GREGORII PRESBYTERI $20 ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΟΣΙΟΥΣ ΤΙ ΘΕΟΦΟΡΟΥΣ ΠΑΤΕΡΑΣ, ΚΑΙ ΕΙΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΝ ΤΟΝ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ. GREGORII PRESBYTERI CÆSAREE CAPPADOCIE ORATIO IN SANCTOS TRECENTOS DECEM ET OCTO DEIFEROS PATRES. ET IN CONSTANTINUM PIISSIMUM IMPERATOREM (Combeds. Auclar. nov. tom. II, ρ. 567.) $ Præpositis obedire jussus monente Apostolo • Theophile, sc. meæ velut oblitus imbecillitatis, neglectaque dicendi elegantia, parui venerando Patri, proponenti, ut breviter de trecentorum decem et octo sanctoruin Patrum apud Nicæam conventu scriberem, ejusque huic sanctæ Nicænæ Ecclesia, traderem: ut quorum meruit (rul corporali præsentia, eorum quoque decertationis scriptas habeat narrationes. Ac a me quidem, pro meis viribus dicta, ut eorum magnitudinis ratio habeatur, quæ a Patribus recte et ex virtute gesta sunt, tenui ego rori cum marinis conserto fuctibus dicam similia. Fuerit autem illius perfectionis, ut non verborum qualitatem attendat, sed promptæ ac alacri ad obsequendum voluntati, ambitiosam compassionem rependat. Cum Maximianus, Liciniusque, et Maxentius, qui Romæ impie imperarunt, et multes, qui erant Christiana Adci, dæmonibus sacrificare recusantes, suppliciis et morte adecerunt, insano simulacrorum cultu dignum invenissent exitium, mirabiliter, ac spem vincente eventu, ab Occidente instar Luciferi * Hebr. x 17. Πείθεσθαι τοῖς ἡγουμένοις ἐκ τῆς ἀποστολικῆς επιτραπεὶς παραινέσεως, ὦ θεόφιλε, καὶ ὥσπερ τῆς οἰκείας ἐμαυτὸν ἐπιλαθόμενος ἀσθενείας, τό τε τοῦ λόγου ὑπεριδὼν ἀκαλλές, ὑπετάγην τιμίω Πατρί, προβαλλομένῳ μοι συγγράψαι δια βραχέων περὶ τῆς τῶν ἁγίων τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ Πατέρων κατά Νίκαιαν συνελεύσεως, ἐκδοῦναι τε τῇ κατ' αὐτὸν ἐν Νικαίᾳ ἀγιωτάτη Εκκλησίᾳ· ἵνα ὧν τῆς ἐν σώματι ἀπήλαυσε παρουσίας, τούτων καὶ τῆς πνευματικῆς ἀγωνίας ἀνάγραπτα φέροι τὰ διηγή ματα. Καὶ τὰ μὲν ἐμοὶ κατὰ τὴν ἐμὴν εἰρημένα δύναμιν πρὸς τὸ τῆς ἐναρέτου τῶν Πατέρων πολι τείας ὑπέρογκον δρόσου λεπτότητι φαίην ἂν ἐοικέ και πελαγίοις άμιλλωμένῃ κύματι· τῆς ἐκείνου δ' ἂν εἴη τελειότητος μὴ πηλικότητα τῶν ὀνομάτων προσανέχειν τὸν νοῦν, τῷ δὲ προθύμῳ τῆς ὑπο κοῆς τὸ τῆς συμπαθείας αντιμετρῆσαι φιλότιμον. Μαξιμιανοῦ καὶ Λικιννίου καὶ Μαξεντίου τῶν ἐν Ῥώμη δυσσεβῶς βεβασιλευκότων, καὶ πολλοὺς τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως θύειν άρνησαμένους τοῖς δαίμοσιν, αικισμοῖς καὶ θανάτῳ ὑποβαλόντων, ἀξίαν τε τῆς εἰδωλομανίας τὴν καταστροφὴν τοῦ βίου εὑραμένων, παραδόξως ἐκ τῶν Ἑσπερίων ἀνέ Fr. Combefisii nota. Videtur Gregorius bie medii vi scriptor, qui longe abfuerit a concilio Nicæno, rogatuque episcopi Nicæni, historicam hanc narrationem ex antiquis monumentis, circa forte lleraclii tempora, et ubi Persa, quos videtur vocare Assyrios imperii Comani plerasque provincias devastassent, concinnaverit, eidemque Nicance Ecclesiæ, quam Patres prentis illustrassent, cimelium præclarum tradiegregium Latine tantum hactenus editum; libuit ad justam aliquam quantitatem nostri in vi synodi acta voluminis, utraque submittere, cum aliis synodi Nicænæ actis anonymis, quibus gesta in primo illo œcumenico con veutu, nou nihil et ipsa illustrari possint.Latina componimus Græcis, in paucis secuti interpretem Lipomani, non satis in multis accuratum, cujus aliqua hisce notis perstringimus.

