης τῶν βαρβάρων πληθὺν ἐδοκίμασε, μάλιστα διὰ τὸ χρείαν εἶναι καὶ πρὸς τὴν μεσόγαιον πολλάκις ποιεῖσθαι τὰς συμπλοκή; καὶ πολὺ τῆς θαλάττης ἀπαρτᾶσθαι, ὅπερ ἐδόκει προς νηΐτην στρα τὸν ἀσύμφορον καὶ ἀδύνατον· ἄλλας δὲ πάλιν ἀπ' ἐγω τεῦθεν ἀποστέλλειν δυνάμεις οὐκ ἔκρινεν είναι λυσι τελὲς διά τε τὸ τῆς ἐκστρατείας δαπανηρὸν καὶ τὴν χρείαν τὴν τῶν ἐνταῦθα χωρῶν. Καὶ συνετῶς βου λευσάμενος πρὸς Λοδοἶχον τὸν ῥῆγα Φραγγίας καὶ τὸν πάπαν Ῥώμης διαπρεσβεύεται συνεπικουρῆσαι ταῖς ἐντεῦθεν δυνάμεσι καὶ μετὰ τούτων συμπαρα τάξασθαι κατὰ τῶν ἐν Βάρει κατοικησάντων 'Αγαρη νῶν, κελεύσας καὶ τὰς ὀλίγῳ πρόσθεν μνημονευθεί σας χώρας τῶν Σκλαβηνῶν συνεπιλαβέσθαι τοῦ ἔργου, διὰ τῶν οἰκητόρων Ραουσίου καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς ἐγχωρίων πλοίων περαιωθέντας τὸ πέλαγος Δελματῶν. Τὴν ὁμοῦ πάντων γεγενημένων καὶ μεγάλης ἀθροισθείσης δυνάμεως, ἐπεὶ καὶ ὁ Ῥωμαϊκός ναύαρχος συνέσει καὶ ἀνδρίᾳ πολὺ πάντων διέφερε, θάττον ἡ Βάρις ἁλίσκεται. Καὶ τὸ μὲν κάστρον αὐτὸ καὶ ἡ χώρα καὶ πᾶν τὸ αἰχμάλωτον εἰς τὴν Ῥωμαῖ τὴν ἐξουσίαν ἀναλαμβάνεται, καὶ τοὺς οἰκείους ἡ χώρα ἀπολαμβάνει οικήτορας, τὴν δὲ Σολδάνον ἐκεῖνὸν καὶ τὸν ὑπ᾽ αὐτὸν λαὸν τῶν ᾿Αγαρηνῶν ὁ ρήξ Φραγγίας ἀναλαβόμενο, ἐν Καπύῃ ἀπήγαγεν ταύτης γὰρ αὐτὸς ἦρχεν ἔτι καὶ προσέτι Βενεῦενδοῦ. Καὶ ἡ μὲν πρώτη κατὰ τὴν Ἑσπέραν στρατεία τῷ βασιλεῖ τοιοῦτον πέρας ἐδέξατο, καὶ τοῖς ἐντεῦθεν λαφύροις καὶ τῇ δόξῃ κατεκοσμήθη ἡ βασιλεύουσα. να'. Ἐπειδὴ δὲ πολλάκις ἡ ἱστορία φιλεῖ καὶ ταῖς κατά παρέκβασιν διηγήσεσι τὸν λόγον ποικίλλειν καὶ τὰς τῶν ἐντυγχανόντων ψυχαγωγεῖν ἀκοὰς, [P. 182] ἐπεξηγητέον καὶ ὅσα μεταξύ οι τοῦ ῥηγός Φραγγίας καὶ Σολδάνου τοῦ Ἀφρικῆς ἀμηρᾶ καὶ τῶν οἰκητόρων Καπύης καὶ Βενε ενδοῦ συνέβη καταπραχθῆναι. Επι διετίαν γὰρ ἐν Καπύῃ συνὼν ὁ Σολδάνος τῷ τῆς Φραγγίας ῥηγὶ οὐδέποτε ὤφθη ὑπό τινος τὸ παράπαν γελῶν. Ὁ δὲ ῥής τῷ κατάφωρον αὐτὸν γελῶντα περ πκτκάτι χρυσίου δόσιν κατεπηγγείλατο. Προσήγγειλεν οὖν τίς ποτε τῷ ῥηγὶ γελώντα τὸν μέχρι τότε σκυθρωπὸν Σοϊδάνον θεάσασθαι, καὶ τούτου παρεί χετο μάρτυρας. Ον καλέσας ὁ ῥῆς τὴν αἰτίαν τῆς μεταβολῆς καὶ τοῦ γέλωτος ἐπυνθάνετο. Ὁ δὲ "Αμαξαν, φησί, κατιδὼν καὶ τοὺς ταύτης κατανοήσας τροχούς, πῶς καὶ τὸ μετέωρον τούτων ταπεινού ται καὶ τὸ ταπεινὸν αὖθις μετεωρίζεται, καὶ ὡς εἰκόνα ταῦτα λαβὼν τῆς ἀσταθμήτου καὶ ἀβεταίου τῶν ἀνθρώπων εὐδαιμονίας, ἐγέλασα ἅμα μὲν ἐνθυμηθείς πῶς ἐφ' οὕτως ἀβεβαίων πραγμά των επαιρόμεθα, ἅμα δὲ καὶ οὐκ ἀδύνατον οἰηθεὶς τὸ καὶ ἐμὲ, ὥσπερ ἐκ μετεώρου γέγονα ταπεινός, οὕτως καὶ ἐκ τοῦ χαμερποῦς ἐνδέχεσθαι πάλιν ἀρθῆναι πρὸς μέγεθος. Απερ " ἀκούσας ὁ ρήξ καὶ ἐν τῷ τὰ οἰκεῖα λαβὼν καὶ ἐκεῖνον συνετὸν λογισάμενος, ήρξατο παρρησίας και συνδιαιτήσεως μετα διδόνα: αὐτῷ. σε μετά Ρ. κι ὅπερ Ρ. ῥῆξ, 56. Quod vero haud raro historia etiam narrationibus quæ parum a scopo excurrere videntur, quamdam sermoni varietatem non illubens conciliat, eaque legentium animos afficit ac recreat, operæ pretium videatur ut et ea referamus quæ inter regein Franciæ et Soldanum Africa ameram civesque Capuæ et Beneventi contigere. Soldanus enim annos duos cum rege Franciæ Capuæ moratus nunquain ab ullo prorsus visus est ridere. Rex, si quis ridentem deprehendisset, auro donandum pol licitus est. Nuntiavit itaque quispiam regi vidisse se Soldanam ridentem, qui hactenus maestus seve raque vultu exstitisset; reique profert testes. Vo cavit ad se rex Soldanum, exque illo mutationis ac risus causam sciscitatus est. Cui ille: Videns, inquit, currum, ejusque rotas considerans, quomodo aliæ earum partes è sublimi axe in imum deprimantur ac rursus ex humili in altum tollantur, atque hanc ego incertæ ac inconstantis hominum felicitatis imaginem sentiens, risi, simul etiam cogitans quam de re instabili superbia inflamur; ac denique hoc fieri, posse judicans, ut quomodo ex summo infimus sum factus, ita ex humili rursum loco ad prius fastigium attollar. His rex auditis, deque suo statu cogitans, illumque virum prudentem indicans, libere postmodum 295 secum congredi ac versari permisit.

57. At Soldanus, homo vafer et astulus nec Punicæ frandis expers, alios aliis vicissim caluınniando ac committendo salutem sibi procurandam decrevit. Haud raro enim ad eum, velut senili experientia catum hominem ac sapientem exque prospera fortuna infelici jam usuni, Capuæ ac Beneventi proceres veniebant. Quibus ille, amicitiæe larvam simulans, relle se, aiebat, regis ad eos consilium arcunum proferre, sed metuere, quod inde eaque denuntiatione periculum sibi immineret. At ille jurejurando afirmare, quod dixerit, religiose iis serreto legendum esse. Tum ille: Hoc regi constitutum, ut vos omnes ferro vinctos in regionem: suam Franciæ mittat, quippe qui non aliter vestrarum urbium se tuto potiturum existimet. Illis vero non certam omnino fidem cjus verbis labentibus, 13 sed certius adhuc illorum argumentum quærentibus, rursus Soldanus ad regem talia proloquitur: Non poles has urbes tuto in ditione tenere, quandiu primores civium kic sedes habent. Itaque si hoc animo es ut firmiter tui eas juris retineas, vinctos illos quantocius mitte in Franciam. His persuasus rex catenas brevi fabricari, quasi aliqua necessitate urgente, præcepit. Convisens rursus Soldanus patricios: Nenunc quidem, inquit, mihi fidem adhibetis, verbaque mea negligitis? scrutamini, exquirite, quid fabri omnes regis jussu construant; ac si catenas 296 et vincula inveneritis, iis quæ vestra salutis causa a me vobis dicuntur nolite fidem abnuere. Intelligentes itaque patricii barbarum, quod ita diceret, vera loqui, nec de aliis jam dimisi sunt. Modum ergo quærebant quo regem ulciscerentur. Brevi itaque cum venatum egressus esset, urbis portas ei claudunt nec amplius ingredi sinunt. Is vero, cum nihil in promptu esset quod quasi ulturus in eos facere posset, in patriam iterum reversus est, Ο νζ'. Ὁ δὲ πανούργος ὧν καὶ δόλων Φοινικικῶν οὐκ ἀμέτοχος ἐκ τῆς ἑκατέρων ἔγνω διαβολῆς σωτηρίαν ἑαυτῷ πραγματεύεσθαι. Πολλάκις γὰρ πρὸς αὐτὸν, καὶ ὡς ἐκ γεροντικής εμπειρίας συνετὸν καὶ σοφὸν καὶ ὡς ἐξ εὐτυχοῦς δυστυχή, οἱ τῶν κάστρων Καπύης καὶ Βενειενδοῦ παρεγίνοντο ἄρχοντες. Ο δὲ τὴν πρὸς αὐτοὺς φιλίαν πλαττόμενος ἐξενεγκεῖν τι πρὸς αὐτοὺς ἀποῤῥητον βούλευμα τοῦ ῥηγός: Ελεγεν βούλεσθαι, δεδοικέναι δὲ τὸν ἐκ μηνύσεως κίν δυνον. Τῶν δὲ διομοσαμένων ἀνέκφορον ποιήσασθαι τὸ λαλούμενον, ἔφη βούλεσθαι τὸν ῥῆγα πάντας ὑμῖς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ χώραν τῆς Φραγγίας στο δηροδεσμίους ἐκπέμψαι ὡς οὐκ ἄλλως οὔσης αὐτῷ ἀσφαλούς τῆς τῶν ὑμετέρων διακρατήσεως πόλεων. Τῶν δὲ μὴ πάνυ πιστὸν τέως ἡγησαμένων τὸ μηνυόμενον, ζητούντων δὲ σαφεστέραν ἔτι κατά ληψιν, πάλιν πρὸς τὸν ῥῆγα ὁ Σολδάνος τοιαῦτα φησίν, ὡς οὐκ ἔστι σοι ἀσφαλὴς ἡ τῶν κάστρων τούτων κατάσχεσις, ἕως οἱ τούτων ἄρχοντες ἐν ταῦθα ἐπιχωριάζουσιν 13· ἀλλ' εἰ βούλει βεβαίως δεσπόζειν αὐτῶν, τούτους θᾶττον πρὸς Φραγγίαν δεσμίους απόστειλον. Πεισθεὶς οὖν τοῖς τοιούτοις λόγοις,ὁ ῥῆς ἀλύσεις διωρίσατο συντόμως χαλκευθή ναι ὡς ἐπὶ χρείᾳ κατεπειγούσῃ τινί. Ἰδὼν οὖν αὖθις ὁ Σολδάνος τοὺς ἄρχοντας, Οὐδ᾽ ἔτι μοι, φησί, πιστεύετε περὶ ὧν ἔλεγον; [Ρ. 183] ἐρευνήσαντες ἴδετε τί οἱ χαλκεῖς πάντες ἐργάζονται τῇ τοῦ ῥηγὸς προστάξει· καὶ ἐὰν εὔρητε ἁλύσεις τε καὶ δεσμά, μὴ ἀπιστήσητε τῶν πρὸς σωτηρίαν ὑμῶν λεγομένων ὑμῖν. Γνόντες οὖν ἐν τούτοις τὸν βάρδαρον οἱ ἄρχοντες ἀληθεύοντα οὐδὲ πρὸς τἆλλα ἔτι ἠπε στησαν, τρόπον δὲ ἐζήτουν ὅπως τὸν δῆγα ἀμύνων. ται. Καὶ δὴ μετ' ὀλίγον πρὸς κυνηγέσιον ἐξελθόντος αὐτοῦ, ἀποκλείουσι κατ' αὐτοῦ τὰς πύλας καὶ οὐκέτι τὴν εἴσοδον συγχωροῦσιν αὐτῷ. Ὁ δὲ μηδὲν ἐκ τούτου παραχρῆμα δυνάμενος πράξασθαι πρὸς τὴν ἰδίαν χώραν αὖθις ἀνθυπενόστησε. νη'. Πρόσεισιν οὖν τοῖς ἄρχουσιν ὁ Σολδάνος, τήν χάριν τῆς μηνύσεως ἀπαιτῶν· ἡ δὲ ἦν τὸ πρὸς τὴν οἰκείαν πατρίδα συγχωρηθῆναι αὐτῷ ἐς ἀπελθείν. Συγχωρηθείς οὖν καὶ κατὰ Καρχηδόνα γενόμενος καὶ τὴν οἰκείαν ἀρχὴν ἀπολαβὼν καὶ τοῦ κακὸς εἶναι μὴ ἐκστὰς ἐκστρατεύει κατὰ Καπύης τε 60 καὶ Βενεβενδον, τὰ χαριστήρια τούτοις τῆς σωτηρίας ἀποδ:- δούς. Οἱ δὲ πρὸς τὸν ῥήγα διαπρεσβεύονται. ᾿Αλλὰ μεθ᾽ ὕβρεως ἀποπέμπονται, ἐπιχαίρειν εἰπόντος τῇ ἀπωλείᾳ αὐτῶν. Στέλλουσιν ἄγγελον πρὸς τὸν σε βα· σιλέα οἱ τῶν τοιούτων κάστρων ἐξηγούμενοι. Συμ παθή; οὖν ὁ βασιλεὺς καὶ φιλάνθρωπος ὢν θάττον εκπέμπει τὸν πρεσβευτὴν δηλώσοντα τούτοις προσο δέχεσθαι συντόμως τὴν ἐντεῦθεν βοήθειαν. Γίνεται δὲ τοῖς πολεμίοις ἐγκρατῆς ὁ τῆς ἀγγελίας διάκονος πρὸ τοῦ δοῦναι τὰς ἀποκρίσεις τοῖς ἀποστείλασι. Λέγει οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σολδάνος ὡς Εἰ ὑπηρετήσεις μου τῷ βουλήματι, καὶ σωτηρίας ἀξιωθήσῃ καὶ δωρεῶν ἀπολαύσεις. Τοῦ δὲ συνθεμένου τὸ κεκελευσμένον ἅπαν ποιεῖν, βούλομαι, ἔφη, στῆναι σε LECTIONES. 58. Accedit ad patricios Soldanus, indicati secreti mercedem accepurus. Ea erat ut in patriam reverti sineretur. Facta ergo abeundi licentia cum venisset Carthaginem, receptoque proprio principatu, nec a inalitia discedens, adversus Capuam et Beneventum, accept. salutis gratiam iis redditurus, proficiscitur. Missa ad regem ab oppidanis legatio petitum auxilia: verum dimissi contuneliose legati, addente rege illorum se magis gratulari exitio. Milunt itaque arcium præfecti nuntium ad imperatorem. Is porro, humano cum esset pronoque ad miserendum ingenio, statim legatum remittit nuntiaturum ut au se brevi mittenda auxilia exspectent. Capitur uantii minister ab hostibus, nondum perlato responso ad eos a quibus missus erat. Cui Soldanus: Si meæ voluntali morem gesseris,cum salutem tum vero munera ex me consequeris. Assensiente illo, ac quidquid jusserit 297 facturum se pollicente: Volo, inquit, ut extra muros constitutus in hac verba cites alloquaris: Ego quidem ministeVARIE τε om. Ρ. ἐγχωριάζουσιν Ρ. σ' αὐτόν Α. σε τόν om. Α.

vulnere accepto demortuo, cæteri in fugam versi τοῖς ὁμοφύλοις βραβεύσαντι τὸ νικᾶν. Ὅπερ οἱ insequentibus ad reliquas usque naves victoribus ἀπὸ τῆς πόλεως θεασάμενοι, καὶ τὸν νοῦν τοῦ πρατο contrucidabantur. Ingensque barbarorum facta τομένου κατανοήσαντες, τοῖς παρακλητικοῖς τῶν λέ strages. Qui residui fuerunt, paucis navibus im- γων ἑαυτοὺς παρεθάῤῥυνον, καὶ ὑφ᾽ ἂν σύνθημα τῶν pletis ad sua cum probro diffugerunt. In hunc πυλῶν αὐτοῖς ἀναζυγειοῶν ἀνδρείως κατὰ τῶν βαρ modum navalis barbarorum exercitus absque na- βάρων ἐξώρμησαν. Καὶ πολλῶν ἀναιρουμένων, δεξα valibus Romanis copiis, imperatoris precibus pu- μένου δὲ καὶ τοῦ ἀμηρᾶ καιρίαν πληγὴν καὶ πετόν - gnantiumque forti robore, illustri profligatus vi- τοῦ, ἐτράπησαν οἱ λοιποὶ καὶ τῶν διωκόντων ἐπικειctoria est ac inglorie abscedere coactus. μένων μέχρι τῶν ὑπολοίπων νεῶν κατεσφάττοντο, καὶ φόνος ἐγένετο τῶν βαρβάρων πολύς. Οἱ γὰρ περιλιπεῖς ὀλίγας πληρώσαντες τῶν νεῶν μετ' αἰσχύ νης ἀπέφυγον πρὸς τὰ ἴδια. Οὕτως ὁ βαρβαρικός στόλος δίχα ναυτικῆς τῶν Ρωμαίων δυνάμεως, ταῖς τοῦ βασιλέως εὐχαῖς καὶ ταῖς τῶν ἀντιπαραταξαμένων ἀλκαῖς, περιφανῶς ἡττήθη καὶ δυσκλεῶς ἀνεχώ ρησιν. ξ'. Οὕτω δὲ τοῦ ἀπὸ Ταρσοῦ διασκεδασθέντος νέο φους, (Ρ. 185] αἱ ἀπὸ Κρήτης αὖθις ἀντηγείροντο θύελλας. Τοῦ γὰρ Σπιτ ἐκείνου τοῦ ᾿Αποχάψ τῆς τοιαύτης ἀμηρεύοντος νήσου, ἔχοντος δὲ καὶ Φώτιον τινα συνεργόν, ἄνδρα πολεμιστὴν καὶ δραστήριον, ἑπτὰ καὶ εἴκοσι κομδάρια κατὰ Κρήτην ἐγένετο. Προσῆν δὲ αὐτοῖς ἀναλόγως καὶ πλῆθος μυοπερώνων καὶ πεντηκοντόρων, ἃς 14 σαχτούρας καὶ γαλέας το ὀνομάζειν ειώθασι πάμπολλοι. Μεθ' ὧν κατὰ τῆς Ῥωμαίων ἐξιόντες ἐπικρατείας καὶ πάντα τὸν Αἰγαῖον καταληϊζόμενοι, πολλάκις δὲ καὶ μέχρι τῆς ἐν Ελλησπόντῳ Προικοννήσου ποιούμενοι τὴν ἐπέλευ σιν, πολλοὺς ἀνδραποδίζοντο καὶ διέφθειρον. Προσ βαλὼν δὲ τῷ τηνικαῦτα τῷ τοιούτῳ ναυτικῷ τῶν Κρητῶν ὁ προμνημονευθείς Νικήτας πατρίκιος, ὁ τῶν Ῥωμαϊκών τριήρεων ἄρχειν λαχών, καὶ μάχην μετ' αὐτῶν καρτεράν " συστησάμενος, εὐθὺς τὰ μὲν εἴκοσι τῶν Κρητικών σκαφῶν τῷ ὑγρῷ πυρὶ συγκατ έφλεξε, καὶ τοὺς ἐπ' αὐτῶν βαρβάρους μάχαιρα καὶ 60. Sic vero Tarsensi dissipata nebula, Cretenses rursus exorta sunt proceliz. Sacte enim Apochapsis filio ejus insule amera, sed et Photio viro strenuo ac bellatore illi socio ac administro, septem ac viginti combariis instructa classe; pro quorum numero et ratione myoparonum multitudo erat et penteconterorum (plerique sacturas galeasque vocare sueverunt) cum illis in Romanæ ditionis loca excurrentes Ægæumque omne deprædantes, nec raro ad ipsam in Hellesponto Præconnesum irrumpentes, multos captivos ducebant, alios contrucidabant. Congressus vero, cujus ante meminimus, Nicetas patricius, Romanarum 300 tunc triremium præfectus, fortique cum illis conserto praelio, statim ad viginti Cretensium naves igni Græco combussit, harum classiariis barbaris, aliis atias gladio, igni, aqua absumptis. Reliquæ naves, quotquot maris periculo superiores exstiterant, salutem fuga quæsierunt. πῦρ καὶ ὕδωρ διεμερίσαντο τὰ δὲ λοιπὰ φυγῇ τὴν σωτηρίαν, ὅσα τὸν ἀπὸ τῆς θαλάσση; διέφυγον κίνο δυνον, ἐπορίσαντο. ξα'. 'Αλλὰ καίπερ οὕτως οι Κρήτες ἐλαττωθέντες καὶ δυστυχῶς ὑποστρέψαντες οὐκ ἠγάπησαν ἠρεμεῖν, ἀλλὰ πάλιν τῶν κατὰ θάλασσαν πραγμάτων ἀντείχοντο, καὶ τὰ μᾶλλον τῆς βασιλίδος ἀπέχοντα, τὴν Πελοπόννησον καὶ τὰς κάτωθεν ταύτης νήσους φημί, παρελύπουν καὶ ἐληΐζοντο, τὸν ἀνωτέρω μνημονευ θέντα Φώτιον ναύαρχον ἔχοντες. Αποστέλλεται τοίνυν καὶ κατ' αὐτοῦ μετὰ τῶν Ῥωμαϊκῶν τριήρων ὁ τούτων καλῶς ἀφηγούμενος Νικήτας, τὸν Πρύταν φημί, ὃς αἰσίως χρησάμενος πλῷ δι' ὀλίγων ἡμερῶν καταλαμβάνει τὴν Πελοπόννησον. Καὶ τῷ λιμένι 61. Quanquam vero sic imminuto Cretensium nuïnero, sicque illis infansto pugnæ exitu, baud tamen ut quiescerent adduci potuere, sed rursus rei navali animum attendentes loca paulo a Byzanto remotiora, Peloponnesum scilicet ulterioresque insulas, devastabant ac prædabantur, ductore classis, cujus supra meminimus, Photio. Mittitur contra illum cum Romana classe, qui illi beno præerat, Nicelas Corypha. Is fausta usus navigatione, paucorum dierum spatio, in Peloponnesum evasit; appulsusque ad Cenchreorum portum, cum didicisset occidentaliores Peloponnesi partes, Me- προσορμισάμενος Κεγχρεών ", καὶ μαθὼν ὅτι τὰ thonam Patrasque ac loca Corintho vicina, Barbarorum classe late divexari atque diripi, prudens catumque consilium iniit. Haud enim commodum existimavit Peloponnesum circumnavigare, et per Malcam flectendo mille milliarium spatium remctiri, commodique temporis jacturam facere ac rebus opportuni: verum ut ex itinere comparatus eral, statim noctu per Corinthiacum isthmum multorum adnixu 301 solertique experientia ad alterum littus per siccum ac contincntem traductis δυτικώτερα Πελοποννήσου μέρη, Μεθώνην καὶ Πάτρας καὶ τὰ προσεχῆ Κορίνθου χωρία, λυμαίνεται τὸ βαρβαρικόν, βουλὴν βουλεύεται συνετὴν καὶ σοφήν. Οὐ γὰρ ἔκρινε διὰ θαλάσσης τὴν Πελοπόννησον διελ θεῖν καὶ διὰ τοῦ Μαλέου 19 κάμψας τὸ τῶν χιλίων μια λίων 17' μῆκος ἀναμετρήσασθαι καὶ τοῦ προσήκοντος ὑστερῆσαι καιροῦ, ἀλλ' ὡς εἶχεν, εὐθὺς ἐν νυκτὶ διὰ τοῦ κατὰ Κόρινθον ἰσθμοῦ πολυχειρίᾳ καὶ ἐμπειρίᾳ πρὸς τὸ ἐκεῖθεν μέρος κατὰ τὸ ξηρόν διαβιβάσας τὰς ναῦς ἔργου είχετο. Καὶ οὔπω πεπυσμένοις τι 1ο & Α. * γαλαίας Α. το κρατερὰν Γ. " προσορμίτας Κεγχρέων 1. A. ο * Μαλαίου Α'. 1 μιλίων

LIB. V. --- BASILIUS MACEDO. περὶ τούτου τοῖς πολεμίοις αἰφνίδιον ἐπιφαίνεται, navibus opus accelerat, hostibusque nihil dum tale καὶ συγχέας αὐτῶν τῷ δέει τοὺς λογισμούς διά τε τὸ ἐκ τῆς προτέρας μάχης δέος καὶ διὰ τὸ τῆς ἐφόδου ἀπρόοπτον [Ρ. 186] οὐδὲ συστῆναι καὶ ἀλκῆς μεμνῆσθαι παντελῶς συνεχώρησεν, ἀλλὰ τὰς μὲν πυρπ λήσας, τὰς δὲ καταποντώσας τῶν πολεμίων νεῶν, καὶ τῶν βαρβάρων τοὺς μὲν ἀνελῶν τῷ ξίφει, τοὺς δὲ ὑποβρυχίους τῷ βυθῷ ποιησάμενος, καὶ τὸν τούτων ἀρχηγὸν ἀνελών, τοὺς λοιποὺς διασκεδασθῆναι κατὰ τὴν νῆσον ἠνάγκασεν· οὓς σαγηνεύσας ὕστερον καὶ ζωγρῶν διαφόροις τιμωρίαις υπέβαλε. Τῶν μὲν γὰρ τι τὴν τῆς σαρκὸς ἐπέωσε δοράν, μάλιστα των ἀρνησαμένων τὸ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ, τοῦτο παρ' αὐτῶν ἀφαιρεῖσθαι λέγων, καὶ οὐδὲν αὐτῶν ἴδιον· ἐκ δὲ τῶν ἱμάντας ἀπὸ τοῦ ἰνίου τὸ ἄχρι τῶν σφυρῶν μετ' οδύνης δριμείας ἐξείλκυεν· ἄλλους δὲ κηλωνείοις τισὶν αἰωρῶν, εἶτα ἀπὸ τοῦ μετεώρου προς λέβητας εε πίσσης μεστοὺς ἐμβάλλων τε καὶ ὠθῶν, τοῦ ἰδίου αὐτοῖς μεταδιδόναι βαπτίσματος έλεγε τοῦ ἐπωδύνου και ζοφερού. Ούτως οὖν κατακερτομήσας, καὶ ἀναλόγους οι τῶν ἐργασθέντων αὐτοῖς ποινὰς εἰσπραξα μενος, τοῦ καὶ αὖθις κατὰ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐπικρα τείας εκστρατεύειν οὐκ ὀλίγον δέος ἐνέβαλεν. quid cogitantibus aut præmonitis repente ingruit; impletisque terrore eorum animis tum ob prioris pugna cladisque recentem memoriam, tum ob in exspectatam irruptionem, nec coire nec prorsus fortitudinis meminisse permisit, sed navium aliis igne absumptis aliis submersis, ipsorumque barbarorum aliis ense sublatis, aliis maris profondo mersis, iproque illorum duce interempto, reliquos per insulam dissipari coegit; quos ipsos postea intra casses adaclos ac quasi venatu ac iudagine captos diversis suppliciis subjecit. Aliis cutem detrahit, iis maxime qui ejurati Christi baptisniatis rei essent, hoc ab eis auferri, non eorum aliquid proprium, dicens. Aliis corrigias ab occipitio ad pedes usque mallensque acerbo cruciatu extrahebat. Alios tollenonibus quibusdam sustollens, sic ex alto in lebetes pice plenos injiciens pellensque, ipso illorum baptismale illos se impartiri aiebat, quanquam acerbo et caliginoso. Sic subsannaus, ac pro facinorum ratione debitis pœnis excrucians, non levem timorem Injecit, ne deinceps Romanamı ditionem armis infestare ac diripere audeant. 69. Hoc modo meridianis flatibus dissipatis, Romani imperii navis a naufragio tuta dirigebatur. Ex Occidente sæva rursus procella 302 exoritur. Africæ namque amermumnes magnis navibus sexaginta instructus Romanam ditionem invasit; cunctaque interjecta diripiens ac multis adductis captivis ad Cephaleniam usque ac Zacynthum insulus pervenit. Quibus auditis unperator ad opem ferendam quamprimum accingitur; navaliumque copiarum ducem Nasarum cum valida militum manu mittit, triremibus ac biremibus aliisque cursoriis navibus iisque multis stipaium. Celeri Nasar navigatione ventisque secundis usus brevi Mechonam venit: ne tanien citius hostes aggrederetur, tale quid obstaculo fuit. Non pauci remigum, periculi mietu deterriti, occulte paulation diffugerant; quorum desertione, navibus ea quæ deceret celeritate carentibus, deficiente remis impellentibus vehementi in hostem impetu, hand operæ pretium putavit sic male instructa classe cum hostibus copgredi, remque adeo per celerem cursorem denun ξε. Αλλ' οὕτως μὲν τὰ μεσημβρινά διεσκέδαστο πνεύματα, καὶ ἀκλύστως ἐντεῦθεν τὸ τοῦ Ῥωμαϊκού κράτους σκάφος ηὐθύνετο· ἐκ δὲ τῆς Ἑσπέρας αὖθις κλύδων δεινὸς ἐπηγείρετο. Ὁ γὰρ τῆς Ἀφρικῆς ἀμερμουμνῆς παμμεγέθεις ναῦς ἐξήκοντα τὸν ἀριΟμὸν κατασκευασάμενος " κατά τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐπισ πρατείας ἐξώρμησε, καὶ τὰ μεταξὺ ληϊζόμενο; καὶ πολλὰ σώματα λαμβάνων αἰχμάλωτα ἄχρι Κεφαλης νίας καὶ Ζακύνθου τῶν νήσων ἀφίκετο. "Απερ ἀκηκοὼς ὁ βασιλεὺς συντόμως πρὸς τὴν βοήθειαν δια ανίσταται, καὶ τὸν τῶν ναυτικῶν ἡγεμόνα δυνάμεων (Νάσαρ δὲ οὗτος ἦν) μετὰ δυνάμεως ἐκπέμπει 48 ἀδρᾶς, τριήρων τε καὶ διήρων καὶ ἄλλων νεῶν χυναυτουσῶν πλῆθος ἐξαρτυσάμενος. Σύντομον δὲ τὸν ἔκπλουν ή Νάσαρ πεποιηκὼς καὶ αἰσίοις χρησάμενος πνεύμασι δι᾽ ὀλίγου μὲν χρόνου τὴν Μεθώνην κατέλαβε, θᾶττον δὲ τὴν κατὰ τῶν πολεμίων ἐπίθεσιν ἀπὸ τοιαύτης αιτίας διεκωλύθη ποιήσασθαι τῶν γὰρ ἐρετῶν οὐκ ὀλίγοι πρὸς τὸν κίνδυνον ἀπο δειλιάσαντες κατ' ὀλίγους λαθραίως απέφυγον, ὧν τῇ λειποταξίᾳ τὸ προσῆκον τάχος ἀφαιρεθεισῶν τῶν νεῶν, μὴ ἐχουσῶν τὴν μετὰ ῥοθίου σὺν ὀξύτητι κατὰ tiare studet imperatori. Ille, missis prompte qui τῶν ἐναντίων ἐπέλασιν, οὐκ ἔκρινα δεῖν παρωπλι σμένοι; οὕτως κατὰ τῶν δυσμενῶν ἀπελθεῖν. Μηνύει δὲ τὸ συμβὲν διὰ ταχυδρόμου τῷ βασιλεῖ. Ὁ δὲ διὰ ταχείας ἀποστολῆς τῶν πρὸς τοῦτο ἐπιτηδείων πάν τας τοὺς λειποτάκτας εζώγρησε καὶ ἐμφρούρους ἐποίησε. Σκοπῶν δὲ ὅπως καὶ ὁμοφύλων φόνου της χείρας τηρήσῃ καθαρὰς καὶ τὰ προσήκον εμποιήσῃ δέος τοῖς ὑπολοίποις τῶν ἀρετῶν, ὡς ἂν μὴ καὶ ἄλλοις εἴη προς μίμησιν ἡ τούτων κακία καὶ ἐθελοκα πῶσιν [Ρ. 187] οἱ πλεῖστοι καὶ βιστωνεύωνται, βου " γάρ om. P. Ανίου ΑΓ. της Ρ. ἐς ἀποπέμπε: Γ. að hoc idonei essent, descrtores omnes vivos capit et in carcerem tulit. Spectans vero qua de mum ratione et a tribulium cæde impollutas mauns servarel, et reliquis remigum queṁ par esset timorem incuteret, ne mollis corum defectio in exemplum aliis cederet pluresque sic desertores ac clanguidi segnesque fierent, sapientissimum 303 init consilium. Nempe excubiarum drugario præcipit ut vinctorum in prætorio ac wal·licorum, in quos legum severitate fata capitis sententia sil, πρὸς τοὺς λέβητα; Ρ. οι αναλόγοις 3, ἀναλόγες Γ.

triginta nunero sub noctis adhuc tenebras educat, & λὴν βουλεύεται συνετήν. Τῷ γὰρ τῆς βίγλης δρουγ valtusque illorum fuligine oblinat, ac erasis γαρίῳ διακελεύεται ἀπὸ τῶν ἐν τῷ πραιτωρίῳ . flamma tum barbæ tum capitis pilis formam omnem aboleat, ac unde dignosci possint, caveatque ne quis prorsus eos salutare vel alloqui audeat. Qui secus faxit, is vero morte luat. Hos porro ceu descrtorum navalium capita in hippodromo acriter cadat, citoque revinctis post terga manibus per urbis forum traducat, ac deinde noxiorum vinculis constrictos tuto in Peloponnesum mistat, ut quo loco fugam fecisse existimabantur, pœnas debitas luant. In eam rem operam conferre jussus Joannes Peloponnesi praetor, dictus Creticus. Is porro imperatoris jussioni parens, pro vinctorum numero totidem furcas erigi jubens, ad se missos in eis suspendit quasi qui fugae auctores exstitissent. Quibus auditis visisque Romani classiarii tum illas deplorare ut timilos atque miseros, tum ipsi ad mala quæque ac gravia animis roborari, omnique semota mollitie vitæque deliciis, ut cito adversus hostes educat, imperatorem ducemque rogare. δεσμίων τε καὶ κακούργων, ὧν ἐκ τῶν νόμων κατα εψήφιστο θάνατος, τριάκοντα τὸν ἀριθμὸν ἔτι νυκτός οὔσης ἐξαγαγεῖν ", καὶ τούτων ἀσβόλῃ τὰ πρόσωπα χρίσαντα, καὶ τὰς ἐπὶ τοῦ γενείου καὶ τῆς κεφαλῆς τρίχας ψιλώσαντα διὰ φλογός, περιελεῖν αὐτῶν τὸ γνώρισμα τῆς μορφῆς, ἐξασφαλίσασθαι δὲ τοῦ με δένα τῶν ἁπάντων τολμῆσαι προσειπεῖν αὐτοὺς ἢ προσφθέγξασθαι, ἐπιτίμιον δὲ τῆς τόλμης ὁρίσασθαι θάνατον, καὶ τούτους ὡς δῆθεν ἐξάρχους τῶν λειποτακτησάντων εκείνων πλωΐμων ἐν τῷ· ἱπποδρόμω διὰ μαστίγων ἐπεξελθεῖν, καὶ ἑτοίμως διὰ τῆς κατά τὴν πόλιν ἀγορᾶς περιηγκωνισμένους διεξελθεῖν, εἶτα ποδοκάκαις " ἀσφαλισθέντας ἐκπεμφθῆναι πρὸς Πελοπόννησον, ὡς ἂν ἐν τῷ τόπῳ ὅθεν ἀποφυγεί ἐνομίζοντο ^, καὶ τὴν προσήκουσαν τιμωρίαν προσ δέξωνται. Υπηρετήσασθαι δὲ σὲ πρὸς τοῦτο Ιωάννης ὁ στρατηγὸς ἐπετράπη Πελοποννήσου, ὁ λεγόμενος Κρητικός· ὃς τῇ βασιλικῇ κελεύσει καθυπουργών ισαρίθμους τῶν ἀποσταλέντων δεσμίων ἐν Μεθώνη φούρκας στῆναι προσέταξε καὶ τοὺς ὡς ἐξάρχους της φυγῆς πεμφθέντας ανεσκολόπισεν. "Απερ ὁ Ρωμαϊκός στόλος ἀκούσας τε καὶ ἰδὼν ἐκείνους τε ώ; δειλοὺς καὶ ἀθλίους ᾠκτείρησε καὶ αὐτὸς ἐπερρώσθη πρὸς τὰ δεινά, πᾶσαν ἀποθέμενος μαλακίαν τε και τουτὴν, καὶ ἄγειν αὐτοὺς ταχέως πρὸς τοὺς ὑπεναντίους παρεκάλουν τὸν ἡγεμόνα. 63. Inter leo ipsi quoque ex Peloponnesiacis cohortibus ac Mardaitis 304 suppletis auctisque ordinibus, ascitoque pratore adjutore, ad inpressionem sese accingit. Saraceni Romanam classem ingentis ignaviae ac timiditatis jamn insimulantes, quod frustra interim viderentur tempus terere, licenter admodum ac secure navibus egressi subjecta prædia insulasque diripiebant, cum repente improvisus eis accedens navalis Romanus exercitus, Ο signoque dato, noctu inexspectatus hostes aggredi tur; ac nec coeundi facta facultate nec animos sumendi, misere trucidabant, navesque cùm vectoribus ac reliqua supellectili et impedimentis igni cremabant. Quæ vero naves ignis erepta periculo sunt, eas Nasar ecclesiæ Dei, quæ est Methonæ, velut gratiarum actionis munere donavit; manubiis atque captivis milites gaudere iisque ditari permisit. Rei vero omnem eventum ocius imperatori significat, quidve in posterum agendum aut quo vertendus animus ducendaque classis sciscitatur. Imperator ob præclare gesta laudatum ulterius progredi jubet. 64. Alacri igitur exercitu superiori victoria in Siciliam Panorumque trajicit, urbesque ibi Agarenis Carthaginensibus tributarias diripit, prædasque agit. Ouerariæ plures captæ ac scaphæ. Onus olei ingens 305 copla inercesque aliæ pretiosa. Tantam inde olei vim invectam ferunt ut ejus libra venierit obolo. Sed et ad Italiæ partes transvecta ξγ'. Ἐν τούτῳ δὲ καὶ αὐτὸς τὸ λεῖπον τῆς στρατείας ἀπὸ τῶν κατὰ Πελοπόννησον στρατιωτῶν καὶ Μαρ δαϊτῶν ἀναπληρώσας, καὶ τὸν στρατηγόν συνεργὸν προσλαβόμενος, πρὸς ἐπίθεσιν εὐτρεπίζεται. Τῶν δὲ Σαρακηνῶν ἤδη πολλὴν δειλίαν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ κατα γνόντων στόλου διὰ τὸ δοκεῖν τὸν μεταξύ χρόνον μάτ την αὐτοῖς κατατρίβεσθαι, καὶ ἐπ᾽ ἀδείας πολλῆς ἀπὸ τῶν οἰκείων ἐξερχομένων νεῶν καὶ τὰς ὑποκε:- μένας ληϊζομένων χώρας καὶ νήσους, ἐξαίφνης πλη σίον αὐτῶν ἀφανῶς γεγονὼς ὁ τῶν 'Ρωμαίων στρατὸς ναυτικός, τὸ σύνθημα δόντος τοῦ στρατηγοῦ, ἐπισ τίθεται τοῖς πολεμίοις ἀπροόπτως ἐν τῇ νυκτί. Καὶ μήτε συστῆναι μήτε πρὸς ἀλκὴν τραπήναι σχόντες καιρὸν δυστυχῶς ἀπεσφάττοντο, καὶ αἱ τούτων ναῦς πυρὶ μετὰ τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν σὺν αὐτοῖ; κατα εφλέγοντο. "Οσαι δὲ τὸν τοῦ πυρὸς κίνδυνον το διέφυσ γον, ταύτας τῇ ἐν Μεθώνῃ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ φέ ρων ὁ Νάσαρ ὡς χαριστήρια έδωρήσατο, καὶ ἀπὸ τῶν λαφύρων καὶ τῶν περιλειφθέντων 80 σωμάτων ὠφεληθῆναι τὴν ὑπ' αὐτὸν λαὸν συνεχώρησεν. Δηλοποιεῖ δὲ ταῦτα θᾶττον τῷ βασιλεῖ, καὶ περὶ τοῦ τί χρή τὸ ἐντεῦθεν πράττειν καὶ ποῖ τραπέσθαι πυνθάνεται. Ὃν ἐπὶ τοῖς πεπραγμένοις ἐπαινέσας ὁ βασιλεὺς προσωτέρω χωρεῖν ἐγκελεύεται. [Ρ. 188] ξδ'. Ἐπεὶ οὖν τοῖς προκατειργασμένοις πρόθυμος ἦν ὁ στρατός, διαπεραιούται πρὸς Σικελίαν καὶ Πάνορμον, καὶ τὰς ἐνταῦθα πόλεις, ὅσαι τοῖς ἐκ οι Καρχηδόνος Αγαρηνοίς ετέλουν υπόφοροι, ἐπιὼν ἐληίζετο· καὶ φορτηγῶν νεῶν καὶ σκαφών παμπόλλων ἐκράτησεν, ὧν ὁ φόρτος Ελαιόν τε δαψιλές ἦν καὶ ἄλλα τῶν τιμιωτέρων πολλά. Τοσοῦτον δέ φασ οἱ ἀγαγεῖν 1'. ο τῷ om. Ρ. οι ποδοκάκαις Ρ. περιληφθέντων ΑΡ. οι εκ om. Γ. Ενομίζετο Ρ. το δε om. Ρ. ο κίνδυνον om. Α.

silio factam insinuabant, rcumque majestatis age- πίου θάνατος γνώμῃ τοῦ κυρίου αὐτῶν γεγονώς το bant, necnou gravia quædam alia ac difficilia ei imponebaut. Accusationis libellum Canaretus accipiens, ingressusque Byzantium, imperatori porrexit. Ea ubi rescivissent Apostypis liberi, Bardas Davidque, sua ipsi manu Baianum perimunt, corpusque minutim immani facinore ensibus concidunt. Sceleris indignitate ac imperatoris metu conterriti assumpto patre in Syriam concito cursu diffugiunt. Quibus imperator auditis, Bartzapedonem manglavitain qui illos detineret quam celerrime miuit. Jam in Cappadociam reuerant, cum in Syriam contento cursu approperantes invenit. Conatur ille, quæ ad eum erat diralis jussio, homines tcnere. Enimvero illis ohnitentibus ac pro virili sese tuentibus, contigit ambos Apostypis flios in ea digladiatione rixaque cadere. Pater ipse captus vinctusque ad imperatorem tum in regiis ædibus in Hieria versantcm adductus, ejusdemque jussu Manuelis magistri judicio subactus, unius oculi elfossione uniusque item manus amputatione luit, tumn ob indicia 308 quibus premebatur, tum quod conatus esset ad hostes diffugere; quod reliquumn est, in Mesembriam relegatus ibi consenuit. Ac quidem Apostypis, viri alioqui haud probi, res ejusccmodi finem habuere. 68. Interim dum per legatos ita res Occidentis imperatori administrantur, qui ad meridiem incolunt Arabes, assumptis auimis, dum ipsum desidere segniusque agere ac otio torpere existimant, maris καὶ καθοσιώσεως ἔγκλημα καὶ ἄλλα τινὰ βαρέα καὶ δυσχερή. Ην ὁ Χαμάρετος λαβὼν καὶ πρὸς τὴν βα σιλεύουσαν εἰσελθὼν τῷ βασιλεῖ ἐπιδέδωκεν. Μαθόντε; δὲ τοῦτο οἱ τοῦ ᾿Αποστύππη " υἱοι, δ τε Βάρδας καὶ ὁ Δαβίδ, αὐτόχειρες τοῦ Βαϊάνου ' καθίστανται, τοῖς ξίφεσιν αὐτὸν ἀνηλεώς κατακόψαντες. Διὰ δὲ τὸ τοιοῦτον τόλμημα καὶ τὸ ἐκ βασιλέως δέος ώρμησαν μετὰ τοῦ πατρὸς πρὸς 3 Συρίαν φυγεῖν. ᾿Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ βασιλεὺς σὺν τάχει πολλῷ Βαρτζαπέδονα τὸν μαγκλαβέτην ἀπέστειλε πρὸς τὸ κατασχεῖν αὐτοὺς καὶ πρὸς αὐτὸν ἀγαγεῖν. Οὓς ἤδη πρὸς Καππαδοκίαν κατέλαβε, τὴν πρὸς Συρίαν ὁδὸν συντόνως ἐλαύνον τας. Πειραθείς οὖν αὐτοὺς κατὰ τὸ πρόσταγμα το βασιλικόν κατασχεῖν, ἐκείνων δὲ ἀντιστάντων καὶ αμυνομένων εἰς δύναμιν, συνέβη κατὰ τὴν τοιαύτην ἀψιμαχίαν καὶ στάσιν σφαγῆναι τοὺς δύο τοῦ ᾿Αποσ στύππη ὁ υἱούς, αὐτὸν δὲ ληφθῆναι καὶ δέσμιον ἀχθῆναι πρὸς βασιλέα κατὰ τὰς ἐν Ἱερείᾳ βασιλικές οἰκίας τὸ τηνικαῦτα τυγχάνοντα· ὅς τῇ κρίσει Μανουὴλ τοῦ μαγίστρου βασιλικῇ κελεύσει ὑποπεσὼν καὶ τὸν ἕνα τῶν ὀφθαλμῶν ἐκκοπεῖς, ἀφαιρεθεὶς δὲ καὶ τῶν χειρῶν τὴν μίαν διά τε τὴν ἔνδειξιν τὴν κατ' αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν πεῖραν τῆς πρὸς τοὺς πολε μίους φυγῆς, τὸ λοιπὸν ἐν Μεσημβρίᾳ ἐξόριστος κατεγήρασε. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν ᾿Αποστύππην, οὐδὲ ἄλλως ὄντα χρηστόν, τοιούτον τέλος ἐδέξατο. ξη'. Ἐν ὅσῳ δὲ τὰ κατὰ τὴν Ἑσπέραν διὰ τῶν ὑποστρατήγων τῷ βασιλεῖ κατεπράττετο, οἱ ἐκ μετ σημβρίας ἀναπνεύσαντες "Αραβες ἀργεῖν τε καὶ σχολάζειν καὶ ῥᾳθυμοῦν " νομίσαντες ἀνεθάρρησαν, καὶ τῶν κατὰ θάλασσαν ἀνθάπτεσθαι πραγμάτων πάλιν διέγνωσαν, καὶ δὴ κατά τε τὴν Αἴγυπτον καὶ τὰς ἐν Συρίᾳ παραθαλασσίους πόλεις ναῖς τεκτηνά. μενοι κατὰ τῆς ὑποφόρου Ρωμαίοις γῆς καὶ θαλάτι σης ἑκστρατεῦσαι διενοοῦντο. Κρίναντες δὲ δεῖν διὰ κατασκόπων πρότερον [Ρ. 190] τὰ βασιλέως πρά γματα κατιδεῖν, τὸν ἐποψόμενον ἕκαστα καὶ πρὸς αὐτ τοὺς ἀπαγγελοῦντα, Ῥωμαϊκῇ στολῇ καὶ γλώσσῃ χρώμενον, ἐξαπέστειλαν. Ὁ δὲ βασιλεὺς ταῖς περὶ τοῦ κοινοῦ φροντίσιν ἀεὶ ' ἀγρυπνῶν καὶ τὰ δέοντα προπαρασκευαζόμενος, ἐπεὶ μηδὲ τὰ ἐν Συρίᾳ ναυ πηγούμενα πλοῖα τοῦτον διέλαθε, πλειόνων τριη μῶν κατασκευὴν ἐποιήσατο, καὶ τὰς ναυτικὰς δυ νάμεις κατὰ τὴν βασιλίδα συναγαγὼν ἐκαραδόκει τὸ μέλλον. Καὶ τέως μὲν, ὡς ἂν μὴ σχολάζων ὁ ναυτι κὸς ὄχλος ἀτακτότερος γένοιτο, ἐν τῇ ἀνοικοδομή τοῦ κατὰ τὴν βασίλειον αὐλὴν ἐγειρομένου τότε ναοῦ εἰς ὄνομα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀρχιστρατήγων καὶ Ἠλιοὺ τοῦ Θεσβίτου διωρίτ σατο αὐτοὺς ὑπουργεῖν, ὅτε δὲ τῶν ὁρίων Συρίας ἐκεῖθεν στόλος ὑπερκύπτων φανῇ, ἀποσταλῆναι καὶ τούτους πρὸς τὴν ἐκείνων ἀντιπαράταξιν. Ελθὼν οὖν ὁ ἀπὸ Συρίας κατάσκοπος, καὶ τό τε πλῆθος ἰδὼν τῶν νεῶν καὶ τὴν δύναμιν ὡς ἑτοίμη πάρεστι πρὸς sibi iterum alean tentandam constituunt. Per Ægyptum itaque urbesque Syriæ maritimas constructis navibus Romanam ditionem terra marique infestare parabant. Operæ pretium tamen rati per speculatores prius lustrare ac experiri quo se modo res imperatoris haberent, hominem. Romano habitu jinguaque utentem, qui singula dispiceret cisque referret, miserunt. Verum imperator reipublicae curis enixe invigilans, ac quæ bello opportuna essent in antecessum parans, quem nec fugeret ille hostium classis in Syria apparatus, triremium ac biremium majori instructa copia classeque Byzantii congregata, quid ferret futura dies exspectabat. Classiarii interim, ne per otiuin insolescerent, ex- η struenda basilica in regio atrio (templo scilicet quod sub nomine Salvatoris nostri Jesu Christi sanctorumque cœlestis militiæ principum necnon Elix 309 prophetæ a:dificabatur) operam conferre jussit; cum vero ex Syriæ finibus hostium classis emerserit, mox præsto esse ad illorum excipiendum impetum. Veniens itaque e Syria explorator, conspectaque parala classe ac imperium exspectante, cunctaque assecutus riteque conjiciens, his qui miserant nuntiat. Hi porro contra quam speraverant 80 γεγονότος Α. * Αποστύππου Α. • Αποστύππου, Barberinus ἀποστάτου. · πλεόνων Α. dst om. A: • Βαγιάνου Α. πρὸς om. Ρ.· καὶ πρὸς αὐτὸν ἀγαγεῖν om. P. · καὶ ῥαθυμοῦντα Δ, an αὐτὸν ῥαθυμοῦντα?

LIB. V. — BASILIUS MACEDO. sare hactenus eligunt, expeditionisque ac excursionis solvunt propositum. Navales tamen copiæ ac classiarii Byzantii manebant, atque huic quod disi operi insistebant. τὴν ἐκπεμψιν, καὶ πάντα καταμαθών τε και στοχα- audito regiæ classis apparatu, metu deterriti ces σάμενος, ἀπαγγέλλει τοῖς ἀποστείλασιν, οι παρ' έλα πίλα τὰ ἐμπαράσκευον βασιλέως ἀκούσαντες, τότε μὲν πτήξαντες τὴν ἡσυχίαν ἠγάπησαν καὶ τὴν πρὸς τὴν ἔκπλουν σπουδὴν διελύσαντο, ἔμενε δὲ ὅμως κατά τὴν βασιλεύουσαν ή ναυτική πληθὺς εἰς τὸ εἰρημέν ναι ἔργον ἀσχολουμένη. Εθ'. Οἱ δὲ ἐν Καρχηδόνι βάρβαροι διὰ τὰς προγεν 69. Barbari sutem Carthaginenses, propter janı γενημένας ήττας δείσαντες μὴ πρὸς τὴν αὐτῶν ἤδη acceptas clades veriti ne et in suas deinceps sedes πρὸς τὸ ἑξῆς διαπερᾶσαι ο στόλος ὁ Ρωμαϊκὸς πει· Romana classis trajicere tentaret, eaque ratione ρασις, καὶ διὰ τοῦτο ναῦς ἱκανὰς καὶ αὐτοὶ τεκτη multis et ipši exstructis navibus, cum exeunte vere νάμενοι, ἐπεὶ τοῦ ἦρος διεληλυθότος οὐδεμίαν ἐκ nullas imperatoris exisse copias didicissent, rati βασιλέως δύναμιν κατελθοῦσαν ἐπύθοντο, ὑποτοπή illius cohortes bellis allis distineri, adversus Siciσαντες πρὸς ἄλλοις πολέμοις άσχολον τυγχάνειν τὸν liam cum navalibus copiis proficiscuntur. Venienβασιλέως στρατὸν ἐκστρατεύεσθαι κατὰ Σικελίας tesque ad ejus metropolim (nenipe Syracusas) vallo ἐθάῤῥησαν, καὶ πρὸς τὴν ταύτης ἐλθόντες μητρόπο. eam ciuxerunt, circa eam posita diripientes agrumλιν, τὰς Συρακούσας φημί, ταύτην ἐπολιόρχουν καὶ que ac suburbana vastantes, Hæc simul ac imperaπερὶ αὐτὴν ἐληΐζοντο καὶ κατεδήουν τὴν χώραν καὶ tor a Siciliæ prætore significata accepit, copias τὰ προάστεια. Τοῦ δὲ στρατηγοῦ τῆς Σικελίας δῆλα adversus Syriam destinatas in Siciliam mittit, naταῦτα τῷ βασιλεῖ καταστήσαντος, εὐθέως ἡ κατὰ Συvarcho quodam Adriano: hic enim navalibus lam ρίας εὐτρεπισθεῖσα δύναμις πρὸς Σικελίαν ἐκπέμ- copiis praeerat. Solvens itaque Adrianus Byzantio, πεται, ᾿Αδριανόν τινα ναύαρχον ἔχουσα· οὗτος γὰρ 310 quod venissecundis ac commodis destitue Έτυχε τότε τῆς ναυτικές δυνάμεως ἐξηγούμενος. ὓς batur, vix tandem ad Peloponnesum pervenit, ἀπὸ τῆς βασιλίδος ἐξορμισάμενος, πνευμάτων δὲ μὴ Monembasiæque in portu, quem llieracis vocant, εὐμοιρήσα; ἐπιτηδείων καὶ δεξιῶν, μόλις κατῆλθεν appulsis navibus aspirare sibi ventos exspectabat, ἄχρι Πελοποννήσου, ἐν Μονεμβασίᾳ δὲ ἐν τῷ λιμένι lomo segnior, ut videtur, nec cor ferventibus muτῷ καλουμένῳ Ιέρακος προσορμίσας τὰς ναῦς ἐπί nitum spiritibus gerens, ut audacter etiam adverφορον πνεῦμα ἀνέμενε, ῥαθυμότερος, ὡς ἔοικεν, ὧν sɔntibus ventis sibi connitendum putaret, ac interim καὶ μὴ ἔχων ζέουσαν τὴν ψυχὴν, ὥστε καὶ πρὸς ένανdum-tranquillum est nullisque ventis mare perflatur, τία παραβάλλεσθαι πνεύματα καὶ δι' εἰρεσία: [P. 191] quo propositum est remigando contendere. Dum ἐν ταῖς διὰ μέσου γαλήναις πρὸς τὸ προκείμενον itaque in eo partu longiores is moras nectit, et κατεπείγεσθαι. Ἐπὶ πολὺ δὲ χρονοτριβούντος αὐτοῦ Agareni acrius obsidendo urgent, nullumque non κατὰ τὸν εἰρημένον λιμένα, καὶ τῶν ᾿Αγαρηνῶν σφο movent lapidem, ut antequam obsessis auxilia δρότερον τῇ πολιορκίᾳ ἐπικειμένων καὶ πᾶσαν μη- veniant opus occeptum perficiant, contigit civitatem χανὴν κινούντων καὶ σπευδόντων πρὸ τοῦ ἐπιστῆναι vi armisque capi, multaque præsidiariorum facta τοῖς πολιορκουμένοις βοήθειαν ἀνύται τὸ σπουδαζό strage oppidanorum multitudo omnis in servitutem μενον, συνέβη τὴν πόλιν κατὰ κράτος ἀλῶναι καὶ adducta est. Ejus multæ divitiæ hostibus spolia τῶν ἀντιταττομένων φόνον γενέσθαι πολὺν, ἐξανδρα cessere urbs funditus eversa, sacræ in ea ædes ποδισθῆναι δὲ πᾶσαν τὴν κατὰ τὸ ἄστυ πληθὺν καὶ igne succensæ. Civitas ad ea tempora præclara ac τὸν ἐν αὐτῇ πλοῦτον λάφυρα τοῖς πολεμίοις γενέσθαι, nobilis, et quæ plerasque sæpius tum Græcas tum κατασκαφῆναι δὲ τὴν πόλιν καὶ πυρὶ δοθῆναι τοὺς barbaricas copias ipsam aggressas debellaverat, ἐν αὐτῇ θείους ναούς, καὶ ἐρείπιον χρηματίσαι την parietiuis tantummodo claret. μέχρι τότε πόλιν περιφανῆ καὶ λαμπρὰν καὶ πολλὰς ἐπ' αὐτὴν ἐλθούσας καταβαλούσαν. πολλάκις Ελληνικάς τε καὶ βαρβαρικάς δυνάμεις ο'. Τοῦ δὲ συμβάντος αἴσθησις ἀπὸ τοιαύτης αἰτίας 70. Res Adriano in hunc modun innotuit: Est locus γίνεται τῷ 'Αδριανῷ· Τόπος τίς ἐστι κατὰ Πελοπόν in Peloponneso haud procul Monembasia, ad quam νησον οὐ μακρὰν Μονεμβασίας διεστηκώς, καθ᾿ ἣν Romana classis stationem acceperat, llelus nomine ὁ Ρωμαϊκός στόλος ηὐλίζετο, Ελος προσαγορευόμε a silvæ prope ambientis condensitate ac opacitate. In νος, ἀπὸ τῆς περὶ αὐτὸν δασείας καὶ συνηρεφους eo dæmonum vis quædam insederal, quam haud ύλης τὸ ὄνομα κληρωσάμενος. Ἐν τούτῳ τοίνυν δαι raro pastores obsequio coltuque deliniebant, ut quas μονία τις εφήδρευε δύναμις, ἢ καὶ ὑπὸ τῶν ἐκεῖσε 311 pascebant pecudes, ab eis illasas ac incolumes νεμόντων ποιμένων πολλάκις ἐθεραπεύετο, ὡς ἂν præstarent. Hos illi dæmones velut inter se colloἀπινῇ δῆθεν ἐκ τούτων τὰ νεμόμενα διαφυλάττατο quentes ac gratulantes audierunt, quasi pridie capla θρέμματα. αντινων δαιμόνων οἱονεὶ πρὸς ἀλλήλους urbe Syracusana cunctisque in ea eversis ac igni διαλεγομένων καὶ ἐπιχαιρόντων ήκουσαν οἱ νο· εἰς ὡς traditis. Hæc pastores dum nonnullis referunt, ἐάλω θέλω τῇ χθὲς ἡμέρᾳ Συράκουσα καὶ τὰ ἐν αὐτῇ πάν- pervenit narratio ad ipsum Adrianum. Acce sitis τα κατέσκαπται καὶ πυρὶ παραδέδοται. "Απερ πρός vero ipsis pastoribus, exque illis diligente ac euVARIE LECTIONES. * Tñ; om. A. 'WA.

ricse sciscitatus, invenit eadem ipsos loqui quæ τινας τῶν νομέων ἐξηγουμένων ἔφθασε καὶ πιλς των Αδριανὸν τὸ διήγημα. Ὁ δὲ τοὺς ποιμένας αὐτοὺς μετακαλεσάμενος καὶ πολυπραγμόνως ἀναζητήσας, εὗρε τοῖς ἀκουσθεῖσι συμβαίνοντα καὶ τὰ παρὰ τῶν ποιμένων λεγόμενα. Βουληθεὶς δὲ καὶ αὐτήκοος γενέσθαι, καὶ πρὸς τῷ τόπῳ μετὰ τῶν ποιμένων γενόμε νος, καὶ δι' αὐτῶν τοῖς δαίμοσι προσαγαγών την ἐρώτησιν περὶ τοῦ πότε καταλήψεται οι Συρακούσας, ἤκουσεν ὅτι ἤδη βάλω ή Συράκουσα. Αύπῃ δὲ καὶ ἀμηχανία περισχεθεὶς ὅμως πάλιν ἀνέφερε, μὴ χρῆ ναι πιστεύειν οιόμενος τὰ παρὰ τῶν πονηρῶν δαιμό των λεγόμενα ὡς οὐκ οὔσης αὐτοῖς τῆς προγνώσεως, ἀγνοῶν ὅτι τοῦτο οὐχὶ πρόγνωσις ἦν, ἀλλὰ τῶν ἀπο βάντων καὶ τελεσθέντων δήλωσις, ἐκ τοῦ λεπτομερούς καὶ ταχυκινήτου τὴν ἐξ ἀνθρωπίνης ἐπιδημίας ἀπαγ γελίαν 15 προφθανόντων αὐτῶν. Διαπιστοῦντος δ' οὖν ὅμως αὐτοῦ, μετὰ δεκάτην ἡμέραν τινὲς τῶν δια δράντων τὸν ὄλεθρον, ἀπὸ τῶν κατὰ Πελοπόννησον Μαρδαϊτῶν καὶ Ταξατῶν τυγχάνοντες, αὐτάγγελοι τῶν ὀλεθρίων διηγημάτων γεγόνασιν. Αφ' ὧν τὴν πληροφορίαν δεξάμενος ὁ ᾿Αδριανός, ὡς εἶχε τάχους, ἐπεὶ καὶ τὰ πρὸς τὴν κάθοδον εναντιούμενα πνεύμα. τα ἐπιτήδεια πρὸς τὴν ἄνοδον καθεστήκεισαν, καταλαμβάνει μετὰ τοῦ [Ρ. 192] στόλου τὴν βασιλεύουσαν, καὶ τῷ μεγάλῳ τοῦ Θεοῦ τεμένει, ἐν ᾧ τὸ τῆς αὐτοῦ Σοφίας ἐπικεκήρυκται ὄνομα, ώς ικέτης προσ έφυγεν. ᾿Αλλὰ τοῦ μεγέθους τῆς συμφορᾶς τὰ βασιλέως σπλάγχνα δριμέως διασπαράξαντος καὶ πρὸς αμετρίαν σχεδόν θυμοῦ καὶ λύπης προαγαγόντος, αὐδ᾽ αὐτὸς ὁ θεῖος ναός, οὐδ᾽ ὁ ὑπὲρ αὐτοῦ πρεσβεύων ἀρχιερεὺς τῆς παντελοῦς τιμωρίας ἐξείλκυσε τὸν Αδριανόν, ἀλλὰ τῆς ἐσχάτης μὲν καὶ προσηκούσης τυχὸν ἐλυτρώσατο, τῆς μετρίας δὲ καὶ πρὸς σωρρο audierat. Volens autem suis quoque auribus audire, cum pastoribus ad locum venit, interpellatisque per eos denonibus quandonam capiendæ° Syracusa essent, jam captas esse Syracusas audivit. Mœrore itaque correptus ac consilii inops rursus nihilomiuus se colligere, haud habendam fidem nequissimorum dæmonum dictis existimans, cum nulla eis insit præɛcientiæ vis, ignorans scilicet non fuisse eam præscientiam, sed eorum manifesta tionem quæ evenerant gestaque erant; qua nimirum illi, ob subtilitatem motusque celeritatemi, bumani omnis nuntii iter longe præveniunt. Adhuc tamen eo non credente, post decem dies Mardaitarum quidam et Taxatorum (i. e. præsidiariorum) Peloponnesiorum, qui urbis excidio superstites fugerant, ipsi tristes nuntii cladis exstiterunt. Hinc itaque certior jam factus Adrianus, qua licuit celeritate, quod et venti, qui ad eumdem obstiterant, ad regressum flarent accommodi, cum classe 312 Byzantium venit, et in magnum Dei templum, ejus sapientiæ invocatione ac præconio clarum, supplex confugit. Cladis tamen magnitudine acerbe aimis imperatoris viscera dilacerante et ad nimium prope furorem animique dolorem propellente, nec sacræ ædis religio nec pro illo supplex antistitis obsecratio omnino Adrianum pœna exemerunt; verum extremo quidem (ipso forsan baud immerito) supplicio liberarunt, haud tamen a mediocri, et quod aliorum castigandæ temeritati adhibetur, omnino innoxium præstare valuerunt. Sic imperator – in suis moderatæ iræ ac castigatæ, in publicis non omnino sibi poterat moderari. νισμὸν τῶν ἄλλων ἐπαγομένης καθάπαξ αὐτὸν ἀθοκῶσαι 18 οὐκ ἴσχυσεν. Οὕτως ἐν τοῖς ἰδίοις μέτριον ἔχων καὶ κεκολασμένον ὁ βασιλεὺς τὸν θυμὸν ἐν τοῖς κοινοῖς οὐ πάντι ἐμετρίαζεν. 71. Sic igitur occidentalium partium hostibus vires iterum resumentibus, ac cum præsenti freti prosperitate viciniora quoque loca iuvasuri exspictarentur, mittitur Stephanus cognomento Maxentius Cappadox, copiarum in Longobardia dux, cum Thracibus et Macedonibus selectisque Charsianitis et Cappadocibus. Is ad assignatam sibi provinciam veniens, conatusque Amantiam urbem a Saracenis, quorum imperio premebatur, eruere, cum propter iuatum quasi torporem ac seguitiem, ut videtur, seu magis ignaviam et lusum, nihil quod operae pretium foret vel iis quas ducebat copiis dignum facere potuisset, cessare jubetur, ejusque loco Nicephorus Phocas, vir sedulus ac vigil manuque foro tis 313 ac consilio solers, mittitur. llic, pluribus etiam copiis ex Orientalium partium præfectis arrogatis, assumptoque Diaconitze illo qui pridem Chrysochiris Tephricæ tyranni minister fuerat ac secum ex Manetis cultu agmeu ducebat. Unitus itaque Nicephorus Stephani decessoris cohortibus, multa et prudentiæ et bellicæ virtutis ac fortituοα'. Οὕτω τοίνυν τῶν κατὰ τὴν Ἑσπέραν πάλιν κρατυνομένων ἐχθρῶν, καὶ ἀπὸ τῆς παρούσης εὐτυ χίας καὶ κατὰ τῶν προσεχεστέρων εκστρατεῦσαι προσδοκωμένων, ἀποστέλλεται Στέφανος ὁ καὶ Μα ξέντιος προσαγορευόμενος, ὃς 14 ἐκ Καππαδοκῶν, στρατηγὸς τῶν ἐν Λαγοβαρδία δυνάμεων μετὰ θρακῶν καὶ Μακεδόνων καὶ ἐπιλέκτων Χαρσιανιτών καὶ Καππαδοκών. "Ος τὴν ἀποδειχθεῖσαν τῆς ἀρχῆς χώρ ραν καταλαβών, καὶ τὴν πόλιν Αμαντίας ὑπὸ τῶν Σαρακηνών κατεχομένην ἀφελέσθαι πειραθεὶς ἐξ αὐτ τῶν, καὶ διὰ τὴν προσοῦσαν αὐτῷ μέλλησιν καὶ ῥᾳ θυμίαν, ὡς ἔοικε, μᾶλλον δὲ ἀνανδρίαν τε καὶ τρυ φήν, μηδὲν ἄξιον λόγου καὶ τῆς περὶ αὐτὸν δυνάμεως καταπράξασθαι δυνηθείς, παραλύεται τῆς ἀρχῆς, καὶ ἀντ᾿ αὐτοῦ ἀποστέλλεται Νικηφόρος ὁ κατὰ τὴν Φωκαι προσαγορευόμενος, ἀνὴρ ἐπιμελής τε καὶ ἄγρυ πνος καὶ κατὰ χεῖρά τε καὶ βουλήν γενναιός τε καὶ συνετός, προσεπαγαγὼν καὶ πλείονα δύναμιν ἀπὸ τῶν κατὰ τὴν Ἀνατολὴν ἀρχόντων καὶ τὸν 18 Διακονίτζιν ἐκεῖνον, ὃς ὑπηρέτης ποτὲ τοῦ κατὰ τὴν Τεφρικής Χρυσόχειρος ἦν, στίψος “τῶν ἀπὸ Μάνεντος τὴν 10 προσάγων Ρ. " λήψεσθαι Ρ. “ἐπαγγελίαν Α. 13 ἀποθωῶσαι Ρ. " ός] &? " την om. Ρ. 10 στις φως ΑΡ.

LIB. V. θρησκεία, ελκόντων προσεπαγόμενον. Ενωθεὶς οὖν dinis obiit opera. Continuo enim amantiam urbem ὁ Νικηφόρος ταῖς μετὰ Στεφάνου " δυνάμεσι πολλά καὶ συνέσεως ἔργα καὶ πολεμικῆς ἀνδρίας καὶ γενναιότητος ἀπεδείξατο. Τήν τε γὰρ πόλιν Αμαντίας εὐθὺς ἐχειρώσατο, τοὺς ἀντιταξαμένους ἐχθροὺς φόνῳ πολλῷ τρεψάμενος, καὶ τὸ κάστρον 8 Τρόπος κατα ωνομάζετο καὶ τὸ τῆς ῾Αγίας Σευηρίνης πρὸς τὴν προτέραν δεσποτείαν τῆς Ῥωμαϊκῆς ἀρχῆς μετηγάγετο, καὶ μάχαις ἄλλαις καὶ παρατάξεσι τοὺς ἐκ τῆς 'Αγαρ νενίκηκε, καὶ τοῖς ἐξ αὐτῶν λαφύροις τὸν ὑπ' αὐτὸν στρατὸν ἱκανῆς ὠφελείας ενέπλησε. Καὶ ταῦτα μὲν, ἕως ὁ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος έζη Βασίλειος, ὁ ἀνὴρ κατεπράξατο· τὰ δὲ λείποντα προσέθηκεν ὕστερον ἐπὶ τοῦ πραοτάτου καὶ σοφωτάτου βασιλέως ἁπάντων 18 Λέοντος τοῦ ἐκείνου 19 υἱοῦ. Εἰ δὲ μὴ συνημμέναι τοῖς χρόνοις ἀλλήλαις αἱ μάχαι ἐτύγχανον, [Ρ. 193] ώσπερ οὖν ἡ διήγησις, ἀλλ' ὅμως ἐπεὶ το ὁ ἑκάστης πράξεως ἀκριβής ήγνοεῖτο χρόνος, διὰ τοῦτο μίαν κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν τάξιν ἐδέξατο ἅπαντα. Καὶ τὰ μὲν ἐν πολέμοις οι καταπραχθέντα διά τε αὐτοῦ ει· καὶ διὰ τῶν ὑποστρατήγων Βασιλείῳ τῷ βασιλεῖ, ὅσα εἰς ἐμὴν ἔφθασεν ἐλθεῖν ἀκοὴν, διά τα τῆς ξηρᾶς καὶ ὑγρᾶς κατὰ Ἀνατολὴν καὶ Δύσιν, τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα ἐτύγχανεν. cepit, multa strage fusis fugatisque hostibus; arcemque Tropas et sanctam Severinam ad pristinum imperii Romani dominium reduxit; aliisque præ liis ac dimicationibus Agarenorum victor exiit, atque eorum spoliis abunde, quem ducebat exercitum, recrcavit atque ditavit. Et hæc quidem in vivis agente inclytæ memoriæ Basilio imperatore vir ille gessit; reliqua sub mitissimo sapientissimoque Leone imperatore ejus filio postea adjecit. Etsi autem non aliæ aliis tempore conjuncto pugnæ exstiterunt, perinde ac illas digessit instituta nobis narratio: quod tamen uniuscujusque gesta rei præstitique facinoris exactum tempus ignoretur, propterea uno ordine singula conjungentes, uti professi eramus, disposuimus. Ac quidem bello gesta tum per seipsum tum per legatos Basilio 314 imperatori, terra æque et mari, in Oriente et Occidente, quæcunque in notitiam meam venerunt, hæc fere ac talia sunt. οβ'. Χρὴ δὲ αὖθις τὸν λόγον ἀναδραμεῖν ἐπὶ τὰς πράξεις εκείνες ὧν αὐτουργὸς ὁ βασιλεὺς ἐχρημάτι ζεν, καὶ διηγήσασθαι " ὅπως ἀεὶ τοῖς κοινοῖς ἐν ασχολούμενος πράγμασι και 8 πρὸς τὴν κοσμικὴν Επιμέλειαν τεταμένην ἔχων διηνεχῶς τὴν διάνοιαν ἄλλοτε μὲν τὰ πρὸς τὸ δέον τῇ ἐμφρονι μεταχειρίσει κατηύθυνεν, ἄλλοτε δὲ τὴν ἀκοὴν ὑπετίθει καὶ ἐπιμελῶς ἡκροᾶτο ἱστορικῶν τε διηγημάτων καὶ πολι τικών παραγγελμάτων καὶ ἠθικῶν παιδευμάτων καὶ πατρικῶν τε καὶ πνευματικών νουθετημάτων καὶ εἰσηγήσεων, ἄλλοτε δὲ καὶ τὴν χεῖρα πρὸς τὸν γραφικὸν ἐξεπαίδευε καὶ κατηύθυνε κάλαμον, και νῦν μὲν στρατηγῶν τε καὶ αὐτοκρατόρων ἀνδρῶν ἤθη καὶ βίους και μεταχειρίσεις πραγμάτων καὶ που λεμικοὺς ἀγῶνας διηρευνᾶτο, καὶ ἀνασκοπῶν, τὰ κράτιστα τούτων καὶ ἐπαινούμενα εκλεγόμενος, εἰς οἰκείας πράξεις ἐσπούδαζε τὴν μίμησιν κατατίθεσθαι, νῦν δὲ τῶν ἐν τῇ κατὰ Θεὸν ἀρίστῃ πολιτεία διαπρεψάντων ἀνδρῶν τοὺς βίους ἐπιμελῶς καταμανθάνων 30 καὶ τὰς ἀλόγους ὁρμᾶς τῆς ψυχῆς περιέκοπτεν, αὐτὸν ἑαυτοῦ δεικνύειν ἐθέλων πρὸ τῶν ἐκτὸς αὐτοκράτορα, καὶ πολλὴν ἐντεῦθεν τὰ ἐκαρποῦτο ὠφελειαν. Διδ καὶ τοὺς ἔτι τῷ βίῳ περιόντας τῶν μακαρίων ἀν δρῶν, τῶν τὴν ἄϋλον πολιτείαν διαζώντων ἐν τῇ ὁλώδει ταύτῃ ζωῇ καὶ πολίτευμα μεταθεμένων ἐν οὐρανοῖς, γνωρίζειν καὶ ἐντυγχάνειν καὶ ὁμιλεῖν ἐποιεῖτο " περὶ πολλοῦ καὶ ἐν μεγάλη φροντίδι ἐτίθετο. Ὑπὸ δὲ τῆς ἄγαν εὐλαβείας 30 οὐ πρὸς ἑαυτὸν αὐτοὺς μετεστέλλετο, ἀλλ' οὐδὲν τὸν βασιλικὸν ὄγκον τιθέμενος ἐβάδιζε πρὸς αὐτούς, καὶ τῶν εὐχῶν αὐ τῶν μετελάγχανε, και πως ταῖς το ἐξ αὐτῶν εὐλο γίαις ἐστεφανοῦτο καὶ πρὸς τὸν θεῖον ἐστηρίζετο φόβον καὶ ποὺ τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα κατηυθύ 17 Στέφανον 4. 1 απάντων om. P. του Α. 24 διηγήσεως Δ. 8 και om. Α. 19 εποίει Ρ. 72. Recurrat porro oratio necesse est ad eas actiones quarum ipse per se imperator auctor exstitit; narretque quemadmodum ille publicis semper rebus vacans, inque mundi curam continue animum intentum habens, modo quidem prudenti tractatione ad honesti æquique finem dirigeret, modo vero aurem accommodaret audiretque sedulo historicas narrationes et politica documenta moralesque instructiones, Patrum denique ac spiritalia adhortamenta et admonitiones; modo etiam manum ad scribendum erudiret calamumque dirigeret; ac . modo quidem prælorum ac imperatorum mores vitasque et rerum aggressiones bellicaque certamina rimans ac dispiciens, ex eis præstantissima laudemque habentia seligens in suas actiones imitationem transferre studeret; modo autem virorum qui optima vitæ disciplina religiosa pietate claruissent vitas diligenter perdisceret, animnique appetitiones a ratione abhorrentes exscinderet, ipsum se sui potius quam subditorum imperatorem regemque exhibere satagens, indeque multam animi utilitatem pararet. Quapropter etiam beatos viros adhuc superstites, quique in terrena bac vita nihil terrenum habentem vitam instituant, ac qui in coelos vile suæ 315 rationes ac municipatum transtulerint, nosse et cum eis congredi ac sermonem miscere pluris faciebat, ejusque rei magna tenebatur cura; qua tamen singulari in eos pietate ducebatur, non eos ad se acccrsebat, sed posita spretaque majestate imperii se ipse ad illos conferebat, ab eisque precibus impartiebatur, eorumque benodictionibus velut corona cingebatur, divinoque timore confirmabatur et ad Dei justificationes dirigebatur, hincque semper in 10 εκείνου, οἰκείου Ρ. 50, έπει om. A. 10 τὸ ΑΡ. οι κατεμάνθανεν Γ. εὐλαβείας οὐ om. Α. 3 ταῖς om. Α. PATROL. GA. CIX. 81° 200 οι πολέμῳ Ρ. το ἐντεῦθεν ψυχικὴν ἐκ Ρ.

αὐτῷ τὴν τῶν ἀρετῶν ὑπῆρχεν ὁρᾷν τετρατών, Ρ. 194] καὶ ἐθαυμάζετο αὐτοῦ μετὰ τῆς ἀνδρίας τὸ φρόνημα καὶ μετὰ τῆς σωφροσύνης τὸ δίκαιον, καὶ πάντα εἶχε τὴν πρὸς τὸ κρεῖττον ἐπίδοσιν. Καὶ ἐδόκει αὖθις ο βίος ἐπὶ τῆς ἀρχαίας γενέσθαι εντα αξίας 8 καὶ καταστάσεως, αὐτοῦ τε διηνεκή κεκτημέν του πρόνοιαν ὑπὲρ τοῦ εὐσταθεῖν τὸ ὑπήκοον καὶ ὑπὸ μηδενός μηδένα επηρεάζεσθαι, καὶ τῶν εἰς τὰς ἀρε χὰς προβαλλομένων ἑκάστοτε μιμεῖσθαι σπουδαζόν των τὴν Δεσποτικὴν καὶ περὶ τὸ θεῖον εὐλάβειαν καὶ πρὸς τοὺς ἱερεῖς καὶ μονάζοντας αἰδὼ καὶ τὸν πρὸς τοὺς πένητας ἔλεον καὶ τὴν πρὸς πάντας δικαιοσύ νην καὶ ισότητα. Ἐκείνου γὰρ ἦν ἐντολὴ καὶ παράγω γελμα τό, μήτε τὸν ἥττονα ὑπὸ τοῦ μείζονος και alis manentem virtutum quateraionem erat videre. νετο. Καὶ ἀπὸ τούτου διηνεκῶς ἐνδιαιτωμένην παρ Admirationem habebat prudentia fortitudini conjuncta, temperantieque comes justitia; cunctaque in melius proficiebant. Dixisses humanaın vitam saliquam rursus recepisse ordinis tranquillitatem ac constitutionem, cum et ipse in cam jugiter onrain incumberet, ut subditi placida quiete gauderent nec quisquam alium injuria ulla violaret; iique quos quotidie reipublicæ magistratus præficiebat diligentiam ponerent ut domini herique æmularentur erga Deum pietatem ergaque sacerdotes et mopachos reverentiam, erga omnes denique justitiam et æquitatem. Ullius enim præceptum erat et documentum, ut nec major minorem per potentiam op. primeret, nec præcellentem egenus maledictis incesxeret a crimen illi inleniaret, sed ille pauperem ut ταδυναστεύεσθαι μήτε τὸν ὑπερέχοντα ὑπὸ τοῦ fratrem sinu complecteretur ac foverel, isque μια- ἐνδεούς λοιδορείσθαι ἡ διαβάλλεσθαι, ἀλλ' ἐκεῖ selientem tanquam communem patrem et servaturem νόν τε ὡς ἀδελφὸν ἀγκαλίζεσθαι καὶ περιέπειν benediceret, exque animo absque omni dolu bona ei τὸν πένητα, καὶ τοῦτον ὡς κοινὸν πατέρα και precaretur 316 • Domino. Sic vero compouras, σωτῆρα τὸν ὑπερέχοντα εὐλογεῖν καὶ ἀδόλως divinayne providentia suas ipse curas snaertens, αὐτῷ τὰ ἀγαθὰ παρὰ τοῦ Κυρίου ἐπεύχεσθαι. corum quæ officis ac convenientia essent mulla pa- Οὕτω δὲ τὸν βίον αὐτοῦ ῥυθμίζων καὶ τῆς θείας προ Jam in somnis docebatur; et cum plenus curarum νοίας τὴν οἰκείαν ἐξαρτῶν πολλὰ τῶν δεόντων κατὰ se in lectum conferret, anxiusque negotium aliquod τους ὕπνους ἐναργῶς ἐδιδάσκετο· καὶ ὅταν ἔμφρον ad rem communem spectans animo volveret, hau:l τις εἰ ἐπὶ τὴν κοίτην ᾔει καὶ περί τινος τῶν κοινῶν raro iŋ somnis eventum cernebat, bonaque spe re- ἐσφάδαζε μεριμνών, πολλάκις ὄναρ ἑώρα τὸ ἐκβηfocillatus turbas animi sedabat. Mirumque non est, σόμενον καὶ ἐπ᾿ ἐλπίδος ἐγίνετο ἀγαθῆς καὶ τὸν τῆς cos qui haud secus ac re sacra, potestate quam in ψυχῆς κατέστελλε θόρυβον. Καὶ οὐδὲν θαυμαστές terris obtinent, sic defunguntur, divinumque vere τοὺς λειτουργίαν ὥσπερ τινὰ τὴν ἐπὶ τῆς γῆς ἐξου sainisterium in his terrenis circa nos exsequuntur, σίαν ἀνύοντας δε καὶ τὴν θείαν τῷ ὄντι διακονία» alque adl Dei exemplum, quoad licet, similitudine – ἐκτελοῦντας ἐν τοῖς κάτω περὶ ἡμᾶς, καὶ πρὸς τὸ efformati sunt, a Providentia excitari et ad utilia dirigi atque futura prædoceri. 73. Quod vero alio lereus orationis impetus 840 enarrati tempore haud permisit, hic loci, cum rerum illi bello gestarum fiuen deinceps narratio habeat, operæ pretium fuerit scripto consignare. Id vero est corum recordatio se remuneratio, qui muveris aliquid ac obsequi in imperatorem in minori κρεῖττον ἀφωμοιωμένους παράδειγμα τὸν δυνατὸν τρόπον, ἀπὸ τῆς Προνοίας παραθαρρύνεσθαι καὶ πρὸς τὸ συμφέρον ἐθύνεσθαι καὶ τὰ μέλλοντα προδιδάσκεσθαι. ογ'. 'Αλλ' όπερ ή ρύμη του λόγου παρήνεγκε φέρουσα καὶ κατὰ τὸν οἰκεῖον ῥηθῆναι καιρὸν οὐκ ἐπε έτρεψεν, ἐνταῦθα ήδη μετὰ τὸ σχολάσαι τῶν πολεμικῶν ἀγώνων τὸν λόγον καὶ τῶν πολεμικών τ ἀφηγήσεων καλόν αναγράψασθαι. Λέγω δὲ τὸ 10 περί τὴν μνήμην καὶ ἀμοιβὴν τῶν ἐν τῇ ἐλάττονι ἔτι τύχῃ ὄντα θεραπευσάντων τὸν βασιλέα, καὶ τὸ μὴ ἐπιλαθέσθαι αὐτῶν αἰτησαμένων ἐν τῇ τῆς τύχη; λαμπρότητι. Οὗτοι δὲ ἦσαν ὁ τοῦ ᾿Αγίου Διομήδους τῆς μονῆς προεστώ; καὶ ἡ ἐκ [Ρ. 195] Πελοποννή σου γυνή Δανηλὶς, οἷς τῶν ἐλπισθέντων ἀπέδωκε μείζονα. Τόν τε γὰρ μέγαν ἐν μάρτυρσι Διομήδην καὶ ἀναθημάτων πολυτελῶν ἀναθέσει καὶ βιβλίων ἱκανῶν παροχῇ καὶ κειμηλίων ἄλλων καὶ λαμπρῶν ἐσθημάτων προσαγωγή μεγαλοπρεπῶς ἐφάνη που σμῶν, καὶ τὴν ἐπ' ὀνόματι τούτου μονὴν καὶ κτημάτ των επιδόσει μεγάλων τε καὶ προσόδων ἱκανῶν ἀφθόνῳ χορηγίᾳ καὶ δαψιλείᾳ πρὸς τὸ εὔπορον ἤγαγε, καὶ τὸ πανταχόθεν ἀνενδεὶς αὐτῇ ἐμνηστεύσατο, καὶ κτισμάτων πολυτελέσιν οἰκοδομαῖς κατελάμπρυνε, καὶ παντοίως ὑπερῆρε καὶ κατεπλούτισεν. adhuc fortuna constitutum humaniore secusu contulissent; quud item nihil oblitus est corum qui ab‘illo, dum altiores gradum conscendisset, graliarum aliquid potiisscut. lli erant F.Diomedis mona. sterji præfectus matrovaque l'eloponnesia Danelis; quoruia spes longe majoribus bonis cumulavit. Magnum enim martyrem Diomedem tum donariis pretiosis tum librorum copia donavit, pignoribusque aliis 317 ac splendidis vestibus magnifice ormarit; cjως que eine castructum monasterium magna pradia uberesque reditus præbemio abunde locupletavit, et ut nullis unquam uessariis deliceretur providit; ædificiorum quoque magnificis structuris illustravil, modisque omnibus extulit atque ditavit το σλεξία; Α. 31 έμφρων ει; 1. σε ἐξουσίαν ὡς ἀνύοντας Α. 33 πολιτικῶν! 3 τὸ φως. Γ.