DE CONCILIO NICENO I. τειλε, δίκην Εωσφόρου, Κωνσταντίνος ὁ φιλοχρι- exortus est Christi amantissimus Constantinus στότατος, ὁ τῆς ὀρθοδόξου πολιτείας ἀρχηγὸς, καὶ τῆς ἀμώμου πίστεως πρόβολος· ὃς ἅμα τῷ τὰ σκήπτρα ἐκ τῶν Εσπερίων ἐπὶ τὴν Εω μεταποιῆσαι, τῷ θείῳ φωτὶ τὴν ψυχὴν καταυγάζεται καὶ τῇ εὐσεβείᾳ τὴν διάνοιαν ἀλειψάμενος πρῶτον ἀγῶνα πρὸς τὸν διάβολον ἀποδύεται· καὶ τίθησι κατὰ τόπον Χριστιανῶν ἐλευθερίας προγράμματα· λύει τὴν ἐκ τῶν ἀνόμων τοῖς πιστοῖς ἐνσκήψασαν κατήφειαν· καταβάλλει τῶν εἰδώλων τα σεβάσματα· θριαμβεύει τοῦ ψεύδους τὸ ἀνύπαρκτον· φανεροί της ἀληθείας τὸ κήρυγμα· μεταδίδωσι τιμῆς καὶ παρῥησίας τοῖς τετιμηκόσι τὸν Κύριον· ἀναῤῥώννυται σώματα πιστῶν κεκακωμένα ταῖς μάστιξι· στρεβλώσει καὶ ἐξορίαις ὑποβάλλονται οι προσκείμενοι δαίμοσι. Καὶ ἦν ἰδεῖν τῶν τε πιστῶν ἐκ τοῦ διωγμοῦ " τὴν ἀνάκλησιν, καὶ τῶν ἐκ τῆς δαιμονικής πλάνης τὴν ἀνάνηψιν, ὁμοίαν ἀγγελικῇ χοροστασία, πάντων ἐν παρρησίᾳ δοξολογούντων τὸν Κύριον. imperator, orthodoxe reipublica auctor ac prin ceps et inculpatae fidei propugnator: is simul αίque sceptra ex Occidente in Orientem transtulit, divina luce animo perfunditur; instructusque pietate, primum adversus diabolum certamen iustituit, atque publica pro Christianorum libertate, edicta proponit. Quam impii molestiam ingerebant fidelibus, depellit; destruit idolorum cultum; inauen falsi consistentiam traducit; veritatis prædicationem in palam facit; eos qui Domino honorem impendissent, honore ac libertate allicit. Lustaurantur, ac vires recipiunt male verberibus alfectorum fidelium corpora tormentis ct exsiliis subjiciuntur, qui demonibus devoti adhmrerent: ac videre erat, cum fideles a persecutione liberos efici, tum eos, qui errore daemonum impli cati fuissent, aut fragem meliorem reverti: quæ res angelica choreæ speciem quamdam pra-ferre videbatur, cum Deum omnes libere glorificarent. Ἔχαιρεν οὖν ὁ πιστότατος βασιλεὺς ἐπὶ τῇ καθα ημέραν προσθήκῃ τῶν Χριστιανῶν, συμβαλὼν ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ θείας εἶναι τὸ πᾶν ἐνεργείας, τῆς ἐν ὀλίγῳ τὸ ὑπήκοον αὐτῷ πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔλκυσαμένης ἐπίγνωσιν. Οἷον γὰρ κἀκεῖνο τοῖς φθάσασι συνέδραμε; Τῶν γὰρ παρακειμένων ἐθνῶν, ἅτε τὰ σπονδῶν [γρ. ἀσπένδων, τεί ex Lip. τὰ σπονδῶν μὴ ἐχόντων] τοῖς πρὸ αὐτοῦ βασιλεῦσι ἐπανισταμένων, καὶ τῶν ἐμφυλίων στά σεων ταῖς ἀλληλοφονίαις μὴ παρεχομένων αὐτοῖς τὴν ἀνάπαυσιν, ἡνίκα Κωνσταντίνος διὰ τοῦ Σωτῆς ρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ τῆς βασιλείας ἀνεδέξατο κράτος, εὐθὺς ὡς ἐκ προστάγματος, καὶ τὰ τῶν Εθνῶν δεινὰ κατελώφησε, καὶ τὸ ὑπήκοον τὴν εἰρήτην σπάσατο. Ο δὲ μισόκαλος ἐχθρὸς οὐδὲ ταύτην ἤνεγκε τὴν ἐπὶ τὰ κρείττονα τῶν ἀνθρώπων ἐπίγνωσιν· ἀλλ' ὥσπερ πάλαι τῷ πρωτοπλάστῳ τῆς ἀπόνου ζωῆς διεφθόνησε, καὶ διὰ τοῦ ὄψεως τῇ ἀκοῇ τὴν παρακοὴν τῆς ἐντολῆς ἐνέσπειρεν, οὕτω καὶ τότε σπαραχθεὶς ἐπὶ τῇ τῶν ἐξ εἰδωλολατρείας πρὸς Θεὸν ἐπιστροφῇ, ἐγείρει πνεῦμα Πύθωνος, Αρειος δὲ ἦν οὗτος - Χριστιανὸς μὲν τὴν προσηγορίαν, καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ τῆς Ἀλεξανδρέων Exκλησίας καταλεγόμενος· τήν τε τῶν θείων Γραφών, ὡς οὐκ ὄφελον, πεπιστευμένος ὑφήγησιν· κενού set, inani homo gloria, ac avaritia, patris sui δοξία τε καὶ φιλαργυρία, τοῖς ὅπλοις τοῦ πατρὸς αὐτοῦ τοῦ διαβόλου, κατεχόμενος· ὃς θεασάμενος ὡς μετὰ Πέτρον τὸν ἐν μάρτυσι νικηφόρον, καὶ ἐν Gen. 1, 5. Itaque lætabatur fidelissimus imperator quotidiano Christianorum augmento, secum animo re putans, id totum divinæ operationis esse, qua sic exiguo tempore, subjectos ad Domini Jesu Christi agnitionem traxisset. Etenim quid ejusmodi iis convenit, qui precesserunt? Cum enim finitime gentes, velut perfida, adversus priores imperatores crebro rebellarent, nec seditionum civilium tumultus, alternis cadibus, requiem ullam praeberent, ο ubi mox Constantinus per Salvatoris nostri Jesu Christi gratiam imperium suscepit, ceu jussione divina, tum mala cessarunt, si qua erant a genti bus, subditique populi pacem amplexi sunt. Caete rum boni osor hostis, neque eam hominum provectionem ad meliorem cognitionem ferre potuit; quin imo, velut olim primum condito homini vitam laborum vacuitate felicem invidit, ejusque per serpenten, ut ne præcepto obediret, auribus insevit *; sic quoque per id tempus, idololatrarum adl Deum conversione exulceratus, suscitat spiritum Pythonis. Fuit is Arius: Christianus quidem nomine, ac Ecclesia Alexandrinæ presbyteris allectus; cui Scripturarum divinarum sinterpretatio fuisset mandata, atque utinamn non fuis diaboli armis, possessus. Cum porro post Petrum inter martyres victoria illustrem, ac inter ponti dices consertum apostolis, Achillamque ejus suc Fr. Combefisii nola. Orthodoxa reipublica auctor ac princeps, Velut qui primus res Christianorum ac orthodoxorum, provexerit, ut jam respublica Christiana ac orthodoxa, libera religione, ac compressis errori lius, posset dici. Interpr. Lipom. Orthodoxa νίια instituti princeps, quod non placuit. Inanem falsi consistentiam. Quippe menda cium inconsistens est. Absone Lipomani inter. cò ἀνύπαρκτον ad sequens κήρυγμα refert: Quæ consistere non poterat, efficit manifestam veritatis prædicationem. Plane consistebat, ante Constantini felicia tenpora, nec majori unquam vigore quam sub decessoribus tyrannis, prædicatio Christiane veritatis, ac κήρυγμα nunquam ἀνύπαρκτον. Tormentis. Exaggeratione dictum, nec ad Constantini referendum tempora, siquidem est sermo de ethnic is, quibus interim multum erat, ut nefandis sacris prohiberentur, clauderentur templa, sive etiam, cum res ferebat, destruerentur.

GREGORII PRESBYTERI διάδοχον, Αλέξανδρος ὁ ἐν προέδροις πάναγνος, καὶ τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων ὑπέρμαχος, της Αλεξ ανδρέων προέστη Εκκλησίας, ὥσπερ τις ἐοβόλος δράκων τὸν ἐνδομυχοῦντα τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ τῆς βασκανίας ἐξέμεσα. Καὶ κατὰ ᾿Αλεξάνδρου μέν, οὐχ οἷός τε ἦν αὐθαδιάσαι· ἀνάλωτος γὰρ κατά τὸν βίον δ' Αλέξανδρος, καὶ πάσης κακίας ἀμέτοχος, κατὰ τὴν τοῦ Ἰὼβ ὑπὸ τοῦ Κυρίου μαρτυρίαν. Τι οὖν ὁ ἀλητήριος μηχανεται; Κατὰ τῶν δογμάτων τοῦ ὁσίου ὁπλίζεται, ὡς διὰ τούτων αὐτοῦ καθα ψόμενος· καὶ οὕτω < τίθησιν εἰς τὸν οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ λαλεῖ κατὰ τοῦ Ὑψίστου ἀδικίαν.» Τοῦ γὰρ ὁσίου Αλεξάνδρου ὁμότιμον καὶ ὁμοούσιον τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ καθομολογοῦντος, ἄντικρυς ressorem, Alexandrum vidisset inter praesules ἀρχιερεῦσιν ἰσαπόστολον, καὶ ᾿Αχιλλῶν τὸν τούτου castissimum, strenuumque apostolicorum dogmatum defensorem, Ecclesiæ Alexandrinæ præpositum, tanquam venenatus serpens, quod in cordis ejus penetralibus latebat virus evomuit. Enimvero non poterat adversus Alexandrum ipsum importuna se insolentia efferre. Etenim Alexander vita ac moribus irreprehensibilis erat, atque ab omni abstinens malo, juxta Domini de Jobo testimonium. Quidnam ergo machinatur scelestus? Arma parat adversus viri sancti doctrinam, seu qua invadendi pateret aditus: sicque, e ponit os suum in calum, et loquitur iniquitatem adversus Altissimum. Nam cum sanctus Alexander Filium confiteretur, honore Patri æqualem, ac ejusdem essentia, ex adverso mente captus Arius, Filium 5 φρενοβλαβής "Αρειος κτίσμα καὶ ποίημα τὸν Υἱὸν creaturam ac facturam nugari coepit: ac fuisse Εληρώδησε· καὶ ὅτι ἦν