LIB. V. BASILIUS MACEDO. 74. Daneliis vero filium, statim atque imperi potitus est, protospatharii dignitate cohonestavin. liberumque ei ad se aditum colloquiumque concessit ob spiritalis inter ipsos fraternitatis initam dudum societatem nexumque. Quia vero etiam mater, etsi jam fere anus senioque confecta, ingenti desiderio ardebat visendi imperatorem majorisque aliquid bonoris in senectute consequendi, tum propter religiosi monachi vaticinium, tum propter alia munera hospitiunique, imperatoris jussu hohoriace admodum magnoque comitatu ac servitio Byzantium venit. Sed cum neque curru neque equo vehi posset, forte etiam luxu soluta ob abundantes divitias, in lectica jacens, lectis in eam rem trecentis robusto corpore juvenibus, ab οδ΄. Τὸν δὲ τῆς Δανηλίδος υἱὸν ἅμα τῷ γενέσθαι τῆ; ἀρχῆς ἐγκρατης μεταπεμψάμενος τῷ τοῦ πρωτοσπαθαρίου ἐτίμησεν ἀξιώματι καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν παρρησίας μετέδωκε διὰ τὴν φθάσασαν κοινωνίαν τῆς πνευματικῆς ἀδελφότητος. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ μή τὴν αὐτοῦ, καίπερ σχεδόν γραῖς ἤδη τυγχάνειν νομιζομένη, πόθεν ἔσχε καὶ μεγάλην ἔρεσιν ὥστε τὸν βασιλέα ἰδεῖν καὶ ἀπολαῦσαι τινος καὶ αὐτὴ περ ρισσοτέρας ἐν τῷ γήρᾳ " τιμῆς διὰ τὴν ἐκ τοῦ εὐ λαβοῦς μοναχοῦ προαγόρευσιν καὶ διὰ τὴν ἄλλην εὐεργεσίαν τε καὶ δεξίωσιν, προστάξαντος τοῦ βασιλέως ἐντίμως πάνυ καὶ μετὰ μεγάλης δορυφορίας καὶ ὑπηρεσίας πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἀνελήλυθεν. ὡς γὰρ οὔτε σχήματι ἔποχος οὔτε ἵππῳ γενέσθαι ἦν δυνατή, τυχὸν δὲ καὶ τρυφῶτα διὰ τὴν ἄφθονον τοῦ πλούτου περιουσίαν, ἐπὶ σκίμποδος αὐτὴν ἀνακλί- illis se in urbem deferri mandavit. Sic decen να σε 4, και τριακοσίους τῶν οἰκετῶν ἀπολέξατα νέους καὶ ἰσχυροὺς τὸ σῶμα, βαστάζοντας αὐτὴν ἀνιέναι ἐκελεύσατο ", καὶ οὕτως ὑπὸ δέκα τὸ λέχος αἱρόντων καὶ ἐκ διαδοχῆς ἀλλήλους υπαλλασσόντων τὴν ἐκ Πελοποννήσου μέχρι τῆς βασιλευούσης ταύτης τῶν πόλεων πορείαν διήνυσεν. Δοχή; δὲ γεγο νυίας ἐν τῇ Μαγναύρᾳ, καθώς ἐστιν ἔθος τοῖς βασιλεῦσι Ῥωμαίων ποιεῖν, ὅταν τινὰ τῶν ἐφ' ἡγεμονίας ἔθνους τινὸς περιφανῶν καὶ μεγάλων εἰσδέχεσθαι μέλλωσιν, εἰσήχθη καὶ αὐτὴ πρὸς βασιλέα εντίμως τε καὶ λαμπρῶς, εἰσαγαγοῦσα καὶ δῶρα πολυτελή, οἷα τῶν ἐθνικῶν 30 βασιλέων οὐδεὶς σχεδόν μέχρι καὶ τότε πρὸς βασιλέα Ρωμαίων εἰσήγαγεν. Ησαν γὰρ οἰκετικὰ μὲν πρόσωπα πεντακόσια, ἐξ ὧν ὑπῆρχον εὐειδεῖς ἐντομίαι τὸν ἀριθμὸν ἑκατόν. δει γάρ, ως G ἔοικεν, ἡ πλουτοκράτωρ ἐκείνη γραῖς ὅτι ἀεὶ τυγχάνει χώρα τοῖς σπάδουσι τούτοις εἰς τὰ βασίλεια, καὶ ἐν τούτοις ὑπὲρ τὰς μυίας ἐν ἔαρος ὥρᾳ κατὰ προβάτων σηκὸν ἀναστρέφονται· καὶ διὰ τοῦτο τούτους προηυτρεπίσατο, ὡς ἂν δορυφόρους αὐτοὺς εὐρίσκοι τυχὴν διὰ τὴν πάλαι δουλείαν, ὅταν εἰς τὰ βασίλεια εἴσεισιν. Ησαν δὲ καὶ γυναῖκες σκιάστριαι ἑκατὸν, καὶ Σιδόνια τα έργα παμποίκιλα, ἃ δὴ νῦν παραφθαρέντος τυχὸν τοῦ ὀνόματος [Ρ. 196] τῇ τῶν πολλῶν ἀμαθία λέγεται συνδαῖς, ἑκατὸν, λινομαλοτάρια έκαν τὸν (καλὸν γὰρ ἐπὶ τούτοις κοινολεκτείν), ἀμάλις λινά ψιλά το διακόσια, καὶ ἕτερα ὑπὲρ τὰ τοῦ ἀραχνίου νήματα εἰς λεπτότητα, ὧν ἕκαστον εἰς καλάμου κόνδυλον ένα βέβλητο, καὶ αὐτὰ ἑκατὸν, καὶ σκεύη πολυτελῆ ἐξ ἀργύρου και χρυσοῦ ἱκανὰ καὶ διάφορα. " οε'. Αποδεχθεῖσα δὲ δεξιῶς καὶ φιλοφρονηθείσα μεγαλοπρεπῶς ἀναλόγως της προαιρέσεως καὶ εὐγενείας αὐτῆς, καὶ μήτηρ καλεῖσθαι βασιλέως ἀξιω θεῖσα, καὶ πολλῶν μετασχοῦσα βασιλικῶν δεξιώσεων καὶ τιμῶν, ἐγεγήθει τε καὶ ἐγάννυτο καὶ ἔκπλεως τὰς ἀμοιβάς, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπεραιρούσας κατά πολύ διωμολόγει λαβεῖν. Διὸ δὴ οὐ καὶ προσέθηκεν ἔτι μεγαλοψύχως ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις δώροις οὐ μικρόν καὶ τῆς Πελοποννήσου μέρος, ὅπερ ὡς ἴδιον κτῆμα τυγχάνον αὐτῆς φιλοδώρως τότε τῷ υἱῷ καὶ βασιλεῖ ἐχαρίζετο. Διατρίψασα δὲ κατὰ τὴν μεγαλόπολιν lecticam sustollentibus, denisque aliis succedentibus, quod a Peloponnes ad urbem regiam iter est confecit. Accepta in Magnaura 318 convivio (quo loco Romani imperatores suscipere solent, si quos illustrium magnorumque gentis alicujus satraparum ac principum excepturi sunt) ad imperatorem honorifice ac splendido cultu inducitur, ejus generis tantaque dona inferens, quanta nemo fere unquam aliarum gentium regum ad hæc usque tempora Romano imperatori intulit. Vernæ eraut trecenti, ex quibus centum elegantes castrati erant. Noverat enim, ut videtur, prælocuples anus semper aditum in aulam spadonibus patere, inquo illa plures versari quam in caula pecudum verno tempore muscæ. Ejusque rei gratia eos antea praparaverat, ut forte opportunum comitatum haberet, quo pridem obsequio functi essent, cum in regiam ingressura esset. Erant item mulieres sciastris centum, sindonesque lepore vario distincti (quos nune corrupta forsitan voce rude valgus sendes vocat) ceritum. Linomalotaria centum (prastat enim in istis ex vulgi usu compositis ali vocibus), Amalia pulchra linea ducenta, aliaque subtilitate tenuissima ae aranearum ipsa stamina vincentia, quorum unumquodque in calami articulo condebatur, et ipsa centum. Vasa pretiosa argentca alque aurea wmita ac varia. 75. Sic vero conveniente cultu recepta, proque animi sui proposito ac generis nobilitate magnifice accepta, et quæ imperatoris mater audiret digna habita, multisque regio munere officiis ac honoribus decorata, gaudio exsultabat nec tenere 319 lætitiam poterat, uberemque mercedem, quin et longe excedentem, se accepisse contitebatur. Quamobrem etiam præter ea quæ dicta sunt munera, cumulata magnilicentia specimen elens, haud exi guam Peloponnesi partem adjecit, quam jure proprio possidebat, tuneque alio et imperatori inunifce οι ενεκελεύσατο 80 εθνικῶς Α. * E†; om. P. 30 ανακλίσασα P, ἀνεκλίνατο Α. 30 χήρατι Α. το δ Τόνια. "ω ψιλά καλά Ρ. οι ἐκπλέον Α. • Rarleriuus C:

concessit. Versata autem in magna hae urbe quan- ταύτην ἐφ' ὅσον αὐτῇ φιλοτιμιών τε καὶ ἀπολαύσεων, tum libuit quantumque sulcere existimavit ad animum recreandum, in suam rursus regionein, velut gentilium suorum domina Augustaque, longe plures prioribus majoresque honores consecuta, est. Quemadmodum vero accessum in urbem, sic et recessun instituit. reversa 76. Eo tempore exstruebatur pulcherrimum illuJ ac spectabile templum, quod Novam Basilicam Ecclesiam vocare consuevimus, ac Salvatoris nostri Jesu Christi et angelorum primatis Michaelis nec non Eliæ Thesbitæ nomine erigebatur. Ejus vero interioris ambitus commensa spatium, magnas anus nacotapetas (villosos scilicet tapetes, ἀπὸ τῆς εὐχῆς, ac si a volo dicas, nuncupatos) fccit ac misit, quibus pavimentum variis pretiosis lapidibus inter se concinnatis velut tessellato opere stratum, varietatem et pulchritudinem pavonum præ se ferons, tegeretur, magnitudine et forma admirabili. Sed et singulis annis, quoad imperator vixit, nou minora mittebat sic ab ea illatis muneribus. Quoniam vero in longiores 320 annos vitam eam producere contigit ac imperatori esse superstitem; quod ex pio illo monacho præsciendi facultate prædito, ipso adhuc superstite, audierat ipsam post annum allerum e vita esse migraturam, desiderium insedit ut et illius filium Leonem, jam rerum summa potientem, praesens viseret. Rursusque, sicut antea fecerat, electis juvenibus sustollentibus, tantum illud viæ spatium facile ac sine molestia emensa est. Viso Itaque sapientissimo mitissimoque Leone imperatore, mirique operis atque pretii illi quoque oblatis muneribus, ac substantiæ suæ hærede instituto (jam quippe ejus filius Joannes vitam cum morte commutaverat), cum et comitatensem quempiam mitti petiisset, qui ejus facultates in acta redacturus ac accepturus esset, ad patrium rursus solum, in co carnis pulverein positura, optimo imperatore pro discessu salutaio eique vale dicto, profecta est. Cunique discessisset, brevi vivis exempla est. 77. Protospatharius autem Zenobius, ab imperatore directus missusque ut quæcumque anus postulasset ac statuisset ea impleret, cum ad Nanpacti urbem pervenisset, ex Daniele anus nepote didicit illam ex hac vita migrasse. Veniens autein illius domum, ac testamenti exemplum in manus ▲umens, ex ejus voluntate, et ut ipsa constituerat, cuncta digessit. Inventa auri signati ingens copia ac pecunia 321 Inounierabiles, aliaque suppeller ac substantia in vasis argenteis atque aureis vestibusque et aramentis et mancipiis et jumentis, oinnes privatorum opes superans, quinimo ipsas regom ac tyrannorum prope exæquans. Quod vero illius mancipia multitudine essent innumera, ex VARIE τιμές om. Α. το περίβλεπτος το εγγόνου οι καταδεεστέραν! * ἐκεῖ Α. uzalem. P. αὖθις πρὸς τὴν οἰκείαν χώραν ἀνθυπενόστησεν ὥσπερ τις δέσποινα τῶν ἐκεῖθεν 4 βασίλισσα, πολλῷ πλείο νας τῶν προτέρων καὶ μείζονας καρπουμένη τιμάς Ὃν δὲ τρόπον τὴν ἄνοδον ἐποιήσατο, τὸν αὐτὸν καὶ τὴν κάθοδον. ος'. Κατὰ δὲ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καὶ ἡ περικαλλής οὗτος ναὸς καὶ περίοπτος - ᾠκοδομεῖτο δν Νέαν Βασιλικὴν Ἐκκλησίαν λέγειν ειώθαμεν, δ; ἐπ' ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Μιχαὴλ τοῦ πρώτου τῶν ἀγγέλων καὶ Ἠλιοὺ τοῦ Θεσβίτου ἡγείρετο. Λαβοῦσα δὲ μέτρα τοῦ ἔνδον τούτου χωρήμα τος ή γυνή εἰργάσατο καὶ ἀπέστειλε νακοτάπητας μεγάλους, τοὺς παρ' ἡμῖν ἀπὸ τῆς εὐχῆς τὸ ἐπώνυ μου φέροντας, ὑφ' ὧν ἅπαν “τὸ ἔδαφος, ἐκ διαφό ρων ἐντίμων λίθων, ψηφίδων δίκην ἐνηρμοσμένων, πρὸς ἀλλήλους συντεθειμένων, ποικιλίαν καὶ κάλλος ταώνων "' μιμούμενον, καλύπτεσθαι ἔμελλε, θαύμα τος ἀξίους μεγέθει καὶ ὡραιότητι. ᾿Αλλὰ καὶ καθ' ἕκαστον χρόνον, ἕως έζη ὁ βασιλεὺς, οὐκ ἐλάττονα τῶν παρ' αὐτῆς εἰσαχθέντων ἀπέστελλεν. Ἐπεὶ δὲ έτυχε μακρόβιον γενέσθαι αὐτὴν καὶ πλέον τῆς τοῦ βασιλέως ζωῆς τὴν ἐκείνης ἐπεκταθῆναι ω ζωήν, ζῶντος δὲ ἔτι καὶ “τοῦ προορατικοῦ ἐκείνου μονα χοῦ ἤκουσε [Ρ. 197] παρ' αὐτοῦ ὅτι μετὰ δεύτερον χρόνον μέλλει ἀπαίρειν τοῦ ζῆν, ἐπεθύμησε καὶ τὸν ἐκείνου υἱὸν Λέοντα, ἤδη τὴν αὐτοκράτορα λαβόντα ἀρχὴν, ἀνελθοῦσα ἰδεῖν, καὶ πάλιν κατὰ τὸν τρόπον τὸν πρότερον ὑπὸ νεανίσκων ἐκκρίσειν αἱρο μένη τὸ τοσοῦτον διάστημα τῆς ὁδοῦ διήνυσεν εύμα ρῶς καὶ ἀβαρῶς. Ἰδοῦσα δὲ τὸν σοφώτατον καὶ πρᾶον βασιλέα Λέοντα, καὶ θαυμαστὰ δῶρα καὶ πρὸς τοῦ τον εισαγαγοῦσα καὶ κληρονόμον αὐτὸν τῆς οἰκείας ποιησαμένη ὑπάρξεως (ἤδη γὰρ ὁ ταύτης υἱὸς Ἰωάν νης ἐτύγχανε τὸν βίον ἀπολιπών), αίτησαμένη δὲ καὶ βασιλικὸν ἀποσταλῆναι τὸν ἀπογράψασθαι καὶ παραλαβεῖν ὀφείλοντα τὴν περιουσίαν αὐτῆς, ἀπῆρε αὖθις συνταξαμένη τῷ χρηστῷ βασιλεῖ ἐπὶ τὸ τῆς πατρίδος θρεψάμενον ἔδαφος, ὡς ἂν ἐν τούτῳ καὶ τὸν τῆς σαρκὸς ἀπόθηται χοῦν. Καὶ δὴ κατελθοῦσα μετὰ μικρὸν ἐτελεύτησεν. οζ. Ο δὲ πρωτοσπαθάριος Ζηνόβιος, ὃς ἦν ὁρι σθεὶς καὶ ἀποσταλείς πρὸς τὸ πάντα τὰ παρὰ τῆς γραὺς αἰτηθέντα καὶ διατυπωθέντα ἀποπληρῶσαι, εἰς τὸ κάστρον Ναυπάκτου ήδη καταλαβὼν ἀνέμαθε παρὰ Δανιὴλ τοῦ ἐκγόνου 50 αὐτῆς τὴν πρὸς τὸν ἐκεῖθεν βίον ἐκδημίαν αὐτῆς. Αφικόμενος δὲ εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς καὶ τὸ ἴσον τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐπὶ χεῖρας λαβὼν κατὰ τὴν ἐκείνης βούλησιν καὶ διάταξιν τὰ πάντα διώκησεν. Εὗρε δὲ καὶ χρυσὸν ἐν νημίσμασι πάμπολυν καὶ ἄλλην περιουσίαν ἔν τε ἀργι ρώμασι καὶ χρυσώμασιν ἐσθῆτί τε καὶ χαλκῷ καὶ ἀνδραπόδοις καὶ κτήνεσι, πάντα ιδιωτικὸν ὑπερβαί νουσαν πλοῦτον, μᾶλλον δὲ καὶ τυραννικῶν ὀλίγον καταδεέστερον "ι. Ἐπεὶ δὲ τὰ οἰκετικὰ ταύτης ἀν LECTIONES. πα, Ρ. * Barberinus τρῶνος. “ἐπέκτανθήναι ΑΡ.

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. τράποδα εἰς πλῆθος ἄπειρον ἦν, κελεύσει βασιλική & illis imperatoris fussu in Longobardise thema quasi ἐκ τούτων ὥσπερ εἰς ἀποικίαν ἐπ' ἐλευθερίᾳ ἐστά λησαν εἰς τὸ θέμα Λαγοβαρδίας τρισχίλια σώματα. Διενεμήθη δὲ καὶ τὰ λοιπὰ ταύτης κτήματα καὶ χρήματα καὶ ψυχάρια ὡς ἐκείνη κατὰ τὴν διάταξιν αὐτῆς διωρίσατο, καὶ κατελείφθη καὶ τῷ κληρονόμῳ ταύτης βασιλεῖ εἰς ἴδιον κλῆρον τῶν ἄλλων χωρὶς προάστεια ὀγδοήκοντα. Ταῦτα εἰ καὶ πολὺ οι τοῖς χρόνοις τὰ μὲν ἐτύγχανε πρότερα τῶν ἱστορουμένων κατὰ τὸ προκείμενον μέρος πραγμάτων τε καὶ και ρῶν, τὰ δὲ οὐκ ὀλίγον ὕστερον σε, καὶ οὐδὲ σφόδρα ἀναγκαῖον ἐδόκει τῇ ἱστορίᾳ, ἀλλ' ὅμως εἰς χάριν τῆς εἰρημένης γραὸς καὶ ἔνδειξιν του πλούτου καὶ τῆς εὐγενείας αὐτῆς καὶ τῆς προαιρέσεως ἐνταῦθα ση'. Ο δὲ φιλόχριστος Βασίλειος ὁ βασιλεὺς μετ ταξὺ τῶν πολεμικῶν ἀγώνων, οὓς διὰ τῶν [P. 198]ὑπὸ χεῖρα πολλάκις ὥσπερ ἀγωνοθετῶν πρὸς τὸ δέον κατηύθυνε, πολλοὺς τῶν ἱερῶν καὶ θείων ναῶν, ἐκ τῶν προγεγονότων διαρραγέντας σεισμῶν καὶ ἢ και ταβληθέντας παντελῶς ἡ πτῶσιν ἀπὸ τῶν ῥηγμάτων σύντομον ὑπομεῖναι δηλοῦντας, ἐπιμελείᾳ τε διηνεκεῖ καὶ τῶν πρὸς τὴν χρείαν ἐπιτηδείων ἀφθόνῳ χορηγίᾳ καὶ παροχῇ τοὺς μὲν τοῦ πτώματος ήγειρε, τῇ ἀσφαλείᾳ καὶ κάλλος προσθεὶς, τῶν δὲ τὸ ἀσθε νὰς ἐνισχύσας διὰ τῆς τῶν δεόντων ἐπιβολῆς καὶ επανορθώσεως τοῦ μὴ καταῤῥυῆναι, ἀλλὰ πρὸς ἀκμὴν αὖθις ἐπανελθεῖν καὶ νεότητα ἐγένετο αίτιος. Δηλωσ τέον δὲ καὶ καθ' έκαστα.. coloniam, tria millia manu missa sunt. Dispertita etiam illius reliqua prædia et pecuniae et mancipia, pro eo ac illi ex testamenti tabulis statutum erat; imperatori ejus hæredi præter alia in jus proprium relicta suburbana octoginta. Hæc etsi tempora longe dissita atque alia quidem rebus quarum hic narratio texitur priora exstiterint, alia non modico post intervallo secuta sint, nec admodum necessaria videantur quæ historiæ inserautur, in gratiam tamen dictæ anus, ejusque et divitiarum et nobili tatis propensæque voluntatis ac consilii specimen, bic in transcursu locum liabean!. κείσθω κατὰ παρέκβασιν. G 78. Christi autem amans religiosissimusque Basillius imperator inter bellica certamiura, quæ laud raro per subjectos duces legatosque agonothetæ in modum in debitum finem ac convenientem divigebat, plerasque sacrosanctas ac divinas ædes, ex superioribus terra motibus quassulas ac vel pes nitus collapsas vel proxime fatiscentibus rimis ruina minitantes, jugi cura necessariorumque larga suppeditatione sc praestatione, 322 alias quidem ex ruina erexit ac cum securas firmaque structura tum eleganti opere refecit; alias vero laborantes suffulciens, adjiciendo quæ opportuna essent, ac quassata lesaque instaurando, effecit ne diffuerent, sed ut pristino vigore, nova quasi fabrica resurgerent. Verum singula indicanda. 79. Celeberrimi enim divinique templi quod a magna Dei Sapientia nomen sortitum est, quæ ad occidentem spectat, apsidem ingenti mole celsaque exstructione gravem, misere distractam ac celerem minantem casum, subtili artificum opera astringens instauransque tutam firmamque reddidit; in qua et Dei parentis Filium nullo satum semine uluis gestantis imaginem effinxit, ac utrin. que apostolorum principes Petrum ct Paulum erexit: reliquos item ejus hiatus, tum in fabricis tum expeusis, largissime sarcivit. Non solum emin muris putrescentibus subvenit, sed, et imninutos reditus ipee tribuendo adauxit. Cum enim parum abesset ne præ olei inopia lampades sacræ exstinguerentur, maximo collato prædio quod Mantea ου. Τοῦ τε γὰρ περιωνύμου και θείου ναοῦ δς τὸ τῆς μεγάλης τοῦ Θεοῦ Σοφίας κεκλήρωται ὄνομα, τὴν πρὸς δύσιν ἁψίδα, τὴν μεγάλην τε καὶ μετέωρον, ἱκανῶς διαῤῥαγεῖσαν καὶ πτῶσιν· οὐκ εἰς μακρὰν ἀπειλοῦσαν αὐτὸς ἐμπειρίᾳ τεχνιτών περισφίγξας καὶ ἀνανεωσάμενος ἀσφαλῆ καὶ μόνιμον ἀπειργάσατο· καθ᾽ ἦν καὶ τὴν τῆς Θεομήτορος εἰκόνα τὸν ἄσπορον Υἱὸν ἐπωλένιον φέρουσαν ἀνιστόρησε, καὶ τοὺς τῶν ἀποστόλων κορυφαίους Πέτρον καὶ Παῦλον ἑκατέρωθεν ἔστησε. Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ ρήγματα ταύτῆς ἐν κτίσμασί τε καὶ δαπανήμασι φιλοτιμότατα διωρθώσατο. Οὐ μόνον γὰρ τοὺς σαθρωθέντας τῶν τοίχων. ἐπηνωρθώσατο *, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν προσόδων ἐλάττωσιν ταῖς παρ' ἑαυτοῦ ἐπιδόσεσιν εἰς αὐτ ξησιν ήγαγεν. Ενδείᾳ γὰρ ἐλαίου σχεδόν κινδυνευόντων ἀποσβεσθῆναι ο τῶν λύχνων τῶν ἱερῶν, μεγί- vocant, ut cis lumen inexstinctnm coustarel effecit, στου κτήματος επιδόσει, ο προσαγορεύεται Μάντες, τούτοις τὸ φῶς διαμένειν προσεπενοήσατο άσβεστον, καὶ τοῖς ἐξυπηρετουμένοις εἰς τὸν θεῖον τοῦτον ναὸν utque ex ipsins prædii reditibus censu perpetuo templi ejusdem ministris opsonia cibique prelreintur. ἐπεδαψιλεύσατο τὰ ὀψώνια ἐκ τῆς ἱκανῆς προσόδου τοῦ κτήματος, δπερ οἶδε τὴν ὑπηρεσίαν ποιεῖν ἀνα υστέρητόν τε καὶ ἀδιάλειπτον. π. Ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν θείων Αποστόλων περιφα νὰς καὶ μέγα οι τέμενος, τῆς προτέρας εὐπρεπείας καὶ ἀσφαλείας διαπετόν, ερεισμάτων περιβολαῖς καὶ ταῖς τῶν διαρραγέντων ἀνοικοδομαίς οχυρώσας, καὶ ἀποξέσας τὸ ἀπὸ χρόνον γῆρας καὶ τὰς ῥυτίδας πε ριελών, ὡραῖον αὖθις και νεουργὸν ἀπετέλεσεν. Και σε πολλά Ρ. κι ύστερα για τον Α. 323 80. Sed et divinorum Apostolorum celebre magnumque delabrum, pristino decore amisso ruinosoque ædificio, fulcrorum ambitu collapsarumque partium instauratione stabiliens, abrasoque quod veteratum tempore erat rugasque contraxerat, elegans rursus novique operis fabricam οι επανωρθώσατο Ρ. σε έλαίου ήδη σχεδόν αποτ6:σθέντων Δ. & ut-

fecit. Divinum quoque in Pega S. Deipara tempιτια τὸν ἐν τῇ Πηγῇ δὲ τῆς Θεομήτορος θεῖον ναόν διάπτω collapsum, ac que olim decore fulseral orbatum, instauravit, splendidiusque quam prius exstiterat reddidit. Similiter alterum quoque Deiparæ templum, Sigma cognomento dicturo, diro casa deformalum a fundamentis novum exstruxit ac priore firmius constabilivit. Sed et Stephani martyrum primi in Aurelianis templum terræ motus quassatione ad solum usque, subrutin a fundamentis exstruxit. Baptistæ vero ac Præcursoris sacras ædes in Strobylæa et Macedonianis, alteram a fundamentis exstruxit, alteram potiore parte reparavit. Sed en apostoli Philippi sacellum, aliudque Lucæ evangnlistæ illo occidentalius, vetustis expurgatis ruinis nova condidit, 81. Præterea vero etiam Mocii martyris ingens templum, non paucis scissuris sul·lapsum, cujus adylum terræ allisum erat ita ut divinam ipsam mensam præfringeret, debita cura illi adlubita, perfecte a ruina erexit. Vicinum quoque illi ex parte occidentali Andrea primum 324 vocali iuter apo stolos templum, ingenti neglectu ruina oppressum, convenienti cura pristino decori reparavit. Divinam item S. Romani, ædem et ipsam collapsam & funclamentis aedilicavit. S. Anpm quoque un Dealero et, S. Christi martyris Demetrii sacras teles, velustate laborantes, novas ac clegantes refecit Soncti vero, martyris Æmiliani in Rhabdo, eoclesiam, haud procul ab ædibus sanctæ Dei parentis, velnstate fatiscentem videns utrinque turrito onere fastigiando novam reparavit. a € θέντα καὶ τὸ ἀρχαῖον ἀποβαλόντα κάλλος ἀπενεώσατό τε καὶ ὑπερλάμποντα μᾶλλον ήπερ τὸ πρότερον ἔδει ξεν. Ὡσαύτως καὶ τὴν ἕτερον τῆς Θεοτόκου ναόν, ὃς τὸ Σίγμα εἶχεν ἐπώνυμον, πτώμα πεσόντα δεινὸν ἐκ βάθρων ανῳκοδόμησε καὶ ἐραιότερον (Ρ. 1997 του προτέρου εἰργάσατο. Καὶ τὸν ἐν Αυρηλιαναῖς δὲ Στε φώνου τοῦ πρώτου τῶν μαρτύρων ναὸν ἄχρις εδά τους καταπεσόντα ε· ἐκ θεμελίων αὐτῶν ἀνεδείματα. Τοὺς δὲ τοῦ κι Βαπτιστοῦ καὶ Προδρόμου σηκούς ἱεροὺς ἔν τε τῇ Στροβυλαία 60 καὶ Μακεδονιαναῖς, τὸν μὲν ἐκ βάθρων, τοῦ δὲ τὸ πλεῖστον ἀνῳκοδόμησεν. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ ἀποστόλου Φιλίππου ἱερὸν, καὶ τὸ αὐτοῦ δυτικώτερον κείμενον τοῦ εὐαγγελιστού Λουκά, τῶν παλαιῶν ἀναπαθάρας πτωμάτων νέα εἰργάσατο. πα'. Ἔτι δὲ καὶ τὸ Μωκίου τοῦ μάρτυρος το μέγας τέμενος, οὐκ ὀλίγας ὑποπεσὸν ῥήγμασι, καὶ τὸ ἄδυ του τούτου, μέρος ἄχρι τῆς γῆς καταβληθέν ἐσχηκός ὡς καὶ τὴν ἱερὰν κατεάξαι τράπεζαν, τῆς προσηκού σης ἐπιμελείας ἠξίωσε καὶ τελείως του πτώματος ήγειρεν. Καὶ τὸν πλησιάζοντα δὲ τούτῳ κατὰ τὸ μέσ ρος τὸ οι πρὸς δυσμάς Ανδρέου τοῦ πρωτοκλήτου τῶν ἀποστόλων ναὸν ἐκ πολλῆς ἀμελείας διαρρυέντα εἰς τὸ ἀρχαῖον κάλλος τῇ δεούσῃ ἐπιμελείᾳ ἀνήγα γεν. Τὸν δὲ τοῦ Ἁγίου Ῥωμανοῦ θεῖον οἶκον καὶ αὐτὸν καταπεσόντα ἐκ βάθρων ἀνεδείματο. Καὶ τὸν τῆς Αγίας Αννης ἐν τῷ Δευτέρῳ καὶ τὸν τοῦ Χρισ στοῦ μάρτυρος σε Δημητρίου καινοὺς ἀντὶ παλαιῶν καὶ εὐπρεπεῖς ἀπειργάσατο. Τὸν δὲ τοῦ μάρτυρος Αἰμιλιανοῦ, ὅς ἐν τῇ Ῥάβδῳ τῷ οἴκῳ τῆς Θεομήτο ρος γειτονεῖ, τῇ παλαιότητι κατεῤῥικνωμένον ἰδὼν καινουργεῖ, ἑκατέρωθεν πυργώσας ἑδράματι. πρ. Πρὸς δὲ καὶ τὸν τοῦ ἀθλοφόρου Ναζαρίου ἱερὸν οἶκον, ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων οὐ μόνον πτω θέντα, ἀλλὰ καὶ τέλεον ἠφανισμένον, νέον 68 ἐδεύματο σεμνότητι καὶ κάλλει πολλῷ τοῦ πρὶν διαφέροντα. Ἐν δὲ τοῖς Δομνίνου λεγομένοις Εμβόλοις τὸν εἰς όνομα τῆς θείας ο Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως καὶ ᾿Αναστασίας τῆς μάρτυρος περικαλλή ναὸν ἐπισκευάσας ἐλάμπρυνε, λιθίνην ἀντὶ ξυλίνης τὴν ὀροφὴν ἐργασάμενος, καὶ κόσμον ἄλλον ἐπιθεὶς ἀξιάγαστον. Ὡσαύτως δὲ καὶ Πλάτωνος τοῦ μεγάλου ἐν μάρτυσι πονήσασαν τὴν τοῦ ναοῦ κατιδών ὀροφήν νέαν εἰργάσατο, καὶ τὸ τοίχων ἐν οἷς ἔδει κατοχυ «Π 82. Præterea vero ctiam triumphalis martyris Nazarii sacram ædem, a multis retro annis non modo collapsam, sed et penitus abolitam, ædificavit, majestate, elegantia, ac pulchritudine priori longe ædificio præstantem. In Domnini Embolis (ut vocant) sanciæ Dei nostri Christi resurrectionis nomine atque martyris Anastasia pulcherrimum templum aptans splendide ornavit, lignea fornico in lapideam mutata ornatuque alio plane admirabili adjecto. Similiter quoque inclyti martyris Platonis tectum laborare videns et fatiscere novém instauravit, immissis parietibus, ubi necesse erat, dem. communiens ac firmaus. Gloriosorum vero ρώσας τὸν οἶκον ἐπιβολαῖς “. Τῶν δὲ καλλινίκων martyrunı llesperi et Zons divinam ædlem, ferø solo tenus dirutam, pari priori elegantia et majestate exstruxit. Ad hæc vero etiam martyris Acatii in Heptascalo divinum templum pemo difluene 325 jamque casurum instaurando omnisque generis fulcris statuminando tirma basi stare fecit. Eliæ vero prophetæ templum in Petrio, extremo quasi spiritu, ac cujus propemodum ruina exspcctaretur, corroboravit ac magnifice exstruxit, a comμαρτύρων Εσπέρου τε καὶ Ζωῆς τὸν θεῖον οἶκον ήδαφισμένον σχεδόν κατάλληλον τοῦ πρώην ἐδείματα. Πρὸς τούτοις δὲ καὶ τὸν τοῦ μάρτυρος Ακακίου ἐν τῷ Επτασκάλῳ ο θεῖον ναόν ήδη σχεδόν καταρ βυέντα 6 καὶ πρὸς πτῶσιν συνελαυνόμενον ἀνακας - νίτας καὶ παντοίοις κατασφαλισάμενος οχυρώμασι τοῦ πτώματος ήρπασε καὶ ἑδραίω; εστηκέναι πε ποίηκεν. Τὸν δὲ Ἠλιοὺ τοῦ προφήτου κατὰ τὸ Πεν τρίον ναὸν ὥσπερ [P. 200] λειποψυχούντα ἀνέρρωσε σ' ἄχρις εδάφους καταπεύοντα οι. Α. σα τοῦ om. ΑΡ. το Στροβλα!: Δ. 6 καὶ τοῦ Μωκίου μάρτυρος Ρ. οι τὸ ante πρὸς om. P. σε χριστομάρτυρος Α. «νέου oui. P. οι θείας) του Γ. κ τῆς πω. Ρ. σε καὶ om. Ρ σε ἐμβολαῖς Ρ. * Πασκάλῳ Α. καταρρέοντα Α. ο

LIB. V. καὶ περιφανῶς ἐκτίσατο, ελευθερώσας καὶ τῆς πε- inuniam aedium circumambientium prementiumque ριστοιχούσης το καὶ πιεζούσης τῶν κοινῶν οἰκιῶν injuria liberans. συνοχής. τη. Αλλά τί στρεφόμεθα περὶ τὰ μικρὰ τῶν ἐκείνου, εἰ καὶ πάνυ μεγάλα καθέστηκε, καὶ οὗ προσ τιθέαμεν τὸ μέγα ἔργον καὶ ἀξιάγαστον, δ κατ' αὐτὰς τὰς βασιλείους αὐλὰς αὐτὸς ἐπιστατῶν τε καὶ αὐτουργῶν ᾠκοδόμησεν; Οπερ ἀρκεῖ καὶ μόνον τήν τα περὶ τὸ θεῖον αὐτοῦ δηλοῦν ὁσιότητα καὶ τὸ πρὸς τὰ ἐπιβαλλόμενα μεγαλουργόν τε καὶ θαύματος άξιον. Αμειβόμενος γὰρ ὥσπερ τῆς περὶ αὐτὸν εὐμενείας τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ τὸν πρῶτον τῶν ὀγγελικῶν δυνάμεων Γαβριήλ τι καὶ τὸν Θεσβίτης Ηλίαν τὸν ζηλωτήν, ὃς καὶ τῇ αὐτοῦ μητρὶ τῆς πρὸς βασιλείαν τοῦ υἱοῦ ἀνυψώσεως έχρημάτισεν ἄγγελος, εἰς ὄνομα τούτων καὶ μνήμην άΐδιον, ἔτι δὲ τῆς Θεοτόκου καὶ Νικολάου τοῦ ἐν Ἱεράρχαις πρωτεύοντος, θεῖον καὶ περικαλλή ναὸν ἐδομήσατο, εἰς ἂν συνῆλθε τέχνη καὶ πλοῦτος καὶ ζέουσα πίστις καὶ ἀφθονωτάτη προαίρεσις, καὶ τὰ πανταχόθεν συνέδραμε κάλλιστα, & τοῖς ὁρῶσι μᾶλλον ἢ τοῖς ἀκούουσιν οἶδα τυγχάνειν πιστά. Ον ὡς νύμφην δραϊσμένην καὶ περικεχο σμημένην μαργάροις τε καὶ χρυσῷ καὶ ἀργύρου λαμπρότησιν, ἔτι δὲ καὶ μαρμάρων πολυχρέων ποι κιλίαις καὶ ψηφίδων συνθέσεσι καὶ σηρικῶν ὑφασμάτων καταστολαΐς, τῷ ἀθανάτῳ προσήγαγε νυμφίῳ Χριστῷ ". Ο τε γὰρ ὄροφος ἐκ πέντε συμπληρού μενος ἡμισφαιρίων στίλβει χρυσῷ καὶ εἰκόνων ὡς ἀστέρων ἀστράπτει κάλλεσιν, ἔξωθεν μετάλλοις εμφα ροῦς χρυσίῳ χαλκοῦ καλλυνόμενος, οἵ τε παρ' ἑκάτερα τοίχοι τῷ πολυτελεῖ καὶ πολυχρόῳ τῶν μαρμάρων καταποικίλλονται, καὶ τὰ ἄδυτα τοῦ ναοῦ καὶ χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ λίθοις τιμίας καὶ μαργάροις κατα πεποίκιλται καὶ καταπεπλούτισται. Καὶ αἱ τῶν ἐκτὸς διείργουσαι τὰ θυσιαστήρια κιγκλίδες καὶ τὰ ἐν αὐτ ταῖς περίστυλα καὶ τὰ ἄνωθεν οἷον ὑπέρθυρα χρηματίζονται οι τε ἐντὸς θάκοι καὶ αἱ πρὸ τούτων βαθμίδες καὶ αὐταὶ αἱ ἱεραὶ τράπεζαι, ἐξ ἀργύρου πάντα περικεχυμένον ἔχοντος τὸν χρυσὸν καὶ λίθοις τιμίοις ἐκ μαργαριτῶν ἠμφιεσμένοις πολυτελῶν τὴν σύμπηξιν καὶ σύστασιν ἔχουσιν. Αὐτὸ δὲ τὸ ἔδαφος στρικῶν (Ρ. 201] ύφασμάτων ἢ Σιδονίων έργων ἐφηπλωμένων δόξει τυγχάνειν τε ἀνάπλεων· οὕτω πᾶν ἐξωραϊσται καὶ καταπεποίκιλται τῷ πολυχρόῳ τῶν ὑποκειμένων ἐκ μαρμάρων πλακών. καὶ ταῖς πολυει. δέσι τῶν ταύτας περικλείουσῶν ψηφίδων ζώναις καὶ τῷ τῆς ἁρμογῆς ἀκριβεῖ καὶ τῷ περιττῷ τῆς περιθεούσης ἐν ἅπασι χάριτος. Ενθα καὶ πλῆθος ἀδόντων ἐξυπηρετουμένων ἀφώρισε και προσόδους ἱκανὰς ἀπέταξεν ", ἂς φιλοτίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς δια νέμεσθαι τοῖς προσανέχουσι τῷ τοιούτῳ ἐλαστηρίῳ προσέταξεν, ὑπερβαλέσθαι σχεδόν τοὺς πρὸ αὐτοῦ πάντας τῇ περὶ τὰ τοιαῦτα μεγαλοδωρεα φιλοτιμη σάμενος. πρ-πε'. ᾿Αλλ' ὁ μὲν ναὸς τοιοῦτος καὶ οὕτω τὰ το περιστοιχιζεύσης Α. το επέταξεν Α. e 83. Quid cnimvero circa pusilla ipsius operum versamur, etsi et illa valde ingentia, nec magnum illud onirique dignum admiratione adjungimus, quod ad ipsum regie atrium, ipse operi præside s anetorque molitionis, exstruxit; quod veľ vnum illius in Deum pietatem et enitum, inque iis quibus manum admovisset magnificentiam sil mirandosque conatus, abundo potest ostendere? Velut enim Christi in eum angelicarumque potestatum primracis Gabrielis nec non et Eliæ Thes - Ditæ (zelotz ilius, qui ejus matri provehendi alii in regni soliam nuntius fuerat) benevolentiam munerans, in eorum nomen ac memoriam sempiternam, itemque sanctæ Dei Genitricis et Nicolai inter hierarchas primas obtinentis, divinum pulcherrimumque templum ædificavit; in quo pari fœdere ars et divitiæ fervensque Ades et locupletissinia voluntas coivere, ac quæ ubique gentium pulcherrima sunt concurrere,ipsa ejusmodi ut penes convisentes quom audientes, majoven fidem habeant. Templum hoc, velut sponsami splendide ornataın cullamque margaritis et auro argentique nitore, prætereaque marniorum multiplici colorum varietale 326 tesselarumque compositionibus ae seri oorum paunorum stragulis collucentem, immortali sponso addixit. Tectum enim quinque semicirculis constans auro renidet imaginibusque velut stellarum splendoribus mical, parte extima aris metallis auri fulgorem quam proxime referens. Pa· rietes hinc inde pretiosis variisque coloris marmoribus variati collucent, templique penetralia ipsa auro argentaque et lapillis margaritisque interstineta variaque magnifice splendescunt. Ab exteriori nave sanctuarium secludentes cancelli. inque illis columellarun orlines, eisque imposita quæ vocant hyperthyra, intusque posita sedles, et qui ante illas sunt gradus, ipseque sacre niens. omnia argentea superfuso auro lapililiusque pretiosis, unionibus inditis, confata compactque consi stunt. Ipsum stratum solum sericis texturis ant Sidonii operis expansis aggravescere videbitur. Sic universum subjectis varii coloris niarmorum cruistis, variique generis ambientibus tessellati operis zonis, exquisitæque artis compage, in omnibus denique circumduentis gratia abundantia con lecoratur ac variatur. Cantorum in eo ministrantium eonstituta multitudo, uberesque assignati reditus, quos maguince largiterque in eos impartiendos præcepit qui istiusmodi propitiatorii obsequiis addicti essent, hoc nempe ambiens, ut omnes fere superiores bo☺ munificentiæ genere superaret. 327 84 85. Ac templi quidem structura ea est Μιχαήλ Bandurius p. 599. το Χριστου. Ρ. το τυγχάνον Γ.

ornatusque interior, quantum brevi sermone res ἡ ἐντὸς ἔχων, ὅσον μικρῷ λόγῳ δηλῶσαι δυνατὸν τὰ magna declarare licet, et quæ spectantium animis μεγάλα, καὶ πᾶσαν ἐντιθέντα ταῖς τῶν θεωμένων omnem stuporein injiciant; exteriora vere qu:rnam rugo? Ad occasum, inque ipso vestibulo, duæ erant constitutæ phialæ, altera ad austrum, altera ad aquilonem, omnem artis excellentiam habentes materiaque splendorem ac auctoris operum magnificentiam. Quæ ad austrum, ex Ægyptio lapide (Ronanum dicere consuevimus) structa est. Circa cam dracones statuaria arte elegantissime efformatos videas. In medio turbinata forma perforatusque rhombus assurgit: circumjectæ candido marmore columellæ, ipsæ chori quadam specie composita, circumducta capitibus corona ac protectura; ex quibus omnibus torrentis instar ad phiale pedes hasimque aquæ defluebant ac subjecta quæque copioso imbre compluebant. Quæ autem ad aquilonem ex Sagario sic nuncupato concinnata lapide, baud absimili Ostriti, ut quidam vocant, candido et ipsa exstructa lapide, ex basis medio multiforuin rhombum eminentem protendit. Superius in corona ac protectura phialam ambiente arte fusi effì– ctique ab artifice galli gallinacei bædique et arietes, ipsi quoque fistulis quibusdam aquarum scatebras eructantes et in subjectum phialæ pavimentum quasi evomentes. Ubi et pocula conspiciuntur, circa quæ 328 tunc praetereuntibus potandis ac accipiendis vinum ab imo scaturiebat. διανοίαις έκπληξιν *· τὰ δὲ ἐκτὸς οἷα! Πρὸς ἐσπέραν μὲν καὶ κατ' αὐτὰ τοῦ ναοῦ τὰ προαύλια φιάλαι δύο ἐστήκασιν, ἡ μὲν πρὸς νότον, ἡ δὲ πρὸς βορράν, πᾶσαν ἔχουσαι καὶ τέχνης " ὑπερβολὴν καὶ ὕλης λαμπρότητα καὶ φιλοτιμίαν τοῦ τ τῶν ἔργων δημ μιουργοῦ. ἂν ἡ μὲν πρὸς νότον ἐξ Αἰγυπτίου λίθου, ἐν ἡμεῖς Ῥωμαῖον λέγειν ειώθαμεν, ἔχει τὴν σύστα σιν. Περὶ ἦν καὶ δράκοντας ἔστιν ἰδεῖν, οὓς ἡ λιθοξέος τέχνη ἄριστα διεμόρφωσεν. "Ης μέσον μὲν και νοειδὴς καὶ διάτρητος ἀνέστηκε στρόβιλος, πέριξ δὲ κιονίσκοι λευκοὶ καὶ τὸ ἔνδον ὑπόκενοι χοροῦ σχήμα σώζοντες ὑφεστήκασι, στεφάνην ἄνωθεν ἔχοντες περιθέουσαν, ἀφ᾽ ὧν ἁπάντων κρουνηδὸν τὸ ὕδωρ κατὰ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὸν πυθμένα της φιάλης ἄνωθεν ἔῤῥει καὶ κατώμβρει τὰ ὑποκείμενα. Η δὲ πρὸς βοῤῥᾶν ἐκ τοῦ Σαγαρίου λεγομένου λίθου, ὃς τῷ παρά τινων Οστρίτῃ καλουμένῳ λίθῳ καθέστηκεν ἐμφερής, ἐδέξατο τὴν κατασκευὴν, ἐκ λευκοῦ λίθου πολύτρητον στρόβιλον καὶ αὐτὴ κατὰ τὸ μέσον τοῦ πυθμένος προβαλλομένη ἐξέχοντα. Υπερθεν δὲ κατὰ τὴν περ ριτρέχουσαν στεφάνην τῇ φιάλῃ ἐκ χαλκοῦ τῷ τεχνίτη διετυπώθησαν ἀλεκτρυόνες τράγοι τε καὶ κριοί, διά τινων συρίγγων καὶ αὐτοὶ κρουνοὺς ὑδάτων ἐξερευ γόμενοι καὶ οἷον ἐξεμοῦντες κατὰ τὸ τῆς φιάλης ὑποκείμενον ἔδαφος. Ενθα καὶ κύλικες ὁρῶνται περὶ ἂς τότε οἶνος ανέβλυζε κάτωθεν, τοὺς παριόν τας ποτίζων καὶ δεξιούμενος. μακρός τις εκδέχεται περίπατος κυλινδροειδής, ἐξ ἐνύλων γραφῶν κατηγλαϊσμένος τὴν ὀροφήν, τοὺς μαρτυρικούς περιέχων ἄθλους καὶ τὰ παλαίσματα, [Ρ. 202] ἐστιῶν ἅμα τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὴν ψυχὴν διεγείρων πρὸς τὸν θεῖον καὶ μακάριον ἔρωτα, ταῖς τῶν μαρτύρων ἀριστείαις εἰς τοῦτον ἐναγομένην καὶ ὑπερβαίνειν κατὰ τὸ ἐφικτὸν πειρωμένην τὴν αἴσθη σιν. Κατὰ δὲ τὰς πρὸς νότον τε καὶ τὴν θάλασσαν πύλας, εἰ ἐξελθὼν πρὸς ἀνατολάς ποιήσασθαι τὴν πορείαν θελήσειας, ἄλλον εὑρήσεις ισομήκη τοῦ πρὸς βορρᾶν καὶ ἰσόδρομον δίαυλον, ἄχρι τῆς βασιλικῆς αὐλῆς καὶ αὐτὸν παρατείνοντα, καθ᾿ ἣν μεθ᾿ ἵππων σφαιρίζειν βασιλεῦσί τε καὶ τοῖς τῶν εὐδαιμόνων παισὶ καθέστηκε σύνηθες· ἦν καὶ αὐτὴν ὁ αὐτὸς ἀοί86. Exeunti per templi portam quæ special πς'. Ἑξιόντι δέ σοι τὴν βόρειον πύλην τοῦ ἱεροῦ ad aquilonem, oblonga porticus cylindri ferme specie occurrit, pictis imaginibus decorata, nempe martyrum certamina luctasque complectens, iisque tum oculos laute accipiens, tum vero animum ad divinum beatumque amorem, ex præclaris martyrum gestis ejus ardoribus excitum sensumque, quoad licet, superare studentem, magnifice erigens. Ad australes vero atque mare spectantes fores, ad orientem profecturus egrediens, duplex aliud curriculum offendes, paris longitudinis ac spatii cum ea quæ ad aquitonem spectat porticu, ad regiarum usque æðiuín protensum atrium; in quo imperatores ac reliqui aulæ proceres equo assidentes pila ludere consueverunt. Atrium inclytus imperator, coemptis edibus que ibi antea erant sologue equatis ac διμος βασιλεὺς, τὰς πρότερον ἐκεῖσε τυγχανούσας cænientis ejectis, perpolivit, et in ejusdem atrii parte, quæ ad mare spectat, perpulchras ædes exstruxit, quas dicti jam templi velut promptuarium cellamque penuariam esse constituit. Ædium autem coemptio atriique exstructio commode aptoque consilio exstitit, quod illi exercitio destinatus antea Imperatoribus locus divini templi ædificationi cessisset. Spatium inter duas porticus interclusum ad orientalem templi faciem hortum esse voluit, In orieute et ipsum plantatum nova Edem, 329 omnis generis plantis arboribusque eluxuriantem κατάπληξιν Α. οἰκίας ἐξωνησάμενος καὶ ἄχρις εδάφους καταβαλὼν καὶ περικαθάρας τὸν τόπον, εἰργάσατο, κατὰ τὸ πρὸς θάλασσαν μέρος τῆς τοιαύτης αὐλῆς καὶ τὰς περικαλ λεῖς οἰκίας δειμάμενος, ἃς οἱονεὶ ταμιεῖον καὶ οἰκο νομεῖον τοῦ εἰρημένου τυγχάνειν ναοῦ διωρίσατο. 11 δὲ τῶν οἰκημάτων ἐξώνησις καὶ κατασκευὴ τῆς αὐλῆς διὰ τὸ τὴν πρότερον εἰς τὸ τοιοῦτον γυμνάσιον ἀνει μένην τοῖς βασιλεῦσιν ἐν τῇ τοῦ θείου ναοῦ παρ οπλισθῆναι οικοδομή δεόντως ἐγένετο. Τὸ δὲ περι κλειόμενον μέσον τῶν δύο περιδρόμων χωρίον το κατὰ τὸ ἔῷον τοῦ ναοῦ μέρος παράδεισον ἐξειργάσατο, τα νότα Γ. τη και της τέχνης Ρ. τη του οω. Α. το χώρων Ρ.

LIB. V. κατὰ ἀνατολὰς καὶ αὐτὸν φυτευθέντα τῆς νέας Ἐδὲμ aquarumque copia large irriguum; quem a situ καὶ παντοίοις κομῶντα φυτοῖς καὶ ὕδασιν αφθόνοις Mesocepium (quasi hortum medium) nuncupaόντα κατάρρυτον· ἄν ἀπὸ τῆς θέσεως Μετοχήπιον ὀνομάζειν ειώθαμεν. πι. Ἀλλὰ ἀπόχρη περὶ τούτων τὰ εἰρημένα, μὴ καὶ ἀπειροκαλίας τις γραφὴν ἀποίσεται καθ᾿ ἡμῶν. Καὶ μεταστρεπτέον το ήδη τον λόγον ἐπὶ τὰ λοιπά τῶν ἔργων τοῦ φιλοπόνου καὶ τῶν καλῶν προμηθοῦς αὐτοκράτορος. Κατ' αὐτὰ γὰρ τὰ βασίλεια τίνα τῶν πώποτε μνημονευομένων ἐν ταῖς περὶ τὰ τοιαῦτα φιλοτιμίαις οὐχ ὑπερβέβηκεν ἔν τε πολυτελείᾳ καὶ κάλλει καὶ τῷ καινοπρεπεί τῶν σχημάτων καὶ ταῖς περὶ πάντα τὰ ἀξιάγαστα χάρισιν, οὐ μόνον ἐν ναῶν καλλοναῖς καὶ πολυτελείαις καὶ τέρψεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν διαιτητηρίων βασιλικῶν ὄντως καὶ μεγαλοπρεπῶν οἰκοδομαῖς, μετὰ τοῦ πολυτελοῦς τὸ τερπνὸν καὶ μετὰ τοῦ τέρποντος πολὺ τὸ χρήσιμον ἐχόντων καὶ θαύ ματος ἄξιον; Ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὰ τοιαῦτα κάλλη οὐ πᾶσιν εἰς δρασιν πρόκειται, ἢ καὶ μᾶλλον ἀκριβὴς τῶν τοιούτων πέφυκεν είναι διδάσκαλος, ἀνάγκη διὰ τῆς γραφῆς παρατεθῆναι τῶν σπουδαίων ταῖς ἀκοαῖς, [Ρ. 203] ἵν᾿ ἐντεῦθεν ὅ τε δημιουργὸς αὐτῶν ἀξίως θαυ μάζηται καὶ οἱ τῶν βασιλείων εἰσόδων εἰργόμενοι μή παντελή τούτων ἔχοιεν ἄγνοιαν. Ἔστι " γὰρ εὐθὺς κατὰ τὸ πρὸς ἀνατολὰς τῶν ἀνακτόρων μέρος κατασκευασθεὶς Ἠλιοῦ τῷ Θεσβίτη ναὸς, οὐ τὰ ἐντὸς μόν τον πάσης ἀνάπλεως πολυτελείας καὶ ὡραιότητος, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τὰ ἐκτός. ῎Ανωθεν γὰρ τὸ στέγος ἅπαν χρυσῷ κατελάμπετο, ἐκ ψηφίδων εξ ηρμοσμένων ἅπαν συνεστηκός, εἰ καὶ τῷ χρόνῳ νῦν ἡ πολλὴ τῶν Είμβρων επιφορὰ καὶ οἱ χειμέριοι νιφετοί τε καὶ παρ γετοὶ τὸ πολὺ τοῦ κάλλους διαφθείραντες ἐλυμήναντο. Συνημμένον δὲ τῷ τοιούτῳ ναῷ καὶ τὸ ἐπ' ὀνόματι τοῦ πολυπαθοῦς καὶ καρτερικωτάτου τῶν μαρτύρων Κλήμεντος εὐκτήριον ἀνεδείματο, ἐν ᾧ καὶ τὴν θείαν τούτου χάραν καὶ ἄλλων πολλῶν μαρτύρων ἱερὰ εναπέθετο λείψανα, ἀφ᾽ ὧν ἐκεῖνός τε καὶ οἱ μετ' αὐτὸν ψυχῆς τε σε καὶ σώματος τὴν ῥῶσιν λαμβάνουσι. Γειτονεῖ δὲ τούτοις καὶ ὁ ἐπ' ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ Θεοῦ κατασκευασθεὶς ὑπ' αὐτοῦ εὐκτήριος οἶκος, οὗ τὸ πολυτελές καὶ ὑπέρτιμον τοῖς οὐκ ἰδοῦσιν ἄπιστος νομισθήσεται· τοσοῦτος ἀργυρος 43 καὶ χρυ τὸς καὶ τιμίων λίθων καὶ " μαργάρων πλῆθος ἐν τῇ τούτου και περιβολῇ καταβέβληται. Τὸ μὲν γὰρ ἔδαφος ἅπαν ἐξ ἀργύρου σφυρηλάτου και στιβαροῦ μετ' Εγκαύσεως, τὸ τῶν χρυσοχόων ἀκριβὲς τῆς τέχνης ἐπιδεικνύμενος, κατεσκεύασται, οἱ δὲ ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ εὐωνύμων τοῖχοι ἄργυρον ἄφθονον καὶ αὐτοὶ ἐπικείμενον ἔχουσι, διηνθισμένον χρυσῷ καὶ τιμίοις πεποικιλμένον λίθοις καὶ μαργάρων λαμπρότησιν. Η δὲ διείργουσα τὰ ἄδυτα τοῦ θείου οίκου τούτου κιγκλίς, Ηράκλεις, ὅσον όλβον ἐν ἑαυτῇ περιείλη φεν! ἧς οἱ στῦλοι μὲν καὶ τὰ κάτωθεν ἐξ ἀργύρου διόλου τὴν σύστασιν ἔχουσιν, ἡ δὲ ταῖς κεφαλίσι τού των ἐπικειμένη δοκὸς ἐκ καθαρού χρυσίου πᾶσα συν έστηκε, τὸν πλοῦτον πάντα τὴν ἐξ Ἰνδῶν περικτα " μετατρεπτέον Ρ. * Ε:: ΑΡ. * τούτων Δ. anus. 87. Sed hæc hactenus dicta sufficiant, ne quis nos ineptiarum accuset. Convertenda itaque nunc oratio est ad reliqua labore strenui ac studiosi praeclarisque intenti curis imperatoris opera. In ipsa enim regia quem eorum qui unquam celebres habiti sunt, ejuscemodi rerum magnificentia et cultu non superavit, tum nimirum sumptuosis pulchrisque structuris, tum nove elligiatis figuris, admirandisque omnibus exquisita gratia venustatibus, non solum in sacrarum ædium pulchritudine et magnificentia et amoenitate, verum etiam in cu1 riarum domorumque vere regiarum ac præmagnificarum ædificiis; quibus itidem amœnitas cuni maguificentia comes sit, et cum amœnitate ingens plane ac miraculo digna certet utilitas? Quoniam tamen ejuscemodi decora non omnium oculis sunt proposita, qui talium rerum exquisitiores magistri esse solent, necesse est ut ea studiosorum auribus scripto ingeramus, quo scilicet line corum auctor debitam admirationem consequatur, et qui ingressu ad regiam arcentur, haud penitus illorum ignorantia teneantur. Statim enim ad orientalem regiæ partem exstructum exstat Eliæ Thesbitæ templuin, non intus solum sed et foris omni cultu et lepore magnificentissime stipatum. Supra enim tectum omne auro renitebat, ex tessellulis 330 totum apte compactum, quanquani modo præruptorum imbrium vi hiemalibusque nimbis et gelu pristini decoris partem maximam amiserit detriveriique. Huic templo annexum etiam Clementis longe plurimis vexati suppliciis martyrumque tolerantissimi oratorium condidit, in quo divinum ejus caput aliorumque plurium martyrum sacras exuvias reposuit; unde tum ille tum posteri animi corporisque incolumitatem hauriunt. propinquo est et quam Salvatoris notri ac Dei nemine oratoriam domum exstruxit, cujus magnificentia cultusque oninem excedens æstimationem his qui non viderunt incredibilis videbitur: tanta scilicet argenti aurique vis lapidumque pretiosorum et unionum copia in ejus fabricam impensa est. Pavimentum stratum omne ex argento solido ducto malleo, aurificum subtili arte, incausto confectum est. Dextra lævaque ædis parietes, ipsi quoque copioso convestiti argento, auri fulgoribus forido gemmisque pretiosis ac margaritarum splendoribus interstincto ac vario. Divinæ hujus ædis adyta separantes cancelli (Deus bone!) quantas in se contiment divitias! quorum columnæ imæque partes ex argento constant solidæ, capitellis autem trabs superposita ex auro solida, universas Indorum divitias quaquaversum circumfusas gestans; cujus τε om. P. το τοσούτος γάρ άργυρος Α. τα λίθων και om Α.

LIB. V. superans. Statim enim in pavimenti meditullio pavo, avis Medica, ex prælucidis tessellulis lapicidæ artificio effictus est, rotundissimo circulo ex Cario lapide inclusus, ex quo radii ejusdem lapidis in alium. majorem circulum immeant (extraque cum etiam veluti quidam rivi sive fluvii ex Thessalico viridis coloris lapide ad quatuor ædis angulos funduntur), interiore sinu quatuor aquilas vario subtilique tessellato opere constringentes, tanta expressione sicque accurata rei imitatione ut illas vivere ac jam jamque volatum moliri conjicias. Parietes utrinque crustis vitreis varii coloris conteguntur, sic nimirum ut diversis interstincti fo ribus iisque vernare videantur. Super eos ornatus alius præfloridns auri compositione, quo inferiora a superioribus interstingui videntur. Sequitur alia venustas ex aureis tessellulis, imperatorem operis auctorem in throno sedentem uxoremque Eudociam, regiis vestimentis amictos ac coronis redi mitos, ostendens. Communes utriusque liberi, ceu stellæ pellucidæ circa domum depicti, Augustalibus et ipsi vestibus amicti coronisque ornati. Masculi libros ferunt divina continentes præcepta, quibus obsequi erudiebantur. Feminæ ipsæ quoque libros quosdam tenere conspiciuntur, in quibus divinarum legum argumenta descripta sunt. Voluit forte artifex indicare non solum masculos, sed et feminas sacris Litteris eruditas esse ac sapientix τε καὶ παμποίκιλος καὶ κατὰ πάντων σχεδὸν τὰ τοῦ rium cunctaqua fere excellenti pulchritudine 333 πάλλους φερόμενος νικητήρια. Εὐθὺς γὰρ κατὰ τὸ τοῦ ἐδάφους μεσαίτατον τὸ Μηδικὸν ὄρνεον ὁ ταὼς ἐκ ψηφίδων λαμπρῶν τῇ λιθοξόῳ τέχνη διαμαμόρφωται, ἐν εὐθυτάρνῳ κύκλῳ ἐκ λίθου Καρικῆς συγκλειόμενος, ἀφ' οὗπερ ἀκτῖνες ἀπὸ λίθου τῆς αὐτῆς πρὸς ἄλλον μείζονα κύκλον ἐκπέμπονται. Εξωθεν δὲ καὶ τούτου καθάπερ τινὲς βύακες ή ποταμοὶ ἐκ λίθου Θετταλῆς, ἡ τὸ πράσιον χρώμα κεκλήρωται, κατὰ τὸ τοῦ οἴκου τετράγωνον σχῆμα εφήπλωνται, κατὰ τὰς ἐντὸς λαγόνας τέτταρας αετοὺς ἐκ ψηφίδων ποικίλων τε καὶ λεπτῶν περισφίγγουσαι, εἰς τοσοῦτον ἀκρι δοῦντα τὴν μίμησιν ἅπαντα ὡς εἰκάζειν αὐτὰ ζῆν καὶ ἱπτασθαι βούλεσθαι. Οἱ δὲ παρ' ἑκάτερα τοῖχοι θάλου πολυχρόοις πλαξι περισκέπονται, διαφόρων ἀνθέων δοκοῦντες μορφαῖς ὡραίζεσθαι. Υπερθεν δὲ τούτων κόσμος τις άλλος περιηνθισμένος διαθέσει χρυσῷ, ὑφ᾽ οὗ διείργεσθαι τὰ κατώτερα τῶν ἄνω δο κεῖ· ὃν ἐκ χρυσού ψηφίδων διαδέχεται τερπνότης ἄλλη, ένθρονον δεικνῦσα τὸν τοῦ ἔργου δημιουργόν αὐτοκράτορα καὶ τὴν σύζυγον Εὐδοκίαν, στολαῖς κεν κοσμημένους βασιλικαῖς καὶ ταΐνιουμένους τοῖς στέμμασιν. Οἱ δὲ κοινοὶ παῖδες ὡς ἀστέρες λαμπροί τοῦ δόμου πέριξ ἱστόρηνται, ταῖς βασιλείοις καὶ αὐτ τοὶ στολαῖς καὶ τοῖς στέμμασι καταγλαϊζόμενοι. Των οἱ μὲν ἄῤῥενες τόμους επιφερόμενοι δείκνυνται τὰς θείας ἐντολὰς, αἷς στοιχεῖν ἐπαιδεύοντο, περιέχοντας· τὸ δὲ θῆλυ γένος καὶ αὐτὸ βίβλους τινάς κατέχον ὁρᾶται, νόμων θείων ἐχούσας περιοχήν, βουλομένου δεῖξαι τοῦ τεχνίτου τυχὸν ὡς οὐ μόνον ἢ ἄρξην γυνή, c diving participes. Licet 334 enim ipse generis ἀλλὰ καὶ ἡ θήλεια τὰ ἱερὰ μεμύηται γράμματα καὶ τῆς θείας σοφίας οὐκ ἔστιν ἀμέτοχος, καὶ κἂν ὁ φυσ τοσπόρος τούτων οὐκ. ἔσχεν ἐξ ἀρχῆς οἰκείως προς γράμματα διὰ τὴν βιωτικὴν περιπέτειαν, ἀλλ᾽ οὖν τοὺς οἰκείους ἅπαντας βλαστοὺς ἐν μετοχῇ σοφίας πεποίηκε· τοῦτο δὲ, καὶ τῆς ἱστορίας δίχα, διὰ τῆς γραφικῆς ἐβουλήθη τοῖς ὁρῶσι σημαίνεσθαι. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ κάλλη τῷ τετραμερεῖ τῶν τοίχων ἄχρι τῆς ὀροφῆς περιέχεται· αὐτὴ δὲ ἡ τοῦ οι τοιούτου κοιτῶνος ὀροφὴ οὐκ ἀνεστηκυία πρὸς ὕψος επαίρε ται, ἀλλὰ τῷ τετραγώνω σχήματι τοῖς τοίχοις ἐγκά θηται. χρυσίῳ διόλου κατηγλαϊσμένη καὶ στίλβουσα, κατὰ τὸ μεσαίτατον φέρουσα τὸν νικοποιὸν σταυρὸν, θάλῳ πρασίῳ διαμορφούμενον, περὶ ὃν ὡς ἄστρα κατ' οὐρανὸν θεάσῃ ἐκλάμποντα αὐτόν τε τὸν ἀοίδιμον βασιλέα καὶ μετὰ τῶν τέκνων πάντων τὴν σύντ ευνον, πρός τε Θεὸν καὶ τὸ τοῦ σταυροῦ ζωοποιόν [Ρ. 208] σημεῖον τὰς χεῖρας επαίροντας, και τοῦτο μόνον οὐχὶ βοῶντας, ὅτι διὰ τοῦδε τοῦ νικοποιον συμβόλου πᾶν ἀγαθὸν καὶ φίλον Θεῷ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἡμέτερας βασιλείας διατέπρακται καὶ κατώρθωται. Περιέχεται δὲ καὶ εὐχαριστία ἐγγράμματος παρά τε τῶν φυσάντων ὑπὲρ τῶν τέ ενων λεγομένη πρὸς τὸν Θεὸν καὶ παρὰ τῶν τέκνων αὖθις ὑπὲρ τῶν γεννητόρων. Καὶ ἡ μὲν παρὰ τῶν γονέων ούτωσί πως ἐπὶ λέξεως ἔχουσα δείκνυται Ευχαριστοῦμέν σοι, θεὸ ὑπεράγανε καὶ βασιλεῦ. * αὕτη δὲ τοῦ Ρ. auctor caputque familiæ haud prorsus initio erga litteras propense animatus esset ob vitæ aliam aliamque sortem casusque difficiles, omnen: tamen sobolem sapientia imbui curavit. Atque hoc, etiam tacente historia, per picturam voluit cermentibus conspicuum esse. Atque hæc decora in quatuor parietum lateribus ad tectum usque exhibentur. Tectum autem hujus cubiculi non in sublime sese porrigit, sed forma tetragona parietibus insidet, auro totum condecoratum ejusque fulgore micans. In medio crucis victoriale signum, vitro viridi efformatum. Circa crucem velut stellas in caelo effulgentes videbis, ipsum percelebrem imperatorem ac cum liberis omnibus ipsam conjugem, manus ad Deum sustollentes ac crucis vivifcum signum, et tantum non clamantes: Per hoc victoriale signum, quidquid bonum Deoque acceptum, imperii nostri temporibus gestum est ac peractum. Continetur veroetiam gratiarum actio litteris exarata, ex parentum persona pro liberis, exque überorum rursus persona ad Deum dicta pro parentibus. Parentun gratiarum actio sic se ad verbum habere dignoscitur: Gratias iibi agimus, Deus, omnem excedens bonilatem, et Rex regum, quod nos liberis stipasti agen ti - bus gratias magnificentiæ mirabilium tuorum. Ve. rum serva eos in voluntate tua, ne quis eorum quidquam transgrediatur mandatorum tuorum, 335 κι YARIE LECTIONES.

et hoc nomine gratias agamus bonttati iua. Filio- τῶν βασιλευόντων, ότι περιέστησας ἡμῖν τέκνα rum rursus hæc vicissim enuntiat: Gratias agimus tibi, Verbum Dei, quod ex paupertate Davidica parentem nostrum extraxisti eumque unxisti unctione Spiritus tui sancti. Verum serva eum manu tua, et cam quæ nos sustulit, illis pariter ac nobis præstans, ut el cœleste regnum tuum assequamur. Ac quidem dicti cubiculi fabricæ ac venustates istæ εὐχαριστοῦντα τῇ μεγαλοπρεπείᾳ τῶν θαυμασίων σου. Ἀλλὰ φύλαξον αὐτοὺς ἐν τῷ θεληματίσου, μή τις αὐτῶν παραδράμῃ τι τῶν σῶν ἐντολῶν, ἵνα καὶ ἐν τούτῳ εὐχαριστῶμεν τῇ σῇ ἀγαθότητι. 'Η δὲ τῶν παίδων αὖθις ταῦτα διαγορεύουσα δείκνυται· Εὐχαριστοῦμέν σοι, Λόγο τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐκ πτωχείας Δαυϊτικῆς ἀνύψωσας τὸν πατέρα ἡμῶν, καὶ ἔχρισας αὐτὸν τῷ χρίσματι τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος. ᾿Αλλὰ φύλαξον αὐτὴν τῇ χειρί σου σὺν τῇ τεκούσῃ ἡμᾶς, ἀξιῶν αὐτοὺς καὶ ἡμᾶς καὶ τῆς ἐπουρανίου σου βασιλείας. Καὶ τὰ μὲν τοῦ εἰρημένου κοιτῶνος ἔργα καὶ κάλλη ἐν τούτοις περιγεγράφθω. sunto. 90. Ejusdem manus ac consilii opus maximum illud triclinium in Marciani porticibus, quod et Pentacubiculum dicitur: quod et ipsum omnis generis pulchritudine atque decore primas tulit. Est ibi et cujus paulo ante meminimus, Pauli æthera pervolantis pulchrum elegansque oratorium; cui et martyris Barbara colaret, quod a sapientissimo Leone illic conditum est. Sed et reliqua regia conclavia, quæ paulo plus ad orientem posita sunt quam aureum triclinium, superiorique basi locata, magis vero ad occidentem vergunt quam nova ecclesia; quorum longe alte expansus aer Aquilæ appellationem suscepit (in quo et Deiparæ pulcher rimum lepidissimnunique oratorium sacellumn), ejusdem imperatoris opera sunt, ejusmodi scilicet ut pretiosarum materiarum sumptu et copia figuraruinque novitate ac magnifici operis dispositione viri 336 magnificentiam elegantiæque cultum os. tendant. Quae item magis ad occidenten vergunt habitacula pyramidali figura, cujusmodi etiam est alterum Dei Verbi Matris oratorium, illo sumptus suppeditante atque auctore exstructa sunt, quæ plane structuræ magnificentia novæque artis elegantia inter alia multa primas obtineant. Infra quæ, in ipso quod vocant Monothyri ingressu, jucundissimum Joannis Theologi oratorium, quod una cum suda solique exposita et marmoribus strɔta ibi area, quæ ad Pharum usque protenditur, idem exstruxit imperator, una etiain cum firmissimis ad ejus orientale latus positis ædibus, quarum altera thesaurophylacium est, altera vestiarium, amboque una cum jucunditate abunde securitatem " Γ'. Τῆς αὐτῆς δὲ χειρὸς καὶ γνώμης το ἔργον καὶ ὁ κατὰ τοὺς Μαρκιανοῦ περιδρόμους μέγιστος τρί κλινος, καὶ Πεντακούβουλον λεγόμενον, δ καὶ αὐτὸ παντοίου κάλλους καὶ ὡραιότητος τὰ πρωτεία ἠνέγο κατο· καθ' δ καὶ τὸ προμνημονευθέν περικαλλές εύν κτήριον τοῦ αἰθεροδρόμου Παύλου, ᾧ καὶ τὸ τῆς μάρτυρος Βαρβάρας συνήνωται τὸ ὑπὸ τοῦ σοφωτά του Λέοντος δομηθέν, την ίδρυσιν κέκτηται. ᾿Αλλὰ καὶ τὰ ἕτερα βασιλικά καταγώγια, & τοῦ χρυσοῦ τῶν τρικλίνων ἀνατολικωτέραν καὶ μᾶλλον ὑπερκειμένην ἔχει τὴν ἵδρυσιν, δυτικώτερα τῆς νέας τυγχάνοντα τῶν ἐκκλησιῶν, ὧν ἡ ἐπὶ πολὺ τοῦ ἀέρος πρὸς ὕψος Επέκτασις καὶ τὴν ᾿Αετοῦ προσηγορίαν ἐδέξατο, ἐν ξοι καὶ τὸ τῆς Θεοτόκου ὡραῖον καὶ πάντερπνον τῆς προσευχῆς ἐστιν ἱερὸν, τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Εἔργα τυγχάνουσιν, ἐκ τοῦ πολυτελοῦς καὶ ἀφθόνου τῶν τιμωμένων ὑλῶν καὶ τοῦ καινοπρεποῦς τῶν σχημάτων καὶ τῆς μεγαλουργοῦ διαθέσεως τὸ μεγα λόψυχον καὶ φιλόκαλον τοῦ ἀνδρὸς ἀπεμφαίνοντα. Καὶ τὰ δυτικώτερα δὲ τούτων πυραμοειδή κατοικητήρια, καθὼς καὶ ἕτερον τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ ν Λόγου Μητρὸς τυγχάνει εὐκτήριον, ἐκεῖνον χορηγὸν καὶ δημιουργὸν ἐπιγράφεται, τῷ περιττῷ τῆς κατασκευῆς καὶ καινοπρεπεῖ καθ' ἑτέρων πολλῶν τὸ πρωτ τεῖον φερόμενα. [Ρ. 207] ἂν ἐστι κάτωθεν, κατ' αὐτὴν τὴν τῆς Μονοθύρου λεγομένης εἴσοδον, τὸ τερπνότατον Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου εὐκτήριον, ὃ καὶ αὐτὸ μετὰ τοῦ ἐκεῖθεν ἀρχομένου αιθερίου καὶ ἡλιο βολουμένου μαρμαροστρώτου περιπάτου, τοῦ καὶ ἄχρι τοῦ Φάρου διήκοντος, ὁ αὐτὸς ἐτεκτήνατο βασι λεὺς, μετὰ καὶ τῶν πρὸς ἀνατολάς τούτου εδραιωτά των οικημάτων, ὧν τὸ μὲν θησαυροφυλακεῖον ἐστι, promittunt. Pulcherrimum quoque atque maximum τὸ δὲ χρηματίζει εἰς βεστιάριον· ἡ μετὰ τοῦ τέρω lucidissimumque regiæ balneum; phialæ (quam vocant) superjacens (nempe quæ a factiouis Venetæ illic quondam stationem habentis lapidea phiała nomen adhuc retineat), ille ipse concinne ædificavit; opus nimirum pulchritudine præstans et jucunditate, corporisque valetudini conferens cjusque refectioni. Alterins vero factionis phiala (nempe Prasina) ad regiæ atrium ad orientem spectans sita erat. Dum vero divinum illic templum exstrueretur, alio translata est, factionumque ποντος καὶ τὸ ἀσφαλὲς περιττῶς ἐκληρώσαντο. Καὶ τὸ κάλλιστον δὲ καὶ μέγιστον καὶ φανότατον τῶν βα σιλείων λουτρών, ὁ τῆς φιάλης λεγομένης υπέρκεια ται, ἥτις ἀπὸ τῆς ἐκεῖσε πρότερον Ισταμένης του τῶν Βενέτων μέρους λιθίνης φιάλης τὸ ὄνομα σώζει περιλειπόμενον, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἐμμελώς διμησάμε νος, ἔργον κάλλους ὁμοῦ καὶ τρυφῆς καὶ σωματικής εὐετηρίας καὶ ἀναπαύσεως. Η δὲ τοῦ ἑτέρου μέρους φιάλη, τῶν Πρασίνων, φημί, κατὰ τὴν πρὸς ἀνατολές τῶν βασιλείων αὐλὴν τὴν στάσιν ἐκέκτητο· ἥτις ἐν τῷ on. P. " τῇ on. β'. τα καὶ γνώμης] ή γνώμης Α. ante λόγου om. F. οι οἷς Α. οι ἐπεμφαίνοντα Α. by Google οι καὶ

LIB. V. PASILIUS MACEDO. fiebant. τῷ κτίζεσθαι τὸν ἐκεῖσε θεῖον ναὸν τῆς μεταθέσεως circa eas loco abolito cesarunt qui aut ipsas lu«li ἔτυχε, καὶ ἠλλοιώθη τῶν μερῶν ἡ περὶ ταύτας δια τριβὴ, καὶ ἀπεπαύθη τὰ τελούμενα κατ' αὐτάς. 337 91. Praeter jam dicta, ejusdem generosi imperatoris opus est regia domus Mangana runcupata, el Nova, quas eo consilio exstruxit: Noirus enim publicas opes, quas subditorum tribu:a conflarent atque augerent, in suos ipse usus, aliorumve, quos per annum invitaret, insumere, aliorumque labores horum mensis delicias præstare aut illas instruere, ejuscemodi donos excogitavit, suf fcientesque illis reditus ex agrorum cultura assi gnavit, unde regius in cibos alimentaque omnis generis sumptus sibique et successoribus in perpetuum affluens justaque æquitate sufficeretur. In μα'. Ἐκτὸς δὲ τῶν εἰρημένων τοῦ αὐτοῦ γενναίου βασιλέως ἔργον καὶ ὁ τὰ Μάγγανα λεγόμενος οἶκος βασιλικός, καὶ ὁ νέος οἶκος καλούμενος, οὓς ἀπὸ τοιαύτης προαιρέσεως κατεσκεύασεν· Μὴ βουλόμενος γὰρ τὰ δημόσια χρήματα, ἅπερ οἱ ἐκ τοῦ ὑπηκόου φόροι γεννῶντες αὐξάνουσιν, εἰς οἰκείας καταναλί σκειν χρείας καὶ τῶν ἀνὰ πᾶν ἔτος ὑπ' αὐτοῦ κεκλημένων” καὶ τοὺς ἑτέρων οι πόνους τὴν τούτων τράπε ζαν ἡδύνειν ἢ συγκροτείν, τοὺς τοιούτους οίκους ἐπενοήσατο, καὶ προσόδους ἐκ γεωργίας ἀπέταξεν ἐν αὐτοῖς ἱκανὰς, ἀφ᾽ ὧν ἡ βασιλικὴ πανδαισία αὐτοῦ τε καὶ τῶν μετ' αὐτὸν ἄφθονον καὶ δικαίαν τὴν χορηγίαν ἔμελλεν ἔχειν ἀεί. Καὶ τὰ ἐν ταῖς καλουμέ- Pegis quoque, quas vocant, regia mutationis causa ναις δὲ Πηγαῖς βασιλικά μεταβολῆς ἕνεκα καταγώ για καὶ ἐνδιαιτήματα 3 ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ἐκ βάθρων ἀνέστησεν, ἃ καὶ ναῶν καλλοναῖς κατεκόσμησεν, ἐν οἷς ὅ τε τοῦ ῾Αγίου προφήτου Ηλιού τυγχάνει οἶκος σεπτὸς καὶ ὁ Ελισσαίου τοῦ ἐκείνου διαδόχου καὶ φοιτητοῦ, ἔτι δὲ καὶ ὁ τοῦ πρώτως ἡμῶν εὐσεβῶς βασιλεύσαντος Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου, καὶ ὁ τῶν νεοφανῶν μαρτύρων τῶν δύο καὶ τεσσαράκοντα, καὶ πρὸς τούτοις ἕτεροι δύο οἶκοι εὐκτήριοι εἰς ὄνομα καὶ δόξαν εὐσεβῶς δομηθέντες τῆς Θεομήτορος. Καὶ ἐν τοῖς τῆς Ἱερείας δὲ παλατίοις τοῦ αὐτοῦ προφή του Ήλιου ἱερὸν εὐκτήριον ἑδομήσατο, [Ρ. 208] ούδενὸς τῶν ἄλλων ἐν κάλλει καὶ ὡραιότητι κρινόμενον δεύτερον. Αβ'. Ἐν δὲ ταῖς τοιαύταις κατὰ μεταφοίτησιν καὶ μεταβολὴν βασιλείοις διατριβαῖς καὶ δεξαμενὴν τυγχάνουσαν ὕδατος, μεγάλην τε καὶ εὐρύχωρον, ἔργον καὶ πόνημα τοῦ καλλύναντος βασιλέω; κατ᾿ ἀρχὰς τὸ προάστειον, ὑπὸ δὲ τοῦ βασιλέως Ηρακλείου συγ χωσθεῖσαν καὶ γεωθεῖσαν καὶ καταφύτευσιν δεξαμένην δένδρων τε καὶ λαχάνων, καθάπερ καὶ αἱ τῶν βα σιλικῶν παλατίων οὖσαι ἐντὸς, ἥ τε πρὸ τῆς Μαγναύ μας καὶ ἡ μεταξὺ τοῦ τε Ἰουστινιανοῦ τρικλίνου καὶ τοῦ τῆς Ἐκθέσεως, αἵτινες καὶ αὐταὶ ὕδωρ ἄφθονον ἔχουσαι καὶ ἰχθύας πρὸς τέρψιν καὶ ἄγραν τῶν βα σιλέων εκτρέφουσαι, ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως ήπε:- ρωθεῖσαι εἰς παραδείσων κατασκευὴν ἐχρημάτισαν δ.ς τὸ Στέφανον τὸν μαθηματικὸν τὴν γένεσιν τοῦ εἰρημένου βασιλέως πολυπραγμονήσαντα εἰπεῖν ἐξ ὕδατος αὐτὸν τελευτήν. Διὰ τὴν τοιαύτην οὖν αἰτίαν καὶ τῆς ἐν Ἱερείᾳ κινστέρνης εἰς παράδεισον μετα αμειφθείσης, ἰδὼν τὸ χωρίον ὁ ἀοίδιμος βασιλεύς Βα σίλειος πρὸς μὲν παραδείσων καταφυτεύσεις τόπους κεκτημένον ἀποχρῶντας καὶ ἱκανοὺς, ὑποσπανίζον δὲ ὕδατος ποτίμου καὶ καθαροῦ, αὖθις ἐκφορήσας τὸν χοῦν πολυχειρίᾳ τε καὶ σπουδῇ τὸν δρώμενον πρὸ ὀλίγου λειμῶνα κομώντα φυτοῖς εἰς τὸ ἀρχαῖον σχῆμα μετήγαγε, καὶ ἀντὶ παραδείσου δοχεῖον ἀπειργάσατο ὕδατος ἀφθόνου τε καὶ διαρκοῦς. Αγ. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσα κατὰ τὰς βασιλείους περ ριοχάς φιλοπόνως ἅμα καὶ εὐσεβῶς ὁ ἀοίδιμος βασι- * καὶ τῶν τ κεκλημένων om. A. diversoria ac habitacula idem imperator a fundamentis erexit sacrarumque aedium structuris cxornavit. Inter eas est sancti prophetæ Eliæ venerabilis ædes, ejusque successoris et discipuli Elisæi; nec non ejus qui primus apud nos imperium pie administravit, Constantini Magni, wovorumque martyrum quadraginta duorum. Præterea aliæ duæ ædes oratoriæ, in nomen et gloriam sanctæ Dei parentis religiose exstructæ. In flieriæ quoque palatiis ejusdem prophetæ Eliæ oratorium construxit, quod nulli alii pulchritudine et elegantia secundum existimatur. 92. In illis mutatoriis regiis ædibus ac babitace lis erat cisterna 338 ad concipiendas aquas ingens ac patens, ejus qui initio suburbanum exornaverat imperatoris opus laborque: sed ab impe ratore Heraclio terra ingesta obstructa fuerat atque obducta, arboribusque ac oleribus consita, haud secus ac quæ intra palation erant, tum scilicet quæ ante Magnauram, tum quæ media inter Justiniani triclinium et Ectheseos; quas ipsas, cum aquas copiosas haberent piscesque alerent imperatorum deliciis, et ut illi piscatu sese oblectarent, idem imperator terra obrutas hortos et vivaria fecerat, ea scilicet ratione, quod Stephanus malbematicus ejus genituram rimando vitæ exitum ex aqua illi imminere dixerat. (b camdem causam etiam cisternæ, quæ in Hiera in pomarium versa fuerat, ambitum inclytus Basilius imperator considerans, vidensque non deesse loca pomariis plantandis abunde idonea ac quantuin par esset suflìcientia, aquæ vero dulcis atque limpidæ penuria laborare, multorum rursus hominum opera ac diligentia, quod paulo ante pratur plantis vernaus et arboribus conspiciebatur, in pristinum statum re duxit, ac pro ponario aquæ copiose satisque af Quentis conceptaculum fecit. 93. Εt hæc quidem intra regia septa magnifice simul ac pie inclitus imperator exstruxit. Jam vero 30 ετέρους Α. οι διαιτήματα Δ.

LIB. V.— BASILIUS MACEDO. omnia cœlestis militiæ principis Michaelis in Sosthenio sacram ædem, longa vetustate collabentem multisque 341 biatibus fatiscentem ac in genus pene proruentem, decoris flore magna parte deperdito, e ruiuis ereptam pristinoque vigori restitutam omni venustate gratiaque implerit. Sic itaque orga sacras ædes earumque curam et reparationem (quibus potissimum pietas in Deum atque sanctitas designatur) inter imperatores inclytæ memoriæ sese Basilius habuit. μας τὴν τόπον καταπλουτίσας, μονὴν Θεοσύλλεκτον animorumque oficinam medicam fecit. Ad hæc καὶ ἰατρεῖον ψυχῶν ἀπειργάσατο. Ἐπὶ τούτοις ἅπασι τὸν τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ ἱερὸν οἶκον ἐν τῷ Σωσθενίφ, ἐκ μακρῶν διαρρυέντα χρόνων καὶ πλείστους δκλάσαντα βήγμασι καὶ ἤδη ο πρὸς γόνυ κλι θέντα σχεδὸν καὶ τὸ πολὺ τῆς περὶ αὐτὸν εὐπρεπείας ἀποβαλόντα, (Ρ. 210] τῶν πτωμάτων τε διανίστησι καὶ πρὸς τὴν προτέραν ἀκμὴν ἀνακαλεσάμενος ὡραιότητος ἀπάσης έδειξεν έμπλεων. Καὶ περὶ μὲν δ τοὺς ἱερούς οίκους καὶ τὴν τούτων ἐπιμέλειαν καὶ διόρθωσιν, ἀφ᾽ ὧν μάλιστα ἢ περὶ τὸ θεῖον ὁσιότης χαρακτηρίζεται, τοιοῦτος ὁ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος Βασίλειος ἦν ξε'. Εἰδὼς δὲ ὅτι ἐπ᾽ οὐδενὶ τοσοῦτον ἔσον ἐπὶ σωτηρία ψυχῶν ὁ Θεὸς ἐπευφραίνεται, καὶ ὅτι ὁ ἐξάγων ἄξιον ἐξ ἀναξίου ὡς στόμα χρηματίζει Χριστοῦ, οὐδὲ περὶ τὸ ἀποστολικὴν τοῦτο ἔργον ἀμελής ἐφάνη καὶ ῥάθυμος, ἀλλὰ πρῶτον μὲν τὸ τῶν 1ουδαίων έθνος ἀπερίτμητόν τε καὶ σκληροκάρδιον, τὸ ὅσον ἐπ' 1 αὐτῷ, εἰς τὴν ὑποταγήν σαγηνεύει Χριστοῦ. Κελεύσας γὰρ αὐτοὺς τῆς οἰκείας θρησκείας τὰς ἀποδείξεις κομίζοντας εἰς διαλέξεις χωρεῖν καὶ ἢ δεικνύναι τὰ κατ' αὐτοὺς ἰσχυρά τε καὶ ἀναντί βητα, ή πειθομένους ότι κεφάλαιον τοῦ νόμου και τῶν προφητῶν ὁ Χριστὸς ἦν καὶ ὅτι σκιᾶς τύπου εἶχεν ὁ νόμος, ή τῇ ἐπιλάμψει τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς διασκεδάζεται, προσέρχεσθαι τῇ τοῦ Κυρίου διδασκα λία " καὶ βαπτίζεσθαι, προσθεὶς δὲ καὶ ἀξιωμάτων τους προσερχομένοις διανομὰς καὶ τοῦ βάρους τῶν προτέρων ἀπαλλάξας φόρων καὶ ἐπιτίμους ἐξ ἐτίμων ποιεῖν κατεπαγγειλάμενος, πολλοὺς τοῦ ἐπικειμένου καλύμματος 10 τῆς πωρώσεως ἠλευθέρωσε καὶ πρὸς πίστιν είλκυσε τοῦ Χριστοῦ, εἰ καὶ πάλιν οἱ πλείους μετὰ τὴν ἐκ " τοῦ βίου τοῦ βασιλέως ἐπαναχώρησιν πρὸς τὸν οἰκεῖον ὡς κύνες ὑπέστρεψαν εμετόν. Αλλά «ἂν ἐκεῖνοι, μᾶλλον δέ τινες ἐκείνων, ὡς Αιθίοπες Έμειναν ἀμετάβλητοι, ἀλλ' ὅ γε φιλόθεος βασιλεὺς ἐντελεῖς τοῦ ἔργου τους μισθούς ἕνεκα τῆς σπουδῆς παρὰ Θεοῦ ἀπολήψεσθα: 1 ἔμελλεν. Ας'. Ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τὸ Βουλγάρων γένος εὑρίσκεται διαγεγονώς. Τὸ γὰρ τοιοῦτον ἔθνος, εἰ καὶ πρὸ τούτου τὴν πρὸς εὐσέβειαν μεταβολὴν εἰσδέ ξασθαι ἔδοξε καὶ πρὸς τὸν Χριστιανισμὸν μετελθεῖν, ἀλλ' ὅμως ἀπαγὲς ἦν ἔτι πρὸς τὸ 18 καλὸν καὶ ἀνίδρυτον, ὡς ὑπὸ ἀνέμου φύλλα ῥᾳδίως σαλευόμενον καὶ μετακινούμενον. ᾿Αλλὰ ταῖς τοῦ βασιλέως συχναίς παραινέσεσι καὶ ταῖς λαμπραίς δεξιώσεσιν, ἔτι δὲ καὶ ταῖς μεγαλοψύχοις φιλοτιμίαις τε καὶ δωρεαῖς, ἀρχιεπίσκοπον το πείθεσθαι καταδέξασθαι καὶ ἐπισκόποις καταπυκνωθῆναι τὴν χώραν ἀνέχεται· καὶ διά τε τούτων διά τε τῶν ἐξ ὀρέων τε " καὶ τῶν σπη λαίων τῆς γῆς μετακληθέντων καὶ ἐκεῖσε παρὰ τοῦ βασιλέως αποσταλέντων, τῶν εὐσεβῶν μοναστῶν, τὰ τε πατρώα ήθη καταλιμπάνει καὶ ὁλόκληρον τῷ Χριστῷ σαγηνεύεται. * Jerem. xv, 19. αχ Α. omn. Ρ. 8 μὲν] δὲ P. • ἐπικαλύμματος Ρ. 95. Videns autem nulla re sic Deum delectari ut animorum salute eumque qui dignum ab indigno educat Christi os nuncupari *, neque apostolicum opus hoc sibi negligendum segniusve habendum putavit. Sed ante omnia Judæorum gentem incircumcisam et duro corde ac cervice, quod in ipso fuit, in Christi obsequium verbi sagena irretiit. Jubens enim suæ religionis argumentis allatis disputationis aleam experiri, ac vel sua firma ostendere et quibus contradici non possit, aut persuasos Cbristum legis caput esse ac prophetarum, et legem umbræ typum prætulisse, quæ solis radiis ingruentibus dissipatur, ad Domini doctrinam accedere ac baptisma suscipere, propositis etiam præmiis uc honoribus his qui se Christo adjunxerint, priorum que vectigalium onere levaturum pollicitus atque ex obscura Gece nobiles ac honoratus facturum, nultos ablato, quod impositum habeat, cxcilaus velamine ad Christi 342 fidein attraxit, quanquard plerique rursum, post imperatorem e vivis exem plum, ad vomitum suum ut canes reversi suIH. Tametsi vero illi (seu potius illorum pars aliqua), velut Ethiopes, errorem baud mutarunt, religiosissimus tamen imperator integram a Deo operis mercedem, ejus molitionis causa percepturus erat. 96. Similiter vero se etiam erga Bulgaros gessit. Ea enim gens etsi antea ad pietatem transiisse visa fuerat et Christianorum ritus recepisse, adhuc tamen in bone instabilis ac quasi volatica erat, velut folium quod facile levi aura quatitur atque movetur. Crebris tamen imperatoris hørtamīcutis splendidisque acceptionibus ac cuks, nec non miagnificis largitionibus ac muneribus, archiepiscopum recipere suadetur, nec plures in provincia creari episcopos iisque constipari abnuit. Horum opera, eorumque quos ex montibus et cavernis terræ religiosissimos monachos imperator acciverat inque eamı messem destinarat, avitis moribus valore jussis in Christi sagenam, quidquid Bulgarice gentis cst, concessit. ' ἐπ' om. Ρ. * ὁ om. Ρ. ' ὡς] εἰς Ρ. "ix om. P. 19 λήψεσθαι 1. 1 ὑπ' ΑΡ. Ο φωτός om. Α. " - 18 το om. Ρ. τε 60. Ρ.

97. Praeterea fenti Russorum nescienti mansuescere ullive cedere atque a Dei sensu ac pictate remotissimæ, auri argentique ac sericarum vestium alfluenti largitione in foedus pertractæ, initisque cum ea induciis 343 ac pace firmata, divini quoque baptismatis participes fieri persuasit, ac archiepiscopum ab Ignatio patriareha ordinatum ut susciperent effecit. Is ad dictæ gentis provinciam cum venisset, ex tali eventu illustrique facinore illius sibi animos faciles reddidit. Gentis enim princeps, subditæ plebis coacto cœtu, cum senatoribus suis ac proceribus præesidebat: qui et falsæ religioni ob longam consuetudinem proclivius reliquis adhærebant. Deque sua ac Christianorum fide deliberantibus, in conventum vocatur qui ad eos recens episcopus venerat; ac quænam ipse profiteretur eosque docturus esset, ex illo sciscitabantur. Eo sacrum divini evangelii librum proten - dente, ac quædam Salvatoris nostri miracula Deique in Veteri Testamento prodigia exponente, statim Russi subdiderunt: Nisi nos etiam ejusmodi aliquid viderimus, ac potissimum quale in trium puerorum camino accidisse dicis, nullam prorsus tibi fidem habebimus, nec tuis verbis animum auresque nostras ultra accommodabimus. Præsul vero de illius promissionis veritate fretus, qui ait: Si quid petieritis in nomine meo, accipietis; et: Qui credit in me, opera quæ ego facio, et ille faciet, et majora his faciet ¹, tum nimirum cum non ostentationis causa sed ad ις'. Ἀλλὰ καὶ τὸ τῶν Ῥὼς το Εθνος δυσμαχώτατων τε καὶ ἀθεώτατον ἂν χρυσοῦ τε καὶ ἀργύρου καὶ σηρικῶν περιβλημάτων ἱκαναῖς ἐπιδόσεσιν εἰς συμβά σεις εφελκυσάμενος, καὶ σπονδὰς πρὸς αὐτοὺς σπει σάμενος εἰρηνικὰς, ἐν μετοχῇ γενέσθαι καὶ τοῦ σωτηριώδους βαπτίσματος έπεισε καὶ ἀρχιεπίσκοπον παρὰ τοῦ πατριάρχου Ιγνατίου την 10 χειροτονία δεξάμενον δέξασθαι παρεσκεύασεν, ὃς κατὰ τὴν τοῦ εἰρημένου Εθνους χώραν παραγεγονὸς ἀπὸ τοιαύτης πράξεως εὐπαράδεκτος τῷ ἔθνει γεγένηται. Τοῦ γὰρ ἄρχοντος τοῦ τοιούτου γένους σύλλογον τοῦ ὑπηκόου ποιησαμένου [Ρ. 211] καὶ μετὰ τῶν περὶ αὐτὸν για ρόντων προκαθεσθέντος, οἱ τῶν ἄλλων μᾶλλον τῇ δεισιδαι μονία διὰ τὴν μακράν συνήθειαν προστετηκότες ἐτύγχανον, καὶ σκοπουμένων περί τε τῆς οἰκείας καὶ τῶν Χριστιανῶν πίστεως, εἰσκαλεῖται ὁ ἄρτι πρὸς αὐτοὺς φοιτήσας ἀρχιερεὺς, καὶ τίνα τὰ παρ' αὐτοῦ καταγγελλόμενα καὶ αὐτοὺς διδάσκεσθαι μέλλοντα ἐπυνθάνετο. Τοῦ δὲ τὴν ἱερὰν τοῦ θείου Εὐαγγελίου βίβλον προτείναντος, καί τινα τῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ Θεοῦ θαυμάτων αὐτοῖς ἀπαγγείλαντος καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ 18 Θεοῦ τερατουργηθέντων κατὰ τὴν παλαιὰν τὴν ἱστορίαν αὐτοῖς ἀναπτύξαντος· Εἰ μὴ τι τῶν ὁμοίων, ἔφασαν εὐθέως " οἱ Ρὼς, καὶ ἡμεῖς θεασόμεθα, καὶ μάλιστα οἷον τὸ 30 ἐν τῇ καμίνῳ τῶν τριῶν λέγεις παίδων, οὐκ ἄν σοι ὅλως πιο στεύσωμεν, οὐδὲ τὰς ἀκοὰς ἡμῶν ἔτι τοῖς ὑπὸ σου λεγομένοις ὑπόσχωμεν. Ὁ δὲ πεποιθὼς ἐπὶ τῷ ἀψευδεῖ τοῦ εἰπόντος, ὅτι Ὁ ἐὰν αἰτήσητε ἐν τῷ ενόματί μου, λήψεσθε· καὶ, ὅτι Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει, όταν οὐ πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλὰ πρὸς σωτηρίαν ψυχῶν μέλλει γίνεσθαι τὰ γινό μενα, ἔφη πρὸς αὐτούς· Εἰ καὶ μὴ ἔξεστιν ἐκπαι ράζειν Κύριον τὸν Θεὸν, ἀλλ' ὅμως εἰ ἐκ ψυχῆς διεγνώκατε προσελθεῖν τῷ Θεῷ, αἰτήσασθε ὅπερ καὶ βούλεσθε, καὶ ποιήσει τοῦτο πάντως διὰ τὴν πίστιν ὑμῶν· ει ὁ Θεός, κἂν ἡμεῖς ἐσμεν εὐτελεῖς καὶ ἐλάχιστοι. Οἱ δὲ ᾐτήσαντο αὐτὸ τὸ τῆς πίστεως τῶν Χριστιανῶν βιβλίον, ἤτοι τὸ θεῖον καὶ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, ἐν τῇ ὑπ' αὐτῶν ἀναφθείσῃ ἐμβληθῆναι πυρκαϊᾷ· καὶ εἰ ἀβλαβες τηρηθείη καὶ ἄκαυστον, προσελθεῖν τῷ παρ' αὐτοῦ κηρυσσομένῳ Θεῷ. Της θέντων δὲ τούτων, καὶ τοῦ ἱερέως πρὸς τὸν 38 Θεὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὰς χεῖρας ἐπάραντος, καὶ εἰπόνο τος, ὅτι Δόξασόν σου τὸ ἅγιον ὄνομα, Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ νῦν ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ ἔθνους τούτου παντός, ερρίφη εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς ἡ τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου βίβλος. Ὡρῶν δὲ διεληλυθυιῶν ἱκανῶν, εἶτα τῆς καμίνου κατασβεσθεί σης, εὑρέθη τὸ ἱερὸν πυκτίον διαμείναν ἀπαθές [P. 212] καὶ ἀλώβητον καὶ μηδεμίαν ὑπὸ τοῦ πυρὸς δεξάμενον λύμην ἢ μείωσιν, ὡς μηδὲ τῶν ἐν τοῖς κλειδώματι τῆς βίβλου κροσσῶν τὴν οἰανοῦν ὑπομεινάντων φθορὰν ἢ ἀλλοίωσιν. "Οπερ ιδέντες οἱ βάρ βαροι, καὶ τῷ μεγέθει καταπλαγέντες τοῦ θαύματος, ἀνενδοιάστως βαπτίζεσθαι ήρξαντο. salutem animarum hæc quæ fiunt, sunt futura, ait ad eos: 344 Eisi non licet Dominum Deum tenture, si tamen ex animo statuistis ad Deum accedere, quod libuerit, hoc et petite; omninoque Deus præstabil propter fidem vestram, etsi nos despicabiles et minimi sumus m. Petiere ipsum fidei Christianæ librum (divinum scilicet sacrumque Evangelium) in rogum injici ab eis accensum, ac siquidein librum nihil flamma læserit aut exusserit, ad Deum accessuros, qui ab illo praedicaretur. Quibus sic dictis, ac sacerdote oculos ac manus ad Deum levante, atque dicente: Clarifica nomen sanctum tuum, Jesu Christe Deus noster, etiamnum in oculis geulis hujus universe ", sancti Evangelii liber in rogum ignis conjectus est. Nec paucis decursis horis, ac rogo exinde exstincto, inventumn est sacrum volumen illæsum nec edacis flammæ vi ulla violatum, nulla ejus ab igne noxa aut diminutione, ut ne fimbriæ quidem libram claudentes ullam aut corruptionem aut labem senserint. Quo viso barbari, ac miraculi magnitudine in stuporem acti, omni sublata hæsitatione baptismo intingi cœperunt. 1 Joan. xtv, 14, 12. m Deut. vi, 16. n Joan. xii, 28. 'Pw; A. ** tòv om. A. οι ἡμῶν Α. 16 την om. Ρ. 17 11 ἐπαγγείλαντος Α. 10 τοῦ om. Ρ. 10 εὐθέως ἔφθασαν λ. 10 τὸ om P.