ποτὲ ὅτε οὐκ ἦν, καὶ τὰ quando non erat, et quæ sunt his magis impia, digna τούτων ἀσεβέστερα, ἅπερ σιωπῆς ὄντως καὶ λήθης profecto quæ oblivioni mandentur et aeterno silentio. βυθῶν εἰσιν ἄξια. Videns ergo divinus Alexander, malum hoc instar morbi sacri depascere (siquidem vicinas Agyptum, Thebaidemque, et Libyam invaserat), veritus ne universum corriperet fidelium corpus, post multas coram monitiones elferato palerne adhibitas, post varias ex Scripturis divinis probationes, quibus Vetus pariter ac Novam Testamentum abundat, sciens impium erroris caligine adhuc implicatum, ad Dominum Jesum Christum, quem ille afficiebat contumelia, confugit, quo is Christianae rei adversus impiam molitionem auxilio esset: jejunio, vigiliis, ac lacrymis eum invocal adjutorem, qui inspector est veritatis. Verum cum impius magis eleraretur et elfervesceret, evocal Alexander plures futuros periculi socios, dirigitque litteras ad episcopos per ea constitutos loca, ac prodigiosos cordis Arii fetus adversus orthodoxam fidem, denuntiat. Quamobrem, præmunit quidem eorum aures, ut ne qui ab hiatu sensus Arii sinistre arriperentur; incitat vero, ut communi consilio citra moram de his optimum dominum certiorem facerent. Ubi porro victor ille inclytus hac rescivisset, tanquam stimulo, profana obscurorum, molestaque inopinatorum auditione, animo perculsus, divinas protinus nitit litteras, per quas et magistratus et eos qui possent, episcopos, Niceman metropolim, ad ea examinanda, quæ ad eos spectarent, venire suadet, atque ad declarandam veram et inculpatam, fidem penitusque exscindendam ac abolendam male sentientium næ Ο Ἰδὼν οὖν Αλέξανδρος ὁ θεσπέσιος ὡς δίκην ἱερᾶς νόσου ἐπινέμεται τὸ κακόν· ἥψατο γὰρ Δια γύπτου καὶ Θηβαΐδος καὶ Λιβύης τῶν ἔναγχος· καὶ δεδοικώς μὴ τοῦ παντὸς τῶν πιστῶν περιδρά ξηται σώματος, μετὰ πολλὰς τὰς κατὰ πρόσωπον παραινέσεις, ἂς τῷ ἀτιθάσσῳ πατρικῶς προσήν γαγε, μετά ποικίλους τοὺς διὰ τῶν θείων Γραφών ελέγχους οἷς ή τε Παλαιά ή τε Καινὴ ἐναβρύνετα:" γνοὺς τὸν ἀσεβῆ ἔτι τῷ τῆς πλάνης ζόφος κατεχό μενον, ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν παρὰ ἐκείνου υβριζόμενον καταφεύγει, βοηθὸν αὐτὸν τῷ κοινῷ γενέσθαι κατὰ τῆς θεομάχου ἐγχειρήσεως - νηστείς τε καὶ ἀγρυπνίᾳ καὶ δάκρυσι τὸν τῆς ἀληθείας Επόπτην ἐπικαλεῖται σύμμαχον. Τοῦ δὲ δυσσεβοῦς μᾶλλον ἀγριωμένου καὶ παφλάζοντος, κοινωνούς κ Αλέξανδρος τοῦ κινδύνου προσκαλεῖται πλείονας, καὶ γράμμασι πρὸς τοὺς κατὰ τόπον ἐπισκόπους κέχρηται, καὶ μηνύει τὰ τερατώδη τῆς ᾿Αρείου καρδίας κατὰ τῆς ὀρθοδοξίας κυήματα. Διὸ προς ασφαλίζεται μὲν αὐτῶν τὰς ἀκοὰς πρὸς τὸ μὴ παν ρασυρῆναι τινας ἀπὸ τῆς χαράδρας τῆς ᾿Αρείου φρονήσεως· παροτρύνει δὲ τῷ κοινῷ [σ. κοινῶς] ἀμελλητί ταῦτα τῷ κρατίστῳ γνωρίσαι δεσπότῃ. Τούτων οὖν ὁ καλλίνικος ἐν γνώσει γενόμενος, ὥσπερ κέντρῳ τῇ βεβήλῳ τῶν ἀδήλων, τῇ τε ἀνιαρᾷ τῶν ἀδοκήτων ἀκοῇ πληγεὶς τὴν διάνοιαν, παραχρῆμα θείαις κέχρηται κεραίαις, δι' ὧν τούς τε ἐν τέλει καὶ τοὺς δυνατῶς ἔχοντας τῶν ἐπισκό πων τὴν Νίκαιαν τῶν Βιθυνῶν μητρόπολιν κατα λαμβάνειν [λείπ. προτρέπεται] πρὸς ἐξέτασιν τῶν εἰς αὐτοὺς ἡκόντων, καὶ φανέρωσιν μὲν τῆς ἀλη θοῦς καὶ ἀμέμπτου πίστεως, ἐκτομὴν δὲ καὶ παντελῆ ἀφανισμὸν τῆς δαιμονιώδους τῶν κακοδόξων αἱρέσεως. daemoniacam haeresim. * Job 1, 1. * Psal. Laavu, 2. Fr. Combefisii notae. Et magistratus. Potuit Constantinus etiam primores laicos, qui præcipui essent inter Chrislianos, ac majori quadam auctoritate, ad concilium vocare, quibuscum ipse tantæ tractationi interesset, ut reipsa cum paucis quibusdam speciatoribus interfuit, non tanquam judex, sed velut præses defensorque, atque ut docendus ipse veriiatem üdei, doctamque piis legibus sanciturus.

DE CONCILIO NICENO I. Τούτων οὖν οὕτω προβεβηκότων, τίνες εὑρέθησαν Λ οἱ τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τῇ προγνώσει του ζωοποιοῦ Πνεύματος τηρηθέντες ἐπίσκοποι, καὶ ἐκ ποίας ἕκαστος τῶν συνελθόντων παροικίας ὥρμητο, ὁ παρ' αὐτῶν ἐκτεθεὶς τόμος συνοδικός παραστήσει, τοῖς φιλοπόνως ἐντυγχάνουσιν. Οἱ μὲν οὖν ἅγιοι Πατέρες, ἅτε μέλισσαί τινες ἐργάτιδες, ὥσπερ ἐκ πολυάνθων λειμώνων, τῶν οἰκείων ἕκαστος ἐκκλησιῶν ἀπα ναστάντες Νίκαιαν τὸ συμβολοποιὸν τῆς ὀρθοδοξίας κατειλήματι χωρίον. Ὁ δὲ θεῖος Κωνσταντίνος, την ἱερὰν καὶ ἀγγέλοις αἰδέσιμον τῶν ἁγίων Πατέρων ἥκειν ἀκούσας παρουσίαν, εὐθὺς ἐκ προπυλαίων, ταῖς πρεπούσαις ἐπιθαυμάζει τιμαῖς, καί τινας τῆς Ιερᾶς συγκλήτου προαποστείλας, διὰ τῆς ἐπιτη δειότητος, καὶ τῇ καταλλήλῳ τῆς χρείας ἐπιδέσει, περιποιεῖται αὐτοὺς [γρ. αὐτοῖς· ἦ, αὐτῶν] τὸ ἀπερίσπαστον. Ἐπεὶ δὲ ἔγνω καλῶς ἔχειν αὐτῷ τὰ τῆς εἰς τοὺς Πατέρας προνοίας, τηνικαῦτα τὴν οἰκείαν τῇ Νικαία παρουσίαν δίδωσι, λογισμό νηφαλέῳ τῶν ἔξωθεν ἑαυτὸν ἀπαγαγών θορύβων, οἷάπερ περὶ θείου πράγματος, καὶ τῆς εἰς ψυχὴν ὁρώσης σωτηρίας, τῷ πρακτικῷ [Ισ. πνευματικῷ] τῶν ἁγίων Πατέρων ἐντευξάμενος συστήματι. Καὶ γὰρ ἦσαν τινες μὲν αὐτῶν ἀποστολικοῖς διαπρέποντες χαρίσμασιν, ἄλλοι δὲ τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ σώματι αὐτῶν περιφέροντες, ἐξ ὧν ὀλίγα παραθήσω πρὸς τὴν τῶν ἐντυγχανόντων περὶ τοὺς ἁγίου, πληροφορίαν καὶ ψυχικὴν ὠφέλειαν. Ὁ μὲν οὖν ὅσιος Ἰάκωβος ὁ τῆς Νισσιθηνῶν πρόεδρος πολλούς μὲν ἠλευθέρωσε νοσημάτων· μαρτυρεῖται δὲ καὶ νεκροὺς ἀναστῆσαι· δ τε Νεοκαισαρεία; τῆς Εὐφρατησίας ἐπίσκοπος ὅσιος Παῦλος τα γεννητικά τῶν μορίων διὰ πυρὸς ἀπεβάλετο, τῆς Λικινίου μανίας γενόμενος παίγνιον· Παφνούτιος τε ὁ Alm γύπτιος, ἀνὴρ σημειοφόρος, καὶ ἕτεροι πλείονες τῶν ἁγίων τούτων, οἱ μὲν ὀφθαλμοὺς ἐκκέντηντο, ἄλλοι ἀγκύλας διετέτμηντο· ἕτεροι χεῖρας καὶ πόδες ὑπ', δεσμῶν τῶν ἐξ ἡμῶν ἱμάντων ἐβλάβησαν. *Ο δὲ τῶν ἀγαθῶν ἀντίπαλος τὴν εὐράνιον ταύτην τῶν ἁγίων ἐπὶ γῆς θεασάμενος χορείαν, οὐ συνεχώ ρησε πάντη τῶν οἰκείων κέντρων μένειν ἀπείρα στον ἀλλ᾿ ὥσπερ τὴν Ἰούδαν ἐν τοῖς ἀποστόλοις προδότην τοῦ Δεσπότου κατέστησεν, οὕτω καὶ τῷ ut llis ita provectis, quinam illo tempore inventi sint vivifici Spiritus præscientia conservati episcopi, nec non ex quanam quisque parecia profectus sit, ostendet quem ediderunt toms synodicus με quis studiose legere velit. Sancti ergo Patres, haud secus ac argumentos quædam apes, ex sua quisque Ecclesia, velut ex pratis foridis surgentes, Nicænam seu alvearium quoddam, recta fidei condendis lavis, venerunt. Divinus vero Constantinus, ut sacram ac reverendam angelis audisset adesse sauctorum Patruin præsentiam, statim a primo vestibulo congruis eos honoribus prosequitur: ae præmissis quibusdam e sacro senatu, opportunitate ac rerum necessariarum convenienti suppeditatione, quietem eis procurat, ac ne habeaut necesse sullcitudine distrahi. Caeterum, ubi cognovit, ea ejus opera recte fuisse Patribus provisum, tum ipse suam Nicem offert praesentiam, sobria se mente ac prudenti consilio ab externis ac rerum sacularium tumultibus abducens, utpote de divino me otio, ipsaque spiritali ac animi salute, gnavum rebus ejusmodi SS. Patrum allocuturus conventum. ψαίρμα erant quidam ex ipsis, qui apostolicis gratiis ornati essent, alii qui Christi stigmata in corporibus suis circumferrent, ex quibus pauca representabo, quo et lectoribus majorem de sanctis faciam fidem, conferamque aliquid ad animorum salutem. Sanctus itaque Jacobus Nisibenorum presul, multos quidem a morbis liberavit, testantur vero, etiam mortuos suscitasse. Neueasures item Euphratesiae episcopus sanctus Paulus, genitalia membra igni amisit, Licinii insania factus ludi brium: Paphuutius quoque Ægyptius vir signi fer ac Donini stigmata inustus, nec non alii plures ex iis