LIB. V. ζη'. Οὕτως οὖν των τοιούτων ἔργων ἐν τοῖς χρόνοις τῆς βασιλείας τοῦ συνετοῦ βασιλέως τ8 Βασιλείου καταπραττομένων, καὶ δεξιῶς κατὰ νοῦν τῶν ε πραγμάτων χωρούντων αὐτῷ, καὶ τοῦ καθ' ἡμέραν θάλλοντος βίου, καὶ εὐθυμίας χορευούσης περὶ τὴν πόλιν καὶ τὰ το βασίλεια, καὶ γαλήνης ἡπλωμένης ἀνὰ πᾶσαν σχεδόν νῆσον 15 καὶ ἤπειρον, ἐξαίφνης λαῖλαψ και ζάλη καὶ καταιγὶς συμφορῶν τοῖς ἀνακτόροις εκώμασε, κοπετὸς καὶ θρήνος καὶ Ἰλιάς λυπηρῶν καὶ τραγῳδία θλιβερῶν ἐχόρευσε ' περὶ τὰ βασίλεια. Ο γὰρ φίλτατος και πρωτότοκος υἱὸς τῷ βασιλεῖ Κωνσταντῖνος ἐν αὐτῷ τῷ ἄνθει τῆς ἡλικίας, ἐν τῇ ἀκμῇ τῆς νεότητος, ἐν τῷ πρὸς ζῆλον ἄρχεσθαι τρέχειν τῆς πατρικῆς γενναιότητος, οξεία 20 νόσῳ περιπεσὼν καὶ ἐπὶ ὀλίγαις ἡμέραις τῷ πυρετῷ καυτωθεὶς, πᾶσαν τὴν ζωτικὴν ἱκμάδα τοῦ παρὰ φύσιν λάβρου πυρὸς συντόμως ἐκδαπανήσαντος, τὸν βίον ἐξέλιπε, πένθος ἀμύθητον καταλιπών τῷ πατρί. Πλὴν ἐπεὶ λόγῳ κρατεῖν ὀφείλει τῶν ἀλόγων παθῶν ὁ πεπαιδευμένος ἀνήρ, καὶ αὐτὸς ἄνθρωπος ὢν καὶ θνητὸς ᾔδει καὶ τὸν υἱὸν ἔχων ἐμοίως θνητὸν, καὶ διὰ τοῦτο τὸ πέρα τοῦ μετρίου τὸ συμβὰν ἀποδύρεο σθαι ὡς ἀγεννές τε καὶ ἄνανδρον τῇ γυναικωνίτιδι διδοὺς θᾶττον ἐγένετο ἑαυτοῦ, καὶ τὴν εὐχάριστον τοῦ γενναίου Ἰὼβ φωνὴν ἀνεφθέγξατο, "Ο Κύριος ἔδωκεν, εἰπὼν, ὁ Κύριος αὖθις ἀφείλατο. Ως τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ γέγονεν. Εἴη αὐτοῦ εὐλογημένον τὸ ὄνομα. Και, Τί, φησί, θαυμαστὸν, εἰ δ δοὺς πάλιν ἀπείληφεν, ὡς ἐβούλευεν 3, ὅπερ δέδωκεν; Καὶ μᾶλλον εἰς παραμυθίαν τῆς μητρὸς καὶ τῶν ἀδελφῶν γεγονὼς ἦν ἐπὶ τῶν συνήθων αὖθις, προϊστάμενος ὀρφανῶν, χήραις ἐπικουρῶν, χορηγών στρατιώταις καὶ πένησιν, ἀδικουμένοις ἐπαμύνων, καὶ τῶν φοβουμένων τὸν Κύριον ἡδέως καὶ εὐμενῶς ἀκροώμενος, τὰ λυσιτελῆ καὶ σωτήρια καὶ τὴν ἄνω βασιλείαν προξενούντα ἐξηγουμένων καὶ ὑποτιθεμέ. νων αὐτῷ. 98. Cum sic igitur prudentissimi imperatoris Basilii temporibus talia gererentur, exque animo cuncta prospere cederent, ac quotidie res publica uberius floreret, iuque civitate ac regia jucunditas vigeret, omnique 345 pene insula ac continente diffusa tranquillitas lateque explicata esset, repente malorum turbo procellaque ac tempestas in regiam invasit; planctus et luctus tristiumque rerum Ilias ac molestorum tragœdia per aulam bacchari. Charissimus scilicet ac primogenitus imperatori alius Constantinus in ipso ætatis flore ac juventutis vigore, dum ad paternam generositatem æmulandam contendit, in morbum acutum incidens, paucosque dies febris ardoribus exustus, innaturali rapido igne quidquid vitalis humoris erat brevi absumente, in vivis esse desiit, inenarrabili luctu parenti relicto. Quoniam tamen vir disciplina moribusque compositus alienos a ratione impetus ac perturbationes ratione moderari debet, ipseque homo ac mortalis cum esset, filium similiter mortalem se habere nullus dubitabat, idcirco abundantiore luetu, ac qui modum excedat, casum deflere, velut ignavi muliebrisque animi sensu gynæcco relicto, quautocius sibi ipse redditus, generosi Jobi gratiarum actionis vocem prolocutus ait: Dominus dedit, Dominus rursum abstulit: sicut Domino placuit, sic et factum est: sit nomen illius benedictum. Et quid mirum, inquit, si, qui dedit, rursus abstulit id quod dederat, pro eo ac placuit? Magisque solandæ matris fratrumque munere perfunctus consuetis iterum animum advertebat, pupillorum defensor, viduarum adjutor, 346 militum pauperumque sumptibus justus erogator, eorum qui ulla injuria laederentur ultor, ac timentium Dominum, qui utilia et salutaria supernumque regnum conciliantia doceant suadeanique, late ex animo placidusque auditor. 4θ'. Ἐπεὶ δὲ εἰώθασι πολλάκις οι καθεστηκότες ἐπὶ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν διοικήσεων, τὴν εὔνοιαν δῆθεν ὑπεμφαίνειν ἐθέλοντες, [Ρ. 213] τάχα δὲ καὶ μονι μωτέραν ἐντεῦθεν οιόμενοι τὴν ἀρχὴν ἑαυτοῖς κατα στήσασθαι, ὑποτιθέναι τά οι πρὸς αὔξησιν τῶν εἰσε φορῶν καὶ τὸν τῶν προσόδων συντελοῦντα πλεονασμόν, υπέμνησέ ποτε καὶ τῷ γενναίῳ τούτῳ βασιλεῖ ἀπὸ τοιαύτης γνώμης ὁ τὴν τοῦ γενικοῦ τὸ τηνικαῦτα διέπων ἀρχὴν ἀποσταλῆναι εἰς τὰ ὑπὸ τὴν Ῥωμαῖκὴν ἐξουσίαν ἅπαντα θέματα 28 τοὺς λεγομένους ἐπόπτας τούτους καὶ ἐξισωτὰς, ὡς ἂν, φησί, τοὺς ἀγροὺς καὶ τὰ χωρία, ὧν ὁ χρόνος τοὺς δεσπότας διά τινα περιπέτειαν τοῖς οἰκείοις ἐπέκλυσε ρεύμασι, πρὸς ἑτέρους διάθωνται καὶ πρόσοδον ἐντεῦθεν οὐχὶ μικρὰν τῷ ταμιείῳ τῷ βασιλικῷ προσπορίσωσιν. Ο δὲ βασιλεὺς ἀποδέχεσθαι προσποιησάμενος τὴν ὑπλο μνησιν, ἐκλέξασθαι καὶ εὐτρεπίσαι καὶ αὐτῷ προσ- • Job 1, 21 σε βασιλέως om. Α. τῶν om. F. είλετο Α. το ἐκέλευεν Α. οι τὸ Γ. PATROL. Gn. CIX. 99. Cum autem plerumque soleant, qui præfeeturis ac magistratibus rerumque administrationi præpositi sunt, suam nimirum benevolentiam principi insinuare cupientes (forte vero etiam hoc satagentes, ut inde diuturniorem sibi magistratum eſſìciant ac præfecturam), ea suggerere unde fisci procurationes augeantur majoraque tributa in rationes publicas inferantur, ea quandoque mente is qui genici tunc munere fungebatur, generosi pectoris virum Basilium submonuit mittendos ad omnes Romanæ ditionis provincias (recentior usus themata dicit) eos quos inspectores ac peræquatores vocant, agros scilicet et prædia, quorum possessores adverso aliquo casu tempus fluctibus suis obruisset, aliis delaturos, unde pecuniæ vis non modica ærario accederet. Imperator consilium se probare simulans, eligi atque parari sibique oferri " τα omn. p. νῆσον om. Α. * εχόρευς Ρ. 38 ὄξει Ρ. "Άπαντα τα θ. ΑΡ. "dy-

jubet qui istud muneris probe expleturi essent. αγαγεῖν τοὺς ὀφείλοντας τὸ ἔργον ἐπιτελέσαι και Tum genicus adlrtlito diligenti examine solertique cura, et ut optimum illi videbatur, optimis delectis maximeqne ingenuis, eorumque relatis nominibus, haud levi dignus vituperio visus est acrinsque objurgatus, quod ejusce generis ac probitatis 347 viros ad munus istud proponeret. Cumque diceret inter cives ac tota republica se nullos meliores habere, intulit imperator: Tanti apud me ejus muneris functio est, ut et ipse, si liceret, ad cam profecturus essem. Quia tamen, ut probe novi, vec salis. forte decorum videtur nec possibile, necessario in duobus reipublice magistris, tempore et * experientia multisque për longam ætatem civilium magistratuum functionibus exercitatis, sinceræque in eis de explorata virtutis probatis, spem colloco, " vemque ab illis probe exsequendam confido. Tu ergo ipse valens ejus illis provincia utilitatem meamque voluntatem nuntiato; ac dum in animum induxerint ut proficiscantur, placet et miki, assensumque consilo præbeu. Viros, ut audiere, stupor subilt, seniumque supplicationis loco ac longos pro re publica exantlatos labores atque sudores ostendentes ejusque functionis calicem ab eis transferri xorabant. Necessario itaque, qui missus fuerat, re infecta reversus magistrorum responsa hæc imperatori retulit. Tum imperator his auditis: Cum fieri non posse videatur ut ego exeam (alque etiam dicatur) illustrissimique magistri manus defugiant, ac qui illi functioni par rideatur, alius neino suppetat, placet suggestionem indiscussam ac cassam manere. Præstat enim, inquit, nonnullos ex fisci proventibus reque privata non bene lucrari, quam ut 348 male quisquam damno afficiatur ullave graviore injuria vezetur aut opprimatur. Ευque consilio, quandiu ille rerum potitus est, omnis omnium Romana ditionis provinciarum populus ininspectus (ut ita dicam) ac inexæquatns (i. e. non consitus) mansit, ac si mavis dicere. liber et ab exactionibus immunis; prædiaque et agri in pauperum vicinorum usum cesserunt. Talis scilicet princeps optimus erga omnes subditos erat, ac præcipue erga rusticanam plebeculam paternam sollicitudinem ac curam exhibchat. Eoως προετρέψατο. Σκεψάμενος δὲ καὶ φροντίσας ὁ γενικὸς, καὶ ὡς ἐδόκει κάλλιστα τοὺς ἀρίστους ἐπιλεξάμενος, καὶ τὰς τῶν ἐκλεγέντων κλήσεις εισαγαγών πρὸς αὐτὸν, πολλῆς ἐνομίσθη μέμ ψεως ἄξιος καὶ σφοδροτέροις υπεβλήθη ὀνειδισμούς, εἰ τοιούτους εἰς τὸ τοιοῦτον ἔργον προβάλλεται. Τα δὲ μὴ ἔχειν ἐν τοῖς πολιτευομένοις κρείττονας. λέ γοντας, ὁ βασιλεὺς ἀπεκρίνατο, ὅτι παρ' ἐμοὶ τοιοῦ τον τὸ τῆς προκειμένης διακονίας ἔργον κρίνεται ὥστε, εἴπερ εἶιν τε ἦν, αὐτὸν ἐμὲ πρὸς τὴν των των διοίκησιν· ἐξελθεῖν 33. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο οιου ὅτι δοκεῖ τυχὲν ἀπρεπὲς καὶ ἀδύνατον, ἐξ ἀνάγ της ἐπὶ τοῖς δυσὶ τῆς πολιτείας μαγίστροις, οἱ καὶ χρόνῳ καὶ πείρᾳ καὶ ταῖς πολλαῖς ἐν τῷ μακρῷ βίῳ τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν διοικήσεσιν, ἐν αἷς ἐξητάσθησαν, ἀκίβδηλον καὶ καθαρὸν τῆς ἀρετῆς ἐξενηνόχασι τὸ δοκίμιον, τὰς ἐλπίδας αποσαλεύω ", καὶ τὴν διακονίαν ὑπὸ τούτων ἀνυσθῆναι δεόντως θαῤῥῶ. Απελθὼν οὖν, φησίν, αὐτὸς σὺ τούτοις απάγγειλον τὸ τῆς διακονίας ἐπωφελὲς καὶ τὸ θέλημα τὸ ἐμόν. Καὶ βουλομένων αὐτῶν ἐξελθεῖν ἐπευδοκῶ καὶ αὐτὸς καὶ ἐπισφραγίζω τὸ βούλευμα. Ὡς δὲ ἀκούσαντες οἱ ἄνδρες ἦλθον εἰς ἔκπληξιν, καὶ τὸ γῆρας ἀνθ' Ικετηρίας καὶ τοὺς πολλοὺς ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ καμάτους καὶ πόνους αὐτῶν 30 προβαλλόμενοι παρενεχθῆναι τὸ τῆς τοιαύτης διακονίας ποτήριον ἐξ αὐτῶν καθικέτευον, ἐξ ἀνάγκης ὑπέστρεψεν ἄπρακτος ὁ πεμφθεὶς, καὶ τῷ βασιλεῖ τὰ παρὰ τῶν μαγίστρων ἀπήγγειλεν. "Απερ ἀκούσας εἶπεν ὁ βασιλεὺς, ὅτι Εἰ τὸ ἐμὲ ἐξελθεῖν· δοκεῖ τε καὶ λέγεται εἶναι ἀδύνατον, παραιτοῦν ται δὲ τὴν ὑπουργίαν καὶ οἱ λαμπρότατοι μάγι στροι, οὐδένα ἔχων τοῦ πράγματος διοικητὴν αξιόχρεων καταλειφθῆναι τὸ ὑποβαλλόμενον βού λομαι ἀνεπίσκεπτον καὶ ἀδιερεύνητον. Κρείττον γὰρ, φησί, παρακερδαίνειν τινὰς ἀπὸ τῶν ἐμῶν οὐ καλῶς ἡ κακῶς ὑποπεσεῖν (Ρ. 214] τινα ζη μιώδει κακῷ καὶ ἐπιτριβούσῃ αὐτὸν συμφορᾷ. Καὶ ἐπὶ τούτῳ τὸν ἅπαντα χρόνον τῆς αὐτοκρατορίας αυτ τοῦ ἔμεινεν ἀνέποπτος, ὡς 3 ἄν τις εἴποι, καὶ ἀνεξίσωτος, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἐλεύθερός τε καὶ ἀδιάπρα κτος *, ὁ ὑπὸ τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐξουσίαν ἅπας τῶν ὅλων θεμάτων λαὸς καὶ τὰ 80 χωρία καὶ εἰ ἀγρα τοῖς γειτονοῦσι τῶν πενήτων προκείμενοι εἰς ἀπόλαυσιν. Τοιοῦτος ἦν ἢ περὶ πᾶν τὸ ὑπήκοον, μάλιστα σε δὲ τὸν ὄχλον τὸν ἀγροδίαιτον, πατρικὴν ἐπιδεικνύμενος 100. Verum rursus etiam invidentia procellam aliam atque turbinem in regia excitavit, ipsam in se ipsam natpram conturbans ac concitans. Cum' enim jam; dulcissimus imperatoris filius Constantnus vitam cum morie commutasset, isque in altorain protem Leonem amoris viti convertisset spesque in eo jactaret, haud placide tulit Invidum dæHomum genus, levas placidosque, religiososque: simul ac rite compositos, ut par est, illius mores κηδεμονίαν καὶ πρόνοιαν ὁ ἀγαθὸς βασιλεύς. ρ'. ᾿Αλλὰ καὶ πάλιν ὁ φθινὸς ἑτέραν ἤγειρε περὶ τὰ βασίλεια ζάλην καὶ θύελλαν, καθ' ἑαυτῆς τὴν φύσ σιν συνταράσσων τε καὶ κυκῶν. "Αρτι γὰρ τοῦ φιλτά του τῷ βασιλεῖ υἱοῦ Κωνσταντίνου τὸν βίον ἀπολιτών. τος, καὶ μεταπεσόντος τοῦ φίλτρου καὶ τῶν ἐλπίδων ἐπὶ τὸν δεύτερον υἱὸν οι Λέοντα, οὐκ ἤνεγκε πράως τὸ βάσκανον τῶν δαιμόνων φύλον τὸ πρᾶον καὶ ἥσυ χον καὶ εὐσεβὲς ἅμα καὶ ἐμμελὲς, ὡς ἔοικεν, ἐρῶν τοῦ διαδέχεσθαι μέλλοντος τὴν βασίλειον ταύτην οι ἀπελθεῖν Ρ. οι επισαλεύω Ρ. 10 καὶ πόνου; αὐτῶν oin. P. 3 ὡς Combensius, libri ων. 38 tà um. P.. 3 ἦν om. Ρ. τάρακτος? μᾶλλον Ρ. " υἱὸν om. D. οι άδια-

LIB. V. - BASILIUS MACEDO. ἀρχὴν, καὶ τὴν ἐντεῦθεν τοῦ ὑπηκόου στοχαζομένην considerans qui imperii successor futurus esset, ac ἐπὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ευετηρίαν καὶ πρὸς πάντα τὰ ἐπαινούμενα αὔξησιν· καὶ διὰ τοῦτο κονίεται κατ' αὐτοῦ καὶ ούτωσί πως ανταγωνίζετα:· Ην τις τῶν πάνυ φιλουμένων καὶ πιστευομένων παρὰ τῷ ἀοιδίμῳ Βασιλείῳ μοναχὸς, ὡς ἐδόκει, καὶ ἱερεὺς, και φίλος αὐτ τῷ καὶ ὑπουργὸς δεξιός, ἐν Σανδαβαρηνών κατωνόμα ζον· ὅς εἰ καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως ἐστέργετο, ἀλλ' οὐκ εἶχε παρὰ τοῖς ἄλλοις δόξαν χρηστὴν οὐδ᾽ ὑπόληψιν ἀνεπίληπτον. Καὶ διὰ τοῦτο πολλάκι; καὶ ὑπὸ τοῦ σε φωτάτου διεκωμωδείτο Λέοντος ὡς γόης καὶ ἀπα τεὼν καὶ εἰς ἃ μὴ δεῖ τὸν βασιλέα παρασύρων καὶ τῶν καθηκόντων ἐκδιαιτῶν. "Α δὴ πυνθανόμενος δ φένας ἐκεῖνος καὶ πονηρὸς εὔνοιαν πλάττεται καὶ φιλίαν πρὸς τὸν χρηστὸν ὑποκρίνεται Λέοντα, και φησι πρὸς αὐτὸν, ὡς Ἵνα τί νεανίας ἤδη ὢν καὶ παρὰ τῷ πατρί σου φιλούμενος μὴ ἐπιφέρη κρυπτώς ῥομφαίαν ἢ μάχαιραν, ὅταν κατ᾿ ἀγροὺς συνιππάζη σου τῷ πατρὶ, ἵνα καὶ αὐτῷ, εἰ κατὰ θηρίου χρείαν σχῇ, ἐπιδιδῷς, καὶ εἴ τι λαθραίον πολλάκις κατ' αὐτοῦ ἐπιβούλευμα γένηται, μή ἄνοπλος εὑρεθῇς, ἀλλ' ἔχῃς τι μεθ' ὅτου δυνηθῇς τοὺς πατρικοὺς ἐχθροὺς ἀνταμύνασθαι; Οὐχ ὑπειδόμενος δὲ τὸν δόλον ἐκεῖνος οὐδὲ τὸ δολερὸν τοῦ ἀνδρὸς συννοήσας (τὸ γὰρ μὴ πρόχειρον εἰς κακίαν οὐδὲ ὑπονοείν Ρ. 215] ἐστι τὰ πονηρὰ εὐχερὲ; ) δέχεται την βουλὴν καὶ πείθεται μάχαιραν τοῦ ὑποδήματος ἐντὸς ἐπιφέρεσθαι. Ὡς οὖν ὁ ἐπίβουλος ἔγνω χωρήσασαν εἰς ἔργον τὴν αὐτοῦ συμβουλήν, ἀπαγγέλλει τῷ βασιλεῖ, ὅτι Ο υἱός σου ἐπιβουλεύει σε ἀνελεῖν· καὶ εἰ ἀπιστεῖς, ὅταν κατὰ θήραν ή που άλλοθι μέλλεις τῆς βασιλίδος ὑπεξελθεῖν, κέλευσον περιαιρεθῆναι τὰ πέδιλα των ποδών αὐτοῦ, καὶ εἰ ευρεθήσεται ξίφος ἐπιφερόμενος, γνῶθι ὅτι πρὸς τὴν σὴν αὐτὸ σφαγὴν ἡτοιμάσατο. Καταγγελθείσης οὖν ἐξόδου βασιλικῆς συνεξῆλθεν ἅπαν τὸ εἰωθὸς, καὶ κατά τινα τόπον γενομένων αύτῶν προσποιείται χρείαν ἔχειν μαχαίρας ὁ βασιλεὺς, καὶ ἐπεζήτει ταύτην μετὰ σπουδῆς. Συμπαρὼν δὲ ὁ υἱὸς, καὶ μηδὲν τῶν ὑπονοουμένων τῷ πατρὶ προειδόμενος, ἀκάκως πάνυ καὶ ἀπονήρως εφελκυσάμενος τ ἣν ἐπεφέρετο μάχαιραν ἐπιδίδωσι τῷ πατρί. Γενομένου δὲ τούτου ἔδοξεν εὐθέως ἡ κατ' αὐτοῦ προσαγο γελία πιστὴ καὶ αἱ παρ' αὐτοῦ ἀπολογίας μάταιαι καὶ κεναί. Ὑποστρεψάντων οὖν αὐτίκα πρὸς τὰ βασίλεια, πρὸς ὀργὴν ὁ βασιλεὺς κατὰ τοῦ υἱοῦ διαν ίσταται, καὶ κατά τινα τῶν βασιλείων οίκων, δς Μαρτ γαρίτης κατονομάζεται, ἔμφρουρον τοῦτον πεποίηται, καὶ τῶν ἐρυθρῶν πεδίλων ἀπογυμνοί. Διηρέθιστο δε παρὰ τοῦ ἐχθροῦ καὶ ἐκδικητοῦ πρὸς τὸ καὶ τοὺς λύχνους επισβέσαι ω τῶν ὀφθαλμῶν. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὑπὸ τοῦ τῆς βασιλίδος ἀρχιερέως καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς κωλύεται διαπράξασθαι, τῆς εἰρκτῆς δ' ὅμως εἶχεν ἐντός. Χρόνου δὲ παραδραμόντος συχνοῦ, καὶ τῆς φύσεως οὐ γνωριζούσης ἑαυτὴν, ἀλλ' ὑπὸ τῶν πονηρῶν πνευμάτων τραχυνομένης, τῶν δὲ τῆς ὡς! ως εξελκυσάμενος? σε αποσβέσαι? ο quam inde conjiciebat illo rerum potiente subditorum fore felicitatem, et ad laudabilia quæque profectum atque incrementami. Idcirco se ad pugnam instruit, inque hunc mcdum certamen aggreditur: Erat inclyto Basilio inter eos in quos impense afliciebatu. ac quibus nimiam quamdam habebat 349 fidem, monachus quidam, ut videbatur, et sacerdos illique amicus ac minister strenuus, cui Santaba reno nomen. Is etsi ab imperatore colebatur, apud alios tamen non bonæ famæ erat nec reprehensione carebat. Idque in causa erat cur non raro a sapientissimo Leone ut præstigiator ac seductor, quique imperatorem a recti tramite abduceret et ad absurda traheret, conviciis uncesseretur. Quibus sæpius auditis impostor ille ac scélestus, simulata benevolentia ac amicitia: larva, ad mitissimum Leonem sic loquitur: Cur, inquit, cum jam robustis viribus ad ætatem adoleveris patrique admodumı charus sis, non occulle pugionem aut sicam lecam defers, cum una cum illo ruri in equo veheris, ut in promptu porrigendum habeas, cum ferienda bestia fuerit, et, si quid adversus eum talenter ex insidiis agi contigerit, non ipse inermis inveniaris, sed præsto aliquid habeas unde paternos kostes ulciscaris? Dolum ille minime subodoratus, nec viri fraudes animo reputans (quod enim ad malitiam pronum non est, nec improba facile suspicatur) consilium approbat viroque obsequitur, ut cultrum in ocrea deferal. Perfidus autem insidiator, Leonem consilio suo paruisse iutelligens, imperatori denuntiat filium structis insidiis illius necem machinari: Quod si fdem abnuis, inquit, cum venatum aliave es causa urbe exieris, jube ei ocrcas auferri; ac si quidem gladium deferre invenietur, ne in tuam necem eum tibi parasse dubitaveris. Iudicta igitur rari principis venatione, 350 omnis ex more comilatus una exierunt. Cumque in quemdam locum evasissent, simulat imperator sibi opus gladio esse, ejusque sibi actutum copiam quærit. Aderat filius, eorumque ignarus quæ pater animo versaret, simplici admodum nec malo quidquam animo, quem gestabat gladium, extractum patri offert. llinc statim data adversus Leouem delatio probabilis visa est, illiusque inanes defensiones ac frivoke. Mox itaque reversis in regiam imperatoris in Alium ira effervescit; inque regiaruin ædium una, cui Margarit nomen, truso in carcerem rubros calceos detrahit. Incitaverat inimicus et ultor, ut et oculorum faces exstingueret. Verum obsitere regiæ urbis episcopus ac senatus omnis: interim tamen tonebatur in carcere. Longum jam tempus Πuxerat, nec ipsa se natura agnoscebat, sed malignis falibus exasperata erat. Senatus prim:ates cum sæpe constituissent pro filio apud patrem supplicationem olire, alias aliam ob causam impediti,

ejuscemodi occasione rui præstale probabilem γερουσίας υπερεχόντων πολλάκις βουληθέντων ὑπὲρ opportunitatem exque ratione nacti sunt. τοῦ υἱοῦ πρὸς τὸν πατέρα διαπρεσβεύσασθαι, άλλοτε δὲ κατ' ἄλλην αἰτίαν κωλυομένων, ἀπὸ τοιαύτης προφάσεως εύλογον ἔσχον ἀφορμὴν εἰς τὸ κατανύσαι τὸ βούλημα. ρα'. "Ην τι ζώον πτηνὸν ἐν ταλάρῳ πλεκτῷ κατὰ τὰ βασίλεια αιωρούμενον, μιμηλὸν καὶ πολύφωνον, Ο ψιττακὸς ὀνομάζεται· ὅπερ εἴτε πρός τινων δι δαχθὲν εἴτε ἄλλως πως, πολλάκις, Αἰ, αἳ, κῦρ Λέων, ἐφθέγγετο. Πανδαισίας δέ ποτε κ τελουμένης τῷ βασιλεῖ, καὶ τῶν πρώτων τῆς βουλῆς συνεστιωμένων αὐτῷ, καὶ τοῦ ὄρνιθος πολλάκις φθεγγομένου τὸ προῤῥηθὲν, ἐπιστυγνάσαντες οἱ δαιτυμόνες καὶ τῆς εὐωχίας παυσάμενοι ἐπὶ συννοίας ἐκάθηντο. Οἷς προσχὼν ὁ βασιλεὺς τὴν αἰτίαν τῆς τῶν ἐδεστῶν ἀποχῆς ἐπυνθάνετο. Οἱ δὲ δακρύων ὑποπλησθέντες 101. Avis erat in implexo calatho in regia pendens triclinio, egregia imitatrix et loquacissima: psittacum vocant. Hic sive a quibusdam edoctus eral sive alio quovis modo hauserat, Heu, heu, domine Leo, sapius 351 perstrepebat. Cum itaque tunc imperator opipare instructum haberet convivium, senatusque primores pariter epularentur, ac avis ea quæ dicta sunt crebrius repeteret, affecti marore conviva, missaque epularum jucunditate, cogitabundi sedebant. Animum advertit imperator, quidve causa sit cur se a dapibus abstineant ex illis querit. Illi vero oppleti lacrymis, Quas, aiunt, τοὺς ὀφθαλμούς, Τίνα βρῶσιν, εἶπον, φαγούμεθα, dapes sumemus, sic nobis exprobrante bruta hac animante, qui ipsi præditi ratione herique amantes videamur? dum illa sic repetitis vocibus dominum inclamante, nos genio indulgentes intontis dominici germinis prolisque sumus obliti? Siquidem enim palernum jus violasse convincitur et in ejus caput dexteram armasse, ipsi nos omnes ejus auctores necis erimus, illiusque cruore exsaturabimur. Sin autem eorum quorum accusatur nulla convictio est certaque probatio, quamdiunam calumniosa lingua opprimendo præpollebit? Istiusmodi sermonibus tantis per delinitus imperatoris animus tunc quidem sedere eos jussit, ejusque rei gratia se deliberaturum promisit. Nec diu post ad indolem geniumque reversus e carcere educto sui illi copiam facit, Jugubrique ipsius mutato babitu ac superfluo comæ per tristitiæ tempus adultæ, levato onere, in pristinum cum imperii gradum honoremque restituit. 102. Nec multo post in tabificum gravemque morbum imperator 352 incidit, qui ex profluvio ventris acciderat; quod ipsum ex casu inter venandum oriri contigerat. Jamque paulatim tali tabe contabescebat. Imperii itaque rebus optima ratione dispositis, designatoque successore, nec non singulis consentanea ratione solertique consilio constitutis, tandem febris ardoribus violentiori æstu ejus omnem vitalem humorem exhaurientibus ac consumentibus vita excessit, cum imperasset cum Michaele ejus decessore annum unum, alios vero decem et novem solus rerum summam præclare administrassel; cum civilibus optime constitutis, ipsa quoque armata militia præclare emulsisset, atque imperii fines produxisset, injuriamque ac vim a subditis omnibus longe repulisset, ut et merito Homericum illud optimi -regis in eum quadret elogium, U'rumque, rex bonus et fortis bellator Excepit post eum rerum summam, qui et natura ipsoque virtutis jure ad paternam hæreditatem οἱ δὲ τότε Ρ. σε μαλαχθεὶς Δ. " οὕτως ὑπὸ τῆς φωνῆς τοῦ ἀλόγου τούτου ἐνειδιζόμενοι οι δοκοῦντες ἡμεῖς λογικοί τε καὶ φιλο δέσποτοι; ὅτι αὐτὸ μὲν τὸν οἰκεῖον ἀνακαλεῖται δεσπότην, Ρ. 216] ἡμεῖς δὲ τρυφῶντες λήθην τοῦ μὴ ἀδικήσαντος δεσποσύνου ἐλάβομεν. Εἰ μὲν γὰρ ἐλέγχεται ἀδικῶν καὶ κατὰ τῆς πατρικῆς κεφαλῆς εὐτρεπίσας τὴν δεξιὰν, αὐτόχειρες αὐτ τοῦ ἡμεῖς πάντες γενοίμεθα καὶ τοῦ εἶματος αὐτ τοῦ κορεσθείημεν· εἰ δὲ ἐφ᾽ οἷς ἐνεκλήθη διαφεύ γει τὴν ἔλεγχον, μέχρι τίνος ή συκοφάντις γλώσσα δυναμωθήσεται κατ' αὐτοῦ; Μαλακισθεὶς ὡς οὖν τοῖς τοιούτοις τῶν λόγων ὁ βασιλεὺς τότε μὲν καθεσθῆναι τούτους προσέταξε, καὶ σκοπῆσαι περὶ τοῦ πράγματος ἐπηγγείλατο, μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ πρὸς τὴν φύσιν ἐπανελθὼν ἐξάγει τε τῆς φρουρᾶς καὶ εἰς ὄψιν ἄγει αὐτοῦ, καὶ τὴν πένθιμον ἀμείβει στολὴν, καὶ τὸ περιττὸν τῆς ἐν τῇ λύπῃ τραφείσης κόμης περιαιρεθῆναι κελεύει, καὶ τὴν προτέραν τῆς βασι λείας τάξιν καὶ τιμὴν ἀποδίδωσιν. ρβ'. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ φθινάδι νόσῳ περιπίπτει ὁ βασιλεὺς, ἐκ διαῤῥοίας παρακολουθησάση γαστρός, ἢ τὴν ἀρχὴν ὑπό τινος τῶν κατὰ θήραν παραπτώσεων Ελαβεν· καὶ λοιπὸν κατ' ὀλίγον τῇ τοιαύτῃ τηκεδόνι κατεμαραίνετο. Διαθεὶς δὲ τὰ τῆς βασιλείας άριστα καὶ τὸν κληρονόμον γνωρίσας, καὶ περὶ τῶν καθ᾿ ἕκαστα τὰ εἰκότα βουλευσάμενός το καὶ ἐμφρόνως διορισάμενος, ὕστερον πυρετοῦ καυ σώδους ἀναφλεγέντος αὐτῷ πᾶσαν τὴν ζωτικήν ἱκμάδα ἀνιμωμένου καὶ ἀναλίσκοντος τὸν βίον ἀπο έλιπε, συμβασιλεύσας μὲν τῷ πρὸ αὐτοῦ Μιχαὴλ χρόνον ἵνα, ἐν ἑτέροις δὲ χρόνοις ἐννεακαίδεκα περὶ τὴν αὐτοκράτορα τῆς βασιλείας διαπρέψας ἀρχὴν, άριστα μὲν τὰ πολιτικά διαθείς, κάλλιστα δὲ καὶ περὶ τὰ στρατιωτικὰ διαγεγονώς, καὶ πλατύνας μὲν τὰ ὅρια τῆς ἀρχῆς, ἀδικίαν δὲ καὶ βίαν ἐξελάσας ἀπ τοῦ ὑπηκόου παντὸς, ὡς καὶ τὴν Ομηρικὴν περὶ τοῦ ἀρίστου βασιλέως μαρτυρίαν ἁρμόζειν αὐτῷ, την, Αμφότερον, βασιλεύς τ' ἀγαθός, κρατερός τ' [αἰχμητής. Διαδέχεται δὲ τὴν ὅλην τῆς ἐξουσίας ἀρχὴν ὁ καὶ παρὰ τῆς φύσεως καὶ παρὰ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. πατρῷον κλῆρον * καλούμενος καὶ παρὰ τοῦ ὑπηκόου vocabatur subditorumque votis exposcebatur, miδι' εὐχῶν ἐπιζητούμενος, Λέων ὁ πραότατος καὶ σοφώτατος καὶ πρῶτος τῶν ἔτι περιλειπομένων υἱῶν. Καὶ τὰ μὲν περὶ τῆς εὐσεβοῦς βασιλείας Βασι λείου ως τοῦ ἀοιδίμου, ὅσα μὴ τῆς λήθης " παρεσύρη ρεύμασι καὶ τῷ διὰ μέσου χρόνῳ ἐξίτηλα γέγονε, καὶ αὐτὴ δὲ ἡ πρὸ τῆς βασιλείας ἀγωγὴ, καὶ ὅσα ἡ τῆς ὅλης αὐτοῦ ζωῆς περιέχει ὑπόθεσις, κατὰ τὸ ἡμῖν ἐφικτόν, καθὼς ἡ τῆς ἀληθείας εἶχε φύσις, ἀπήγε γελται καὶ ἱστόρηται. tissimus Leo ac sapientissimus, liberorum ipso superstitum natu maximus. Atque hæc inclyti Basilii pic religioseque administrati imperii muuera, quotquot illius rerum obli vionis gurgitem effugerunt, nec quod intercurrit ενo exoleverunt. Ipsam quoque ejus ante adeptum imperium 353 institutionem, ac quanta omnis ejus vitæ argumentum ratioque complectitur, quoad licuit ac veritatis ordo poscebat, narravimus et in historiam conjecimus, * τῶν πατρῴων κλήρων Α. * Βασιλείου om. Ρ. “τοῖς λήθης? ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΛΕΟΝΤΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ. LIBER VI. MPERIUM LEONIS IMPERATORIS. [Ρ. 217] α'. Βασίλειος τελευτήσας, Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ αὐτοκράτωρ ἐβασίλευσεν ἔτη εἴκοσι πέντε, μῆνας οκτώ. Στέφανος δὲ ὁ αὐτοῦ ἀδελφὸς κληρικὸς ὧν καὶ σύγκελλος συνήν τῷ πατριάρχῃ Φωτίῳ, ὑπ' αὐτοῦ ἀναγόμενός τε καὶ παιδευόμενος. Απέστειλεν οὖν ὁ βασιλεὺς τὸν στρατηλάτην Ανδρέαν ἐν τῇ Χρυσοπόλει καὶ ἄλλους συγκλητικοὺς σὺν αὐτῷ μετά κλήρου καὶ κηρῶν καὶ ἁρμάτων· καὶ ἐξαγαγόντες τοῦ τάφου τὸν Μιχαὴλ ἐν γλωσσοκόμῳ κυπαρισσίνῳ κατέθεντο, καὶ ἐπὶ κραβάτου θέντες, ἐντίμως καὶ βασιλικῶς περιστείλαντες, ἐν τῇ πόλει εἰσήγαγον, καὶ μεθ᾽ ὕμνων μέχρι τῶν ῾Αγίων Αποστόλων προέπεμψαν, επομένων ἐκεῖσε καὶ τῶν αὐτοῦ ἀδελφῶν, καὶ ἐν λάρνακι κατέθεντο. [Ρ. 218] β'. Μετὰ ταῦτα δὲ ὁ βασιλεὺς τὸν αὐτὸν στρατηλάτην Ανδρέαν ἅμα Ἰωάννη Αγιοπολίτῃ, λογίῳ πάνυ ὄντι καὶ λογοθέτῃ τοῦ δρόμου γεγονότι, ἐν τῇ 'Αγία Σοφίᾳ ἀπέστειλεν, οἱ ἐν τῷ ἄμβωνι ἀνα ελθόντες καὶ τὰς τοῦ πατριάρχου Φωτίου αἰτίας πάνω των εἰς ἐπήκοον ἀναγνόντες τοῦτον τοῦ θρόνου κατήγαγον, καὶ ὑπερόριον αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τῶν Αρμονιανῶν τῇ ἐπονομαζομένῃ τοῦ Βόρδονος ἀνήγαγον. Στέφανον δὲ σύγκελλον τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν πατριάρχην προβάλλεται, ὑπὸ Θεοφάνους χειροτο νηθέντα τοῦ πρωτοθρόνου. Έζησεν δὲ πατριαρχῶν ἔτη ἐξ καὶ μῆνας πέντε, καὶ τελευτήσας θάπτεται ἐν τῇ μονῇ Σικεῶν. γ. Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν Ζαοῦτζαν Στυλιανὸν μάγιστρον καὶ λογοθέτην του δρόμου προβάλλεται. δ. Προεδόθη δε ή πόλις ἡ ἐπώνυμος Υψηλή, και 1. Defuncto Basilio Leo ejus filius imperator rerum potitus est, annos quinque supra viginti, octo menses. Stephanus illius frater clericus cum esset ac syncellus, cum Photio patriarcha versabatur, sub cujus educabatur ac erudiebatur disciplina. Misit itaque imperator Andream magistrum militiæ Chrysopolim, aliosque cum eo senatorii ordinis, cum clero et cereis ac curribus; eductumque e sepulcro Michaelis cadaver ac in cypressino loculo positum lectuloque impositum, pretiosis vestibus regioque cultu ornatum, in urbem invexerunt; ac cum canticis ad sacram usque Apostolorum ædem pompa deduxerunt, ejus quoque fratribus illic funus comitantibus, tumuloque condiderunt. 2. Post bæc vero idem imperator cumdent magistrum militia Andrcam cum Joanne Hagiopolita, viro valde erudito ac qui cursus publici 354 logotheta exstiterat, ad S. Sophiæ misit. Qui ambone conscenso, relectisque in omnium auribus Photii patriarcha accusationis capitibus, eum e side expulerunt inque Armonianorum monasterium, quod Bordonis vocant, exsulem relegarunt. Stephanum autem fratrem suum syncellum Leo patriarcham præficit, ordinationis manus impendente Theophane primæ sedis antistite. Vixit autem in patriarchatu annos sex et menses quinque: vita functus in Siceorum tumulatur monasterio. 3. Imperator Zautzam Stylianum magistrum præfecit ac cursus publici logothetam. 4. Proditione capta urbs Hypsele dieta, ejusque

omnes incolz ac cives ab Agarenis ducii un capti- Αχμαλωτίσθησαν ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν πάντες οι vitatem. Sed et ingenti prope Sophias excitato incendio, ipsa quoque S. Thomæ apostoli sacra ædes ambusta, quam Leo imperator postmodum magnifice instauravit. κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ. Γέγονε δὲ καὶ μέγας ἐμπρησμὸς πλησίον τῶν Σοφιῶν, καὶ ἐνεπρήσθη καὶ ὁ ναὸς του Αγίου Αποστόλου Θωμά, ἐν ὁ βασιλεὺς Λέων λαμπρῶς ἀνεκαίνισεν. 8. Αποστείλας δὲ ὁ βασιλεὺς εἰς Εὐχαῖταν Θεόδω ρον τὸν Σανδαβαρηνὸν ἐν τῇ πόλει εἰσήγαγεν. Αν δρέας δὲ ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν καὶ Στέφανος ὁ μάγιστρος τῆς Καλαμαρίας, οι πολλὰ πρὸς Βασίλειον διαβληθέντες ὑπὸ τοῦ Σανδαβαρηνοῦ, ὑπέθεντο τῷ βασιλεῖ ὡς βουληθεὶς ο Φώτιος τε καὶ Θεόδωρος Σανδαβαρηνός βασιλέα ἐκ συγγενῶν Φωτίου ποιή σασθαι. Προσέταξε δὲ ὁ βασιλεὺς, καὶ ἄμφω ἐν τοῖς παλατίοις ἤγαγον τῶν Πηγῶν, καὶ ἰδίᾳ φρου ρεῖσθαι διεκελεύσατο. Απεστάλησαν δὲ διαγνώμονες τῶν κατ αὐτῶν κινουμένων αὐτός τε ὁ μάγι στρος Στέφανος καὶ ὁ δομέστικος Ανδρέας καὶ ὁ Κρατερὸς καὶ ὁ Γοῦμερ πατρίκιοι καὶ Ἰωάννης ὁ Αγιοπολίτης. Αγαγόντες οὖν τὸν πατριάρχην Φώ τιον καὶ ἐπὶ θρόνου ἐντίμως καθίσαντες, καὶ αὐτοὶ καθεσθέντες, τὴν ἐξέτασιν ἐποιοῦντο. Ο δὲ δομέστι κος Ανδρέας ἔφη τῷ πατριάρχῃ· Γνωρίζεις, ὦ δέσποτα, ἀββᾶν Θεόδωρον; 'Ο δὲ, ᾿Αββᾶν· οὐ γνω ρίζω Θεόδωρον. Ὁ δὲ Ανδρέας: Τὸν ἀββᾶν οὐ γνωρίζεις Θεόδωρον τὸν Σανδαβαρηνόν; Καὶ ὁ πατριάρχης· Γνωρίζω τον μοναχὸν Θεόδωρον ἀρχιεπίσκοπον ὄντα Εὐχαῖτων. Ἐνεχθέντος δὲ τοῦ Σανδαβαρηνοῦ, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ ᾿Ανδρέας· Ο βασιλεύς σοι δηλοῖ· Ποῦ εἰσι τὰ χρήματα καὶ [P. 219] τὰ πράγματα τῆς βασιλείας μου; Ὁ δὲ ἔφη • "Οπου δέδωκεν αὐτὰ ὁ κατὰ τὴν ἡμέραν βασιλεύς· νῦν δὲ ἐπεὶ ταῦτα ὁ βασιλεὺς ζητεί, ἐξουσίαν έχει τοῦ ἀναλαβέσθαι αὐτά. Καὶ δ Ανδρέας· Εἰπὲ, τίνα ἐδουλεύου βασιλέα ποιήσαι τῷ πατρὶ τοῦ βασιλέως ὑποθεὶς τοὺς ὀφθαλ μοὺς τὸν ἴδιον ἀποστερῆσαι υἱόν; σὺν συγγεν ἢ τοῦ πατριάρχου; Ο δὲ εἶπεν· Οὐκ οἶδα ταῦτα περὶ ὧν μοι κακηγορεῖτε. Λέγει οὖν ὁ μάγιστρος Στέφανος· Καὶ πῶς ἐμήνυσας τῷ βασιλεῖ ἐλέγξειν περὶ τούτου τὸν πατριάρχην; Ο δὲ παρο εὐθὺ τοῖς ποσὶ τοῦ πατριάρχου προσπεσών εἶπεν· Ορκίζω σε, δέσποτα, κατὰ τοῦ Θεοῦ ἵνα πρότε ρόν με καθαιρήσῃς, καὶ τότε γυμνόν με ὄντα Ιερωσύνης ὡς κακοῦργον ὄντα κολαζέτωσαν· οὐ γάρ τοιαῦτα τῷ βασιλεῖ ἐδήλωσα. Ὁ δὲ πάν τριάρχης ἔφη· Μὰ τὴν σωτηρίαν ἐμῆς ψυχῆς, κύρι Θεόδωρε, ἀρχιεπίσκοπος εἶ καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Θυμωθεὶς οὖν ἐπὶ τού τοις 'Ανδρέας ἔφη· Καὶ οὐκ ἐμήνυσας, ἀββᾶ, τῷ βασιλεῖ δι' ἐμοῦ ἵνα ἐν τούτῳ τὸν πατριάρχην ἐλέγξης; Ὁ δὲ ἀπηρνήσατο μηδὲν εἰδέναι. Υποστρέψαντες οὖν τῷ βασιλεῖ τὰ λαληθέντα ἀνήγγειλαν ὁ δὲ βασιλεὺς θυμῷ καὶ ὀργῇ ἀκατασχέτω ληφθείς, ὡς μὴ εὔλογον αἰτίαν κατὰ τοῦ πατριάρχου εὑρηκώς, ἀποστείλας ἔτυψε τον Σανδαβαρηνόν σφοδρῶς καὶ ἐξώρισεν ἐν Ἀθήναις. Κατόπιν δὲ ἀποστείλας έξω 5. Missis imperator Euchaitam apparitoribus Theodorum Santabarenum in urbem induxit.Andreas vero scholarum domesticus et Stephanus magister Calomariæ dictus, multis olim apud Basilium a Santabareno petiti accusationibus, Leoni suggerunt id Pho tio ac Theodoro fuisse constitutum, ut imperatorem ex Photii gente ejusque cognatis crearent.Jussit itaque imperator, ambosque ad regias in Pegis ædes adduclos 355 in sua quemque custodia seorsumque servari præcepit. Missi cognitores capitum accusationis, magister ipse Stephanus et Andreas domesticus et Craterus et Gumer patricii et Joannes Magiopolita. Adducto itaque patriarcha Photio, et in sede reverenter collocato, ipsi quoque sedentes causæ examen instituunt. Tunc Andreas domesticus patriarchæ infit: Nosti, domine, abbatem Theodorum? Cui ille: Abbalem Theodorum non cognosco. Ait Andreas: Theodorum abbatem Santabarenum non nosti? Cui patriarcha: Theodorum monachum Santalarenum Euchailarum archiepiscopum cognosco. Tum Santabareno in medium adducto, ait ad eum Andreas: Mandat tibi imperator, ubi sunt imperii mei pecuniæ bonaque et supellex? Ait ille: Ubi illa dedit, qui pro tempore imperium gessit. Nunc autem quoniam hac imperator querit, licet illi en recipere: Tanc Andreas: Dic oro, quem voluisti imperatorem facere, cum imperatoris patri auctor esses ut filium oculis orbaret? num tibi sanguiuis neccessitudine conjunctum, an patriarchæ? Respondit ille: Hæc, quæ mihi objicitis crimina nescio. Ad quem magister Stephanus: Ecquomodo imperatori significasti te patriarcham ejus sceleris reum peracturum? Mox ille, hisce auditis, patriarche pedibus advolutus: Obtestor te, domine, per Deum, ait, at me prius dejicias ac exauctores tumque in me omni sacerdotio nudatum, ut maleficum, animadvertant. Nec enim ejusmodi aliquid unquam imperatori detuli. Tum 356 patriarcha: Per salutem anime mea, domine Theodore, archiepiscopus es, tum in seculo hoc tum in futuro. Ad hæc Andreas ira concitus: Nonne meo ipsius ore, abba, ejus te crimini3 reum peracturum Photium significasti? Cui ille rursus scire se aliquid negavit. Reversi itaque nutitiant quæ illa cognitione essent interlocuti. Imperator ira percitus effrenique furore subactus, ut qui probabile adversus patriarcham crimen nulJum nactus esset, Santabarenum acriter verberari jubet, tumque Athenis exsulare. Post eum vero mittens oculis orbavit et in Asiam relegavit. Multis autem exactis annis ab exsilio revocatum in urbem induxit, annonasque illi ex Novæ eccleΗ βουληθείη?

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. ετύφλωσεν αὐτὸν καὶ ἐξώρισεν εἰς Ανατολήν. Χ siæ censu constituit. Porro diem oblit.Constantino et Zoe illins matre imperatoribus. των δὲ παρωχηκότων πολλῶν ἐκ τῆς ἐξορίας αὐτὸν τὸ ἀνεκαλέσατο καὶ ἐν τῇ πόλει εἰσήγαγεν, προστάξας σιτηρέσια τοῦτον ἐκ τῆς Νέας Εκκλησίας λαμβάνειν· ὃς καὶ τελευτῇ ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Ζωῆς τῆς αὐτοῦ μητρός. ς'. Ἐν ταῖς ἡμέραις. δὲ Λέοντος ο Λογγίκαρδος τοὺς, γαμβρὸς δὲ τοῦ ῥηγός Φραγγίας γεγονώς, ντῆρε τῷ βασιλεῖ καταστασιάσας καὶ πᾶσαν τὴν χώραν ὑφ' ἑαυτῷ ποιησάμενος. Τοῦτο γνοὺς ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνον τὸν τῆς τραπέζης σὺν πᾶσι τοῖς Δυτικοῖς ἐξαπέστειλεν θέμασιν ὥστε καταπολεμῆσαι Εγίωνα. Συμβολῆς δὲ γενομένης οἱ μετὰ Κωνσταν τίνου ηττήθησαν καὶ κατεσφάγησαν, μόγις ἐκείνου περισωθέντος. Γέγονε δὲ τηνικαῦτα καὶ ἡλιακὴ ἔκλειψις, ὥρᾳ τῆς ἡμέρας ἕκτῃ, ὥστε καὶ τοὺς ἀστέρας φαίνεσθαι, ἀνέμων τε βιαία φορὰ καὶ ἀστρακαὶ καὶ βρονταί, ὥστε καὶ ἐν τοῦ φόρου αναβαθμοῖς τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου ἀνθρώπους κεραυνωθῆναι ἑπτά. ζ. Επολιορκήθη δὲ ὑπὸ Ἀγαρηνών ή Σάμος, [Ρ. 220] συμπαραληφθέντος καὶ τοῦ στρατηγοῦντος ἐν αὐτῇ Πασπαλά. Λέων δὲ δ' βασιλεὺς βασιλεοπάτορα τὸν Ζαούτζαν τιμή, αυτός καινουργήσας το όνομα - ἤδη γὰρ Ζωῇ τῇ αὐτοῦ θυγατρί συνεφιλιώθη, τοῦ ταύτης ἀνδρὸς Θεοδώρου, ᾧ Γουνιατζίτζης ἐπώνυμον, ἀναιρεθέντος φαρμάκω. γ. Στεφάνου δὲ πατριάρχου τὸν βίον ἀπολιπόντος, Αντώνιος ὁ τὴν ἐπωνυμίαν Καυλέας πατριάρχης ἀντ᾽ αὐτοῦ προχειρίζεται. 6. Leonis temporibus Longobardia dux, qui gener (i. e. allinis) regis Franciæ fuit, adversus iunperatorem rebellionem movit, ab eoque deficiens regionem omnem suæ ditionis fecit. Imperator ejus certior factus Constantinum mensæ præpositum cum occidentalis tractus legionibus omnibus ad dobellandum Egeonem misit. Conserta autem pugna Constantini victus exercitus est et ad internecioncm deletus, adeo ut vix ipse a clade Constantinus superstes exstiterit. Contigit vero tunc etiam solaris eclipsis, diei hora sexta, ita ut et stelle apparerent, 357 tantaque ventorum vis ac turbo fuit fulguraque et tonitrua, ut et septem viri in gradibus Fori S. Constantini e cœle facti perierint 7. Expugnata ab Agarenis Samus est, una quoque Paspala prætore in eo comprehenso. Leo autem imperator Zauizam imperatoris patrem, novo als se dignitatis titulo excogitato, appellat. Jam enim secreto amore Zoes ejus filiæ flagrabat, viro illius Theodoro, cognomento Cuniazitze, veneno sublalo. 8. Stephano patriarcha vivis exemplo, in ejus locum præficitur Antonius cognomento Cauleas. 9. Venit nuntius rumorque percrebuit, Symeonem Bulgarorum principem expeditionem moliri adversus Romanos, ea scilicet prætexta causa: Zautzas inperatoris pater servum eunuchum habebat, Mu sicum nomine. Junxerat hic amicitias cum Stauraĉio et Cosma, viris mercatoribus, lucrique ac auri cupidis, Attica oriundis. lli porro Musici autoritate freti, majoris quastus gratia, quod in urbe cum Bulgaris commercium erat, Thessalonicam transferunt et graviora vectigalia a mercatoribus Bulgaris exigunt, Bulgari de injuria Symeoni expostulant: ipse vicissim corum querelas per nuntium Leoni exponit. Is vero ob benevolentiam qua Zautzam prosequebatur, cuncta haud secus ao nugas sprevit. Symeon ergo furore actus arma adversus Romanos sumit. Rescivit 358 imperator, θ'. 'Αγγελία δὲ κατέλαβεν ὡς ὁ ἄρχων Συμεών Βουλγαρίας βούλεται κατὰ Ῥωμαίων εκστρατεύ σασθαι, πρόφασιν ἔχων τῆς μάχης ταύτην· Εὐνοῦ γον εἶχε δοῦλον ὁ βασιλεοπάτωρ Ζαούτζας - Μουσικός ἦν ὄνομα τούτῳ. Οὗτος συνεφιλιώθη ἀνδράσιν ἐμπομικοῖς καὶ φιλοκερδέσι καὶ φιλοχρύσοις, ἐξ Ελλάδος ούσι, Σταυρακίῳ τε καὶ Κοσμᾷ· οἵτινες μεσιτείᾳ τοῦ Μουσικοῦ κερδαίνειν βουλόμενοι τὴν μετὰ Βουλγάρων πραγματείαν ἐν τῇ πόλει ἐν Θεσσαλονίκη μετέστη σαν, κακῶς κουμερεύοντες τους Βουλγάρους. Τῶν δὲ Βουλγάρων ταῦτα τῷ Συμεὼν ἀναγγειλάντων, αὐτὸς δῆλα ταῦτα τῷ βασιλεῖ κατέστησε Λέοντι. Ο δὲ πάντα ὡς λῆρον ελογίζετο, τῇ πρὸς Ζαούτζαν προσπαθείᾳ νικώμενος. Μανεὶς οὖν ὁ Συμεὼν ἦμε κατὰ τῶν Ῥωμαίων τὰ ὅπλα. Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν Κρηνίτην ἀποστέλλει κατ' αὐτοῦ στρατηλάτην ὄντα, λαῷ πολλῷ καὶ ἄρχουσι καθοπλίσας αὐτόν. Συμβολῆς Crinitemque magistrum militiæ ingenti exercitu δὲ ἐν Μακεδονίᾳ γενομένης ἡττῶνται 'Ρωμαῖοι, καὶ κατασφάττεται αὐτός τε ὁ Κρηνίτης καὶ ὁ ᾿Αρμένιος Κουρτίκης καὶ ἄλλοι πολλοί. Ἐπεὶ δὲ καὶ Χαζάρους κατέσχεν ὁ Συμεὼν τῶν ἐκ τῆς ἑταιρείας τοῦ βασιλέως Λέοντος, τὰς αὐτῶν ἕνας ἀποτεμὼν εἰς αἰσχύ νην τῶν Ρωμαίων ἐν τῇ πόλει ἀπέστειλεν· οὖς ἰδὼν ὁ βασιλεὺς, καὶ θυμοῦ πλησθεὶς, Νικήταν τὸν ονομαζόμενον Σκληρὸν ἐν τῷ Δανουβίῳ ποταμῷ μετὰ δρομώνων εξαπέστειλεν, δοῦναι δῶρα τοῖς Τούρκοις ὥστε τὸν Συμεὼν καταπολεμῆσαι. Ὁ δὲ τούτοις συντυχὼν καὶ πείσας κατὰ Συμεὼν ὅπλα ἄρασθαι, ἀμήρους λαβὼν παρ' αὐτῶν πρὸς βασιλέα ὑπέστρε 50 αὐτοῦ Ρ, αὐτὸν margo. procerumque numero constipatum adversus illum mittit. Concurrentibusfaciebus in Macedonia victi Romani, occisus ipse Crinites et Curtices Armenius ac alii multi. Quod vero Symeon etiam Chazaros Leoni imperatori fœderatos inter spolia ceperat, amputɔtis eorum naribus Romanorum probro in urbem eos remisit. Spectaculi indignitate ira totus effervescens imperator, Nicetam cogiomento Sclerum (Durum dicas) cum celocibus ad Danubium fluvium mittit, qui Turcos oblatis-mumeribus adversus Symeonem ejusque debellandi causa conducat. Nicetas ubi in colloquium venit,

Turcosque et ipsos ad bellum adversus Symeonem ψεν. Ὁ δὲ βασιλεὺς διά τε γῆς καὶ θαλάττης διέγνω induxit, acceptis etiam ab eis obsidibus ad imperatorem rediit. Imperator terra marique argendum Bulgaricum bellum constituit; ac mari quidem Eustathium drungarium mittit, terra autem Nicephorum Phocam patriciunt, exstincto Andrea, schola rum domesticum. Ad Bulgariam usque copiæ venerant, cum imperator Constantinacium quæstorem ad Symeonem misit, adhuc pacem ambiens ac cum eo fœdus percutere voléns. Symeon comprehensum legatum in carcere tenuit, secum dolo agi existimans. Dum itaque Symeon Nicephori copiis aciem opponit, omnem Turci Bulgaricam ditionem late vastant ac diripiunt. Audivit Symeon, adversun que Turcos vertit impetum. Turci iterum trajecto amne, conserta cum Bulgaris 359 acie, eos penitus profligant, ita ut Symeon Distram incolumis vix evaserit. Victores Turci ab imperatore exposcunt ut Bulgarorum captivos redimat. Prestitit ille, cives mittens qui redimerent. Porro Symeon Eustathii drungarii opera pacem supplex imperatorem rogat. Annuit in eam imperator, Leonem Chaerosphactem ad eani componendam mittens. Nicephorus domesticus et Eustathius drungarius redire jussi cum copiis. Symeon Leonem Chœrosphactem nec alloquio dignatus stringit in carcere. Expeditione vero in Turcos suscepta omnes jugulavit, cum eis nulla ex Romanis auxilia licuisset accipere. Reversus Symeon pro victoria ferociens, Leoni denuntiat nulla se pacis fcelera admissurum, nisi Bulgaros omnes captivos ante receperit. Annuit iinperator, ac redelendos captivos consentit. Venit itaque Theodorus Bulgarus Symeonis domesticus cum Leone, cosque recepit. ( τοὺς Βουλγάρους πολεμεῖν. Καὶ διὰ μὲν θαλάσσης Ευστάθιον δρουγγάριον ἀποστέλλει, διὰ γῆς δὲ πα τρίκιον Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν, δομέστικον τῶν σχολῶν μετὰ τὴν τελευτὴν ᾿Ανδρέου γενόμενον. "Ων μέχρι Βουλγαρίας καταλαβόντων [P. 221] ὁ βασιλεὺς τὸν κυαίστωρα Κωνσταντινάκιν πρὸς Συμεὼν ἐξαπέστειλεν, ἔτι τὴν εἰρήνην στέργων καὶ βουλόμενος σπείσασθαι πρὸς αὐτόν· ἐν Συμεὼν κατασχὼν ἐν φρουρά κατακλείει, δόλῳ πρὸς αὐτὸν ὑποπτεύσας παραγενέσθαι. Τοῦ Συμεὼν οὖν ἐπὶ τὸ στράτευμα Νικηφόρου ασχολουμένου, οἱ Τοῦρκοι καταδραμόντες πᾶσαν τὴν Βουλγαρικὴν ἐληίσαντο γῆν. Ο Συμεών εκμαθὼν κατὰ τῶν Τούρκων ἐτράπετο. Οἱ δὲ ἀντιπεράσαντες πόλεμον προς Βουλγάρους συμβάλλουσι καὶ νικῶσι τούτους κατὰ κράτος, ὡς μόλις τὸν Συ μεὼν ἐν τῇ Δίστρα περισωθῆναι. Ητήσαντο οὖν οἱ Τοῦρκοι τὸν βασιλέα τοὺς Βουλγάρων αἰχμαλώτους ὠνήσασθαι· δ δὴ καὶ πεποίηκεν, τοὺς πολίτας ἐξαποστείλας εἰς τὴν τούτων ἐξώνησιν. Ὁ δὲ Συμεὼν δι᾿ Ευσταθίου δρουγγαρίου τὸν βασιλέα περί τῆς εἰρήνης ἱκέτευεν· πρὸς ἣν ὑπεῖξεν ὁ βασιλεὺς, καὶ τὸν Χοιροσφάκτην Λέοντα πρὸς τὸ ταύτην ποιή σασθαι ἐξαπέστειλεν. Ὁ δὲ δομέστικος Νικηφόρος καὶ ὁ δρουγγάριος Ευστάθιος υποστρέψαι μετὰ λαού ἐκελεύσθησαν. Λέοντα δὲ Χοιροσφάκτην οὐδὲ λόγου ἠξίωσεν ὁ Συμεών, ἀλλ᾽ ἐν εἰρκτῇ ἐστραγγαλίσατο 8. Εκστρατεύσας δὲ κατὰ τῶν Τούρκων πάντας κατ έσφαξεν, μὴ δυνηθέντας παρά Ρωμαίοις βοήθειαν δέξασθαι. Υποστρέψας δὲ ἐπὶ τῇ νίκῃ γαυριῶν πρὸς τὸν Λέοντα ἔφη·. Εἰ μὴ πρότερον πᾶσαν τὴν αιχμαλωσίαν βουλγάρων λάβω, εἰρήνην οὐ ποιῶν.» Ἐπένευσεν οὖν ὁ βασιλεὺς ταύτην ἀποδοῦναι. Ηλθεν οὖν μετὰ Λέοντος ὁ Βούλγαρος Θεόδωρος, οἰκεῖος ὢν τῷ Συμεών, καὶ παρέλαβεν αὐτούς. ι'. Τοῦ δὲ δομεστίκου Νικηφόρου πρὸς τοῦ βασιλέως ἐξόχως ἀγαπωμένου, ὁ βασιλεοπάτωρ Ζαούτζας τοῦτον ὡς δυνάστην προεβάλλετο, γαμικὸν μετ' αὐτ τοῦ ποιῆσαι συνάλλαγμα βουλόμενος. Τοῦ δὲ πρὸς τοῦτο ἀπαναινομένου, μήποτε δῷ ὑπόνοιαν τῷ βασ σιλεῖ Λέοντι, μανεὶς ἐπὶ τούτῳ ὁ Ζαοῦτζας αἰτίας ἐκίνησε κατ' αὐτοῦ καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦτον μετέπτη σεν. Προεβλήθη δὲ ἀντ᾿ αὐτοῦ δομέστικος τῶν σχολών ὁ μάγιστρος Κατακαλών. Ἐπὶ πολὺ δὲ σχολάσας δ 10. Nicephorus domesticus eximie charus impe ratori erat. Hunc Zautzas imperatoris pater ceu virum potentatum obtinentem ad'id munus provexerat, nuptiarum cum illo commercia amkiens. Verum respuit ille, ne quam forte Leoni imperatori de se suspicandi occasionem præberet. Ea re furiis actus Zautzas crimina in eum intentans dignitate spoliat. Ejus loco scholarum domesticus provectus magister Catacalo. 360 Post longam vacationem Nicephorus iterum dux in Thracesiorum Νικηφόρος αὖθις στρατηγὸς ἐν τῷ τῶν θρακησίων themate constituitur; multisque, quoad vixit, egregie fortiterque bello gestis, nec paucis adversus Agarenos gentesque alias erectis tropæis, in seneclute bona diem obiit, Barda et Leone liberis relictis, quorum prior Leoni imperatori familiaris illi charissimus erat ejusque ministeria strenuus obibat. Imperator itaque, uti dictum est, Catacalonem creatum domesticum adversus Symeonen mittit, cui etiam Theodosium patricium ac protovestiarium comitem adjunxit; cunctisque Asia cohortibus ac ordinibus traductis, collatis signis cum Bulgaris ad locum (quem vocant) Bulgarophygum, Romani male θέματι προχειρίζεται. Πολλὰς δὲ καὶ γενναίας ἀνδραγαθίας διὰ πάσης αὐτοῦ ἐν τοῖς πολέμοις καταπραξάμενος βιοτῆς, καὶ πολλὰ κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν στησάμενος τρόπαια, τελευτᾷ τὸν βίον ἐν γήρᾳ καλῷ, υἱοὺς καταλιπών Βάρδαν καὶ Λέοντα, ὧν ὁ Βάρδας οἰκειότατος ὢν τῷ βασιλεῖ Λέοντι ἑστέργετό τε καὶ ἡγαπᾶτο καὶ δουλείαις εξυπηρετεῖτο ταῖς ἀνηκούσαις τῷ [Ρ. 222] βασιλεῖ. Ὁ δὲ βασιλεὺς, καθὼς εἴρηται, τὸν Κατακαλώ προ χειρισάμενος εἰς δομέστικον κατὰ τοῦ Συμεὼν τοῦ τον ἐξαποστέλλει, συνεξαποστείλας αὐτῷ καὶ Θεο δόσιον πατρίκιον καὶ πρωτοβεστιάριον. Διαπερασάν οι ἠστρηλίσατο Ρ, ἐστραγγαλίσατο margo.

! LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. των δὲ πάντων τῆς ᾿Ανατολῆς θεμάτων τε καὶ funduntur omnesque internecioni dantur, ipsο ταγμάτων, καὶ πολέμου μετά Βουλγάρων συγκροτη etiam patricio ac protovestiario Theodosio desideθέντος περὶ τὸ Βουλγαρόφυγον, τρέπονται Ρωμαίοι rato. Inter hæc etiam Chersonitæ ducem snum κακῶς, καὶ πάντες ἀπώλοντο· οἷς συναπώλετο καὶ Jonæ Glium Symeonem occiderunt, Agareni in Capὁ πρωτοβεστιάριος Θεοδόσιος. Ἐπὶ τούτου καὶ οἱ τῆς padocia Corum ceperunt. Χερσώνας οικήτορες τὸν αὐτῶν ἀπέκτειναν στρατηγὸν ἐν τῇ Καππαδοκίᾳ ὑπὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν. Συμεὼν τὸν τοῦ Ἰωνᾶ. Παρελήφθη δὲ καὶ τὸ Κόρον 11. Imperator ad Damiant ædes egressus Znam Zautem aliam secum habebat ac ipsum Zantzam. Theophano autem imperatoris uxor iis solemniis non intererat, sed ad sanctum loculum in Blachernis precibus assidua erat. Visum imperatori in illis ædibus morarum aliquid trahere. Zautzæ affines, tum scilicet ejus filius Tautzes tum reliqui, consilium lueunt ut imperatorem noctu interimant. At Zoe in imperatoris sinu 361 dorνα'. Ὁ δὲ βασιλεὺς εἰς τὰ Δαμιανοῦ ἐξελθὼν εἶχεν μεθ᾿ ἑαυτοῦ καὶ τὴν ζωὴν τὴν τοῦ Ζαούτζα θυγατέρα καὶ αὐτὸν τὸν Ζαούτζαν. Θεοφανώ δὲ ἡ τοῦ βα σιλέως γαμετή οὐ παρῆν ἐκεῖσε, ἀλλ' ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῇ ἐν Βλαχέρναις προσεκαρτέρει εὐχομένη. Δόξαν δὲ τῷ βασιλεῖ μεῖναι ἐν τοῖς Δαμιανοῦ, συμβούλιον οἱ τοῦ Ζαούτζα ποιησάμενοι, ὅ τε υἱὸς αὐτοῦ ὁ Ταύτης καὶ οἱ λοιποί, τῇ νυκτὶ τὸν βασιλέα διαχειρίσασθαι ἐβουλεύσαντο. Ἡ δὲ Ζωὴ τῷ βασιλεῖ συγκαθεύδουσα καὶ τὸν θροῦν ἐνωτισθεῖσα, διὰ τῆς miens, audito murmure, per fenestram aspectans θυρίδας προκύψασα κατεσίγασεν. ὡς δὲ τοῦ δεινοῦ τῆς ἐπιβουλῆς ᾔσθετο ἀκριβῶς, τὸν βασιλέα διυπνίσασα τὸ πραττόμενον κατεσήμανεν· ὃς ἐν πλοίῳ εὐθὺς εἰσελθὼν εἰ; Πηγὰς διεπέρασεν, πάντας ἐκεῖσε καὶ αὐτὸν τὸν Ζαούτζαν καταλιπών. Ταχὺ δὲ πρωί εἰς τὸ παλάτιον εἰσελθὼν Ιωάννην μὲν τὸν βίγλης δρουγγάριον διεδέξατο, Πάρδον δὲ υἱὸν Νικολάου Εταιρειάρχου ἀντ᾽ αὐτοῦ προεβάλετο· ὁ γὰρ Νικόλαος οὗτος φίλος ἦν τῷ βασιλεῖ καὶ πιστὸς, καὶ [περὶ] τὰ ἀπόρρητα πάντα τοῦ Ζαούτζα δῆλα τούτῳ καθίστη καὶ ἔκπυστα. Ἔκτοτε οὖν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸ τοῦ Ζαούτζα κελλίον οὐκ εἰσήρχετο, εἰ μὴ Λέων ὁ μάγιστρος ᾧ Θεοδοτάκης ἐπώνυμον, τούτους ἀλλήλοις διήλλαξεν. ιβ. Τελευτᾷ δὲ Αὐγούστα Θεοφανώ ἔτη βασιλεύσασα δώδεκα, ἥτις καὶ θαυματουργὸς ἀνεδείχθη, ἀνωτέρα τοῦ τῆς ζηλοτυπίας πάθους φανεῖτα καὶ πράως τὴν παρευδοκίμησιν ὑπενεγκοῦσα Ζωῆς, καὶ ἐν ἐλεημο σύναις καὶ προσευχαῖς τὸν ἅπαντα βίον διανύσασα. ιγ. Στέφει Λέων ὁ βασιλεὺς τὴν θυγατέρα τοῦ Ζπούτζα Ζωὴν, καὶ εὐλογεῖται παρὰ τοῦ κληρικοῦ τοῦ παλατίου, ᾧ ἐπίκλην Σινάπης. Ὁ μὲν οὖν εὐλογήσας καθηρέθη, ἡ δὲ ἔτος ἐν καὶ μῆνας ὀκτὼ βασιλεύσασα ἐτελεύτησεν. Λάρνακα δὴ ἐφεῦρον ἐφ᾽ ᾧ ἀποτεθῆναι τὸ σῶμα αὐτῆς ἐν αὐτῇ, [P. 223] ἥτις τοιάνδε εἶχεν ἐγκεκολαμμένην γραφήν· θυγάτηρ Βαβυλῶνος ἡ ταλαίπωρος. silentium indicebat. Perspectoque clare insidiarumn periculo, suscitans imperatorem insidias indicavit. Statim ergo in navigium ingressus Pegas transfree tavit, cunctis ibi, ac ipso Zautza, relictis. Statimque mane in palatium veniens, Joanne excubiarum drungario ab officio remoto Pardun Nicolai heteriarchæ filium ei muneri præfecit: is namque Nicolaus imperatori amicus propensaque in eum fide Zantzæ arcana omnia ac consilia ei detegebat. Ex tunc igitur imperator in Zautzæ cubiculum non introibat, donec Leo magister, cognomento Theod )- Lacae, ambos reconciliasset. 11. Moritur Theophano Augusta, annos duodecim imperio potita, atque post mortem miraculorum gloria claruit; quæ nimirum zelotypiæ affectu superior fuisset, Zoesque spretionem placide tulisset, ac vitamn omnem eleemosynis atque precibus assidua egisset. 13. Coronat Leo imperator Zoem Zaulzæ iliam, et a quodam clerico palatino, cognomento Sinapes, pro nuptiarum corollis benedictione donatur. Benedictionis ininister officio depositus est. Zoe cum annum unum ac menses octo in imperio vixisset, fatis functa est. Inventa urna in quam ejus cadaver inferretur, in hæc verba ac sententiam czlata, Filia Babylonis misera. 362 14. Porro delati sunt apud imperatorent ιδ. Διεβλήθησαν δὲ τῷ βασιλεῖ Μουσικὸς καὶ Σταυράκος, ὡς παρὰ τῶν στρατηγῶν δῶρα λαμβά-Musicus et Stauracius, tanquam qui munera a duνοντες, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν ἀρχόντων, μεσιτεύουσι τούτοις τῷ βασιλεοπάτορι. Καί ποτε τοῦ Σταυρακίου μετὰ γραμμάτων τινὸς τῶν στρατηγῶν εἰς τὸν βασιλεοπάτορα εἰσεληλυθότος, ὡς εἶδεν αὐτὸν ὁ βασι λεὺς ἐν τῷ ἡλιακῷ ἑστηκώς, κατόπιν αὐτοῦ εἰσῆλθεν καὶ τοῦ τένοντος αὐτὸν λαβόμενος ἔξω ἐξήγαγεν ὡς δῆθεν περὶ τῶν στρατηγῶν ἐρωτήσων, καὶ εἰς τὸ Μονόθυρον ἀγαγὼν καὶ τὰ γράμματα ἐξάρας ἀπὸ εσφενδόνησε τοῦτον καὶ τοῖς προστυχοῦσιν ἔδωκεν τοῦ παλατίου ἐξαγαγεῖν καὶ μοναχὸν ἀποκεῖραι. Μαθὼν δὲ τοῦτο ὁ Μουσικὸς ἐν ἀπογνώσει γέγονεν. Είσελ θὼν δὲ ὁ βασιλεὺς ἔνθα ὁ Μουσικός παρίστατο τῷ Ζαούτζα, τοῦτον παρὰ τὸν τράχηλον ὠθήσας εξήγαγεν, διορισάμενος Χριστοφόρου κοιτωνίτην ἐν τοῖς cibus ac magistratibus acciperent et apud imperatoris patrem per sordes intercederent. Ac vero ingresso quandoque Stauracio ad imperatoris patremn cum ducum alicujus libello, ubi eum imperator in solari horologio stans aspexit, hominem pone secu - tus est cerviceque apprehensum foras eduxit, tanquam nimirum de ducibus quæstionein babituras; trabensque ad Monotbyrum, ablatisque tabulis, hominem excussit; ac iis qui forte aderant, palatio educendum atque in monachum detondenduin, dedit. Id vero ut cognovit Musicus, desperatione agi suisque rebus diffidere coepit. Ingressus itaque intperator, ubi ille Zaulzæ astabat, collo apprehensum trudens expulit, ac Christophoro cubiculario in

Sudianis detonderi præcepit. llaud multo post Α. Στουδίοις ἀποκεῖραι αὐτόν. Μετ' ὀλίγον δὲ Ζαούτζας Zauizas in palatio moritur, elatumque ejus funus τελευτῇ ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ διὰ τοῦ Βουκολέοντος per Rucoleonem in Caulez monasteria deponi κατενεγκόντες αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τοῦ Καυλέου κατα έθαψαν. tur. 15. Basilius imperialis exactor seu compulsor τε΄. Συμφιλιοῦται δὲ ὁ ἐπείκτης Βασίλειος τῷ κου - amicitia jungitur Samous cubiculari, Agareuo- βικουλαρίῳ Σαμωνᾷ τῷ ἐξ ᾿Αγαρηνῶν, τοῦ τῆς βασ rum prosapia sato, imperii scilicet cupidine ineen- σιλείας ορεγόμενος ἀξιώματος. Ἐθάρρησεν δὲ τῷ sus. Concepta ergo fiducia mentem aperit, aitque: Σαμωνά, ὅτι Τῆς θείας ἡμῶν τελευτησάσης Ζωῆς Defuncta munc Zoe, amita nostra, fiet prorsus ut ἑτέρα γυναικὶ πάντως ὁ βασιλεὺς συζευχθήσεται, imperator aliam uxorem ducat nosque omnes καὶ ἡμᾶς ἐκποδὼν καταστήσει. Δὺς οὖν μοι λόγον e medio tollat. Verum mihi fidem obstringito, ὡς φυλάξεις τὸ ἀπόρρητον, καγώ σοι πάντα θαρ arcanum te servaturum; lum ego omne tibi no- ῥήσω τὰ ὑφ' ἡμῶν βουλευόμενα. Ὁ δὲ τοῦτο strum consilium credam. Quod cum ille 363 πεποιηκώς πᾶσαν παρ' αὐτοῦ τὴν συσκευὴν fecisset, omnem ab eo discit conspirationem. discit conspirationem. ἐδιδάσκετο. Ὁ δὲ Σαμωνάς εἰς βασιλέα εἰσελθὼν Samonas vero ad imperatorem ingressus, Est, in- ἔφη· θέλω σοί τι, δέσποτα, ἰδίᾳ εἰπεῖν, ὅπερ quit, domine, quod tibi secreto loquar, res ἐμοὶ μὲν λεγόμενον θάνατον προξενεῖ, σοὶ δὲ scilicet ejusmodi, quæ si dicatur, mihi quidem σιωπώμενον. Καὶ διεξῆλθε πρὸς τὸν βασιλέα πᾶσαν interitum, sin taceatur, certum tibi exitium afferet, Βασιλείου ἐπιβουλήν. Τοῦ δὲ βασιλέως τοῖς ῥηθεῖσι omnenque imperatori machinationem narravit. διαπιστήσαντος, καὶ εἰπόντος μήποτε ὡς ἐξ ὑποδοCumque imperator haud satis delationi fidem ac- λῆς τινὸς ταῦτα εἰρήκει, ὁ δὲ Σαμωνάς. Εἰ βούλει commodaret, secumque ambigeret num forte cujus- πληροφορηθῆναι, φησὶν, οὓς βούλει εἰς τὸ ἐμύν dam suasu hæc ille locutus esset? ait ad eum κελλίον ἀπόστειλον, καὶ ἀποκρύψω τούτους ἐν Samonas: Si rem plenius scire desideras, mille ἀποκρύφῳ, καὶ ὅσα παρὰ Βασιλείου καὶ παρ' domum quos libuerit, ut in cubiculi angulo latentes ἐμοῦ λέγωνται, γράψωσι, καὶ τηνικαῦτα βεβαιω omnia conscribant, quæ ombo pariter loquemur; θήσῃ ὡς οὐδὲν ψευδός ἐστι τῶν παρ' ἐμοῦ σοι inque eum modum nihil me falso locutum esse omni- ῥηθέντων. Αποστέλλει οὖν ὁ βασιλεὺς Χριστοφόρον no intelliges. Mittit itaque imperator Christopho- πρωτοβεστιάριον ἅμα Καλοκῦρι κοιτωνίτῃ· οἱ ἐν τῷ ṛum protovestiarium una cum Calocyri cubicula- τοῦ Σαμωνά κελλίῳ ἀνελθόντες ἐκρύβησαν. Ὁ δὲ rio; ingressique in Samonæ cubiculo delitescunt. Σαμωνᾶς τὸν [Ρ. 224] Βασίλειον δελεάσας καὶ λόγον Tum Samonas Basilio obblandiens, jurataque fide ἔνορχον δοὺς ἔπεισε πάλιν πᾶσαν αὐτῷ τὴν ἐπιβουsibi eum obstringens, omnem rursus suadet mạ - λὴν φανερῶς ἐξειπεῖν καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ βουλευοchinationem clare delegere ac conjuratos referre. μένους· ἅπερ Καλοκῦρις καὶ Χριστοφόρος ἀκούοντες Andita Calocyris et Christophorus scripto annota- διὰ γραφῆς ἐσημήναντο. Τούτων δὲ ἀριστευόντων runt; illisque prandentibus se cubiculo subducen- οὗτοι κατελθόντες τὴν γραφήν τῷ βασιλεῖ ὑπεσήμηtes scripturam imperatori subscriptione sua mu- ναν καὶ ἀνέγνωσαν. Καὶ παρευθύς Βασίλειον μὲν. nitam legerunt. Basilium confestim accersit imπροσκαλεσάμενος δέδωκε μιλιαρήσια χιλιάδας κδ', perator, datque viginti quatuor millia quumorum ὡς δῆθεν ψυχικὰ τῆς αὐτοῦ θείας Ζωῆς ὁρισθέντα, miliarensium in auite Zoes auium levamen legata, καὶ ἐν Μακεδονίᾳ ἀπέστειλεν. Πάρδον δὲ δρουγγά inque Macedoniam perferre jussit. Pardum excu-. ριον τῆς βίγλης αὐτῷ κεκοινωνηκότα πρὸς τὸν Στι biarum drungarium conjurationis socium, ad Stu-. πιώτην. ἀποστέλλει τοῦ δῆθεν ἀγαγεῖν αὐτὸν, ὃς piotem mittit, velut eum adduciurum; quem ille προμηνυθεὶς διὰ βασιλικῆς γραφῆς τοῦτον ἐδέσμευ imperatoris diplomate præmonitus în vincula com- σεν· Νικόλαον δὲ ἑταιρειάρχην τῆς πόλεως ἐξήγα pegit. Nicolaum hetæriarcham solerter urbe ejecit.. γεν. Αγαγὼν δὲ ἐκ Μακεδονίας Βασίλειον καὶ ἀναBasilium ex Macedonia revocatum 364 institu- η κρίνας αὐτὸν καὶ τύψας σφοδρώς και τρίχας αὐτοῦ toque judicio acerbis suppliciis subjicit, exustis καταφλέξας καὶ ἐν μέσῃ θριαμβεύσας τῇ πόλει ἐν capillis, pompaque traductum per mediam civita. Αθήναις ἐξώρισεν. Πάντας δὲ τοὺς μαγίστρους καὶ tem Athenas in exsilium misit. Convocatis autem τοὺς ἐν τέλει ὁ βασιλεὺς προσκαλεσάμενος ἐνώπιον imperator cunctis magistris ac proceribus, quæ a αὐτῶν τὰ ὑπὸ Σαμωνά μηνυθέντα ἀνέγνω. Οἱ δὲ Samona indicata fuerant, sub omnium conspecium τοῦτον ὑπερεπήνεσαν ὡς τῆς τοῦ βασιλέως παραίτιον Legit. Hi summis laudibus hominem extulerunt, ut καταστάντα ζωῆς, καὶ ἄξιον μεγίστης εἶναι τιμῆς qui imperatoris vitae consuluisset, maximoque di; προσειρήκασιν. Ο δὲ τοῦτον παρευθὺ τῇ τοῦ πρωτ gnum honore proctamarunt. Confestim itaque pro- τοσπαθαρίου τιμῇ ἠξίωσεν καὶ οἰκεῖον ἑαυτῷ κατ· tospatharii dignitate auctum inter familiares eum εστήσατο. Leo coaptavit. 16. Defuncto patriarcha Antonio, ejus loco or dinatus est patriarcha Nicolaus mysticus, vir longe. Ο Αντώνιος margo Combef. ις. Ετελεύτησεν δὲ ὁ πατριάρχης Στέφανος ", καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ πατριάρχης ὁ μυστικός χειροτονήθη

nos, ipsa dic qua vulnus acceperat, vivis exeni- εκαυχήσαντο οἱ μισοῦντές σε ἐν μέσῳ ἑορτῆς Jus est. δέκα τὴν βασιλείαν κατασχεῖν. Ο καὶ γέγονεν· αὐτῇ ἡμέρᾳ ἐν ᾗ καὶ ἐπλήγη, τετελεύτηκεν. σου.» Δεῖ οὖν σε, δέσποτα, ἀπὸ τοῦ νῦν ἔτη μετὰ γὰρ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δέκα ἐνιαυτῶν, τῇ κ'. "Ην δὲ Ζωὴ ἡ τετάρτη γυνὴ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ παλατίῳ μετὰ τοῦ βασιλέως ἀστεφής. Τῶν δὲ Βουλγαρικῶν ἐφίδων Ῥωμαίους επιτριβόντων, οἱ ἐξ 'Αγαρ μαθόντες τοῦτο στόλος εξῄεσαν ναύμαχος, ἐπιστήσαντες στρατηγόν Τριπολίτην Λέοντα, Ατ τάλου μὲν ἐξωρμημένον τῆς πόλεως, τῆς δὲ Χριστιανῶν εὐσεβείας ἀποστήσαντα δε. Καὶ Τρίπολις μὲν ὠνόμασται ἡ κατὰ Φοινίκην τρισὶ διαιρεθεῖσα ταῖς γενεαῖς ἐξ ᾿Αραδίων και Τυρίων καὶ Σιδονίων ἀποίκων. Τοῦ δὲ βασιλέως ἐξελθόντος ἐν τῷ τοῦ Βουτίου εμπορίῳ [P. 226] πρὸς τὸ τὴν μονὴν ἐγκαι νίσαι τοῦ πρωτοβεστιαρίου αὐτοῦ Χριστοφόρου, ἡ Αγγελία αὕτη κατέλαβεν ὡς Τριπολίτης μετὰ στόλου τῶν Σαρακηνῶν κατὰ Κωνσταντινουπόλεως ἀνέρχε 20. Porro Zoe quarta Leonis uxor in palatio cum co versabatur, hauddum nuptialibus corollis donata. Cum vero Bulgari incursionibus rem Romanam altererent, Agareni occasionem nacti classem navalesque copias miserunt, Leone Tripolita clas - siario duce, Attalea urbe oriundo, sed qui Christianam ejuraverat pietatein. Appellata autem est Phæniciæ Tripolis, quod tribus nationibus, Sardiis scilicet Tyriis ac Sidoniis colonis, divisa sit. Egresso itaque imperatore ad Butii emporium encæniorum causa monasterii a Christophoro protovestiario exstructi, nuntius venit Tripolitam cum hostili Saracenorum classe Cpolim petere. Mituit ergo imperator Eustathium rei tunc navalis dronBarium cum classe adversus Tripolitam, qui pugna ται. Αποστέλλει οὖν ὁ βασιλεὺς τὸν Εὐστάθιον τὸν cum illo impar vacuus rediit. Eum insecutus 367 Tripolita intra Abydum penetravit ac usque Parium venit. Hujus rei nuntius gravem imperatori mœvorem ac consilii inopiam attulit. Itaque Hemerio a secretis primario classem adversus Tripolitam ducendam committit. Is Abydum prætervectus (quæ est in Hellesponto, quam Milesii coloni civitatem condiderunt. Hellespontus ab Hella Phrixi surore illic pelago mersa sic appellatus) Ægæoque wari emenso (dictum hoc ab aquarum quasi caprarum more salientium inæqualitate), ac cum jam ad Strobelum appulisset, quæ est ad Cibyrrham (ac Strobelus quidem sic dicta a loci situ, Cibyrrha vero a Cibyrrho fratre Marsi et Cidrami), atque Lampsacum transisset (sic illa appellata a luce, quæ noctu Phocensibus fundamenta jacientibus votaque concipientibus cœlitus affulsit; quo auspicio jacta civitatis fundamenta firma steterunt), postea Imbro superata (sic illa appellata est ab Imbro Anthi flio, cujus pater Staphylus Dionysii nepos charissinius) itemque Saniothrace, ac cum Thaso jam immineret (quam antiqui Aureæ titulo atque nomine insigniebant: Samothracem vero in Thracia olim θηριοῦσαν, quasi bestiis abun dantem iisque plenam, Nymphis sacrain, peninsula cum esset, fluxus postea allisione in insulam coaluisse dixerunt, ac Samiorum colonorum juris factam Samothraciam nuncupatam esse) hostes assequitur. At neque 363 classem propius adire ausus est. Tripolita vero ipse a se, Dei impulsu ac nutu, reflectit iter; veniensque Thessalonicam, et comprehenso qui illi prætoris jure præerat, Leone cognomento Cataziliaco, ingentem stragem ac neces plurimas egit. 21 Quidam vero cubiculariorum, Rhodophylus nomine, ob necessaria quædam negotia in Siciliam σε αποστάντα? an ἀποστατήσαντα all κι τηνικαῦτα δρουγγάριον μετὰ στόλου κατὰ τοῦ Τρι πολίτου· ὃς μὴ δυνηθεὶς ἀντιτάξασθαι τούτῳ ἀντ εστράφη κενός. Κατόπιν δὲ αὐτοῦ ὁ Τριπολίτης ἐλθὼν ἐντὸς 'Αβύδου εισελήλυθεν καὶ μέχρι Παρείου κατέλαβεν. Τοῦτο τῷ βασιλεῖ ἀγγελθὲν εἰς μεγάλην αὐτὸν ἀθυμίαν καὶ ἀμηχανίαν περιέστησεν. Ημε ρίῳ οὖν πρωτασηκρῆτις τὴν ναυτικὴν δύναμιν ἐγω χειρίσας κατὰ τοῦ Τριπολίτου ἀπέστειλεν· ὃς *Αβυδον διελθὼν τὴν καθ᾽ Ἑλλήσποντον, ἣν Μιλη σίων κατῴκισαν ἄποικες, Ελλήσποντον τὸν ἀπὸ Ελλης τῆς Φρίξου ἀδελφῆς τῷ ἐκεῖσε πελάγει ῥιφείσης οὕτως ἀγορευόμενον, καὶ Αἰγαῖον πέλαγος, δ τὴν κλῆσιν ἀπείληφεν ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων φορᾶς ἀϊσ σούσης κατά τρόπον αἰγός, ἑξῆς δὲ προσωρμικώς Στροβήλῳ τῇ κατά Κιβύρραν (καὶ Στρόβηλος μὲν ἀπὸ τῆς τοπικῆς θέσεως, Κιβύβρα δὲ ἀπὸ Κιβύρρου ἀδελφοῦ Μαρσοῦ τε καὶ Κεδράμου) καὶ Λαμψάκη, ἀπὸ φωτὸς λάμψεως ώνομασμένῃ, ὅπερ νυκτὶ Φω καέων οι θεμελιούντων ταύτην εύξαμένων θεόθεν ἐπέλαμψεν, καὶ ἡ τῶν θεμελίων βάσις καλῶς κεκραταίωτο, μετὰ ταῦτα τῇ Ιμβρῳ διεληλυθώς, ἥτις ἀπὸ Ιμβρου κέκληται υἱοῦ ᾿Ανθου, οὗ γενέτης Στάφυλος Διονύσου φίλτατος ἔγγονος, Σαμοθράκην δὲ διαβὰς καὶ τῇ Θάσῳ προσπελάσας, ἣν Χρυσῆν οἱ πρὶν διεφημίζοντο, Σαμοθράκην δὲ ἐν Θράκῃ χερόνησον τὴν πρότερον θηριοῦσαν διὰ τὸ θηρίων πεπληρώσθαι, ἱερὰν Νυμφών οὖσαν, μετέπειτα τοῦ σοῦ συῤῥαγέν τος εἰς νήσον συστῆναι καὶ ὑπὸ Σαμίων μετοίκων ἐν κατασχέσει γενέσθαι καὶ Σαμοθράκην κληθῆναι, τοὺς πολεμίους κατέλαβεν. Πλὴν οὐδὲ πλησιάσαι τού των τῷ στόλῳ τετόλμηκεν. Αυθόρμητος δὲ ὁ Τριπο λίτης Θεοῦ τοῦτον ἀπελαύνοντος ἀντεστράφη, καὶ ἐν Θεσσαλονίκη, καταλαβών ταύτην, καὶ Λέοντα τὸν ταύτης στρατηγόν, ᾧ ἦν ἐπώνυμον Κατζιλάκιος, και τασχών, σφαγὴν πολλὴν καὶ χύσιν αἱμάτων εἰργά η σατο. κα'. 'Ροδοφύλης δέ τις κουβικουλάριος ἔτυχεν ἐν Σικελίᾳ διά τινα χρείαν ἀποσταλείς, χρυσίου λίτρας ἐκ Σαρδίων Ι, ἐξ ᾿Αραδίων margo. Οι Φωκέων Ρ.