sanctis, quorum aliis quidem fuerant suffussi oculis, aliis excisi poplites, ac aliis denique diris loreis vinculis vitiatae manus ac pedes. Verum, qui bonis adversatur, coelestem hanc choream in terra videns haud omnino aculearum suorum permisit esse inexpertem: quemadπodum vero in apostolis Judlam fecit Domini proditorem, sic etiam sanctorum illi sacro choro Ιupos Arabes ovium pellibus tectos invexit; Fr. Combefisii nota. Tomus synodicus. Interpres Lip. Decisio sy- nique eorumdem membrorum luxatione, ex nima nodica. Quo etiam modo in sequentibus: Est Lomus proprie libellus dogmaticus, qualis passim vocatur Leonis Epistola ad Flavianum. Male idem reddit quod statim sequitur, καί τινας τῆς ἱερᾶς συγκλήτου προαποστείλας Quibusdam præmissis Cz sucro conventu, pro, ex sacro senatu. Illud item περιποιεῖται αὐτοῖς τὸ ἀπερίσπαστον· Procuraι, ne habeant necesse recedere, pro distrahi sollicitudine. Vir signifer. Clara allusione ad illud Pauli Gal. Ego enim stigmata Donini Jesu, etc., quod sequentibus verbis magis expressit. Hila stigmata ac nolas Christi confessorum in tribus ponit noster Gregorius, in effossione oculorum, nervorum succisione, qua manus ac pedes inutilia fierent, ac præcipue alter pedum jus exciso poplite, quo adhuc vegeti pede altero ac manibus ad opera marmorum, aliaque hujusmodi, manerent, ac de PATROL. GR. CXI. distensione ac contorsione immanibus illis loris, quod ultimum male expressit interpres Lipom. Aliis vero mutilati sunt pedes, etc. forte Ελευ βησαν· απod tamen ex subjecta materia fuisset exponendum eodem sensu ac nostrum εβλάβησαν. Plane distentio ejusmodi ac ditorsio, manus deformat aut pedes, læditque, ut non possint exsequi consueta munia, non vero discerpit ac ampunat, ita ut sic discerptus possit vivere, ac Domini Jesu stigmata illa circumferre. Vidend. Galon. lupos Arabes. Nihil crebrius apudl Pabies, de quo jam ad Amphil. ac auctorem Vitae ejus, nobis hactenus Metaphrastem, sed Allatio anony mum longe illo antiquiorem, ex quo Metaphrastes pleraque mutuatus est, antiquissimio apud eum codi ce, ex quo nobis charissimus auvdutos R. P. Jacobus Goar exscripta illa Acta Roma detulit, ubi jan

GREGORI PRESBYTERI nempe, Menophantem Ephesium, et Patrophilum θιάσῳ τῶν ἁγίων συνεισήνεγκε λύκους Αραβες Scythopolitoum, ac Theonam Marmaricanum, cum aliis paucis iusanis Arii discipulis, de quibus dicturi sumus in sequentibus. Quoniam aziem quod veritatem ferebat, eaque velut fetum erat, inquisitione egebat, aptusque locus dispiciebatur, quo feret Patrum conventus, abecindens optimus imperator a palatio quod illic crat, domum maximiam, imperialium cubiculorum ut ita loquar] oculum quemdam, cujus decus ac magnificentia ad nostram usque ætatem Patrum tegumento conservata est, camdem, séu illius primitias regiæ, sacro addixit concilio. f.o loco squales numero Patrum sedes parari jussit, una rationem habens quietis senuin, ac sacerdotium honore prosoqueus. Cum jam itaque il appulsi essent, ipse quoque imperator Ingreditur: neque vero arregauti et elato, regio για intuens vulte, sed contracto supercilio, et quɑ modesto incessu accedit, ac saucies obviam factos amplectitur, blandeque et gratiose alloquitur; ac leni quodam risu, comitatis florem proferens, Iætam animi constitutionem pro sauctorum stalu cœluque ostendit. Suam autem: in Deum prodidit humilitatem, summamque in Patres submissioncm, quod inter sedes episcopales suum submiscrit subsellium. – Cum sancti ergo piusque imperator consedissent, Eustathius Antiochenus (ei enim annuit sancta synodus, ut verba faceret ad imperatorem): • Deo inquit, gratias agimus, optime imperator, qui terrenum tibi imperium dirigit: qui simulacrorum errorem per te abulevii, ac æquos fidelium animos in libertate collocavit. Cescavit drmonum midor: multiplici Dei cultu eversa est gentilium superstitio, Expelluntur tonebræ impietatis; illustratur orbis terraṛum luce diviuæ scientiæ. Pater glorifcatur; Filius simul aduratur; anuuntiatur Spiritus sanctus, Trinitas cousubstantialis, una Diviniles in tribus personis et hypostasibus prædicalar. Per cams, imperator, mauitur tum pietatis imperium; eam nobis serva iuviolatam. Nullus hæreticus in Ecclesiam subintrans quum aliquid a Trinitate auferat, sine honore, alectumque ignominim relinquens, quod est reliquum. Arius nobis, qui a furore nomen accepit, orationis causa est et conventurs, qui nescio quomatu, in Ecclesiæ Alexandrinæ presbyterium allectus, nescientibus nobis, alienus a doctrina beatissimoru:u prophecarum et apostolorum invenias fuit. Unigenitum cnim Filium et Verbum Patris non roretur cjusdem cum Patre substantia consortio privare, et CreeDrem, creaturæ cultor, contendit croatis accensere. Eum autem porsuzveris, imperator, mutata sontentia nou repugnare apostolicis doctrinis; aut si δοραῖς προβάτων εγκεκρυμμένους· Μηνόφαντα φημι τὸν Ἐφέσιον, και Πατρόφιλον τὸν ἀπὸ Σκυλοπό λεως, καὶ Θεωνᾶν τὸν ἐκ τῆς Μαρμαρικῆς σὺν ετέροις ὀλίγοι; μαθηταῖς τῆς Ἀρείου ἀφροσύνης, περὶ ὧν ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται. Ἐπεὶ δὲ τὸ κυῆσαν τὴν αλήθειαν ἐδεῖτο ζητήσεως, καὶ τόπος ἐσκοπεῖτο πρὸς συνέλευσιν ἐπιτήδειος, ἀποτεμὼν ὁ κράτιστος βασιλεὺς τοῦ ἐκεῖσε παλατίου οἶκον παμμεγέθη, τὸν ὀφθαλμὸν ὡς εἰπεῖν τῶν βασιλικῶν κοιτώνων, οὗ τὸ περικαλλὲς καὶ κόσμον μέχρις ἡμῶν τῇ σκέπη τῶν ὁσίων Πατέρων τετήρηται, τοῦτον ὥσπερ απαρχὴν τῶν βασιλείων τῇ ἁγίᾳ ἀπέθετο συνόδε Ενθα θώκους ισαρίθμους προτεθῆναι τοῖς Πατράσιν ἐκέλευσε· τοῦ τε γήρως τὴν ἀνάπαυσιν, καὶ τῆς Ιερωσύνης στέργων τὸ τίμιον. Προβαλοῦσι γοῦν αὐτοῖς ὁ κράτιστος επεισέρχεται βασιλεύς· οὐ σου βαρῷ τινι καὶ ὑπερκειμένῳ καὶ βασιλικῷ βλέπων νεύματι, ἀλλ᾽ ὀφρύ συνεσταλμένῃ, καὶ πράῳ τῷ βήματι πρόσεισι· καὶ τοὺς ἁγίους ὑπαντώντας ἀσπάζεται, καὶ χαριέντως προσομιλεῖο καὶ ἠρεμαίω τινὶ μειδιάματι τὸ τῆς ἐπιεικείας ἄνθος προβαλλό μενος, φαιδρὰν ἐπὶ τῇ τῶν ἁγίων συστάσει δείκνυτ τῆς ψυχῆς τὴν κατάστασιν. Δηλώσει δὲ τό τε πρὸς τοὺς Πατέρας τῆς συγκαταβάσεως ὑψηλὸν, τὸ μεταξύ τῶν ἐπισκοπικῶν δίφρων ὑποβεβηκὲς ἐντεῦθεν αὐτῷ σκιμπόδιον. Τῶν τῶν ὁσίων καὶ τοῦ θεοσεβοῦς βασιλέως ίδρυ μένων, Εὐστάθιος ὁ τῆς Ἀντιοχέων· τούτῳ γὰρ τοὺς πρὸς τὸν βασιλές λόγους ποιεῖσθαι ἡ ἁγία ἐπένευσε σύνοδος Εὐχαριστοῦμεν, ἔφη, Θεῷ, κρά τεστε βασιλεῦ, τῷ τὴν ἐπίγειον συνιθύνοντί σοι βασιλείαν· τῷ τὴν πλάνην τῶν εἰδώλων διὰ σοῦ κατ αργήσαντι, καὶ τῶν πιστῶν καταστήσαντι ἐν παρρησίᾳ τὸ εὔθυμον. Πέπαυται ανίστα δαιμόνων· καταλέλυται πολυθείας Ἑλληνικῆς τὰ σεβάσματα Τὸ τῆς ἀγνωσίας ἀπελαύνεται σκότος· τῷ τῆς θεογνωσία; φωτὶ ἡ οἰκουμένη καταυγάζεται. Πε τὴρ δοξολογείται· Υίλ; συμπροσκυνείται· τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καταγγέλλεται. Τριὰς ὁμοούσιος, μία θεά της ἐν τρισὶ προσώποις καὶ ὑποστάσεσι κηρύττεται Ταύτη τειχίζεται, βασιλεῦ, τὸ τῆς εὐσεβείας σου κράτο;· ταύτην ἡμῖν ἄτυλον διαφύλαττε. Μηδείς αἱρετικός υποδὺς τὴν Ἐκκλησίαν ἐν τι Τριάδος αφαιρείτω, καταλιμπάνων τὸ λειπόμενον άτιμον. Αρειος ἡμῖν ὁ τῆς μανίας ἐπώνυμος, τοῦ λόγου καὶ τῆς συνελεύσεω; αἴτιος· ὅς, ὡς οὐκ ἴσμεν όπως τῷ πρεσβυτερίῳ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἐγκαταλεγείς Εκκλησίας, ελάνθανεν ἡμᾶς, τῆς τῶν τρισμακα ρίων προφητῶν καὶ ἀποστόλων διδασκαλίας ὑπάρχων ἀλλότριας. Τὸν γὰρ μονογενῆ Υἱὸν καὶ λόγον τοῦ Πατρὸς ἀποστερεῖν τῆς ὁμοουσιότητος τοῦ Πατρὸς οὐκ ἐντρέπεται, καὶ τῇ χτίσει τὸν Κείστην ὁ άτιστο λέτρης, συναριθμεῖν· ἐπείγεται. Τοῦτον ἂν πει σειας, αὐτοκράτορ, μεταφρονοῦντα, τοῖς ἀπόστο Fr. Combefisii notam. antique, edilissemus. lapis vespertinis, LXX: Lapis Arabic, sob nimirum And Habacuc 1: Velociores in obraco punctorum mutatione.