LIB. VI. LEO BASILII FILIUS. ἐπιφερόμενος ἑκατόν· νόσῳ δὲ περιπεσὼν ἐν Θεσσα- missus erat, centum auri libras ferens; atque in λονίκῃ εἰσῆλθεν ὥστε λούσασθαι καὶ [Ρ. 227] ἀπὸ λαῦσαι ἀνέσεως. Τοῦτον ὁ Τριπολίτης κατασχών, καὶ μαθὼν ὡς χρυσίον επιφέρεται, πολλὰ βασανίσας ἀπέκτεινεν μηδὲν ἔχειν διατεινόμενον· ἔτυχεν γὰρ τοῦτο ἐν τῇ ὁδῷ ἀπολιπών, ὅπερ Συμεὼν ἀσηκρήτις διερχόμενος ἀνείλετο, ὃς μετὰ ταῦτα πατρίκιος καὶ πρωτασηκρήτις ἐγένετο. Τοῦ δὲ Τριπολίτου κατα στρέψαι την πόλιν βουληθέντος, δηλοῖ αὐτῷ Συμεὼν χρυσίον λαβεῖν καὶ τῆς καταστροφῆς ἀποσχέσθαι· 8 καὶ γέγονεν. Οπισθόρμητος πάλιν ὁ τῶν Σαρακηνῶν στόλος ἀπῄει. Ο δὲ Ημέριος ταῦτα διεγνωκώς προς τὴν κατ' αὐτῶν διανίσταται δίωξιν. Οἱ δὲ τῇ Κρήτῃ προσβάλλουσι, καὶ τοῖς ἐν αὐτῇ ἀπόμοιραν τῆς λείας ἀπένειμαν, κἀκεῖθεν τῇ πατρίδι παλινοστήσαντες, ἀπρακτεῖν κατὰ Λῆμνον ἐῶσιν τὸν Ἡμέριον. κβ'. Ο δὲ βασιλεὺς εἶχε τῶν Ἀνατολικῶν ὑποστράτηγον Εὐστάθιον πατρίκιον, ὃς ἐκ τῆς καλλίστης καὶ ἀγαθῆς γενεᾶς τῶν Ἀργυρῶν ἐκπεφώνηται· ὃς τοῖ; Ισμαηλίταις κατεστράτει καὶ ἔτρεπεν οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ῥώμῃ καὶ ισχύϊ καὶ συνέσει καὶ ἀνδρίᾳ καὶ φρονήσει καὶ σωφροσύνῃ καὶ δικαιοσύνη τετιμημένος καὶ ἐπειλημμένος, ἔχων καὶ ᾿Ανδρόνι κον τὸν ἐκ τοῦ Δουκός. Εὐστάθιον Αργυρὸν οἱ Αγαρηνοὶ ἐδεδίεσαν, ὡς τὸ τούτου ὄνομα ἔκπληξιν καὶ φόβον αὐτοῖς λέγεσθαι σε. Σαμωνᾶς δὲ προφασισάμενος ἐν τῇ μονῇ αὐτοῦ, ᾗ ἐπώνυμον τὰ Σπειρὰ, ἐξελθεῖν, ἐν τῷ Δαματρὺ οὖσαν, φυγῇ ἐχρήσατο ἅμα χρήμασι καὶ ἵπποις αὐτοῦ, τοὺς δημοσίους ἵππους τοὺς ἐν ἑκάστῃ ἀλλαγῇ ἀγκυλοκοπῶν. Ἀποστέλλει οὖν ὁ βασιλεὺς ὄπισθεν αὐτοῦ διῶξαι αὐτὸν Βασίλειον Εταιρειάρχην τὸν Καματερὸν καὶ τὸν Κρηνίτην τὸν Γεώργιον. Ἐπεὶ δὲ τὸν ᾿Αλυν ὁ Σαμωνᾶς ἔμελλεν περάν, κατέλαβεν αὐτὸν ὁ Νικηφόρος δρουγγάριος ὁ Καλλωνᾶς καὶ κατέσχεν. Ὁ δὲ πολλὰ ἱκέτευεν καὶ ὑπισχνείτο διδόναι. ὡς δὲ οὐκ ἔπειθεν, εἰς τὸν ἐν τῷ Σιριχα καταφεύγει σταυρόν, εὐχῆς δῆθεν χάριν ἐλή λυθέναι προφασισάμενος. Καταλαβὼν οὖν ὁ Κων. σταντῖνος ὁ τοῦ Ἀνδρονίκου ὁ Δουκὸς υἱὸς καὶ τοῦ τον ἀναλαβὼν ἐν τῇ πόλει ὑπέστρεψεν. Προσέταξεν ἐὲ ὁ βασιλεὺς αὐτὸν μὲν ἐν τῇ τοῦ Καίσαρος Βάρδα οἰκία φυλάττεσθαι. Ηρώτησεν δὲ Κωνσταντῖνον εἰ ἀληθῶς ἐν Συρίᾳ φεύγων ἐτύγχανεν· καὶ μαθὼν τοῦτο ἀληθὲς εἶναι, παρήγγειλε Κωνσταντίνῳ μὴ τοῦτο εἰπεῖν ἐνώπιον τῆς συγκλήτου ερωτωμένῳ, ἀλλ᾽ ὅτι ἐν τῷ Σιριχᾷ χάριν εὐχῆς παρεγένετο· [Ρ. 2281 ήθελε γὰρ ὁ βασιλεὺς συγγνώμης τυχεῖν τὸν Σαμωνάν. Καὶ προσκαλεσάμενος τὴν σύγκλητον καὶ εἰς τὸ μέσον παραγαγὼν τὸν Κωνσταντίνον οὕτως ἠρώτησεν· Πρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἐμῆς κεφαλῆς, Εξευγεν ἐν Συρίᾳ ὁ Σαμωνάς; καὶ ἢ οὐ; Ὁ δὲ τοὺς ὅρκους εὐλαβηθεὶς (εἶπεν γὰρ πρότερον μὴ όρκιζόμενος, ἀλλ᾽ οὕτως ἁπλῶς ἐρωτώμενος, μὴ τὸ ἐν ἐξειπεῖν ὡμολόγησε πάντων ἐνώπιον ὅτι εἰς Συρίαν έφευγεν. Μετ' ὀργῆς δὲ τοῦτον τοῦ βασιλέως μ leg. γενέσθαι Combef. itinere morbo correptus, levandæ causa ægritudi - nis lavandique ac vires reficiendi Thessalonicam ingressus erat Cepit hunc Tripolita, eum auri vim ferre intelligens, multisque tormentis subactum peremit, cum ille nihil se habere assereret. Reliquerat enim in via, ac Symeon a secretis illac transiens sustulerat. Hic postea patricius ac eorum qui a secretis primus factus est. Tripolita urbem evertere cogitabat, cum cum Symeon monet atque hortatur ut auri summam tollat et als evertenda urbe abstineat; quod et factum est. Recedit itaque iterum Thessalonica Saracenorum classis. Hemerius hostium recessu cognito ad eos ius. quendos sese accingit. Au Cretam vero appulsi, spoliorumque parte Cretensibus data, domum incolumes redeunt, relicto in Lenino insula otium terente nulloque bellico facinore Hemerio. 22. Habebat Leo Asiani exercitus legatum Eustathium patricium, ex præstantissima optimaque· Argyrorum familia ortain. Hic adversus Ismaelitas depugnans eos in fugam vertebat, neque id semel sed et crebrius, 369 vir scilicet robore, fortitudine, intelligentis vi, auimi virtute, prudentia, castitate, justitia eximie ornatus, secum etiam uaclus Andronicum ducis filium. Formidolosus Agnrenis Eustathius Argyrus erat, ita ut vel ejus audilum nomen terrorem illis pavoremque injiceret. Samonas autem simulans se ad monasterium suum, cui nomen Spira, ad Damatrym situm exire, fugam arripuit, exportatis secum pecuniis equisque suis advertis, cursus publici equis per singu - las stationes poplitum nervis succisis. Mittit itaque Leo, qui eum insequantur, Basilium Camaterem hetæriarcham et Georgium Crenitam. Samonam porro Halym fluvium trajicere parantem Nicephorus drungarius Callonas comprehendit tenuitque. Rogabat ille etiam atque etiam dimitti, inque eam rem munera promittebat. Ubi autem non obtinet, ad crucem Sirichanam confugit, quasi voti causa se venisse prætexens. Verum Constantinus Andronici Ducis filius comprehensum eum secum in urbem reduxit. Leo in Bardæ Cæsaris domo eum asservari jussit; quæritque ex Constantino num is vere in Syriam fugeret. Ubi autem sic se rem habere vere comperit, jubet Constantino uti hæc coram senatu dissimulet et eum Siricham voti causa dicat profectum esse. Volebat enim imperator quidquid noxa erat Samonæ indulgeri. Convocate itaque senatu, et Constantino in medium 370 adducto, in hunc modum percontatus est: Per Deum et capul meum, fugiebat Samonas in Syriam, necne? Constantinus jurisjurandi no religione (prius enim nulla adjuratione, sed simpliciter interrogatus, se non evulgaturum pollicitus erat) in omnium consessu Samonam in Syriam ſugam arripuisse profitetur. Quam obrem illo

cum ira rejecto, Samoniam imperator aula exclu- 1 αποπεμψαμένου, ἐποίησε Σαμωνᾶς ἀπὸ ὄψεως μῆνας sum menses quatuor in Barde Cæsaris domo detianet; quibus decursis, ut imperatoris aspectu frucretur ac alloquio consecutus est. τέσσαρας ἐν τῷ τοῦ Καίσαρος καθήμενος, καὶ μετὰ ταῦτα τῆς βασιλικῆς ὄψεως καὶ ὁμιλίας κατηξιώθη. κγ'. Ἐγέννησε δὲ Λέων Κωνσταντίνον υἱὸν ἀπὸ Ζωῆς τῆς τετάρτης αὐτοῦ γαμετής, οὗ ἐν τῇ γεννήσ σει ἐφάνη κομήτης ἀστὴρ, τὰς ἀκτῖνας ἐπ᾿ ᾿Ανατολάς ἀφιεὶς καὶ ἐν ἡμέραις καὶ νυξὶ φαινόμενος τεσταρά κοντα. ὓς ἐβαπτίσθη ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία, ὑπὸ Νικολάου πατριάρχου ἐν τῇ ἁγίᾳ τῶν Φώτων ἡμέρᾳ, ἀναδεξαμένων αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος Αλεξάνδρου τοῦ αὐταδέλφου τοῦ βασιλέως καὶ Σαμωνά πατρικίου καὶ τῶν ἐν τέλει ἁπάντων. Γέγονε τότε καὶ ἡ Κύφη γηροκομεῖον, τῶν ἐκεῖσε 23. Sustulit vero Leo ex Zoe quarta uxore sua flium Constantinum; in cujus ortu cometes apparuit, radios versus Orientem ejaculans, diesque quadraginta ac noctes luxit. Iufantem baptizavit Nicolaus patriarcha in Magna ecclesia die sacro luminum (i. c. Epiplaniorum), susceptoribus ex sacro fonte Alexandro imperatoris germano et Samona patricio cunctisque proceribus. Eodem tempore exstructa est et seuum invalidorum domus, quam Cupham dicunt, inde expulsis meretricibus. Benedictionem sacro nuptiarum ritu cum εταιρίδων ἐκδιωχθέντων. Ευλογήθη δὲ Λέων ὁ βασι Zoe uxore consecutus Leo a Thoma presbytero, " qui ea ex causa officio motus est; quam etiam Leo Augustam proclamavit. Eo facinore patriarcha ecclesiæ ingressu Leoni interdixit; quamobrem is a dextra parte transiens ad Metatorium sese recipiebat. 24. Samonas accubitor præficitur, quod ad omue facinus ac malitiam imperatori adjutor esset; rœperuntjue ambo moliri adversus Ecclesiam. 371 Vorato itaque Nicolao patriarcha prima Februarii, ut reciperetur, enixius rogabant. Ubi autem ejus expugnare animum nequiverant, a convivio ac epulis ex Bucoleone lintri imponentes in Hieriam traduxerunt; unde ægre pedes ad Galacrenos usque præ nivium nimia copia venit. Ordinatur autem Euthymius syncellus patriarcha, vir venerabilis modestusque ac religiosus, quem aiuus ex divina revelatione episcopi munus suscepisse. Etenim cogitabat imperator pessimam legeu promuigare, qua liceret viro tres qualuarve alias ex aliis uxores habere, cum non deessent viri eruditissimi, qui in hoc ei consilio adjutores essent. λεὺς μετὰ Ζωῆς ὑπὸ Θωμᾶ πρεσβυτέρου, ὅστις καὶ καθηρέθη· καὶ βασίλισσαν αὐτὴν ἀνηγόρευσεν. Διά ταύτην τὖν αιτίαν ὁ πατριάρχης τὸν βασιλέα εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσέρχεσθαι διεκώλυσεν, ὅθεν διὰ τοῦ δεξιοῦ μέρους διήρχετο εἰς τὸ μετατόριον. κδ'. Προεβλήθη δὲ Σαμωνας παρακοιμώμενος διά τὸ συνεργὸς καθεστάναι τῷ μ. ελεῖ πρὸς παρανομίαν καὶ κακίαν ἅπασαν. Καὶ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ήρξαντο μελετάν. Προσκαλεσάμενος γὰρ τὸν πατριάρχην Νικόλαον (πρώτη ἦν τοῦ Φεβρουαρίου μη νὸς) καὶ πολλὰ λιπαρήσαντες δεχθῆναι, ἐπεὶ πεῖσαι οὐκ ἠδυνήθησαν, ἀπὸ κλητηρίου ἀπὸ τοῦ Βουκολέον τος πλοίῳ μικρῷ ἐμβιβάσαντες ἐν τῇ Ἱερείᾳ διεπέ βασαν, ἀφ' ἧς μέχρι Γαλακρηνῶν μόλις ἀπῄει χιόνος ἐπικειμένης πολλῆς. Χειροτονεῖται ὁ σύγκελλος Εύα θύμιος πατριάρχης, ἀνὴρ ἱεροπρεπής ἐγκρατής τε καὶ θεοσεβής, ὃν φασιν ἐκ θείας ἀποκαλύψεως τὴν ἀρχιερωσύνην καταδέξασθαι· καὶ γὰρ διενοεῖτο δ βασιλεὺς νόμον πονηρὸν ἐκθεῖναι τοῦ ἔχειν γυναί και άνδρα τρεῖς καὶ τέσσαρας, [Ρ. 229] πολλῶν λογιωτάτων ἀνδρῶν εἰς τοῦτο αὐτῷ συνεργούντων. 25. Mense Junio Constantinus Afer imperatorem invitavit ad monasterium suum, quod prope ædem Apostolorum condiderat, ad illius peragenda encauia, et ut prandio interesset. Ibi subito exortus Africus, tertioque repetitis vicibus velenienter spirans, multa concussit ædificia et ecclesias, adeo ut om, res relictis domibus sub dium procederent mundique consummationem adesse dicerent, nisi Dei clementia imbrium inundlatione illum turbinem sedasset. ὄμβρων ἔστησεν τὴν τοιαύτην καταιγίδα. 26. Agarenorum classe adversus Romanos adventante, Leo Hemperium publici cursus logothetam classi universæ ducem præficit. Jussus et Andronicus Dux cum Hemerio navim conscendere adversumque Agarenos fortiter dimicare. Samonas vero juo implacabili in Andronicum 379 erat odio, astu viro foscam fortit ac pedibus laqueos supponit, dire illi: infcusus ob sum fuge negotium. Nempe subervavit qui occulte Andronico scriberet ne in naves raret: quippe in mandatis accepisso Hemerium ab imperatore, Samonæ consilio, ut eum caperet atque oculis orbaret. Hemerio itaque etiam κε'. Ἰουνίῳ δὲ μηνὶ προσεκλήθη Λέων ὁ βασιλεὺς παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Λιβὺς ἐν τῇ μονῇ αὐτοῦ πλησίον τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων τοῦ τὰ ἐγκαίνια ἐπιτελέσαι καὶ ἀριστῆσαι. Καὶ γέγονεν ἄνεμος δ λεγόμενος λίψ, φυσήσας έως τρίτου σφοδρώς, συσσείσας καὶ οἰκήματα καὶ ἐκκλησίας, ώστε πάντας φεύγειν ἐν τόποις ὑπαίθροις, λέγοντας συντέλειαν εἶναι κοσμικὴν, εἰ μὴ ἡ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία δι' Ipeplov p. 467 ɔ et 560 a. κς'. Στόλου δὲ τῶν ᾿Αγαρηνῶν κατὰ Ῥωμαίων ἐξελθόντος, ὁ βασιλεὺς Ημέριον το λογοθέτην τοῦ δρόμου του στόλου παντὸς ἀρχηγὸν προβάλλεται. Ἐδέ ξατο καὶ ᾿Ανδρόνικος ὁ δοὺξ συνεισελθεῖν τῷ Ἡμερίῳ καὶ τοὺς ᾿Αγαρηνούς καταπολεμήσαι. Ὁ δὲ Σαμωνάς ἀδιάλλακτος ἐχθρὸς ὢν Ανδρονίκῳ βόθρον αὐτῷ ὑπώρυττεν καὶ τοῖς ποσὶ παγίδας ὑπετίθει, δυσμε νῶς ἔχων αὐτῷ διὰ τὴν ὑπέρθεσιν τῆς φυγῆς· ὑπὸ έβαλε δέ τινα γράψει λαθραίως ᾿Ανδρονίκῳ μὴ ἐν τοῖς πλοίοις εἰσελθεῖν, ὅτι, φησὶν, παραγγελίας ὁ Ημέριος είληφεν παρά βασιλέως, ὑποβληθέντος παρὰ Σαμωνά, κατασχεῖν καὶ τυφλώσαί σε. Πολλά VARUE LECTIONES.

drungarii munere amotum, domum suam ad Char- γλης δι' υπόνοιαν τινα, καὶ τοῦτον εἰς τὸν οἶκον αὐτ sianum remisit. In via autem ad Aran, accepto ab uuo domesticorum veneno, exstinctus est, atque in Spunino, quod ipsius Aran vertex est, sepultus. Ejus deinde corpus ipsius liberi folus ac Leo, manglabitarum dignitate fulgentes, sublatum in avito monasterio S. Elisabet, quod in Charsiani theniale est et a Leone tribuno illorum avo exstru… clum erat, condidere. fic Leo Argyrorum (velut Argenteorum dicas) nomen in familiam primus intulit, sive ob corporis puritatem ac castitatem, sive propter vultus decorem ac conspectus ingenuitatem, sive propter alium quemdam ejus generis indolis ar: fortitudinis modum. Ejusmodi enim vir ille fuit, ut Michaele imperatore nemo bellatorum ejus virtutem æquaverit, ita sane ut saepius cum vernaculis suis conserta cum Agarenis Tephricensibus manu cos fuderit ac profligarit, ipsamque ejus nominis mentionem illi paverent ac extimescerent. 28. Captivos commutandi causa a Tarso venerunt cum Abellaces ille tumn Samonæ pater. Hos imperatur excepit, præmagnifce exornata Magnaura. Selet Maguam ecclesiam magnifco prorsus cultu decoravit, 375 cunctaque veneranda. vasa Saraceuis ostendit, baud sane satis e Christiana disciplina, ut divini ministerii vasa nefariis impiisque hominibus ac alienigenis visenda exponeret. Voluit Samona pater cum filio manere: sed ille non passus est, magisque hortabatur ut domum rediret ac suam fidem teneret: s quoque, cum primum liceret, ad ipsum reversurum exspectaret. " 29. Sacro Pentecostes die I.eo imperator Blium Constantinum Euthymii patriarchæ opera Augustuin coronal. Samonas vero Constantinum domesticum suum, qui prius Basilio magistro ac caniclei præfecto in ministerio fuerat, Augustæ tradit in obsequium. Sic vero ille cum Leonem tum ipsam Augustam demeruit, ut et Samonas livore incensus secretioris cum Augusta rei eum detulerit. Sicque re ipsa suspicatus Leo in S. Tarasii monasterio mittens totondit; idque adeo ipsummet Samonam præstare jussit. Brevi autem post, cum cum vellet recipere, Samonæ jubet ut in Spirarum monasterium eum adducat. Egressus itaque imperator ad Damatryum, et in Samonæ pransus monasterio, videns Constantinum illico sæculares vestes mandavit induere ac imperatoris inter prandendum poculum in manus accipere secumque in palatium redire. 376 Samonas imperatoris erga Constantinum propensum amorem videns augescere, re cum cubiculariorum maximo et Michaele Tzirethone composita, libellum innumeris in Leonem conviciis ac criminibus confertum per Coustantinum Rhodium ¡llius scribam contexunt inque Metatorio projiciunt. Ingressus autem imperator in Majorem ecclesiam, cuin in Metatorium se recepisset, quo loco preces σε ὁδὸν? τοῦ ἀπέστειλεν εἰς τὸ Χαρσιανόν. Καθ' ὁδοῦ τε δὲ εἰς τὸ ᾿Αραν φάρμακον παρὰ ἀνθρώπου αὐτοῦ λαβὼν τέθνηκεν, καὶ θάπτεται εἰς τὸ Σπυνὶν τοῦ ᾿Αρα την κορυφήν. Είθ' οὕτω οἱ υἱοὶ αὐτοῦ Πάθος καὶ Λέων, οἱ τῇ τοῦ μαγγλαβίτου αξίᾳ τετιμημένοι, ἄραντες αὐτὸν θάπτουσιν αὐτὸν εἰς τὸ γονικόν αὐτῶν μοναστήριον τὸ ὂν εἰς τὸ θέμα τοῦ Χαρσιανοῦ τῆς ἁγίας Ἐλιζάβετ, τὸ ἀνιερωθεν παρὰ Λέοντος τουρμάρχου τοῦ πάππου αὐτῶν· [Ρ. 251] ὃς καὶ τὸ ὄνομα τῶν Αργυρών είληφεν, εἴτε διὰ τὸ καθαρὸν καὶ ἀγνον τοῦ σώματος, εἴτε διὰ τὸ κάλλος καὶ γενναῖον τῆς όψεως, είτε διά τινα τρόπον τῆς γενεᾶς καὶ ἀνδρίας αὐτοῦ· καὶ γὰρ τοιοῦτος ἦν ὁ ἀνὴρ οἷος ἕτερος ἐπὶ Μιχαήλ βασιλέως οὐχ ευρέθη στρατιώτης, ὡς πολύ λάκις τοῖς 'Αγαρηνοίς τῆς Τεφρικῆς μετὰ τοὺς ἀν θρώπους αὐτοῦ μιγνύμενον εἰς τροπὴν καὶ φροῦδον καὶ ἀπώλειαν παρέχειν, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ φημι ζόμενον καταπτήσσειν καὶ τρέμειν. κη'. ᾿Αλλαγίου δὲ ἕνεκεν ἀπὸ Ταρσοῦ ἐξῆλθεν 5 τε Αβελάκης ἐκεῖνος καὶ ὁ τοῦ Σαμωνά πατήρ· καὶ τούτους ὁ βασιλεὺς ἐδέξατο, κόσμῳ πολλῷ τὴν Μαγναύραν κατακοσμήσας. Ἐκαλλώπισεν δὲ καὶ τὴν Μεγάλην Εκκλησίαν παντελῶς, καὶ ὑπέδειξεν ἅπαντα τὰ τίμια σκεύη τοῖς ᾿Αγαρηνοίς· ὅπερ ἀνάξιον ἦν Χριστιανικής καταστάσεως, αθεμίτοις καὶ ἀλλοεθνές σιν τὰ τῆς τοῦ Θεοῦ λειτουργίας σκεύη καταθέσθαι. Ὁ δὲ τοῦ Σαμωνά πατὴρ ἠθέλησεν συνεῖναι τῷ υἱῷ· ὁ δὲ οὐ κατεδέξατο τοῦτο, ἀλλὰ μᾶλλον παρήνει εἰς τὰ οἰκεῖα ὑποστρέφειν καὶ τῆς ἰδίας ἀντέχεσθαι πίσ στεως. «Κἀγὼ δὲ, φησὶν, εἴπερ δυνηθώ, τάχιον πρὸς σὲ ἐπανελεύσομαι.» κθ'. Τῇ δὲ τῆς Πεντηκοστῆς ἡμέρᾳ στέφει ὁ Λέων ὁ βασιλεὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κωνσταντίνον διὰ Εὐθυμίου πατριάρχου. Ὁ δὲ Σαμωνάς Κωνσταντίνων ἄνθρωπον αὐτοῦ, τὸν πρότερον Βασιλείῳ μαγίστρο καὶ κανικλεί δουλεύσαντα, τῇ Αὐγούστῃ ἐπιδέδω κεν πρὸς τὸ ταύτῃ ὑπηρετεῖσθαι· δ; τοσοῦτον Αγα πήθη παρά τε τοῦ Λέοντος καὶ τῆς βασιλίσσης αὐτὴν ὥστε καὶ τὸν Σαμωναν διαφθονεῖσθαι αὐτὸν καὶ λοιδορείσθαι τοῦτον ὡς τῇ Αὐγούστῃ συνόντα - όπερ ὁ βασιλεὺς ἀληθὲς εἶναι ὑπονοήσας, ἀποστείλας ἀπο έκειρεν αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ ᾿Αγίου Ταρασίου μονῇ, αὐτῷ τῷ Σαμωνῇ ἐπιτρέψας τοῦτο ποιῆσαι. Μετ' ὀλίγον δὲ βουλόμενος τοῦτον ἀναλαβέσθαι, ἐκέλευσεν τῷ Σπο μωνᾷ ἐν τῇ τῶν Σπειρῶν μονῇ τοῦτον ἀπαγαγεῖν. Ἐν τῷ Δαματρὺ οὖν ὁ βασιλεὺς ἐξελθὼν, καὶ ἐν τῇ τοῦ Σαμωνά ἀριστήσαντος μονῇ, εἶδεν Κωνσταντι νον, καὶ παρευθὺ διεκελεύσατο, καὶ ἐνέδυσαν αὐτὴν ἱμάτια κοσμικά, καὶ ἐπέδωκαν εἰς χεῖρας τὸ τοῦ βασιλέως ποτήριον ἐν τῷ ἀρίστῳ, καὶ ὑπέστρεψεν μετὰ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ παλατίῳ. Ὁρῶν δὲ Σαμα νὰς τὴν τοῦ βασιλέως ἀγάπην πρὸς Κωνσταντίνον αὐξανομένην, πιττάκιον συντίθησι μετὰ μεγίστου κοιτωνίτου καὶ Μιχαήλ Τζιρήθωνος λοιδορίας κατά βασιλέως ἔχον (Ρ. 239] ἀπείρους, διὰ τοῦ Ῥοδίου Κωνσταντίνου τοῦ αὐτοῦ ὑπογραφέως τοῦτο συντά

LIB. VI.. ALEXANDER BASILII FILIUS. ξαντες· ὅπερ ἐν τῷ μητατορίῳ ἔῤῥιψαν. Τοῦ δὲ βα- offerre illi moris erat, libellum offendit legitque. σιλέως εἰσεληλυθότος ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησίᾳ καὶ εν αὐτῷ τῷ μητατορίῳ γενομένου, καὶ ἐν ᾧ ηύχετο τόπῳ τοῦτο εὑρηκὼς καὶ ἀναγνοὺς πολλῇ θλίψει κατ εσκεδάσθη, καὶ ἐζήτει τὸν τοῦτο πεποιηκότα. λ'. Γέγονε δὲ ἔκλειψις σεληνιακή. Ὁ δὲ βασιλεύς τὸν μητροπολίτην Συννάδων Μανταλέοντα προσεκαλέσατο, μαθεῖν παρ' αὐτοῦ τὸ τῆς ἐκλείψεως ἀπο τέλεσμα· δν προσερχόμενον πρὸς τὸν βασιλέα ὁ Σαμωνᾶς ἠρώτησεν· Εἰς τίνα ἡ κάκωσις; Ὁ δὲ ἔφη· Εἰς σέ· καὶ ἐὰν τὴν 'Ιουνίου τρισκαιδεκάτην διέλθῃς, οὐδὲν ἔκτοτε πείσῃ κακόν. Πρὸς δὲ τὸν βασιλέα εἶπεν ὡς εἰς τὸ δεύτερον πρόσωπον ἡ ἔκλειψις ἀποσκήψει. Ο δὲ βασι ὺς ὑπώπτευσεν τοῦτο εἰς ᾿Αλέξανδρον τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν ἀποβήσε σθαι. Ὁ δὲ Τζιρήθων ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ μετὰ ταῦτα καθωμολόγησεν ὡς ὁ Σαμωνᾶς εἴη τὸ πιττάκιον περ ποιηκώς. Παρευθὺ οὖν καταβιβάζει Σαμωνἂν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ἀποκείρει μοναχὸν καὶ ἀπάγει αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Μαρτινακίου μονήν. Ἐποίησεν δὲ Κωνσταντίνου παρακοιμώμενον, καὶ ἔκτισεν αὐτῷ μονὴν ἐν Νοσιαῖς, καὶ παραγενόμενος ἅμα Εὐθυμίῳ πατριάρχῃ ἐνεκαίνισεν αὐτήν. λα. Οκτωβρίῳ δὲ μηνὶ ναυμαχία γέγονεν Ημε ρίου λογοθέτου μετὰ Δαμιανοῦ καὶ Λέοντος τῶν Ἀγα ρηνῶν, στρατηγοῦντος ἐν Σάμῳ Ῥωμανοῦ τοῦ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντος. Ηττήθη Ημέριος καὶ μόλις διεσώθη, σχεδὸν ἁπάντων τῶν μετ' αὐτοῦ κεκινδυνευκότων. λβ'. Κοιλιακῷ δὲ νοσήματι περιπεπτωκώς Λέων ὁ βασιλεὺς εἰς ἀδυναμίαν ἦλθεν ἐσχάτην, ὥστε μόλις δυνηθῆναι αὐτὸν κατὰ τὸν βασιλικὸν τύπον ἐν τῷ τῆς ἐγκρατείας δημηγορήσαντα· Ορᾶτε κατεσκλη κότα με καὶ νόσῳ τρυχόμενον· οὐκέτι τάχα μεθ' ὑμῶν καταλήψομαι τὴν τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν. Γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμὸς εἰς τὰ τῆς Μεγάλης ἐκκλησίας κηρουλάρια, καέντων τῶν τοποθεσιῶν καὶ χαρτοθεσιῶν τῆς πατριαρχικής σακέλλης. Μαΐῳ δὲ ια΄, ἡμέρᾳ γ', ἰνδικτιῶνος ιε', τελευτᾷ Λέων ὁ βασιλεύς, 'Αλεξάνδρῳ τῷ αὐτοῦ ἀδελφῷ τὴν βασιλείαν παραδούς· ὅν ἰδών, ὥς φασι, πρὸς αὐτὸν ἐρχόμενον ἔφη· 'Ιδὲ ὁ κακός καιρὸς μετὰ δεκατρεῖς μῆνας. Πολλὰ δὲ τούτῳ ἐνέσκηψεν ἐκλιπαρήσας τὸν υἱὸν αὐτ τοῦ Κωνσταντίνον φυλάττειν. Quare in magnam animi anxietatem conjectus ejus injuriæ auctorem perquirebat. 30. Contigit autem lunam deliquio laborare. Tum imperator Pantaleonem metropolitam Sinadensem accersivit, ut lunaris ejus defectus effectum edoceretur. Dumque ad imperatorem accedit, sciscitatur ex illo Samonas, cuinam defectio illa malefica futura sit? cui ille: Tibi. Si tamen Junii mensis diem tertium decimum excesseris, nihil deinceps mali patieris. Ad imperatorein vero dixit ad eum spectare eclipsis vim, qui secundas ab illo teneret; atque học Leo de fratre suo Alexandro accepit. Verum Tziretuo postea imperatori seorsum confessus est Samonam libelli auctorem esse. Statim ergo Leo Samonam domum suam abire jussit inque monɔ chum tonderi; relegatque in Martinacii monasterium. Constantinum vero accubitorem fecit, aedilicavitque ei monasterium in Nosiis, ac veniens illius encænia cum Euthymio patriarcha peregit. 31. Mense Octobri commissa navalis pugna Hemerio logothetæ 377 cum Damiano et Leone Agarenis, Samui praetore Romano, qui postea rerum potitus est. Victus ea congressione Henerius, ægreque ipse evasit, cunctis propemodum cum eo militantibus in vitæ periculum adductis. 32. Porro imperator coeliaco morbo correptus coque in summam redactus invaletudinem, ut vix potuerit jejuniorum tempore ex imperatorum more concionem in hæc verba babere: Videtis me contabuisse et morbo consumptum esse; nec forte ad Christi resurrectionem vobiscum vitam producam. Contigit autem incendium in Magnæ ecclesiæ cerulariis, quo patriarchalis sacelli scrinia omnia conibusta sunt. Maii undecima, die tertia, indictione 15 diem obiit I.co imperator, tradito fratri suo Alexandro imperio; quem ad se venientem cum vidisset, dixisse ferunt: En malus temporis articulus post tredecim menses. Etiam vero atque etiam illum rogavit ac obtestatus est ut filium suum Constantinum servaret. ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΥΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. IMPERIUM ALEXANDRI BASILII [P. 933] α'. 'Αλέξανδρος ἐβασίλευσεν ἔτος ἐν, ἡμέρας κβ' σὺν Κωνσταντίνῳ τῷ υἱῷ Λέοντος. 'Αποστεί λας δὲ ἤγαγεν Νικόλαον ἐκ Γαλακρηνών, καταγαγών PATROL. GR. CIX. FILII. 4. Alexander imperavit cum Constantino Leonis filio annum unum, dies viginti duos. Mittens ver» Nicolaum ex Galacrenis revocavit, deturbatoque alacrenis revocavi

Euthymio eum iterum in patriarchali solio colloca- τοῦ πατριαρχείου Εὐθύμιον, καὶ ἐνθρονίασεν τὸν αὐτ vit. Habito autem 378 in Maguaura consilio, exquo Agatho deducto Euthymio, una cum Nicolao sedens saċerdotali eum dignítate exuit. Mox vero velut feræ bestiæ in venerandum sacrumque virum insilientes, venerabilem barbam vellicabant, inque cervicem pellebant, aliisque gravissimis modis excruciabant, inscensorem vocantes et adulterum quique alienam invasisset uxorem. Quæ omnia vir sanctus et venerabilis placidè ac silentio sustinebat, Exsilio itaque ad Agathi ædes relegatus vitaque functus in monasterio suo in urbe sepultus est. Clericus ille patriarchæ, qui in Magnaura cum mit teretur in exsilium canos ei vulserat, domum reversus ea ipsa hora incendio absumptam invenit, Gliamque manibus oreque impeditam omnique sermonis vi destitutam; quæ et lecto decumbens ad Nicephori usque imperatoris (magnifici illius victoris) tempora duravit, in diurnum cibum stipem mendicans. 2. Alexander itaque cum et olim sic comparatus esset ut molliori vitæ cupediisque ac venationibus tempus omne addiceret, ob Leonis scilicet fratris suspiciones, nihilque regium agitaret, sed deliciis et impudicitiis incumberet, etiam solus rerum potitus nullum generosa indolis specimen edidit aut dignum memoria quidquam egit. Statim enim ac imperium solus capessivit, Joannem clericum cognomento Lazanem rectorem 379 fecit; qui et paulo post defuncto Alexandro, in Hebdomo pila ludens, male periit. 3. Similiter quoque Gabrielopulum et Basilitzem Setal inorum ortum genere vehementer ditavit, ac palatii cos opibus cumulavit. Ferunt sæpius animo agitasse ut eumdem Basilitzem imperatorem præfceret ac Constantino Leonis flio virilia exsecarel; quod illius consilium dissiparunt viri in Leonem propensiore animo, dum modo teneræ ætatis pucrum, modo infirmæ valetudinis esse causarentur. fo imperante stella cometes ab occidente apparuit (sipliam appellant ob gladii similitudinem) sallguinisque effusionem in civitate portendere aiebant. @ 4. Cæterum Alexander se ipse impostoribus ac præestigiatoribus dedens ab eis in eam mentem adductus est, ut aprum æneum in Circo erectum. suum ille signum esse existimaret. Aiebant enim Leoni fratri adversari, ejus porcorum affinem vium moresque insinuantes. Hoc ergo deceptus errore pudenda dentesque porco, qui desiderabantur, instourari curavit. Eadem erroris fallacia, equestri edito certamine, sacris ecclesiarum aulæis et candélabris Circum ornavit, Dei honorem miser idolis tribucns. Unde et cito divina ultione bonorem amisit. 5. Hemerium logothetam ab Agarenica clade revorsum in palatii 380 monasterium Campa dictum relegavit, ei minitatus, ut qui Leone ejus τὸν Νικόλαον τὸ δεύτερον. Ποιήσας δὲ σελέντιον ἐν τῇ Μαγναύρα Αλέξανδρος κατήγαγεν ἀπὸ τῶν ᾿Αγα θοῦ Εὐθύμιον, καὶ ἅμα Νικολάῳ καθεσθεὶς τὴν αὐτ τοῦ καθαίρεσιν ἐποιήσαντο. Εὐθὺς δὲ ὥσπερ ἀνήμες ροι θῆρες εμπεπηδηκότες τοῦ ἱεροπρεποῦς ἀνδρὸς τὴν σεβασμίαν γενειάδα ἀπέτιλλον καὶ ἐπὶ τράχηλον ώθουν καὶ ἄλλας ἀνυπνίστους ποινὰς τούτῳ ἐπέφε ρον, ἐπιβάτην ἀποκαλοῦντες καὶ μοιχὸν καὶ ἀλλοτρία ἐπιπηδήσαντα γυναικί. Ὁ δὲ ἱερὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ καὶ αιδέσιμος πράως πάντα καὶ ἡσύχως ὑπέφερεν. Ὑπερόριος οὖν ἐν τοῖς Ἀγαθοῦ σταλείς, καὶ τέλει τοῦ βίου χρησάμενος, ἐν τῇ πόλει θάπτεται εἰς τὴν αὐτοῦ μονήν. 'Ο δὲ τοῦ πατριάρχου κληρικὸς ὁ τὰς πολιὰς αὐτοῦ τίτ λας εἰς τὴν Μαγναῦραν ἐν τῷ ἐξορίζεσθαι αὐτὸν, ὑποστρέψας εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, τὴν αὐτὴν τὴν ὥραν δ οἶκος αὐτοῦ πυρκαϊά παρεδόθη ἀοράτῳ. Εὗρε δὲ καὶ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ ἐπειλημμένην καὶ κρατηθεῖσαν καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὸ στῆμα καὶ τὴν λαλιάν· ἥτις καὶ κλινήρης οὖσα διήρκεσε τὴν ἐφήμερον τροφὴν ζητοῦσα μέχρι Νικηφόρου βασιλέως τοῦ Νικητοῦ. β'. Ο οὖν ᾿Αλέξανδρος καὶ πάλαι τοῦτο ἔργον ἔχων, τὸ ἀβροδίαιτος εἶναι καὶ τοῖς κυνηγεσίοις προσέχειν διὰ τὰς ὑπεροψίας τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Λέοντος, καὶ μηδὲν βασιλέως ἔργον διαπράττεσθαι, ἀλλὰ τὸ τρυ φᾶν καὶ ασελγείαις σχολάζειν ήγαπηκώς, μονώτατος ἄρξας οὐδὲν γενναῖον ἢ λόγου ἄξιον κατεπράξατο. "Αμα γὰρ τῷ γενέσθαι μονοκράτωρ Ιωάννην παπά, (Λαζάνης τούτῳ ἐπώνυμον) ῥαίκτωρα πεποίηκεν· ὃς καὶ κακῶς τὸ ζῇν ἀπέρρηξεν μετὰ θάνατον Αλε ξάνδρου ἐν τῷ Εβδόμη, σφαιρίζων. γ΄. Ὡσαύτως οὖν καὶ Γαβριηλόπουλον καὶ Βασιλίτζην τὸν ἀπὸ Σκλαβισίαν σφοδρώς κατεπλούτισεν καὶ τοῖς τοῦ παλατίου περιήντλησε χρήμασι. Φασὶ δὲ καὶ βε βουλεῦσθαι αὐτὸν πολλάκις [Ρ. 234] τὸν αὐτὸν Βασι λίτζην εἰς βασιλέα προχειρίσασθαι, τὸν δὲ Κων σταντίνον τοῦ Λέοντος υἱὸν εὐνουχίσαι· ἥτις βουλή καὶ διεσκεδάσθη παρὰ τῶν εὐνοούντων τῷ Λέοντι, ποτὲ μὲν ὡς νήπιός ἐστι, ποτὲ δὲ ὡς ἀσθενὴς ὑποτι θεμένων. Ἐπὶ τούτου ἀστὴρ ἐφάνη κομήτης ἐκ δύο σεως· ξιφίαν αὐτὸν ἐκάλουν, δ ἱμάτων χύσιν προ σημαίνειν ἐν τῇ πόλει γενέσθαι ἔφασαν. δ'. Οὗτος Αλέξανδρος πλάνοις ἑαυτὸν καὶ γόησιν ἐκδεδωκὼς ἐπείσθη ὑπ' αὐτῶν ὡς ὁ ἐν τῷ ἱππικώ σύαγρος χαλκοῦ; ἑστηκὼς στοιχεῖον αὐτοῦ εἴη λέοντι γὰρ τῷ αὐτοῦ, φασίν, ἀδελφῷ ἀντιμάχεται, χοιρίδιον τὸν ἀνόητον ὑπεμφαίνοντες. (ἱ δὲ τούτοις ἀπατηθεὶς αἰδοῖα καὶ ὁδόντας τῷ χοίρῳ προσανενέωσεν ὡς λειπομένους αὐτῷ. Τῇ τοιαύτῃ οὖν πλάνη πεποιθὼς Ιππικόν πεποίηκεν, καὶ τοὺς Ἱεροὺς τῶν ἐκκλησιῶν πέπλους καὶ τοὺς λαμπτῆρας ἀναλαβὼν τὸ ἱππικὸν κατεκόσμησεν, τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν τοῖς εἰδώλοις ο δείλαιος παρασχών. Διὸ καὶ τὴν τιμὴν παρὰ Θεοῦ ἀφηρέθη ώς τάχιστα. ε'. Ημερίου δὲ λογοθέτου ἐκ τῆς ἥττης τῶν ᾿Αγα ρηνῶν ὑποστρέψαντος, ἀποστείλας περιώρισεν αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τοῦ παλατίου ᾗ ἐπώνυμον Καμπο δια

LIB. VI. — CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS απειλησάμενος αὐτὸν ὡς ἐχθρὸν φανέντα ἐν ταῖς ἡμέ- fratre imperatore iniquior ipsi hostisque exstitisραις τῆς βασιλείας τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Λέοντος· ὁ δὲ set. Qua ille per menses sex sequestratione, nimio περιωρισμένος ἐπὶ μῆνας ἐξ ἐτελεύτησεν δεινῶς ὑπὸ mœrore ex casus atrocitate confectus, exstinctus βλέψεις κατεργασθείς. γ. Ὁ δὲ ἄρχων Βουλγαρίας Συμεών πρέσβεις πρὸς ᾿Αλέξανδρον ἐξαπέστειλεν περὶ τῆς εἰρήνης, μηνύων ὡς ταύτην ἀσπάζοιτο, καὶ τοῦ φιλοφρονεῖσθαι αὐτὸν καὶ τιμᾶσθαι, ὥσπερ δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ βασιλέως Λέοντος. Ο δὲ ἀνοίᾳ καὶ ἀφροσύνῃ κρατηθεὶς τοὺς πρέσβεις ἀτίμως ἐξέπεμψεν, ἀπειλαῖς χρώμενος κατά Συμεὼν καὶ καταπλήττειν οιόμενος. Τῆς οὖν εἰρήνης διαλυθείσης ὅπλα κατὰ Χριστιανῶν κινήσαι Συμεών ἐβουλεύετο. ζ. Αλέξανδρος δὲ ἀριστήσας καὶ οἰνωθεὶς ἐν τοῖς ὑπὸ κύνα καύμασιν κατῆλθεν τῇ τῆς σφαίρας χρήσασθαι παιδιά. Ρομφαίᾳ δὲ θεηλάτῳ πληγείς καὶ ἀνελθών, αἵματος αὐτοῦ πολλοῦ ἐκ τῶν ῥινῶν καὶ αἰδοίων καταφερομένου, μετὰ δύο ἡμέρας ἐτελεύτησεν, μηνὶ Ἰουνίῳ δ', ἡμέρᾳ Κυριακῇ, ινδικτιῶνος πρώτ της, ἐπιτρόπους καταλιπών Νικόλαον πατριάρχην καὶ Στέφανον μάγιστρον καὶ Ἰωάννην μάγιστρον τὸν Ελαδῆν καὶ Ἰωάννην βαίκτωρα καὶ Εὐθύμιον καὶ τὸν Βασιλίτζην καὶ τὸν Γαβριηλόπουλον, την βασιλείαν τῷ υἱῷ Λέοντος Κωνσταντίνῳ παραδούς. Απέθεντο δὲ 'Αλέξανδρον ἐν τοῖς τάφοις τῶν βασιλέων, καὶ ἐτέθη μετὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Βασιλείου. est. G. Symeon Bulgariæ princeps, missis ad Alexandrum legatis, de pace signifcat, illi se studere, et ut se ille demereatur ac colat, velut Leone imperatore. Alexander dementia ac insipientia actus legalos coutumeliose dimittit, minisque adhibitis, quibus incussurum se Symeoni terrorem existimaverit. Soluta ergo pace Symeon arma movere adversus Christianos cogitaba' 7. Cæterum Alexander large pransus vinoque ingurgitatus sub canicula ardoribus, cum ad pila ludendum descendisset, Deo ullore percussus, multoque per nares et veretrum cruvre fuso, post biduum vivis excessit, unensis Junii 6, die Dominica, indictione prima, tutoribus relictis Nicolao patriarcha et Stephano magistro Joanneque magistro Elada et Joanne rectore et Euthymio et Basilitze et Gabrielopulo, translato in Constantinum Leonis flium imperio. Illatus Alexander imperatorum s6puleris ac cum Basilio patre conditus est. ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΥΙΟΥ ΛΕΟΝΤΟΣ. CONSTANTINI LEONIS FILII IMPERIUM. [Ρ. 255] α'. Κωνσταντίνος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τελευτήσαντος Λέοντος παῖς ἔτι τυγχάνων (Εβδομων γὰρ εἶχεν τῆς ἡλικίας ἔτο;) ὑπὸ ᾿Αλεξάνδρου θείου αὐτοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ καταλέλειπτο, ὑπὸ ἐπιτρόπους τελῶν. Ἐβασίλευσεν οὖν ὑπὸ τῶν αὐτοῦ ἐπιτρόπων καὶ σὺν τῇ μητρὶ ἔτη ἑπτὰ, ἅμα δὲ Ῥωμανῷ πενθερῷ αὐτοῦ, ὧν ἐν ὑποταγῇ, ἕτερα ἔτη κς', μονοκράτωρ δὲ ἔτη πεντεκαίδεκα, ὡς εἶναι τὸν πάντα χρόνον τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔτη νε'. Λαβόμενος οὖν τῆς τοῦ παλατίου ἐξουσίας ὁ πατριάρχης Νικόλαος, ὥστε καὶ αὐτὸς ἐπίτροπος ὢν σὺν τῷ μαγίστρω Στεφάνῳ καὶ τῷ Ελαδα Ιωάννῃ μαγίστρῳ καὶ αὐτῷ, τὴν τοῦ κοινοῦ πρόνοιαν ἐποιεῖτο καὶ τὴν φροντίδα εἶχεν τῶν τῇ βασιλείᾳ πραγμάτων ἀνηκόντων όσημέραι. 381 1. Constantinus Leone patre mortuo adhuc puer (septimum quippe agebat statis annum) ab Alexandro patruo in imperio sub lutoribus relinquitur. Sub illis itaque ac cuin matre sua imperavit annos septem, cum Romano socero illique· subjectus annos alios sex supra viginti; solus de nique imperium rexit annos quindecimn. Atque adeo ejus imperii tempus omne annorum quinque supra quinquaginta spatio concluditur. Arrepta ltaque Nicolaus patriarcha aulæ potestate (ut qui ipse tutor cum magistro Stephano et Joanne Elada, ipso pariter magistro, erat) reipublicae prospiciebat, quotidieque rebus ad imperium spectantibus sedulo operam navabat. 2. Eo igitur reipublica statu, ac cum sic lomaβ'. Εν τούτοις οὖν τῆς βασιλείας ούσης, δηλούται Κωνσταντίνῳ τῷ δουκί, δομεστίκῳ τυγχάνοντι τῶν num administraretur imperium, quidam ab urbe σχολών, παρά τινων τῶν ἐν τῇ πόλει μεγιστάνων φιλούντων αὐτὸν ὡς ἀνδρεῖον καὶ νουνεχῆ καὶ καλῶς δυνάμενον τὴν βασιλείαν κυβερναν, [Ρ. 956] εἰσελ. θεῖν καὶ ταύτης ἐγκρατής γενέσθαι ἀπονητί. Ως δέ Constantino Duci scholarum domestico, quem ut· virum fortem ac catum probeque gerend«, imperio parem gnavumque diligerent, ut adesset signißcant: fore nimirum ut nullo labore rerum in

summam transferret. Non desunt autem qui dicant τινες, καὶ Νικόλαος πατριάρχης ηγνοηκώς ώς και etiam Nicolaum patriarcham, cum nesciret Alexandri testamento se tutorem relictum, negotii partibus Artabasdo concreditis, cui sacerdotali munere 382 interdictum fuerat, ad Constantinum ducis filium scripsisse, hortantem ut ad capessendum imperium sese Byzantium conferret; ob easque latas litteras id muneris consecutus est ut percelebris Sophie sacerdotum princeps esset, Andreæ scilicet pater, qui nostra aetate pingendi artem præ Apelle et Agatharcho Heraclideque et Philœno Byzantiis majore cultu p:ovexit ac nobilitavit. Επιτροπὴν ᾿Αλεξάνδρου αὐτῷ ἐγκεχείριστὸ τὰ τῆς εξουσίας ἐπιτροπεῖν, Αρταβάσδῳ ἐγχειρίσας, ᾧ τὸ ἱερατεύειν ἐνείργητο, ἐξαπέστειλε πρὸς τὸν τοῦ δουκὸς Κωνσταντίνον, παρακελευόμενος εἰσεληλυθέναι τῇ βασιλίδι, ὡς τῆς βασιλείας ἐπιλάθηται· ὅς διὰ τὴν τοῦ γράμματος διαπόρθμευσιν τῆς περιωνύμου Στο φίας πρῶτος τῶν ἱερωμένων κεκλήρωται. Οὗτος γὰρ γεννήτωρ Ανδρέου τοῦ ἐν χρόνοις τοῖς καθ' ἡμᾶς τὴν ζωγραφικὴν τέχνην εἰς ἄκρον ἐλάσαντος, ἤπερ Απελλῆς καὶ ᾿Αγάθαρχος Ηρακλείδης τε καὶ φίλ οινος οι Βυζάντιοι, καθεστήκει. 5. Porro Constantinus, ut qui jam ante imperium γ. Ὁ δὲ, ὅτε καὶ πρότερον αὐτὴν ὄνειροπολών, καὶ somniaret, statim acceptis litteris in urbem invo- τοῦ στέφους ἀεὶ ἐφιέμενος, ὡς εἶχε τάχος τὴν βασι lat, lectis militibus stipatus, nec ipsa multitudine λεύουσαν κατέλαβεν ἅμα τοῖς σὺν αὐτῷ τῶν στραspernendis; noctuque per Michaelis protovestiarii & τευμάτων ἐγκρίτοις σ', ἱκανοῖς οὖσι. Καὶ νυκτὸς διὰ παραπυλίδος εἰσελθὼν τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μιχαήλ, οὔσης πλησίον ἀκροπόλεως, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ Γρηγορᾶ αύπνος μετὰ τῶν συνόντων αὐτῷ δ: ετέλεσεν. Νικήτας δὲ ἀσηκρήτις, ὁ μετὰ ταῦτα πρωτ τονοτάριος γεγονώς, την Κωνσταντίνου ἄφιξιν τῷ πατρικίῳ Κωνσταντίνῳ καὶ μοναχῷ τῷ Ἐλαδικῷ κατεμήνυσεν· καὶ ἄμφω τῇ αὐτῇ νυκτὶ πρὸς τὸν δοῦκα Κωνσταντίνον παρεγένοντο, καὶ βουλήν ποιησάμενοι οὔπω τῆς ἡμέρας καταλαβούσης μετὰ λαμπάδων καὶ λαοῦ πολλοῦ καὶ ὄχλον τὴν τοῦ ἱπποδρό μου πύλην καταλαμβάνουσιν, Κωνσταντίνον εὐφη μοῦντες ὡς βασιλέα· ἔνθα δὴ ὁ τούτου ιπποκόμος λογχευθεὶς παρὰ τῶν ἐντὸς τῶν τοῦ Ιπποδρόμου που λῶν ἀνῃρέθη. Μὴ δεχθεὶς οὖν ἐκεῖσε ὁ Κωνσταντίνος, ἀλλ᾽ ἀποσοβηθεὶς, ὥσπερ ὑπό τινος ἐκβακχευόμενος δαίμονος καὶ μὴ ἐφεστηκότα ἔχων τὸν λογισμὸν τῷ τῆς βασιλείας ἔρωτι, ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ὑπεχώρησεν στυγνός τε καὶ κατηφής, κακὸν οἰωνὸν τὴν τοῦ ἐπε ποκόμου κρίνας σφαγήν. Ἐκεῖθεν οὖν εὐφημούμενος ἦλθεν μέχρι τῆς Χαλκῆς, καὶ διὰ τῆς Σιδηρᾶς πόρ της τῆς αὐτῆς Χαλκῆς εἰσεληλυθώς, μέχρι τῶν Εξε κουδίτων παρεγένετο. Ο οὖν μάγιστρος Ἰωάννης ὁ Ελαδᾶς ἐκλογὴν τῶν τε τῆς ἑταιρείας καὶ τῶν ἐλα τῶν ποιησάμενος μεθ' ὅπλων τούτους ἀπέστειλεν κατὰ τοῦ δουκός. Ελθόντων οὖν μέχρι τῆς Χαλκῆς, καὶ πολέμου συστάντος; πολλοὶ ἐξ ἀμφοτέρων ἔπεσον τῶν μερῶν, ἔργον ἐκεῖσε μαχαίρας γενόμενοι, καὶ τοσοῦτον ὥστε τὸν τόπον ἐνλιμνασθῆναι τῷ αἵματι haud procul ab arce ostiolum ingressus in soceri sui Gregoræ ædibus cum sociis insomnis permansit. Nicetas vero a secretis, qui postea protonotarius fuit, Constantini adventum Constantino patricio el monacho Eladico nuntiavit; amboque eadem nocte ad Constantinum ducem accesserunt; consertoque consilio, cum necdum illuxisset, cum facibus militumque nou levi armata manu et turba Circi portam occupant, ac Constantinum faustis acclamationibus imperatorem salutant. Ibi ejus equiso a præsidiariis iisque qui intra portas erant, lancea confixus interiit. Haud itaque illic receptus Constantinus, sed repulsus, velut damonis cujusdam allatus furiis actus, nec præ imperii cupiditate inentis 383 satis compos, in Circum se tristis vultuque demisso subducit, malum omnen reputans, quod equisonem necatum amiserit. Illinc itaque, faustis acclamationibus prosequentibus, ad Chalcem usque venit; perque ejusdem Chalces portam ferream ad excubitorum usque stationen evasit. Interim magister Joannes Eladas, ex sodalitatibus classiariisque delectu habito, armis instructos adversus Ducem misit. Ad Chalcem usque cum venissent, consertoque praelio, multi utrimque gladiis perempti ceciderunt; ingensque adeo strages fuit, ut et sanguinis rivi instar Numinis stagnarent. Occisus est et Gregoras ducis Alius et Michael ejus consobrinus, nec'mon Curtices Armenius. Hæc videns Constantinus dux, cum maxima esset tur. ποταμηδόν καταρρέοντι. Ανῃρέθη δὲ καὶ Γρηγορᾶς ὁ balio, equum impulit. Ille in lapideis tabulis. quibus locus constratus erat, collapsus sessorem excussit. Quem in terram projectum solumque derelictum quispiam offendens (alii enim dispersi ac palantes erant) ejus caput gladio abscidit, inque omnium oculis, ad vulgi errorem depellendum, imperatori detulit. Ejuscemodi ducis aggressio per alium quoque modum innotuerat. Nempe Nicolaus quidam publicanus in Chaldia, publicisque vectigalibus præfectus, Christiana ejurata religione in Syriam se receperat. Illic agens astronomiæ seu magis astrologiae cuidam operam dabat. In nigro σε ἐκκρίτοι;! υἱὸς τοῦ δουκός [Ρ. 237] και Μιχαὴλ ὁ ἐξάδελφος αυτ τοῦ καὶ ὁ Κουρτίκης ὁ ἐξ ᾿Αρμενίων. Ταῦτα ὁ δοῦς Κωνσταντίνος μαθών, ταραχῆς ὅτι πλείστης γενομέν νης, τοῦ ἱππικοῦ ἐξήλαυνεν. Ὁ δὲ ταῖς ἐκεῖσε ὑπο εστρωμέναις κατολισθήσας πλαξὶν εἰς γῆν τὸν ἐπισ βάτην κατέβαλεν. Ἐπεὶ δέ τις αὐτὸν κατὰ γῆς ἐρο βιμμένον καὶ μεμονωμένον κατέλαβεν (οἱ γὰρ ἄλλοι διεσκεδάσθησαν ἅπαντες), ξίφει τὴν τούτου ἀπέτεμε κεφαλὴν, ἥτις τῷ βασιλεῖ προσενήνεκτο καταφανής ἅπασι τῆς ἀπάτης εἰς ἀποτρόπαιον. Τὸ δὲ τοιοῦτον αὐτοῦ ἐγχείρημα κατά τινα καὶ ἄλλον τρόπον ἐδε· δήλωτο. Νικόλαος γάρ τις τὰς ἐν Χαλδία τῶν δημο

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. σίων εισπράξεις εμπεπιστευμένος εἰς Συρίαν ἀφίκς- itaque linteo scribens ad Thomam logothetam mi serat; quo aqua cluto a Manuele Agarenorum iuterprete, 384 apparuerunt quae in eo erant exarate littere, in hanc sententiam: Ne tinueritis a duce ruffa volucre: stulte enim res novas molictur, et statim peribit. το, τῆς καθ' ἡμᾶς εὐσεβείας εξαρνος γεγονώς· ὃς ἐκεῖσε διατρίβων αστρονομίας ἢ ἀστρολογίας τινός μᾶλλον μετεποιεῖτο. Οὗτος ἐν μελανεμβαφεί γράψα; ὑφάσματι ἀπεστάλκει τοῦτο πρὸς τὸν λογοθέτην τω μᾶν, οὗ δὴ ῥυφθέντος ἐν ὕδατι παρὰ Μανουήλ τοῦ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἑρμηνέως τὰ ἐν αὐτῷ πεφανέρωται γράμματα· Μὴ φοβήθητε ἀπὸ τοῦ πυῤῥοῦ πετει· τοῦ τοῦ δουκός· νεωτερισθήσεται γὰρ ἀφρόνως, καὶ εὐθέως ὀλοθρευθήσεται. δ. Τούτων οὖν οὕτω τελεσθέντων, Γρηγορᾶς τού 4. His itaque eum in modum peractis, Gregoras του πενθερὸς μετὰ Λέοντος, ὃν Χοιροσφάκτην ὠνόμα- Constantini socer cum Leone Chaerosphacta, quem ζον, τῇ 'Αγία Σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησία προσέφυγον vocant, in sanctam Dei Sophiam, sic dictam ecοὺς καὶ βίᾳ ἐκεῖσε ἀποσπάσαντες ἀπέκειραν μονα- clesiam, confugerunt; quos inde vi extractos in χοὺς ἐν τῇ τῶν Στουδίου σε μονῇ. Κωνσταντίνον δὲ Studii monasterio monachos detonderunt; Conτὸν Ἑλαδικὸν βουνεύροις τύψαντες ῥάκη σε περιβα- stantinum vero Eladicum nervis bubulis casum λόντες καὶ ὄνῳ καθίσαντες διὰ μέσης τῆς πόλεως, vilibusque ac laceris vestibus indulum asinoque ἐθριάμβευσαν, καὶ ἐν τῇ τοῦ Δαλμάτου ἀπαγαγόντες " impositum per mediam urbem traducentes, in μονῇ ἐγκατάκλειστον τῇ καταδίκῃ πεποιήκασιν. Dalmate monasterio lata sententia inclusum agere Λέοντα δὲ τὸν Κατακαλίτην καὶ ᾿Αβεσσαλώμ τὸν τοῦ Αροτρα εκτυφλώσαντες ἐν ἐξορία παρέπεμψαν. Κωνσταντῖνον δὲ τὸν τοῦ Εὐλαμπίου υἱὸν καὶ ἑτέρους σὺν αὐτῷ Φιλόθεος ύπαρχος ὁ τοῦ Λαμπούδη ἐν τῇ τοῦ ἱππικοῦ σφενδόνῃ ἀπέτεμεν. Οὐ μικρὸν δὲ δι ερευνησάμενοι περὶ Νικήτα ασηκρήτις καὶ Κωνσταν τίνου τοῦ Λιβὸς οὐχ εὗρον αὐτοὺς ὡς χρησαμένους φυγῇ. Τὸν δὲ Αἰγίδην ἐκεῖνον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ πολλοὺς καὶ ἀνδρείους όντας ἀπό τε τῆς ἐν Χρυσοπόλει δαμάλεως καὶ μέχρι τοῦ Λευκάτου διδύμοις ξύλοις πάντας ανεσκολόπισεν. Καὶ πολλοὺς ἂν τῶν ἐν τέλε: τότε ἀνηλεῶς καὶ ἀναιτίως οι λεγόμενοι οὗτοι ἐπίτροποι ἀπέκτειναν, εἰ μή τινες τῶν δικαστών [Ρ. 258] τούτους τῆς ἀδίκου ὁρμῆς ἀνεχαίτισαν, εἰπόντες αὐτοῖς, ὡς Παιδὺς ὄντος τοῦ βασιλέως, πῶς ἂν ἄνευ τῆς αὐτοῦ κελεύσεως τοιαῦτα του μᾶτε διαπράττεσθαι; Τὴν τοῦ δουκὸ; οὖν γυναῖκα ἀποκείραντες εἰς τὸν ἐν Παφλαγονία οἶκον αὐτῆς ἐξαπέστειλαν, εὐνουχίσαντες καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς Στέφανον. statuerunt. Leonem vero Catacalitem et Abessalonem Arotræ filium excæcatos in exsilium miserunt. Constantinum Eulampii filium aliosque cum co Philotheus Lampudes urbis præfectus ad Circl metam gladio obtruncavit. De Niccta a secretis et Constantino Libe non exigua facta perquisitio: baud tamen inventi sunt, quod fuga saluti consuluerant. Ægidam vero virum spectabilem sociosque, qui plures ac viri fortes essent, a Damali (racca scilicet quæ est Chrysopoli, ad Leucatuin usque, liguis genuinis (id est furcis) omnes suspendit. Procerumque plures ac senatorii ordinis viros per id tempus tutores isti immani sævitia in noxiosque peremissent, ni judicum quidam ab injusto cos conatu ac mente retraxissent, cuin dice· rent: Quid vero vos imperatore 385 adhuc puero ejusque injussu talia audetis patrare? Ducis itaque uxorem detonsam in illius domum in Paphlagonia dimiserunt, ejusque filium Stephanum castraverunt. 5. Mense Augusto Symeon Bulgarie princeps expeditione adversus Romanos suscepta cum numeroso fortique exercitu Cpolim venit: obsessaque urbe ac vallo a Blachernis ad Chrysem portam ducto, illius facili negotio potiunda spe clatus erat. Perspecta tamen meniu firmitate populique ac praesidiariorum multitudine necnon balistarum alioε'. Αὐγούστῳ δὲ μηνὶ Συμεὼν ὁ Βουλγαρίας ἄρχων Εκστρατεύσας κατά Ρωμαίων σὺν ὄχλῳ βαρεῖ κατ ἔλαβεν τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ δὴ παρακαθίσας αὐτῇ χάρακα περιέβαλεν από τε Βλαχερνῶν καὶ μέχρι τῆς λεγομένης Χρυσῆς πόρτης, ελπίσι μετέωρος ἦν ὡς ἀπονητὶ ταύτην ἐλεῖν. Ἐπεὶ δὲ τήν τε τῶν τειχών κατέμαθεν ὀχυρότητα τήν τε ἐκ τοῦ πλήθους καὶ τῶν ὁπλιτῶν καὶ τῶν πετροβόλων καὶ τοξοβόλων rumque omnis generis tormentorum copia, spe ὀργάνων ἀσφάλειαν, τῶν ἐλπίδων σφαλεὶς ἐν τῷ λε γομένῳ Εβδόμῳ ὑπέστρεψεν, εἰρηνικὰς σπονδὰς αἰτησάμενος. Τῶν δὲ ἐπιτρόπων ἀσμενέστατα αποδεξαμένων, ἀποστέλλει Συμεών Θεόδωρον μάγιστρον αυτοῦ συλλαλῆσαι τὰ τῆς εἰρήνης. Αναλαβόμενοί τε δ τε πατριάρχης Νικόλαος και Στέφανος καὶ Ἰωάννης ὁ μάγιστρος τὸν βασιλέα ἦλθον μέχρι τῶν Βλαχερ νῶν, καὶ εἰσήγαγον τοὺς δύο υἱοὺς τοῦ Συμεών, καὶ συνεστιάθησαν τῷ βασιλεῖ ἐν τῷ παλατίῳ. Νικόλαος δὲ ὁ πατριάρχης ἐξῆλθε προς Συμεών, τινι τὴν κε· φαλὴν ὑπέκλινε Συμεών. Εὐχὴν οὖν ὁ πατριάρχης ποιήσας ἀντὶ στέμματος, ὡς φασί, τὸ ἑαυτοῦ ἐπιρ. 4. Στουδίων Ρ, Στουδίου margo. frustratus ad llebdomam recedit, pacis fœdera petens. Fuit res tutoribus gratisɛima; missusque a Symeone illius magister Theodorus, qui de pace colloqueretur. Nicolaus vero patriarcha et Stepha nus et Joannes magister assumpto imperatore, að Blachernas usque profecti ambos Symeonis filios introduxerunt ac cum imperatore in palatio epulis acceperunt. Nicolao patriarcha ad Symeoneni egresso, ille caput ei modeste inclinarit; fusaque super eum precatione, stemmatis loco capitis sui operimentum ejus capiti, ut ferunt, patriarcha injecit. Amplissimis itaque immensisque excepti mu -

neribus Symeon ac flii, cum de pace inter eos ριπτάριον τῇ αὐτοῦ ἐπέθετο κεφαλῇ. Δώροις οὖν non satis convenisset, in patriam domumque redierunt. 386 6. Constantino igitur imperatore, velut qui puer esset, matrem suam identidem requirente, quam Alexander dudum aula ejecerat, eam rursus in palatium revocant. Rerum itaque polita mactaque civilium administrationem, Constantinum accubitorem et Constantinum Anastasiumque germanos fratres Gongulios vucatos in aulam accersit; Joannisque Elade consilio, Alexandri imperatoris asseclas ea removet, Joannem rectorem, sicque nuncupaten Gabrilopulum et Basilitzen aliosque. Porro Augusta Dominicum hetæriarcham præficit. Magister Eladas morbo correptus ac a medicis depositus, e palatio secedens ad Blachernas venit, ibique morbo ingravescente fato functus est. Dominici helæriarchæ consilio Zoe Nicolaum patriarcham cum suis aula removet, irascentis specie suam ipsius jubens curare ecclesiam. Nec multo post Constantinus accubitor Dominicum hetæriarcham apud Augustam accusat, ut qui rerum summam in fratrem suum transferre cogitaret. Simulate igitur patricii dignitate ornantes, cum ex morc in tenplum precibus communiendus descendisset, domi manere jussere. Ejus loco præfecit Zoe føderatorum turmis Joannem Garidam; Damianum vero cunuchum excubiarnm drungarium creavit. Domiἀμέτροις καὶ μεγίστοις φιλοφρονηθέντες ὅ τε Συμεών καὶ οἱ τούτου υἱοὶ εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ὑπέστρε ψαν, ἀσύμφωνοι ἐπὶ τῇ εἰρημένῃ εἰρήνῃ διαλυθέν τες. δ'. Τοῦ βασιλέως οὖν Κωνσταντίνου ἅτε παιδί; ὄντος καὶ τὴν ἰδίαν μητέρα ἐπιζητοῦντος (ἤδη γὰρ ταύτην κατήγαγεν ᾿Αλέξανδρος ὁ βασιλεὺς), αναβι βάζουσιν αὐτὴν πάλιν. Αὕτη οὖν περικρατής γενομένη τῆς βασιλείας ἀναβιβάζει εἰς τὸ παλάτιον Κων. σταντίνον παρακοιμώμενον καὶ Κωνσταντῖνον καὶ Αναστάσιον αὐταδέλφους τοὺς Γογγυλίους λεγομέ νους· καὶ τῇ βουλῇ Ἰωάννου τοῦ Ἐλαδα καταδι βάζουσι τοὺς οἰκείους τοῦ ᾿Αλεξάνδρου βασιλέως, Ἰωάννην τὸν ῥαίκτωρα καὶ τὸν λεγόμενον Γαβριλόπουλον καὶ Βασιλίτζην καὶ τοὺς λοιπούς. Προχειρί. ζεται δὲ ἡ Αὐγούστα Δομίνικον ἑταιρειάρχην. Μάγι στρος δὲ ὁ Ἐλαδάς νόσῳ προσπεσὼν καὶ ἀπαγορευ θεὶς παρὰ τῶν ἰατρῶν, κατελθὼν ἐκ τοῦ παλατίου καὶ ἐν ταῖς Βλαχέρναις παραγενόμενος, ὑπὸ τῆς νό σου βαρυνθεὶς τελευτᾷ. Συμβουλή Δομινίκου έταιρειάρχου καταβιβάζει Ζωή Νικόλαον πατριάρχην ἅμα τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ, μετ' ὀργῆς τὰ τῆς ἰδίας ἐκκλη σίας φροντίζειν [Ρ. 239] εἰποῦσα. [Οὐ] Μετ᾿ οὐ πολὺ Κωνσταντίνος παρακοιμώμενος διαβάλλει τῇ Αὐγούστη Δομίνικον έταιρειάρχην ὡς τὴν βασιλείαν σφε τεριζόμενον εἰς τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφόν. Καὶ τοῦτον ἐν προφάσει πατρίκιον ποιήσαντες, κατελθόντα εἰς τὴν ἐκκλησίαν, ὡς ἔθος, εὐχὴν λαβεῖν, οἴκοι μένειν παρεκελεύσαντο, προεβάλετο δὲ Ζωὴ Ἰωάννην τὸν Γαρι Micus frustra lugens ac quiritans donuın se re- δἂν εταιρειάρχην καὶ Δαμιανὸν εὐνοῦχον τῆς βίγλης repit. 7. Cæterum Symeone Bulgaro iterum Thraciam infestante, Augusta 387 proceribusque anxiis quo pacto hominis arrogantiam compescerent, rogavit Joannes Bogas ut patricius crearetur, Patzinacas adversus cumn se conducturum pollicitus. Voti compos effectus, acceptisque muneribus, ad eos iter contendit. Ac vero icto fœdere, indeque acceptis obsidibus, cum illis in urbem rediit, Patzinacibus transmisso Istro Symeonem se debellaturos pollicentibus. Venit vero etiam co tempore in urbem Asotius, vir roboris fauna celeberrimus, principis principum filius. Ferebant virgam ferreau, cujus extrema manibus teneret, qua pollebat eximia vi, posse inflectere inque circuli formam intorquere, ferri nimirum duritie illius manuum robori cedente. lunc Augusta venientem multo honore suscepit ac rursum in patriam remisit. 8. Mense Septembri, indictione tertia, PancraLucas Armenius Adrianopolin Symeoni prodidit. Vocabatur liae prius Orestias, ab Oreste Agamemnonis alio, qui justa munulatione ob patrem a Clytaranestra dolo necatum, ipsa una cum Ægistho occisa, gravi furore actus est, ac quo loco Ehrus Arzusque ac Artacus flumina confluunt, lotus morbo libera¡us est, eodemque loco urbe condita δρουγγάριον. Δομίνικος δὲ ἀπῆλθεν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ἀνόνητα ολοφυρόμενος. ζ'. Τοῦ δὲ Βουλγάρου Συμεὼν τὴν Θρᾴκην πάλιν ληϊζομένου, ἐν φροντίδι οὔσης τῆς Αὐγούστης καὶ τῶν ἐν τέλει ὅπως αὐτὸν τῆς ἀλαζονείας παύσωσιν, ᾐτήσατο Ἰωάννης ὁ Βογᾶς γενέσθαι πατρίκιος, υπου σχόμενος κατ' αὐτοῦ ἀγαγεῖν Πατζινάκα;. Της απο τήσεως δὲ τυχὼν δῶρά τε λαβὼν εἰς τὴν Πατζινάκων ἀπῄει χώραν· καὶ δὴ σπεισάμενος, ὁμήρους ἐκεῖθεν λαβὼν ἤγαγεν ἐν τῇ πόλει, συνθεμένων Πατζινάκων διαπεράσαι καὶ τὸν Συμεὼν καταπολεμήσαι. Παρεγένετο δὲ τότε ἐν τῇ πόλει καὶ Ἀσώτιος, ἀνὴρ ἐπὶ ῥώμῃ ὀνομαστότατος, υἱὸς ὢν τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρ p χόντων, όν φασι σιδηρᾶν ῥάβδον ἐκ τῶν ἄκρων έκατέραις κρατοῦντα χερσὶ τῇ ὑπερβαλλούση δυνάμει διακάμπτειν καὶ πρὸς τὸ κυκλικὸν σχῆμα μετάγειν, τῆς ἀντιτύπου του σιδήρου φύσεως τῇ βίᾳ τῶν χει ρῶν ὑπε:κούσης. Ον παραγενόμενον ἡ δέσποινα καὶ μετὰ πολλῆς τιμῆς ὑπεδέξατο, καὶ πάλιν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ἐξέπεμψεν. η. Σεπτεμβρίῳ δὲ μηνὶ, ἐνδικτιώνος τρίτης. Παγκρατούκας ὁ ᾿Αρμένης τὴν ᾿Αδριανούπολιν τῷ Συμεών προδέδωκεν, ἥτις τὸ πρὶν Ορεστιάς έκαν λεῖτο, ἐξ Ορέστου υἱοῦ ᾿Αγαμέμνονος, ὃς ζήλῳ δι καίῳ διὰ τὴν πρὸς τὸν πατέρα Κλυταιμνήστρας δο λοφονίαν ταύτην σὺν Αἰγίσθῳ ἀποκτείνας λίαν έχε μέμηνεν καὶ ἐν τῇ συνελεύσει Έβρου Αρίου τε καὶ Αρτάκου τῶν τριῶν ποταμῶν γε λουσάμενο; τῆς ιων

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. νόσου ἀπήλλακτο· ἔνθα ταύτην οἰκοδομήσας ἐπὶ τῷ suum illi nomen indidit. Adrianus autem Casar ἰδίῳ ονόματι κέκληκεν· 'Αδριανὸς δὲ Καίσαρ εὐκτίστοις οἰκήμασιν αὐτὴν μεγαλύνας πόλιν Αδριανού μετακέκληκεν. Αὕτη τρίτης ημέρας παρὰ ἀνδρὸς εὐπετοῦς ἐν διόδῳ Φιλιππουπόλεως σταδιάζεται, Αγκαλισμένη τῷ ὄρει τῷ Αἰμῳ παρ' ᾧ οἱ τρεῖς που ταμοὶ συμβάλλονται τὸ ἐμβρινὸν ὕδωρ. Μετ' οὐ πολὺ απεστάλη Βασίλειος πατρίκιος καὶ κανίκλης καὶ Νικήτας πρωτοσπαθάριος ὁ Ἐλαδικός παρὰ Ζωῆς μετὰ δώρων πολλῶν, καὶ ἀντιπαρέλαβεν πάλιν αὐ τήν. [Ρ. 240] θ'. Ήλθεν δὲ ὁ Δαμιανὸς ἀμηρᾶς εἰς Στρό δηλον νῆσον μετὰ πλοίων πολεμικῶν καὶ πολλῆς τῆς δυνάμεως· καὶ ταύτην παρέλαβεν ἄν, εἰ μὴ νοσήσας ἐτελεύτησεν, ὑποστρεψάντων διὰ κενῆς τῶν Σαρακηνῶν. Οἱ δὲ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ᾿Αθηνῶν οἰκήτορες συνεχῶς ἐπηρεαζόμενοι παρὰ Κασὲ υἱοῦ τοῦ Ἰούδη, τὴν αὐτοῦ ἀσωτίαν καὶ ἀπληστίαν μὴ ἐνεγκόντες λι τοῖς τοῦτον βάλλοντες ἀνεῖλον κακῶς ἔνδοθεν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ ἐν ᾿Αθήναις ναού. magnifcis ornans difciis, Adriaui urbem ex sese mutato nomine appellavit. Distat Philippopoli trium dierum spatio; quam mons Hæmus velut sinu amplectitur, qua parte nivales 388 ac pluviales congerunt aquas quæ modo tria flumina dicebamus. Postmodum vero misso Zoe Basilio patricio ac caniclel præfecto et Niceta Eladico protospathario cum multis muneribus, tandem illam recepit. 9. Venit vero Damianus ameras in Strobelum insulam, magno hostilium uavium apparatu ac cum ingentibus copiis; cepissetque utique, nisi morbo correptus fatis concessisset. Cujus interito factum ut Saraceni irrito conatu redirent. Achaia autem ac Athenarum populi civesque continuis Chase filik Jube injuriis vexati, cjua luxuriam inexplebitemque cupiditatem ferie non valentes, lapidibus obrutum intra ipsum Athenarum templi penetrale male interenierunt. :. Βλέπουσα δὲ Ζωὴ βασίλισσα τὴν ἔπαρσιν Συν 10. Zoe porro Augusta elalos Symeonis animo, μεὼν καὶ τὴν κατὰ τῶν Χριστιανῶν αὐτοῦ ἐπίθεσιν, videns ejusque adversus Christianos grassationem βουλὴν μετὰ τῶν ἐν τέλει βουλεύεται, ἀλλάγιον καὶ non ferens, re cum optimatibus deliberata, freilus εἰρήνην μετὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν διαπράξασθαι, διαπε icere pacemque componere cum Agarenis statuit, ρᾶσαι δὲ πάντα τὸν τῆς Ἀνατολῆς στρατὸν πρὸς τὸ omnesque Asiæ copias ad debellandum profliganκαταπολεμῆσαι καὶ ἀφανίσαι τὸν Συμεών. Απεστάλη dumque Symeonem trajicere. Missi proinde in Syοὖν ἐν Συρίᾳ ἐπὶ τὸ ποιῆσαι ἀλλάγιον Ιωάννης παν rian) Joannes Rhodinus patricius et Michael Toxaτρίκιος ὁ Ροδινὸς καὶ Μιχαὴλ ὁ Τοξαράς· οὗ γεγον ras, qui paciscerentur. Quo peracto, consuela νότος τὴν συνήθη τῆς ρόγας διανομὴν ποιησάμενοι ἐν erogatione douato milite, assumptis cohortibus ac τοῖς τάγμασι, ταῦτα δὲ ἀναλαβόμενοι σὺν τοῖς θέ- " legionibus in Thraciam transmisere, magistro μασι πρὸς τὴν ὥρᾳχψαν γῆν διεπέρασαν, Λέοντος μαγίστρου τοῦ Φαλιά δομεστίκου τῶν σχολῶν τυγχάνοντος, ᾧ ἀνδρία μᾶλλον ἢ ἐπιστατική φρόνησις προσανέκειτο. Εξαγαγόντων οὖν τὰ σεβάσμια καὶ ζωοποιά ξύλα Κωνσταντίνου πρωτοπαπά τοῦ παλα τίου, τοῦ Κεφαλά λεγομένου, καὶ Κωνσταντίνου τοῦ Βαλελίας ἐν τῇ Θρᾴκῃ, ἅπαντες προσκυνήσαντες καὶ επομοσάμενοι συναποθνήσκειν ἀλλήλοις, πανστρατι κατὰ Βουλγάρων ἐξώρμησαν. Ερχον δὲ τοῦ τάγματος Εξκουδίτων Ἰωάννης ὁ Γράψων, τοῦ δὲ ἱκανάτου ὁ τοῦ Μαρούλη υἱός· Ῥωμανὸς δὲ ὁ Αργυρὸς ἐστρατο ήγει καὶ Λέων ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ Βάρδας ὁ Φω κας, οἷς συνὴν μὲν " καὶ ὁ Μελίας μετὰ τῶν Αρμενίων καὶ οἱ ἄλλοι πάντες στρατηγοί τῶν θεμάτων, συνἦν δὲ καὶ πρὸς τοῖς ἄλλοις ὁ Κωνσταντίνος πα τρίκιος ὁ Αἰψ Λέοντι δομεστίκῳ, σύμβουλος αὐτοῦ ἐν πᾶσι τοῖς ἀνήκουσιν ὤν. Μηνὶ δὲ Αὐγούστῳ εἰκάδι, Ινδικτιῶνος ε', ὁ πόλεμος μεταξύ Ρωμαίων τε καὶ Βουλγάρων πρὸς τῷ ᾿Αχελώῳ συγκεκρότητας ποταμῷ· καὶ (οἷα τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὡς ἀνεξερεύνητα καὶ ἀνεξιχνίαστα,) τρέπονται Ρωμαίοι πανστρατι καὶ γέγονε φυγή παντελὴς καὶ φρικώδης ολολυγή, τῶν μὲν ὑπ' ἀλλήλων συμπατουμένων, τῶν δὲ ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀναιρουμένων, αἷματός τε χύσις οἷα ἐξ αἰῶνος οὐ γέγονεν. Ο δὲ Λέων ἐν Μεσημβρία διεσώθη φυγών. Εσφάγη δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐν τῇ ρ 10 μὲν] δὲ Leone Phoca scholarum domestico, viro scilicet majoribus animis quam imperatoria solertia przdito. Eductis itaque venerabilibus ac vivificis 389 lignis, Constantini palatini cleri sacerdotum prini, cognomento Cephala, Constantinique Baleli opera, in Thracia, cum omnes hæc venerati essent seque una commorituros jurejurando firmassent, in Bulgariam profecti sunt cum universo exercit. Præcrant excubiti turinæ Joannes Grapso, Icanati vero Marulis filius. Romanus Argyrus ducis potestate præerat, ejusque frater Leo et Bardas Phocas; quibuscum erat et Melias' cum Armeniis, aliique omnes thematum duces. Praeter alios vero etiam cum Leone domestico erat Constantinus patricius Afer, qui ejus consiliis in omnibus quæ að ipsum attinebant uteretur. Mensis itaque Augusti die vigesima, indictione quinta, Romanos inter atque Bulgaros ad Acheloum flumen commissa pugna (qua Dei judicia, quam inscrutabilia et impervestigabilia!) Romani omnes fusi fugatique, horrendo per exercitura omnem ululate, cum se alii alios conculcarent, alios hostes perimeres, tanta hominum strage quanta nec a sæcule audita est. Leo ægre in Mesembriam sospes evasit. Desiderati præ aliis in ipsa pugnæ congressione Constantinus Afer et Joannes Grapso procerumque alii non · VARIAE LETIONES.

pauci. Missus erat et Romanus rei navalis drunga- τοῦ πολέμου συμβολή (Ρ. 241] καὶ Κωνσταντίνος ὁ rius cum omni classe, ut Danubii littora legeret ac Leoni Phocæ open ferret; Joannes item Bogas, uli dictum est, qui Patzinacas adduceret. 390 Cumque Romanus drungarius in mandatis accepisset ut quos dicebam Patzinacas, adversus Bulgaros Leoni Phocæ auxilio futuros, trajiceret, Romanusque et Joannes in contentiones verborumque dissidia versi essent, videntes Patzinacæ sic inter se discordes atque pugnantes, domum rediere. Bello autem finito reversisque in urbem Romano ac Boga, mota quæstio est de eorum dissidio. Ubi in țantum periculum adductæ Romani drungarii res, ut amissionis luminum in se adversam sententiam tulerit, velut qui negligentia seu potius animi pravitate ac nequitia præsto non fuisset, ut Patzinacas trajiceret, sed se citius subduxissst; qui denique ne Romanos quidem fugientes navihus excepisset. Ac certe oculis luisset, nisi Constantino Congyle et magistro Stephano, qua apud Augustam auctoritate longe maxima pollebant, connitentibus in contrarium sententia illi versa esset. Bulgaris antem victoria elatis ad ipsanique urbein excurrentibus, cum Leo scholarum domesticus Joannesque hetæriarcha et Nicolaus ducis filius, in Thraciæ locum quem Catasyrtas vocant, conferto agmine adversus Bulgaros essent egressi, noctu ex improviso irrueutilus in eos Bulgaris ac domestico. in ſugam verso Nicolaus ducis filius cum aliis multis occisus est. Λιψ καὶ Ἰωάννης ὁ Γράψων καὶ ἄλλοι τῶν ἀρχόντων Ικανοί. Απεστάλη δὲ καὶ Ῥωμανός πατρίκιος δρουνγάριος ὢν τῶν πλωΐμων μετὰ παντὸς τοῦ στόλου ἐν τῷ Δανουβίῳ ποταμῷ βοηθῆσαι Λέοντι τῷ Φωκά - ἀλλὰ καὶ Ἰωάννης ὁ Βογᾶς καταγαγεῖν Πατζινάκας, ὡς εἴρηται. Κελευσθέντος δὲ τοῦ δρουγγαρίου Ρω μανοῦ τούτους διαπερᾶται κατὰ Βουλγάρων ὥστε συμμαχῆσαι Λέοντι τῷ Φωκᾷ, Ῥωμανοῦ δὲ καὶ Ἰωάν νου εἰς ἔριδας καὶ λογομαχίας ἐλθόντων, ὁρῶντε αὐτοὺς οἱ Πατζινάκαι πρὸς ἀλλήλους διαμαχομένους καὶ συστασιάζοντας ὑπεχώρησαν εἰς τὰ ἴδια. Τοῦ πο λέμου δὲ τέλος λαβόντος, καὶ ὑποστρεψάντων ἐν τῇ πόλει τοῦ τε Ῥωμανοῦ καὶ τοῦ Βογᾶ, τὰ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐκινήθησαν· καὶ εἰς τοσοῦτον κίνδυνον τὴν δρουγ γάριον Ρωμανὸν περιέστησαν, ὥστε καὶ καταδικά ζουσαν ψῆφον ἐξήνεγκαν τῶν ὀφθαλμῶν στερηθῆναι ὡς ἀμελείᾳ, μᾶλλον δὲ κακουργία μή διαπεράσαντα τοὺς Πατζινάκας, ἀλλ' ὑποχωρήσαντα τάχιον καὶ μηδὲ τοὺς φεύγοντας Ῥωμαίων ἐν τοῖς πλοίοις υποδε ξάμενον. Καὶ τοῦτο ἂν ἐπεπόνθει, εἰ μὴ παρὰ Κωνσταντίνου πατρικίου τοῦ Γογγύλη καὶ Στεφάνου μα γίστρου, ὡς δυναμένων παρὰ τῇ Αὐγούστῃ πολλά, τα τῆς καταδίκης ἀνετράπη. Τῶν δὲ Βουλγάρων τῇ νίκῃ κατεπαρθέντων καὶ ἐκστρατευσάντων μέχρι τῆς πόλ λεως, ἐξῆλθε Λέων ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν καὶ Ἰωάννης ὁ ἑταιρειάρχης και Νικόλαος ὁ υἱὸς τοῦ δουκὸς εἰς χῶρον Θρακῷον οὕτω λεγόμενον Κατασύρο τας ἅμα πλείστῳ λαῷ κατὰ Βουλγάρων. Τῇ δὲ νυκτί Ο ἀδοκήτως ἐπιπεσόντων αὐτοῖς τῶν Βουλγάρων, καὶ τοῦ δομεστίκου φυγόντος, εσφάγη Νικόλαος ὁ υἱὸς τοῦ δουκὸς καὶ πολλοὶ ἕτεροι μετ' αὐτοῦ. 11. Theodorus itaque Constantini imperatoris paedagogus, Constantinum accubitorem imperium transferre molientem in Leonem suum 391 ex sorore allinem animadvertens, Constantino imperatori auctor est ut Romanum drungarium assumat, velut olim patris servum ingenuum illiusque propensa voluntate rebus studentem, ut cum ipso maneat, custosque et vindex atque defensor, cum necesse fuerit, illi exsistat. Romanus de his sapius interpellatus renuit. Quapropter Constantinus ipse imperator litteras propria manu exaratas subseriptioneque firmatas ad eum mittit; quibus ille acceptis Constantinum accubitorem ejusque amines se aggressurum, qua par fuerit ratione, pollicitus est. Ejus itaque rei late pervagante fama, cum accubitor Romanum urgeret ut cum classe militari jam stipendio donata proficisceretur, cum Roma. nus in navali quasi instructurus classem versaretur, venit ad eum Constantinus accubitor velut solvendæ classis negotium maturaturus. Cui Romanus servili habitu gestuque obviam factus, quod jubebatur promptius se facturum pollicitus est. Cumque ex eo Constantinus sciscitaretur, num elegantes viros et fortes, ad imperatoriam impellendam triremem iloneos habeat, jubet statim Romanus manu exει δύο:? an δε!? ια΄. Θεόδωρος οὖν ὁ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου παιδαγωγός, ὁρῶν Κωνσταντίνον παρακοιμώμενον εἰς Λέοντα τὸν ἴδιον γαμβρόν τὴν βασιλείαν σφετε ριζόμενον, ὑπέθηκεν Κωνσταντίνῳ τῷ βασιλεῖ Ρωμανὸν τὸν δρουγγάριον προςλαβέσθαι ὡς πατρικὸν αὐτοῦ δοῦλον καὶ εὔνουν τὰ πρὸς αὐτὸν, ὡς ἂν ᾖ σὺν αὐτῷ, καὶ διαφυλάττειν αὐτὸν, καὶ ἐν οἷς ἂν δέῃ σύμμαχον ἔχειν καὶ βοηθόν. Περὶ τούτου οὖν πολύ λάκις λαληθεὶς Ῥωμανὸς ἀπείπατο. Γραμμάτιον οὖν ὁ βασιλεὺς Κωνσταντίνος αὐτοχείρω διαπράξας γραφῇ καὶ ὑπογραφῇ διασφαλισάμενος ἀπέστειλεν αὐτ τῷ· ὅπερ αὐτὸς ἐπὶ χεῖρας λαβὼν ὑπέσχετο τὴν κατὰ τοῦ παρακοιμωμένου Κωνσταντίνου καὶ τῶν συγγενῶν αὐτοῦ ἐπίθεσιν, (Ρ. 242] ὡς δέει ", ποιήσασθαι. Τῆς φήμης οὖν ταύτης διαθεούσης καὶ τοῦ παρακοιμωμένου καταναγκάζοντος Ρωμανὸν ἀποκινῆσαι μετὰ τοῦ στόλου την νενομισμένην ρόγαν λαβόντος, ἐν τῇ ἐξαρτύσει δὲ ὄντος τοῦ Ῥωμανοῦ καὶ τὰ πλοῖα εὐτρεπίζοντος, ἐξῆλθεν Κωνσταντίνος παρακοιμώμε νος ὡς ἐπισπουδάζων αὐτὸν τοῦ ἐκπλεῦσαι. Ο δὲ τούτῳ δουλικῷ τῷ σχήματι προϋπήντησεν, καὶ προθύμως ποιήσειν τὸ κελευόμενον ἐπηγγέλλετο· καὶ εἰ ἔχει ἄνδρας εὐειδεῖς καὶ γενναίους ἐπιτηδείους τὴν βασιλικὴν ἐρέττειν τριήρη εἰπόντος πρὸς Ῥωμανόν, οὗτος εὐθὺς ἔνευσεν τούτοις τῇ χειρὶ ἑτοίμοις οὔσε

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. tem, quos consilium non lateret, Romani jam celoce proxima ipsoque Constantini accubitoris vestigia premente, cum is euni manibus corripuisset ac, Tollite eum, clamassel, actutumn raptum in Romani drungarii 399 triremen sub custodia tenendum intulere. Qui autem virum defenderet aut ulla ejus miseratione moveretur, ne unus quidem inventus est, mox fuga dilapsis omnibus qui illi comites essent. His ad Zoem Augustam perlatis, illa Nicolao suisque optimatibus accersitis ad Romanum mittit, qui facti causam inquiraut. Cum itaque trajecissent, populi coitione lapidibus appetiti ac fugat sunt. Mane igitur egressa Zoe ad Bucoleonis solare horologium, alia cunctisque clamabat, quomodo rebellio bæc contigisset. Cui Theodorus Constantini imperatoris pedagogus, idcirco nimirum conti gisse, quod Leo Phocas Romanos, Constantinus accubitor aulam perdidisset. Interim imperator Nicolaum patriarcham et Stephanum magistrum sibi in aula adesse jubet, translata in se a matre potestate. Postridie missus Joannes Tubaces, qui Zoem Augustam aula ejiceret. Ea cum fetu ac ejulatu in filii complexus ruens ad maternaut miserationem allectumque inflexit, ita sane ut imperator ad ducentes clamaverit Sinite ut mater mea mecum verselur; vixque verbum protulerat, cum illi dimiserunt. Accersitum vero imperator et patriarcha Joannem Garidam scholarum domesticum esse jussei unt, veriti ne Leo Pbucas in rebellionem verteretur. Non acquicrit ille ut manus acciperet, nisi Theodorus Zuphinezer illius levir et Symeou ejus filius faderatorun 393 turnis pradicerentur. Amborgin itaque jurejurando fretus, in domum suam venit; moxque illius affines ab eis aula ejecti. Quos ad se venientes ut aspexit, tremor stuporque eum invasit. Confestim igitur ad Romanum venit, et quæ illi acciderant narravit. Arcţiori itaque amicitia illi implicatur, datisque et acceptis juramentis, uno in posterum animo futuros, uno animi sensu ac cousensione efficiuntur; ut et nuptiarum fœdera se juncturos paciscerentur eaque ratione charitatis vinculo magis astringerentur. πλησίον ἐλθεῖν. Οἱ δὲ τὰ τῆς βουλῆς εἰδότες, έγγιστα peditos illi priesto esse ac prope accedere, lli auἤδη τοῦ δρόμωνος Ρωμανού γεγονότος, ἐπειδὴ οὗτος ὀπίσω τοῦ παρακοιμωμένου Κωνσταντίνου περιπα τῶν ἀνήρπασεν αὐτὸν ταῖς χερσὶ και, "Αρατε αὐτὸν, ἀνεφώνησεν, παραχρῆμα οὗτοι τοῦτον ἁρπάσαντες εἰς τὴν τοῦ δρουγγαρίου Ρωμανοῦ τριήρη εἰσήγαγον καὶ ἐν τῇ ἀσφαλείᾳ κατείχον. Οὐδεὶς οὖν ὁ ὑπερασπίζων ἦν ἢ κατοικτείρων τὸν ἄνθρωπον, πάντων τῶν συνόντων αὐτῷ χρησαμένων φυγῇ.. Ταῦτα Ζωή Αὐγούστα μαθοῦσα προσκαλεῖται τὸν πατριάρχην Νι κόλαον καὶ τοὺς αὐτῆς μεγιστάνους, καὶ ἀποστέλλες πρὸς Ῥωμανὸν τὸ γεγονὸς θέλουσα μαθεῖν. Τούτων οὖν διαπερασάντων, λίθοις ὁ λαὸς αὐτοὺς ἐξήλασαν βάλλοντες. Ἔωθεν οὖν ἐξελθοῦσε Ζωὴ ἐν τῷ τοῦ Βου κολέοντος ἡλιακῷ ἐπεφώνει τῷ υἱῷ καὶ πᾶσι· Πῶς ἆρα γέγονεν ἡ ἀνταρσία αὕτη; Ἔφησε δὲ πρὸς αὐτὴν ὁ παιδαγωγὸς τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου Θεόδωρος, ὅτι Διὰ τὸ ἀπολέσαι Λέοντα τὸν Φωκᾶν του; Ρωμαίους καὶ Κωνσταντίνον παρακοιμώμενον τὸ παλάτιον ταῦτα γεγόνασι. Προσελάβετο δὲ ὁ βασιλεὺς Νικόλαον τὸν πατριάρχην καὶ Στέφανον μάγιστρον συνεῖναι αὐτῷ ἐν τῷ παλατίῳ, τὴν ἐξουσίαν εἰς ἑαυ τὸν ἀπὸ τῆς μητρὸς ἐπισπώμενος. Τῇ δὲ ἐπαύριον ἀπέστειλεν Ἰωάννην τὸν Τουβάκην Ζωὴν Αὐγούσταν τοῦ παλατίου καταβιβάσαι. Η δὲ μετ' ολολυγής καὶ δακρύων τῷ ἑαυτῆς προσπλακεῖσα υἱῷ πρὸς συμπάθειαν μητρικὴν καὶ οἶκτον τὸν υἱὸν ἐκίνησεν, ὡς τὸν βασιλέα εἰπεῖν πρὸς τοὺς ἄγοντας· Εάσατε μετ' ἐμοῦ εἶναι τὴν μητέρα μου. Οι δὲ ταύτην ἅμα τῷ λόγῳ ἀφῆκαν. Προσκαλεσάμενος δὲ ὅ τε βασιλεὺς καὶ ὁ πατριάρχης Ιωάννην τὸν Γαριδᾶν προεβάλοντο δομέστικον τῶν σχολών, δεδιότες μὴ εἰς ἀνταρσίαν χωρήσῃ ὁ Φωκᾶς Λέων. Ὁ δὲ οὔτ᾽ ἔνευσε τοῦτο γενέσθαι, εἰ μὴ Θεόδωρον τὸν γυναικάδελφον αὐτοῦ τὸν Ζουφινεζὲρ καὶ Συμεὼν τὸν υἱὸν αὐτοῦ προεβάλετο εταιρειάρχας ". Ορκοις οὖν βε βαιωθεὶς ὑπ' αὐτῶν κατῆλθεν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [Ρ. 243] Οἱ δὲ παραυτίκα τους συγγενεῖς αὐτοῦ τοῦ παλατίου καταβιβάζουσιν. Τούτων οὖν πρὸς αὐτὸν ἐλε θόντων, ὡς ἐθεάσατο αὐτοὺς, τρόμος αὐτὸν ἔλαβεν καὶ φρενῶν ἔκστασις. Εὐθὺς οὖν ἐξῆλθε προς 'Ρωμανὸν, καὶ διηγήσατο αὐτῷ οἷα πέπονθεν. Συμφιλιωθεὶς οὖν αὐτῷ, καὶ ὅρκους δοὺς καὶ λαβὼν ὥστε μίαν ἔχειν ἀμφοτέρους ψυχὴν, σύμφρων αὐτῷ καὶ σύμπνους ἐγένετο, ὥστε καὶ γαμικών συνάλλαγμα ποιήσασθαι συνεφώνησαν, πλέον ἐκ τούτου τὸν τῆς ἀγάπης δεσμὸν ἐπισφίγγοντες. ιβ. Τῇ εἰκάδι οὖν τετάρτῃ τοῦ Μαρτίου μηνός ἀποστέλλει Ρωμανός Ἰωάννην πρεσβύτερον, οἰκεῖον αὐτῷ καὶ πιστότατον ὄντα, καὶ Θεόδωρον τὸν Ματζούκην εἰς τὸ παλάτιον ὑπεραπολογουμένους, ὡς Οὐκ ἐπ' ἀνταρσίας γέγονε τὸ παρ' ἐμοῦ διαπραχθὲν, ἀλλὰ τὴν τοῦ Φωκᾶ ἐπίθεσιν υφορώμενος, καὶ δεδιὼς μή τι νεωτερισθείη παρ' αὐτοῦ εἰς τὸν βασιλέα, τούτου ἔνεκα ἀνελθεῖν ἐν τῷ παλατίῳ βεβούλευμαι καὶ τὴν φυλακὴν ποιεῖσθαι τοῦ βασιλέως. Μη συνευδοκοῦντος δὲ Νικολάου πα τριάρχου ἐν τούτῳ, ἐμηνύθη Ῥωμανός παρά Θεοδώρου τοῦ ῥηθέντος παιδαγωγοῦ ἐλθεῖν μετὰ στόλου Οι Εταιρειάρχην Ρ, εταιρειάρχας marga, 12. Secundum hæc igitur vigesima quarta mensis Martii mittit Romanus Joannem presbyterum domesticum suum eumdemque fidelissimum, nec non Theodorum Matzucem, qui ipsius in palatio causam agerent. Nihil spectare ad rebellionem, quod ab eo factum erat: unum duntaxat veritum, Phocæ molimina, ac metuentem ne ille novis rebus adversus imperatorem studeret, idcirco consilium iniisse ut in regiam veniret ac imperatori præsidio esset. Non approbante Nicolao patriarcha nec assentiente, is, quem dicebam, Theodorus pedagogus Romano mandat ut cum omni classe ad BucoleoVARIE LECTIONES.

nem veniat. Re itaque cum suis deliberata (nam a παντὸς μέχρι του Βουκολέοντος. Ος μετὰ τῶν σὺν urgebat fatum), ipso intemèratissimæ Virginis ac Dei Genitricia Annantiationis solemni die, faria quinta, mano arinata cum 394 universa classe al Bucoleonem venit; statinique magister Stephanus aula discedit. Nicetas autem patricius Romani consocer in palatium veniens Nicolaum patriarcham inde extrusit. Aulicorum ergo animis Romani jurejurando firmatis, pretiosam ac vivificam ad eum miserunt crucem, quam ille veneratus, iterumque sacramento interposito @dem obstringens, cum eis paucisque comitum imperatorem salutatures in palatium adscendit. Ingressusque cum eo in templum quod est in Pharo, dataque ibi et accepta securitatis fide, confestim magister et magnus hetriarcha præfcitur. Statim ergo sacra jussio ad Leonem Phocam missa, qua is ab omni conflandæ seditionis proposito absterreretur. Constantinus quoque accubitor in eamdem sententiam scribere jussus, et ut nihil in adversum moliatur, sed perseveret imperatori Constantino subesse. Acceptas sacras Andreas regii vestiarii primicerius ad eum tunc in Cappadocia versantem defert; quibus ille acceptis lectisque se domum recipiens privatus egit. 15. Quinta sanctorum jejuniorum hebdomada, mense Aprili, data a Constantino imperatore Hele na Romani filiæ (quain præter corporis speciem animi quoque prudentia spectabilem reddebat) con- c αὐτῷ βουλευσάμενος (τὸ γὰρ ἄγον ἦγεν αὐτὸν), τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς ὑπεραμώμου Παρθέ νου καὶ Θεοτόκου (πέμπτη δὲ ἦν ἦλθεν ἔνοπλος ἅμα τῷ στόλῳ παντὶ ἐν τῷ Βουκολέοντι. Καὶ παρ ευθυ Στέφανος μὲν μάγιστρος ἐξῆλθε τοῦ παλαείου, Νικήτας δὲ πατρίκιος ὁ συμπενθερὸς Ρωμα νοῦ ἀνελθὼν ἐν τῷ παλατίῳ ἐξήγαγεν ἐκεῖθεν τὸν πατριάρχην Νικόλαον. Ορχοις οὖν βεβαιωθέντες οἱ τοῦ παλατίου παρὰ Ῥωμανοῦ ἀπέστειλαν πρὸς αὐ τὸν τὸν ζωοποιὸν καὶ τίμιον σταυρὸν καὶ προσκυνήσας αὐτὸν καὶ ὅρκοις βεβαιώσας αὐτοὺς ἀνῆλθε μετ' αὐτῶν ἐν τῷ παλατίῳ καὶ ὀλίγων τινῶν, προσκυνή σων τὸν βασιλέα. Καὶ εἰσελθὼν μετ' αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν τῷ Φάρῳ, καὶ πίστεις αὐτῷ δοὺς καὶ λαβών, παρ εὐθὺ προχειρίζεται παρ' αὐτοῦ μάγιστρος καὶ μέγας ευθύ Εταιρειάρχης. Αὐτίκα γοῦν θεία κέλευσις πρὸς Λέοντα τὸν Φωκᾶν, παρεγγυωμένη μηδαμῶς στάσιν τινὰ ἐννοῆσαι. Ὡσαύτως καὶ γράμματα ἐκελεύσθη Κωνσταντίνος παρακοιμώμενος γράψαι, τὰ ὅμοια αὐτῶν παραγγέλλοντα καὶ μηδὲν ἐναντίον βουλεύσασθαι, ἀλλ᾽ ἐν ὑποταγῇ εἶναι βασιλέως Κωνσταντί νου. Αναλαβόμενος οὖν ταῦτα Ανδρέας πριμική ριος τοῦ βασιλικοῦ βεστιαρίου ἀπεκόμισεν αὐτῷ ταῦ τα ἐν Καππαδοκίᾳ ὄντι· καὶ δεξάμενος ταῦτα καὶ ἀναγνούς, ἀπελθὼν ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἡσύχαζεν. [P. 244] ιγ'. Τῇ δὲ πέμπτῃ ἑβδομάδι τῶν ἁγίων Νηστειῶν, Ἀπριλλίῳ μηνί, δίδοται αρραβών γαμι τοῦ συναλλάγματος παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως Ελένῃ τῇ θυγατρὶ Ῥωμανοῦ, ᾗ πρὸς κάλλος σώματικὸν προσήκμαζεν καὶ σύνεσις· καὶ τῇ τρίτῃ τοῦ Πάσχα, λεγομένῃ τῆς Γαλιλαίας, εὐλογεῖται καὶ στεφανοῦται ἅμα αὕτη παρὰ Νικολάου πατριάρχου, Ῥωμανὸν βασιλεοπάτορα προβαλόμενος· ἀντ᾽ αὐτοῦ δὲ Χριστοφόρον υἱὸν αὐτοῦ ἑταιρειάρχην κατέστησε. Μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ Λέων ὁ Φωκᾶς ἀπα τηθεὶς παρά τέ τινων ἀρχόντων καὶ τῶν αὐτοῦ ταγμάτων πρὸς ἀνταρσίαν κινεῖται. Καὶ ἀνελάβετο σὺν αὐτῷ τόν τε παρακοιμώμενον Κωνσταντίνον, καὶ Κωνσταντίνον καὶ ᾿Αναστάσιον τοὺς Γογγυλίους καὶ αὐταδέλφους, καὶ Κωνσταντίνον πρωτασηκρήτιν τὸν Μαλελίας, πληροφορῶν ἅπαντας καὶ βεβαιῶν ὡς ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τὴν αὐτὴν ποιεῖται κίνησιν. Ρωμανὸς δὲ ὁ βασιλεοπάτωρ χρυσοβού tractus nuptialis arrba, tertiaque Pascha (quam Galilææ vocant) benedicitur unaque cum illa a Nicolao patriarcha corollis nuptialibus redimitur: 395 quando et Romanum provehit imperatoris patrem, ejus filio Christophoro in patris locum bretæriarcha promoto. Nec multum temporis abscesserat, cum Leo Phocas, quorumdam procerum ac tribunorum suasu subjectarumque ei legionum hortatu, res novas molitur; accitoque Constantino accubitore Constantinoque et Anastasio Gonguliis germanis fratribus, nec non Constantino Maleliano a secretis primo, cunctis persuadere nititur in gratiam Constantini imperatoris eam se motionem facere. Romanus vero imperatoris pater bullis aureis ac diplomatis subscriptione munitis, quasi ex λια ποιήσας ἐνυπόγραφα ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασ Constantini imperatoris persona, quibus ea molitto evertebatur, eosque qui Phoca relicto ad imperatorein confugerent ab imperatoris stare partibus significabatur, editis, mulierique effronti ac teme. rariæ Annæ nomine (quam et Basilicam appellarunt, ac si imperatoriam dicas) ac clerico cuidam Michaeli contraditis, in Leonis castra emisit. Hi aecepta diplomata toto late exercitu clanculum sparserunt. Ac Michael quidem a Phoca deprehensus, verberibus dire contusus, naso auribusque multatus est. Verum is postea & Romano convenientem vicem consecutus est, pariterque cum illo submissa mulier. Primus itaque Constantinus legionis Icanatoruin dux, Barvmichaelis filius. อ σιλέως Κωνσταντίνου, τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς ἀνατροπὴν περιέχοντα, καὶ ὡς οἱ τὸν Φωκᾶν καταλιμ πάνοντες, τῷ βασιλεῖ δὲ προσφεύγοντες ὑπὲρ τοῦ βασιλέως εἰσὶν, δοὺς αὐτὰ ᾿Αννῇ γυναικὶ ἀναιδεί καὶ θρασείᾳ, ἣν καὶ Βασιλικὴν προσηγόρευσαν, καὶ κληρικῷ τινι Μιχαὴλ, ἐν τῷ αὐτοῦ στρατοπέδῳ ἐξ ἔπεμψεν. Οἱ δὲ ταῦτα ἀναλαβόμενοι λάθρα διέσπειραν παντὶ τῷ στρατῷ. Καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ φωραθείς παρὰ τοῦ Φωκά, ἀνηλεώς τυφθείς, τήν τε γίνα καὶ τὰ ὦτα ἀπετμήθη· ὃς μετὰ ταῦτα παρὰ Ρωμα νοῦ τῆς προσηκούσης ἔτυχεν ἀμοιβῆ;· ὡσαύτως καὶ ἡ σὺν αὐτῷ σταλείσα γυνή. Πρῶτος οὖν ὁ τοῦ Βαρυμιχαήλ υἱὸς Κωνσταντίνος, τοῦ τάγματος ἄρ χων τῶν ἱκανάτων, καταλιπών τὸν Φωκᾶν τῷ Ρωμα

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. defectionis primus auctor fuit. Secuti vero etiam Balantius, et quem vocant Alzmorus, ipsi quoque ambo tribui. Leo igitur Phocas, quo fretus erat, ingenti o uni 396 armorum genere instructo exercitu Chrysopolim veniens, a Juvencu lapidea Chalccdonem usque, ad terrorem civibus incutiendum, late aciem extendit. Interiin vero missus a Rom mano cum celoce Symeon caniclei præfectus cum litteris, Constantini imperatoris subscriptione munitis. Literarum hic erat tenor, hæc sententia: Cum alium neminem dominationis meæ ac majestatis vigilantiorem magisque benevolum ac fideliorem custodem, inter omnes qui meæ ditionis sunt ac imperio subsunt, Romano invenerim, huic secundum Deum mei custodiam commisi, ipsumque loco patria habeo, qui paterna erga me viscera ac geniioris propensum animum ostenderit. Leonem vero Phocam cum semper insidiarum suspectum habuerim, nunc re ipsa insidiantem offendi, ac qui tyranni polestate majestati mea rebellet. Quamobrem nec domesticum deinceps eum esse volo. Neque enim hanc meo jussu orditum telam agnosco, sed ipsum a se alloque lacessere ac grassari, ut in se imperium transferat, pronuntio. Lectis itaque audiente exercitu litteris, cœperunt omnes a Leone ad Romanum imperatoris patrem desciscere. Leo consilii inops rebusque desperatis, cui nihil præsto ad res sarciendas sunpeteret, salutem fuga quærens ad Ateus castrum pervenit, eoque repulsus, in vico Goeleo nomine νῷ προσέδραμεν, ἀρχὴ γεγονώς καταλύσεως τῆς τοιαύ- Leone ad Romanum transivit, ejusque convellenda της αποστασίας. Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ Βαλάντιος καὶ ὁ λεγόμενος "Ατζμωρος, τουρμάρχαι όντες καὶ ἀμφότεροι. Λέων οὖν ὁ Φωκᾶς μετὸ λαοῦ πλείστου ἰσχυρῶς καθωπλισμένου ἐν Χρυσοπόλει καταλαβών διέστησε παρ ρατάξεις ἀπὸ τῆς λιθίνης δαμάλεως μέχρι Χαλκηδόνος, τοὺς ἐν πόλει φοβῶν. ᾿Αποστέλλεται οὖν μετὰ δρόμωνος παρὰ Ρωμανοῦ Συμεὼν ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου, λόγον ἐνυπόγραφον τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ἐπιφερόμενος, τάδε διαγορεύοντα, ὡς Ἐγὼ φύλακα τῆς ἐμῆς δεσποτείας καὶ βασιλείας εγρηγορώτατον καὶ εὐνούστατον [P.245] καὶ πιστότατον οὐδένα τῶν ὑπὸ χεῖρα ἡ Ῥωμανόν ευρηκώς τούς τῷ τὴν ἐμὴν φυλακὴν μετὰ Θεὸν ἐπίστευσα καὶ ἀντὶ πατρὸς αὐτὸν ἔκρινα, σπλάγχνα πατρι κὰ καὶ διάθεσιν τονικὴν πρὸς ἐμὲ ἐνδειξάμενον. Λέοντα δὲ τὸν Φωκᾶν ἀεὶ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ υποπτεύων ἐπιβουλεύειν· νῦν μὲν ἔργοις αὐτοῖς ἐπίδουλον· εὕρηκα καὶ τῆς ἐμῆς ἀρχῆς τυραννικῶς κατεξανιστάμενον. Διὸ οὔτε δομέστικον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νῦν εἶναι βούλομαι· οὔτε γὰρ ταύτην την ανταρσίαν μετά βουλῆς ἐμῆς πεπραχέναι φημί, ἀλλ' αὐθαιρέτῳ γνώμῃ ταύτην ποιήσασθαι τήν ἐπίθεσιν, ἑαυτῷ τὴν βασιλείαν σφετεριζόμενον. Τούτων οὖν τῷ λαῷ ἀναγνωσθέντων ἤρξαντο πάντες ἀναχωρεῖν καὶ τῷ βασιλεοπάτορι προσφύεσθαι Ρω· μανῷ. Τοῦ Φωκᾶ δὲ εἰς ἀμηχανίαν περιστάντος καὶ ἀπογνόντος ὡς πάσης ἐλπίδος Αστοχηκότος, καὶ χρησ σαμένου φυγῇ καὶ πρὸς τὸ κάστρον 'Ατεοὺς παραγενομένου καὶ μὴ δεχθέντος, ἐν χωρίῳ ὀνομαζομένῳ Γοπλέοντι καταστήσαντος καὶ συλληφθέντος, ἀπὸ έστειλεν 'Ρωμανός Ἰωάννην τὸν Τουδάκην καὶ Λέοντα τὸν αὐτοῦ συγγενῆ ὥστε εἰσαγαγεῖν αὐτὸν ἐν τῇ πόλει. Οἱ δὲ τοῦτον κρατήσαντες ἀπετύφλωσαν, καίτοι μηδεμίαν περὶ τούτου δεξάμενοι ἐντολὴν καὶ αὐθαιρέτῳ γνώμῃ τοῦτο πεποιηκότες, ὡς ἀγανακτῆσαι ἐπὶ τούτῳ καὶ τὸν βασιλεοπάτορα Ρωμα νόν. constitutus capitur. Missi deinde a Romano Joau nes Tubaces et Leo ejus cognatus, qui eum in urbem 397 inducerent. Illi vero cum cepissent, oculis orbarunt, quanquam nullo ejus rei mandato accepto, sed sua ipsi instincti voluntate, ut et imperatoris pater eo nomine iudignatus sit. ιδ'-ι'. Αὐγούστῳ δὲ μηνὶ κατεμηνύθη τὰ τῆς ἐπισ βουλῆς Κωνσταντίνου Κτηματικοῦ καὶ Δαβὶδ Καμου λιανοῦ καὶ Μιχαηλ κουράτωρος τῶν μαγγάνων • καὶ τυφλωθέντες οὗτοι διὰ μέσης διῆλθον τῆς πόλ λεως καὶ ἐξορία παρεπέμφθησαν· ἤγαγον δὲ καὶ Λέοντα μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν ἐν τῇ πόλει, καὶ διῆλθεν ἐν μέσῃ τῇ ἀγορᾷ ἡμιόνῳ Duiæ causa per niedium forum traductus. καθεζόμενος. 14-15. Mense Augusto delecta Constantini Cte matini, Davidis Camulianl et Michaelis manganorum curatoris insidiæ. Quapropter hi quoque cœcatis luminibus, per mediam urbem traducti, in exsilium missi sunt. Adductus et Leo magister es scholarum domesticus, muloque insidens ignomiις. Εφωράθη δὲ καὶ Ζωὴ Αὐγούστα ἐπιβου λεύουσα Ῥωμανῷ διὰ πεφαρμαγμένων βρωμάτων, ὑπὸ Θεοκλήτου νοταρίου τῆς ὑπουργίας σκευα σθέντων· καὶ ταύτην τοῦ παλατίου καταβιβάζουσι καὶ εἰς τὸ Πετρίον ἀπάγουσιν ἐν τῇ τῆς ἁγίας Εὐφημίας μονῇ ἀποκείραντες. Προσεκλήθη δὲ παρὰ Θεοφυλά στου πατρικίου καὶ κόμητος τοῦ στάβλου εἰς ἄρι - στον ὁ παιδαγωγός Κωνσταντίνου βασιλέως Θεόδω ρος καὶ Συμεὼν ἡ αὐτοῦ ἀδελφός· ἐσθιόντων δὲ αὐτ τῶν εἰσῆλθεν Ιωάννης δρουγγάριος τῆς βίγλης δ Κουρκούας λεγόμενος μετὰ πλείστου λαοῦ, καὶ τούτους ἀναρπάσας εἰς τὸ ὑψίκιον ἐξώρισεν ἐν ταῖς ἑαυτῶν προαστείοις ὡς κατὰ 'Ρω μανοῦ μελετώντας. 16. Zoe quoque deprehensa machinari mortem Ronano per cibos niedicatos, instruente dapes Theocleto officii notario. Quare banc etiain aula ejectam iuique Petrium abductam in S. Euphemis monasterio totonderunt. Invitatis vero ad prandium a Theophylacto patricio ac stabuli comite Theodoro Constantini imperatoris pedagogo ejusque fratre Symeone, inter epulas ingressus Joannes excubiaruin drungarius dictus Curcuas cum multo satellitio, arreptos illos, tanquam adversus Romanum machinatos, ad Opsicium in suie ipsorum suburbanis eos exsulare coegil. anis eos exsulare e

$17 LIBER VI. — ROMANUS LACAPENUS. τῶν Κρητῶν κατεσχέθη, οὗτος ὁ Πεντάκιος ἄδειαν nis Cretensibus inter navigandum captus esset, εὑρὼν πάντα τὰ τοῦ πατρὸς ἐληίσατο, καὶ ἐν τῇ πόλει ἐλθὼν τῇ Μεγάλῃ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ προσέφυγεν. Ρωμανός δὲ ὁ βασιλεὺς τὰς αὐτοῦ ἀταξίας καὶ λεηλασίας ἀναμαθὼν τοῦτον τῆς ἐκκλησίας ἐξε ἀγαγεῖν ἐβουλεύσατο καὶ παιδεῦσαι. Ὁ δὲ ψευδείς ἐπιστολὰς πρὸς Βουλγάρους πλασάμενος πρὸς αὐτοὺς αὐτομολῆσαι ἐβούλετο. Κρατηθεὶς δὲ καὶ ἐλεγχθεὶς τῆς τε οὐσίας καὶ τῶν ὀφθαλμῶν στερεῖται. ε'. Τῶν δὲ Βουλγάρων πάλιν ἐξελασάντων μέχρ: Κατασύρτων μετὰ τὴν τοῦ δομεστίκου Αδραλέστου τε αυτήν, προεβλήθη Πόθος ὁ τοῦ Ἀργυροῦ, ἀνὴρ κάλλι στος καὶ ἐμπειρότατος, δομέστικος τῶν σχολῶν· καὶ μέχρι θερμοπόλεως μετὰ τῶν ταγμάτων ἐξελθὼν ἀπέστειλε Μιχαὴλ τὸν τοῦ Μωρολέοντος υἱν, τοποτηρητὴν ὄντα, τοὺς Βουλγάρους κατασκοπῆσαι. Ὁ δὲ ἀπροόπτως τῷ λόγῳ αὐτῶν ἐμπεσὼν πολλοὺς μὲν τῶν Βουλγάρων ἀνείλεν, πληγεὶς δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τῇ πόλει εἰσελθὼν ἐτελεύτησεν. δ'. Ἐμηνύθη δὲ τότε διὰ Θεοκλήτου νοταρίου τῆς υπουργίας ἡ κατὰ Ῥωμανοῦ βασιλέως ἐπιβουλή ή Αναστασίου σακελλαρίου καὶ ἄρχοντος τοῦ χρυσοχέ στου, καὶ Θεοδωρήτου κοιτωνίτου, καὶ Δημητρίου βασιλικοῦ νοταρίου τοῦ εἰδικοῦ, καὶ Νικολάου τοῦ Κουβάτζη καὶ Θεοδότου πρωτοκαράβου, οἱ ὑπὲρ Κων σταντίνου βασιλέως δῆθεν ἐσπούδαζον· καὶ διελέγ χθέντες ετύφθησαν καὶ ἐν τῇ μέση διῆλθον καὶ ὑπερόριοι κατέστησαν. Ὁ δὲ Θεοδώρητος ἰδίᾳ ἐν τῷ Τρικόγχῳ τοῦ παλατίου τυφθεὶς καὶ αὐτὸς ἐξωρίσθη. Τὸν δὲ [Ρ. 248] Αναστάσιον σακελλάριον ἀπέκειραν ἐν τῇ μονῇ τῶν Ἐλεγμῶν, ἔνθα καὶ τελευτά, ζ. Τῆς τοιαύτης δὲ προφάσεως λαβόμενος 'Ρωμα μὲν τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον ὑποβιβάζει καὶ δεύ τερον καθίστησιν, ἑαυτὸν δὲ προάγει εἰς το μπρος σθεν, τῷ τὰς ἐπιβουλὰς καὶ τὸν ἐξ αὐτῶν θάνατον δεδοικέναι, τῇ ἐπιορκίᾳ, φεῦ! τῶν ἀνθρωτίνων πραγα μάτων περιπεσών - προησφαλίσατο καὶ γὰρ μὴ ἐπι τὸν ἀναγορεύται τούτου ἔμπροσθεν αὐτοκράτορα. γ. Εκστρατεύει δὲ πάλιν Συμεών κατά Ρω μαίων· καὶ πλῆθος Βουλγάρων ἀποστείλας ἅμα καὶ Χαγάνῳ καὶ Μηνικῷ καὶ ἑτέροις ἐκέλευσεν κατὰ τῆς πόλεως ὅτι τάχιστα ἐξελαύνειν. Διελθόντες οὖν διὰ τῶν ὁρῶν ἦλθον μέχρι τῶν Μαγγλαβα. Τὴν αὐτῶν δὲ ἔφοδον μαθὼν ὁ βασιλεὺς Ρωμανός, λογισάμενος μὴ τὰ τῶν Πηγών παλάτια καὶ τὸ Στενὸν κατελθόντες ἐμπρήσωσιν, Ἰωάννην ῥαίκτωρα ἀποστέλλει ἅμα Λέοντι καὶ Πόθῳ τοῖς ᾿Αργυροῖς, ἔχοντας μεθ' ἑαυτῶν πλῆθος ἱκανὸν ἔκ τε τῶν βασιλικῶν καὶ τῆς Εταιρείας καὶ τῶν ταγματικῶν· οἷς συνῆν καὶ ᾿Αλέ ξιος πατρίκιος δρουγγάριος τῶν πλωίμων ὁ Μουσελὲ μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἡν δὲ πέμπτη τῶν Νηστειῶν ἑβδομάς. Διατάξαντες οὗτοι τὸν λαὸν ἐν τοῖς πεδινοῖς καὶ χθαμαλωτέροις τόποις τῶν Πηγῶν, τῶν Βουλγάρων ἄνωθεν ἀναφανέντων ενόπλων, βοῇ χρησαμένων ἀτήμῳ καὶ φοβερᾷ καὶ σφοδροτάτως παρελασάντων κατ' αὐτῶν, παρευθὺ μὲν φεύγει Ἰωάννης ὁ ῥαίlicentiam nactus patris omnia diripuit atque vastavit, inque urbem veniens in Magnam Dei ecclesiam profugit. Romanus vero imperator, cognita hominis petulantia rapinisque ejus ac direptionibus, ecclesia eductum pœnis mancipare decreverat. Ille confictis ad Bulgaros litteris ad illos transfugere in animum cum induxisset, tentus convictusque bonorum luminumque amissione luit. 400 5. Bulgaris autem ad Catasyrtas usque post Adralestæ domestici mortem excurrentibus, Potbus Argyrus, vir optimus bellicaque rei peritissinuus, scholarum domesticus ei sufficitur; castrisque ad Thermopolim pusiuis Michaelem Muroleonis filium, vicarias ipsius partes agentein, Bulgarorum motum exploratum mittit lie in Bulgarorum ex improviso delapsus cuneum multam quidem Bul garorum stragem edidit: verum ipse quoque letali accepto vulnere in urbem reversus in vivis esse desiit. 6. Eo tempore detect, Theocleto officii notario deferente, structa Romano imperatori insidie. Auctores erant Anastasius sacellarius et aurificinæ præpositus et Theodoretus cubicularius et Demetrius regii fisci notarius et Nicolaus Cubatzes et Theodotus protocarabus. Hi videlicet imperatori Constantino studebant. Convicti vero, verberibus subacti ac per mediam delati urbem, in exsilium ejecti sunt. Theodoretus seorsum in Triconcho palatii cæsus, ipse quoque in exsilium pulsus est. Anastasium autem sacellarium in Elegmorum monasterio cæsarie multarunt; quo loco defunctus est. 7. En Romanus prætextu ac occasione Constantinum imperatorem primo gradu dejicit secundoque ordine constituit, ac ipse sibi primas arripuit, quod nimirum Insidias indeque impendentem mortem metucret; perjuriique (heu res humanas!) sibi crimen asciscit. Jurejurando enim promiserat 401 nunquam sibi imperii primas partes, illo spreto, arrogaturum. 8. Symeon vero adversus Romanos rursum arma movet; emissaque Bulgarorum manu cum Chagano et Menico aliisque, mandat ut quam citissime adversus urbem excurrant. Superatis itaque montibus Manglaba usque pervenerunt. Intelligens itaque Romanus imperator illorum irruptionem, veritus ne Pegarum regias ædes Stenumque inde effusi incenderent, Joannem rectorem una cum Leone et Potho Argyris ire jussit, valido ex præ - torianis et fœderatis aliisque cohortibus conflato excrcitu. Aderat et Alexius Musele patricius et drungarius rei navalis cum suis copiis. Agebatur quinta jejuniorum hebdomada. In campestribus itaque ac depressioribus Pegarum locis instructa arie, Bulgarisque armata manu e superioribus editioreque tumulo emergentibus ac incondito hor rendoque clamore strepentibus maximoque impetu irrurpentibus, Joannes rector illico fugam arripit:

Photinus Platypodis filius ejus tuendi causa con- κτωρ, σφάττεται δὲ ὑπὲρ τούτου ἀγωνιζόμενος Φω certando necatur, aliique multi. Rector igitur ægre servatus in celocem evadit. Venit vero et ipse fuga dilapsus armis gravis Alexius drungarius Musele, nec cum eis celocis scalam commode satis scandlere valens, una cuni suo protonandatore, præcups in mare actus, aquis suffocatus est. Ambo Argyri, cum scilicet Pothus tum Leo 402 patricius, fuga in castellum evaserunt. Navales ac reliquæ omnes copiæ partim hostium manus effugere studentes in mari exstinctæ sunt, partim ferro perierunt, partim capti a Bulgaris sunt. Demum Bulgari nemine illis obsistente regias Pegarum ædes incende runt totumque Stenum igni vastaverunt. Sic nimirum grande malum consilii inopia rerumque imperitia, cui audacia ac temeritas præsto est ac favet. 9. Mensis Februarii die vicesimo, indictione decima, Theodora Romani conjux moritur. Ejuς cadaver in Romani ipsius domo, quam in monasterium mutarat, depositum est. Eodem mense coronatur Sophia Christophori imperatoris uxor. Eodem tempore fber curopalata in urbem venit, perque medium forum deductus magnifico apparatu oruatum cum magna claritate et honore susceptus est. Induxerunt etiam illum in S. Sophiæ, ut sacræ ejus ædis pulchritudinem et immanitatem ac pretiosissimum cultum oculis ipse lustraret. Splendide namque ornantes, auroque textis auleis parietes circumvestientes omnisque generis cultu decorantes, sic eum adniserunt. Ille mirandam immanisque molis templi fabricam stupens, supraque modum admiratus illius pretiosissimum cultum, ac cum dixisset sacrum hunc locum vere Dei habitaculum esse, domum reversus est. 10. Rursus vero a Bulgaris suscepta expeditione et cum illi adusque S. Theodoræ regias ædes venissent easque igui incendissent, 403 imperator Romanus prandio laute instructo agminum ductores invitavit, cum et, quem vocant, Sactices illis comes esset. Hortatur ergo jubetque adversus hostes exire ac pro patriæ incolumitate pugnare. Assenserunt illi, atque alacres ipsius majestatis tuendæ causa ac Christianos ulciscendi oppetituros se mortem in se receperunt. Postridie igitur, quem diximus, Sactices, ab imperatore armis iustructus, veram ab ipso datam fidem ac quam jactarat fortitudinem ostendit: Bulgaros quippe a tergo aggressus, inque corum castra insiliens, quos ibi reperit, omnes trucidavit. Bulgari igitur ubi didicere quod ita evenerat, in castra revertuntur consertaque acie Sacticem paucis stipatum terga vertere cogunt. Is itaque strenue desadalo praelio, factaque hostium ingenti strage, cum tantæ corum multitudini sustinendæ par amplius non essel, faxatis habenis equum ad fugam impellit. In cujusdam autein amnis transitu, equo in cœno hærente, vulnus in anum et femur accepit. Verum equo ægre tandem suorum cura et industria e cœuo evulso ad Blachernas usque evasit: atque in sacra τεινὸς ὁ τοῦ Πλατυπόδη υἱὸς καὶ πολλοὶ ἕτερ:ι. Μό λες οὖν ὁ φαίκτωρ διασωθεὶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν δού μωνα. Ηλθεν δὲ φεύγων ἔνοπλος καὶ 'Αλέξιος δρουν γάριος ὁ Μουσελέ, καὶ μὴ ἰσχύσας τέλεον ἀνελθεῖν ἐν τῇ τοῦ δρόμωνος ἀποβάθρα, πεσὼν ἐν τῇ θαλάσση σὺν τῷ αὐτοῦ πρωτομανδάτορι ἀπεπνίγη. Αργυροι δὲ, ὅ τε Πόθος καὶ Λέων πατρίκιος, ἐν τῷ καστελο λίῳ φυγόντες διεσώθησαν. Πλώϊμοι δὲ καὶ τὸ ἅπαν πλῆθος, οἱ μὲν τὰς τῶν πολεμίων χεῖρας φεύγοντες ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀπεπνίγησαν, [249] οἱ δὲ σιδήρου γεγόνασι παρανάλωμα, οἱ δὲ χερσὶ Βουλγαρικαῖς συν ελήφθησαν. Οἱ δὲ Βούλγαροι μηδένα τὸν διακωλύον τα έχοντες τά τε τῶν Πηγῶν παλάτια ἐπυρπόλησαν καὶ τὸ Στενὸν ἅπαν κατέκαυσαν. Οὕτως ἄρα δεινὸν ἀβουλία καὶ ἀπειρία θρασύτητα σύμμαχον ἔχουσα. θ'. Εἰκάδι δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, Ινδικτιῶνος δικάτης, Θεοδώρα σύμβιος Ῥωμανοῦ τελευτᾷ, καὶ κατα ετέθη τὸ σῶμα αὐτῆς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ τῷ ὑπ' αὐτοῦ μοναστήριον ἀμειφθέντι. Τῷ δὲ αὐτῷ μηνὶ στέφεται Σοφία ἡ τοῦ βασιλέως Χρι στοφόρου γυνή. Τηνικαῦτα δὲ καὶ ὁ κουροπαλάτης 16ηρ ἐν τῇ πόλει παρεγένετο, καὶ διὰ μέσης τῆς ἀγορᾶς διελθών, κεκοσμημένης λαμπρῶς, μετὰ δόξης πολλῆς καὶ τιμῆς ὑπεδέχθη· δν καὶ ἐν τῇ 'Αγία τοῦ Θεοῦ Σοφίᾳ ἀπήγαγον, τὸ κάλλος αὐτῆς καὶ τὸ μέγεθος θεασόμενον καὶ τὸν πολυτελή κόσμον. Καλ λυπίσαντες γὰρ ταύτην καὶ περιστείλαντες πέπλοις χρυσοϋφέσι καὶ κόσμῳ παντοίῳ, οὕτως αὐτὸν εἰσο ήγαγον ἐν αὐτῇ. Ὁ δὲ τὸ θαυμαστὸν καὶ ὑπερμέγεθες Ο τοῦ ναοῦ ἔργον καταπλαγεὶς καὶ τὸν πολυτελῆ κόσμον ὑπερθαυμάσας, καὶ ἀληθῶς Θεοῦ κατοικίαν εἶναι τὸν ἱερὸν χῶρον τοῦτον εἰπών, αὖθις ὑπέστρεψεν εἰς τὰ ἴδια. ι'. Τῶν δὲ Βουλγάρων πάλιν ἐκστρατευσάντων καὶ μέχρι τῆς ῾Αγίας Θεοδώρας ελθόντων παλατίων καὶ ταῦτα πυρὶ παραδιδόντων, εἰς ἄριστον ὁ βασιλεὺς Ρωμανός τῶν ταγμάτων ἄρχοντας συνεκάλεσεν, συνόντος αὐτοῖς καὶ τοῦ λεγομένου Σαχτίκη. Καὶ παρῄνει τούτοις καὶ προὐτρέπετο κατὰ τῶν ἐναντίων εξελθεῖν καὶ τῆς πατρίδος ὑπεραγωνίσασθαι. Οἱ δὲ συνέθεντο ἑτοίμως τῆς αὐτοῦ βασιλείας καὶ τῶν Χριστιανῶν ὑπεραποθνήσκειν. Τῇ οὖν ἐπαύριον καθοπλισθείς παρὰ τοῦ βασιλέως ὁ εἰρημένος Σακτίς κῆς ἀληθῆ οὖσαν τὴν αὐτοῦ πίστιν καὶ ἀνδρίαν ἀπέδειξεν· ὄπισθεν γὰρ τῶν Βουλγάρων γενόμενος καὶ εἰς τὸ στρατόπεδον αὐτῶν εἰσελθὼν πάντας τοὺς ἐκεῖ εὑρεθέντας κατέσφαξεν. Μαθόντες οὖν οἱ Βούλα γαροι τὸ γεγονὸς ὑποστρέφουσιν ἐν τῷ στρατοπέδῳ, καὶ πολέμου συγκροτηθέντος τρέπουσι τὸν Σακτίκην σὺν ὀλίγων ὑπάρχοντα. Ο δὲ ἐπειδὴ γενναίως ἀγω νισάμενος καὶ πολλοὺς ἀνελὼν οὐκέτι ἀντέχειν ἡδύο νατο πρὸς τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων, μεθίησι τοῦ ἵππου τὸν χαλινὸν καὶ εἰς φυγὴν (Ρ. 250] ήλαυνε. Ποταμὸν δέ τινα παραῤῥέοντα διατρῶν, τοῦ ἵππου αὐτοῦ ἐν τῇ τούτου ἐλύὶ ἐμπαγέντος, τιτρώσκεται κατὰ τῆς ἕδρας καὶ τοῦ μηρού. Μόλις οὖν τοῦ ἵπ που ἐκ τῆς ἰλύος ἀνασπασθέντος συνεργείᾳ τῶν ὑπὸ χεῖρα διασώζεται μέχρι τῶν Βλαχερνῶν· καὶ

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. τεθεὶς ἐν τῇ ἁγίᾳ σορτς, καιρίας τῆς πληγῆς οὔσης, soro (loculum dicas) positus, cum vuluus Itale τῇ νυκτὶ ἐτελεύτησεν. ι. Τηνικαῦτα δὲ καὶ Πετρωνᾶς αἰδεσιμώτατος προστάξει Ῥωμανοῦ βασιλέως ἤγαγεν λαρνακίδιον ἔνδοξον τὸ ἐν καὶ ἕτερα δύο γλυφῆς ἀμοιροῦντα ἐκ τῆς τοῦ ᾿Αγίου Μάμαντος ἀνδρείας μονῆς, τῆς πληεἶον οὔσης τῆς Ξηροκέρκου λεγομένης πόρτης, ἐν οἷς φασι συναποκεῖσθαι Μαυρίκιον σὺν τοῖς παισίν· & καὶ ἀπετέθη ἐν τῇ τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ μονῇ ήτοι εἰς τὸ Μυρέλαιον. ιβ. 'Αδριανός δέ τις Χάλδος, πρὸς δὲ Τατζάκης ᾿Αρμένιος πλούσιος πάνυ, τῇ ὑποθήκῃ καὶ συμβου14 Βάρδα τοῦ Βούλα στρατηγοῦντος ἐν Χαλδίᾳ το ραννίδα καὶ ἀνταρσίαν κατὰ Ῥωμανοῦ βασιλέως σκευάζουσι, τὸ Παίπερτε λεγόμενον οχύρωμα κατασχόντες· οἷς ὁ τῶν σχολῶν δομέστικος Ἰωάννης ὁ Κουρκούας καταπολεμήσας καὶ κατασχὼν τοὺς μὲν περιφανεστέρους ἀποτυφλοί, τὰς οὐσίας αὐτῶν δη μεύσας, τοὺς δὲ πενιχροὺς καὶ ἀσήμους αθώους και λεύσας ὅπη βούλοιντο ἀπιέναι. Τατζάκης δὲ ἐν ἑτέ ρῳ ὀχυρωτάτῳ καστελλίῳ φυγών, καὶ λόγον τοῦ μή τι κακὸν παθεῖν δεξάμενος, ἐν τῇ πόλει εἰσεληλύθει, καὶ τῇ τοῦ μαγγλαδίτου ἀξίᾳ τιμηθεὶς ἐν τῷ οἴκῳ τῶν μαγγάνων διῃτᾶτο τηρούμενος. Δρασμὸν δὲ βου λευσάμενος ἁλίσκεται καὶ τῶν ὀμμάτων στερεῖται. Βάρδας δὲ τὸν Βούλαν ἀπέκειραν μοναχὸν, τοῦ βα σιλέως αὐτὸν κατοικτείροντος φίλον τυγχάνοντα. essel, e vivis excedit. 11. Sub idem temps Petronas, vir clarissimus summeque venerabilis, Romani imperatoris jussu minorem urnam unam egregie elaboratam duasque alias nulla sculpturæ arte caelatas, ex S. Mamantis virorum 404 monasterio, quod situm cal ad Portam quam Xerocercem vocant, advexit; in quibus fauna est conditum fuisse Mauricium cum filiis. Quæ et in Romani monasterio (hoc est in Myrelæo) fuerunt depositæ. 12. Adrianos vero quidam Chaldus, ncc non Talzaces Armenius, vir summe locuples, consiliis hortatuque Bardæ Boelæ, qui in Chaldia ductor militum erat, tyrannidem struunt rebellantque adversus Romanum imperatorem, Paiperte (sic nominato) oppido munito occupato. Horum potitus Joannes Curcuas scholarum domesticus ipsos le¬ nuit; quorum illustrioribus, publicata ipsorum substantia, oculos adimit; alios, qui pauperes esseut atque obscuri, quo vellent abire jussit. Talzaces, alia munitissima arce occupata fideque impunitatis ab scholarum domestico accepta, Byzantium venit; ibique manglabitæ dignitate auctus in manganorum domo sub custodia agebat. Cum vero fugam moliri deprehensus esset, oculi ei eruti sunt. Bardam Roelam, imperatore bene ei volente atque illius miserente, monachum detonderunt. 43. Patricio vero (sic appellato Moroleone seu potius Thymoleone (velut dicas, virum leonini pectoris atque animi) Adrianopolitano pratore bellica fortitudine ac solertia egregie instructo, int qui haud raro adversus Bulgaros rem strenue gesserat, Symeon Bulgarus, cum omnibus copiis ure bem obsidens ac vallo cingens. validis ipsam armis prensit. 405 Oppidani defciente annona ac faine graviter aflicti, cum commeatus parandi nulla spes ιγ'. Τοῦ δὲ πατρικίου τοῦ οὕτως ἐπονομαζομένου Μωρολέοντος, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν οἰκειότερον θυμολέοντος, Αδριανουπόλεως στρατηγούντος, κρατίστου τὰ πολεμικὰ καὶ περιδεξίου τυγχάνοντος, ὃς πλείστας κατά Βουλγάρων ἀνδραγαθίας ἐπεδείξατο, ὁ Βούλα γαρος Συμεὼν τὴν εἰρημένην πόλιν σὺν παντὶ τῷ στρατεύματι περιεκύκλωσεν, καὶ χάρακα περιβαλών ἰσχυρῶς ταύτην ἐπολιόρκει. Ἐπεὶ δὲ ὅ τε σἶτος τοὺς ἐν τῇ πόλει ἐπελελοίπει καὶ λιμὸς ἐπίεζε κραταιός ουδαμόθεν γὰρ εἶχον ἐπισιτίσασθαι), τῇ ἐνδείᾳ πιεζόμενοι προδεδώκασιν ἑαυτοὺς καὶ τὸν στρατηγὸν τοῖς Βουλγάροις· δν χειρωσάμενος Συμεών, καὶ δεσμὰ καθ' ὅλου τοῦ σώματος περιβαλὼν καὶ μυ ρίαις αἰκίαις τοῦτον [P. 2511 τιμωρησάμενος, τε λευταῖον ἀπέκτεινε θανάτῳ πικρῷ ἀξίῳ τῆς ἑαυτοῦ ἀπενεστάτης καὶ ὠμοτάτης ψυχής. Βουλγάροις οὖν τὴν τῆς πόλεως φυλακὴν παραδοὺς ὑπεχώρησεν • οἱ τὴν κατ' αὐτῶν τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ ἔφοδον ἀκηκοότες, ταύτην καταλιπόντες ἀπῆλθον, καὶ πάλιν ὑπὸ ῾Ρωμαίους αὐτὴ ἐγένετο. ιδ. Λέοντος δὲ τοῦ Τριπολίτου μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ πλοίων πολεμικῶν κατὰ Ῥωμαίων ἐξω ελθόντος καὶ ἐν τῇ νήσῳ Λήμνῳ καταλαβόντος, Ιωάννης πατρίκιο; καὶ δρουγγάριος τῶν πλωίμων ὁ Ραδινός κατονομαζόμενος αἰφνιδίως ἐπίθετο αὐτ τῷ· καὶ πολέμου γεγονότος, Θεοῦ συνεργίᾳ οἱ ὑπ' αὐτὸν τρέπονται Αγαρηνοί, μόλις δὲ μόνος ὁ Τριπολίτης φυγής διασώζεται. affulgeret, penuria pressi se suumque prætorem Bulgaris dedidere. Hunc nactus Symeon to curpore vinctum innumerisque verberibus affectum, ad extremum acerba morte, et quæ sævissimam et crudelissimam ipsius indolem deceret, viruın sustulit. Bulgaris itaque in urbe pra:sidiariis relictis discedit. Præsidiarii vero, andito Romanorum copias in ipsos ingruere, relicta urbe abierunt; inque hunc modum a Romanis urbs recepta est. 14. Leo Tripolita cum magna classe ingentique exercitu adversus Romanos egressus, ubi Leninum occupasset, Joannes Radinus patricius, vei navalis drungarius, eum repente aggressus est; consertaque pugna, Dei ope, sub eo merentes Agareni fusi sunt atque fugati, solusque ipse Tripolita ægre fuga salutem expediit. 18. Mense Septembri, indictione secunda, Symeos ιε. Σεπτεμβρίῳ δὲ μηνὶ, ινδικτιώνος δευτέρας, 1º imo Evčydev, quod infra est p. 577 d.

LIB. VI. — ROMANUS LACAPENUS. spectato dignissima regius vere atque excelsus imperatoris animus fuit, mira res interritæ illa mentis constantia et præsentia ac fortitado; quomodo tantam hostium confluentem multitudinem videns sic placide processit, tantum non animam pretium redemptionis bostibus pro subditis tradeus. Primusitaque 408 ad eam, quam diximus, exscensianem veniens Symeonem præstolabatur. Datis porro ultro citroque obsidibus, ac cum Bulgari exscensionem diligenter lustrassent, ne quis dolus subesset aut insidiæ laterent, Symcon equo desiliens ad im - peratorem intravit. Ibi cum se mutuo consalutassent, de pace colloqui ceperunt. Ferunt autem Romanum in hæc verba Symeonem esse allocutum: ἐφεστῶτες κατεθεῶντο τα δρώμενα. "Ην οὖν ἰδεῖν quidquid hujus fabula erat, spectabant. Res vero τότε ψυχὴν βασιλικὴν τῷ ὄντι καὶ μεγαλόφρονα, καὶ θαυμάσαι τὸ τοῦ φρονήματος ἀκατάπληκτον καὶ τὸ τῆς ἀνδρίας παράστημα, όπως τοσαύτην πολεμίων βλέπων ἐπιφορὰν οὐ κατεπλάγη καὶ συνεστάλη καὶ ὑπεχώρησεν, ἀλλ᾿ ὥσπερ εἰς φίλων πλῆθος χωρῶν, οὕτως ἀτρέμας ἀπῄει, μόνον οὐχὶ τὴν ψυχὴν τοῖς πολεμίοις τῶν ὑπηκόων διδοὺς ἀντίλυτρον. Πρῶτος οὖν ἐν τῇ ἀποβάθρᾳ τῇ βηθείσῃ καταλαβὼν τὸν Συμεὼν ἐξεδέχετο. Ἐπεὶ δὲ ὅμηροι ἐξ ἀμφοτέρων ἐλήφθησαν τῶν μερῶν, καὶ τὴν ἀποβάθραν οἱ Βούλγαροι διηρευνήσαντο ἀκριβῶς, μή πού τις δόλος ἢ ἐνέδρα τυγχάνει, κατῆλθε Συμεὼν τοῦ ἵππου καὶ πρὸς τὸν βασιλέα εἰσῆλθεν. Ασπασάμενοι οὖν ἀλλήλους εἰρήνης λόγους ἐκίνησαν. Εἰπεῖν δὲ λέγεται τὸν βασιλέα πρὸς Συμεών· Ακήκοα σε θεοσεβῆ ἄνθρωπον καὶ Χρι- Audivi te hominem religiosum esse Deique cultorem στιανὸν ὑπάρχοντα ἀληθινὸν, Ρ. 233] βλέπω δὲ τὰ ἔργα τοῖς λόγοις μὴ συμβαίνοντα. Ιδιον μὲν γὰρ ἀνθρώπου θεοσεβοῦς καὶ Χριστιανοῦ τὸ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἀγάπην ἀσπάζεσθαι, εἴπερ ὁ Θεὸς ἀγάπη ἔστι τε καὶ λέγεται· ἀσεβοῦς δὲ καὶ ἀπίστου τὸ χαίρειν σφαγαῖ: καὶ αἷμασιν ἀδίκως ἐκχεομένων. Εἰ μὲν οὖν ἀληθής Χριστιανὸς ὑπάρχεις, καθώς πεπληροφορήμεθα, στησόν ποτε τὰς ἀδίκους σφαγὰς καὶ τὰς τῶν ἀνοσίων αἱμάτων ἐκχύσεις, καὶ σπεῖσαι μεθ' ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν εἰρήνην Χριστιανὸς καὶ αὐτὸς ὢν καὶ ὀνομαζόμενος, καὶ μὴ θέλε μολύνεσθαι Χριστιανῶν δεξιὰς αἷμασιν ὁμοπίστων Χριστια νῶν. "Ανθρωπος εἶ καὶ αὐτὸς, θάνατον προσδοκῶν καὶ ἀνάστασιν καὶ κρίσιν καὶ ἀνταπόδοσιν· καὶ G σήμερον ὑπάρχεις, καὶ αὔριον εἰς κόνιν διαλυ θήσῃ. Εἰς πυρετός κατασβέσει τὸ φρύαγμα. Τίνα οὖν λόγον δώσεις τῷ Θεῷ ἐκεῖ ἀπελθὼν ὑπὲρ τῶν ἀδίκων σφαγῶν; ποίῳ προσώπῳ τῷ φοβερῷ καὶ δικαίῳ ἐνατενίσεις κριτῇ; Εἰ πλούτου ἐρῶν ταῦτα ποιεῖς, ἐγώ σε κατακόρως τοῦ ἐπιθυμοῦμένου ἐμπλήσω· μόνον ἐπίσχες τὴν δεξιάν. *Ασπασαι τὴν εἰρήνην, ἀγάπησον τὴν ὁμόνοιαν, ἵνα καὶ αὐτὸς βίον ζήσῃς εἰρηνικὴν καὶ ἀναίμακτον καὶ ἀπράγμονα, καὶ οἱ Χριστιανοὶ παύσωνται ποτε τῶν συμφορῶν καὶ στήσωνται τοῦ Χριστια τοὺς ἀναιρεῖν· οὐ θέμις γὰρ αὐτοὺς αἱρειν όπλα καθ' ὁμοπίστων. Τοσαῦτα οὖν εἰπὼν ὁ βασιλεὺς ἐσίγησεν. Αἰδεσθεὶς οὖν Συμεὼν τὴν τούτου ταπείνωσιν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ κατένευσεν τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι. Ασπασάμενοι οὖν ἀλλήλους διεχωρί σθησαν, δώροις μεγαλοπρεπέσι τοῦ βασιλέως δεξιωσα. μένου τὸν Συμεών. ις'. Ὁ δὲ τότε συμβέβηκεν διηγήσομαι τεράστιον τι καὶ τοῖς ταῦτα εἰδόσι συγκρίνειν παράδοξον. Δύο φασὶν ἀετοὺς τῶν βασιλέων ὁμιλούντων ἄνωθεν αὐτῶν ὑπερπτῆναι, κλάγξαι τε καὶ πρὸς ἀλλήλους συμμίξαι καὶ παραυτίκα διαζευχθῆναι ἀλλήλοις, καὶ τὸν μὲν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐλθεῖν, τὸν δὲ πρὸς Θρᾴκην διαπτῆναι. Τοῦτο οἱ ἀκριβῶς τοιαῦτα σκοποῦντες οὐ καλὸν ἔκριναν οἰωνόν· ἀσυμβάτους γὰρ ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ ἀμφοτέρους διαλυθήσεσθαι ἔφησαν. Συμεών δὲ τὸ ἑαυτοῦ στρατόπεδον καταλαβὼν τοῖς ἑαυτοῦ PATROL. GR. CIX. að verum Christianum: video autem opera non satis verbis consentanea esse. Proprium enim est hominis religiosi Deique cultoris nc Christiani, ut pacem et charitatem colat, quandoquidem Deus charitas est ac nuncupatur: impii autem et irreligiosi et infideli;, ut cædibus injusteque fusts cruoribus gaudeat. Si quidem ergo verus Christianus exsistis, qualem te certo existimamus, tandem aliquando siste injustus cædes finemque facito fundendi innoxii sanguinis, ac pacem nobiscum Christianis compone, qui ipse Christianus sis et dicaris, nec Christianorum dexteras Christianorum itidem ac eamdem colentium fidem cruoribus pollui sinas. Ipsɩ tu quoque homo es, qui morlem et resurrectionem et judicium et retributionem exspectes. Hodie in vivis es, et cras in pulverem dissolveris. Febris una superbiaın omnem exstinguél. Quam ergo rationem, ante tribu nal Dei constitutus, pro injustis cædibus Deo redditurus es? quo vultu in tremendum justumque judicem oculos intendes? Si le divitiarum cupido ad ejusmodi facinora impellit, ege te 409 illis ad satietatem explebo; modo contine dexteram, pacem amplectere, dilige concordiam ut et ipse vitam tranquillam agas ac incruentam nihilque sollicitam, ac tandem Christianorum mala finem accipiant, atque alii alios Christianos necare desinant. Nefas enim fideles in se mutuo arma sumere. Hæc itaque locutus imperator conticuit. Bulgarus igitur illius humilitatem ac serumnones cum veneratione miratus, pacem feri annuit. Cum se itaque invicem osculati essent, discesserunt,imperatore magnificis donis Symconem prosecuto. 16. Quod vero tunc accidit, referam, rem saue portentosam atque illis qui horum noverunt Indicia novam et insolitam. Aiunt enim colloquentibus ambobus regibus duas aquilas super eos volitasse et cum clangore coivisse, moxque divulsas alteram að urbem, alteram in Thraciam avolasse. Rerum ejusmodi curiosi indagatores inauspicatum omen arbitrati sunt, fore nimirum ut infecta pace illi disjungerentur. Symeon ad suos reversus imperatnris solertiam modestiamque suis proceribus narrat,

virique specicm et robur iufractumque animum μεγιστάσι τὴν τοῦ βασιλέως ἀπήγγειλε σύνεσιν και immensis laudibus celebrat. 17. Mensis Decembris die vigesima quinta Romanus filios suos Stephanum et Constantinum coronat in Magna Ecclesia: sed et Theophylactum ejus filium Nicolaus patriarcha detondet clericuin et subdiaconum 410 ordinat, ac tanalem promovet syncellum, cum is prius in subdiaconorum gradu in sancta processisset. 18. Mensis Aprilis die decima nona Romanus Joannem mysticum rerum que gerendarum administrum ac subadjuvam patricia ac proconsulari dignitate ornavit, ita sane uthinc illi conflata invidia et illatum a quibusdam crimen sit. 19. Maii mensis die quiuis decim, indictione tertia decima, moritur Nicolaus patriarcha, cuma secunda provectione annos tredecim throno potitus esset. Ejus corpus in monasterio, quod ille condiderat ac Galacrenas vocant, conditum est. Mense Augusto patriarcha sufficitur Stephanus Amaseze metropolita, eunuchus. Mense Oelobri Jeanines mysticus ac imperatori rerum gerendarum adjutor affectati imperii defertur, in rem inducente Cosma patricio ac cursus publici-logotheta, qui liliam ci uxorem locaverat. Eam ob rem ejectus ille quidern aula est: permissum samen imperatorem adire cique ministrare, ac cum eo communicatis consiliis, quod operæ pretium videretur, tractare. Ingens quippe in cum imperatoris vis amoris erat, quod mysticus in omnibus ei c blande sscularetur, nec ut a se penitus ablegaret in animum inducere poterat. Accusatoribus tamen imperatorem urgentibus, veraque esse crimina objecta ostend entibus, ille rem perscrutatus, cum non aliter se habere deprehendisset quam illi retulerant, capie ndum mysticumn statuit 411 ac quæstionibus subjiciendum. Hoc ille ubi præBensit, fuga se ad Monocastanorum monasterium recipiens ibi monachi ritu comam posuit. Fugit vero et Constantinus Boilæ filius, mens præfeetus, timens scilicet, ut qui et ipse mystici symmysta esset ejusque secretorum conscius; inque Olympuni discedens monachum induit. Patricium Cosmain ad palati¡ Jorologium verberibus suba!! imperator olici movit. Joannis mystiei loco Theophanes protovestiarius subadjuva rerumque gerendarum imperatori adjutor promovetur. Sub idem tempus horrendus in Thracensium themate exstitit terrae motus ingensque ae stupendus hiatus, ita ut plura prædia et ccclesiæ cum hominibus voragine absorpta sint. 20. Maii mensis vigesima septima, indictione quinta decima, Symeon Bulgarorum princeps adversus Chrobatos expeditione suscepta, consertaque cum illis pugna, victus ipse suas omnes penitus copias amisit. ταπείνωσιν, εξεθείαζεν δὲ αὐτοῦ τό τε εἶδος τήν τε ῥώμην καὶ τὸ ἀκατάπληκτον τοῦ φρονήματος. ιζ'. Δεκεμβρίῳ δὲ μηνὶ κε' ἔστεψε Ῥωμανὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, Στέφανόν τα καὶ Κωνσταντίνων· ἀλλὰ καὶ Θεοφύλακτον αλλο αὐτοῦ ὁ πατριάρχης Ρ. 254] Νικόλαος ἀπέπειρεν κληρικόν, χειροτονήσας ὑποδιάκονον σύγκελλόν τε προχειρισάμενος, διελθόντα πρότερον ἐν τῷ τῶν ὑπο διακόνων τάγματι εἰς τὰ ἅγια. ιη'. Ἀπριλλίῳ δὲ μηνὶ, ιθ' τοῦ μηνός, ἐτίμησεν Ρωμανός Ἰωάννην μυστικὸν καὶ παραδυναστεύοντα πατρίκιον καὶ ἀνθύπατον, ὥστε καὶ δι' αὐτὸ τοῦτο φθόνον κινηθῆναι αὐτῷ καὶ κατηγορηθῆναι ἀπό τίνων. ιθ'. Μαΐῳ δὲ μηνὶ ιε', ινδικτιώνος εγ', τελευτῇ ὁ πατριάρχης Νικόλαος, κρατήσας ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀναβάσει τοῦ πατριαρχείου στη τριακαίδεκα· καὶ ἀπο ετέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ ὑπ' αὐτοῦ κτισθείσῃ μον τῶν Γαλακρηνῶν. Αὐγούστῳ δὲ μηνὶ πατριάρχης καθίσταται Στέφανος ὁ ᾿Αμασείας μητροπολίτης. εὐνοῦχος ὑπάρχων. Οκτωβρίῳ μηνὶ κατηγορήθη ὁ μυστικός Ἰωάννης καὶ παραδυναστεύων ὡς τῆς βασιλείας εφιέμενος ὑποθήκῃ τοῦ πατρικίου Κοσμά καὶ λογοθέτου, διδόντος εἰς γυναίκα την θυγατέρα αὐτῷ. Τούτου ἕνεκεν καταβιβάζεται μὲν τοῦ παλατίου, συγχωρεῖται δὲ τὸ προσέρχεσθαι καὶ τῷ βασι λεῖ ὑπηρετεῖν 18, καὶ σὺν αὐτῷ τὰ ἀνήκοντα διοικεῖν· στοργὴν γὰρ ὅτι πλείστην ἐκέκτητο πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς ὡς ἐν πᾶσιν αὐτὸν θεραπεύειν δυνάμενον, καὶ τελέως τοῦτον ἀπώσασθαι οὐκ ἠβούλετο. Τῶν κατηγόρων οὖν κατεπειγόντων τὸν βασιλέα καὶ σαφῆ ἀποδεικνύντων τὰ κατηγορούμενα, έρευ νήσας ὁ βασιλεὺς καὶ ἀληθῆ ταῦτα εἶναι ἀναμαθών ἔμελλεν τοῦτον κατασχὼν ἐξετάζειν. Ὁ δὲ τοῦτο προγνούς χρῆται φυγῇ, καὶ τὴν Μονοκάστανον και ταλαβὼν ἀποκείρεται μοναχός. Πέφευγε δὲ καὶ Κωνσταντίνος τοῦ Βοΐλα ὁ τῆς τραπέζης, οἰκεῖος καὶ φίλος ὢν αὐτῷ, καὶ τὸν Ολυμπον καταλαβὼν τὴ μοναχικών σχῆμα ἐνδύεται· ἐδεδοίκει γὰρ καὶ αὐτὸς ἅτε συμμύστης ὑπάρχων τοῦ μυστικοῦ καὶ τῶν ἀποῤῥητοτέρων αὐτοῦ κοινωνός. Τὸν δὲ πατρίκιον Κοσμᾶν ἐν τῷ ὡρολογίῳ τοῦ παλατίου τύψας ὁ βασι λεὺς διεδέξατο. Προβάλλεται δὲ ἀντὶ τοῦ μυστικού Ιωάννου Θεοφάνην πρωτοβεστιάριον παραδυναστεύοντα. Εγένετο δὲ καὶ τηνικαῦτα σεισμός φοβε ρὸς ἐν τῷ θέματι τῶν Θρακησίων, καὶ χάσμα γῆς μέγα καὶ καταπληκτικόν, ὥστε πολλὰ χωρία και ἐκκλησίας αὐτάνδρους καταποθῆναι. κ'. Μαΐῳ δὲ μηνί, εικάδι ἐβδόμη. [P. 255] ινδικτιών νος ιεʹ, Συμεὼν ἄρχων Βουλγαρίας κατὰ χρωβάτων εκίνησε στράτευμα, καὶ συμβαλών μετ᾿ αὐτῶν πόλε μον, ἡττιθεὶς τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἅπαντας άρδην ἀπὸ ώλεσεν. • Scylitzes et Cedrenus προσκυνείν. Combef.

ROMANUS LACAPENUS. LIB. VI. κα'. Τὸν δὲ βασιλέα το Ῥωμανὸν Ἰωάννης άστρονόμος θεασάμενος οὕτως λελάληκεν· Δέσποτα, ἡ στήλη ἡ ἱσταμένη εἰς τὴν καμάραν ἐπάνω τοῦ Ξηρολόφου, ἐπὶ δυσμὰς βλέπουσα, τοῦ Συμεών ἐστι· καὶ εἰ ταύτης τὴν κεφαλὴν ἐκκόψῃς, τῇ αὐτῇ ὥρᾳ ὁ Συμεών τελευτά. Ο δὲ βασιλεὺς Ρο μανὸς ἀποστείλας τῇ νυκτὶ τὴν κεφαλὴν τῆς στήλης ἐξέκοψεν· καὶ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν εἰς Βουλγαρίαν ἐτελεύτησεν, ἀνοίᾳ το συσχεθεὶς καὶ νόσῳ και τα καρδίᾳ ἀλους, διέφθαρτο, ἀνομήσας διὰ κενῆς, Πέτρον υἱὸν αὐτοῦ προβαλόμενος ἄρχοντα, ὃν ἐκ τῆς δευτέρας αὐτοῦ γυναικὸς ἔσχεν, τῆς ἀδελφῆς Γεωρ γίου Σουρσουβούλη, ἂν καὶ ἐπίτροπον τοῖς ἑαυτοῦ παισὶν ὁ Συμεὼν καταλέλοιπεν. Μιχαὴλ δὲ τὸν ἐκ τῆς προτέρας αὐτοῦ γυναικὸς γενόμενον ἀπέπειρεν μοναχόν· Ἰωάννης δὲ καὶ Βενιαμὶν οἱ τοῦ Πέτρου ἀδελφοὶ ἔτι στολῇ ἐκοσμοῦντο Βουλγαρική. κβ'. Τὰ κύκλῳ οὖν ἔθνη τοῦ Συμεών μαθόντα τελευτήν, οἵ τε Χρωδάτοι οι Τούρκοι καὶ οἱ λοιποί, ἐκστρατεύειν κατὰ Βουλγάρων ἐβουλεύοντο. Λιμοῦ δὲ μεγίστου σὺν ἀκρίδι τὸ Βουλγαρικὸν ἔθνος ἰσχυρῶς ἐκπιέζοντος, ἐδεδίεσαν μὲν καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν ἔφοδον, ἐδεδίεσαν δὲ πλέον καὶ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπέλευσιν. Βουλὴν οὖν ποιησάμενοι κατὰ Ῥωμαίων ἐκστρατεύουσι καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καταλαμβάνουσιν, φόβον, ὡς εἰκὸς, τοῖς Ῥωμαίοις εμποιήσοντες. Έπειτα μαθόντες ὅτι μέλλει κατ' αὐτῶν ὁ βασιλεὺς Ρωμανός ἐκστρατεύειν, ἀποστέλλουσι Πέτρος τε καὶ Γεώργιος κρυφίως τινά μοναχὸν Καλοκῦριν ὀνομαζόμενον, τῷ γένει Αρμενιακόν, χρυσοβούλλιον ἐπιφερόμενον. Διηγόρευε δὲ τὰ ἐν αὐτῷ ὡς τὴν μετὰ Ῥωμαίων εἰρήνην ἀσπάζονται καὶ πρόθυμοι ταύτην συνθέσθαι εἰσὶν, οὐ μόνον δε, ἀλλ' είγε βούλονται, καὶ γαμικὸν ποιῆσαι συν άλλαγμα. Τὸν τοιοῦτον οὖν μοναχὸν ὁ βασιλεὺς ἄσμενέστατα ἀποδεξάμενος, παρευθὺ ἀπέστειλεν μετὰ δρόμωνος τὸν μοναχὸν Θεοδόσιον τὸν Ἀβούκην καὶ Κωνσταντίνον βασιλικόν κληρικὸν τὸν Ρόδιον τὰ εἰς εἰρήνην συλλαλῆσαι τοῖς Βουλγάροις ἐν Μεσημε βρίᾳ, τὸ πρὶν μὲν Μενεβρίᾳ καλουμένῃ, ἀπὸ Μένου Θρᾳκὸς τοῦ ταύτην οἰκίσαντος καὶ Βρίᾳ τὸ παρά τισι Θρᾳκών πόλισμα λεγόμενον. [Ρ. 250] πρὸς δὲ τὸ εὐφραδέστερον Μεσημβρία ονομάζεται. Οἱ δὲ παραγενόμενοι καὶ τὰ εἰκότα συλλαλήσαντες ἐξῆλθον ἅμα Στεφάνῳ Βουλγάρῳ διὰ τῆς ξηράς; καὶ ὅπι σθεν αὐτῶν κατέλαβον καὶ Γεώργιος ὁ Σουρσου. βούλης καὶ Συμεὼν ὁ Καλοτεράνος καὶ Οὔταμψος καὶ Συμεὼν τοῦ ἀρχηγοῦ Βουλγαρίας ἀδελφὸς πρὸς γυναῖκα, πρὸς δὲ τούτοι; ὁ ἀγχιστεὺς αὐτοῦ Στέφανος, καὶ μὴν καὶ Μαγοτίνος Κρόνος τε καὶ Μηνικός διο εκρατύναντο πρὸς τὸν ἄνακτα Ῥωμανόν. Θεασάμενοι δὲ τὴν θυγατέρα βασιλέως Χριστοφόρου Μαρίαν, καὶ μεγάλως ἐπ' αὐτῇ ἀρεσθέντες, ἔγραψαν τῷ Πέτρῳ διὰ τάχους παραγενέσθαι, σύμφωνα ποιήσαντες πρότερον περὶ τῆς γεγονυίας εἰρήνης. Απεστάλη δὲ Νικήτας ὁ μάγιστρος ὁ συμπέθερος Ρωμανοῦ βασιλέως ὑπαντῆσαι καὶ ἀγαγεῖν Πέτρον μέχρι τῆς πόλεως. Τοῦ Βουλγάρου οὖν Πέτρου καταλαβόντος, 21. Joannes porro astronomus Romanum imperatorem mæstum cernens sic cum affatus est: Quæ in fornice supra Xerolophum, domine, statun constituta est, spectans ad occidentem, signum Sy meonis est. Hujus caput si abstuleris, ipsa hora Symeon morietur. Misit itaque imperator, ac statur caput nocte abstulit; eademque hora Symeon in Bulgaria 412 fatis concedit, ingentique captus angore ac cordis morbo elanguens percitusque interiit, frustra leges juraque transgressus, relicto ex testamenti tabulis principatu Petro filio ex secunda uxore, Georgi Sursubuii sorore, qucus et liberorum suorum tutorem constituit. Michaelem ex priore conjuge susceptum monachum detondit; Joannes vero et Benjamin Petri fratres Bulgarica adhuc stola ornabantur atque habitu, 22. Circumvicinæ igitur gentes, Chrobati Turci ac reliqui, audita Symeonis morte Bulgaros bello incessere statuebant. Fame vero Bulgarorum gentem cnm locustarum ingenti copia graviter premente, cum aliarum gentium irruptionem formidabant, tum præcipue Romanorum in se impetum metuebant. Re itaque in consilium vocata adversus Romanos copias educunt ac Macedoniam petunt, hoc nempe satagentes, ut Romanis metum incuterent. Audito vero Romanum imperatorem adversus eos exercitum parare, una Petrus Georgiusque monachum quemdam Calocyrim nomine, feuere Armenium, auream bullam ferentem occult mittunt. Bullæ tenor hic erat, pacem se cupere cum Romanis, et ut illam componant, promptis animis esse; neque id modo, sed et nuptiarum foedera, dum illis adlubeat, cum Romanis se esse inituros. Acceptis litteris, earumque latore humanissime suscepto, confestim imperator 413 coun celoce Theodosium Abucem monachum et Constantinum Rhodium palatinum clericum cum Bulgaris in Mesembria de pace collocuturos emisit. Oppidum hoc dictum olim Menembria, a Meno viro Thracio ejus conditore, et Bria, cjus nominis apud quosdam Thraces vico; mollioris vero pronuntiationis causa Mesembriæ nomen accepit. Quo in colloquio cum res commode tractata esset, legati per continentem in urbem redierunt, cum eis Stephanus Bulgarus comes esset. Post hos subsecuti Georgius Sursubulus et Symeon Caluterranus et Usampsus, Symeon item alterius illius Bulgarie principis ex uxore frater. Ad hæc illius affinis Stephanus, Magotinus quoque et Cronus et Menicus, Petri ad Romanum imperatorem legationem fulserunt. Conspectaque Christophori imperatoris filia Maria, ac ejus plurimum specie recreati, ictis que prius pacis fœderibus, missis litteris Petrum sine mora venire jusserunt. Missus vero obviam Nicetas magister Romani imperatoris amnis, eumque in urbem inducturus. Cum itaque venisset Comber. Ogle * deest ἀλύοντα, ut infra, vel quid simile. Combef.: ἁγίᾳ τε margo Combef.

Petrus Bulgarus, conscensa Romanus imperator τριήρει ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς ἐπιβὰς ἐν Βλαχέρναι; trireme Blachernas petit, ibique ad se venientem Petrum et vidit et osculo salutavit. Inter se vero, uti par erat, collocutis, subscriptionibus munita rataque habita pacis pariter nuptiarumque foedera, protovestiario Theophane in omnibus quasi sequestro, ac solerter Romanos inter Bulgarosque negotium dirigente. δ παρεγένετο, καὶ τὸν Πέτρον ὡς αὐτὸν ἀφικνούμενος ἐθεάσατό τε καὶ κατησπάσατο. Ἐπεὶ δὲ ἀλλήλοις εἰκότα συνωμίλησαν, υπογράφονται τά τε σύμβολα τῆς εἰρήνης καὶ τὰ γαμικὰ συναλλάγματα, μεσολαβοῦντος ἐν τούτοις καὶ νουνεχῶς διευθύνοντος μετ ταξὺ Ῥωμαίων τε καὶ Βουλγάρων πρωτοβεστιαρίου Θεοφάνους κγ'. Ογδόῃ δὲ τοῦ Ὀκτωβρίου μηνὸς ἐξῆλθεν ὁ πατριάρχης Στέφανος ἅμα Θεοφάνει πρωτοβεστιαρίῳ καὶ Μαρίᾳ τῇ τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου θυγατρὶ καὶ πάσῃ τῇ συγκλήτῳ εἰς τὸν ναὸν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς Πηγῆς, καὶ εὐλόγησεν Πέτρον τε καὶ Μαρίαν, καὶ τοὺς νυμφικούς στεφάνους ταῖς αὐτῶν 23. Octobris 414 mensis die oclavo egressus patriarcha Stephanus cum Theophane protovestiario, et Maria Christophori imperatoris filia universoque senatu ad sanctissima Deipara ad Pegas, Petrum et Mariam benedixit, eorumque capitibus nuptiales corollas imposuit, sponsam comitantibus Theophane protovestiario et Georgio Sarsubulo. επέθηκε κεφαλαῖς, παρανυμφευόντων Θεοφάνους Mensa vero sumptuosa ac magnificentissima instructa, cunctisque ad nuptiarum solemnia spectantibus rite. splendideque peractis, Theophanes protovestiarius una cum Maria imperatoris filia in urbem reversus est. Tertio autem a nuptiis cèlebratis die Romanus imperator in Pegarum exscensione magnificum paravit convívium, sericis aulæis convestita machina, et ad ipsam imperatoria celoce constituta. Eo loco epulatus Romanus cum Petro Bulgaro et Constantino genero ac filio Christo phoro, Bulgarisque etiam atque etiam enitentibus ut prior Christophorus tumque Constantinus faustis acclamationibus imperatorum more exciperentur, eorum Romanus flagitationibus annuit, sicque illis res ex volo cersit. Tunc vero omnibus nuptiarum πρωτοβεστιαρίου καὶ Γεωργίου Σουρσουβούλη, Λαμ πρᾶς δὲ καὶ πολυτελούς γεγονυίας τραπέζης, καὶ πάντων τῶν εἰθισμένων τοῖς γάμοις φαιδρῶς ἐπιτε λεσθέντων, εἰσῆλθεν Θεοφάνης πρωτοβεστιάριος ἅμα Μαρίᾳ τῇ θυγατρὶ τοῦ βασιλέως ἐν τῇ πόλει. Τῇ τρίτῃ δὲ τοῦ γάμου ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς Ρωμανὸς εὐωχίαν λαμπρὰν ἐν τῇ τῶν Πηγῶν ἀπο βάθρα, περικοσμήσας αὐτὴν ὑφάσμασι σηρικοῖς, παρ' αὐτῇ τῇ ἀποβάθρᾳ τοῦ βασιλικού δρόμωνος ἑστηκότος· ἔνθα συνέστη το Ρωμανός Πέτρῳ Βουλγάρῳ ἅμα Κωνσταντίνῳ γαμβρῷ καὶ Χριστοφόρο υἱῷ. Τῶν δὲ Βουλγάρων ἔνστασιν οὐ μικρὰν ποιησε μένων πρότερον εὐφημισθῆναι Χριστοφόρον, εἶθ' οὕτω τὸν Κωνσταντῖνον,· ὑπεῖξε τῇ ἐνστάσει τούτων Ρωμανός ο βασιλεύς, [P. 257.] καὶ γέγονεν ὅπερ ᾐτήσαντο. Ἐπεὶ δὲ πάντα τὰ ἐν γάμοις συνετελές σθησαν, ἔμελλε δὲ ἡ Μαρία ἤδη τὴν πρὸς Βουλγα ρίαν σὺν τῷ ἀνδρὶ Πέτρῳ ἐδεύειν, οἱ ταύτης γονείς μέχρι τοῦ ῾Εβδόμου συνεξῆλθον αὐτῇ ἅμα Θεοφάνει πρωτοβεστιαρίῳ. Ἐπεὶ δὲ τοῦ ἀπαίρειν ἔμελλεν, περι χυθέντες τῇ θυγατρὶ καὶ πυκνὰ καταχέοντες δάκρυσ καὶ ὅσα εἰκὸς ἐπὶ στερήσει σπλάγχνου περιποθήτου, τόν τε αὑτῶν γαμβρὸν ἀσπασάμενοι καὶ ταύτην ταῖς τούτου χερσὶν παραθέμενοι ἐν τοῖς βασιλείοις ὑπο έστρεψαν. Μαρία δὲ Βουλγαρικαῖς παραδοθείσα χερσὶ τὴν ἐπὶ Βουλγαρίαν ἀπῄει, χαίρουσά τε ἅμα καὶ λυπουμένη, λυπουμένη μὲν ἐν οἷς γονέων φιλτάτων ἑστέρητο καὶ βασιλείων οίκων καὶ συνηθείας τῶν γένει προσηκόντων, χαίρουσα δὲ ἐν οἷς βασιλεί προσε expletis solemnibus ac gaudis, et cum jam Matia cum Petro viro suo in Bulgariam esset profectura, „ad Hebdomum usque a parentibus una cum Theophane protovestiario deducitur. In ipso discessus procinctu puellæ circumfusi copiosas fundunt lacrymas, quantas par 415 est fundere qui mox charissimo piguore privandi erant, generumque -quum exosculati, atque ejus manibus deposita filia, în regiam revertuntur. Maria viri Bulgari manibus sradita, gaudio mista et tristitia, in Bulgariam iter contendit. Tristitiam faciebat, quod amandissimis parentibus, quod regiis adibus, quod necessario- ‚rum affiniumque consuetudine deficiebatur: rursusque gaudii seges erat, quod viro regi locata, Bulgarorum domina esset consalutata. Ibat itaque ἡρμοστο ἀνδρὶ καὶ δέσποινα Βουλγάρων προσηγο omnigenas conferens opes, innumeraque supelleedili opulenter instructa. 24. Tunc quoque Joannes magister ac scbolarum domesticus Curcuas, qui Romanas præclare copias regebat, quo fere ex tempore Romanus imperator salutatus est, Assyriosque quotidie expugnabat, urbesque et oppida munita et vicos ac loca evertebat, captivosque ducebat, atque in iis etiam insignem nominatissimamque ac plane munitam potentissimamque Syriæ urbem arcemque, Melitinem dictam, varie tentaverat prædatusque fuerat ac penitus vastaverat, circumque posita oppida ρεύθη. Απῄει τοίνυν πλοῦτον κομιζομένη παντο δαπῆ καὶ ἀποσκευὴν ἀναρίθμητον. κδ'. Τότε δὲ καὶ Ἰωάννης μάγιστρος καὶ δομέστι κος τῶν σχολῶν ὁ Κουρκούας, καλῶς διοικῶν τὸν Ρωμαϊκὸν στρατὸν σχεδὸν ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεως Ῥωμανοῦ βασιλέως, καὶ καταπολεμῶν καθ᾿ ἐκάστην τοὺς Ασσυρίους, καὶ πόλεις καὶ κάστρα και χώρας καὶ χώρας αὐτῶν πορθήσας καὶ αἰχμαλώτους ποιήσας, μεθ' ὧν καὶ τὸ ἐπίσημον καὶ ἐξάκουστον καὶ πάνυ ὀχυρὸν καὶ δυνατὸν κάστρον τῆς Συρίας, Μελιτινὴν ὀνομαζόμενον, διαφόρως καταπολεμήσας καὶ πραιδεύσας, καὶ εἰς φρουραν ἀπωλείας τοῦτο Το συνειστιάθη Cedrenus. To Legebatur επειδή.

LIB. VI. ROMANUS LACAPENUS. inexpugnabilique arce obsessa, adhibitisque illi tormentis ac machinis obsidionalibus, oppidanisque in extrenas angustias consiliique inopiam conjectis, ac cum illi semel sæpiusque missis ad domesticum legatis fidcm ac securitatem exposcerent, 416 vir prudens cordatusque Joannes Curcuas scholarum domesticus, miserorum lacrymas supplicumque luctuosos clamores ac pro humanarum rerum ratione fortunæ incerta considerans, eorum votis animum inflexit; ad quem accepta fide Apochaps ameris nepos, Melitines ipse ameras exsistens, Aposalathque dux apud Melitinem strenuissimus nobilissimusque ac locupletissimus, venere. Hos scholarum domesticus Joannes omni ποιήσας καὶ τὰς πέριξ κώμας και χώρας πυρικαύ- vicosque et prædia ogni succenderat, ipsa invicta στους εργασάμενος, αὐτὸ τὸ ἀήττητον καὶ ἀμάχητον κάστρον παρακαθίσας καὶ ἐλεπόλεις μηχανικός στήσας, καὶ εἰς παντελῆ ἀπορίαν καὶ ἀμηχανίαν ἐμβαλὼν αὐτοὺς δ τι πράξειεν, καὶ ἅπαξ καὶ πολύ λάκις πρέσβεις πρὸς τὸν δομέστικον στελλόντων καὶ λόγον αιτούντων, ὁ συνετὸς καὶ ἐχέφρων Ἰωάννης ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν ὁ Κουρκούας τὰ τῶν δα κρύων καὶ ἐλεεινολογιῶν καὶ τὰ τῆς τύχης σκοπήσας, οἷα τὰ ἀνθρώπινα, ὑπεῖξεν, καὶ λόγον δοὺς αὐτοῖς, ὁ Ἀπόχαψ ὁ τοῦ ᾿Αμερ ἔκγονος ἀμηρᾶς ὢν Μελιτινῆς, καὶ ὁ ᾿Αποσαλάθ στρατηγὸς εὐγενέστατος ὢν καὶ πλούσιος ἐν Μελιτινῇ, παρεγένοντο. Αποδε χθέντες οὖν παρὰ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν Ἰωάν νου, πρὸς τὸν αὐτοκράτορα τούτους ἀπέστειλεν· καὶ σύμφωνα εἰρήνης ποιήσαντες ὑπέστρεψαν πρὸς τὰ ίδια. Έκτοτε δὲ συνεξεστράτευον [Ρ. 258] τοῖς Ῥωμαίοις κατὰ τῶν ὁμοφύλων Αγαρηνῶν, ἔν τε τοῖς ἐπινικίοις συνεισήρχοντο τοῖς Ῥωμαίοις ἐν τῇ πόλει αἰχμαλώτους ἄγοντες Αγαρηνούς, ὅπερ ἦν θαυμαστὸν καὶ παράδοξον καὶ δείγμα τῆς ἀθέων Σα ρακηνῶν δυστυχίας. Τελευτήσαντος δὲ τοῦ ᾿Απόχαψ, ἀνδρὸς φρονίμου καὶ συνετοῦ, διέλυσαν τὴν εἰρήνην οἱ τὴν Μελιτινὴν κατοικοῦντες. Εκστρατεύουσιν οὖν κατ' αὐτῶν πάλιν δ τε δομέστικος τῶν σχολῶν ὁ Κουρκούας Ἰωάννης μετὰ τῶν θεμάτων καὶ ταγμάτ των καὶ ὁ Μελίας μετὰ τῶν ᾿Αρμενίων· καὶ πολλὰς προνομὰς καὶ πραίδας καθ' εκάστην ποιούμενοι, καὶ ταῖς συνεχέσιν ἐπιδρομαῖς αἰχμαλωτίζοντες τούτους καὶ ληϊζόμενοι, εἰς τοσαύτην στένωσιν τὴν Μελιτι νὴν περιέστησαν ὥστε αὐτὴν συντομώτατον ἐκπορε θῆσαι καὶ ἕως ἐδάφους καταστρέψαι, οὐ μόνον δὲ ταύτην, ἀλλὰ καὶ τὰς ὁμόρους αὐτῇ πόλεις καὶ χώρας πολυφόρους τε καὶ πιοτάτας οὔσας καὶ οἶας πολλὰς παρέχειν προσόδους. Ταύτην οὖν τὴν Μελι τινὴν εἰς κουρατωρίαν ἀποκαταστήσας ὁ βασιλεὺς πολλὰς χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου ἐκεῖθεν 82σμοφορείσθαι έτησίως πεποίηκεν, κς'. Κατηγορήθη δὲ Νικήτας ὁ μάγιστρος καὶ πενθερος Χριστοφόρου βασιλέως ὡς ὑποτιθέμενος αὐτῷ κατὰ τοῦ ἰδίου γενέσθαι πατρὸς καὶ τῆς βασι λείας αὐτὸν ἐξεῶσαι. Τοῦτον οὖν ἐξαγαγόντες τῆς πόλεως ἀπέκειραν μοναχόν, ὑπερορίσαντες τῷ ἑαυτοῦ προαστείῳ. humanitate susceptos ad imperatorem misit; ictoque pacis fadere domum reversi sunt. Indeque sociis adlecti ac fœdcrati adversus tribules suos Agarenos cum Romanis ad bellum proficiscebantur, ac triumphi specie cum iisdem captivos suos ducentes (miraulo sane spectaculo et inaudito, impiorumque Saracenorum aflictarum rerumn indicio) urbem ingrediebantur. Mortuo autem Apochapso, viro prudente ac sapiente, Melitinenses pacem dissolverunt. Iterum igitur adversus eos proficiscuntur scholarum domesticus Joannes Curcuas cum cohortibus ac legionibus, Meliasque Armeniis pra fectus. Ili multas quotidio agentes prædas, assiduisque excursionibus totam late regionem diripientes atque incolas subigentes, in tantas Melitinent coegerunt angustias, ut brevissimo tempore ipsamı expugnaverint ac solo tenus æquaverint, nec eam πodlo, sed et vicinas urbes atque oppila et regiones feracissimas opimasque, ac quæ multos proventus afferrent. Hanc igitur Melitinem 417 iinperator in curatoriam (alii provinciam dixerint, redigens, multa inde auri argentiquo millia tributo annuo fisco inferenda indixit. κι'. Μηνὶ δὲ Ἰουλίῳ ιε', ινδικτιώνος 5', τελευτά Στέφανος πατριάρχης, πατριαρχεύσας έτη δύο μῆνας Ενδεκα. Δεκεμβρίῳ δὲ μηνί, τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ, άγουσι Τρύφωνα μοναχὸν ἐν τῷ ὑψικίῳ μονάζοντα, ἀπ᾿ εὐλαβεία καὶ ἁγιότητι μαρτυρούμενον, καὶ χει Αυτονοῦσι πατριάρχην ἐπὶ χρόνῳ ῥητῷ, μέχρις ἂν εἰς μέτρον ἡλικίας φθάσῃ Θεοφύλακτος ὁ τοῦ Ῥω μανοῦ υἱὸς, ἂν ἔμελλον πατριάρχην χειροτονεῖν Κωνσταντινουπόλεως. κς. Εἰκάδι δὲ πέμπτῃ τοῦ αὐτοῦ μηνός χειμών ἀφόρητος γέγονεν, ὥστε κρυσταλλωθῆναι τὴν γῆν ἐπὶ ἡμέρας ρχ. Οθεν καὶ γέγονεν ὁ μέγας λιμὸς, τοὺς πώποτε γενομένους υπερβαλλόμενος, καὶ θάνατος ἐκ τούτου πολύς, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ζῶντας 25. Cæterum Nicetas magister ac Christophori imperatoris socer accusatus est, quod rebellandi adversus patrem eumque solio deturbandi auctor illi fuisset. Quocirca urbe ejectum in monachum detondent, inque suburbano suo exsulem agere cogunt. 26. Mensis Julii quinta decima, indictione sexta, moritur. Stephanus patriarcha, cum ei muneri præfuisset annos duos, menses undecim. Mensis autem Decembris quarta decima Tryphonem adducunt in Opsicio profitentem monachum, virum religiosis moribus ac sanctitate probatum, ordinantque patriarcham ad certum tempus, donec scilicet Theophylactus Romani filius maturæ ætatis annos attingeret, quem patriarcham Cpolitanum ordinaturi erant. 27. Ejusdem mensis die vigesima quinta gravissimum fuit frigus, adeo ut dies 120 terra velu concreta obriguerit. Hoc gelu subsecuta fames. quanta ante nunquam exstiterat; exque illa crebræ adco mortes ut nec efferendis mortuis vinë.

$36 sufficerent. Porro Romanus lantam illam vim mali εκκομίζειν τοὺς τεθνεῶτας. Ο δὲ βασιλεὺς Ρωμαconsiderans, pro benigna sua teneraque in miseros andole, convenientem eis curam adhibuit seduloque prospexit, larga eleemosynaruin præbitione famis indigentiam solans. Porticuum quoque spatia fenestris ac tabulatis obstruxit, ne per ea nix frigusque in pauperes 418 grassarentur. Tum quoque cas quas arculas vocant in cunctis porticibus construxit; nummumque argenteum jacentibus iltic egenis quot mensibus erogari præcepit, menstrua quoque trimisia per ecclesias pauperibus jussit distribui, adeo ut quæ per arculas et ecclesias erogabantur argenti cusi numismata, ad duodecim millia numerarentur. Neque hæc solum misericordia pronus ejus animus pauperumque liberalis provisor sibi ipse constituit, sed abunde tres quotidie pauperes secum comedere voluit, quibus singulis cleemosyna titulo nummas cederet. Quarta autem feria ac parasceve tres egenos monachos mensæ socios adhibebat, quibus singulis constitutum nummum erogabat. Quodque in monasteriis observari solet, ut inter comedendum lectio habeatur, hoc ille præstabat, sibi ipse ac convivis duplicem apponens mensani, ut tum corpus consueto cibo aleretur, tum anima doctrinarum voluptate oblectaretur. Quibus ille diligenter attendens animum, compungebatur ac lacrymarum large fontes emit. iebat. Ejus vero Gdem erga monachos. quus præsertim sanctitas et religio claros reddiderat, quanta fuerit, quis possit enarrare? Eorum nemo in conspectum veniebat, sedulus virtutis cultor, cui actus suos cum multis lacrymis non exponeret. Cum autem fide devotissimus ac summe orthodoxus esset, urbis omnes ecclesias sumptuosis aulæis cereorumque et lampadum copia præclare exornavit. Sed et monachis in montibus, tum nempe Olympo tum Cymina et quem vocant 419 Petram Auream et Barachæo, nunquam destitit annua stipendia mittere eorumque res curare ac eis providere, quique inter illos actionis cultu ac contemplationis spectabiles essent, ad se accersere eorumque precum suffragia percipere. Nec id modo, sed et religiosa exercitatione inclusis, et qui se angustissimis tuguriolis velut carcere abdidissent, cunctis denique monasteriis statutas annonas subministrare non cessabat. Hæc velut ex multis paucas viri virtutes eleemosynasque percurrimus. 28. Petro Bulgarorum principi Joannes frater cum aliis Symeonis proceribus struxit insidias. Deprehensis illis, Joannes quidem flagris emendatus in carcere includitur, reliqui acerbis suppliciis subacti sunt. Horum Romanus imperator a Petro certior factus, Joannem monachum (eum qui rector exstiterat) mittit, prætextu quidem redimendi captivos, re ipsa vero ut Joannem caperet et Byzantium duceret; quod et ita contigit. Una quippe cum Joanne navim ingressus, a Mesembria in urvem delatus est. Nec multo post projecto monachi νὸς τὴν ἀφόρητον ἐκείνην βίαν κατανοήσας ἀξίαν τῆς ἑαυτοῦ συμπαθοῦς καὶ ἐλεήμονος φύσεως πρέ νειαν ἐποιήσατο, [Ρ. 259] πολλαῖς ἐλεημοσύναις τὴν ἐκ τοῦ λιμού παραμυθησάμενος ἔνδειαν· ἀνἐφραξέν τε θυρίσι καὶ σανιδώμασι τὰς τῶν ἐμβόλων στοὺς, ὡς μὴ τὴν χιόνα καὶ τὸ ψύχος ἐκεῖθεν ἐπεισιέναι τοῖς πένησι. Τότε καὶ τὰς λεγομένας ἄρκλας ἐν πᾶσι κατεσκεύασε τοῖς ἐμβόλοις, ἀργύριά τε κατά μῆνα τοῖς ἐν ταύταις κατακειμένοις πένησι δίδοσθαι διετάξατο καὶ τὰ μηνιαῖα τριμίσια ἐν ταῖς ἐκκλη σίαις τοῖς πένησι διανέμεσθαι, ὡς εἶναι τὰ διδό μενα τοῖς τε ἐν ταῖς ἄρκλαις πτωχοῖς καὶ τοῖς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἀργύρου ἐγκεχαραγμένου χιλιάδας δώδεκα. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα ἡ συμπαθῆς αὐτοῦ ψυχή διετύπωσεν τῶν πενήτων προνοουμένη, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἡμέραν αὐτῷ τρεῖς συνεσθίειν πένητας διετάξατο, οἱ ἀνὰ ἐν ἐλάμβανον νόμισμα: Τετράδι δὲ καὶ παρασκευῇ τρεῖς πένητες μοναχοὶ τούτῳ συν ἤσθιον, τὸ τετυπωμένον ἕκαστοι λαμβάνοντες νό μισμα. Οπερ δὲ ἐν τοῖς μοναστηρίοις είωθεν για νεσθαι ἐν τῷ καιρῷ ἀνὰ τῆς ἑστιάσεως, τοῦτο αὐτὸς ἐποίει, διπλῆν ἑαυτῷ καὶ τοῖς δαιτυμόσι τὴν τράπεζαν παρατιθεὶς, ὥστε τὸ μὲν σῶμα τρέφεσθαι τῇ συνήθει τροφῇ, τῇ δὲ ψυχῇ καταλλήλῳ τῶν λόγων ἐπεντρυφῶν ἡδονῇ, οἷς ἐκεῖνος ἐπιμελῶς προσέχων τὸν νοῦν κατένυσσε τὴν ψυχὴν καὶ πολλὰς δακρύων ἠφίει πηγάς. Τὴν δὲ πίστιν ὅσην ἐκέκτητο πρὸς πάντας μὲν μοναχούς, μάλιστα δὲ τοὺς ἐπ᾽ ἁγιω σύνῃ διαβοήτους καὶ εὐλαβείς, τίς ἂν διηγήσαιτο; Οὐκ ἐθεάσατο γάρ ποτε μοναχὸν ἀρετῆς ἀντεχόμενον, ᾧτινε τὰς ἑαυτοῦ πράξεις σὺν πολλοῖς δάκρυσιν οὐκ ἐξηγόρευε. Πιστότατος δὲ ὧν καὶ ὀρθοδοξότατος πάσας τὰς τῆς πόλεως ἐκκλησίας πέπλοις διαφανέσι και φωταγωγίαις λαμπρῶς κατεκόσμει καὶ κατα εφαίδρυνε. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἐν ὄρεσι μοναχοῖς, τῷ τε Ὀλύμπῳ καὶ τῷ Κομινᾷ καὶ τῇ Χρυσῇ κατονομαζομένη Πέτρα καὶ τοῦ Βαραχαίου δρει, οὐ δι έλιπεν ετησίως ρόγας ἐξαποστέλλων καὶ φροντίζων τούτων καὶ προνοούμενος, καὶ τοὺς ὀνομαστούς ἐπὶ πράξει καὶ θεωρία μετακαλούμενος ὡς αὐτὸν, καὶ τῶν εὐχῶν αὐτῶν τὰς εὐλογίας τρυγών. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τοῖς διὰ Θεὸν ἐγκλείστοις καὶ στενωτάτοις οἰκίσκοις καθείρξασι καὶ πᾶσι τοῖς μοναστη Ο ρίοις τὰς ἐτησίους ρόγας, ἃς διετύπωσεν, οὐ δι έλιπεν ἐπιχορηγῶν. Ταῦτα ὡς ἐκ πολλῶν ὀλίγα τῶν αὐτοῦ κατορθωμάτων καὶ ἐλεημοσυνῶν διεξήλθομεν. [P. 260] κη'. Πέτρῳ δὲ τῷ Βουλγάρῳ ἐπέθετο Ἰωάννης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ μετὰ καὶ ἑτέρων μεγι δ στάνων τοῦ Συμεών· καὶ φωραθέντων αὐτῶν ὁ μὲν Ἰωάννης τύπτεται καὶ ἐγκλείεται φυλακῇ, οἱ δὲ λοιποὶ τιμωρίαις οὐ ταῖς τυχούσαις ὑποβάλλονται. Ταῦτα δὲ δῆλα Πέτρου ποιήσαντος τῷ βασιλεῖ 'Ρωμανῷ, ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς τὸν μοναχὸν Ἰωάννην, ὃς ἐγεγόνει ῥαίκτωρ, προφάσει μὲν τοῦ ποιῆσαι τὸ αλλάγιον τῶν κρατουμένων αἰχμαλώτων, τῇ ἀληθείᾳ δὲ Ἰωάννην κατασχεῖν καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀγαγεῖν. Ο δὴ καὶ γέγονεν· εἰσελθὼν γὰρ άμα

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. Ιωάννῃ εἰς πλοῖον ἀπὸ Μεσημβρίας ἦλθεν ἐν τῇ habitu, cum uxoris amplexus quareret, imperator πόλει. Καὶ μετ' οὐ πολὺ τούτου τὴ μοναχικόν σχήμα illi ædes assignavit multaque omnino prædia conἀπορρίψαντος καὶ γυναῖκα ἐπιζητήσαντος, δέδωκεν tulit, exque sua ipsius Armeniacorum patria conαὐτῷ ὁ βασιλεὺς οἶκον καὶ κτήματα πάμπολλα και jugem ei locavit, atque in Caesaris domo præmagniγυναῖκα ἐκ τῆς ἑαυτοῦ πατρίδος τῆς τῶν ᾿Αρμενια ficas nuptias fecit, ductoribus sponse Christophoro τῶν ὁρμωμένην, γάμον τε λαμπρὸν ἐν τῇ τοῦ Καί. imperatore ac Joanne monacho, qui rector exstiσαρος οἰκίᾳ πεποίηκεν, Χριστοφόρου βασιλέως καὶ Ιωάννου μοναχοῦ τοῦ γεγονότος ῥαίκτορος παρανυμφευσάντων. χθ'. ᾿Αλλὰ καὶ Μιχαήλ μοναχός, αὐτὸς ὁ ἀδελφὸς Πέτρου, κατὰ σπουδῆς ἔχων τῆς Βουλγαρικῆς ἐξουσίας ἐπιλαβέσθαι, ἰδιοστασίασεν ἔν τινι Βουλγαρικῷ κάστρῳ· καὶ τούτῳ προσεβούησαν οἱ τῆς Πέτρου ἀρχῆς διεστηκότες Σκύθαι. Οὗ μετὰ τὴν τοῦ βίου καταστροφὴν ἐπῆλθον οὗτοι ταῖς Ῥωμαϊκαῖς χώραις, ὥστε συμβῆναι τούτους ἀπὸ Μακέτιδος διὰ Στρυ μόνος πρὸς 'Ελλάδα καὶ τὴν Νικόπολιν προσχωρήσαι καὶ τὰ ἐκεῖσε πάντα ληίσασθαι. Νικόπολις δὲ ἐπωνόμασται κατὰ τὸ ἐπώνυμον τῆς νίκης, ἣν Αύγου στος σεβαστὸς κατὰ ᾿Αντωνίου καὶ Κλεοπάτρας είρ. γάσατο καὶ τὴν Αἰγυπτίων ἀρχὴν τοῖς Ῥωμαίοις ὑπέκλινεν. λ. Μαρτίῳ δὲ μηνί, δευτέρᾳ ἡμέρᾳ, κοσμήτης ἔπεσεν ἐν τῷ φόρῳ ἐκ τῶν ἐν τοῖς στιχηδὸν ἱσταμέ νοις ἐκεῖσε κίοσιν ἐπικειμένων, καὶ ἀπέκτεινεν ἄν δρας εξ ". Γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμός μέγας καὶ φοβερὸς εἰς τὸν τοῦ φόρου Εμβολον, πλησίον τοῦ ναοῦ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὥστε κατακαῆναι τὰ τε κηροπωλεία καὶ τὰ γουνάρια του φόρου μέχρι τῶν Ψιχῶν. λα'. Ετελεύτησε δὲ Χριστοφόρος βασιλεύς μηνι Αὐγούστῳ ἐνδικτιώνος τετάρτης, πολλὰ κοψαμένου καὶ θρηνήσαντος αὐτὸν τοῦ πατρὸς, μείζον ἢ κατ' Αἰγυπτίους, ὡς ἤδη εἰς γῆρας αὐτοῦ ἐληλακότος και τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἔτι νηπίων ὄντων. Καὶ ἐτέθη τὸ λεί ψανον αὐτοῦ ἐν τῇ δηθείδη μον, τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. [Ρ. 261] λβ'. Κατήγαγον δὲ καὶ Τρύφωνα πατριἀρχὴν Αὐγούστῳ μηνὶ ινδικτιώνος τρίτης, τὸν ῥητὸν χρόνον τελέσαντα· καὶ ἀπελθὼν ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τελευτᾷ, χηρευσάσης Ἐκκλησίας χρόνον ένα καὶ μῆνας σ' διὰ τὸ τῆς ἡλικίας ἀτελὲς Θεοφυλάκτου υἱοῦ Ῥωμανοῦ βασιλέως· αὐτὸν γὰρ ἔμελλεν, ὡς ήδη είρηται, πατοιάρχην καθιστάν. λγ. Βασίλειος δέ τις Μακεδών πλάνος Κωνσταν εἶνον Δούκα ἑαυτὸν ἐπιφημίσας πολλοὺς μεθ᾿ ἑαυτοῦ συνεπήγετο. Οὗτος συσχεθείς ὑπὸ Ελεφαντίνου τουρμάρχου, ἐκ τοῦ Ὀψικίου ὄντος, ήχθη ἐν Κων. σταντινουπόλει, καὶ ὑπὸ Πέτρου υπάρχου τῆς μιας ἀλλοτριοῦται χειρός. Εἶτα καιροῦ λαβόμενος καταλαμβάνει πάλιν τὸ ὑψίκιον, καὶ χεῖρα χαλκήν ἀντὶ τῆς κοπείσης προσαρμοσάμενος καὶ σπάθην υπερμεγέθη κατασκευάσας διήρχετο, πλανῶν αὖθις τῶν ἀγυρτευόντων πολλοὺς ὡς εἴη αὐτὸς Κωνσταν τίνος ὁ τοῦ Δουκός. Οὓς και συνεφελκόμενος μετ terat. 420 29. Quin et Michael monachus, ipse Petri frater, Bulgarici imperii cupidus, seorsum in BulBariæ quadam arce rebellavit, multosque Scyllas, qui a Petri principatu desciverant, ad se pertraxit. Ili Michaele vivis exempto Romanæ ditionis fines invaserunt, sic nimirum ut a Maccide per Strymonem ad Atticam Nicopolimque progressi cuncta ibi populati sint. Nicopolis vero dicta est a victo ria, quam Augustus retulit de Antonio et Cleopatra, tunc scilicet cum Romanis fascibus Ægyptums subjecit. 30. Mensis Martii die secunda, qui in foro columnis illic ordine erectis cosmetes impositus erat, decidit ac sex viros occidit. Magnum quoque ac formidabile contigit incendium in fori porticu, band procul ab æde sanctissimæ Deiparæ, adeo ut pars illa fori quam cerarii et quam pellitiarii artifices occupant, ad Psichas usque igni absumpta sit. 31. Christophorus vero imperator mortuus est mense Augusto, indict. 4, Romano patre illius funus ingenti luctu ac planetu prosequente, supra quam etiam Ægyptiorum moribus receptum sit, eð quod vergente jam ipsius ætate ejus liberi adhuc pueri ac minores essent. Depositum illius cadaver in patris sui monasterio, cujus in superioribus meminimus. 421 32. Sed et Tryphonem patriarcham mense Augusto, indictione tertia, cum tempus constitutum: explesset, oficio moverunt; qui abiens in monasterio suo e vivis excedit, Ecclesia pastore vidua annum unum, menses quinque, quod Theophylactus nondum matura satis ætate esset. Ipsum enim Romanus constituerat patriarcham præficere, uti janr dictum est. 53. Basilius vero quidam Macedo impostor, Constantinum Ducem se esse jactans, multos sibi adjunxit. Hic sh Eleplrantino tribuno Opsiciano captus in urbem inductus est, Petrique urbis præfecti sententia-altera manuum trancatur. Postmodum occasionem nactus ad Opsici redit, æreamque sibi manum ejus loco quæ putata fuerat aptans, ingentemque gladium fabricans, multos iterum cir cumforaneos ac nebulones seducens sie vagabatur, seque adeo Constantinum Ducis filium esse suadens. Horum itaque contracta inanu niagnam ad ' VRIE LECTIONES. σ' εξήκοντα Scylitzes et Cedrenus. Combef. " τετάρτης margo.

versus Romanam rebellionem coufal; castroque γάλην κατά Ρωμανού ἀνταρσίαν κινεῖ. Καὶ φρού occupato cui noinen Lata Petra, oninisque gencris in eo annona reposita, ex his latebris erumpens circumvicínam regionem populabatur ac prædas agebat. Missis itaque imperator copiis tum illumi cepit, tum qui sub illo inerebant. Inductum vero in urbem judicio sistunt, eique ad quæstiones adhibito, et ut socios prodat, plagas multas iminonunt. Ille multos procerum, quasi sibi 422 adhæsissent, per calumniam defert. Convictus vero mihil veri criminis illis objicere, ad Amastriani ædes igni absumptus est. ριον κατασχὼν ὁ Πλατεία Πέτρα κατονομάζεται, πᾶν εἶδος ἐδωδίμων ἐν τούτῳ ἀπέθετο· ἀφ' οὗ ἐξορ μῶν ἐλεηλάτει καὶ τοὺς 18 παρατυγχάνοντας προενόμευεν. ᾿Αποστείλας οὖν ὁ βασιλεὺς κατ᾿ αὐτοῦ αὐτόν τε συνέλαβεν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ· δν καὶ ἀγαγόντες ἐν τῇ πόλει ἀνέκρινόν τε καὶ πολλὰς πληγὰς ἐπετίθεσαν, τοῦ τοὺς συστασιώτας, εἴ τινες είεν, εἰπεῖν, Ὁ δὲ πολλοὺς τῶν ἐν τέλει ἐσυκοφάντει ψευδώς ὡς συνόντας αὐτῷ. Μηδὲν δὲ ἀληθὲς κατ' αὐτῶν λέγειν ἐξελεγχθεὶς ἐν τοῖς Ἀραστριανοῦ πυρὸς παρανάλωμα γίνεται. 34. Quem vero dicebam, imperatoris Blius Theo- Αδ'. Χειροτονεῖται δὲ πατριάρχης 5 ῥηθεὶς τοῦ phylactus patriarcha ordinatur, Februarii mensis βασιλέως υἱὸς Θεοφύλακτος, Φεβρουαρίῳ μηνὶ δευ die secunda, indictione sexta, patris in omnibus τέρᾳ Ινδικτιῶνος ἔκτης, τοῦ πατρῴου φρονήματος animos sensumque præveniens, sed et ad ea quæ a ἐφ᾽ ἅπασιν ἐξερχόμενος, ἀλλὰ καὶ τοῖς πρόσω fronte virtutes recteque facta, cum ea qua præditus παρεκτεινόμενος κατορθώμασι μετὰ καὶ τῆς προσε erat eruditione atque doctrina, sese extendens. ούσης ελλογιμότητος, τοποτηρητῶν ἐκ Ρώμης Aderant vicarii Romani antistitis, qui tomum ἀνελθόντων καὶ τόμον συνοδικὸν ἐπιφερόμενοι περὶ synodalem de illius tractantem ordinatione affer- τῆς αὐτοῦ χειροτονίας διαγορεύοντα· οἱ καὶ πατριο rent; qui etiam in patriarchali sede eum colloca- αρχικῷ θρόνῳ τοῦτον ἐνίδρυσαν. runt. 55. Quin dicta quoque Romani imperatoris neptis, Maria Petri Bulgari uxor, haud raro in urbem veuiebat ex Bulgaria patris avique invisendorum causa. Postremo autem venit tres secum liberos adducens, cum jam Christophorus ejus pater vivis exemplus esset. Multis itaque avi munificentia donata divitiis honorifice domuin reversa est. 36. Romanus vero imperator Stephano filio uxorem locat Gabalæ filiam, Catacyla neptim, Annam nomine; ac cum nuptiali serto Augustalis etiam îlli corona imposita est. λε'. Ἡ εἰρημένη βασιλέως Ῥωμανοῦ ἐγγόνη ή Μαρία, γυνή Πέτρου Βουλγάρου, πολλάκις ἀπὸ Βουλγαρίας ἐν τῇ πόλει εἰσῆλθεν τοῦ τὸν ἴδιον πατέρα καὶ τὸν πάππον αὐτῆς [P. 262] ἐπισκέψασθαι. Τελευταῖον δὲ μετὰ παίδων εἰσῆλθεν τριῶν, ήδη Χριστοφόρου τοῦ πατρὸς αὐτῆς τελευτήσαντος. Πλοῦτον οὖν πολύν παρὰ τοῦ πάππου λαβοῦσα ἐντίμως ὑπέστρεψεν. λς'. Ρωμανός δὲ ὁ βασιλεὺς τῷ υἱῷ Στεφάνω γυναῖκα ηγάγετο θυγατέρα οὖσαν τοῦ Γαβαλά, εγγό νην δὲ Κατάκυλα, "Ανναν οι όνομα. Αμα δὲ τῷ νυμ φικῷ στεφάνων καὶ ὁ τῆς βασιλείας αὐτῇ στέφανος ἐπετίθετο. λζ'. Εγένετο δὲ ἐκστρατεία πρώτη τῶν Τούρκων κατὰ Ῥωμαίων ινδικτιῶνος ἑβδόμης Απριλλίῳ μηνί· οἱ καὶ καταδραμόντες μέχρι τῆς πόλεως ἐληίσαντο πᾶσαν Θρακψαν ψυχήν. Απεστάλη οὖν ὁ πατρίκιος Θεοφάνης ὁ πρωτοβεστιάριος καὶ παρα δυναστεύων ποιῆσαι ἀλλάγιον· ὅς θαυμασίως καὶ συνετῶς αὐτοῖς μετελθὼν ὅσαπερ ἐβούλετο κατεπρά ξατο, πολλὰ παρ' αὐτῶν ἐν τῇ φρονήσει καὶ εὐδουλίᾳ ἡ ἐπαινεθείς τε καὶ θαυμασθείς· ὅτε καὶ 37. Turcorum prima expeditio adversus Romanos contigit mense Aprili, indictione 7. Ili ad urbem usque excurrentes cunctos per Thraciam obvios praeda abegerunt. Missus itaque Theophanes patri cius protovestiarius 423 imperiique administer ac princeps senatus, ut cum eis pacem componeret captivosque reciperet. Porro Theophanes admiranda prudentia ac sagacitate illis usus ex voto cuncta coufecit, multamque ex illis eo nomine laudem ac admirationem reportavit. Tunc quoque Romanus τὸ μεγαλόψυχον αὐτοῦ καὶ φιλάνθρωπον ὁ βασιimperator, quanta magnificentia ac humanitate præstaret, ostendit, nullis sumptibus parcens, solum ut liberarentur captivi. 38. Locavit etiam Romanus imperator Constantino filiorum natu minimo uxorem Helenam, 'Adriani patricii filiam stirpis Armeniacæ. Qua et defuncta mensis Februarii die altera, alteram ci Theophanonem nomine, Mamantis illius stirpe satam, nuptum tradit. 59. Quarta decima indictione, mensis vero Junii undecima, Russi instructa classe ad decem navium γ τούς om. P. λεὺς Ρωμανός ἐπεδείξατο, μηδενός φεισάμενος χρήματος πρὸς τὴν τῶν αἰχμαλώτων ἀνάῤῥυσιν. λη'. Ηγάγετο δὲ γυναῖκα ὁ βασιλεὺς Ρωμανός τῷ τελευταίῳ υἱῷ Κωνσταντίνῳ, ἐκ γένους τῶν Αρμενιακῶν τούνομα Ελένην τοῦ πατρικίου Αδρια νοῦ θυγατέρα· ἧς καὶ τελευτησάσης Φεβρουαρίῳ μηνὶ δευτέρα ἑτέραν τούτῳ συνέζευξεν γυναῖκα ενό ματι Θεοφανώ, ἐκ γένους τοῦ Μάμαντος ἐκείνου καταγομένην. λθ'. Δεκάτης και τετάρτης Ινδικτιώνος, Ἰουνίῳ δὲ μηνὶ ἐνδεκάτῃ, κατέπλευσαν οἱ Ρὼς κατὰ Κων οι συστασιώτας Ρ, συστρατιώτες margo. • "Avva P.

LIB. VI. - ROMANUS LACAPENUS. σταντινουπόλεως μετά πλοίων χιλιάδων δέκα, οἱ millia alversus Byzantium navigaverunt. Πos Drom καὶ Δρομῖται λεγόμενοι, οἱ ἐκ γένους τῶν Φράγγων καθίστανται. Απεστάλη οὖν κατ' αὐτῶν μετὰ τριηρῶν καὶ δρομώνων, ὅσα καὶ ἔτυχον ἐν τῇ πόλει, δ πατρίκιος· καὶ τόν τε στόλον προευτρεπίσας τε καὶ Ετοιμασάμενος, καὶ νηστείᾳ καὶ δάκρυσιν αὐτὸν κατοχυρώσας ὡς μάλιστα, τοὺς Ῥὼς προσδέχεται καταναυμαχήσει μέλλων αὐτούς, Ἐπεὶ δὲ ἐκεῖνον κατέλαβον καὶ πλησίον του Φάρου ἐγένοντο (Φάρος δὲ καλεῖται ἀφίδρυμά τι, ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται εἰς ἐδηγίαν τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις), οὗτος πρὸς τῷ τοῦ Ευξείνου πόντου στόματ: οι παρεδρεύων (δς κατὰ ἀνείφρασιν κέκληται· κακόξεινος γὰρ διὰ τὰς συνεχεῖς τῶν ἐκεῖσε λῃστῶν [P. 265] πρὸς τοὺς ἐπιξενουμές τους καταδρομάς, οὓς, ὡς φασιν, ἀνελών Ηρακλῆς, ο καὶ ἀδείας τυχόντες οἱ παροδίται, τοῦτον Εὔξεινον ἐπωνόμασαν) ἐν τῷ Ἱερῷ λεγομένῳ ἀθρόον τούτοις ἐπέθετο, δ τὴν ἐπωνυμίαν εἴληφεν διὰ τὸ τῆς ᾿Αργοῦς πλωτήρων ἐκεῖσε διερχομένων αὐτόθεν ἀνίδρυσαν 13 ἱερόν. Καὶ δὴ πρῶτος τῷ οἰκείῳ δρόμωνι διεκπλεύσας τήν τε σύναξιν τῶν Ῥουσικῶν πλοίων διέλυσεν καὶ τῷ ἐσκευασμένῳ πυρὶ πλεῖστα κατο έφλεξεν, τὰ δὲ α λοιπά τούτων έτρέψατο εἰς πληγὴν καὶ φυγήν· ᾧ ἀκολούθως καὶ οἱ λοιποὶ δρόμωνες καὶ αἱ τριήρεις ἐπεκδραμοῦσαι τελείαν ειργάσαντο τὴν τροπὴν, καὶ πολλὰ μὲν πλοία κατέδυσαν αὐταν δρα, πολλοὺς δὲ κατέστρωσαν, πλείστους δὲ ζῶντας συνέλαβον. Οἱ περιλειφθέντες οὖν εἰς τὸ τῆς ᾿Ανατολῆς μέρος εἰς τὰ Σγόρα λεγόμενα καταπλέουσιν. Απεστάλη δὲ τότε καὶ Βάρδας πατρίκιος ἀπὸ στρατ- ο ηγῶν ὁ Φωκᾶς διὰ γῆς μετὰ ἱππέων καὶ ἐκκρίτων ἀνδρῶν τοῦ παρατρέχειν αὐτούς. Καὶ δὴ τούτων σύνταγμα ἱκανὸν ἀποστειλάντων πρὸς τὰ τῆς Βι θυνίας μέρη ὥστε τὰ πρὸς τροφὴν καὶ ἄλλην χρείαν πορίσασθαι, περιτυχὼν τῷ τοιούτῳ συντάγματι δ εἰρημένος Βάρδας ο Φωκάς κακῶς τούτους διέθη κεν, τρεψάμενος καὶ κατασφάξας αὐτούς. Κατῆλθε δὲ καὶ ὁ συνετώτατος καὶ ἐχέφρων Ἰωάννης ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν ὁ Κουρκούας μετὰ παντὸς τοῦ τῆς ᾿Ανατολῆς στρατεύματος, καὶ πολλοὺς τού των διέφθειρεν ἀποσπάδας τῇδε κἀκεῖσε καταλαμ βάνων, ὥστε συσταλέντας αὐτοὺς δέει τῆς αὐτοῦ ἐπιθέσεως μένειν ἐπὶ τὸ αὐτὸ παρὰ τὰ οἰκεῖα πλοία καὶ μηδαμοῦ παρεκτρέχειν κατατομής. Πολλὰ δὲ καὶ μέγιστα κακὰ οὗτοι διεπράξαντο πρὸ τοῦ τὸ Ρωμαϊκὸν στράτευμα κατελθεῖν. Τό τε γὰρ Στενόν ἅπαν λεγόμενον ἐνέπρησαν, καὶ οὓς συνελάμβανον αἰχμαλώτους, τοὺς μὲν ἐσταύρουν, τοὺς δὲ τῇ γῇ προσεπαττάλευον, τοὺς δὲ ὥσπερ σκοπούς ἱστάντες βέλεσι κατετόξευον. Οσους δὲ τοῦ ἱερατικοῦ κλήρου κατελάμβανον, ὄπισθεν τὰς χεῖρας δεσμοῦντες ήλους σιδηρους κατὰ μέσης τῆς κεφαλῆς αὐτῶν κατεπήγνυον. Πολλοὺς δὲ ἁγίους ναοὺς τῷ πυρὶ παρέδωκαν. Χειμώνος δὲ ἐνισταμένου καὶ τροφών ἀποροῦντες, τό τε ἐπελθὸν στράτευμα τοῦ δομεστί. που τῶν σχολῶν τοῦ Κουρκούα καὶ αὐτὸν τὸν ἐχέφρονα καὶ νουνεχῆ εὔβουλον δεδιότες, τάς τε ναυVARIE " * στόμα Ρ. σε ανιδρυθέν? * δε om. Ρ. mitas vocant (velut palantes dicas ac cursu veluccs) atque a Francis genus ducunt. Missus itaque est cum triremibus et celocibus quotquot in urbo erant, illorum impetum excepturus Theophanes patricius. Instructaque ac parata classe, jejunii sc lacrymarum apprime presidio communitus Russos operiebatur, navɔte cum eis certamen commissurus. Quod vero illi jam junxerant ac prope Pharum venerant (vocatur vero Pharus turris quædam et substructio, cui fax accensa imponitur ad eorum qui noctu applicant iter dirigendum), ipse ad Euxini 424, fauces stationem habens (sic enim co traria appellatione vocatus est, cum Cacoximus diceretur, idcirco nimirum quod latrones en loca " insidentes assidue adversus hospites grassarentur. quos ab Hercule sublatos aiunt, proptereaque viatores tuto jam illius itinere Euxini, quasi liospi talis, nomen indidisse) in loco quem Hierum vocant repente in eos impressionem fecit. Hierum inde nominis appellationem sumpsit, quod Argonautæ illac transeuntes templum ibi exstruxerint. Primus itaque sua ipse celoce vectus cum Russicarumn navium ordinem dissolvit, tum plerosque præparato ¡gne nautico incendit, reliquas in ſugɔm vertit; quein pone secutæ naves reliquæ atque triremes hostium omnem aciem penitus fuderunt, ac plares quidem navium cum vectoribus submerserunt, multos perenierunt, plurimos vivos ceperunt, Superstites cladi reliquiæ ad Orientalemn plagan, ael locum Sgora dictum, trajecerunt. Ibi Bardas patricius Phocas exdux missus cum equitum peditumque delecta manu ad hostium iter terra intercipiendum, in eorum cohortem satis numerosam, ad pabulandum aliaque necessaria ad Bithynia partes missam incidit, ingentique eam strage ſudit et profligavit atque internecione delevit. Sed et sapientissimus solertissimusque Joannes Curenas scholarum domesticus cum Asiatico omni exercitu presto fuit, multosque Russorum a 425 reliquo agmine aliis aliisque locis divulsos offendens svslulit, ita sane ut ejus aggressionis metu perculsi in suis se navibus adunata classe continerent nec usquam excurrere auderent. Ili porro ingentia maximaque mala perpetraverant, cum necdum illis Romanæ copiæ præsto essent. Nam Stenum omne quod vocant, igne vastarunt. Ex illis quos captivos ceperant, alios in crucem agebant, alios terræ conAgebant, alios velut ad metam erectos jaculorum imbre impetebant. Quotquot vero sacerdotalis ac clericalis ordinis deprehendebant, iis retro vinctis manibus per medium caput elavos ferreos adigebant. Multas sacrarum ædium subjecta Damma combusserunt. Ingruente vero hieme, cum eos jam necessarius commeatus deficeret, dumn scilicet scbolarum domestici Curcuæ copiarum insulus virique prudentiam ac consiliorum sagacitatem timent, nec LECTIONES.

non patricii Theophanis navalia prælia eaque iusi- μαχίας καὶ τὰ ἐσχηματισμένα πολέμια τοῦ πατρ diis astuque aggredientis impetum reformidant, domum redire constituerunt. Ac vero boc adritentes ut Romanam classem laterent, cum niedse Septembri indictione quinta decima ad Thraci:: partes transfretare aggressi essent, quem dicel:ans patriciam Theophanem obvium habuerunt: neque enim viri solertissimum ac pervigilem animum unaque fortissimum fefellerunt. Mox igitur navalis iterum pugna committitur, plurimæque hostium submersæ naves, multi occisi. Pauci cum navibus cladi subducti inique Cules littus erecti ingruente nocte fuga evaserunt. Theophanes 426 patricius cum insigni victoria maximisque erectis tropiς reversus honorifice et magnifice suscipitur ac accubitoris dignitate ornatur. 40. Quia vero dictus Joannes magister et schofarum domesticus eo bello præstantissima virtute fulserat, multaque ac magna tropica erexerat, atque Romani imperii Gines late protulerat, compluresque Agarenorum urbes everterat. quodque viri illustrissina virtus esset, cogitaverat Romanus imperator ut ejus filiam Romano nepoti ex Constantino filio uxorem ascisceret. Curcuæ filiæ Euphrosynæ nomen erat, Constantini filio Romani; quem Constantinus Porphyrogennetus castratum patricii dignitate ac cubicularii donavit. Conflata binc viro reliquorum Augustorum invidia, officio movetur, cum annos duos supra viginti continuos ac menses septemu domestici munus gessisset. κίου Θεοφάνους, έβουλεύσαντο τὰ οἰκεῖα καταλαβεῖν. Καὶ δὴ λαβεῖν τὸν στόλον (Ρ. 264] σπουδάζοντες, Σεπτεμβρίῳ μηνὶ ινδικτιῶνος πέμπτης καὶ δεκάτης νυκτός ἀντιπλεῦσαι ώρμηκότες ἐπὶ τὰ Θρᾳκα μέρη, παρὰ τοῦ ῥηθέντος πατρικίου Θεοφάνους ύπηντήθησαν· οὐδὲ γὰρ ἔλαβον τὴν αὐτοῦ ἐγρηγορωτάτην και γενναίαν ψυχήν. Εὐθὺς οὖν δευτέρα ναυμαχία συνάπτεται, καὶ πλεῖστα πλοῖς ἐβύθισε» καὶ πολλοὺς τούτων ἀπέκτεινεν ὁ εἰρημένος ἀνήρ. Ολίγοι δὲ μετὰ πλοίων περισωθέντες καὶ ἐν τῇ τῆς Κύλης παραπεσόντες ἀκτῇ νυκτὸς ἐπελθούσης δι έφυγον. Θεοφάνης δὲ ὁ πατρίκιος μετὰ νίκης λαμπράς καὶ μεγίστων ὑποστρέψας τροπαίων ἐντίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς ὑπεδέχθη καὶ παρακοιμώμενος ότι μήθη. μ'. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ῥηθεὶς Ἰωάννης μάγιστρος και δομέστικος τῶν σχολῶν ἄριστος ἐγένετο εἰς τὰ που λέμια, καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα ἀνέστησε τρόπαια, καὶ τὰ Ῥωμαϊκὰ ἐπέκτεινεν όρια, πλείστας τε πόν λεις επόρθησεν τῶν ᾿Αγαρηνῶν, καὶ διὰ τὸ περι φανὲς τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς, ἠβουλήθη ὁ βασιλεὺς Ρωμανὸς εἰς τὸν ἑαυτοῦ ἔκγονον Ῥωμανὸν τὸν ἐκ Κωνσταντίνου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ θυγατέρα ἀναλαβείν. Η οὖν θυγάτηρ τοῦ Κουρκούα ἦν ἡ Εὐφροσύνη, ὁ δὲ υἱὸς τοῦ Κωνσταντίνου ἦν Ῥωμανὸς ὁ εὐνου χισθεὶς παρὰ Κωνσταντίνου του Πορφυρογεννήτου, καὶ ἐτιμήθη πατρίκιος καὶ πραιπόσιτος. Φθόνου δὲ αὐτῷ τῆς τοιαύτης ἕνεκεν ὑποθέσεως τῶν λογο Ο τῶν βασιλέων κινηθέντος, παύει τῆς ἀρχῆς, εἴκοσι καὶ δύω χρόνους καὶ μῆνας ἑπτὰ δομέστικος ἀδιάδο χος τελέσας. 41. Operæ pretium vero sit viri tum genus tum edacationem, institutionem que atque anim ac corporis indolem gestaque referre,¡quamque nostra hac ætate fidelis rectusque exstiterit. Oriundus erat Armeniaca stirpe e Docia Darbidi oppido, patre non obscuro, paJatino valde opulento, Joannis Icanatorum domestici Wilio. Quin et sacris litteris eruditum tradunt, Cliristophori Gangrensis metropolitae opera, quem sanguimis necessitadine contingebat. Celebre etiam per ora volat dixisse antistiten: fore ut Joannes hic in redemptionem et solatium Romanorum esset. Multas quippe plurimasque 42, urbes et arces et oppida et castella et munitiones Agareiorum subjugavit, duploque productiorem Romanam ditionem fecit, cum prius Christi fidei hostes in eas angustias adegissent sicque mancipassent, ut extra Charsiani arcem Hypselemque et Aly fluvium non excurreret. Fidelis vero inque Romanorum imperatoreni studiosus gnavusque illius servus Joannes scholarum domesticus ad Euphratem usque ac Tigrim Romanæ ditionis ûnes protulit, spoliaque ac munera Romania obtulit, indeque imperator novum populum ac exercitum comparavit, uultaque tributa quotannis pendenda indixit, pluraque spolia et currus et captivos Agarenos inde revexit. Maximis enim certaminibus se ipse objectans infidelium urbes μα'. Πλὴν οὖν ἄξιον εἰπεῖν τὸ τε γένος καὶ τὴν ἀγωγὴν αὐτοῦ καὶ τὸ ἐπιτήδευμα καὶ τὸ φύσει τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος αὐτοῦ καὶ τὴν πρᾶξιν, καὶ ὁποῖος πιστὸς καὶ ὀρθὸς ἀνεφάνη τῇ γενεᾷ ἡμῶν. Οὗτος ἐκ γένους τῶν Αρμενιακῶν ἦν ἀπὸ Δόκαν χωρίου Δαρβιδοῦν, πατρὸς μὲν τῶν οὐκ ἀσήμων, παλατίνου πάνυ πλουσίου υἱοῦ Ἰωάννου δομεστίκου τῶν [ἰκανάτων. Λέγεται δὲ καὶ τὰ ἱερὰ γράμματα ἐκπεπαιδεύσθαι παρὰ Χριστοφόρου μητροπολίτου Γαγγρῶν τοῦ συγγενοῦς αὐτοῦ. Ὡς ᾄδεται δὲ ὁ λό γος, ὅτι ἔφη ὁ ἀρχιερεὺς, Οὗτος ὁ Ἰωάννης εἰς λύτρωσιν καὶ ἄνεσιν τῶν Ρωμαίων γενήσεται. Πολλὰς γὰρ καὶ πλείστας πόλεις καὶ κάστρα καὶ χώρας καὶ καστέλλια καὶ τόπια τῶν ᾿Αγαρηνῶν εχειρώσατο, καὶ τὴν Ῥωμανίαν διπλῆν κατεστήσ σατο, πρότερον οὖσαν καὶ κατεχυμένην ὑπὸ τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ μέχρι τοῦ Χαρσιανού κάστρου καὶ τῆς Ὑψηλῆς καὶ τοῦ ᾿Αλυ ποταμού. Ο δὲ πιστός και σπουδαίος πρὸς Ῥωμανόν αὐτοκράτορα Ἰωάννης [Ρ. 265] δομέστικος τῶν σχολών μέχρι τοῦ Εὐφράτου καὶ τοῦ Τίγρη τὰ ὅρια τῶν Ῥωμαίων ἐστήσατο καὶ προίκα καὶ δώρα τῇ Ρωμανία προς ήνεγκεν, καὶ λαὸν καὶ στρατὸν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖθεν προσεκτήσατο, καὶ φόρους πολλούς ετησίως λαμβάνειν ἐτύπωσεν, καὶ πολλῶν λαφύρων καὶ ἁρμάτων καὶ αἰχμαλώτων Αγαρηνῶν ἐκεῖθεν ἀπήνεγκεν e. Deest vos aliqua, vel auctor βαρβαρες::. Combef.

LIB. VI. — ROMANUS LACAF ENUS. Μεγίστοις γὰρ ἀγῶσιν ἑαυτὸν παραθεὶς τὰς πόλεις expugnavit. (uis vero ex nomine sigillatim percen τῶν ἀρνητῶν Χριστοῦ ἀπόρθησεν· καὶ τὶς ἂν ἐξείπῃ κατ' όνομα ταύτας ἂς χειρωσάμενος υποφόρους τοῖς Ῥωμαίοις Ἰωάννης ὁ Κουρκούας καὶ δομέστι. κος τῶν σχολῶν ἐποιήσατο ";] Τοῖς εἴκοσι καὶ δύο χρόνοις πόλεις χιλίας σχεδὸν καὶ πλέον κατεστήσατο καὶ τῇ Ῥωμανία προσήγαγεν καὶ ἦν ἰδεῖν τὸν ἄγρυπνον Ιωάννην τὸν Κουρκούαν ἐπὶ παρατάξεως πολεμικῆς διαλαλιαῖς καὶ παραινέσεσι πιθαναῖς τοῖς Ρωμαίοις χρώμενον, καὶ ἄλλον Τραϊανόν ἢ Βελισά ριον εἰκάσαι καὶ ὀνομάσαι τοῦτον. Καὶ εἴ τις πρὸς τούτους παραθήσει τὸν ἄνδρα, εὑρήσει πλείονας τὰς τοῦ Κουρκούα ἀνδραγαθίας καὶ ἀριστείας. Οἱ δὲ λαμπρῶς ποθοῦντες καὶ θέλοντες μαθεῖν τὰς τοῦ Ιωάννου Κουρκούα αριστείας και συγγραφὰς εὐρή σουσιν ἐν ὀκτὼ βιβλίοις ἐκτεθείσας παρὰ Μανουὴλ πρωτοσπαθαρίου καὶ κριτοῦ. seat, quot urbes armis expugnatas Joannes Curcuas Romanis tributarias reddiderit? Per annos duos supra viginti urbes ferme mille, iisque plures, sulgit ac Romanz ditionis fecit; eratque videre virum pervigilem súb hostilis acizi incursu concionibus militaribus adhortationibusque suorum excitantem animos, ut Trajanus alter aut Helisa rius videri merito ac nuncupari posset. Quin si quis Joannem Curcuam cum illis contulerit, majora ejus bellica facinora fortiaque facta invenerit. Sin quos autem Joannis Curcuæ res præclare gestas ac monumenta magnifice noscendi cupido incesserit, 428 Manuelis protospatharii et judicis calamuo octo libris luculenter explicata iuvenient. 49. Nec vero abs re fuerit ejus quoque germant (magistri scilicet ac scholarum domestici Joannis) patricii ac Chaldiæ ducis Theophili res bello for titer gestas abs me enarrari. Hic summa ducis potestate in Chaldiam missus, non ut multorum moribus comparatum est, ut se ipsi voluptatibus ac luxuriæ dedant, sic ille molliori vitæ deliciisque studuit, sed laboribus duriorique disciplinæ sese mancipans Agarenorum oppida terrasque diripere ac populari, oppidanosque urbis munitæ fortissimæ ac plane mirabilis Theodosiopolis circunivicinasque arces sub jugum mittere, magistroque Juanui triμβ. 'Αξιον δὲ διηγήσασθαι καὶ τὰς τοῦ αὐταδέλα φου μαγίστρου καὶ δομεστίκου τῶν σχολῶν Ἰωάννου τοῦ πατρικίου καὶ στρατηγοῦ Χαλδίας Θεοφίλου ἀριστείας καὶ ἀνδραγαθίας. Οὗτος εἰς Χαλδίαν μου νοστράτηγος γεγονώς οὐκ ἐνἔδωκεν αὐτὸν, οἷα οἱ πολλοὶ τῇ τρυφῇ καὶ σπατάλῃ καὶ ἡδυπαθεία χρῶνται· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκδοὺς πρὸς κόπους καὶ σκληρότητας, πρὸς τὸ τὰς κώμας καὶ χώρας τῶν ᾿Αγαρηνῶν ληίζεσθαι, ὥστε καὶ τοὺς οἰκοῦντας Αγαρηνούς εἰς τὸ κάστρον τὸ ἀνδρειότατον καὶ παν θαύμαστον Θεοδοσιόπολιν καὶ τὰ πέριξ αὐτοῦ κάστρα αἰχμαλώτους ἀγαγέσθαι καὶ τῷ μαγίστρῳ Ἰωάννη φορολογῆσαι καὶ ὑποτάξαι ἐποίησεν. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ bularius facere ac mancipare. Sed et in Mesopo Μεσοποταμία άριστος στρατηγὸς ἀνεφαίνετο καὶ, οὐχ ἐφαίνετο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐδείκνυτο καὶ ἄλλος Σολομών ὁ ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ ἀνεφαίνετο καὶ ἐγνωρίζετο. Ὃς καὶ τοῖς μετέπειτα καταλιπών· τὸν ἔκγονον αὐτοῦ Ἰωάννην τὸν λεγόμενον Τζιμισκήν· καὶ τῇ εὐφυΐα καὶ ἀνδρείᾳ καὶ ἀοκνίᾳ τοῦ ἀνδρὸς πατρίκιος καὶ στρατηγές διαφόρων [P. 266] θεμάτων τιμηθεὶς, ἔπειτα͵ καὶ ἐπὶ Νικηφόρου τοῦ Νικητοῦ βασιλέως τοῦ λεγομένου Φωκά μάγιστρος καὶ δομέστικος τῶν σχολῶν ἀνεφάνη. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν ἐν τῷ ῥυθμῷ καὶ τῇ τάξει αὐτῶν διηγητές· ὡσαύτως καὶ περὶ Ῥωμανοῦ πατρικίου και στρατηγοῦ διαφόρων θεμάτων τοῦ υἱοῦ τοῦ μαγίστρου Ἰωάννου τοῦ λεγομένου Κουρκούα, δς καὶ αὐτὸς ἄριστος καὶ ἀνδρεῖος ἀνεφαίνετο. μγ'. Τούτων οὕτως ἀκμαζόντων καὶ ὑπὲρ τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως ἀντεχομένων καὶ μαχομένων καὶ πόλεις καὶ χώρας καὶ κώμας τῇ βασιλείᾳ τῶν Ρωμαίων προσαγόντων, καὶ ὑποφόρους τοὺς ἀρνητὰς τοῦ Χρι στοῦ τῷ βασιλεῖ Ῥωμανῷ ποιοῦντες, ὁ ἀεὶ τὸ γένος τῶν πιστῶν καὶ ὀρθῶν δούλων μαχόμενος Βελίαρ, μή φέρων τὴν πολλὴν καὶ ἄπειρον εὐχαριστίαν τῶν Χριστιανῶν, ὑπέβαλε τισι, καὶ πρὸς τὸν βασιλέα Ῥωμανὸν καὶ τῷ μαγίστρῳ δομεστίκῳ Ιωάννῃ δια έβαλλον, ὡς τῆς βασιλείας τῶν Ρωμαίων εφιέμενος καὶ λαὸν ἐμπαράσκευον ἔχων, καὶ ὅτι πλείστας ἀδι μίας και αρπαγή; ἐποιήσατο τοπίων καὶ χωρίων. ο ἐποίησεν? tanɔia exercitus ductor egregie fulsit, nec inane solum nomen protulit, sed et virtutem probavit, alterque Salomon Justiniani imperatoris elatis beros enituit atque habitus fuit, qui et posteris Joannema Tzi:niscem nepotem reliquit; virique proba indole et fortitudine et diligentia patricii diversorumque thematum praetoris ducisque auclus dignitate, ac postremo Nicephoro Nicela (Ploca nuncupato) imperatore magister ac scholarum domesticus creatus. Sed de his quoque ordine inque eorum propria seria texenda narratio est; perindeque de Romano patricio diversarumque 429 per provincias legionum duce, magistri Joannis Curcuæ filio, qua et ipse vir optimus claruit fulsitque fortitudinis laude. 43. llis ita forentibus Christianæque duci praesidio hostibus obnitentibus ac contra pugnantibus, urbesque et provincias atque oppida ac loca imperio Romano adjungentibus, infidelesque Romano im peratori tributarios facientibus, qui semper fideles probosque impugnat, Beliar gratulantes Christi: - nos ac gratiarum actione effusos videre non ferens, nonnullis auctor est suadetque ut et magistrum að domesticum Joannem apud Romanum imperatorem accusent tanquam rerum suminæ inhiantem, et qui eam in rem in promptu exercitum haberet. multa denique loca prædiaque per rapinam parta

εφεύρεν, καὶ μεταδοὺς τῆς ἀρχῆς ἀποκατέστησεν. Φθόνῳ δὲ αὐτῷ τῶν τοιούτων ὑποθέσεων παρὰ τῶν λοιπῶν κινηθέντων, ἐκπίπτει τῆς ἀρχῆς, καὶ δομέστικος ἀντ᾽ αὐτοῦ προχειρίζεται Πανθήριος, συγγε νὴς τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ. alque parala possideret. Mittit igitur Romanus co- Ὁ δὲ Ῥωμανὸς ἀποστείλας καὶ ζητήσας οὐδὲν guitores judices, diligentique rerum inspectione nullius reum criminis offendens in pristinam eum dignitatem restituit. Εjus tamen rei causa apud reliquos Augustos,ei conflata invidia munere abdicatur, ejusque loco Pantherius, Romano imperatori sanguinis necessitudine conjunctus, domesticus constituitur. 44. Cæterum Romanus imperator urbis debita omnia esque alienum civium omne, divitum pariter pauperumque ac egenorum, quantum ex tabulis probari poterat, dissolvit; suntque adeo qui dicant dedisse undeviginti centenaria. Nominum tabulas in Chalces purpureo umbilico combussit, universis fauste acclamantibus, votisque imperatorem prosequentibus. Imperii anno secundo supra vigesimum, prelia domorum civibus 430 omnibus conductoribus a maximo ad minimum usque dimisit. Feria quarta et Parasceve ad conversarum exiens ædes scortis omnibus argenteos duos erogabat; inclusis viris et feminis singulis tres nummos inipendebat. Ecclesias vero et monasteria plura exstruxit; vestes quoque auro contextas calicesque cum discis ‹acros largitus est. Hospitale quoque ad Mabriani sedes excitavit, fecitque stabula ac hospitia pulcherrima: strata etiam struxit cubilia ac cubicula, eorum omnium gratia qui hospites urbem petunt ac lites agunt. Quin et de illorum ipsorumque eorum jumentorum ac famulorum cibo pabuloque statuit vtque praecepit. Domos in eam rem βrma donatione addixit, ut indeficienter sumptus sufficerent. Hloc untemi illorum gratia fecit, qui hospites lites in urbe habent, ut inde procurentur atque alantur. Ad sepulcrum suum dari jussit quotidic frustula ollasque triginta millia. Quarta feria et Parasceve in prætorio et Chalce et Numeris vinctis singulis fulles quindecim erogari mandavit, magnaque Parasceve numnos singulos eleemosynarum nomine illis tribui. Olympi monachos et Cyminæ e. Atbonis et Barachei et Latri omnesque nuinmum unum viritim ex suo monasterio accipere voluit, 45. Indictione prima, mense Aprili, rursus Turci cum ingentibus copiis Romanæ ditionis fives invaserunt. Egressus vero Theophanes 431 patricius accubitor pacis cum eis fœdus percussit, acreptis obsidibus ex illustrioribus. Hincque adeo contigit in annos quinque pacem induciasque servari. Cæterum Romanus imperator plerasque per Macedoniam atque Thraciam urbes a fundamentis exstruxit, alias reparavit. Nec id modo, sed et fu urbe augusta magnificas ædes regias instauravit, prata quoque opima ac uberrima, quæ longe masimam voluptatem præstent; sed et iu senum alimenta hospitumque diversoria ac ægrorum domi cilia construxit, mercedem a Deo animique salutem ¿perans se recepturum esse. μδ'. Ο δὲ βασιλεὺς Ρωμανός πάντα τὰ χρέη τῆς πόλεως ἀπό τε πλουσίων, μεγιστάνων, πτωχῶν καὶ πενήτων, ὅσα ἂν ἐν φανερῷ ἀπεδείκνυντο, ἀπέδωκεν· ὡς φασί τινες ὅτι δέδωκεν κεντηνάρια εννεακαίδεκα· τὰς δὲ ὁμολογίας κατέκαυσεν εἰς τὸ πορφυροῦν ἐμφάλιον τῆς Χαλκῆς, πάντων ἐπευχομένων τὸν βασιλέα. Τῷ δὲ εἰκοστῷ δευτέρῳ αὐτοῦ χρόνῳ δέδωκε τὰ ἐνοικικὰ πάσης τῆς πόλεως, ἀπὸ μικρού έως μεγάλου. Τετράδην καὶ παρασκευὴν ἐξερχόμενος εἰς τὰ μεταστασίματα ἐδίδει πᾶσαν πολιτικὴν ἀνὰ ἀργυρῶν δύο· καὶ τοὺς ἐγκλείστους καὶ τὰς ἐγε κλείστας ἐρόγευεν ἀνὰ νομισμάτων τριῶν. Ἐκκλη σίας δὲ καὶ μοναστήρια πολλὰ ἔκτισεν· ἀλλὰ καὶ ἐνδύτας χρυσοῦφάντους καὶ δισκοποτήρια ἀπέχαρί σατο. Καὶ ξενοδοχείον καθίδρυσεν εἰς τὰ Μαριανοῦ, καὶ στάβλους ποιήσας [P. 267] καὶ ὁσπήτια κάλλιστα καὶ κραββατοστρώσια διὰ τοὺς εἰσερχομέν νους πάντας ἐξωτικοὺς καὶ δίκας λαμβάνοντας κατο εσκεύασεν. ᾿Αλλὰ καὶ ὑπὲρ διατροφῆς αὐτῶν τε καὶ τῶν ἀλόγων αὐτῶν καὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν διωρίσατο καὶ προσέταξεν. Καὶ οἰκήματα προσεκύρωσεν, τὸ ἀνελλιπῶς δίδοσθαι. Τοῦτο δὲ ἐποίησεν διὰ τοὺς ἔχοντας δίκας ἐξωτικούς καὶ εἰσερχομένους, ἵνα διατρέφωνται καὶ διοικοῦνται ἐξ αὐτοῦ. Εἰς δὲ τὸν τάφον αὐτοῦ διωρίσατο ἵνα καθ' ἑκάστην ἡμέραν δίδωνται ψωμία οι μυριάδες γ', και τετράδην καὶ παρασκευὴν ἵνα δίδεται εἰς τὸ πραιτώριν καὶ εἰς τὴν Χαλκῆν καὶ εἰς τὰ Νούμερα ἕνα ἕκαστον ἄνθρωπον ἀνὰ φωλέας δεκαπέντε, καὶ τῇ μεγάλη Παρασκευή πάντας τοὺς φυλακέτας ἀνὰ νομίσματος ενός. Δ:- ωρίσατο δὲ τοὺς μοναχοὺς τοῦ Ὀλύμπου, τοῦ Κυμινά, τοῦ ᾿Αθωνος, τοῦ Βαραχέως καὶ τοῦ Λάτρους, καὶ πάντας λαμβάνειν ἀνὰ νομίσματος ἑνός· ταῦτα δὲ λαμβάνειν αὐτοὺς ἐκ τῆς ἰδίας αὐτοῦ μονῆς. με'. Ινδικτιώνος πρώτης Απριλλίῳ μηνὶ ἐπῆλ θον πάλιν οἱ Τοῦρκοι μετὰ πλείστης δυνάμεως. Ο δὲ πατρίκιος Θεοφάνης ὁ παρακοιμώμενος ἐξελθὼν σπονδὰς εἰρηνικὰς ἐποίησε μετ᾿ αὐτῶν, ὁμήρων ἐμφανῶν τε ἀναλαβόμενος· ἐξ οὗ συνέβη ἐπὶ χρόνους πέντε τὴν εἰρήνην διαφυλαχθῆναι. Ο δὲ βασιλεύς Ρωμανός πλείσταις πόλεσι κατὰ Μακεδονίαν τε καὶ Θρᾴκην, τὰς μὲν ἐκ βάθρων ἀνῳκοδόμησεν, τισὶ δὲ καινισμούς ἐπενόησεν. Οὐ μὴν ἀλλὰ κατὰ τὴν βασί λειον πόλιν περιφανή παλάτια έκαινούργησεν, ἔτι καὶ λειμῶνα; ἀμφιλαφεῖς καὶ εὐκάρπους, ἐξ ὧν οὐ τυχοῦσα τέρψις εγγίνεται· ναὶ δὴ καὶ γερόντων τρο φεῖα ξενουμένων τε καταγώγια, άρρωστούντων ἐν διαιτήματα, τῶν κατὰ ψυχὴν ἕνεκεν ἀντιδόσεων. μόδια margo. 0 ομήρους τῶν ἐμφανῶν, p. 590.

riti quidam medici colerescentem emortuam par- συγκεκολλημένον μέρος διέτεμον εὐφυῶς ἐλπίδι τοῦ tem subtili arte putaverunt, nimirum fore sperantes τὸν ἕτερον ζήσεσθαι· Ρ. 269] ἐς τρεῖς ἡμέρας at illo remedio alter incolumnis servaretur: qui ἐπιδιοὺς ἐτελεύτησεν. tamen ipse triduo duntaxat superstes diem obiit. 50. Romanus imperator cum monachis omnibus, uti dictum est, fidem plurimam cultumque adhiberet, prae reliquis tanien eximieque Sergium virum monastica institutione præclarum observabat. Erat hic magistri Cosmæ frater, primi tribunalium præsidis. Instauravit et Manuelis monasteriunı: simili quoqne ratione Pantelenonis monasterium ac basilicam, cui cognomen Ophri portus, a fundanrentis erexit. Octingentos illic monachos sub sancto instituto adunavit, iisque statuta stipendia, unde sustentarentur, constituit, quæ Sergio monacho patri suo spiritali in eorum annonam præbebat. Miserationis affectu erga omnes exsules 434 gebatur, in quos magnam vim pecuniarum erogabat; quamobrem quo tempore ex aula discessit, nec unus quidem exsul iuventus est. Fuit Sergius Photii patri archæ nepos, animi ingenuitate quam carnis necessitudiue illustrior. ad sunimam enim virtutem scientiamque pervenerat, nec utra prasiaret discerni facile poterat: sic nimirum accurate suminaque perfectione utramque excoluerat. Porro florebat in eo discretionis pudor, morum gratia, animi sensus, modestia. Neque enim supercilia attraliebat, uti modo sapientibus comparatum est, nec vero arrogantem atque superbum præferebat: sed sermo illi melle dulcior ex ore stillabat. Firina indoles ac c constans, sensus animi modestus ac humilis. Hunc itaque virum inclytum imperator una secum conLinue habebat, ad cujus normam atque regulam vitae suæ rationes componeret. Monebat ille, etiamque atque etiam hortabatur ut liberorum imperator curan ageret, nec indisciplinatos ad nequitiam declinare sineret, ne idem atque Heli illi accideret ac liberorum piacula ipse lueret; quod et ita accidit. 51. Porro aula dejectus liberorum opera ac tyrannide, inque Proten insulam relegatus, hunc rursus calamitatem solantem ærumnisque ac angustiis levamen afferentem habebat. Aderat pariter elian Polycuctus reverentissimus monachus, qui ν. Καὶ ἐν πᾶσι μὲν μοναχοῖς, ὡς ἀνωτέρω είρηται, πίστιν ἐκέκτητο ἄμετρον ὁ βασιλεὺς, διαφε ρόντω; δὲ ἐτίμα καὶ ὑπερέτεβε Σέργιον τὸν ἐν μονα σταῖς διαλάμποντα, ὃς ἀδελφὸς ἐπεφύκει τοῦ μα γίστρου Κοσμᾶ τοῦ πρώτου τῶν κριτηρίων. Αν εκαίνισε καὶ τὴν μονὴν τοῦ Μανουῆλος, ὡσαύτως και τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὸ μοναστήριον ἐκ βάθρου κτίσας τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος, ᾧ ἐπώνυμον Ὀφροῦ λιμήν. Απέκειρε δὲ καὶ ἐκεῖσε μοναχοὺς όκτακο σίους, τυπώσας καὶ σελέμνια τοῦ λαμβάνειν αὐτοὺς ὑπὲρ διατροφῆς αὐτῶν, δούς ταῦτα τῷ μοναχῷ Σερ γίῳ τῷ πνευματικῷ αὐτοῦ πατρί. Πάντας δὲ τοὺς ἐν ἐξορίᾳ συμπαθήσας, καὶ τοὺς αὐτοῖς χρήματα πολλά, ὥστε ἐν τῷ κατέρχεσθαι αὐτὸν ἐκ τοῦ παλατίου εἷς καὶ μόνος εξόριστος οὐχ εὑρέθη. Οὗτος δὲ ὁ Σέργιος ἀνεψιός τοῦ πατριάρχου Φωτίου ἐτύγχανεν· δν πλέον τῆς σαρκικῆς συγγενείας ή κατά ψυχήν ἐτίμα εὐγένεια. Ἀρετῆς γὰρ εἰς ἄκρον καὶ γνώσεως ήλασεν, ὡς δυσχερὲς εἶναι διακρίνειν ποτέρῳ μᾶλ λον πλεονεκτεῖ· οὕτως εἰς ἄκρον ἑκατέραν ἐξήσκησεν. Ἐπήνθει δὲ αὐτῷ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ τῆς διακρίσεως έρευθος καὶ τὸ χαρίεν τοῦ ἤθους καὶ τὸ μέτριον τοῦ φρονήματος· οὐδὲ γὰρ ἀνέστι τὰς ὀρρῶς κατὰ τοὺς νῦν σοφούς, οὐδὲ αλαζών τις ἐδόκει καὶ ὑπερήφανος, ἀλλὰ τὸν λόγον μὲν εἶχεν γλυκύτε ρον μέλιτος ἀποστάζοντα, τὸ ἦθος δὲ πάγιον καὶ σταθερόν, ταπεινὸν δὲ τὸ φρόνημα. Τοῦτον οὖν ἀοίδιμον ἀδιαλείπτως μετ' αὐτοῦ εἶχεν ὁ βασιλεὺς, κανόνα ὄντως καὶ στάθμην τὸν αὐτοῦ βίον ρυθμί ζοντα· ὃς πολλὰ παρήνει τῷ βασιλεῖ τῶν παίδων ἐπιμελεῖσθαι καὶ μὴ ἀπαιδεύτους ἐᾷν εἰς πονηρίαν ἐκκλίνοντας, μήποτε καὶ αὐτὸς πάθῃ τὸ τοῦ Ἠλι, τιμωρίαν ὑπὲρ τῆς τῶν παίδων παρανομίας εκτί σας. Ο καὶ γέγονεν. να'. Ἐπεὶ δὲ τοῦ παλατίου τοῦτον οἱ παῖδες κατά ἤγαγον καὶ ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἐξώρισαν, πάλιν τοῦτον εἶχαν τῶν συμφορῶν παραμυθίαν καὶ τῶν θλίψεων ἀκεσώδυνον φάρμακον. " συνὴν τότε καὶ Πολύευκτος μοναχὰς εὐλαβέστατος, οὐκ ἔλαττον τὸν ipse perinde ac quem dicebam, Sergius adversi τοῦ εἰρημένου τρόπον καὶ αὐτὸς τὰ εἰκότα παραμυ casus molestiam convenienter apteque leniebat. Ilic postea pro 435 vitæ suæ candore, Theophylacto patriarcha humanis exemplo, a Constantino imperatore patriarcha provectus est. 52. Cæterum Romanus imperator longo senio morboque confectus imperii res rite ac accurate ex testamenti tabulis componit, primumque Augustorum Constantinum in purpura natum decernit, anno 6453; tumque secundo ac tertio ordine liberos imperatores constituit, diserte ordinans statuensque confestim in ordinem cogendos, si quid ullo modo in primum imperatorem offencerint. 33. Quoniam autem Deus multis modis homini βούμενος· ὃς μετὰ ταῦτα διὰ τὸν [P. 270] ειλικρινή αὐτοῦ βίον, τοῦ πατριάρχου Θεοφυλάκτου τελευτή σαντος, πατριάρχης ὑπὸ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου προχειρίζεται. νβ'. Ὁ δὲ βασιλεὺς Ρωμανός μακρῷ γήρει καὶ νόσῳ τρυχόμενος τὰ τῆς βασιλείας κατὰ διαθήκας άπακριβάζεται καὶ ἄνακτα πρῶτον κατὰ διαθήκας τὸν Πορφυρογέννητον Κωνσταντίνον προσδιορίζεται, ἐν ἔτει ἐξάκις χιλιοστῷ τετρακοσιοστῷ πεντηκοστῷ τρίτῳ, καὶ καθεξῆς ἐν δευτέρῳ καὶ τρίτῳ τοὺς τούτου υἱοὺς, τὰ πρὸς αὐτοὺς ρητώς διασφαλισάμενος, ὡς εἴπερ τῷ πρώτῳ βασιλεῖ κατά τι προσπταίσειαν, καθαιρεῖσθαι παραυτίκα τῆς βασιλείας. γ. Ἐπεὶ δὲ πολλοῖς τρόποις ὁ Θεὸς βούλεται

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. σώζειν τὸν ἄνθρωπον, συνεχώρησε Ρωμανόν βασι- salutem præstare constituit, Romanum impera eλέα συμφορά άδοκήτῳ προσπεσεῖν, ἵνα δι' αὐτῆς σωφρονισθεὶς καὶ τῶν οἰκείων ἐν συναισθήσει πα ραπτωμάτων γενόμενος σωτηρίας ἀξιωθῇ. Συνεχώρησε γὰρ ἐπαναστῆναι αὐτῷ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Στέφανου, ὥσπερ ποτέ ᾿Αβεσσαλώμ επανέστη Δαβὶδ τῷ οἰκείῳ πατρί. Συμβούλοις οὖν οὗτος πρὸς τοῦτο χρησάμενος τῷ τε ἀπὸ μοναχῶν Μαριανῷ τῷ ᾿Αργυρῷ καὶ Βασιλείῳ τῷ πρωτοσπαθαρίῳ τῷ Πετεινῷ καὶ Μανουὴλ τῷ Κουρτίκῃ, συνειδότων αὐτῷ καὶ τῶν ἄλλων βασιλέων, τοῦτον τοῦ παλατίου κακῶς κατήγαγεν καὶ ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἐξορίσας ἀπέπειρεν μοναχών. rem in inexspectatam calamitatem (quæ ejus providentia!) incidere permisit, ut is illa castigatus ac de prioribus delictis admonitus salutem conscqueretur. Permisit namque Stephanum Glium in eum insurgere, uti olim Absalom in patrem suuıın Davidem insurrexit. Mariani itaque exmonachi Argyri, Basiliique protospatharii Petini, nec non Manuelis Corticis consiliis abusus, consciis etiam reliquis imperatoribus, perperam patrem aula de turbavil, inque Prote insula relegatum monachi ritu totondit. ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. CONSTANTINI IMPERIUM. 10. 271] α'. Υπελείφθη οὖν αὐτοκράτωρ Κων. σταντῖνος ὁ τούτου γαμβρός μηνὶ Δεκεμβρίῳ εἰκάδι, δικτιώνος τρίτης, ἐν ἔτει ἑξάκις χιλιοστῷ τετρακοσιοστῷ πεντηκοστῷ τετάρτῳ· ὃς αὐτίκα Βάρδαν τὸν τοῦ Φωκᾶ τῇ τοῦ μαγίστρου ἀξία τιμήσας, ὡς χρόνῳ πολλῷ τὴν ἐν τοῖς πολέμοις ανδραγαθίαν πολλάκις ἐπισ δειξαμένου, δομέστικον τῶν σχολῶν προχειρίζεται, καὶ Κωνσταντῖνον τὸν Γογγύλην ναυμαχίας ηγήτορα, καὶ στρατιάρχας τινὰς τῶν εὐχρήστων. Εἶτα Βασί λειον, ᾧ ἐπίκλην Πετεινός, πατρίκιον καὶ μέγαν ταιρειάρχην, τὸν δὲ ἐκ τοῦ γένους τῶν Αργυρῶν Μαριανὸν τὰ μοναχικὰ ἀποδύσας πατρίκιον καὶ κατ μητα του στάβλου πεποίηκεν. Ὡσαύτως καὶ Μανουὴλ τὸν ἐπιλεγόμενον Κουρτίκην πατρίκιον καὶ δρουγγάριον τῆς βίγλης ἐποίησεν. Ούστινας τρεῖς οὐ μετὰ πολὺν χρόνον ἡ τοῦ Θεοῦ δικαία κρίσις, ὡς εἰς χριστὸν τοῦ Κυρίου παροινήσαντας καὶ χεῖρας ἀδίκως ἐπιβαλόντας, τῆς βασιλείας ορεγομένους μετῆλθεν· ἐπὶ καθοσιώσει γὰρ καταληφθέντες ἑκάτερο: οικτίστω θανάτῳ τὸ ζῆν ἀπέρρηξαν. Τὰ δὲ πε ρὶ αὐτῶν πλατύτερόν τε καὶ ἐπεξεργαστικώτερον ἐν τῇ προηγουμένῃ ἐξηγήσει εκθήσομαι. β. Μετὰ δὲ τεσσαράκοντα ἡμέρας, τῇ εἰκάδι ἐξδόμῃ τοῦ Ἰανουαρίου μηνός, ὑποπτεύσας Κωνσταντίνος τόν τε βασιλέα Στέφανον καὶ Κωνσταντῖνον τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν, μή ποτε καὶ κατ' αὐτοῦ τὰ ὅμοια διαπράξωνται, καὶ λογισάμενος, ὅπερ ἦν εἰκὸς, ὅτι 1 τοῦ ἰδίου πατρὸς οὐκ ἐφείσαντο, πῶς αὐτοῦ φεί. ωνται, εστιάσας αὐτοὺς, ἤδη ἐν τῇ τραπέζῃ καὶ αθεζομένους, [Ρ. 272] ἔτι της βρώσεως οὔσης ἐν τῷ τόματι αὐτῶν, ἀνήρπασαν οὗτοι οἱ λεγόμενοι Τορ- 'κιοι καὶ ὁ πατρίκιος Μαριανὸς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ πρὸς τοῦτο ηὐτρεπισμένοι, καὶ τοῦ παλατίου κατ ἤγαγον καὶ ἐνταῖς πλησιαζούσαις νήσοις τούτους που ριώρισαν καὶ κληρικοὺς ἀπέπειραν. 136 1. Constantinus itaque romani gener summus imperator relictus est, mensis Decembris die vigesima, indictione tertia, anno 6454. llic statim Bardam Phocæ filium magistri dignitate auctum, quippe longi temporis experientia bellicis facino ribus clara sæpius laude functum atque probatum, scholarum domesticum præfecit; Constantinun quoque Gongulem aliosque quosdanı idoneos gnavosque duces Romanam classem ductare jubet. Tum Basilium, cui cognomen Pelinus (ac si volucrem dicas), patricium creat ac magnum hetæriarcham. Marianum, Argyrorum stirpe satum, detracto monachi habitu stabuli comitem facit. Pariter Manuelem Curticem nominatum patricium ac excubiarum Drungarium constituit; quos tres viros, brevi interjecto tempore, justa Dei ultio insecuta est, quod in unctum Domini desæviissent ac inique in eum manus injecissent, cum scilicet imperandi libido eos incessisset: majestatis enim rei peracti, miserando prorsus exitu vitam finierunt. Cæterum quæ ad illos spectant fusius operosiusque exsequar, ubi ex professo rem sum narraturus. 437 2. Post dies quadraginta, Januarii mensis septimo supra vigesimum, Constantinus Stephanum imperatorem ejusque fratrem Constantinum sw spectos habens, ne quando in se quoque eadem attentarent, secumque reputans, uti par erat, eos qui nec patri pepercissent, haud sibi parciuros, convivio acceptos jamque mens» accumbentes, et cum cis adhuc in ore cibus csset, comprehendi eus jubet. Arrepti itaque a Torniciis, quos vocant, et patricio Mariano aliisque eam in rem expeditis, aulaque edueti atque in proximas insulas deportati, in clericus sunt atlongi.

3. Haud ita post, invisendi patris impetrata venia in insulam Proten veneruut; eoque conspecto monachi babitu intolerabili luctu correpti sunt. Quibus pater collacrymatus, ait: Filios genui et exaltavi; ipsi vero spreverunt me q. Sicque adeo relegati sunt, Stephanus quidem in Prœconnesun); quam, cum Nebria appellaretur, coloni Samii ex elato juxta oraculum aquali (προχόου Græcis dicto) mutata appellatione sic nuncupaverunt. Cum enim in insulam venissent, Deumque placaturi prandium epulasque instruerent, deerat unde commode aquam conveherent. Ad quos mulier quædam, Si aqualem habetis, inquit, ego aquam dabo. Accepta aqua, pro oraculi ratione, petierunt et terram. Qua ipsa ex muliere accepta, Пpóxoov Græce (ac si Latine Aqualem dicas) insulam vocaverunt, nummosque argenteos aqualis figura signaverunt. 438 Praconneso Rhodum transtulerunt, inde Mitglenem. Constantinum vero Tenedum, indeque in Samothraciam deportaverunt; ubi etiam rebellionem molitus, ac Niceta protospathario, cui illius custodiendi partes imperatoris jussu concreditæ vrauit, occiso, ipse quoque a reliquis custodibus necatus est. Ejus delatum cadaver magnifice tuinulo illatum est, in paterno eodem monasterio, in quo ejus prior uxor Helena ante condita fuerat. Michaelem Christophori imperatoris filium, detra- «tis ei imperialibus calceis, Constantinus Porphy10genitus clericum et magistrum ac rectorem creavit. Quotquot vero Romano imperatori aula deturbando manus adjecerant, istiusmodi pœnas dederunt. Basilius magister in urbem illatus pompaque ignominiosa traductus ac exsilio relegatus, gemens ac tremens vitæ reliquum patria extorris egit. Marianum impacta e sublimi in cervicem tabila mulier Judæ fato occidit. Diogenes, ductor exersitus, a duobus Maleleini atzupadis (satellites dicamus) lancea transfixus, mala morte periit. Curtices in Cretam profectus ipse cum scapha mari submersus est. Clado in seditione deprehensus ware auribusque mutilatus est; perindeque Philippus et alii. γ΄. Μετ' ὀλίγον οὖν οὗτοι αιτησάμενοι τὸν ἴδιον πατέρα θεάσασθαι ἐν τῇ Πρώτη νήσῳ παρεγένοντο, καὶ τοῦτον ἐν τῷ μοναχικῷ σχήματι θεασάμενοι πένε θει κατεσχέθησαν ἀφορήτῳ· οἷς ἐπιδακρύσας ὁ παν τὴς ἔφη· Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα· αὐτοὶ δὲ με ἠθέτησαν. Εἶθ' οὕτως ἐξωρίσθησαν, ὁ μὲν Στέδ φανος εἰς Προικόννησον (ἥντινα Νεβρίαν ὠνομασμένην ἐκ τῆς κατὰ χρησμόν δεδομένης προχέου ἄποικοι Σαμίων μετωνόμασαν, οἷς ἀφικομένοις πρὸς νῆσον καὶ τῷ Θεῷ ἱλασκομένοις ἀριστοποιουμένοις τε ἀωμία " ἐτύγχανεν ὁπόθεν ὕδωρ κομίσοιντο. Γυνή, δέ τις ἔφη αὐτοῖς· Εἰ ἔχετε πρόχοον, δώσω ὑμῖν ύδωρ. Ὅπερ λαβόντες, ὡς ὁ χρησμὸς, καὶ γῆν ἐξητή σαντο. Τῆς δὲ καὶ ταύτην δεδωκυίας, Πρόχιον τὴν νῆσον ὠνόμασαν καὶ τοῖς ἀργυροῖς νομίσμασιν πρό χοον εἰκόνιζον), ἀπὸ δὲ Προικοννήσου εἰς Ῥόδον, ἀπὸ δὲ Ρόδου εἰς Μιτυλήνην, ὁ δὲ Κωνσταντῖνος εἰς Τέ νεδον, ἐκεῖθεν εἰς Σαμοθρᾴκην· ἐν ᾗ καὶ ἀνταρσίαν μελετήσας, καὶ τὸν ἐκ βασιλικῆς κελεύσεως τὴν αὐτ τοῦ φυλακὴν πεπιστευμένον Νικήταν πρωτοσπαθάριον ἀναιρήσας, καὶ αὐτὸς παρὰ τῶν αὐτὸν φυλασ σόντων ἀνεσφάγη. Οὗ τὸ σῶμα παρακομισθεν ταφή και παραδίδοται μεγαλοτίμως, ἐν ᾗ περὶ τούτῳ ἡ πρώτη αὐτοῦ σύμβιος ἀπέκειτο Ελένη τούνομα. Μιχαήλ δὲ τὸν τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου υἱὸν, τὰ βασιλικά πέδιλα Κωνσταντῖνος ὁ Πορφυρογέννητος ἀφελόμενος κληρικὸν καὶ μάγιστρον καὶ ῥαίκτωρα πεποίηκεν. Οσοι δὲ ἐπέβαλον χεῖρας ἐπὶ τῇ καταβάσει 'Ρωμανοῦ βασιλέως, ταῦτα πεπόνθασιν. Ὁ μὲν Βασίλειος μάγιστρος εἰσκομισθεὶς καὶ πομπευθεὶς καὶ ἐξορι σθεὶς στένων καὶ τρέμων τὸν βίον αὐτοῦ ἐν ἐξορίᾳ ἐτέλεσεν· τὸν Μαριανὸν γυνὴ ἀπὸ ὕψους ρίψασα πλάκα τὴν ἑαυτοῦ κεφαλήν, τὸν μόρον Ἰούδα ἐχρή σατο· ὁ δὲ Διογένης καὶ στρατηγὸς λογχευθεὶς παρά δύο ἀτζυπάδων τοῦ Μαλελεΐνου κακὸν θάνατον έδω κεν· ὁ δὲ Κουρτίκης ἀπερχόμενος [Ρ. 273] εἰς Κρή την μετὰ τοῦ δρομωνίου ἐποντίσθη· ὁ δὲ Κλάδων εὑρεθεὶς εἰς μοῦλτον ῥινοτομηθεὶς καὶ τὰ ὦτα αὐτοῦ ἐκτμηθείς· ὡσαύτως καὶ ὁ Φίλιππος καὶ οἱ λοι ποί δ'. Ὁ δὲ βασιλεὺς Ρωμανὸς ὁρᾷ κατ᾿ ὄναρ δύο ευνούχους λευκοφοροῦντας, καὶ κρατήσαντες αὐτὸν 4. Cæterum Romanus imperator videt in somnis cubicularios candido amictu,qui manibus arreptum, at erat toto corpore nudus, in Tricymbalum (sic τῶν χειρῶν ἤγαγον αὐτὸν εἰς τὴν Τρικύμβαλον ὁλο dictum palatii locum) traherent. Porro sphæriste- γυμνον. Τὸ δὲ τζυκανιστήριν ἦν πεπληρωμένου πυρός rium 439 igne plenum erat; unaque tartarei συνεδιβελίζετο οἱ δὲ ὑπὸ ἀτζυπάδων πολλῶν. Καὶ multi satellites torribus igneque aspergebant. Vi-ὁρᾷ τὴν Θεοτόκον ἐλθοῦσαν πρὸς αὐτὸν καὶ λαλήσασαν det vero venientem Deiparam, ejus eleemosynarum gratia cubicularies alloquentem; quæ et induens illum in Tropicam (sic dictum palatii locum interim transeunt domnus Constantinus, qui necatus fuerat, nec non Anastasius Heracleæ metropolita, quos tartarei satellites trahebant, tradideruntque illos et in ignem illum miserunt. Qua vero nocte 4 Isa. 1, 2. τοῖς εὐνούχοις διὰ τὴν ἐλεημοσύνην αὐτοῦ. Ἐνδύσατα αὐτῶν ἡ Θεοτόκος εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς Τρο πικήν. Διῆλθεν δὲ δεδεμένος ὁ κῦρ Κωνσταντί - νος ὁ σφαγείς καὶ ὁ μητροπολίτης Αναστάσιος Ηρακλείας, ἀγόμενοι παρὰ ἀτζυπάδων· καὶ παρ - ἔδωκαν αὐτοὺς καὶ ἐνέβαλον εἰς τὸ πῦρ ἐκεῖνο, Τῇ ἡμέρᾳ δὲ ἐν ᾗ ἐθεάσατο ὁ βασιλεὺς τὸ ὄναρ, τη » να απορία οι fort, πατρὸς μενα. Combef. οι δάβελος, δαλός, Λάκωνες. Hesych. Combef.

rando verberum cruciatu examinatos asinisque im- ὑπέβαλεν καὶ ὄνοις ἐπικαθίσας διὰ μέσης τῆς πόλ positos ac per mediam urbem ignominiose tradu- λεως εθριάμβευσεν καὶ ἐξορίᾳ παρέπεμψεν. clos exsilio relegavit. 7. Quinta decima Junii mensis, indictione sexta, moritur Romanus imperator in insula quam Proten vocant. Ejus cadaver in urbem relatum in illius monasterio depositum est. ζ'. Πεντεκαιδεκάτη δὲ Ἰουνίου μηνός, ινδικτιώνος Έκτης, Ρωμανὸς ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ νήσῳ τῇ ἐπονομα ζομένη Πρώτη τελευτα· καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ πόλει ἀποκομισθὲν ἐν τῇ αὐτοῦ ἀπετέθη μονῇ ή. Διήγημα δὲ μέγα καὶ θαυμαστὴν παρέδραμον τοῦ λεχθῆναι. Στεφάνου καὶ Κωνσταντίνου τῶν βασιλέων κατενεχθέντων ἀπὸ τοῦ παλατίου προτροπή Κωνσταντίνου τοῦ Προφυρογεννήτου, χωννουβαριασμός γέγονεν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ μαγίστρου Ἰωάννου τοῦ Κουρκούα τοῦ ἀποδομεστίκου τῶν σχολῶν καὶ εἰς τὸν τοῦ μαγίστρου Ῥωμανοῦ Σαρωνίτου καὶ εἰς ἑτέρους καὶ διαφόρους οίκους, καὶ διαρπαγὴν καὶ πτωχείας αὐτοῖς προεξένησαν. [Ρ. 275] Ο δ βασιλεὺς Κωνσταντίνος κατοικτείρας τὸ ἐξαίφνης καὶ αθρόως ὁρᾶσθαι αὐτοὺς πένητας, διωρίσατο τῷ ἐπάρχῳ Θεοφίλῳ ταῦτα σωρευθῆναι καὶ ἀποδοθῆναι. Ο δὲ πρωτοκαγκελλαρίῳ αὐτοῦ σὺν τῷ λεγομένῳ Ζω ναρᾷ προσδιορισάμενος, ὃς ἅτε εὐφυής κλέπτης καὶ μοχθηρός, καὶ κατέχων τὰ τούτων οἰκήματα καὶ πολλὴν σπουδὴν καταβαλών, πάντα ἐσφετερίσατο καὶ τῆς ἀπλήστου αὐτοῦ γνώμης ενεφορήσατο καὶ μόλις τὴν δεκάτην μοῖραν αὐτοῖς ἀπέδωκεν. Καὶ τίς τὴν πολλὴν καὶ ἄπειρον δολιότητα και κακίαν τοῦ δολίου ἀνδρὸς διηγήσεται; δ; λύμη καὶ νόσος τῇ πολιτεία Ρωμαίων γέγονεν. “Η ἐν ποίῳ κακῷ πρώτιστος ὁ ἀνὴρ οὐχ εὑρίσκετο; τῇ πιθανολογίᾳ καὶ τοῖς ὅρκοις βεβαιῶν ὡς ἄτε πιστὸν καὶ ὀρθὸν εἶναι πᾶσι. ὡς δὲ λόγος ᾄδεται, οὗτος βοηθείας δαιμόνων προσκαλούμενος ἐν πᾶσιν εὐδοκίμει, ὡς καὶ αὐτὸν τὸν βασιλέα Κωνσταντίνου βουληθέντα διαφόρως ἀποκινῆσαι του. τον οὐκ ἴσχυσεν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐποιίαις καὶ δωρεαίς προεξένησεν. Περὶ δὲ τῆς τούτου θωπείας και κολακείας καὶ πολλῆς ἀναιδείας, καὶ τὴν ἄπιστον δ' ά· θεσιν καὶ τὴν μοχθηρὰν καὶ ἀνείκαστον αὐτοῦ πλεον εξίαν, πλατύτερόν τε καὶ ἐπεξεργαστικώτερον ἐν τῇ προηγουμένῃ ἐπεξηγήσει εκθήσομαι. 8. Magnum quidplan ac admirandum, gesta percurrentem, me fere praeteriit: nempe quo tempore Stephanus et Constantinus imperatores aula ejecti sunt Constantini Porphyrogenneti jussu, contigit gravi hiatu terram deliiscere in domo magistri et scholarum exdomestici Joannis Curcuæ, inque dono magistri Romani Saronitæ, nec non in aliis fisque diversis domibus; ex quo et factum est ut ii direptis ipsorum facultatibus in pauperiem redigerentur. Misertus itaque Constantinus imperator, dolensque eorum dilapsas opes ac repente exhaustam substantiam, 442 Theophilo urbis prafecto hæc acervare jubet iisque reddere. Is protocancel. ario suo, una cum Zonara sic nuncupato, rei summa concredita, ut erat pravus latro, eorum occupans ædes multamque diligentiam adhibens cuncta sibi usurpavit insatiabilique animo suo concssit, ac vix decimam illis partem restituit. Quis enimvero multam immensamque viri dolis consuli fraudulentiam ac nequitiam enarrare sufficiat, qui lues ac pernicies imperii Romani exstiterit? quod· nam vitii malique genus, in quo non facile primas fuerit? cum nimirum verbis ad suadendum conpositis ac jurejurando firinatis cunctis fidelem animum rectique tenacem præ se ferret. Verum, ut vulgo de illo jactatur, invocata dæmonum ope cuneta illi ex voto cedebant, ut nec Constantinus, cum sæpenumero cum gradu movere cogitasset, rem præstare valuerit, quin potius beneficiis ac muneribus eum prosecntus sit. Porro de hominis adulatoriis, noribus multaque illius impudentia, ejus item intido animo pravoque, ac quam nulla quis conjectura satis assequi possit, avaritia ac rapacitate fusius operosiusque in propria exque instituto ejus rei narratione exponam. 9. Rerum summam solus adeptus Constantinus, Basilium protovestiarium suum Romanique deces soris imperatoris naturalem ex pellice lilium, patricium prosexit ac sacri cubiculi præfectum, senatusque primis ab imperatore partibus principem fecit. Erat vir animo prudens et eruditus inque omnibus solerti consilio, et ut decebat, imperatoris obsequio 443 sedulus ministrabat. Humanissimus porro Constantinus in animum induxit ut pactis cum Agareuis Tarsensibus induciis, qui apud infueleni eam gentem detinerentur, Romanos captivos liberaret, ea scilicet ratione, quod a multis jam annis in vinculis atque ærumnis afflictari eos sciret. Misit itaque, cujus non semel in superioribus memluimus, magistrum et scholarum exdomesticum Joannem Curcuam nuncupatum, virum prudentem civiliumque rerum administrationis consultissimum, Cosmam itern magistrum et legisperitum summum• θ'. Μετὰ δὲ τὸ μόνον καταλειφθῆναι αὐτοκράτορα Κωνσταντίνον, προεχειρίσατο Βασίλειον τὸν πρωτος βεστιάριον αὐτοῦ, τὸν ἀπὸ παλλακῆς φυσικὸν υἱὸν Ῥωμανοῦ τοῦ πρὸ αὐτοῦ βασιλέως, πατρίκιον καὶ παρακοιμώμενον καὶ παραδυναστεύοντα τῆς συγκλή του. Οὗτος δὲ ἦν ἐχέφρων καὶ λόγιος, καὶ τῷ βασι λεῖ ἐν πᾶσιν ὑπηρέτει αισίως και πρεπόντως. Ο δὲ φιλάνθρωπος Κωνσταντίνος διενοήθη ἀλλάγιον ποιήσαι μετὰ τοὺς Ταρσίτας καὶ τοὺς ἐν αἰχμαλωσία Ῥωμαίους ὑπὸ τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ ἀναμούσασθαι διὰ τὸ ἐπὶ πολλοῖς χρόνοις κακουχεῖσθα: αὐτ τοὺς ἐν δεσμοῖς καὶ θλίψεσιν. Καὶ ἀποστείλας τὸν προμνημονευθέντα μάγιστρον καὶ γεγονότα δομέστι κον τῶν σχολῶν Ἰωάννην τὸν λεγόμενον Κουρκούαν. ἄνδρα συνετὸν καὶ εὔβουλον καὶ πεπειραμένον πρὸς τὰ πολιτικά διοικήματα, [P. 976] καὶ Κοσμᾶν μάν γιστρον σοφὸν καὶ νομομαθῆ καὶ τῶν πολιτικῶν κριο τηρίων πρώτιστον· καὶ εἰς τὸν ποταμὸν τὸν Δάμον

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. τὸ ἀλλάγιον ἐποιήσαντο, μὴ συμβάν τι ἐναντίον ἢ que urbanorum tribunalium præsiem; et ad fu δηλερόν. Καὶ τοῦτο ποιήσαντες ὑπέστρεψαν, φιλαγά θως παρὰ τοῦ Πορφυρογεννήτου Κωνσταντίνου ἀπο δεχθέντες. vidm Lamon, nullo adverso casu aut dolo, sincera utrinque fide, dato pretio captivos receperant. Peractoque negotio reversos Constantinus Porphyrogennnetus peramanter accepit. 10. Constantinus, cujus etiamnum auribus insonarent quas injurias damnaque ab exercitus ductoribus et protonotariis, nec non utriusque ordinis militibus miseri ac calamitosi pauperes Romano socero suo imperatore passi esscnt, recentique bæc memoria teneret, viros misit virtutis laude ac pietate insignes, grave onus levaturós importunarum pro tempore exactionum, quibus ærumnosi pauperes atque miseri opprimebantur, ad Orientale themna magistrum Romanum Saronitam, ad Opsicium Romanum Musele magistrum, áð Thracesium Photium patricium, ad Armeniaeun Leonem Agelastum, et sic de reliquis thematibns seu provinciis. Ili imperatoris mandato obsecuti induciarum aliquid pauperibus 444 tribuerunt. Διque hoc a Deo adjuli eoque protectore tuli ac gerenda republica scduli imperatoris facinus,ejusque hæc recte facta ac munera. Haud secus enim ac àquila nidum obombrat, sic ille subditos procurabat atque fovebat. Nulli enim unquam procerum, nulli mediæ sortis civium, nulli e vili plebecula iratus est, quanquami non paucos in rempublicam ejusque ipsius rem privatam atque personam gravius deliquisse invenisset: sed magis Christum imitatus eos ipsos be neficiis ac muneribus prosequebatur ac judicati juste retribuebat. Theophilum urbis praefecte.un, vέα rum eruditum jurisque civilis peritia pro've instruclum, patricii dignitate condecoravit ac quæstorem praefecit; cjusque loco Constantinum protospatha rium, tune mysticum ac scholæ philosophorumi ι΄. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἔναυλον ἔχων τῶν ἀδικιῶν καὶ ζημιῶν ὧν ὑπέστησαν οἱ ἐλεεινοὶ καὶ ἄθλιοι πένητες παρὰ τῶν στρατηγῶν καὶ πρωτονοταρίων καὶ στρα τιωτῶν καὶ ἱπποτῶν ἐπὶ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ Ρωμανοῦ, ἄνδρας εὐσεβεῖς καὶ ἐναρέτους ἀπέστειλε πρὸς τὸ κουφίσαι τὸ πολὺ βάρος τῶν κατὰ καιρὸν ἀκαίρων απαιτήσεων τῶν ταλαιπώρων πτωχῶν. Καὶ εἰς μὲν τὸν Ἀνατολικὴν Ῥωμανόν μάγιστρον τὸν Σαρωνίτην, εἰς δὲ τὸ ὑψίκιον τὸν Μουσελὲ Ῥωμα νὰν μάγιστρον, εἰς δὲ τὸν Θρᾳκήσιον Φώτιον πατρίπιον; εἰς δὲ τὸν ᾿Αρμενιακὸν Λέοντα τὸν ᾿Αγέλαστον, καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ἐφεξῆς θέματα· οἵτινες τῇ προσ τροπῇ τοῦ αὐτοκράτορος μικρὰν ἀνακωχὴν τοῖς πένησιν ἐδωρήσαντο. Καὶ τοῦτο ἄθλον καὶ προτερή ματα τοῦ Θεοῦ συνεργοῦντος τῷ ἄνακτι. Οὕτως γὰρ περιεἶπεν τὸ ὑπήκοον ὡς ἀετὸς σκέπων τὴν αὐτοῦ· οὐδενὶ γὰρ τῶν ἀρχόντων ἢ τῶν μέσων ἢ τῶν χυδαίων ὠργίσθη πώποτε, καίτοι μεγάλας ατοπίας εὗρε πολλοὺς εἰς τὸ κοινὸν καὶ εἰς αὐτὸν ἁμαρτήσαντας, ἀλλὰ χριστομίμητος ὢν μᾶλλον εὐποιίαις καὶ δωρεαῖς ἀπένειμεν καὶ τῷ κρίνοντι δικαίως ἀπελίδου. Τὸν δὲ ἔπαρχον τῆς πόλεως Θεόφιλον, ἄνδρα λόγιον καὶ πρὸς τοὺς πολιτικούς νόμους ἱκανὸν, πατρίκιον προέκρινεν καὶ ἐτίμησεν καὶ κοιαίστωρά προεβάλετο, καὶ ἀντ᾿ αὐτοῦ προεχειρίσατο έπαρχον Κωνσταντί νον πρωτοσπαθάριον, τὸν τηνικαῦτα μυστικὸν καὶ καθηγητὴν τῶν φιλοσόφων, λόγῳ καὶ ἔργῳ ἀξιέπαι Φον, ὡς μὴ ἕτερον τῆς γνώσεως καὶ σοφίας του ἀνδρὸς εἶναί τινα τῆς συγκλήτου· καὶ οὕτως τὴν Επαρχίαν εὐνομία και δικαιοσύνη διέπρεψεν. duceni ac præceptorem, virum doctriná mořivusque plane laudabilem, ut nullus senatoru a ejus scientiæ sapientiæque modum attingeret, præfectum constitait; quo in munere æqua legum administratione sc justitia fulsit. ιπ'. Ο δὲ πατριάρχης Θεοφύλακτος ἀρρωστήσας καὶ πρὸς τὸ θανεῖν ἐγγίσας καὶ μικρὸν ῥωσθεί; οὐκ ἐνέδωκεν ἑαυτὸν τῆς πονηράς μοχθηρίας [Ρ. 272] καὶ τοῦ μετὰ εὑρὼν χειροτονεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἵππων καὶ βλακειῶν. Καὶ αὖθις ὑπὸ τῆς νόσου κυριευθείς τέλει τοῦ βίου χρᾶται, 41. Theophylactus patriarcha ægra affectus valetudine janique morti vicinus cum paululum convaluisset, nihil de priori morositate remisit animique pravitate, et ut muneribus episcopos ordinaret; cùrandisque equis et mollitiei ac luxuriæ studium omne operamque insureret; inque eum modum πατριαρχεύσας χρόνους εἴκοσι καὶ τέσσαρσι. Χει- morbo rursus invalencente, illo oppressus, vivendi βοτονεῖται δὲ ἀντ᾽ αὐτοῦ Πολύευκτος μοναχὸς ἀσκητικόν βίον διαλάμπων, καὶ μονάσας ἐξ ἀπαλῶν ὀνύχων καὶ διαπρέψας ἐν πάσῃ ἀρετῇ καὶ ὀρθῷ δόγματι καὶ ὡς ἄλλος Ιωάννης Χρυσόστομος παρὰ πολλῶν ἐγνωρίζετο καὶ ἐλέγετο, καὶ οὐκ ἐλέγετο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐφαίνετο. Τοῦτον ἐρῶν ὁ φιλόκαλος Κωνσταντί νος ἔχαιρε καὶ ἠγαλλιᾶτο ὡς τοιοῦτον ἄνδρα ἐπιτυχὼν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ. finem facit,patriarchatu funclus annos quatuor supra viginti. Ejus loco suffectus Polyeuctus monachus, 445 monastica exercitationis palmstra clarus, ac qui sanctioris vitæ institutum a teneris unguiculis consectatus omni virtute sanaque doctrius excelluisset; quem velut alterum Joannem Chryso stomum plerique nossent ac dicerent, neque id no. mine tenus, sed ita ut vere talis videretur. Hå us conspectu honesti amans Constantinus gaudebat animoque gestiebat, ut qui virum talem in diebus rbis nacius esset. 4. Ὁ δὲ φιλόθεος καὶ φιλόκαλος βασιλεύς Κων ὁταντίνος ὁμοιότροπον εὑρὼν Ἰωσὴφ πατρίκιον καὶ να τοῦ θεοσυνεργήτου ανακτος, Combef. 12. Dei porro honestique amans Constantibus imperator, vir scilicet religiosus ac studiosus, virum

$63 nactus pari secum morum honestate ornatum, Jo- πραιπόσιτον, καὶ πρὸς τὰς πολιτικὰς λειτουργίας sephum patricium et praepositum, civilium utique rerum administratione solertem ac volucre celeriorem, sacellarium præficit tumque rei navalis drungarium, suamque omnem in cum potestatem contulit. 13. Constantini porro Porphyrogenneti honesti rectique studium resque præclare gestas, cuncta denique meliore statu composita ac restituta, et ut pie jasteque subditorum saluti prospexerit, narra. tione prosecuturus, cum pro viri dignitate impar muneri exsistam, laudare veritus libentius silentium amplectar. Ex multis tamen aliqua sparsim delibanda sunt. εχέφρονα καὶ πτηνοῦ ταχύτερον, σακελλάριον προσ χειρίζεται, ἔπειτα δρουγγάριον πλωΐμου, καὶ πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ πρὸς αὐτὸν ἀνατέθεικεν. ιγ'. Τὴν δὲ τοῦ Πορφυρογεννήτου Κωνσταντίνος φιλοκαλίαν καὶ καλλιεργίαν καὶ τὴν πρὸς πάντα διόρθωσιν καὶ βελτίωσιν μέλλων διηγεῖσθαι, καὶ ὅπως εὐσεβῶς καὶ δικαίως τὸ ὑπήκοον περιέσωσεν, καὶ τὸ κατ' αξίαν τοῦ ἀνδρὸς μὴ εὐπορῶν, ἐπαινέσαι δεδοικώς, σιγῆσαι μᾶλλον ἄξιον· πλὴν οὖν ἐκ τῶν πολλών σποράδην ἄξιον εἰπεῖν. 14. Cum itaque omnia pene labefactata nulliusque ιδ'. Οὗτος πάντα ἐφευρὼν εἰς ἀχρειότητα καὶ ἀμέσ frugis effecta atque neglecta offendisset, virosque λειαν, καὶ τῶν ἐναρέτων ἀνδρῶν χυδαιωθέντων virtute fulgentes vili sorte haberi atque contemni, καὶ καταφρονηθέντων, ὡς φιλόθεος καὶ φιλόκαλος tanquam in Deum religiosus honestique cultu stre- προέκρινεν τῶν δειλῶν καὶ ἀνάνδρων τοὺς εὐτολμους nuus, ignavis muliebrique animo viris audaces forκαὶ ἀνδρείου;, καὶ τούτους τῷ μαγίστρῳ καὶ δομε tique animo ac robore præditos anteponens, atque στίχῳ τῶν σχολῶν Βάρδᾳ τῷ Φωκά παραδούς νίκην illis Barda Phoca patricio domestico præposito, τῇ Ῥωμαϊκῇ ἀρχῇ προξένησεν. Πολλῶν δὲ ἐν τῇ 446 imperio Romano auctor victoriae fuit. Cum πολιτείς ἡμῶν καλῶν καὶ ἀξιεπαινέτων γνώσεις καὶ autem in Romaua republica plures honeste ac laude λογικαὶ τέχναι καὶ ἐπιστῆμαι, τούτων οὐκ οἶδ' ὅπως digne disciplinæ vigerent, artesque liberales ac ἀμεληθέντων καὶ παροραθέντων τί σοφίζεται ὁ φι scientia in ea exstarent, ac (qua ex causa nescio) λοσοφώτατος ἐκεῖνος νοῦς; Ἐπεὶ γὰρ ἐπίστατο illae neglectae essent et in contemptum venissent, πρᾶξιν καὶ θεωρίαν πρὸς Θεὸν [P. 978] ἡμᾶς οἰκειο quidnam mens illa philosophicis rationibus summe οῦντα, καὶ τὴν μὲν πράξιν πολιτικοίς προσαρμόζου exculta comminiscitur? Cum enim eum non lateret σαν πράγμασιν, τὴν θεωρίαν δὲ τοῖς λογικοῖς, άλο inire nos actionis cultu et contemplationis cum Deo λήλοις δι' ἀμφοτέρων βοηθεῖ, τὸ μὲν πρακτικὸν διὰ necessitudinem, ac quidem actionem civilibus rebus – ῥητορικῆς τέχνης ἀσκεῖσθαι παρασκευάζων, τὸ δὲ gerendis congruere, contemplationem vero iis qui θεωρητικὸν διὰ φιλοσοφίας καὶ φυσικῆς τῶν ὄντων ratione regantur appositam esse, alterum alteri sup- διαγνώσεως. Παιδευτὰς δὲ ἀρίστους προκέκρικεν· Beias fore statuit; eos qui operam rei publica εἰς Κωνσταντῖνον πρωτοσπαθάριον τὸν τηνικαῦτα navent, rhetorica arte excoli curans, qui vero sluμυστικὸν τὸ τῶν φιλοσόφων παιδοτριβείον δέδωκεν, deant contemplationi, præceptis philosophicis ac εἰς δὲ τὸ τῶν ῥητόρων ᾿Αλέξανδρον μητροπολίτην naturali rerum consideratione. Porro magistros Νικαίας, εἰς δὲ τὸ τῆς γεωμετρίας Νικηφόρον παι præstantissimos delegit; ex quibus Constantinum τρίκιον τὸν γαμβρὸν Θεοφίλου Επάρχου τοῦ Ἐρωτι protospatharium mystici tum munere fungentem κοῦ, εἰς δὲ τὸ τῶν ἀστρονόμων Γρηγόριον ἀσηκρή philosophorum ludo præfecit, rhetorum Alexandruni τιν. Καὶ πολλὴν ἐπιμέλειαν καὶ σπουδὴν εἰς τοὺς Nice:e metropolitam, geometriæ Nicephorum pa- φοιτητὰς ὁ αὐτοκράτωρ ἐποιεῖτο, ὁμοδιαίτοὺς καὶ tricium Theophili præfecti Erotici generum, astrono- ὁμοτραπέζους τούτους καθ' ἑκάστην ποιῶν καὶ ἀρο mize Gregorium a secretis. Mutam autem impera- γύρια παρέχων καὶ ὁμιλίας μετ' αὐτῶν προσηνείς tor discipulis diligentiam curamque adhibebat, quus ποιούμενος. Καὶ οὐ πολὺς χρόνος διελθών, τὰς μεγά quotidie contubernales mensæque socios adhiberet λας επιστήμας καὶ τέχνας τῇ θωπείᾳ καὶ συνέσει pecuniisque demereretur ac blandis colloquiis delini- τοῦ αὐτοκράτορος κατωρθώσαντο, καὶ κριτὰς καὶ ret. Nec longe tempus processit, cum iis delinimen- ἀντιγραφεῖς καὶ μητροπολίτας ἐξ αὐτῶν ἐκλεξάμενος tis eaque foventis imperatoris prudentia adultis τετίμηκεν, καὶ τὴν πολιτείαν Ρωμαίων τῇ σοφία ingeniis magnas iHi scientias artesque plene didi- κατεκόσμησεν καὶ κατεπλούτισεν. cerunt; ex quorum censu delectos imperator judicum ac senatorum secretariorumque et metropolįcarum honore sublimavit, Romanamque rempublicam sapientia exornavit atque ditavit. 447 15. Sed et Augustales vestes quæ longioris temporis usu detritæ erant, exesaque stemmata ac diademata nova instauravit. Bucoleonem statuis, variis ex locis convectis, magnifice ornavit, inque eo piscinam construxit. Captivos cum urbanos tum provinciales carcere detentus diligenter pervestiga· bal ac inviscbat exque vinculis alsolvebat, sic ιε'. Ἀλλὰ καὶ τὰς βασιλικὰς στολὰς καὶ τὰ ἔκπαλαι στέμματα καὶ διαδήματα φθαρέντα εἰς ἀνακαινισιν διωρθώσατο, καὶ τὸν Βουκολέοντα ζῳδίοις, ἐκ διαφόρων τόπων ἀγαγὼν, ἐκαλλώπισεν, κἀκεῖσε ἐχθυο τροφεῖον ἐποίησεν. Ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν τῇ φυλακῇ τῶν ἐν τῇ πόλει καὶ τῶν ἔξωθεν θεμάτων κατεχομένων δεσμίων ἠρεύνησε καὶ ἐπεσκέψατο καὶ τῶν δεσμῶν deest ΤΟΥ νενευκότα aut καταπεσόντα Com: ef.

LIB. VI. — CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. ἐλυτρώσατο, ὡς πάντας σωτήρια επευφημοῦν τὸν & nimirum ut omnes optimo Cliristique initatione ἀγαθὸν καὶ χριστομίμητον άνακτα Κωνσταντίνον. Τὴν δὲ ἀρετὴν καὶ τὴν γνῶσιν οὕτως ἐτίμησεν ὡς ἄλλος οὐδεὶς τῶν βεβασιλευκότων· καὶ ἔντινα γνώσιν ἔχοντα καὶ πρὸς τοὺς νόμους φύσιν καὶ ἐπιτη δειότητα εὑρηκὼς ἦν, προανεβίβασεν καὶ εἰς ὑψηλότερον θρόνον ἀποκατέστησεν. Καὶ ἦν ἰδεῖν δικαιοδο σίαν καὶ εὐνομίαν ἐν πᾶσιν, ὡς τοῦ Πορφυρογεννή του ταύτην φιλοσοφοῦντος καὶ κατασπαζομένου. Και νόμον ὁ αὐτοκράτωρ ἐξέθετο· ἰδὼν γὰρ πολύ πλεονεκτικὸν παρὰ τῶν ἀκορέστων ἐκχυθὲν καὶ τῶν ἐν μέσῳ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ [Ρ. 279] χωρίων ὑπεισελ θόντων ἀρχόντων καὶ τοὺς ταλαιπώρους πένητας καταδυναστευόντων, καὶ καθ᾽ ἁρπαγὴν τῶν δυνατών προάστεια προσκτησαμένων διὰ ποικίλης τῆς μεθόδου αἰτίας, ἔγνωκεν ποιήσασθαι τὴν τούτων ἀφαίρισιν. Τί ποιεῖ ὁ σοφὸς ἐν πᾶσιν; Συναγαγὼν τῇ ὑπὸ χεῖρα βουλευτικῇ ποιεῖται μεθόδῳ, τοὺς ἀπὸ τῆς ἀναρῥήσεως αὐτοῦ ὑπεισελθόντας πλουσίους καὶ ἐξωνης σαμένους ή δωρησαμένους καὶ κατακρατήσαντας τότ πια ἢ ἀγροὺς εἰς χωρία ἀναργύρους ἐκδιώκεσθαι, καὶ μικρόν τι τῆς λώδης καὶ τῆς πλεονεξίας τῶν ἀκορέστων ἀπεῤῥάπισεν. ις'. Ο δὲ ἐπιεικής και γαληνός δεσπότης οὐδὲ τὰς τῶν προσιόντων ἀμφισβητήσεις καὶ δικαιολογίας καὶ στάσεις ἀπέγραφεν τοῦ δικάζειν δι᾿ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῖς δικασταίς συνδικάζειν οὐκ ἀνεβάλλετο. Παρισταμένων τῷ ἐκείνου βήματι τῶν τε δικαζόντων τῶν το συνηγορούντων τῶν δικαζομένων, ἀπεκρούετο τὰς τούτων δικαιολογίας καὶ τὰς ἀπάτας αὐτῶν· οὐδὲν γὰρ τὴν ἀγχίνοιαν αὐτοῦ διέφυγεν, οὐ ψεῦδος ἀλη θεία συγκείμενον, οὐ τὸ πιθανὸν τῇ διηγήσει συγκ κεραννύμενον, οὐ περίεργοι συγγραφαὶ καὶ κρύβδην συντεθειμέναι, αἵτινες καὶ τοὺς ἄγαν δραστηρίους διέλαθον ἐν ἀληθείας παραπετάσματι. Έντεῦθεν τῷ φόβῳ πρὸ τῆς κρίσεως παιδαγωγηθέντες, δικαστής δι' ἑαυτοῦ ἕκαστος τῆς δίκης τῷ ἡδικηκότι ἐγένετο. ιζ. Χρὴ οὖν περὶ κοινῶν φροντίδων τοῦ ἄνακτος καὶ τῶν ἀπείρων διορθωμάτων καὶ διοικημάτων αὐτ τοῦ ἐξειπεῖν. Τῶν ἁπανταχοῦ γὰρ στρατηγῶν καὶ βασιλικών πρωτονοταρίων καὶ τῶν ἐν χώμαις ἐπαρ χίαις τε καὶ πόλεσιν, ἔτι μὴν καὶ εἰς ἀρχηγοὺς ἐθνῶν ἀποστελλομένων γραμμάτων, καὶ τούτων παρ' αὐ τοῦ ἀναγινωσκομένων, εὐθὺς τὸ φρόντισμα αὐτῶν διωρίζετο τί μὲν δέον περὶ τῶν ἐξ ᾿Ανατολῆς γεγενήσθαι, τί δὲ περὶ τῶν ἀφ᾽ Ἑσπέρας, καὶ τούτοις ὡς τὰ πολλὰ ὥσπερ πτηνός διήρχετο, πρεσβείας δεχόμενος, ἄρχουσιν ἐπιστέλλων, τὰς προπετώς γεγενημένας μεταβολὰς ἐπανορθούμενος. Ὁ αὐτὸς Κωνσταντίνος βουλευτής, φροντιστής, στρατηγός, στρατιώτης, στρατίαρχος, ἡγεμὼν ἀνεφαίνετο. Καὶ τὶς ἂν τὰ τοιούτου προτερήματα εξείποι ή φράσῃ: τηʹ. Χρὴ οὖν καὶ περὶ τοῦ νοσοκομείου, τοῦ ὁσίου Εξειπείν. [Ρ. 280] Ο βασιλεύς Κωνσταντίνος θεασάμονος αὐτή σμικρότατον οἰκοδομαίς μακροτάταις ” mitissimo ac clementi imperatori Constantino acceptam salutem referentes faustis illi acclamationibus comprecarentur. Virtuti ac scientiæ majorem supra decessores omnes Augustos honorem habuit. Si quem nactus esset virum eruditum legunique scientiæ ex indole comparatum ac idoneum, houore promovebat ac sublimiori eum sede collocabat. Vidisses æqui justique rationem in omnibus vigentem, ut cujus cultu Porphyrogenuetus philosoplaretur ac quam amplexaretur. Legem quoque edidit imperator. Videns enim insatiabilium hominum nequitia injuriam alienique usurpationem longe diffusan, proceresque in medias provincias oppidaque et loca subingressos luctuosos pauperes opprimere, vilique pretio ac rapina variis artibus atque fraudibus illorum suburbana sibi comparasse, bæc illis auferre constituit. Quid ergo vir ubique sapientissimus facit? Nempe congregalo senatu illius decreto sancit, ut qui ex eo tempore quo ille rerum summaid adeptus esset, subingressi divites vel pecunia numerata vel dalis muneribus suburbana aut agros vel pradia sui juris fecissent, his 448 nullo accepto pretio ejicerentur; qua re hominum insatiabilium injuriaın tantisper repressit. 16. Mitis vero screnissimusque princeps ue comen quidem qui ad ipsum adirent controversias litesque ac disceptationes judicio finire detrectabat, quin etiam lubens in judicum ipse consessu. sedebat, astantibus pro tribunali tum actoribus tum eorum patronis qui in jus vocabantur. Advocatorum de fensiones eorumque fraudes amoliebatur. Quod enim illius sagacitatem lateret nihil erat, non mendacium veritati hærens, non probabilis fucus narrationi admixtus, non superhuæ scripturae libellique clanculum conscripti, qui vel solertissimos sunimequo perspicaces sub ementita veritatis larva facile vaIcant decipere. Hinc fiebat ut et ante judicium timore castigati a sc sponte, qui fecissent injuriam, in se ipsi judices essent ac sententiam ferrent. 17. Igitur necesse est ut de publicis imperatoris curis deque innumeris illius censura emendatis ac de ipsius administrationibus sermonem texamus. Cum enim duces ac prætores ubique gentiuni constituti palatinique protonotarii, et qui in oppidis regionibusque et urbibus magistratus erant, quin et gentium principes ad eum scriberent, eorum statim scopum discernebat, quid de Asiaticis, quid de Occiduis statuendum; nec raro illis volucris in modum praesentiam adlibebat, legationes suscipiens, magistratibus scribens, perperamque ac temere mutata corrigens. 449 ldem ipse Constantinus senator, curator, dux exercitus ac praetor, miles, tribunus, præses erat, unus omnium muniis defungens. Ecquis vero viri talis tantique præstantes dotes narraro satisque verbis explicare ac edisserere sufficiat? 18. Igitur operae pretium sit, ut et de publico urbis nosocomio (ægrotorum scilicet domo) sermgnem texam. Videns itaque imperator Constantinus

illud per gustum, structuris maximis auxit, ut κατασκευάζει, ὡς ἐπισυνάγεσθαι πάντας τοὺς τοις omnes ejusmodi morbo laborantes illic cogerentur, et ad illorum perungendas carnes indeficientes sumptus, ad posterorum perennem memoriam, reliquit. 19. Dicendum quoque de stabulo in geroconium (domum scilicet senum) coumulato. Pone euim eque vicino perquam miranda. Majoris Ecclesiæ stalulum erat equorum equarumque Theophylacti p. triarcha. Hoc videns optimus imperator indignum - que ducens in religiosam convertit domum ac gero - comium (fovendis scilicet senibus hospitium) ædifiçavit; illieque constitutos censu annuo, quibus alantur ac induantur, accipere sanxit. 20. Dicendum et de Novemdecim accubitaum Arcto. Videns enim computruisse ac ruinam minari valdeque deformatum esse, ipsum instaurat. Cum enim deauratum ejus lacunar lapsu temporis difDuxisset, eo ipse prius submoto aspectu novuin splendidumque effecit. Sinus enim octangulos componens, eosque foraminibus variisque sculptis figuris exornans, 450 in vitium malleolos foliaque atque arborum genera figuratos aurique stillis aspersus tanto decore cumulavit, ut qui oculos animumque spectaculo adhibeant, mente excedant. νόσῳ κυριευομένους, καὶ ἀλείμμασι τὰς σάρκας αὐ τῶν περιχρίων, χορηγίας ἀνελλιπεῖς αὐτοῖς παρέχων, εἰς αἰωνίζουσαν μνήμην τοῖς μεθ' ἡμᾶς κατέλιπεν. ιθ'. Δεῖ δὲ λέγειν καὶ περὶ τοῦ μετασκευασθέντος στάβλου εἰς γηροκομεῖον. Οπισθεν γὰρ καὶ πλησίον τῆς πανθαυμάστου Ἐκκλησίας τῆς Μεγάλης στάβλος ἦν τῶν ἱππαρίων του πατριάρχου Θεοφυλάκτου· καὶ τοῦτον ἰδὼν ὁ ἀγαθὸς, οὐ δίκαιον κρίνας οἰκητήριον μετεποιήσατο και γηροκομείο, τοῦτο κατεσκεύασεν, καὶ πρὸς χορηγίαν τροφῶν καὶ περιβολαίων τους ἐκεῖσε ἐτύπωσεν ετησίως λαμβάνειν. κ'. Δεῖ οὖν καὶ περὶ τῆς στέγης τῶν δεκαεννέα ἀκουδίτων διηγήσασθαι· ὁρῶν γὰρ ταύτην σεσαθρω μένην καὶ καταπίπτουσαν καὶ εἰς ἀκοσμίαν πολλήν οὖσαν, ταύτην ἀνακαινίζει. Τῆς γὰρ κεχρυσωμένης αὐτῆς ὀροφῆς τῷ χρόνῳ διεῤῥνηκυίας, αὐτὸς ταύτην προελών νεοφανῆ καὶ λαμπρὰν ἀνέδειξεν. Κοιλότη τας γὰρ ἐκταγώνους συντέθεικεν, καὶ ταύτας ἀπεῖς καὶ σχήμασι ποικίλοις διαγλύφοις κεκοσμηκώς, εἰ; αμπέλων ἔλικας καὶ φύλλα καὶ δένδρων ἰδέας σχηματιζομένας, καὶ ταύτας χρυσῷ περιραντίσας, τοσοῦ τον εὐπρεπὲς παρέσχεν ὡς ἐξίστασθαι τοὺς πρὸς θεωρίαν ὁρῶντας. κα'. Τῷ δὲ βασιλεῖ Ρωμανῷ τῷ υἱῷ αὐτοῦ παλά τις κατεσκεύασεν πλείονα τῶν παλαιῶν βασιλέων, οἴκους ἐκ βάθρων ἐγείρας· ὧντινων δόμων τὸ που 21. Romano imperatori filio suo majora exstruxit palatia quain superioris ævi imperatoruni exstiterant, magnificas ædes a fundamentis excitans, quarum multiplex variaque figuratio, inque multa λυσχημάτιστον καὶ εἰς πολλὰ τὸν νοῦν καὶ τὴν διάanimum cogitationemque cum stupore dividens, admirationem facit. In apostoli Pauli tetraconcho (quatuor nempe fornicibus fulta adle sarra) varias efformavit imagines; et ut vetusta abolita specie novus decor accederet, multas in ea aureas figuras imaginesque collocatit. νοιαν ἐκπλήττον καὶ διαμερίζον θαῦμα τοῖς βλέπου σιν ἐντίθησιν. Τὸν δὲ Τετράκογχον τοῦ ἀποστόλου Παύλου εικονίσματα διάφορα έξετύπωσεν, καὶ τὴν παλαιὰν καλλονὴν ἀποβεβληκέναι νέαν δὲ ἐγκαινίσασθαι, πολλὰ ἐν αὐτῇ ἀπὸ χρυσοῦ σχήματα καὶ εἰκονίσματα ἐξέθετο. κβ'. Τὴν δὲ τῆς ζωγραφίας τέχνην τοσοῦτον ἀκριΕὼς ὁ ἀνὴρ ἠπίστατο ὡς οὐκ οἶμαι τῶν πρὸ αὐτοῦ ἡ τῶν μετ' αὐτόν. Πολλοὺς γὰρ τῶν περὶ αὐτῆς πονούν των ἐπηνώρθει, καὶ διδάσκαλος ἄριστος ἀνεφαίνετο, καὶ οὐκ ἐφαίνετο μόνον, ἀλλὰ παρὰ πᾶσιν ἐθαυμά ζετο, καὶ θάμβος μέγα[ς] τοῖς ὁρῶσιν, ὧν οἱ μεμά θηκεν, ἐχρημάτιζεν. [Ρ. 281] Τῶν δὲ τεχνιτῶν ἐπι διορθώσεις του Πορφυρογεννήτου τίς ἐξείποι; Λιθο 22. Pingendi artem sic accurate iniperator callebat, ut nemo puto superioris ævi aut cum secuti ejus peritia euin æquaverit. Multos enim pictorum emendabat, optimusque magister videbatur; nec solum videbatur, sed et cunctis admirationi erat. Ingens illud videntibus miraculum, pernosse eum quæ nullo magistro didicerat. Quot Constantinus artifices emendarit, quis dicendo referre queat? Lapicidas et auro linientes ac interpungentes et ξόους και τέκτονας καὶ χρυσοστίκτας καὶ ἀργυροκά argentarios et ferri fabros meliora docebat, omniaque in omnibus optimus imperator elucebat. 25. Aurei triclinii portas argenteas praeclare inColis pulchrique ac honestį amans Constantinus fabricǝtus est; mensainque argenteam ad convivas excipiendos ornanduinque cœnaculum industria sua laboreque 451 conflavit, varii coloris lignis tabulisque ac nativo ipso colore exornans, ipso sui aspectu majore invitatos voluptate afficientem quam ciborum dulcedine lautoque apparatu. 24. Purpuream quoque custodiam pro imperialis cubiculi vestibulo exstruxit, aquarum conceptaculam fabricatus, quod columnis marmoreis per ambitum cinxit levore sul fulgidis. Quid igitur τους καὶ σιδηροκόπους ἐπανώρθον, καὶ πάντα ἐν πᾶσιν ἄριστος ὁ ἄναξ ἀνεφαίνετο. κγ'. Τὰς δὲ ἀργυρᾶς πύλας του Χρυσοτρ:κλίνου 1 φιλόκαλος Κωνσταντῖνος ἐδείματο, καὶ τράπεζαν άργυρᾶν ἡ ἐκείνου φιλοπονία πρὸς ὑποδοχὴν τῶν δαι τυμόνων καὶ καλλωπισμὸν τοῦ ἀριστητηρίου κατ εσκεύασεν, πολυχρέοις ύλαις καὶ πλαξὶ καὶ αὐτοφυεί χροιᾷ καλλύνας, πλείονα τῆς ἐκ τῆς τῶν βρωμάτων γλυκύτητος τοῖς κεκλημένοις τήν τέρψιν παρέχου σαν. κδ. Καὶ πορφυραν φυλακὴν ἔμπροσθεν τοῦ κοιτών νος αὐτοῦ ἐδείματα, δοχεῖον τῶν ὑδάτων δημιουργή σας, ἣν στύλοις μαρμαρέοις περιεκύκλωσεν λειότη τος αὐτοῖς ὑπαυγαζούσης. Τί οὖν ἡ μεγαλόφρων

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. ψυχή; 'λετὸν ἐξ ἀργύρου τῇ τοῦ ὕδατος ἐφίστησιν magnificus animus? Aquilam argento couflatam αὐτῷ, οὐκ ὀρθὸν βλέποντα, ἀλλ' ἀπεστραμμένον καταπλάγιον, υψαυχενοῦντα καὶ σοβαρευόμενον ὡς ἀπό τινος θήρας, ὅριν δὲ τοῖς ποσὶ περιειληθέντα καὶ πνίγοντα. Καὶ μουσοστίκτων εἰκόνων εντέχνων τῶν ἐν χρωμάτων ὐλῶν καὶ μορφῶν τὸ διάφορον ἐν τοῖς προπυλαίοις τοῦ βασιλικοῦ κοιτῶνος ἐδείματο. κι'. Αλλ' οὐδὲ ναυπηγίας άπειρος ἦν ὁ αὐτοκρά τωρ διωρίζετο γὰρ πολεμικῶν νεῶν κατασκευὴν, καὶ οἷς ξύλοις ἁρμόζειν καὶ κλείσεις αὐτῶν καὶ ἀρ μονίας, καὶ ὅπως πρὸς ἄλληλα ἔχουσι. κς'. Περὶ δὲ τῶν παλατίων τῶν Ἡρία αναλογίζο μαι τῇ διανοίς ὁποίους ο Πορφυρογέννητος ἐδείματο ἡδέσι καὶ τερπνοῖς, πρότερον οὖσαν τοῖς Χαλκηδο νίοις εἰ; ταφήν. Νῦν δὲ τέτρασιν ἁψῖσιν ἐπιβεβηκυῖα, καὶ τὰς τούτων γωνίας ἑτέρας βασιλικάς οικίας ἀποτελοῦσα, ταῖς τῶν θερινῶν ἀνέμων καὶ πνευμάτ των περικυκλουμένων πνοιαῖς, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν εἰς πόσην θυμηδίαν καὶ χαρὰν ἐμβάλλει τὴν ἐκεῖσε ἀναπαυόμενον. κζ'. Τί ἂν εἴποι τις περὶ τῶν ἐν ἑτέρῳ τόπῳ τῆς τῶν βασιλίδων οἰκοδομῆς; Καὶ ταῦτα γὰρ τῆς Ἡρίας τοῦ σχήματος καὶ τῆς φιλοκαλίας τῷ ὑπερβάλλοντι καὶ ἀποστίλβοντι καὶ τῆς ἐκ τοῦ ἐδάφους τέρψεως ἀναδιδομένης εὐωδίᾳ, διὰ τὸ ἐπανορθούν οι αὐτῶν κάλλος, καὶ κατὰ πολὺ διαφέροντα καὶ ὑπερκείμενον, οἷος ὁ τῶν ᾿Αποστόλων πλησίον νεουργηθεὶς ναός, καλὸς μὲν ἰδεῖν, ὡραῖος δὲ θαυμάσαι. [P. 282] Εl γὰρ καὶ τοῦ μεγέθους τῆς παλαιότητος ἀποδεῖ, ἀλλά γε τῆς ἔνδον φαιδρότητος πύρξω καθέστηκε. Τί δὲ ὁ πιστὸς βασιλεύς; Πατρίκιον τὸν Βελωναν Θεόδωρον ὡς συνεργὸν τοῦ λαμπροῦ καὶ κατηγλαϊσμένου ναού ἐποίησεν. κη'. Τῶν δὲ ἱερῶν καὶ πέπλων ὧν παρείχεν εἰς τὸ κοινὸν ἱλαστήριον τὸ μέγα καὶ πανθαύμαστον τις ἐξείποι; Οσάκις ἀφίκετο, οὐκ ἔδοξεν ἐναντίον Θεοῦ ἐφθῆναι κενός, ἀλλ' ἀναθήμασι μεγάλοις καὶ χρυσα τεύκτοις καὶ μαργαρίταις καὶ λίθοις καὶ ὑφάσμασιν ἐδεξιοῦτο καὶ ἀντημείβετο· ὁ καὶ τὰ τῶν ἁγίων Αγία κατακοσμοῦσι καὶ καταγλαΐζουσι καὶ τῷ προσενηνοχότι Κωνσταντίνῳ κηρύττεται. aque fistula imponit, non recta aspicientem, sed averso vultu oblique erecto collo, ac velut capta præda ferocicntem pedibusque serpentem interquentem ac suffocantem. Sed et musivo opere, arte factarum imaginum comportatis materiis et coloribus, varium conspectum pro imperialis cubiculi vestibulo idem construxit. 25. At neque navium fabricæ imperator rudis erat. Designabat enim quo pacto bellicæ naves essent construendæ, quibus ex lignis earum tuin claustra componenda tum commissuræ, ac quain illa inter se proportionem rationemque habeant. 26. Ad Eriæ palatia quod spectat, mente cogito quam ac delicias jucundoque aspectu a Constantino in Porphyra nato exstructa ac fabrefacta. Prius in sepulcrum Chalcedonis civibus cedebat Eria; nume vero quadruplici nixa apside, barum angulos novas domos regias constituens, dici non potest æstivorum ventorum circumquaque flantium benignioribus 452 auris quanta jucunditate ac voluptate quietem ibi captantium ac reficientium animos afficiat. 27. Quidnam quis dicat de regiarum ædium alin loco structura? Nam hae quoque Eriam Apure cultusque et structura excellentia atque nitore, nec non se ab imo solo diffundentis jucunditatis fragrautia, efflorente in eis decore, longe etiam superant præcelluntque; cujusmodi Apostolorum haud procul nove fabricæ templum, pulchrum sane aspectu, ac quod admiratione pro eo quo prastat decore merito habeatur. Quanquam enim molis grandilate a veteri ade deficiat, interioris tamen ambitus splendore atque ornata longe pracelia. Quid vero fidelis imperator? Theolorum felonam, quod præclegantis ac præmagnifici templi structure illi adjutor exstiterat, patricii dignitate ornavit. ac 28. Sacras vestes et stragula, quanta in communis propitiatori (magni illius prorsusque mirabilis) ornatum et cultum contulit, quis enarrare possit? Quotiescunque enim eo pedem inferret, hand committendum putabat ut coram Deo vacuus appareret, sed ut magnis donariis vestibusque auro, margaritis reliquisque lapillis contextis Numen demereri cique vicem reddere studeret. Vestes hæ ac stragula etiamnum Sancta sanctorum magnifice ornant exiniiumque loco decorem conciliant, Constantinum, qua magnificentia ea obtulit, prædicant. κθ'. Τοῦ δὲ πατρικίου Βασιλείου Εξαμιλίτου καὶ στρατηγοῦ τῶν Κιβυραιωτῶν ταξείδιον χρὴ διηγή σασθαι. Οὗτος ὁ πατρίκιος Βασίλειος στρατηγὸς ὢν τῶν Κιβυραιωτῶν, νέος τῷ σώματι, πολιὸς τῇ φρο νήσει καὶ μείζω τῆς ἡλικίας την πολυπειρίαν ἐν δειχνύμενος, πολεμικών καραβίων ἀπὸ Ταρσού ἐξωρμημένων καὶ ᾿Αγαρηνῶν ἐν αὐτοῖς ὄντων περιφανῶν, ἐπειδὴ αὐτοὺς ὁ στρατηγὸς δώρα πρὸς τὰς Ρωμαϊκὰς χώρας προσβάλλοντας, λογιζομένους ὡς νοστιὰν περιλαβεῖν αὐτὰς, ὁ στρατηγὸς τὰς οὕτως • leg. ἐπανθούν. Combat. 29. Basilii llexamelita patricii ac Cibyræotatum ducis expeditio narranda est. Basilius hic patricius Cibyræotarum dux cum esset, vir 453 ætate juvenis, at sensu canus majoremque quam pro annorum ratione experientiam prodens, armatamı classem Tarso profectam inque ca illustrem plane Agarenorum militantem manum Romanis littoribus orisque applicantem videns, quasi Romanæ ditionis baud secus ac nidi potituros se illi arbitrarentur, subje£tas ipsi naves tantæ hostium classi opponů.

quamvis pauca erant nec tanto illi pares cuneo, αὐτῷ ν νῆα; ἀντιπαραταξάμενος, καὶ ταύτας υλι pro ducis tamen magnitudine anini ac proposito, robustiores quam pro ea hostium classe, audaciaque prudentiae juncta multis bello sociis fortiores, ambæ concurrunt acies pugnaque conseritur; ac per eam ingenti utrinque sublato ululatu, collideLantur hinc inde naves; donec dux ipse Basilius in medium infidelium impetu irrumpens in prætoriam invasit; quo facto, ac cum ignis Graecus totan circum hostium classem incesseret, illi mox partim victi rmsique sunt, partim sub jugum missi, ipsi cum primis duces atque proceres caïtique vivi capti. Hos Basilius ad felicem ac fortunatum Constantinum imperatorem in urbem misit; qui et triumphi specie eos in circo traduxit. γοστές οὔσας καὶ πρὸς τοσοῦτον οὐκ ἀρχούσας τὸ πλῆθος· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὴν γνώμην καὶ τὴν προαίρεσιν εἶχεν τοῦ πλήθους τῶν πολεμικῶν καραβίων κρα ταιοτέραν καὶ τὴν μετὰ φρονήσεως τέλμαν πολλῶν συμμάχων ἰσχυροτέραν, συγγίνονται ἄμφων, καὶ συμβολὴ τῶν καραβίων ἀνεφαίνετο, καὶ παρ' ἀλλήλων πόλεμος ἀνεκρούετο, καὶ βίαιός τις αλαλαγμὸς καὶ ὠθισμὸς ἐξ ἀμφοτέρων τῶν καραβίων ἐκρούετο, ἕως αὐτὸς ὁ στρατηγός Βασίλειος μέσον τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, ἔνδον εἰσπηδήσας, οὗ γεγονότος καὶ πυρὸς ἐνύγρου πάντοθεν τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χρι στοῦ περικυκλώσαντος αὐτίκα ἡττῶντο καὶ κατο εσφάττοντο καὶ δέσμιο: εἰς δουλείαν συνελαμβά νοντο, αὐτῶν πρὸ πάντων τῶν ἡγεμόνων καὶ ἀρχόν των καὶ καὶτῶν ζωγρηθέντων. Καὶ τούτους ἐπὶ τῆς πόλεως πρὸς τὸν εὐτυχῆ βασιλέα Κωνσταντίνου ἐξ απέστειλεν καὶ ἐν τῷ ἱππικῷ ἐθριάμβευσαν. 2. Ὁ δὲ αὐτοκράτως Κωνσταντίνος στρατιωτικὴν δύναμιν κατὰ τῶν Λογγιβάρδων καὶ Νεαπολιτών ὁρίσας, καὶ ἀρχηγὸν αὐτῶν τὸν πατρίκιον Μαριανὸν ἀποστείλας, [P. 285] διὰ τὸ στασιάσαι τὰ Ἑσπέρια καὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς ζεύγλης τους δεσμούς διαρρήξαι. Καὶ γὰρ κατεθρασύνθησαν ὅσοι τὴν Λογγοβαρδίαν εκληρώσαντη χώραν εἰς κατοικίαν, καὶ ἴσο: τὴν Καλαβρίαν, τούτο θαμβοῦντες διὰ τὸ πύρέω καὶ μακρὰν εἶναι τῆς βασιλίδος. Διὰ τοῦτο συνεχῶς τὰς ἀποστασίας ποιούμενοι εἰς τοσοῦτον ἀνυποταξίας ἔφθασαν ὡς καὶ πρὸς τοὺς ᾿Αγαρηνούς πάντα διδόναι καὶ τὰς πόλεις καὶ κάστρα καὶ κώμας τὰς πλησια ζούσας μαχαίρᾳ καὶ ξίφει ἀνελεῖν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ Νεαπολίται τῆς ὑποταγῆς τοῦ Χριστοῦ ἀπολους τις 3 τὰ δοῦλα πράττειν ὡμολόγησαν, πρὸς φανεράν ἀποστασίαν τραπέντες. "Ιν' οὖν μήτε τὸ στασιάσαν πλῆθος ἐπιπλεονάσωσι τὸ ἀλαζονικὸν ὡς τὰ ὑπήκοα Ρωμαίων έθνη δουλωσάμενοι, οὐκ ἐνεγκὼν ὁ Πορ φυρογέννητος στρατεύμασι Θρακικοῖς καὶ Μακεδο νικοῖς τούτους ἀμύνεται, καὶ ναυσὶ πολεμικαῖς μετὰ ὑγροῦ πυρὸς τὴν τούτων ἀναστέλλει αυθάδειαν καὶ μωρίαν· καὶ ἀπὸ γῆς καὶ θαλάττης τὴν Νεάπολιν δ πατρίκιος Μαριανὸς ὁ ᾿Αργυρὸς ἐπιπεσὼν μετὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ στρατοῦ, ὅσα μὲν πρὸς τὴν γῆν πάντα κατέκαυσαν, ὅσας δὲ ἐκβολὰς ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἠσφαλίσαντο, καὶ πάντοθεν αὐτοὺς περικυκλώσαντες, τῷ λιμῷ καὶ τῇ αἰχμαλωσίᾳ πιεζόμενοι καὶ ταπεινούμενοι, πρὸς δεήσεις καὶ ἱκεσίας τῷ ἄνακτι Κωνσταντίνῳ ἀνέπεμπον, ὑποδουλούμενο: ὡς ἐξ ἀρχῆς. 30. Constantinus porro imperator, militari manu adversus Longobardos ac Neapolitanos expedita, ducem illi Marianum patricium praefecit; quod scilicet llesperis partes versa in tumultum essent ac Romani 454 jugi vincula perrupissent. Etenim in rebellionem proruperant quotquot Longobardia: ac Calabrian sedes macti crant, inde rebellandi orfa fiducia, quod ab augusta procul urbe dissili erant. Idcirco cum novis assidue rebus studereni aliique alias deficerent, eo contumaciæ evaserant ut et cum Agarenis fœdus percuterent, urbesque et arces et oppida ferro ignique vastarent. Quin et Neapolitani a Christi delapsi servitute, quæ servorum sunt opera facturos se polliciti, in apertam versi defectionem erant. Ne ergo plebs in seditionem acta atque rebellis majorem in modum arrogantia insolesceret, tanquam gentium potita quæ Romanæ ditionis essent, haud ferens Porphyrogennetus, ex Thracia aç Macedonia conductis copiis illorum ultor accedit, armataque classe cum igne Græco horum temeritatem ac insaniam coinprimit. Terra nanque marique Marianus patricius Argyrus cum Romano exercitu Neapolim adortus, quae quidem ad terram posita erant, cuncta igni succendit; quotquot autem exitos erant versus mare, occlusit. fine adeo undique obscpti oppidani, fameque et captivitate pressi atque humili sensu effecti, supplicationis ergo ad Constantinum imperatorem mittentes, qualem prius Romanis fascibus subjectionem fecerunt. ll ipsum et p Τοῦτο καὶ οἱ Λογγίβαρδοι καὶ οἱ Καλαβροὶ ἐποιοῦν Longobardi ac Calabri præstiterunt. Quamobrem etiam barbari Siculi pacis fœdera inierunt. 51. Sed et bellum Africanum mirari subit. Mos conserta acie, et 455 ubi ad mianus ventum essel, concurrente utrinque classe, exorto vento valido, qui quidem nobis quasi socius ac belli adjutor flaret, hostibus vero obsisteret eisque compugnaret, victi barbari sunt ac cum navibus et armis omnique apparatu maris profundo mersi. Ac vero illis præfectus ameras pacis fœdera cum im80 fort. ὑπ' αὐτόν. Combef. το· διὸ καὶ οἱ βάρβαροι τῆς Σικελίας σύμφωνα είρη νικὰ ἐπετέλουν. λα'. Καὶ δεῖ θαυμάσαι καὶ τὸν πρὸς τῶν Αφρικῶν πόλεμον, αὐτίκα συνεπλέκοντο και συνεῤῥήγνυντο, καὶ τῶν νεῶν πρὸς ἀλλήλων συμπλοκήν· καὶ δὴ ἀνέμου βιαίου πνεύσαντος, ἡμῖν μὲν συμμαχοῦντος καὶ βοηθοῦντος, τοῖς δὲ βαρβάροις πολεμοῦντος καὶ ἀνθισταμένου, τὴν ἦταν εἶχον ἀκόλουθον, σὺν τοῖς αὐτῶν ὅπλοις καὶ ταῖς ναυσὶ τῷ βυθῷ παραδιδομέν νων. Καὶ δὴ ὁ ἀμηρᾶς αὐτῶν σπονδὰς εἰρηνικὰς τῶ * προσονέκες Ρ, ἀποῤῥυέντες margo.

LIB. VI. - CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. βασιλεῖ ἐξελιπάρει. Καὶ οὐ μόνον οὗτοι τὴν δούλωσιν peratore poscebat. Neque lui solum subjectionem πρὸς τὸν βασιλέα ώμολόγησαν, ἀλλὰ καὶ οἱ τὰς Γαλλίας οἰκοῦντες πανοικί βάρβαροι παρείχον πρὸς τὸν Πορφυρογέννητον ἄνακτα τὴν εὐγνωμοσύνην, καὶ δώροις μεγαλοπρεπέσι πρὸς τὸν αὐτοκράτορα μετὰ ὄψιδας αὐτῶν ἔστελλον· καὶ πάντας εἰς ὑπο ταγὴν ἡ τύχη τοῦ Πορφυρογεννήτου εἰς δουλείαν καὶ ζυγόν ήγαγεν. [Ρ. 284] λβ'. Ὁ δὲ ἀμηρᾶς Αἰγύπτου την μεγάλην νίκην τῶν Ῥωμαίων ἀκηκοὼς καὶ τὴν πολεμικὴν ναυμαχίαν καὶ ἧτταν τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ, γράμμασιν αὐτίκα φιλικοῖς τὸ μάχιμον αὐτοῦ ἀποο βάλλεται καὶ ὑπισχνείται εἰς ἑνότητα. Ὁ δὲ τῆς Περσίδος ἀμηρᾶς, ἐπειδὴ διαφόρως τοῖς Ῥωμαϊκοίς ἐνέτυχεν στρατεύμασι καὶ προσβολαῖς καὶ πολέμοις διαφόροις ἡττήθη, ἀγάπης δεσμῷ καταλλάσσεται πρὸς τὸν βασιλέα. Καὶ ὁ αὐτοκράτωρ όψιδας προς αὐτὸν ἐκπέμπει· οἵτινες πρὸς τὴν κατάξηρον την ἐκείνην ἀφικόμενοι, τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ τὸν τάφον προσκυνήσαντες καὶ κατασπασάμενοι, καὶ τὰς βασιλικές κατασταλείσας λαμπάδας ὑπανάψαντες, καὶ ἐμπορευσάμενοι λίθων τιμίων και μαργαριτῶν. Εἰς τοσοῦτον γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων μεγάλων κατορθωμάτ των ὁ αὐτοκράτωρ καχάριστο, ὡς ἄλλα ἐξ ἄλλων συλλέγων καὶ συναθροίζων καὶ πρὸς τὸ ἀξιέραστον μεταφέρων. $8 λγ. Χρὴ οὖν καὶ περὶ τοῦ Χρυσοτρικλίνου διηγήσασθαι· 8 μηχανικώτατος ἄναξ πολυανθή τινα καὶ εξοδμον βοδωνιάν εἶναι, τῶν πολυχρίων [ἀνθέων] καὶ λεπτοτάτων διαφόρων ψηφίδων ἀνθέων ἀρτιφυῶν χροιάς, μιμουμένων· οι μέσοι τῶν Ελικοειδῶν συμ πλακών περικλειόμενοι καὶ τῇ συνθέσει διαμορφού μενος τὸ ἀσύγκριτον ἀποφέρονται. ᾿Αργύρῳ τοῦτο ἐστεφάνωσε, καὶ δίκην άντυγος τοῦτο περιλαβὼν τοῖς ὁρῶσιν ἀκόρεστον ἐπιχορηγεῖ τὴν τέρψιν. 28. Ο δὲ αὐτοκράτωρ τοὺς πολίτας ἐγάπησεν ὡς οἰκεῖς αὐτοῦ ἔκγονα, καὶ πλέον, καὶ αὐτοὺς περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτο. Καὶ τοὺς ἐξ εὐγενούς φύντας εκλο γὴν ἐποιεῖτο. Καὶ τοὺς μὲν ἀξιωμάτων καταλαμ πρύνει τιμαίς, τοὺς δὲ μεγαλοπρεπέσι φιλοτιμείται δωρεαῖς, καὶ συνεστίους καὶ ὁμοδιαίτους ποιεῖται, καὶ τὸ φίλτρον μᾶλλον ἐπηύξει τῆς ἐκείνου εὐνοίας, καὶ ἡ ἀντὶ πολλῶν σωματοφυλάκων καὶ φρουρῶν καὶ σω τήρων τούτους μᾶλλον προέκρινεν ὡς πιστοὺς καὶ φιλοδεσπότας, καὶ τῆς οἰκείας σωτηρίας προκρίνειν τὸν ἄνακτα. imperatori prolitebantur, sed et Galliam incolentes cum omni familia, barbari, benevolos se erga imperatorem in Porphyra natum exhibebant, donisque magnifcis ambitiosi ad imperatorem legatos cum obsidibus mittebant; cunctosque Porphyrogenneti fortuna ad servitulem præstandam jugumque subeundum cogelmat. 32. Ægypti autein ameras audita Romanorum ingenti victoria ac navali pugna ingdeliumque strage, amicarum statim litterarum oficia pugnandli ardore cohibito fœdus pollicetur. Persidis autem ameras, qui varie in Romanas acies incurrens diversis congressibus atque præliis victuş fuerat se proligatus, instaurato charitatis vinculo imperatori conciliatur. Ad quem etiam imperator obsides miuit; qui cum ad Cyri terram illam venissent, πpostoli Thomæ sepulcrum venerati sunt ac erosculati, missasque ab imperatore regia manifccntin lampadas ad illud accenderunt, pretiosorumque lapidum ac margaritarum mercatura facta 456 reaç dicrunt. Tanta ením cum aliis magnis dotibus ac virtutibus imperator gratia pollebat, ut semper alia ex aliis colligeret et acervaret, inque augustiorem ipse cultum amore digna et admiratione trangferrel. 33. Igitur opera pretium est ut et de triclinio Aureo disseramus. Hoc nempe industriosissimus princeps multis foribus varium suaveque olens rosetum reddidit, cum varii coloris flores subtilissimique operis tessellatum opus recens enatorumi florum colores totos refunderet. Hi porro medii inter sinuosos plexus conclusi, ipsaque compositione efformati, incomparabilem præferunt venustateın. Triclinium argento coronavit, inque orbis canthique morem illo circumducto ambiens insatiabiles ex aspectu delicias videntibus facit. 34. Cives imperator ut ipsa sua charissima pignora iisque amplius diligebat, longeque eos pluris faciebat. Ex illis eorum qui ingenui essent atque mobiles delectum habebat; atque alios quidem dignitatum titulis oruabat, alios magnifice donabat sibique contubernales ac domesticos allegebat, tantæque illius benevolentia lenocinio majorem illis amoris sui flammam excitabat; quos adeo ingenti satellitum custodumque ac servatorum agmini præelabebat, velut scilicet fideles herique ac domini amantes, quique suæ ipsorum saluti imperatoris incolumitatem præferrent. 35. Brumalii autem Porphyrogenneti convivium atque epulas opera pretium ut exponamus. Quod enim veterum jam imperatorum moribus 457 receptuin erat, etiam Porphyrogennetus opere implevit. Diem enim cui nominis ejus initialis lit tera K addicta est, celeberrima festivitatis sibi loco ducens, ingenti celebrandam conventu indiceλε'. Τὴν δὲ δεξίωσιν τοῦ βρουμαλίου του Πορφυ ρογεννήτου δεῖ ἐξειπεῖν. Εθος γὰρ τοῖς πάλαι βασιλεῦσι τελούμενον, καὶ ὁ Πορφυρογέννητος εἰς ἔργον τοῦτο ἐξήνεγκεν. Τὴν γὰρ ἡμέραν ἐν ᾗ τὸ τῆς κλήσεως αὐτοῦ στοιχεῖον κάππα ἀποκεκλήρωται λαμπροτάτην εορτάζων πανήγυριν, πολυάνθρωπον ταύτην δεικνύει. [P. 285] Καὶ ταῖς γὰρ πολυτελέσι καὶ πολυόψοις ἐκείναις τραπέζαις τὴν σύγκλητον bat. Lautissimis enim largissimisque dapibus so- • lego κατά Κύρον. Combef.

φαιδρὸν τῆς ἑορτῆς ἐπολλαπλασίαζεν, σηρικών περι βολαίων ἐπιδίδων, ἀργυρίων πολλῶν καὶ ἀπείρων, ἐσθημάτων αλουργών, ξύλων Ινδικῶν εὐωδίας, ἃ οὐ τις ακήκοεν ἢ γεγονότα τεθέαται. natum omnem excipiens, beneficentiae majoris ἅπασαν δεξιούμενος χορηγίαις ευεργετικωτέραις τὸ muneribus festivitatis lætitiam ac splendorem multis partibus cumulibat, sericarum vestium ac pretextatum abunde largitione, vi magnæ pecuni et innumerabilis, purpurissarumque vestium ac trabearum, ludicarum arborum, quas nemo audierat unquam aut viderat, fragrantia recreans. 36. Musicam norunt omnes divinum esse inventum exque hominis genio ac illi conducens. Quid igitur religiosus et magnificentissimus Constantinus? llanc colebat, nec per eam divinum numen canticis celebrare cessabal. Inde læti conventus splendorem habebant martyrumque solemnia illustriora erant, sanctorum denique pastorum doctoruinque memoriæ novo velut fulgore radiabant. Tantis enim vir gratiis plenus erat, ut cantorum choros cogeret eisque duces adscisceret, ipse prior omnibus cum eis versans audiensque pallentes, atque inde gaudens animumque exhilarans. 37. Sic dilexit ut nemo alius ante cun delium, clarissimaque prosecutus memoria est atque coluit præclaram Chrysostomi indolem, verborum circuitionumque laudans compositionem, circulorumque et euthymematum uno ordine digestam seriem, quibus splendide ac magnifice poenitentia exornavit praconem. 458 58. Romanum autem imperatorem Glium suum sie amavit atque dilexit ut hac eum parte nemo æquaverit. Præ omnibus vero hortabatur ut pic ac religiose Deum coleret; unique doctrinam et mores docebat incessumque et risum et habitum, et, ut pro regia majestate in solio sedere ac starc eum deceret, informabat. Quamobrem etiam divinis apparitionibus dignus habitus Constantinus filio vaticinabatur ac quasi ex oraculo aiebat: Hæc si · servaveris, in longos annos imperii Romani scepira moderaberis. 39. Uxorem Romano Alio suo locavit nobilissima ortam prosapia, pulchram corpore, facie venustam, castain animo ac omni morum honestate præditam, Anastasiam nomine, Crateri filiam; cui et a Porphyrogenneto inditum Theophanonis nomen, plane merit», velut scilicet ei que ex Deo ejusque munere (hoc ipsim sonante vocabulo) enituisset alque clecta esset. Positus nuptialis thalamus peractaque celebritas in admirabili Justiniani Rhinotmeti triclinio. Hinc jucunditas gaudiique lux Porphyrogenneto circumfusa cum Helena Augusta, quod talem sicque ab avis nobilem puellam filio sponsam dare licuisset. 40. Porro cum Helena Augusta morbo conficeretur eoque gravi conflictaretur, benignissimus imperator nihil de suo in eam affectu amorisque vi remisit, scd quidquid illi in votis crat, lubens implebat. Rogabat namque Augusta ut in domo hospitali senibusque alendis ac confovendis in veteri Petrio (quod Helenæ nuncupatur) recens ab ipsa exstructo 459 imperatoris munificentia suburbana constituerentur, hineque ejus authentica λς. Την μουσικὴν οἶδεν πᾶς τις ὡς θεῖόν τί ἐστιν εύρημα καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει συντελοῦν. Τί οὖν ὁ εὐσεβὴς καὶ μεγαλοφρονέστατος ἄναξ; Ταύτης ἀντεποιεῖτο, καὶ δι' αὐτῆς ὑμνεῖν τὸ θεῖον οὐκ ἔλη- . Εντεῦθεν πανηγύρεις φαιδραὶ κατεφαιδρύνοντο, καὶ τῶν μαρτύρων ἑορταὶ κατελάμποντο, ποιμένων ἱερῶν καὶ διδασκάλων μνῆμαι περιηστράπτοντο. Τοσοῦτον γὰρ ὁ ἀνὴρ ἐχαριτώθη ὡς χορούς ὑμνῳδῶν συγκροτεῖν καὶ ἀρχηγούς τούτοις ἐπινοεῖν, αὐτὸς πρὸ πάντων τούτοις συνὼν καὶ τῶν ψαλλομένων επακροώμενος καὶ τὴν ψυχὴν ἡδυνόμενος καὶ χαιρό μενος. λζ'. Οὕτως ἠγάπησεν ὡς ἄλλος οὐδεὶς τῶν πρὸ αὐ τοῦ πιστῶν, καὶ μνήμῃ λαμπροτάτῃ τετίμηκεν καὶ τὸ εὐφυὲς τοῦ Χρυσοστόμου, ἐπαινῶν τὴν συνθήκην τῶν λόγων καὶ περιβολῶν καὶ τὰ τῶν κύκλων σχοι νοτενῆ καὶ ἐνθυμημάτων, ἐν οἷς τὸν τῆς μετανοίας κήρυκα λαμπρῶς καὶ ἀγλαῶς ἐμεγάλυνεν, λη'. Τὸν δὲ βασιλέα Ρωμανὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ οὕτως ἐφίλησεν καὶ ἠγάπησεν ὡς ἄλλος οὐδεὶς, καὶ τοῦτον πρὸ πάντων παρήνει ἔχειν τὴν κατὰ Θεὸν εὐσέβειαν, ἔπειτα καὶ λόγον καὶ ἦθος καὶ βάδισμα καὶ γέλωτα καὶ στολὴν καὶ καθέδραν καὶ στάσιν βασιλικὴν ἐξεπαίδευεν. Διὸ καὶ θείων ἐμφανειῶν ὁ Πορφυρογέννητος ἠξιοῦτο, καὶ πρὸς αὐτὸν προέφη σεν· Εἰ ταῦτα φυλάξης, μακρόβιος τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων ἔσῃ. 26. Καὶ γυναῖκα τῷ βασιλεῖ Ῥωμανῷ τῷ υἱῷ αὐ τοῦ δέδωκεν οὖσαν ἐξ εὐγενῶν προγόνων, καλὴν μὲν τῷ σώματι, ὡραίαν δὲ τῇ ὄψει, κοσμίαν δὲ τῇ ψυχῇ, ὀνόματι ᾿Αναστασίαν, τὴν τοῦ Κρατεροῦ θυγατέρα· ἢ καὶ ὀνομασθεῖσα παρὰ τοῦ Πορφυρογεννήτου Θεο φανώ [Ρ. 286] κατ' ἀξίαν, ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ φανεῖσαν καὶ ἐκλεχθεῖσαν. Καὶ νυμφικὴ παστὰς ἐγνωρίζετο καὶ ἐτελεῖτο ἐν τῷ πανθαυμάστῳ τρικλίνῳ τοῦ Ἰου στινιανοῦ τοῦ 'Ρινοτμήτου, καὶ χαρὰ καὶ εὐφροσύνη τῷ Πορφυρογεννήτῳ περιελάμπετο ἅμα Ἑλένῃ τῇ Αὐγούστῃ, ὡς τοιαύτης αρχαίας κόρης τῷ αὐτοῦ μνηστεύσαι. μ'. Ἡ δὲ Αὐγούστα Ελένη νόσῳ τρυχομένη, ὁ φιλάγαθος ἄναξ οὐκ ἐνέδωκεν τῇ πρὸς αὐτὴν διαθέσει καὶ στοργῇ, ἀλλὰ πάντα ἐν πᾶσι τὰ καταθύμια αύ τῆς ἐπλήρου. Καὶ γὰρ ἡ Αὐγούστα ἠξίου παρὰ τοῦ νεωστὶ παρ' αὐτῆς κατασκευασθέντος ξενώνας καὶ γηροτροφείου εἰς τὸ παλαιὸν Πετρὶν τὸ λεγόμενον τὰ Ελένης, διορίσασθαι τὸν ἄνακτα προάστεια καὶ χρυσοβούλλια καὶ ἐξόδους· ἅτινα μετὰ χαρᾶς ὁ Πορφυρογέννητος ἐξεπλήρου. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐτὴν τῇ

LIB. VI. -- CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. +, καὶ τῷ σώματι ἡδυνομένην καὶ χαιρομένην, cxpedirentur diplomata ac reditus assignarentur, ὡς ἀπείρου πόθου καὶ πλούτου ταύτην παρέχειν. Έχαιρεν δὲ πλείστον ὁρῶσα Ῥωμανὸν τὸν υἱὸν αὐτ τῆς βασιλέα καὶ τὰς θυγατέρας αὐτῆς Ζωὴν καὶ Θεοδώραν καὶ ᾿Αγάθην συνούσας καὶ συνευφραινο μένας αὐτῇ καὶ τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἐτίμα καὶ ἐφίλει, ἐν ἐξαιρέτῳ δὲ τῇ ᾿Αγάθῃ ὡς ἀόκνως λειτουργοῦσα τῷ βασιλεῖ εἰς τὰς ἀρρωστίας αὐτοῦ, καὶ καταμηνύεσθαι δι' αὐτῆς τὸν βασιλέα τῶν σεχρήτων καὶ τῶν ἀρχόντων τὰ διοική ματα· ἥτις καὶ μεσίτις ἀνεφαίνετο, καὶ οὐκ ἀνεφαίνετο μόνον ", ἀλλὰ καὶ ἐγνωρίζετο καὶ ἐγένετο. quæ omnia Porphyrogennetus gaudens ketusque implevit. Vidisses eam animo et corpore gaudere atque lætari, ea scilicet ra ione quod imperator jinmenso ipsam amore prosequeretur profusisque largitionibus ipsi obsequeretur. Faciebat ad gaudii cumulum, quod Romanum filium suum imperialibus infulis videbat sublimatumi; quod item filias Zoen et Theodoram et Agathain secum versantes unaque cum ipsa ac Constantino patre lætantes cernebat. Nam et ipse eas colebat ac diligebat, præcipue vero Agatham observabat, quod indefessa sollicitudine sedulaque patri, cum ægra valetudino uteretur, inserviret; ejusque imperator opera bis qui a secretis erant ac magistratu præerant· senatumque gerebant præestanda munera significaret. Videbaturque interpretis rationem habere; nec videbatur solum, sed et exploratum erat, ejusque re ipsa munia partesque explebat. μπ. Ο δὲ Πορφυρογέννητος διὰ τὸ τὸν μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολών Βάρδας τον λεγόμενον Φωκᾶν ἀδυνάτως ἔχειν καὶ εἰς γῆρας ἐλάσα: τοῦ δου μεστικάτου ἀποκινεῖ, καὶ ἀντ᾿ αὐτοῦ προβάλλεται δομέστικον Νικηφόρον πατρίκιον καὶ στρατηγὸν τῶν Ανατολικῶν, τὸν φίλτατον υἱὸν αὐτοῦ, ἄνδρα ἐν πολλοῖ; καὶ διαφόροις πολέμοις εὐδοκιμήσαντα καὶ ἄριστον ἀναφανέντα: καὶ τῇ ἡδυτάτη διαλαλᾷ καὶ θωπείᾳ αὐτοῦ κοσμήσας τὰ στρατεύματα καὶ πρὸς τοὺς πολεμίους ᾿Αγαρηνούς εχώρει, ὡς πάντα τὰ στρατεύματα θαῤῥεῖν καὶ ὡς ἐν ἰδίῳ χώρῳ παροικίαν ποιήσασθαι· καὶ μήτε [P. 287] κρυπτομένων ἢ βαχχευόντων ἢ ὑποστρεφόντων, ὡς ἔθος ἦν αὐτοῖς· ἀλλὰ πάντες τομῶς ἐχώρουν πρὸς τοὺς πολεμίους ταῖς ασπίσι περιφραξάμενοι καὶ τοῖς δόρασιν ἀμυνόμενοι καὶ κατὰ κράτος τους Αγαρηνούς ἀφανίζοντες. Καὶ ἦν ἰδεῖν θάμβος καὶ ἔκπληξιν τοῖς ὁρῶσιν τὸν νικητὴν Νικηφόρον τὰς παρατάξεις καὶ δυνάμεις καὶ τὰ φοῦλκα τοῦ ἀθέου Χαμβαδα συγκόπτοντα καὶ ἀπορ ῥαπίζοντα, καὶ τὴν τύχην τοῦ νικητοῦ ἀριστέως θαμβεῖσθαι καὶ μεγαλύνειν τοῖς ὁρῶσιν, ὡς τὰς πόλεις καὶ κώμας καὶ χώρας πυρὶ κατατεφρῶται καὶ αἰχμαλώτους ἄγειν καὶ ὑποσπόνδου; τῇ βασιλείᾳ 'Ρωμαίων προσφέρειν. Καὶ δὴ πρὸς τὸν πιστὸν Κωνσταντῖνον ἀφικόμενος ἐπαίνων καὶ τιμῶν παρ' αὐτοῦ ἠξιώθη, οἷον ἐν τοῖς πάλαι χρόνοις οἱ Ρωμαίων στρατηγοί ἂν ἐκτήσαντο. με. Ὁ δὲ ἄναξ Κωνσταντίνος μηδὲν τῶν πατρῴων αὐτοῦ οἰκοδομημάτων συγχωρῆσαι ' πεσεῖν, οὐδὲ τοῦτο τὸ μέγα λουτρόν, τὸ παρὰ Λέοντος τοῦ πατρὸς αὐτοῦ παρασκευασθὲν εἰς τὰ Μαρίνης ευρύχωρον τε καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς πολιτείας θαῦμα, τὸ πρότερον παροραθεν ὡς ἀμελείᾳ καὶ βᾳθυμία πρὸς πᾶσαν ἀμορφίαν καὶ ἀκοσμίαν ἐλάσαι καὶ μηδὲν ἄλλο αὐτὸ· σκοπεῖσθαι ἡ θεμελίους. Οὗτος ὁ Κωνσταντί νας τοῖς πατρικοῖς ἔργοις ὡς οἰκείοις ἐπιγεννύμενος καὶ τερπόμενος ἀνακαινισμὸν ἐν αὐτῷ ἐπιδίδωσιν, αὖθις ἀποκαθιστῶν, οὐ μόνον εἰς τὸν πρότερον κόσμον ἀναφέρων, ἀλλὰ πλέον κρείττονα δημιουργήσας, πάν ?· 41. Quod autem magister ac scholarum domesticus Bardas Phocas viribus destituebatur, jamqne effeta erat ætate ac gravi senectute, eum Porphyrogennetus officio movens ejus loco domesticum preficit Nicephorum patricium ac ducem Asiatico rum ejusdein Glium charissimum, virum scilicet multis diversisque præliis re præclare gesta spectabilem belloque fortissimum habitum. Is suavi blandoque alloquio ordines componens adversus liastes Agarenos signa movebat, ea felicitate ut nihil non auderent, ac velut in patrio sulo in hostium agris stativa habere non 460 abnuerent, ac neque latitarent aut baccharentur vel (ut ante sueverant) pedem referrent, aut deserta militia ad propria redirent, sed omnes vivido impetu scutis muniti hastisque pugnantes in hostes irruerent ac Agarenos penitus profligarent. Eratque videre rem stupendam omnique majorem admiratione, Nicepho rum victorem acies et turmas cuneosque impii Chanbade concidere atque fundere, praeclarique victoris ac pugilis fortunam cunctos suspicere ac magnifice clferre, quippe cum urbes oppidlaque et vicos et arces subjectis flammis combureret, captivosque duceret, ac foederatos Romano imperio offerret. Porro ad Guelem Constantinum reversus ab expeditione easdem laudes honoresque ab co conserutus est, quibus priscis temporibus veteris Rome imperatores prætoresque triumphi ritu donalantur. 42. Operam dedit imperator Constantinus ne ullum paternorum ædificiorum ruinam faceret. In his magnum ipsum balneum, quod Leo ejus pater in Marinæ ædibus vastissimum sanc reique Roman:e miraculum struxerat, cum prius neglectuni fuisset, coque neglectu sartumque tectum servandi incuria ornatum opinem ac quidquid decoris erat amisisset, prorsusque deformatum esset, nec in eo præter rudera ac fundanicnta quidquam aliud exstaret, Constantinus hic, qui paternis æque ac suis operibus gloriaretur ac delectaretur, instaurandum constituit, ita rursus reparans ut non modo priorem το μόνον] μὲν 1'. ' συγχωρήσας αυτούς

oruatum referret, sed et structura 461 magnidi- τοθεν περικαλλύνων καὶ τὴν προτέρων αποδιδούς centia vinceret, undique illi ornatu quæsito pri- τοῖς λουομένοις εὐπάθειαν. Τοῦτο καὶ ξένους εἰς stinaque lavantibus reddita voluptate. Que res θάμβος εἰσάγει καὶ τοὺς ἐνδίκους· ἐκπλήττει. tum extraneis admirationem facit, tum civibus ac inquilinis stuporem injicit. 43. Constantinus porro imperator Theodorum patricium Belonam nuncupatum præfectum urbisque parentem præſicit, virum scilicet idoneum et eruditum, jurisque peritia ac nobili indole ingenioque egregie præditum, quique rei civilis cura, recta ordinis constitutione jurisque dicundi æquitate judicio contendentibus spontaneam escam ministraret. 44. Basilium vero patricium sacri cubiculi præfectum (accubitorem vocant) Porphyrogennetus adversus impium Chambadam cum exercitu militumque valida manu atque armorum ingenti apparatu mittit. Ac sane divinis munitus illius consiliis, regia Byzantioque profectus, ad infidelium Christumque negantium fines applicat; ac primum quidem Samosatam expugnat, urbem olim a Syris exstructam atque ad Euphratis ripam positam, præsidio firmam tutamque, populi multitudine confertam multisque divitiis locupletissimam. Adversum hanc belli iucumbebat moles, ipsumque barbarorum ducem. Porro barbaṛi innata elati superbia certam sibi de Romanis pollicebantur victoriam, iisque infreinebant. At ubi collatis signis pugna cominus conserta est, ne impetum quideni sustinere valentes in fugam versi, quo cuique liceτει res suas in tuto ponere, eo cortabant evadere. Hinc victor Romanus miles mortuis spolia detraDere, 462 eos qui vivi capri essent sub jugum mittere, amplissimasque manubias direpta urbe parare. Ducta hæc omnia in urbem ac triumphi specie per Circum traducta. 45. Ad hæc imperator Leonem patricium Bardæ Phocæ filium magistrum, vice fratris sui Nicephori, Asiaticis legionibus ducem præficit, virum sane optimum ac strenuum adversusque Agarenos ac imperii hostes bellicosissimum. Eratque videre germanos Christianorum præsidio decertantes præliaque moventes, factaque in hostes impressione corum stragem dantes et jugulantes atque cædentes, cum illi eorum impetum non ferrent. μγ'. 'Ο δὲ βασιλεύς Κωνσταντίνος πατρίκιον Θεόδωρον τὸν Βελωνᾶν λεγόμενον ἔπαρχον καὶ πατέρα τους νόμους πολυπειρίαν καὶ εὐφυΐαν ἔχοντα· καὶ πόλεως προχειρίζεται, ἄνδρα ἱκανὸν καὶ λόγιον, πρὸς τῇ εὐκοσμίᾳ καὶ δικαιολογίᾳ αὐτοῦ παρείχε. πρὸς τὸ κοινωνὸν τροφὴν ἀνήροτον τοῖς δικαζομένοις μδ'. Τὸν δὲ πατρίκιον καὶ παρακοιμώμενον Βασί λειον ὁ Πορφυρογέννητος κατὰ τοῦ ἀθέου Χαμβαδά μετὰ ἐκστρατείας καὶ δυνάμεως λαοῦ καὶ πολλῆς ἐξοπλίσεως ἀποστέλλει. Καὶ δὴ ταῖς ἐκείνου θεοπνεύστους βουλαῖς καθοπλισθείς, [Ρ. 288] τῆς βασι λικῆς οἰκίας καὶ τοῦ Βυζαντίου ἀπάρας, πρὸς τὰς τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ γίνεται χώρας, καὶ πρῶτα μὲν πάλιν πορθεῖ Σαμοσάτων, Σύροις πάλαι κατωκι σμένην καὶ πρὸς τὴν ἔχθαν τοῦ Εὐφράτου παρακειμένην, δυσπόρθητον οὖσαν καὶ πολυάνθρωπον καὶ εχώρει, καὶ κατ' αὐτῶν τῶν βαρβάρων ἡγεμονεύον πλούτῳ πολλῷ ἐπιβρίθουσαν. Ταύτῃ τὰ τοῦ στρατοῦ ἀμαχὶ τὰ τῆς νίκης αὐτῶν ἐφρυάττοντο. Ἐπεὶ δὲ οἱ τος· οἵτινες τῇ συντρόφων ἀλαζονεία επαιρόμενοι βάρβαροι τῷ Ρωμαϊκῷ στρατῷ συνεδέθησαν, καὶ μηδὲ τὴν αὐτῶν ὁρμὴν φέροντες εἰς φυγὴν ἐτρές. ς ποντο, καὶ σώζειν ἑαυτὸν ἕκαστος ὅπως δύναιτο ήγω νίζετο, τότε σκυλεύονται μὲν οἱ νεκροί, δεσμοῦνται συναγωγή· καὶ ἅπαντα τὸ κοινὸν θέατρον καὶ, ο δὲ καὶ οἱ ζωγρηθέντες, καὶ λαφύρων πολλὴ γίνεται θρίαμβος τοῦ ἱπποδρομίου ὑπεδέξατο, με'. Ο δὲ βασιλεὺς τὸν πατρίκιον Λέοντα τὸν υἱὸν Βάρδα μάγιστρον τοῦ Φωκᾶ στρατηγὸν εἰς ᾿Ανατο λικοὺς ἀντὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Νικηφόρου προχειρί ζεται, ἄνδρα ἄριστον καὶ πρὸς τοὺς ᾿Αγαρηνούς καλ πολεμίους μαχιμώτατον. Καὶ ἦν ἐδεῖν τοὺς αὐταδέλα φους ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν ἀγωνιζομένους καὶ πρὸς τοὺς πολεμίους χωροῦντας καὶ κατασφάττοντας, καὶ τὴν αὐτῶν ὁρμὴν μὴ φέροντας. μς'. Γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμός μέγας καὶ φοβερός πλησίον τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Θωμά, ὥστε κατακαή· ναι τὸν ἔμβολον τὸν ἀπερχόμενον πρὸς τὴν Σιδηρᾶν πόρταν. Ὁ δὲ αὐτοκράτωρ τῇ πολλῇ αὐτοῦ ἀγαθό. τητι, καὶ ὡς οἰκεῖα ἔγγονα 4 τοὺς πολίτας φιλῶν καὶ κηδόμενος, πάντας παρεμυθήσατο εἰς ἀνοικοδομὴν τῶν πυρκαϊθέντων αὐτῶν οἰκημάτων· καὶ τὸν ἄνα ᾖνουν καὶ εὐχαρίστου». κτα οἱ πολῖται ὡς θεὸν δεύτερον καὶ εὐεργέτην ἐπ· 46. Sub id tempus haud longe ab æde S. Thomæ Sacra ingens formidolosumque excitatum incendium, ſta nimirum ut quæ ad portam Ferream tendit porticus igne absumpta sit. Ac imperator, pro summa sua benignitate, ac quel cives ut clarissima pignora sic diligebat illorunique rebus paterae prospiciebat, cunctos consolatus est instauratis corum æılibus, quas vorax flamma absumpserat; tautaque illa humanitate deliniti cives imperato rem velut fere deum alterum ac beneficum parenteni laudibus celebrabant, gratiasque agebant. 67. Turcis purro, expeditione adversus Romanos με. Τῶν δὲ Τούρκων εκστρατείας ποιησάντων ἐνοίκους Combef. • ἔκγονα?

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. κατά Ρωμαίων, και καταδραμόντων μέχρι τῆς πό- suscepta, ad ipsam usque urbem per diem festum λεω; τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Πάσχα, καὶ ληϊσαμένων πάταν Θρακίαν ψυχὴν καὶ πραῒδαν πολλὴν, ὁ βασίλεὺς εὐθὺς τὸν πατρίκιον καὶ δομέστικον τῶν Ἑξκου-- βίτων Πόθον τὸν Ἀργυρὴν μετὰ τοῦ τάγματος α'- τοῦ καὶ τοῦ στρατηγοῦ τῶν βουκελαρίων καὶ τοῦ υψικίου καὶ τοῦ Θρᾳκήση, κατά πόδας αὐτῶν περά σας, ἐξαπέστειλεν· [P. 289] οἱ τῇ εὐπροσδέκτῳ πρὸς Θεὸν εὐχῇ τοῦ Πορφυρογεννήτου νυκτὸς ἐπιπε σόντες κατέσφαξαν καὶ κατεπολέμησαν, λαβόντες τὴν πραίδαν καὶ αἰχμαλωσίαν. Αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῆς ἄγαν ήττης καὶ τροπῆς αἰσχυνθέντες εἰς τὴν ἰδίαν γῆν ὑπέστρεψαν. μη. Αξιον γάρ * ἐστιν ἐξειπεῖν καὶ τὸ φοβερὸν ἐκ Θεοῦ φανὶν σημεῖον καὶ προάγγελμα τῆς μετα θέσεως Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου. Φασὶν γὰρ εἰς τὴν γέννησιν τοῦ ἄνακτος ἀστέρα λαμπρὸν κομήτην φανῆναι ἡμέρας τεσσαράκοντα, νῦν δὲ πάλιν εἰς τὴν νόσον καὶ ἔξοδον αὐτοῦ ἀστέρα κατ' οὐρανὸν δειχθῆναι, θολερὸν δὲ καὶ ἀμαυρὸν φῶς ἔχοντα, καὶ τοῦτον ἐπὶ ἱκανὰς ἡμέρας φαινόμενον, δεικνύοντα τῇ κρείττονι δυνάμε: δεδημιουργημένον τὸν Πορφυρογέν. νητον Κωνσταντῖνον. Καὶ τοῦτο ἴσασι πολλοὶ τῶν εὐ γνωμόνων καὶ τὸ θαῦμα τοῖς οὐκ ειδόσι παραπεμ ψαμένων, ἵνα καὶ τὰ στοιχεῖα τὸ τοῦ Πορφυρογεννή του συμπενθήσῃ τέλος. Pascha excurrentibus, Thracesque, quotquot in cos incurrebant, captivos ducentibus, multamque pr edam 463 abigentibus, mox inperator Pathum Argyrum patricium ac excubitorum domesticum cum sua légione ducisque bucclariorum et Opsic i ac Thracesiorum misit, qui trajicientes e vestigio eos insequerentur. Quamobrem Den acceptis Poro phyrogenneti communiti precibus, facta noctu in hostem impressione corum late stragem dederunt. Expugnatis illorum castris praeda recepta atque captivi. Turci vero ingenti ea cládé äc fuga con • fusi ad sua revèrsi sunt. 48. Opere pretium vero ut et tremendum ex Deo ostensum signum ac Constantini Porphyrogen· neti migrationis praenuntium exponamnus. Aiunt namque in illius ortu stellam conelem splendidam ad dies quadraginta luxisse; nuncque iterum sub morbi tempus vitæque exitum stellam in cœlo apparuisse turbido atque obscuro jubare, inque dios multos conspicuam fuisse, hoc nempe præsignantern, Constantinum Porphyrogennetum potiore virtute ac numine conditum esse. Sicque se rem babere viri plures probi novere, ac miraculum ad eos qui nescirent transmisere, ita ut etiam elementa Porphyrogenneti finem pari luctu prosequerentur. 49. Veriun quanquam pleraque imperatoris ge sta animum fugiunt, ubi unum boc extremum suiperius dictis adjecero, orationi finem imponam. Incesserat imperatorem cupido ingensque desiderium petendi Olympum montem, et ut sanctos Patres illic degentes inviseret, seque venerabilium 464 prccum illorum amplo commeatu communiret, nec non ut locorum mutatione auraque leniore ægræ valetudini remedium quæreret. Mussitabat enim in eo occulta quædam ægritudo, cujus etiam curandæ causa medicorum se curæ addixerat ac ad Olympuin exire maxime opus habebat. Hoc desiderio ac amore captus confestim prætoriam minorem celocem conscendit, venitque ad Bithynorum fines; et ad Prietum (Prænetus locus vocatus est ab indigenis, eam nactus appellatinnem a quodam Bithynorum tutelari deo), inde Nicæam applicat, urbem olim opulentam ac incolis μθ. Αλλ' εἰ καὶ τὰ πλείω τῶν βασιλικῶν πρακτέων διαφεύγει τὸν νοῦν, ἐν δὲ τοῦτο τὸ τελευταῖον τοῖς εἰρημένοις προσθεὶς τὸ τοῦ λόγου πέρας ἀφίξομαι. Ετρέφετο πόλος καὶ ἔφεσις τῷ ἄνακτι τῷ ὄρει του Ολύμπου καταλαβεῖν καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ ἁγίους Πατέρας επόψεσθαι καὶ τῶν τιμίων αὐτῶν ἐπαπο λαῦσαι εὐχῶν καὶ τῇ μεταβάσει τῶν τόπων καὶ τῇ τῶν ἀέρων εὐκρασίᾳ τὸ ὑγιὲς αὐτῷ περιποιήσασθαι· ὑπεσμύχετο γὰρ αὐτῷ νόσος κρυφία, δι' ἦν καὶ ἰατρικαῖς ἐπιμελείαις Εκδοτος ἐδείκνυτο, καὶ τῆς πρὸς τὸν Ολυμπον ἐξελεύσεως ἐδεῖτο τὸ μάλιστα. Τούτῳ τῷ πόθῳ κάτοχος γεγονώς αὐτίκα τοῦ δρομωνίου ἐπέβαινεν καὶ πρὸς χώρας τῶν Βιθυνῶν ἐπεφοίτα καὶ πρὸς Πρίετον, ήτις Πραίνετος παρὰ τῶν ἐγχωρίων ἐπωνόμασται, Εκ τινος πατρίου Θεοῦ Βιθυνών τὴν κλήσιν ἐπιτεθεῖσα. Ἐκεῖθεν πρὸς Νίκαιαν έφο ίσταται, πόλιν ἀρχαιόπλουτον καὶ πολύανδρον. Ἀπὸ δὲ ταύτης εἰς φροντιστήριον μοναχῶν πρὸς τὰς ἐπὸ ρείας * κείμενον ἀφίκετο τοῦ ἐκεῖσε δοξαζομένου confertam. Tum ad monasterium venit, quod ad μάρτυρος Αθηνογένους· καὶ διὰ κιναδάρεως τοῦ πατρὸς αὐτοῦ γράμματα ὁ ἐκεῖσε καθηγουμενεύων ὑπέδειξε τῷ ἀνακτι. Φασὶ γὰρ ὅτι Λέων ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς ἐκεῖσε διερχόμενος, την πορείαν ποιούμενος πρὸς τὰς τοῦ Ὀλύμπου άκρωρείας αιτήσεω; χάριν τοῦ δοθῆναι αὐτῷ υἱὸν διάδοχον τῆς βασιλείας αὐτοῦ, καὶ ὁ τηνικαῦτα ἡγούμενος τῆς μονῆς Πέτρος προέφησεν αὐτῷ υἱὸν γεννῆσαι διάδοχον τῆς βασι λείας αὐτοῦ· καὶ αὐτὸς μέλλει ἐξελθεῖν εἰς τὸν Ολυμτον εἰς τὰ τέλη τοῦ βίου αὐτοῦ. [Ρ. 290] Τὴν δὲ γρα τὴν ὁ Πορφυρογέννητος ἰδίαν εἶναι Λέοντος τοῦ πλο τὸς αὐτοῦ γνωρίσας ἀληθινὴν ἔφησεν εἶναι τὴν montis ascensum situm est ac Athenogeni martyri illic cultum habenti sacrum est. Ibi loci præpositus illius patris diploma rubrica consignatum imperatori ostendit. Aiunt enim pie recordationis Leonem imperatorem illac transeuntem, atque ad Οlympi verticem iter habcnten, ut a Deo filium imperii læredem vocis impetraret, a monasterii tune præfecto Petro nomine audivisse fore ut fìlium imperii successorem susciperet, et ut is idem sub vita exitum Olympum pariter peteret. Itaque Porphyrogennetus, propria patris sui agnita scriplura, verain esse ait monachi vaticinationems Ο γάρ] 8? • ύπωρείας! Ο υπωρείας! 1 καθηγεμονεύων

LIB. VI. CONSTANTINUS PORPHYROGENITUS. ν. Αύγουστα Ἑλένη σὺν καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς καὶ τῷ πατρικίῳ καὶ παρακοιμωμένῳ Βασιλείῳ καὶ τοῖς κοιτωνίταις, ὡς ἑώρων τὸν ἄνακτα Κωνσταντί την ψυχορραγοῦντα καὶ συγκοπτόμενον, περιχυθέντες τῇ κλίνῃ κλαυθμοῖς καὶ ὀδυρμοῖς ἀμέτροις περιφραίνοντες ἀπωλοφύροντο καὶ ἀπωδύροντο τοιοῦτον δε απότην, καὶ πλέον οὐδὲν ὠφέλησαν ἢ κωφοῖς καὶ κανείς δάκρυσι καταπλύνοντες τὸ βασιλικὸν ἐκεῖνο σῶμα. Καὶ δὴ τὴν κλίνην αὐτοῦ ἀμφοτέρων περικυκλούντων καὶ ταῖς πολλαῖς οιμωγαῖς κοπτομένων, καὶ πρὸς τὰ τέλη πάντη ὧν ὁ γλυκὺς καὶ πλουτοδότης βασιλεύς, χοροστασίαι ἁγίων καὶ δικαίων μοναχῶν τε καὶ μαρτύρων καὶ ἱεραρχῶν παρίσταντο, καὶ τὸ πανάγιον αὐτοῦ πνεῦμα χερσὶν ἀγγελικαῖς παρἔθεντο 1. Καὶ τάχιον τοῦτον ἀποσμήξαντες προέθηκαν ἐν τοῖς δεκαεννέα ἀκουδίτοις. Καὶ ψαλμοῖς τοῦτον τελέσαντες παρευθὺ ἐξήγαγον, καὶ πρὸς τὴν Χαλκήν ἀποθέντες, τελευταῖον ἀσπασμὸν ὁ ἀρχιερεὺς καὶ οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ μάγιστρος καὶ οἱ πατρίκιοι καὶ ἡ πᾶσα σύγκλητος κατησπάζοντο· καὶ ὁ τῆς καταστάσεως, ὡς ἔθος ἦν, ἀνακράξας· "Εξελθε, βασιλεῦ· καλεῖ σε ὁ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων, καὶ τοῦ πλήθους τοῦ ὄχλου βοὴν καὶ κωκυτὸν καὶ ὀδυρμὸν βαλλόντων, καὶ τοῦ τρίτου τοῦτο φωνήσαντος, παρευθὺ ἄραντες τὸν ἄνακτα ἐξήγαγον ἀπὸ τῶν βασιλικῶν δόμων ἐπὶ τὴν λεωφό ρον, καὶ πρὸς τὸν ναὸν τῶν Αγίων Αποστόλων ἔφερον, τῆς συγκλήτου πάσης προπεμπούσης, καὶ άσμασι τροπομπίαις τὴν ἔξοδον μεγαλύνοντες. νγ'. Καὶ τί δεί λέγειν εἰς τὸν συνελθέντα λαὸν καὶ ἔχλον τῆς πολιτείας, τῶν μὲν ἀφ᾽ ὕψους τὸ βασίλι κὸν ἐκεῖνο σκηνος κατοπτευόντων, τῶν δὲ πλησίον παραθεωρούντων, καὶ ἄλλων μὲν ἐξ οἰκοδομῶν καὶ οἰκημάτων μετεώρων καὶ ὑψηλῶν προκυπτόντων καὶ πρὸς τὴν θέαν τῆς κλίνης ἐπιῤῥιπτόντων, τῶν δὲ κρυφίως μυρομένων καὶ στεναγμοῖς ἐγκαρδίοις κλυ νουμένων, [Ρ. 993] καὶ ἄλλων ὀδυρμοίς καταξαινομένων, καὶ ἄλλων τινών οξύτερον επιχωχυόντων, καὶ συνθλιβόμενοι καὶ ἀπολοφυρόμενοι τῷ κοινῷ δυσ τυχήματι, τινῶν δὲ καὶ τὰ δάκρυα κρουνηδόν προς χεόντων καὶ τὴν χρυσοκόλλητον κλίνην $3 καταρ δευόντων καὶ καταβαινόντων. ὡς δὲ τῷ ναῷ τῶν Αγίων Απόστολων προσήγγισαν καὶ ἔσω τὸ βασιλιτὸν δορυφορούμενον ἐφαίνετο σῶμα, ὁ πατρίκιος καὶ παρακοιμώμενος Βασίλειος τὸ πανάγιον αὐτοῦ σῶμα ταῖς οἰκείαις, ὡς ἔθος τοῖς νεκροῖς ποιεῖν, λαζαρών σας, καὶ τοῦ τάφου ἤτοι τοῦ λάρνακος εὐτρεπισθέντος καὶ σηκωθέντος ", κατέθετο μετά Λέοντος βασιλέως τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Τὴν δὲ πατρικὴν ἑνότητα καὶ ἀγάπην οὐδὲ μετὰ θάνατον καὶ ταφὴν ὁ φίλτατος υἱὸς ἀπέστρεψεν. νδ. Ιν τῇ ἰδέᾳ ὁ Πορφυρογέννητος Κωνσταντίνος ὁ βασιλεὺς εὐμήκης τῇ ἡλικίᾳ, λευκὸς τῇ χροιᾷ ὡσεὶ γάλα, εξόφθαλμος, χαροποιούς ἔχων ὀφθαλμούς, γρυπός ήτοι ἐπίριν, μακροπρόσωπος, βοδινός, ματ κροτράχηλος, τῇ ἡλικίᾳ ὄρθιος ὡσεὶ κυπάρισσος, το παρέθετο P 18 κλίνην] ἐκείνην Ρ 52. Helena porro Augusta cum lilieris Basilioqne patricio et sacri cubiculi præfecto nec non cubiculariis, ubi imperatorem Constantinum animam agentem ac jam linqui viderunt. lecto circumfusi, immenso fetu 467 ac ejulatu lacrymas liliantes, herum talem ac dominum deplangebant ac lamentabantur; nihilque inde majoris frugis consecuti sunt quam ut mutis inanibusque lacrymis imperatoris corpus illud funusque prolucrent. Hinc inde itaque, ejus lectum utrisque ambientibus mul toque gemitu deplangentibus, cum prorsus in extremis esset dulcis ac locuples munerator Constantinus, astiterunt sanctorum justorumque et monachorum atque martyrum ac bierarcharum chori, suumque ille sanctum spiritum angclicis manibus commendavit; citiusque abstergentes in Novemdecim accubituum exposuerunt; psalmisque ei delungentes confestim eduxerunt, ac in Chalce deposito supremum urbis episcopus et sacerdotes et magistri et patricii omnisque senatus osculum dederunt ac consalutarunt. Tum ex more magister caremoniarum alla voce atque clamore, Egredere, imperator; vota! le rex regum et Dominus dominantium; plebisque sublato clamore et gemitu longeque lugubri voce, ac cum tertio, quem dixi, inceptor pronuntiasset, confestim tollentes imperatorem e regiis ædibus eduxerunt, publicaque vehentes ad SS. Apostolorum detulerunt, pompam co mitante universo senatu, ac funebribus canticis magnifice viri exitum exornante. 55. Quid vero attinet populi civiumque multitado quanta confluxerit narrare? cum alii e sublimi regium illud tabernaculum aspectarent alii e vicino obiter cernerent, alii e domorum altis cœnaculis 468 tantisper prospicientes in feralem lectulum oculos superne conjicerent, aiii secum ipsi taciteque lugerent, ac cordis suspiriis quaterentur, alii gemnitibus dilacerarentur, nonnulli altius quis ritarentur, plangendo ac deflendo commune infortunium, alii ubertim torrentis instar lacrymas funderent, auroque compactam sandapilam illam largiore fletu aspergerent ac perfunderent. Ubi ad SS. Apostolorum venerandam ædem venerunt. sicque pompa elatum imperatoris funus in illud intulerunt, Basilius patricius ac sacri cubiculi prefectus suis ipse manibus, uti moris est defunctis, sanctissimum ejus cadaver linteis iustitisque conτolvens, tumuloque seu urna rite parata ac composita cum Leone ejus patre imperatore in monumento condidit, ita sane ut unionem cum patre ac charitatem nec post mortem ac sepulturam charissima proles aversata sit. 54. Erat Constantinus Porphyrogennetus imperator procera statura, candido lactis instar colore, pulchris oculis ac gratiosis, aquiliuus seu adunco naso, lata fronte, roseus, ollongo collo, recta corporis statura velut cypressus, latis Irumeris, probis : cf. p. 296 Α. 1 συκωθέντες Ρ. 1997 UNIVERSITY OF MILKIVAN IIDAMHIPS.

moribus, in cunctos lenis ac fere subtimidus, epu- η εὑρής τοῖς ὤμοις, καλότροπος, προτηνής τοῖς πᾶσι larum vinique amantior, eloquio dulcis, muneribus καὶ ὡς τὰ πολλὰ δειλός, φιλοτράπεζος καὶ φίλοινος, praemiisque largus. Vixit ab ortu suo annos quin- ἡδὺς τοῖς λόγοις, καὶ τοῖς δώροις καὶ ταῖς ἀντιλή quaginta quinque, menses duos, dies... mortuus ψεσι πλούσιος. Οὗτος ἀπὸ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ μέσ est mensis Novembris die 15, indictione 3, anno a χρι θανάτου αὐτοῦ ἔζησεν χρόνους πεντήκοντα πέντε 469 mundo condito 6469, relicto Romano im- μῆνας δύο ἡμέρας..... ἐτελεύτησεν δὲ μηνὶ Νοεμ peratore atque Helena Augusta Romani matre. βρίῳ πεντεκαιδεκάτη ινδικτιώνος τρίτης, ἔτους ἀπὸ κτίσεως κόσμου εξακισχιλιοστῷ τετρακοσιοστῷ ἐξηκοστῷ ἐννάτῳ, καταλείψας αὐτοκράτορα τον Ρω μανὸν καὶ Ἑλένην Αὐγοῦσταν τὴν μητέρα Ῥωμανοῦ. ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΡΩΜΑΝΟΥ ΥΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΟΥ. IMPERIUM ROMANI CONSTANTINI PORPHYROGENNETI FILIİ. Romanus imperator a paire suo Constantino [P. 293] α'. 'Ρωμανός ὁ βασιλεὺς κατελείφθη αὐτεPorphyrogenneto imperii læeres, summa rerum ei κράτωρ παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ Πορφυρογεννήτου concredita, relictus est annos natus circiter viginti Κωνσταντίνου ἐτῶν ὡς εἴκοσι καὶ ἑνὸς, τοῦ Πορφυρα et unum (Basilio Porphyrogenacto unius amni γεννήτου Βασιλείου 10 ἐνιαυσιαίου ὄντος, ἅμα καὶ τῇ puero una cum matre Helena ac Theophanone μητρὶ αὐτοῦ Ἑλένῃ καὶ Θεοφανῷ τῇ συνεύνῳ αὐτοῦ, conjuge, neusis Novembris die 6, indictione 6, μηνὶ Νοεμβρίᾳ ἕκτῃ ἐνδικτιώνος έκτης ", ἔτους anno a mundo condito 6469. Mox vero patris cu- ἀπὸ κτίσεως κόσμου εξακισχιλιοστῷ τετρακοσιοστῷ bicularios ac domesticos aulicos patricia ac pruio- Εξηκοστῷ ἐννάτῳ· καὶ παρευθὺς τοὺς κοιτωντας spathariorum aliisque majoribus dignitatibus au- καὶ ἀνθρώπους τοῦ πατρὸς αὐτοῦ πατρικάτα καὶ elos donisque locupletatos e palatii dibus de- πρωτοσπαθαράτα τιμήσας καὶ ἐν ἑτέροις ἀξιώμασιν turbavit. Elegit vero ac cooptavit rerum geren- ύπερβιβάσας καὶ δώροις καταπλουτίσας τῶν βασιλι darum socios ac administros senatusque principes κῶν δήμων τοῦ παλατίου κατήγαγεν. Ἐξελέξατο εν Josephum patricium præpositum ac rei navalis καὶ προέκρινεν παραδυναστεύοντας καὶ πρώτους drungárium; quem etiam haud ita post sacri cu- τοὺς τῆς συγκλήτου Ἰωσήφ πατρίκιον πραιπόσιτον biculi praefectum (id est accubitorem) provexit, καὶ δρουγγάριον τῶν πλωίμων, ὅντινα καὶ μετά omnemque in eum auctoritatem curamque gerenda & [P. 294] βραχὺ παρακοιμώμενον προανεβίβασεν, καὶ reipublica 470 rejecit. Joannem cognomento Chœrinam protospatharium patricium ac magnum het:riarcham præfecit, ut per cum ejusque curas cautum esset imperatori, si qui insidiarum illi suspecti essent. Sisinium protospatharium exsacellariuni urbis præfectum dedit; quem ipsum brevi post patricium ac generalem logothetam constituit, ejusque loco Theodorum patricium e militaribus numeris, Daphnopatem nuncupatum, urbis praefectum creavit. llic porro Sisinius, quandiu præfecti munere functus est, æquitate ac justitia fuisit sacrumque praetorium egregie orMavil. Videre erat, cum ad ejus tribunal litigantes astarent, recidivas lites seu controversias ex damn- η natis causis et mortuis dolosque ac versutias repellere ac procul amandare; hincque adeo sua quis. que sponte illata parti injurie judex erat. Quin et adjutores seu assessores urbis præfecto ab imπᾶσαν ἐξουσίαν καὶ φροντίδα τοῦ ὑπηκόου ἀναπέ θεικεν. Τὸν δὲ πρωτοσπαθάριον Ἰωάννην λεγόμενον τὸν Χοιρινᾶν πατρίκιον καὶ μέγαν εταιρειάρχην προεβάλετο τοῦ φυλάττειν τὸν ἄνακτα ἀπὸ τῶν ὑπου πτευομένων προσώπων. Καὶ τὸν πρωτοσπαθάριον Σισίνιον τὸν ἀπὸ σακελλίου ἔπαρχον πόλεως έχετε ροτόνησεν, άνδρα λόγιον καὶ πρὸς τὸ κοινὸν ἐπιτή δειον, ὄντινα καὶ μετὰ βραχὺ πατρίκιον καὶ γενικὸν λογοθέτην προεβάλετο, καὶ ἀντ᾽ αὐτοῦ ἔπαρχον τούτο λεως τὸν πατρίκιον Θεόδωρον τὸν ἀπὸ στρατιωτικών τὸν λεγόμενον Δαφνοπάτην εποίησεν· ὅστις Σισίνιος τῇ επαρχία διέπρεψεν εὐνομίᾳ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ τὸ ἱερὸν πραιτώριον κατηγλάϊσεν. Καὶ ἦν ἰδεῖν παρ ισταμένων τῷ ἐκείνου βήματι, καὶ ἀποκρούων καὶ ἀποῤῥαπίζων τὰς παλινδικίας καὶ παλιμβολίας τῶν δικαζομένων· καὶ δικαστὴς δι' ἑαυτοῦ ἕκαστος τῆς δίκης τῷ ἠδικηκότι ἐγίνετο. ᾿Αλλὰ καὶ συμπόνους τῷ ἐπάρχῳ ὁ αὐτοκράτω, δέδωκε; τῇ ἐκλογῇ καὶ μαρτ 10 Κωνσταντίνου Ι', Βασιλείου nargo. " τρίτης margo Cunbel.

LIB. VI. ROMANUS JUNIOR. τυρία Ιωσήφ πατρικίου και παρακοιμωμένου καὶ ἡ peratore dati hi, Josephi patricii et accubitoris τοῦ ἐπάρχου Σισινίου, Θεοφύλακτον ἀσηκρήτιν τὸν λεγόμενον Ματζίτζικον καὶ Ἰωσὴφ σπαθαροκανδιδᾶτον καὶ κριτὴν, όντινα λογοθέτην τοῦ πραιτωρίου ἐποίησεν· οἵτινες τῇ εὐβουλίᾳ τοῦ ἐπάρχου καλῶς τῇ πολιτείς ενήργουν. β. Χρὴ οὖν καὶ περὶ τῶν κοινῶν φροντίδων τοῦ ἄνακτος ἐξειπεῖν. Εὐθὺς πρὸς πάντα ἀρχηγὸν Ρω· μαίων καὶ βασιλικόν στρατηγὸν καὶ τῆς " Βουλγα ρίας καὶ τῆς Δύσεως καὶ Έψας ἐθνῶν 18 ἀποστελλομένων φιλικών γραμμάτων αὐτοῦ, πάντες τῇ τύχῃ καὶ φιλίᾳ αὐτοῦ ' τοῦ αὐτοκράτορος κράτιστον ἀνύμνουν καὶ φιλικάς σπονδάς ώμολόγουν. Δεῖ οὖν καὶ περὶ τῶν πολιτῶν ἐξειπεῖν. Ο βασιλεύς Ρωμα νὸς οὕτως ἐφίλησε τὴν ἐνεγκαμένην ὡς τὴν γεννησαμένην, καὶ ἐν αὐτῇ γένη περὶ πολλοῦ ἐποιήσατο. Διά το: τοῦτο καὶ τὰ εὐγενῆ καὶ καθαρὰ τῶν γενῶν ποιεῖται δι' ἐκλογῆς, καὶ οὓς μὲν ἀξιωμάτων καταλαμπρύνει τιμαίς, οὓς δὲ μεγαλοπρεπέσι φιλοτιμεῖται δωρεαῖς. Εσθ' ὅτε καὶ συνεστίους ποιούμενο;, ἀργύγια παρέχων, τὸ φίλτρον μᾶλλον ἐνηύξει καὶ ὑπανέφλεγεν, καὶ τὴν ἐκείνων εὔνοιαν ἀντὶ πολλῶν φρουρῶν καὶ φυλάκων προέκρινεν. [P. 295] γ'. Τὰς δὲ ἀδελφὰς αὐτοῦ Ζωὴν καὶ Θεοδώραν καὶ ᾿Αγάθην καὶ Θεοφανώ καὶ ᾿Ανναν ἐκ τῶν βασιλικῶν δόμων εἰς τὰ Κανικλείου, ἐν οἷς Σοφία ἡ Αύ γοῦστα ἡ τοῦ Χριστοφόρου καὶ τοῦ βασιλέως ἦν ἀποκεκαρμένη μοναχή, κατήγαγεν καὶ μοναχὰς ἀπέπειρεν, πολλὰ καὶ τῆς Ἑλένης τῆς μητρός Ῥωμανοῦ καὶ αὐτ τῶν ἀπολοφυρομένων καὶ ἀποκλαιουσῶν, καὶ τῇ χειρὶ παρ' ἀλλήλων σφιγγουσῶν καὶ τῷ τραχήλῳ ἐπικει μένων, πλέον οὐδὲν ὠφέλησαν ἢ κωφοῖς καὶ κενοίς δάκρυσι. Πάλιν δὲ αὐτὰς μετὰ διίππευσιν ἡμερῶν ἀπ' ἐκεῖσε ὁ αὐτοκράτωρ μετέθηκεν, καὶ τὴν μὲν Ζωὴν καὶ Θεοδώραν καὶ Θεοφανώ εἰς τὰ ᾿Αντιόχου ἐκλήρωσεν, τὴν ᾿Αγάθην εἰς 10 τὸ ἱδρυνθὲν καὶ και τασκηνωθὲν φροντιστήριον παρὰ Ῥωμανοῦ τοῦ της νικαῦτα βασιλεύσαντος καὶ πάππου τοῦ αὐτοκράτορος ἀπέστειλεν· καὶ διωρίσατο χορηγεῖσθαι αὐτὰς & καὶ ἐν τῷ παλατίῳ ἐδίδοντο. δ. Τὸν δὲ Νικηφόρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν τὸν τοῦ Φωκά μάγιστρον ετίμησεν καὶ κατὰ τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ Εῴᾳ ἐξέπεμψεν· καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πατρίκιον τὸν Λέοντα στρατηγὸν προεβάλετο, ὅντινα καὶ μετ' οὐ πολὺ μάγιστρον καὶ δομέστικον τῆς Δύσεως εποίησεν. Καὶ ἦν ἰδεῖν τὸν ἄνακτα εὐφραινόμενον, καὶ ἐν κυνηγίοις καὶ θήραις δι' ὅλου ἀγροδιαιτοῦντα, ὡς τὸν βασιλικόν δόμον πάντη ἀποστρεφόμενον καὶ τὴν φροντίδα τοῦ στρατοῦ τοῖς αὐταδέλφοις καταπιστεύσαντα, αὐτὸς ἔχαιρεν καὶ ἡγαλλιᾶτο τους κυνηγίοις ἔξω τοῦ Βυζαντίου, μετὰ τῶν ὁμηλίκων καὶ κολάκων καὶ κακοσυμβούλων μαστρωπών συναναστρεφόμενος. urbisque præfecti Sisinii judicio testimonioque probati, Theophylactus a secretis cognomento Matzitzicus, Josephus spatharocan:lidatus judexque, quem prætorii logothetain constituit. Hi ambo, quibus urbis præfectum probe consiliis juvabant, operain swam reipublicæ bene collocabant. 2. Operæ pretium igitur fuerit ut de publicis imperatoris curis disseramus. Simul atque rerum summam adeptus est, ad Romanos omnes duces imperatorisque nomine prætores et Bolgarie et Occident s Orientisque gentium principes auicitiæ confovende causa litteras misit: iis 471 arceptis, gratulari omnes imperatoris fortunæ ejusque sibi amicitiæ nonine, optimum celebrare, pacisque cum eo fceler: firmare. At neque de civibus prætereunda narratio est. Romanus imperator sic ut parentem patriam di̟- ligebat, atque in ea nobiles familias pluris facieba'. Idcirco etiam antiquæ puræque nobilitatis instituto delectu, nobilium alios dignitatum honestare honoris bus, alios magnificis donare muneribus, quandoque etiam ad mensam adhibere, erogataque pecu - nia amoris vim magis adaugere ac incendere; quaque illi benevolentia ipsum prosequebantur, multæ stipatoru nae satellitum turbæ præferebat. 3. Sorores Zoen, Theodoram, Agatham, Theoplianonem Annamque aula detrusas ad Caniclii ædes, ubi Sophia Augusta Christophori imperatoris uxor tonsis crinibus monacham agebat, ipsas quoque sanctimonialium ritu capillis multavit; ac quanquam multis Helena matre sororibusque rei facinus deplorantibus largeque quiritantibus, cum se illæ mutuo adstringerent et collo aliæ aliis propo hærerent, nihil amplius tragico illo spectaculo consecutæ sunt quam ut mutis ac inanibus lacrymis defungerentur. Iterum vero post dierumn aliquot spatium inde amotas alio transtulit; ac Zoen quidem et Theodoram et Theophanonem Antiochi monasterio addixit, Annam vero ad monasterian, a Romano tum imperatore 472 avoque pridem conditum atque exstructum misit, et ut eamdem atque in palatio annonam vitæque commeatum consequerentur constituit. 4. Nicephorum Phocam scholarum domesticum magistri dignitate ornavit atque adversus infideles Agarenos in Asiam misit. Ejus quoque fratrem Leonem patricium exercitus ducem prætorenique constituit, quem etiam brevi post magistrum að Occidentis domesticum creavit. Vidissesque imperatorem genio indulgere, ducendisque canibus ac feris insequendis tempus omne ruri terere, ut qui regiam penitus aversaretur, inque duos, quos diximus, germanos omnem exercitus curam exonerasse. Gaudio itaque dies agebat, extraque Byzantium cum æqualibus, palponibus maleque consultis viris ac ganeonibus, venatu totus gesticbat. 17 καὶ τοὺς Β. το έψας ἐθνάρχας? 1 post αὐτοῦ Combefisius συγχαίροντες. 10 εἰ;] καὶ ᾿Αννα» εἰς PATROL. GR. CIX. ?

LIB. VL. - ROMANUS JUNIOR. στρατοπέδου Θρακικῶν, Μακεδονικῶν καὶ Σκλαβησιάνων εἰς Κρήτην εκπέμψαι ἔδοξεν. Ἐκ δὲ τῆς συγκλήτου οἰκείων δούλων αὐτοῦ ἐδυσχέραινον περί τῆς ἐκστρατείας τῆς Κρήτης, ἀναμιμνήσκοντες τὸν ἄνακτα τῶν ἐπὶ τῶν παρελθόντων βασιλέων εξόδων καὶ καινοτομιῶν καὶ χρημάτων ἀπείρων κατακενω θέντων καὶ μηδὲν ἀνυσάντων, μάλιστα ἐπὶ τοῦ εὐσε τοὺς τῇ θείᾳ λήξει Λέοντος [P. 297 βασιλέως καὶ τοῦ Πορφυρογεννήτου Κωνσταντίνου, ὅσα χρήματα και λαὸς ἀνήλωτο καὶ ἀπώλετο, δεδοικότες τὸν κίνδυνον τῆς θαλάσσης καὶ τὴν μεγάλην συμμαχίαν τῶν ὁμορούντων Σαρακηνῶν καὶ τὸν στόλον τῶν Σπάνων καὶ Αφρικῶν καὶ τὴν διατρέχουσαν φήμην, ὅτι δι' οὗ ἡ Κρήτη πορθηθῇ βασιλεύσει καὶ τῶν σκήπτρων καθε έξει τῆς Ρωμαϊκῆς ἀρχῆς. Ο. Ο δὲ παρακοιμώμενος Ἰωσὴν, ὁ χρηστὸς καὶ ὀρθὸς καὶ ἄὕπνος νοῦς, εἰς μέσων σταθεὶς ἔφη 'Ημεῖς μὲν, δέσποτα, ίσμεν πάντες όσα δεινά Ρωμαίοις συνέβησαν παρὰ τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς· καὶ δίκαιόν ἐστι λογίσασθαι τὰς σφαγὰς καὶ τὰς τῶν παρθένων φθορὰς καὶ τὰς τῶν ἐκκλησιῶν καταστροφὰς καὶ τὰς τῶν παραλίων θεμάτων αιχμαλωσίας, καὶ πρέπον ἐστὶν ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν καὶ ἐμοφύλων ἀγωνία σασθαι, καὶ μὴ δεδιέναι τῆς ὁδοῦ τὸ μῆκος καὶ τὰ τῆς θαλάσσης πελάγη καὶ τῆς νίκης τὸ ἄδηλον καὶ τῆς φήμης τὸ ἀδύνατον. Καὶ χρὴ μάλιστα τῇ θεοσυνεργήτῳ βουλῇ καὶ προστάξει σου πειθαρ χεῖν ἡμᾶς, ὡς ἐκ Θεοῦ σοι τοῦτο τὸ ἐνθύμημα. • Καὶ γὰρ καρδία βασιλέως ἐν χειρὶ Θεοῦ· ἡ μάλιστα διὰ τὸν ὀρθὸν καὶ πιστὸν δοῦλον στέλλε σθαι τὸν δομέστικον τῶν σχολῶν παρὰ τῆς θεοκυβερνήτου βασιλείας σου. ι. Ταῦτα ἀκούσας ὁ αὐτοκράτωρ κατέχειν τὴν διάνοιαν οὐκέτι ἠδύνατο· καὶ ἐξοπλίσας καὶ ῥογεύσας τὸν στρατὸν, καὶ τῷ μαγίστρω χρήματα δούς, ἀπεκίνησεν μετὰ τοῦ κοιτωνίτου Μιχαὴλ τοῦ ἐπιστάτου, μηνὶ Ιου λίῳ ἐνδικτιῶνος πέμπτης. Νῆες γὰρ ὑπῆρχον μετὰ ὑγροῦ πυρὸς δισχίλιοι, δρόμωνες χίλιοι, καράδια και ματηρὰ σιτήσεις ἔχοντα καὶ ὅπλα πολεμικά τριακό σια επτά. Ο δὲ δομέστικος Νικηφόρος ἀπέρας τῆς βασιλίδος ἐν Φυγέλοις κατέλαβεν, καὶ τοῦτο ἐφρόντιζεν ὅπως ὁ σύμπας πλοῦς ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ προσορμίζοιτο. Εμπροσθεν δὲ ὁ συνετός ταχύδρόμους γαλέας αποστείλας κατασκοπῆσαι καὶ κρα τῆσαι γλῶσσαν προσέταξεν. Καὶ τούτων αφικομένων καὶ κρατησάντων, ἤγαγον πρὸς τὸν μάγιστρον. Καὶ ζητητικώτερον τούτους ἐξετάσας, μαθὼν τὸν ἀμηρᾶν τῆς Κρήτης καὶ τοὺς πρώτους του κάστρου ἔξω εἶναι εἰς τὰ οἰκεῖα προάστεια, εὐθὺς τῷ δρόμῳ καὶ τη σπουδή κατέλαβεν καὶ προσώρμισεν. Καὶ ἀποδὰς τῶν νεῶν χάρακα καὶ τάφρον βαθείαν κατεσκεύασεν, καὶ πρὸς κούρσον εχώρει, καὶ πάντας παρήνει ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ μὴ ἐξελαύνειν, πρὶν ἂν τὴν δυναμιν αὐτοῦ γνώσωνται. [Ρ. 298] Πρὸς δὲ κάστρον χωρήτας πάντας τοὺς Κρητικούς τοὺς ἔξω ὄντας τοῦ κάτ • Prov–xxı, 1. Macedonia, Sclavonia lectis copiis, in Cretam mit tere statuit. Quidam porro senatorii ordinis, viti in rem ejus studiosi servique ingenui, Cretensela hanc moleste habebant expeditionem, in memo riam revocantes superiorum inperatorum stale eo adductas classes novarumque rerum molitiones ac immensas effusas opes, præsertim vero piæ memoriæ Leone imperatore ac Constantino Porphyrogenneto rerum potiente quauta insumpte pecuniæ, quante copiæ excis; sic nempe illi maris periculo territi, vicinorumque Saracenorum ingentia formidantes auxilia Ilispanorumque ac Afrorum classem; tum praeterea per hominum ora volitantem famam, fore ut qui Cretam expugnassel, is Romanorum imperator esset rerumque in se summam 475 transferret, 9. Quin vero Joseph accubitor, mens scilicet illa proba et mitis rectaque ac insomnis, in medio stans in hæc verba infit: Scimus quidem omnes, domine, quanta nobis mala ab infidelibus Saracenis provenerint; justumque ac equum est in memoriam revocare acceptas strages, constupratas virgines, eversas ecclesias, maritimas oras direptione vastalas; decet que pro Christianis nostrisque gentilibus certaminis aleam suscipere, nec longum iler, maris pericula, belli incertum exitum, debilis (ama vires formidare. In primis vero opera pretium est ut, cui Deus anspes ac adjutor est, consilio tuo atque pracepto pareamus, velut scilicet hanc tibi mentem Deus afflaverit: Cor enim regis in manu Dei r;, idque ea marine ratione, quod Deo praside instincta maje stas tua recti animi virum servumque fidelem mittat, scholarum domesticum. præ· 10. Ilis imperator aulitis nihil jam animum continere potuit. Instructo igitur solitoque munere donato exercitu, traditisque magistro in belli sumptus pecuniis, cum alichaele cubiculario prae side ac curatore ire jussit, inense fulio, indictions quinta. Naves erant igne Græco instructæ bis mille, celoces mille, curabia oneraria annonas armaque bellica convehentia septem supra trecenta. Solvens itaque Nicephorus domesticus Phygelos venit, etiam atque etiam satagens ut omni collecta classe simul applicaret. Missis itaque vir prudens ac catus, 476 quæ classi præirent, celeribus galeis, explorare jussit ac indigenas loci rerumque indices captare. Venerunt illi captosque ad magistrum duxerunt; ex quibus diligenter sciscitatus Cretæ ameram ac urbis proceres foris in suburbanis ipsorum versari comperit. Statim ergo concite summaque diligentia venit navesque appulit, eductisque e navibus copiis altum aggerem duxit vallumque posuit, atque ad incursǝndum prædasque agendum sese accinxit. Admonet vero ne longe discedant vel hostem insequantur, donec illius vires cognoverint. Admoris autem ad urbem castris, cunctos Cretenses foris

στρου μετά φόβου ἴσω ἀπέκλεισεν. Εκτοτε δὲ πολλοὶ καθ' ἑκάστην ηὐτομόλουν πρὸς τὸν μάγιστρον. Μα θὼν δὲ ὁ Νικηφόρος ὅτι οἱ ἔξω τοῦ κάστρου ἀποκλει σθέντες εἰς τὰ στενώματα και κλεισούρας καὶ ῥυάκια καὶ ἔλη καὶ ὄρη προσέφυγον, διακοσμήσας ούν στρατ τὸν καὶ ἱπποτοξότας καὶ Ῥὼς καὶ ᾿Ανατολικοὺς ἄρ χοντας καὶ Θρακικούς και Μακεδονικοὺς ἀπέστειλεν, αὐτὸς δὲ ὁ συνετὸς καὶ ἀνδρεῖος δομέστικος ὄπισθεν Σάκα κατελείφθη· καὶ πάντες τῇ εὐβουλίᾳ τοῦ ἀνα δρὸς ὡς ἐν οἰκείῳ χώρῳ ἐλογίζοντο εἶναι. Οἱ δὲ κατα λαβόντες καὶ καταδραμόντες ἐν ᾧ τὰ κτήνη καὶ τὰ θρέμματα καὶ ἡ ὕπαρξις αὐτῶν κατεκρύπτετο καὶ αὐτοί ηυλίζοντο, πάντα ληξάμενοι μετὰ χαρᾶς καὶ νίκης ὑπενόστησαν. Ἔκτοτε δὲ οἱ Ρωμαῖοι ἀδιῶς καὶ ἀφόβως ἡπλίκευαν ἐν ᾧ ἦσαν αἱ διειδεῖς χρῆναι palantes metu conterritos intra mœnia cogit. Exinde plures quotidie ad magistrum ultro conflucbaat. Intelligens autein Nicephorus eos qui urbe exclusi erant in angusta et clusuras alveolosque et saltus et montes confugisse, distributo exercitu, peditum atque equitum selectam manum, Russosque et Asiaticos et Thracicos et Macedonicos tribunos ac centuriones in eos misit, ipse solers fortisque vir animi domesticus post Srea agmen constituit; omnesque ejus solertia ac consiliorum fagacitate, velut domi, sic in lostico eraut securi. Dimissus cuneus co excurrit ubi horum jumenta et pecora et substantia occulta erat ipsique morabantur; cunctaque deprædatus cum gaudio ac pro victoria ovans reversus est. Deinceps autem Romani fiducia omnique metu soluti castra metan- β καὶ τῶν παντοδαπῶν ὀπωρῶν τὸ πλῆθος, καὶ ἕκαστος tur, quo loco limpidissimi fontes pomorumque ac frugum genus omne scatebat. Unicuique tabernaculum 477 tuguriumque inter fruteta positum erat, pomisque decidentibus omnique rerum aliarum ducis in eos munere defungenti magistro votis 11. Cretæ ameras, Curupa nomine, rerum tristem eventum vicinis Saracenis, Hispanis Afrisque, missa ad cos legatione, significat, bellique socios ac cladis depulsores invitat. Missæ ab eis celeres gateæ ac triremes, per quas gentis ducem exercitumque explorarent; que militaris discipline, ut duci subjectus exercitus, coudisccrcnt. Ac plane summa velocitate in Cretam advecti, noctuque per funem in castrum illapsi atque Curups proceribusque congressi, omnem cos spem c abjecisse, nec quid in Romanum exercitum ejusque ductorem magistrum moliantur habere, intellexere. In colla itaque ruentes iisque affusi, omni alia defecti voce, ubertim fentes missos adstringebant, eorumque subsidio maturandum expeditio. new, iis ad suus remissis, supplices fagitabant. Reversi illi ad suos quique ameras venerunt, longeque copiosam ac instructam classem, diversarumque gentium auxilia exque illis conflatum exercitum, ducis item vigilem solertemque animum Gdemque in Deum et justitiam, omnis denique generis exosa vitia ac libidines retulerunt. Quibus ifli stupɔre pleni Cretensibus suppetias ferre bellique socios illis accedere recusarunt. τὴν καλύβην αὐτοῦ ἐν δένδροις οπώρας εἶχον, καὶ τῶν καρπῶν ῥεόντων καὶ πάντων ἀπολαυόντων έχαιρον, καὶ ἐπηύχοντο τὸν καλῶς στρατηγοῦντα αὐτοῖς μάγιστρον. ubertate freti cum gaudio agebant, sicque præclare comprecabantur. 478 12. Porro exercitu diuturniores in Creta moras trahente, ac cum per hiemem immensi imbres geluque exspectare ur, annona absumpta, detritis stragulis et operimentis, torpentes classiarii ipsique in eis tribuni ac proceres domum reverti cogitarunt. Førti tamen vir animo solertique imperator Nicephorus oratione sua ac verborum lenocinio in castris detinuit. Sic enim aiebat: Viri fratres et commilitones, Dei quæso timorem in animum assumamus; Dei injuriam ulcisci connitamar; adversus hostes impietate armatos fortiter consistamus. Fidem arripiamus, quæ timores periια΄. 'Ο δὲ ἀμηρᾶς τῆς Κρήτης, ο λεγόμενος Κουτ ρούπας, τὰ συμβάντα πρὸς τοὺς ὁμόρους 'Αγαρηνούς τῆς Σπανίας καὶ Ἀφρικῆς ἐδηλοποίησεν καὶ βοή θειαν καὶ συμμαχίαν ᾔτε:. Οἱ δὲ ἀποστείλαντες γα λέας εὐθυδρόμους τοῦ μαθεῖν τὸν ἀρχηγὸν καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὴν κατάστασιν καὶ ὑποταγὴν τοῦ στρατοῦ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν αὐτῶν, καὶ δὴ μετὰ πολὺ λοῦ τοῦ τάχους πρὸς τὴν Κρήτη, ἀφίκοντο, καὶ διὰ τῆς νυκτὸς διὰ σχοινίου εἰς τὸ κάστρον εἰσῄεσαν, καὶ τὸν ἀμηρᾶν τὸν Κουρούπαν καὶ τοὺς προύχοντας τοῦ κάστρου ἐντυχόντες, ἐν ἀμηχανίᾳ καὶ ῥαθυμία καὶ ἀπογνώσει εἰδότες τὸ ὅ τι πράξαιεν κατὰ τοῦ Ρωμαϊκοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ μαγίστρου, περιπλα - κέντες τῷ τραχήλῳ τοὺς ἀποσταλέντας οὐδὲν ἕτερον προσεφθέγγοντο, τῇ χειρὶ σφίγγοντες, καὶ ἔκλαιον ὀδυρόμενοι, ἱκετεύοντε; ἐκστρατεῦσαι τοὺς ἀμηράδας πρὸς συμμαχίαν καὶ βοήθειαν αὐτῶν, καὶ τὸ τάχος αὐτοὺς ἀπέστειλαν. Οἱ δὲ παλινδρομήσαντες, προς τοὺς ἁμηράδας ἀφίκετο έκαστος, καὶ τῆς πολλῆς ἐξοπλίσεως καὶ ἐκστρατείας καραβίων, καὶ τὴν ἐκ τῶν διαφόρων ἐθνῶν συμμαχίαν καὶ συγκρότησιν καὶ τοῦ στρατηγοῦ τὴν διέγερσιν καὶ σύνεσιν καὶ τὴν πρὸς Θεὸν πίστιν καὶ δικαιοσύνην καὶ ἀποστροφὴν παντοίων παθῶν ἔφησαν. Οἱ δὲ θάμβους πλησθέντες Ο οὐδαμῶς ἐθέλησαν βοήθειαν ή συμμαχίαν αὐτοῖς δοῦναι. [Ρ. 299] ιβ'. Τοῦ δὲ στρατοῦ παρακαθεζομένου ἐν τῇ νήσῳ καὶ ἀπείρου χειμῶνος καὶ ὑετοῦ καὶ κρύου γενησομένου, καὶ τῶν σιτίων καὶ τροφών δαπανηθέντων καὶ τῶν περιβολαίων διαλυθέντων καὶ γυμνώ θέντων καταναρκήσαντες οἱ τοῦ στρατοῦ οἴκαδε ἠβουλήθησαν ἀναστρέψαι. Ὁ δὲ ἀνδρεῖος καὶ συνετός ἡγεμὼν Νικηφόρος τῇ διαλαλιᾷ καὶ τῇ ἡδύτητι τῶν λόγων αὐτοῦ πάντας κατέσχεν. Εφη γὰρ πρὸς αὐτ τούς· Ανδρες ἀδελφοί μου καὶ συστρατιώται, λάβωμεν εἰς νοῦν τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον· ἀγωνισώ· μεθα τὴν τοῦ Θεοῦ ὕβριν εκδικῆσαι· στῶμεν γενναίως ἐν τῇ Κρήτῃ κατ᾽ ἐχθρῶν δυσσεβῶς

LIB. VI. - ROMANUS JUNIOR. sari. Ingens periculum est, si inde fugerimus. Ulciscamur constupratas virgines; qui nobilin membra saucia videamus, animo doleamus. Non vacat mercede labor ac periculum. Siemus intrepidi, adversaque acie Christum negantes infideles audacter appe tamus, fereique suppetias Christus Deus noster, hustesque profigabit, ac superborum eique iusuttantium oppidum arcemque diruet. Hæc iisque plura illo hortante, quidam omnium nomine orequo subjecit: Aperuisti, magister, corda nostra; sermone vires durasti alque animos acuisti. Vir non additis alis, obsequio promptos atque vigiles reddidisli. Consilio morem gerimus, ac pracepto oblemperamus; una denique commoriemur. πεισμένων· λάβωμεν πίστιν τὴν τῶν φόβων mil; animo reputemus nos in Syriaca insula ver φονεύτριαν· ἀναλογισώμεθα ὅτι ἔνδον εσμέν τῆς Συριακῆς νήσου. Μέγαν κίνδυνον ἡ φυγή ὑπὸ τῶν ὧδε φέρει. Εκδικήσωμεν τὰς φθοράς τῶν παρθένων· τὰ τετιμημένα μέλη βλέποντες τετρωμένα οδυνηθώμεν τὰς καρδίας. Οὐκ ἔστιν ἄμισθος ὁ κόπος και ο κίνδυνος. Στῶμεν καὶ καρτερήσωμεν εἰς ἀντιπαράταξιν τῶν ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς συνεργήσει ἡμῖν, καὶ ὀλέσει τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν, καὶ πορθής σεται τὸ κάστρον τῶν ἁλαζόνων τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἄλλα πολλὰ πρὸς αὐτοὺς παραινέσαντος ἀπεκρίθη εἷς ὑπὲρ πάντων· Ηνοιξας ἡμῶν τὰς καρδίας, μάγισερε. Εστόμωσαν καὶ ὤξυναν οἱ λόγοι τὰς δυνάμεις καὶ προθέσεις ἡμῶν. Ἀναπτέρωσας τὰς διανοίας ἡμῶν, καὶ ἐπόμεθα τῇ σῇ βουλῇ καὶ προστάξει, καὶ σὺν σοὶ ἀποθανοῦμεν. ιγ. Ἐν δὲ τῷ Οκτωβρίῳ μηνὶ τοῦ δευτέρου ἔτους τῆς βασιλείας Ῥωμανοῦ ἐγένετο σπάνη σίτου καὶ κριθῆς ἐν τῇ πόλει· ἐπράθη γὰρ ὁ σίτος τῷ νομί σματι μόδιοι δ' καὶ ἡ κριθὴ μόδιοι ς'. Καὶ ἦν θεά σασθαι τὸν ἐγρήγορον νοῦν Ἰωσὴφ προνοούμενον τὸ κοινόν. Εὐθὺς οὖν ἐξαποστέλλει εἰς τὴν ᾿Ανατολήν καὶ Δύσιν τοῦ ἐξελάσαι συνωνὰς καὶ εμπορευτικά πλοῖα καὶ τοῦ κωλῦσαι τοὺς σιτοκαπήλους ἀποτιθέναι τὸν σἶτον· ἦν γὰρ ὁ ἀνὴρ δίκαιος καὶ ἀπροσωποληπτος καὶ πιστός. Οὐ πολὺς οὖν ἐν μέσῳ χρόνος παρῆλθεν, ἑπτὰ ἡ ὀκτὼ τῷ νομίσματι επράθη. Τοιοῦτος γὰρ ἦν ὁ ἀνὴρ, σπουδαῖος καὶ θερμός, ὡς ἄλλον 13 τῶν πρὸ αὐτοῦ ἢ μετ' αὐτοῦ μὴ ἐξισωθῆναι. 479 13. Merse Octobri, imperii Romani anno secundo, iagcns in urbe penuria tritici exstitit atque hordci. Veníit triticum, modii quatuor, nummo uno, hordeum, modii sex. In his videre erat pervigilem, ut communi rei provideret, Josephi animum. Statim ergo in Orientem ac Occidentem missi qui coemnentes frumenta eorumque mercatorias naves extruderent, dardanariosque ac frumentarios triticum frumentaque recondere ac acervare vetarent. Erat enim vir justus nec personarum acceptor, Adei tenax. Nec multum interim effluxit tempus, cum altera parte minuto pretio septem octove modii uno nummo venirent. Talis nimirum erat, acri vir ingenio fervidoque ac studiosus, ut nemo superiorum aut æqualium illi æquaretur. 14. Mense Martio, is quem Peteinum vocant, Basilius magister accusatus est ut qui malis quorumdam consiliis instinctus res novas moliretur. Missus itaque in exsilium ibi moritur. Patricius vero ac domesticus Orientis ex fratris nomine in Asiam missus, ne per ea loca Komana ditio præsidio destituta impii Chambdæ direptionibus pateret, isque liberius prædas ageret ac captivos duceret; conjunctisque copiis cum Cappadocia prætore Constantino patricio Meleino, Dee RONI reliquis ducibus ac cohortium tribunis, superbi Chambda aciem assecutus in loco cui Andrasso noιδ. Μαρτίῳ δὲ μηνὶ ὁ λεγόμενος Πετεῖνος μάγι στρος κατηγορήθη Βασίλειος όνομαζόμενος, ὑποθήκῃ τινῶν κακοσυμβούλων μοῦλτον μελετῆσαι· καὶ τοῦ τον ὁ βασιλεὺς ἐξορίᾳ πέμπει, κἀκεῖσε τελευτά. Ο δὲ πατρίκιος καὶ δομέστικος τῆς Έψας ἐκ προσώπου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ πεμφθεὶς ἐν τῇ Ἀνατολῇ διὰ τὸ μὴ εὑρεῖν τὸν ἄθεον Χαμβδἂν ἀσκέπαστον τὴν ᾿Ανατολὴν [Ρ. 500] καὶ ἐλάσαι κοῦρσα καὶ αἰχμαλωτίσαι καὶ πραιδεῦσαι τὴν Ῥωμαϊκὴν γῆν. Καὶ ἐνωθεὶς τῷ στρατηγῷ Καππαδοκίας Κωνσταντίνῳ τῷ πατρικίῳ Μαλεΐνῳ καὶ τοῖς λοιποῖς στρατηγοίς μετὰ τῶν ταγμάτων, καὶ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ ἀλαζόνος ἐπισ τυχὼν εἰς τὸν τόπον ᾿Ανδρασσὸν λεγόμενον, συμβα- η unen, ac cum eo conserts manu, eum penitus 480 τῶν κατὰ κράτος νενίκηκε, καὶ καταπολεμήσας και proligavit ac fuclit. Vidisses tunc mortuis detrahi εἰς φυγήν τρέψας. "Ην τότε θεάσασθαι νεκρούς σαυ- spolia, occidi superbos Agarenos, in fugain agi, inter λευομένους, καὶ ἀναιρουμένους τοὺς ἀλαζόνας Αγα- spolia capl ac inancipari. Nulla illis curruum aut ρηγούς, καὶ εἰς φυγὴν τρεπομένους, καὶ ἐν ἀνδραπό- equorum aut pecuniarum vel afinium cura: hoc δων λόγῳ τούτους ζωγρουμένους καὶ μήτε αρμάτων unum quisque satagebat, ut se ipse periculo eximeret, [7 ἵππων] ή φαρίων ἢ χρημάτων ή συγγενῶν μετα- non ut alteri studeret. Sane futurum erat nt et ποιουμένους· ἀλλ᾽ ἕκαστος ἀπὸ τῆς οἰκείας συμφο ipse superbus Chambdas caperetur, cum is cui ρᾶς ἑαυτὸν περιέσωζεν. Τότε δή, τότε ὁ ἀλαζὼν καὶ insederat generosus equus fatiscens substitisset. ὑπερήφανος Χαμβδας ἐχειροτο σταθέντος καὶ ὀκλά nisi Joannes Christianæ desertor fidei, illius faσαντος τοῦ φάρα ούτινος ἐπέβαινεν, εἰ μὴ ὁ μακα mulus ac domesticus, equum ipse suuni hero comρίτης Ἰωάννης ὁ ἄνθρωπος αὐτοῦ ἀποβὰς τοῦ ἰδίου modasset. Qua ille humanitate captus, Chambdas φάρα ἐπέδοτο, αὐτοῦ κρατηθέντος καὶ τοῦ ἀλαζόνας tanto liberatus periculo est. Spolia omnia cum 20 άλλων Γ.

ORTHODOXORUM captivis a Leone Byzantium illata ac triumphi περισωθέντος. Πάντα δὲ τοῦ πολέμου κρατηθέντος specie circumducta. 15. Turcis adversus Thraciam erumpentibus, Marianus patricius Argyri filius summa ducis potestate Marclonum legioni præfectus Occideutique præpositus, in illos incurrens ipsos prælio fudit, multisque captis reliqnos cum dedecore ad sua redire coegit. 16. Romanus imperator ubi quibus in angustiis exercitus versaretur amouæque in eo penuriam didicit, saniorilms Josephi accubitoris consiliis confestim illis alimenta submisit. Nonnihil itaque mori commeatus ope recreati, cum menses fere octodecim et amplius urbem obsedissent, consumpta Agarenis Cretensibus onmi aunona lisque in angustias coactis, ac cum ex illis quotidie ad magistrum ultro confluerent, Dei 481 tandem runeta snoderantis imperio, neuse Martio, sexta imelietione, scholarum domesticus aciem instruxit, diversosque ex illis cuneos el phalangas ac turnias constituit. Quibus ita constitutis, ex legionariis et Armoniis et Russis et Sclabinis et Thracibus lectos in urbem immisit. Alii alios pellebant mutuumque pulsabant. Huelvant petrz et jacula, machinisque wœnibus admotis turresque quatientibus stupor ac pavor superbos invasit. Brevigue conserto pra lio urbem ceperunt. Eratque videre Saracenos, mulieres ac pueros.. λάφυρα ἅμα τῶν ζωγρηθέντων ἀρνητῶν τοῦ Χριστοῦ εἰς τὸ Βυζάντιον ἀπηνέγκατο καὶ ἐν τῷ θριάμβῳ ἐπόμπευσεν. ιε'. Τῶν δὲ Τούρκων ἐκστρατείαν ποιησάντων κατά τῆς Θρᾴκης, καὶ τοῦ πατρικίου Μαριανοῦ τοῦ ᾿Αργι ροῦ μονοστρατηγοῦντος ἐν τῷ θέματι τῆς Μακεδο νίας καὶ κατεπάνω ὄντος τῆς Δύσεως, συνήντησεν καὶ κατεπολέμησεν, καὶ πλείστους ζωγρήσας μετ' αἰσχύνης εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ὑπονοστῆσαι ἐποίησεν. ις'. Τοῦ δὲ αὐτοκράτορος Ρωμανοῦ μαθόντος τὴν στενοχωρίαν καὶ γύμνωσιν καὶ ἔνδειαν τῶν τροφών τοῦ στρατοπέδου, τῇ εὐβουλία τοῦ παρακοιμωμένου Ἰωσὴφ παρευθὺ τὰ πρὸς χορηγίαν αὐτοῖς ἀπέστει λεν. Οἱ δὲ βραχύ ψυχαγωγηθέντες καὶ ἐπὶ μησὶν ὀκτωκαίδεκα σχεδὸν καὶ πλέον παρακαθίσαντες, καὶ τῆς τροφῆς καὶ δαπάνης τῶν Κρητικών δαπανηθεί σης, καὶ εἰς ἀνάγκην προχωρούντων καὶ καθ' εκάστην πρὸς τὸν μάγιστρον αυτομολούντων, καὶ τῇ τὰ πάντα Θεοῦ ἡνιοχούντος προστάξει τῇ τοῦ Μαρτίου μηνὸς τῆς ἔκτης ινδικτιώνος ὁ δομέστικος τῶν σχο λῶν τὸν στρατὸν πρὸς πολεμικὰς ὠτρυνε παρατάξεις διαφόρους συστησάμενος φάλαγγας τε καὶ ἀσπίδας καὶ σάλπιγγας. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα συνέστησεν, τῶν ταγμάτων καὶ τῶν θεματικῶν ἀρχόντων καὶ ᾿Αρμε νίων καὶ Ῥὼς καὶ Σκλαβησιανῶν καὶ Θρακικών ἐπελθεῖν τῷ κάστρῳ ἐκέλευσεν. Καὶ ἦν ἰδεῖν ὠθεσμοὺς καὶ ἀντυθισμοὺς καὶ συγκρούσματα πρὸς ἀλλήλους, καὶ πετρῶν βολὰς καὶ βέλη καὶ μηχανικῶν ελεπόλεων πρὸς τὸ τεῖχος καὶ τὰς ἐπάλξεις τοῦ κάτ στρου, καὶ τοῖς ἀλαζόσι θάμβος καὶ ἔκπληξι, καὶ φόβο; ἐπιπεσών. Καὶ βραχὺ τοῦ πολέμου κρατοῦντας δ) κάστρον παρέλαβον. Καὶ ἦν θεάσασθαι τους Σαρακηνούς γυναῖκας καὶ παῖδας 10. παῖδας] quæ desunt, ab Julio Polluce pete (in C. B. Blasii not. ad Leonem Diac., pag. ed. Paris. 17). AD SEQUENTEM INVECTIVAM PROLUSIO. Quod tanta hic dicta scriptaque in causa imaginum, in Leone Armeno, Michaele Balbo, Theophilo Bulbi filio, Michaele et matre Theodora, superiusque apud Theophanem in Leone Isauro et filio Constantino; nihil Historiæ Byzantinæ metas excɩdere videar, qui in ea, et quasi appendicis loco, ejusque illustrandæ gratia, singulare hoc monumentum repræsentem, antiquius vn synodo, ejusque auctoris, qui eidem *11 synodo suppeditavit, quidquid illa auc'oritatum et exemplorum ad dogma firmandum, ac antiquam serio vindicandam traditivuem, ampla sane seycte, felici conatu adhibuit. Etsi is suùm nobis nomen invidit, suum tempus ac scriptionis clarius consignare non potuit. Mutam primo ait quastionem post aunos 700 a Christo passo: primis fere annis Leonis Isauri: a quo tempore annis plus minus 45 se scribere dicit, ad extrema fere tempora Constantini Cabalint, et ad ejus pseudoseptimam synodum vere Χριστιανοκατηγόρων (Chrislianos scilicet idololatria insimulantum) confutandam. Agnoscebant Iconoclasic omnem vetro ecclesiasticam traditionem sibi adversari: unde et prævaricationis noxam Ecclesiæ appingere non verebantur, quasi ex ritu gentium is illi cultus, imaginumque religio inolevisset, eumque ipsi er rorem Dei verbis (Veteris cumprimis Instrumenti) sublutum irent: cuma Judæis didicissent, ut s cite Joaunes monachus llierosolymitanus subjecto commentariolo exponit: ipse forsitan ejus postmodum urbis episcopus, et cujus tanta nomina adversus Iconomachos: cujus synodicon sequitur hanc Invectiva m in Reg. cod., quod et repræsentavil tomo prioris mei Auctarii suhjectis postmodum, etsi immulalo ordine, allis omnibus probationibus quæ in Act, vis synodi exstant, uti jam dixi. Qui Regium codicem Leo Cinnamus, anni στο imperatt. Michaele Duca. Angela Comneno Paleologo, et Theodora Augusta, ex antiquiore codice in antiqua Senioris Romæ bibliotheca reperto, se exscripsisse significat, scripto ann. „ª¿¾”,

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. i u ut a prima scriptione, ad suam exscriptionem intercesserint anní 517, ut ipse advertit. Videri autoin piest præclarus ille codex quasi önλot×ŋ universalis, collecta kabens præcipua quæque Catholicorum adrerans hæreticos (Christi maxime mysterium impugnantes) munimenta. Es ille illustr. et reverend. archiepiscopus Paris. Petr. de Marca, 6 paxapiens, Vigilii conformationem v synodi pridem produxit, tametsi non omnibus ejus fidem fecit. Ipse certe qui librum composuit, tantaque in eo Patrum ac conciliorum digessit, de hac confirmatione, quasi non plane illi exploratæ veri· tatis, ac nutantis fidei, scripsit, repertam esse inter Arta v synodi; quavis tandem ratione illis insertam ozistimaverit. Nikil sane ejusmodi in aliis, quæ tanta e conciliis depromit. Quod auctor diákoyov inscribit, videri possit vocis abusus; nam nullæ distinctæ personæ loquentes ducuntur, quod videtur exigi ad ſermam dialogi. Nisi cam sibi vocem auctor indulsit, quod velut plurium sit ista dissertatio, orthodoxorum Patrumque nomine edita disputatio: sed nihil hoc ad formam dialogi proprie, ubi distinctæ personæ suum quæque symbolum solent conferre; et quidem cuique apposite, quæ Platonicorum Dialogorum perfectio est. Simplicius esset ac purius àdyes OTITUTIós. Alia majoris operæ, suð et Patrum nomine Nicephorus patriarcha, hunc ipsum forte Auctorem secutus, inque codem certans ipse stadio, si quando magno Ecclesia commode juris publici fiat, ex Regiis membranis, erque Seguieriano et Colbertino plenissimis codd. Quod auctor tantis invehitur in Copronymianos episcopos, favore principis ßidei desertores aulæque palpones, nikil veros tangil episcopos, qui ad fidei tutamen ac columen, religiosissimorum: principum favorem ambiant, aç qui ipsi meliora ac saniora aulæ semper suadeant, petraque salis, quibuscum versentur, quod sæculi fatuitatis videri possit continue condientes, exsistant. Hlubet hic codex Leontium De sectis longe editis emendatiorem, et auctoritatibus, quæ illis desiderantur, auctiorem. 'Odŋyoù prima capita (quem omnem pluraque ejus complectitur) nora ex illo facere liceat: sic editis laborantia, ut nec ipse Anastasius sua agnosceret: etsi omnia decoqnit vulgator et interpres. ΔΙΑΛΟΓΟΣ [ΛΟΓΟΣ] ΣΤΗΛΙΤΕΥΤΙΚΟΣ ГЕНОМЕНОВ Περὶ [Παρά] πιστῶν καὶ ὀρθοδόξων, καὶ πόθον καὶ ζῆλον ἐχόντων, πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐναντίων τῆς πίστεως καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων καὶ ὀρθοδόξων ἡμῶν Πατέρων. DISSERTATIO AC INVECTIVA EDITA fidelibus et orthodoxis, desideriumque ac zelum habentibus, ad confutationem eorum, qui sana fidei, sanctorumque ac orthodoxorum Patrum nostrorum doctrinæ adversantur. α'. [Ρ. 301-503] Ναβουθὲ ὁ Παραηλίτης (Ιεζραηλίτης], ἵνα μὴ τὸν πατρῷον ἀμπελῶνα παραδῷ, κατελιθοβολήθη, λέγων· Οὐ μὴ προδώ κληρονομίαν zatipur pov • otot &, pysiv, inloxomos xal noμένες τῶν λογικῶν λαχόντες εἶναι προβάτων, διὰ δόξαν κινὴν καὶ μόνον τῶν Πατέρων τὰς φωνὰς παρωσάμενοι, κατὰ τῆς πίστεως ἑαυτοὺς ὁπλίσαν τες, τὰ ὀρθῶς ὑπ' αὐτῶν ῥηθέντα στρεβλούσι, κατά τὸν ἀδόκιμον αὐτῶν καὶ τεθολωμένον νοῦν διδάσκον τες, ἅπερ πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι καὶ ὀρθὰ τοῖς ευρίσκουσι γνώσιν, κατὰ τὸ γεγραμμένον. * {}} Reg. xx1, al. xx, • Prov. viii, F. 1. Nabuthe Jezraelites lapidatus est, ne paternam vineam traderet. Aiebat enim: Ne fat unquam ut tradam hæreditatem patrum meorum '; hi autemi, inquit, quibus obtigit ut essent episcopi et rationalium ovium pastores, una duntaxat inanis gloriæ causa, rejectis Patrum vocibus, armis adversus fidem instructi, recte ab eis dicta pervertunt (ex reprobo suo sensu turbidoque docentes) quæ, uti scriptum est, omnia ob oculos posita intelligentibus suni, el recla invenientibus scientiam. Patres nam - que subtili et acuto mundoque mentis ocule, sa-

Wi ORTHODOXORUM eros divine Scripturae legentes libros, quod indie Οἱ μὲν γὰρ δόξῃ τε ἐξυδερκεί] καὶ καθαρῷ τὴν .comniodum est, velut divinum quemdam thesaurum in animis suis reposuere. Hi vero, quorum mens mendacii pravitate prona sit, nonnullorumque procacitati verborum obnoxia, ac profanæ scientiae amore capta, illorum socii erunt, de quibus scribit beatus Paulus: in quibus Deus hujus saculi excæcavit mentes infidclium, ne fulgeret illis illuminatio Evangelii gloria Christi, qui est imago Dei ³. Quippe cæci sunt et duces cæcorum. Ut enim ipse Salvator dixit: Cæcus si cæco dux fuerit, ambo in foveam cadent. Quidam igitur Patrum doctorumque veritatem deriden:, menteque propria, diabolica malignitate impleta, adulterare η nituntur veritatis mysterium, Unigeniti cum carne dispensationem haud mediocriter sugillantes, non intelligentes, neque quæ loquuntur, nec de quibus affirmant³, uti divinis Apostoli verbis proditum διανοίας όμματι τοῖς ἱεροῖς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς περιτυγχάνοντες λόγοις, ύφελος θεῖον ὥσπερ τινά οὐράνιον θησαυρὸν ταῖς αὐτῶν εἰσοικίζουσι ψυχαίς. Οἱ δὲ, τὸν νοῦν ἔχοντες τῷ ψεύδει προσνενευκότα, καὶ τῆς τίνων αθυροστομίας ἡττώμενον καὶ βεβήλου γνώσεως ἐραστὴν, ἐκείνων ἔσονται κοινωνοί, περὶ ὧν ὁ μακάριος Παῦλος γράφει· Ἐν οἷς ὁ Θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ μὴ διαυγάσαι αὐτοῖς τὴν φωτισμόν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. Τυφλώττουσι γὰρ, καὶ εἰσὶν ὁδηγοί τυφλών. Τοιγαροῦν οὗτοι καὶ τοῖς τῆς ἀπωλείας ἐμπίπτουσι βόθροις· ὡς γὰρ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ εἴρηκε, Τυφλὸς τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον ἐμπεσοῦνται. Καταφλυαρούσι τοίνυν τινὲς τῶν τῆς ἀληθείας Πατέρων και διδασκάλων, καὶ δὴ καὶ σκαιότητος διαβολικῆς τὸν οἰκεῖον ἐμπλής σαντες νοῦν, παραχαράττειν ἐπείγονται τὸ τῆς ἀλη θείας μυστήριον, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενούς οὐ μετρίαν ποιοῦντες κατάλλησιν [καθε αίρεσιν], μὴ νοοῦντες μήτε [P. 301] & λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, κατὰ τὸ γεγραμμένον. est. 2. Ejuscemodi porro impietatis parentes, multi quidem et alii, anteactis temporibus exstitere: vune vero illorum improbissimæ mentis auctores hi sunt, qui novorum Pharisæorum mores induerunt. Quemadmodum enim illi vere negaverunt Dei Filium in carne venisse; sie et nunc novi præcones, qui Christi adventus in carne ejusque secundum carnem intemeratæ matris ac vere Deipara semperque Virginis Mariæ omniumque ipsius sanctorum venerandas colendasque imagines, nolint adorare cisque cultum adhibere, novam Inani conatu fabricati sunt fidem; præter olim traditam a sanctis nostris Patribus, quique discipuli ac successores sanctorum apostolorum exsistant. Ut enim eis visum est, fidei se religiosiores custodes, quam sancti Patres affirmant, quorum sermones atque virtutes catholicæ ac apostolicæ Ecclesiæ firmamentum sunt et columen. Ipsas enim Patrum vaces, quas illi diserte de venerabilibus colendisque imaginibus prædicaverunt, novi hi commatis sapientes, sumentes, quas rite prophetæ ediderunt, juxta concupiscentias suas ad sensum suum detorquent. Quemadmodum enim illi adversus idolorum simulacra dæmonumque statuas loruti sunt, in sanctas ipsi imagines, saucios Patres, sanctaque et orthodoxæ ac inculpatæ Christianorum fidei doctores, traduxere, corum repulsis vocibus ac testimoniis, ad ejus in carne humanaque effigie figuram, astruentibus sacras spectare imagines; quas ii diserte colendas ac adorandas nos docuerunt. Quamobrem etiam brevi conserta disputatione adversus novos istiusmodi præcones, Deo jpsum nobis oris natum ac spiritum prebente, paura ex multis proponemus; quanquam hi manufacta utique respuant velut sentur. • H Cor. IV, } avers Matth. xv, 14. * 1 Tim. 1, 17. β΄. Εὑρεταὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἀσεβείας γεγόνασιο πολλοὶ μὲν καὶ ἕτεροι, κατὰ τοὺς ἄνωθεν παρωχη κότας καιρούς· νῦν δὲ τῆς ἐκείνων ἀνοσιότητος, οὗτοι οι προφασιζόμενοι κατὰ τοὺς νέους Φαρισαίους. Ωσπερ γὰρ ἀληθῶς αὐτοὶ ἠρνήσαντο τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ σαρκὶ ἐληλυθότα, οὕτως καὶ νῦν νεοκήρυκες μὴ θέλοντες προσκυνεῖν καὶ σεβάζεσθαι τῆς ἐνσάρο κου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας καὶ τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ ἀχράντου μητρὸς καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκου καὶ 'Αειπαρθένου Μαρίας καὶ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰς σεβασμίους καὶ σεπτὰς εἰκόνας· ἀλλὰ νέαν κενοτομούντες ἐτεκτονήσαντο πίστιν, παρὰ τὴν ἀρχῆθεν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, καὶ μαθητῶν καὶ διαδόχων τῶν ἁγίων ἀποστόλων ὑπαρχόντων. Ως γὰρ αὐτοῖς ἔδοξε νῦν, λέγοντες πλέον τῶν ἁγίων Πατέρων, ὧν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀρεταί, στήριγμα καὶ στήλη τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχουσιν, οὗτοι τὴν πίστιν φυλάττειν διαβεβαι οῦντες. Τὰς γὰρ αὐτῶν τῶν Πατέρων φωνάς, ἃς αὐτοὶ τρανῶς ἐκήρυξαν περὶ τῶν σεβασμίων καὶ προσκυνητῶν εἰκόνων, οὗτοι οἱ νεόσοφοι λαβόντες τὰς καλῶς ὑπὸ τῶν προφητῶν ῥηθείσας φωνὰς κατά τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας πρὸς τὸν ἴδιον νοῦν στρεβλού σιν. ὡς γὰρ αὐτοὶ περὶ τῶν εἰδωλικῶν ξοάνων καὶ δαιμονικών στηλών φράσαντες εἴρηκαν, οὗτοι εἰς τὰς ἁγίας εἰκόνας μετέστρεψαν τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ διδασκάλους τῆς ἁγίας καὶ ἀμωμήτου καὶ ὀρθο δόξου τῶν Χριστιανῶν πίστεως παρωσάμενοι τὰς αὐτῶν φωνὰς καὶ μαρτυρίας περὶ τῆς ἐνσάρκου καὶ άνθρωπίνης αὐτοῦ μορφώσεως χαρακτῆρος ἱστορη θείσας ἁγίας εἰκόνας, ὥσπερ ἡμῖν τρανῶς σέβειν καὶ προσκυνεῖν ἐδίδαξαν. Δι' δ καὶ μετ' ὀλίγην διάλεκτον πρὸς τοὺς νεοκήρυκας ποιησάμενοι, Θεοῦ διδόντος ἡμῖν καὶ τὸ ἀναπνεῖν, ὀλίγα ἐκ πολλῶν παραθήσομεν, κἂν οὗτοι ὡς χειροποίητα δῆθεν ἀπο στρέφωνται.

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. 3. Cogitent turbidi sapientes et morosi ac querulost homines, pravæque et profana ac Deo adversantis synodi comprobatores, quæ divina permissione Constantinopoli, in loco quem Oneria vocant, habita est, quonam modo ac fine, repulsis Patrum vocibus, justa proprias concupiscentias ipsi vos seducentes, esca hamoque tracti captiqque collidimini. Dicite quæso, qui nunc novæ fidei formulam vane cuditis, quidnam in terra corum, quæ venerationi habentur et adorantur atque coΙuntur, quod non sit manufactumn? Num crux? altare? oblatio? Evangelium? Cuncta manufacta, sed nobis veneranda ac salutaris signa, quemadmodum etiam sanctorum imagines, Christique in carne dispensationis veræ atque humanæ carnis γ' λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θολόσοφοι και μεμψίμοιροι & καὶ ἀρεσταὶ τῆς φαύλης καὶ βεβήλου καὶ ἐχθραι. νούσης Θεῷ συνόδου, τῆς γενομένης κατὰ Θεοῦ συγκ χωρισμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὸν τόπον τὸν λεγόμενον ανέρια, ποίῳ τρόπῳ καὶ σκοπῷ τὰς τῶν Πατέρων παρακρουόμενοι φωνές, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας ἑαυτοὺς ἐξαπατῶντες, ἐξελκόμενοι καὶ δελεαζόμενοι στρεβλεῖτε. Εἴπατε ἡμῖν, οἱ νῦν κενοτομούντες νέας πίστεως ἔκθεσιν, ποῖον [Ρ. 505] ἐπὶ τῆς γῆς προσκυνητὸν καὶ σεβάσμιον καὶ λατρευτὸν ἔστιν ἀχειροποίητον; ὁ σταυρός; τὸ θυσιαστήριον; ἡ προσφορά, τὸ Εὐαγγέλιον; Πάντα χειροποίητα, ἀλλ᾽ ἡμῖν σεβαστὰ καὶ σωτηρίας σύμβολα, ὥσπερ καὶ αἱ τῶν ἁγίων εἰκόνες· καὶ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ οἰκονομίας τῆς ἀληθινῆς καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ σαρκὸς, ἣν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν προς- suæ, quam nostra salutis causa assumpsit, ex ελάβετο ἐκ τῆς πανάγνου καὶ Θεοτόκου Μαρίας· πάντα ἡμῶν λαβών χωρίς μόνης τῆς ἁμαρτίας. Διδ καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ καὶ τῆς ἀχράντου αὐτοῦ Μητρὸς προσκυνοῦμεν καὶ σέβομεν. Καὶ ὑμεῖς δόκησιν τὸ μυστήριον ἀπεργάζεσθε· ἡμεῖς δὲ, οἱ τῆς ἀληθείας, τῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν ἁγίων αὐτῶν μας θητῶν καὶ διαδόχων, ἡμετέρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, τὴν παρ' αὐτῶν ἡμῖν παραδοθεῖσαν πίστιν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ προσκυνητῆς Τριάς δος, ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ λαμπρά τῇ φωνῇ λέγομεν τὰ τοῦ προφήτου Ἠσαΐου Ανάβηθι, ὁ εὐαγγ. λιζόμενος, ἐπ᾽ ὄρος ὑψηλὸν, καὶ ἡμεῖς ἀνερχόμεθα εἰς τὴν τρισυπόστατον ὁμοουσιοκόρυφον δόξαν, εὐ· αγγελιζόμενοι τὰ ἀγαθὰ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, λέ γοντες 8. Πιστεύομεν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία Τριάς, ἄκτιστος, αΐδιος, ἀσύγχυτος, ἀδιαίρετος, ὁμοούσιος, ἐν μιᾷ θεότητι καὶ βασιλείᾳ καὶ κυριότητι, ἐν τρισὶ προσώποις ἤτοι ὑποστάσεσι καὶ ἰδιότησι προσκυνουμένη τε καὶ δοξολογουμένη. Ιδιότητα γὰρ ὅταν εἶπω, τὸν Πα τέρα Πατέρα νόησον, καὶ τὸν Υἱὸν Υἱόν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἅγιον. Αὗται γὰρ αἱ ἰδιότητες οὐκ ἀντιστρέφονται. Οὐ δύναται γὰρ ὁ Πατήρ Υἱὸς εἶναι, ἢ ὁ Υἱὸς Πατήρ, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι Πατὴρ ἡ Υιός. 'Αλλ' ὡς εἶπον, Πατὴρ ὁ Πατήρ, καὶ Υἱὸς ὁ Υἱός, καὶ Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Πατὴρ, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτι οὐκ ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Διὰ τοῦτο ἀκατάληπτος καὶ ἡ γέννησις τοῦ Μονογενούς, καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσ κυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον • Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγων; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υιόν· οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταυτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτως νοεῖς. Μιας γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς [Ρ. 506] θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς 'Isa. XL, castissima Deique Genitrice Maria: quæ nostra sunt omnia assumens, peccato duntaxat exccptο. Unde etiam ipsius imaginem ejusque intemerat Matris adoramus ac colimus. Ac vos quidem mysterium inane spectrum, et quod specie sola existat, efficitis: nos vero qui veritatis simus, sanctorum apostolorum sanctorumque ipsorum discipulorum ac successorum, nostrorumque Patrum atque doctorum, quam ab eis nobis traditam accepimus fidem de sancta et consubstantiali et adoranda Trinitate, revelata facic, clara voce, Isaia propheta vocibus dicimus: Ascende in montem excelsum qui evangelizas *, et nos in trine subsistentis consubstantialis celsitudinis opinionem ascendimus, evangelizantes rectæ fidel bona, dicentes: 4. 481a Credimus in Patrem et Filium et Spíritum sanctum, que saneta Trinitas est, increata, sempiterna, in onfusa, indivisa, consubstantialis, quæ in una deitate et regno et dominatione, in tribus personis seu hypostasibus et proprietatibus, aderetur ac conglorificetur. Proprietatem enim cum dico, Patreu cogito Patrem, et Filium Filium, et Spiritum sanctum Spiritum sanctum. Nam pro prielates nou convertuntur. Non enim Pater esse potest Filius, aut Filius Pater, vel Spiritus sanctus esse Pater aut Filius: sed sient dicebam, Pater Pater est, et Filius Filius, ac Spiritus sanctus Spiritus sanctus. Non erat unquan quando non erat Pater, et non erat quando non erat Filius, nec erat aliquando quando non erat Spiritus sanctus. Propterea incomprehensa est, tum Unigeniti generatio (seu nativitas) tum Spiritus sancti processio. Patrem adoras? In eo adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? In ipso et Patrem adoras et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum? In ipso adoras et Patrem et Filium: non quod confundantur personæ, sed quod eadem et incommutabilis perque omnia similis substantia exsistat, sic intelligis. Nam cum sit una natura et substantia ac deitas, una quoque adoratio est san-

ORTHODOXORUM cia et cumsubstantialis Trinitatis. Quod enimvero & ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Αλλ' ἐπειδὴ Πατίο Pater et Filins et Spiritus sanctus nominantur et sunt, tria nimirum ad substantiam quod spectat per omnia qualia; attribuitque Patri principium divina Scriptura, jam quoque Filius Patris beneplacito cuncta creavit, et Spiritus sanctus omnia perfecit. Est igitur Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus. Non tamen quia Deus et Deus, et Deus, tres deos licet dicere: sed duw tres persoulas animo cogitas, ac unamquamque pereunam confiteris, unum Deum vocas, quoi una eamdemque natura et divinitas et substantia et coæternitas. Quæ cansa est, cur et singulariter collaudemus et adoremus sanctam Trinitatem. 5. Et hoc novimus atque credimus, Dei Filium ex Patre genitum esse, arcana nec verbis explica. bili ratione, intemporanee, incorporee, ante omnia saecula. Ipse igitur Dei Filius, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero ac Patre, propensa Patris voluntate incarnatus est in castissima et a Spiritu sancto eximie sanctificata Virgine sancta Maria, proprie ac vere Dei Genitrice. Ac sicut ipsius Filii a Patre generatio incomprehensa est et inexplicabilis, eamque ob rem ipsam fide ac silentio veneramur ac collaudamus; sic et ejusdem Filii Dei ex Matre et Virgine in carne nativitas ineffabilis et inenarrabilis est. Ac quo id modo, accipe. 6. Igitur unigenitus Dei Filius, ipse ante sæcula ex Patre genitus, incircumscriptus est; inque supernis et infernis est, et cuncta in manu habet", et in eo consistuut omnia, et implet omnia ", et super omnia eminet, estque supra omnes coelos, et intuetur abyssos '; ncc est creatura quæ non sit manifesta in oculis ejus “. In angelis est: totus in supernis, totus ubique est. Ipse igitur Dei Filius talis ac tantus, ipse nulla quantitate ac mole, cum omnia possit, etiain homo fieri potuit: vereque incarnatus ne factus homo de Spiritu sancto et Maria Virgine, in colis esse non destitit, et in terris ipse totus incarnatus exsistit. Quis ergo eloquiaut prorsus enarrare mysterium possit? Quod enimvero pro natura humana tenuitate divina Scriptura pauca qu 10 tribuit verba, quibus mens gustum as.. ui possit ac frui, silentioque stupere ac adora divinum Mysterium. am 7. Itaque Dei Filius, qui nullo capi potest, in sanctam Virginem introivit, exque ejus carnis natura assumpsit, suæque deitatis persona univit, carnem nobis consubstantialem, anima sensuque mentis praditam, qua solus ipse novit ratione. Jam enim dixi, nec mente assequi licere, nec sermone exprimere, ac neque exquirendas homini physicas rationes rei, quæ impervestigabilis et inscrutabilis est Copulata igitur sibi, quam * Psal. πειν, 4. • Coloss. 1, 17. • Jer. ΧΧΙΙ!, καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα ἐνομάζονται καὶ εἰσ!, τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ή θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ γιὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν. "Εστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατήρ, Θεὸς ὁ Υἱός, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς καὶ θεὸς καὶ Θεός, οὐ δύνασαι εἰπεῖν· Τρεῖς θεοί· ἀλλὰ τὰ τρία πρόσωπα ἐνθυμούμενος, ἔκαστον πρόςωπον ὁμολογῶν, Εἷς θεός, λέγεις, διὰ τὸ ἐν καὶ τὸ ταυτίν τῆς φύσεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναϊδιότητος. Διὸ καὶ ἐνικῶς δοξάζομεν καὶ προσ κυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε'. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, άσω μάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τῇ εὐδοκία τοῦ Παν τρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένη Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τη κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὸς γέννησις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτως τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρ θένου ἔνσαρκος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πως. ϛ΄. Ο οὖν μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθείς, ἀπερίγραφος ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρι ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροί, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ· καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανής ενώπιον αὐτοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστίν· ὅλος ἄνω ἐστί· ὅλος πανταχού ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος καὶ της λικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι· καὶ κατ' ἀλήθειαν σαρκωθεὶς καὶ ἐνανθρωπήσας ἐν Σκεύ ματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένον, ἄνω οὐκ έλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλως. Οὐκοῦν, τίς δύναται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστή ριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἔδωκεν ἡ θεία Γραφὴ ὀλίγα τινά βήματα, ή δι᾽ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως ἐκπλαγῆναι καὶ προσκυνεῖν τὸ θεῖον μυ στήριον. [Ρ. 307] ζ'. 'Ο οὖν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ ἀχώρητος εἰσο ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον, καὶ ἐπιλάβετο ἐκ τῆς φύσεως τῆς σαρκὸς αὐτῆς, καὶ ἤνωσε τῇ ἰδίᾳ τῆς θεότητος ὑποστάσει σάρκα τὴν ἡμῖν, ὁμοούσιον, ἔμψυχόν τε καὶ ἔννουν, ὡς αὐτὸς μόνος οἶδε. Προείπον γὰρ, ὅτι οὔτε νοῦς καταλαβέσθαι ισχύει, ούτε λόγος παραστῆσαι δύναται, οὔτε ὀφείλει άνθρωπος φυσιολογεῖν τὸ ἀνεξιχνίαστόν [τε] καὶ ἀνεξερεύνητον πράγμα. Ενώσας οὖν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτῆς ληφθεί 21. " Dan. ut, 58; flebr. 1º, 13.

INVECTIVA CONTRA HÆRETICOS. propria, anima utente ratione et niente pradita, in qucm nulla cadant crementa: nihilque Dei Filius mutatus ab eo quod erat, in Matris utero infans factus est; perfertaque indivisa et inconfusa deis talis ac humanitatis uuio facta est. Et ecce, qu incorporeus est, nec tmgi potest, corporatus est ac contrectatur: et qui ex Patre ante secula genitus erat, ecce is ipse ex sancta Virgine incarnatus nascitur. Quique adeo paterno sinu non excessit, cunctaque deitatis potentia continet, atque omnium conservatrice virtute omnia complectitur astringitque, ipse ex sancta Virgine factus homo ac natus, in præsepi infans pannis involutus jacet, sancta Virgine virgine permanente. Sicut enim umio carnis et deitatis inscrutabilis est, sic et nativitas ac partus. Potuit enim Dei Verbum omni polel:s vere incarnari ac homo feri in Domina, exque illa nasci, ac virginitatis signacula inconcussa servare: quemadmodum utique clausis januis stetit in medio discipulorum " σαν φύσιν, ηύξει ὁ ἀναυξὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ illa sumpsisset, natura, crescebat Dei Filius carme σαρκὶ, ἐψυχωμένη ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ καὶ μη τραπεὶς ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ὅπερ ἦν, ἐγένετο βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς Μητρός· καὶ ἀπετελέσθη Ένωσις ἀδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος. Καὶ ἰδοὺ ὁ ἀσώματος καὶ ἀψηλάφητος, σεσωμάτωται καὶ ψηλαφάται· καὶ ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθείς, ἰδοὺ αὐτὸς καὶ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σεσαρκωμένος γεννάται, Καὶ ὁ τῶν κόλπων τῶν Πατρικῶν μὴ χωρισθεῖς, καὶ τὰ σύμπαντα τῇ δυνάμει τῆς θεότητος συνέχων, καὶ τῶν πάντων τῇ παντοκρατορικῇ δυνάμει περικρατο τόμενος, ὁ αὐτὸς ἐνανθρωπήσας ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ γεννηθείς, κεῖται ἐν φάτνῃ παιδίον ἐσπαργα νωμένον, τῆς ἁγίας Παρθένου παρθένου μεινάσης. Τὰ γὰρ θεῖα τοιαῦτά ἐστι. Ωσπερ γὰρ ἡ ἔνωσις τῆς σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος ἀνεξερεύνητος, οὕτως καὶ ἡ γέννησις. Εδυνήθη γὰρ ὁ θεῖος Λόγος ὁ παντοδύναμος κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐν τῇ Δεσποίνῃ καὶ γεννηθῆναι ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν παρθε νια εσφραγισμένην διαφυλάξαι· ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ἔστη ἐν μέσῳ τῶν μαθητών. η. Διὰ τοῦτο ἡ ἁγία καὶ ἀποστολική Εκκλησία πάντα εὐπειθῶς τὰ θεῖα ἀποδέχεται, πάντα πιστῶς, πάντα ἀπολυπραγμόνως σέβει καὶ προσκυνεῖ καὶ τιμή. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν παιδίον γεννηθείς, αύξειν λέγεται τῇ ἰδίᾳ σαρκί, τὰ ἡμέτερα οικειούμενος ἀδιάβλητα πάθη· καὶ προκόπτειν σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ διὰ τὴν κατὰ μέρος ἀνάδειξιν, ὅπως δείξῃ κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν εἶναι τὴν ἐνανθρώπησιν. Καὶ κοπιαν λέγεται, καὶ πεινὴν καὶ διψήν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφήναι, διδάξας καὶ φωτίσας πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον. Αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ φᾶς τὸ ἀληθινόν. 4816 8. Quamobrem sancta et apostolica Ecclesia cuncta divina, proba recipit credulitate; cuneta fide, cuncta nulla curiositate veneratur, adoratque et colit. Ipse igitur Dei filius rerus Deus, propter nonrain salutem puerulus effectus, crescere dicitur sua carne ", qui videlicet inculpatos nostros alfectus ac passiones In se receperit. Proficiebat quoque sapientia et alale ", ilcirco quod hæc paulatim exhibebat, ut se proprie ac vero hominem factum ostenderet. Fessus quoque esse dicitur " ct esurire et sitive ", et conversatus esse cnm hominibus “, docens et illuminans onl nem boniinem venientem in muudum ", quippe qui ipse lux vera exsisteret **, θ'. Λαπὴν δὲ διὰ τὴν ἄμετρον αὐτοῦ φιλανθρω πίαν, καὶ ἔπαθε τῇ ἰδίᾳ σαρκί. Αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος τῆς δόξης ὑπὲρ ἡμῶν ἐσταυρώθη καὶ [Ρ. 308] πάσχει ἀληθῶς. Πάσχει γὰρ οὐ τῇ θεότητι, ἀλλὰ τῇ ἀδιαι ρέτως συναφθείσῃ αὐτῷ ἰδίᾳ σαρκὶ ἐψυχωμένῃ, καὶ ἀποθνήσκει· τῆς ψυχῆς δηλονότι χωρισθείσης τοῦ σώματος. Η γὰρ θεότης, ἀδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος, καὶ τῇ ψυχῇ ἡνωμένη ἦν καὶ τῷ σώματι. Κατῆλθεν η οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ πρὸς τὰς τῶν ἁγίων ψυχάς, καὶ πόλιν ἀνέστη, τῆς ψυχῆς ἑνωθείσης τῷ σώματι. "Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει• Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησί, τὴν ψυχήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν έχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. Αναστὰς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς· ὁ τὸ πρὶν ἀσώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένης. Ο τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ Ονθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς 18 Juan. xx, 19. * Luc. 11, 40. ** Luc. 11. 52. 10 | Cor. 11, 8. * Juall. X, 9. Postremo autem propter jimmensam bonitatem suam, etiam carue propria passus est ". Ipse enim Dominus gloriæ pro nobis vere cruci affixus el passus est. Patitur enim non dcitate, sed animata carne sua sibi indivise unita, ac moritur; anima scilicet separata a corpore. Deitas namque indivisa et inconfusa, tum anima, Lum corpori copulata erat. Descendit igitur Filius Dei sula anima et sanctorum animas, ac rursus resurrexit, auita unita corpori. Surrexit vero ipse unigenitus Dei Filius propria virtute; Potestatem enim habeo, inquit, ponendi animam meam, et poleslalem habeo iterum sumendi cam”. 10. Resurgens igitur ex mortnis Dei Filins, ea ratione qua homo exstitit, in cœlos receptus est; qui ante carnis expers erat, uuuc idem carnem indutus: qui anțe simplex, nunc idam compositus, Deus simul et homo. Manet enim in ipso natuta 11 Juan. 1v, 6. 18.17 Bar. 111, 38. 18 Joan. 1, 9.

ORTHODOXORUM deiratis: at qui antea simplex et unus ex sancta θεότητος. Καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὧν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Trinitate erat, nunc quoque idem unus est ex sancta Trinitate incarnatus ac homo factus. Ac quem cœlestes omnes virtutes videre non poterant (adorandæ enim Trinitatis deitatein nemo videre potest *¹) nunc unum e sancta Trinitate unigenitum Dei Filium, conspicua hominis specie vident, qui Incircumscriptam ejus deitatem intelligant. Hoc enfin est quod alt beatus Paulus: Apparuit angelis”. Assumpsit igitur quod non habebat, habetque (uostram scilicet naturan) in secula sæculorum. Rursumque venturus est cum gloria judicatum vivos el mortuos s8; id est, justos et peccatores: atque alios quidem judicatum, pro eo ac dicat justificatune, propter bona ipsorum opera; alios vero condemnatum, ob illorum incredulitatem ac malitia ipsorum opera. 11. Docet nos symbolum ut et in unam sanctam catholicam et apostolicam Dei Ecclesiam credamus. Non potest Ecclesia catholica (i. universalis) soluın esse apostolica. Omnipotens enim virtus capitis, quod est Christus, universo nundo per apostolos salutem potuit afferre. Est igitur sancta Dei Ecclesia, sanctorum, qui a sæculo fuere, Patrum cœtus, patriarcharum, prophetarum, apostolorum, evangelistarum, martyrum, quibus una animi consensione credentes, omnes gentes adjunctæ sunt, Videbant enim ex omni gente quæ sub cœlo est, ejusdem Christianæ fidei rationibus obstrictos esse. Neque enim aliter fat, ut omnis generis hominum multitudo innumerabiliumque linguarum collectio, in anam verissimæ fidei sensum conveniat, quam divini Spiritus numine atque afflatu. Rursus namque dico, iulcirco catholica (universalis scilicet) est atque vocatur Ecclesia, quod monstrosæ, studiisque ac indole scissæ atque agrestes, innumerabiliumque linguarum universæ terræ gentes, in unam pacificam et salutarem fidem Deique notitiam ac pietatemfaltiore sensu consentiant. 12. Crelimus igitur in unam sanctam catholicam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua fidei rudimentis instituti sumus: scimusque Patrem et Filium et Spiritum sanctum, ac baptizamur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: salutare quoque corpus et sanguinem suminus Filii Dei, η qui propter nos beneplacito Patris homo factus est, et pro nobis mortuus est: divinaque et Evangelica ejus mandata docemur servare; divinasque Scripturas Veteris oc Novi Testamenti, certa veritate recipere; quibus animum sedulo adhibentes, ad nostram aliorumque utilitateın, fidei bonæque conscientiæ argumentum meremur facere. 13. Jam vero, qui hæc fide riteque scrutati sunt, sancti Patres nostri ac veritatis doctores, docuerunt nos, quonam modo colenda sunt ac adoranda salutaria signa fidei ac pignora; Christi st Joan. 1, 18. 18 | Timn. 111, 13. Il Tim. tv, 1. Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος ένανθρωπήσας. Καὶ ὅνπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιαι δυνάμεις θεωρήσαι (θεότητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύναται), νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρωπον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὁ εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος "Ωφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν δ οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰών νων. Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιῶσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα· τοὺς δὲ κατακρίναι, διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. ια΄. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ Σύμβολον πιστεύειν καὶ εἰς μίαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαν. Οὐ δύναται Εκκλησία ή καθολική, μόνον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. "Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ Ἐκκλησία, τὸ συστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀγίων Πατέρων, πατριαρχῶν, προφη τῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστών, μαρτύρων, οἷς προσ ετέθη, πιστεύσαντες ὁμοθυμαδόν, πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ, ὅτι ἐκ παντός γένους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχου σιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτο ἔστι τε καὶ λέγεται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα [P. 309] καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν εἰρηνικὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι, ιβ'. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μαθητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Καὶ γινώσκομεν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος· καὶ μεταλαμβάνειν τοῦ σωτηρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν· διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολάς· παραλαμβάνειν τε ἀσφαλῶς θεοπνεύστους Γραφὰς τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, δι' ὧν ἀεὶ αὔξειν εἰς πίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, ὁ ἐπιμελῶς προσέχων αὐτ. ἷς καταξιοῦται πρός τε ἑαυτοῦ καὶ ἄλλων ὠφέλειαν. ιγ. Λοιπὸν ταῦτα οἱ πιστῶς καὶ ὀρθῶς ἐρευνήσ σαντες, οἱ ἅγιοι ἡμῶν Πατέρες καὶ τῆς εὐσεβείας διδάσκαλοι, ἐδίδαξαν ἡμᾶς τῷ ποίῳ τρόπῳ ἐφείλομεν σέβειν καὶ προσκυνεῖν τὰ σωτήρια σύμβολα τῆς πίσ

INVECTIVA CONTRA IERETICOS. στεως· του σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ crus, propter Salvatorem in ea confixum, ut qui προσηλωθέντα Σωτῆρα, ὡς δι' αὐτοῦ ἡμῖν λύτρωσιν χαρισαμένου, καὶ τῆς ἐκ τοῦ ξύλου κατάρας ἐλευθε ρώσαντος. Τὸ δὲ θυσιαστήριον, ὡς τὸ Κυριακὸν καὶ ἄχραντον μνῆμα. Τὴν δὲ προσφοράν, ὡς τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος τῶν ἡμετέρων ψυχῶν. Τὰ δὲ Εὐαγγέλια, ὡς ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου λαληθέντα καὶ πρα χθέντα. Τὰς δὲ εἰκόνας, τὴν μὲν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀχράντου καὶ πανασπίλου αὐτοῦ Μητρὸς καὶ Θεοτόκου Μαρία; ὅταν ἴδω, εὐθέως καὶ παραυτὰ τὸν νοῦν ἀνάγω εἰς τὴν ἄκραν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς πτωχείαν καὶ συγκατάβασιν, ὅτι Θεὸς ὢν μορφὴν δούλου ἀνέλαβε, καὶ τὴν οἰκείαν δούλην Μητέρα ἐποίησε· καὶ ὑπ' αὐτῆς ὡς νήπιος εβαστά. ζετο, καὶ ἐκ παρθενικῶν μαζῶν γάλα ἐθήλασε· καὶ λιπὼν τὸ αἰσθητὸν ὄμμα πρὸς τὴν εἰκόνα ἀτενῶς βλέπον, τὸ νοητὸν τῆς καρδίας ὄμμα σὺν τῷ νῷ εἰς τὸ μυστήριον τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας ἀκοντίζω, καὶ περὶ τῶν ἀσυγγνώστων καὶ πολλῶν μου ἁμαρτημάτ των δέομαι τὴν ἀγαθότητα καὶ εὐσπλαγχνίαν αὐτοῦ, λέγων, Δόξα σοι, ὁ Θεὸς, ὁ Σωτήρ μου, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλὸν, καὶ συγχώρησον τὰς πολλάς μου ἁμαρτίας, ὁ δι' ἐμὲ τὸ κατ' ἐμὲ φορέσας δίχα μόνης τῆς ἁμαρτίας. per eam redemptionem nobis largitus sit, et a 1112ledictio, quod ex ligno est, nos liberaverit. Altare vero, ut Dominicum ac intemeratum monunientumn. Oblatio, ut corpus Domini nostri Jesu Christi veri Dei et Salvatoris animarum nostrarum. Evangelia, ut ipsius Dei Verbi ore prolata atque illius opere præstita. Imagines vero, Domini nostri Jesu Christi, ejusque intemerata omnisque labis puræ Matris ac Dei Genitricis Mariæ cum video, confestim nullaque mora, in summam ejus propter nos egestatem ac demissionem, mente sublimis feror, quod Deus cum esset, formam servi assumpserit, ancillamque suam Matrem effecerit: quod que ab ea ut infans gestatus sit, exque virginalibus uberibus lac suxerit; relictoque sensili oculo in imaginem intento, spirit:lem cordis cum niente oculum in divinæ in carne dispensationis mysterium conjicio, ac pro multis meis delictis, et quæ veniam non mereantur, ipsius bonitatem ac misericordiam cxoro, diceus': Gloria tibi, Deus, Salva tor, miserere mei peccatoris, multisqus meis delictis veniam præbe, qui propter me meam ipse naturum, uno duntaxat peccato excepto, gestaveris. 14. Cum sanctæ Dei Genitricis Virginis Maria imaginem conspexero, statim dico: Inlemerala Dei Genitrix Christi Dei Mater, intercede ad Filium tuum et Deum meum, ut sua bonitale ac misericordia mei misereatur. Multum enim valet Matris deprecatio erga Domini clementiam. Ne, venerabilissima, peccatorum supplicationem despexeris, quia misericors est et potens salvare, qui et pro nobis pati morique sustinuit, ιδ. Ὅταν δὲ τῆς Θεοτόκου Παρθένου Μαρίας τὴν εἰκόνα θεάσωμαι, εὐθέως λέγω· Αχραντε Θεοτόκε Μῆτερ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, πρέσβευε τὸν Υἱόν σου καὶ Θεόν μου, ὅπως ἐλεήσῃ με τῇ αὐτοῦ ἀγαθό τητι [Ρ. 510] καὶ εὐσπλαγχνίᾳ. Πολλὰ γὰρ ἰσχύει δέησις Μητρὸς πρὸς εὐμένειαν Δεσπότου. Μὴ " παρίδῃς ἁμαρτωλῶν ἱκεσίαν, ἡ πάνσεμνος, ὅτι ἐλεήμων ἐστὶ καὶ σώζειν δυνάμενος, ὁ καὶ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν καταδεξάμενος. κ'. Ὅταν δὲ ἴδω εἰκόνα ἀποστόλου ἢ μάρτυρος, ἤ τινος τῶν ἁγίων, ἱστορίαν τῶν παθημάτων αὐτῶν, ὧν διὰ Χριστὸν ὑπέμειναν γενναίως, λέγω· Δόξα σοι, ὁ Θεὸς τοῦδε ἀποστόλου ἢ τοῦδε τοῦ ἁγίου. Καὶ ταῦτα οὕτως λέγων, εἰς Θεὸν τὴν δόξαν ἀναπέμπω. Ταῦτα οὕτως παρελάβομεν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέρων, ὧν καὶ τὰ ὀνόματα καὶ τοὺς λόγους ἐν τῷ τεύχει παρασημειωσόμεθα Θεοῦ βουλήσει καὶ προvol. ις. Ὑμεῖς δὲ οἱ νεοκήρυκες καὶ κενοὶ θεολόγοι, 15. Cum autem apostoli aut martyris, vel cujuspiam sanctorum imaginem videro, eorum videlicet historiam continentem, quæ illi propter Christum fortiter sustinuere, dico: Gloria tibi, Deus apostoli hujus aut hujus sancti. Dumque hæc ita dico, in Deumu gloriam refero. Hæc ita accepimus sanctis Patribus, quorum et nomina et libros sermonesque Dei voluntate et providentia in libro annotabimus. 46. Vos autem novi præcones ac vani theologi, ὑμεῖς οἱ τυχόντες τὸ κήρυγμα τῶν ἁγίων ἀποστό- vos qui sanctorum apostolorum, eorumque suc λων, καὶ τῶν αὐτῶν διαδόχων καὶ μαθητῶν, ἡμετέ ρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, καθὼς αὐτοὶ ἡμῖν παραδεδώκασιν ἀπὸ τοῦ Κυριακού πάθους καὶ τῆς σωτηρίου ἀναστάσεως μέχρι τῆς παρούσης ινδικτιῶν νος ὀγδόης, ἔτη επτακόσια με λέγουσιν εἶναι· καὶ ἔκτοτε καὶ ἕως μέχρι καὶ νῦν αἱ σεβάσμιοι εἰκόνες ἦταν καὶ εἰσὶν ὑπὸ τῶν πιστῶν, ὡς προείπομεν, προσκυνούμεναι, ἐδείξατε ὅτι τὰ ἑπτακόσια ταῦτα Στη ή καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ οἱ ποιμένες αὐτῆς ἐπλανῶντο· καὶ ὑμῖν τοῖς νεοκήρυξιν ἀπεκαλύφθη ἡ ἀλήθεια τῆς πίστεως. Εξ ότου γὰρ τὴν ἔρευναν ταύτην ήρξασθε ποιῆσαι, εἰσὶν ἔτη πλεῖον ἢ ἔλασσον με'. Ἀπὸ γὰρ ἐννάτης ἐπινεμήσεως ἤρξασθε τῇ ἀληθείᾳ ἀντ cessorum ac discipulorum, Patrumque nostrorum atque doctorum macti prædicationem estis, qucmadmodum ipsi a Dominica passione ac salutaris resurrectione, ad præsentem usque octavam ¡ndictionem (qua septingenti.quadraginta quinque anni Laberi feruntur) nobis tradidere: exindeque el ad hanc usque diem venerabiles imagines a fidelibus cultum pie habuerunt, habentque: Vos, inquam, per annos illos septingentos, errore versatam Ecclesiam catholicam et apostolicam ejusque docto res atque pastores, vobisque novis præconibus fidei veritatem manifestațam esse, ostendistis. Sunt enim anni quadraginta quinque plus minus, ex quo scrutinium hoc instituistis. noua enim indi -

JOANNIS HIEROSOL. clione capisiis veritati obsistere ac scrutari, qua τιπίπτειν, καὶ ἐρευνᾶν τὸ πῶς διαστρέψετε τὰ ἀδιά demum ratione everteretis, quæ, ut evertantur, feri non potest; idcirco nimirum, quod sancti Patres nostri, supra veritatis petram ædificaverunt, nec portæ inferi adversus eam prævalebunt "; ini - qua scilicet perversaque læreticorum ora. Incredali Patribus fuistis, et baptismati quod ab eis accepistis, nec ipsorum) fidem ac sermones suscepistis. Palam ostendistis quorum discipuli ac successores sitis, coruin nimirum qui cum Anna, et Caipha ad Pilatum dicunt: Nos regem non habemus, nisi Cæsarem ", tametsi ovis vellus præfertis. et pastoris tunicam induti estis s. Quemadmodum enim illi Salvatorem negaverunt ante faciem Pontii Pilati, eumque cruci afligentes perdiderunt; ipse vero divina sua virtute resurrexit, & ascenditque in caelum, et sedet in dextera majestatis Dei ac Patris: quod enim pro nobis carne mortuus est, semel umortuus est "; mors illi ultra non prævalet, tametsi vos factiosi homines atque rixosi adversum nos contenditis: simili vos quoque ratione, quod Salvatorem non valeatis denuo in crucem agere, in ejus in carne dispensationis eligies ac monumenta, unaque ejus secundum carnem Parentis, sanctorumque ipsius discipulorum et apostolorum virus ouine ac malitiam ostendistis. Igne enim innumerabilibusque machinis adversus sacras imagines abusi estis; existimantes eorum v08 prorsus abolituros memoriam, dum adversus ipso rum liguras iisque posita monumenta vecordia insanitis. Enimvero lac ipsa dum agitis, adversus vosmetipsos justi. Dei judicii, ejusque longæ ac multa patientia: et bonitatis, gladium acuitis. Quanobrem obsecro vos, ut a vobis inanem doctrinam procul abjiciatis, vosque ipsi pulchre reprehendatis, illorum causa quæ male gessistis. Erigite soluta genua, et gressus rectos facite "; sanctasque Patrum voces nobiscum suscipite, unaque cum illis ac nobiscum saeris imaginibus cultum adhibete; ut communi voce gloriam offeramus Domino 110stro Jesu Christo Dei Filio, cum principii experte ipsius Patre ac vivifico ejus Spiritu, nunc et semDer, et in secula saculorum. Amen. Ο στροφα. Ἐπειδὴ ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς ἀληθείας ᾠκο δόμησαν οἱ ἅγιοι ἡμῶν Πατέρες, καὶ πύλαι ᾄδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, ἅπερ εἰσὶ τὰ ἄδικα καὶ που νηρὰ τῶν αἱρετικῶν στόματα. Ηπιστήσατε τοῖς Πατράσι καὶ τῷ βαπτίσματι δ παρ' αὐτῶν εἰλήφατε, καὶ οὐκ ἐδέξασθε αὐτῶν τὴν πίστιν καὶ τοὺς λόγους. Ἐδείξατε τρανῶς τίνων μαθηταί ἐστε καὶ διάδοχοι. ὡς γὰρ ἡ ἄνεια ὑμῶν πρόδηλος γενησομένη εφάνη, ὅτι ἐκείνων ἐστὶ μαθηταί, τῶν κραξάντων σὺν "Αγια καὶ Καϊάφα πρὸς Πιλάτον, λέγουσιν· Ἡμεῖς βασι λέα οὐκ ἔχομεν, εἰ μὴ Καίσαρα, εἰ καὶ προβάτου δο ρὰν ἐπέχετε καὶ ποιμένος στολὴν ἀμφιέννυσθε. Ως γὰρ ἐκεῖνοι τὸν Σωτήρα (Ρ. 311] ηρνήσαντο κατά πρόσω ωπον Πιλάτου, καὶ τοῦτον σταυρῷ προσπήξαντες ἀνα ἡλωσαν· αὐτὸς δὲ τῇ θεϊκῇ αὐτοῦ δυνάμει ἀνέστη καὶ ἀνῆλθεν ἐν τοῖς ὑψίστοις καὶ ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μετ γαλωσύνης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· ὃ γὰρ ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, ἔπαθεν ἐφάπαξ· θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει, κἂν ὑμεῖς φιλοπόλεμοι όντες πρὸς ἡμᾶς φιλονεικεῖτε· ὡσαύτως καὶ ὑμεῖς, ἐν τῷ τὸν Σωτήρα μὴ ἰσχύοντες ἐκ δευτέρου σταυρῶσαι, εἰς τοὺς τῆς Ενσάρκου οικονομίας αὐτοῦ χαρακτῆρας καὶ τὰς ὑπομνήσεις. σὺν τῇ κατὰ σάρκα αὐτοῦ Μητρὶ καὶ τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις πέσαν τὴν κακίαν ὑμῶν προδήλως ἐδείξατε. Καὶ γὰρ ἐν πυρὶ καὶ ἐν μυρίαις μηχαναῖς ἐχρήσασθε κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων, νομίζοντες τὴν μνήμην αὐτῶν τε λέως ἀπαλοιφῆναι, κατὰ τῶν χαρακτήρων τῆς χρωσ ματουργίας αὐτῶν ἀναμνήσεως μαινόμενοι. ᾿Αλλ' ὅμως καὶ ταῦτα πράττοντες, καθ' ὑμῶν αὐτῶν ἀκου νᾶτε τὸ ξίφος τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ, καὶ πολλὲς μακροθυμίας καὶ ἀγαθότητος. Δι' 8 παρακαλῶ ὑμᾶς δ ἀποῤῥίψαι τὴν κενὴν διδασκαλίαν ὑμῶν, καὶ μέμ ψασθε ἑαυτοῖς καλῶς, ἐφ᾽ οἷς διεπράξασθε κακῶς. ᾿Ανορθώσατε τὰ παρειμένα γόνατα τῆς ψυχῆς καὶ τροχιάς ὀρθὰς ποιήσατε. Καὶ τὰς ἁγίας φωνὰς τῶν Πατέρων σὺν ἡμῖν ὑποδέξασθε, καὶ σὺν αὐτοῖς τε καὶ ἡμῖν ταῖς ἁγίαις εἰκόσι τὴ σέβας αναπέμψατε, ὅπως κοινῇ τῇ φωνῇ δόξαν αναπέμψοιμεν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ καὶ τῷ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 50 Hebr. su, 12. · Matth. Στι, 18. 25 Joan. XIX, 15. ** Matth. vn, 15. 17 Rom. vi, 10.