DE CONCILIO NICENO 1. λικοῖς μὴ ἀντιτείνειν διδαγμασιν, ἢ τοῖς ἐν οἷς ὁ in sinistra opinionis, cujus est convictus, impietate βάλω κακοδοξίας ἐγκείμενον ἀσεβήμασιν, άρδην τῆς Χριστοῦ καὶ ἡμῶν ἀφανίσειας ἐπαύλεως, ὡς ἂν μὴ τῆς θολερᾶς αὐτοῦ λογοθωπείας, τὰς τῶν απλουστέρων ψυχὰς ἐργάσηται θήραμα. Ο δὲ γαληνότατος Κωνσταντίνος, τῷ τάχει τῆς συνελεύσεως αὐτῶν τὴν περὶ τὴν πίστιν θερμό τητα συμβαλών, καὶ τοὺς τῆς ὁμονοίας λόγους, εἷα Πατράσιν υἱὸς φιλοπάτωρ προσαγαγών· ι Άγιοι [ρ. άγετε,] Πατέρες, ἔφη, όπως πάσῃ σπουδή τε καὶ συντονία τὴν τῆς ἀληθείας ἐξίσωσίν τε καὶ κατά ληψιν, διὰ τῶν προφητικών προβλήσεων καὶ ἀπο στολικῶν ποιησώμεθα παραδόσεων, πάσης ἀπρεσ ποῦ; μισαδελφίας καὶ κενοδοξίας ἐκτός. Δεινὸν γὰρ εἰ τῆς πολυθέου καταλυθείσης ἀσεβείας, καὶ τῶν πολεμίων ἡμῖν ὑποταγέντων, πεπαυμένων δὲ τῶν Εμφυλίων πολέμων, οὐ ξίφεσιν ἀλλήλους οἱ πιστοί, ἀλλὰ δόγμασι βάλλομεν, καὶ τὴν εὐαγγελικὴν διδασκαλίαν ἁπλῆν οὖσαν καὶ ἄτεχνον, καὶ οὐκ ἐν λόγοις, ἔργοις δὲ τὴν δύναμιν ἔχουσαν, παιδευμάτων αδολεσχίᾳ, καὶ ποικιλία ῥημάτων παρατρέπειν πειρώμεθα. Τοίνυν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, καὶ τῷ μου νογενεῖ Υἱῷ τοῦ Πατρὸς, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι, τῶν νῦν ἡμῖν ἑταζομένων τὴν ἀποκάλυψιν ἐπιτρέποντες, ἐχώμεθα τῆς ζητήσεως. Καὶ γὰρ ἡμᾶς αὐτοὺς συμπαρεῖναι καὶ συμμετασχεῖν ὑμῖν τῶν ἀγώνων, μέχρις τῆς εἰς τέλος τῶν ἀληθῶν ἀποκαλύψεως, προθύμως παρέξομεν. Πιστεύομεν γάρ, καὶ τὴν τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος εὐτυχεῖν ἐπιφοίτησιν, δι' ἧς ἡ σωτήριος ἡμῶν πίστις ἕξει τὸ βέβαιον, πόσης αἱρετικῆς ὑπολήψεως ἄληπτος, καὶ πονηρᾶς πρὸς τὸ θεῖον ἐννοίας ἀμέτοχος. Ο Ἐντεῦθεν ἡ τῶν ἀοιδίμων Πατέρων πληθύς, τῷ συνέντι ζωοποιῷ κρατυνομένη Πνεύματι, ὁμονοϊκῶς ἐπὶ τὴν τῆς ὀρθοδόξου πίστεως χωροῦσι ζήτησίν τε και σε φήνειαν· καὶ πολλαῖς τὸν "Αρειον διὰ τῆς ἐν τῇ Παλαιά τε καὶ Νέᾳ Διαθήκη, περὶ τοῦ ὁμοούστον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ μαρτυρίαις, ἄκους ἐξύτητα βαλόντες, ἔξω τῆς ὑγιοῦς πίστεως, καὶ τῆς ἁγίας αὐτὸν ὁρίζουσιν Ἐκκλησίας, ἀναθέματι τοῦ τὸν ὑποβαλόντες, σὺν τοῖς πονήμασιν αὐτοῦ καὶ τοῖς βήμασιν. Οὕτω τε τὴν τοῦ θείου ὄντως συμβάν λου, πάσῃ αἱρετική κακονοίᾳ την παρείσδυσιν ἀπο κλείοντες, συνυφαίνουσιν ἔκθεσιν, δι᾿ ἑκάστου ῥητοῦ τὸ παρ' ἑκάστης αἱρέσεως ἀντικείμενον καταργής σαντες. φρόνημα· ὡς πᾶσιν εὔδηλον, ἐκ τῆς ἐν τῷ παλατίῳ τῶν πραχθέντων τῇ συνόδῳ ἐξηγήσεως. – perstiterit, a Christi et nostro coetu prorsus exterminaveris, ne simpliciorum animos, turbidis ver borum suorum lenociniis depredari contingat, Serenissimus autem Constantinus, ex eo, quod tam cito convenissent, eorum in fide ardoren conjiciens, ac tanquam Patribus filius Patruin amans, de concordia ac conspiranti consensu verba adducens: «Agite, inquit, Patres, ut studio onl ac animorum contentione, per propheticas pre dictiones ac traditiones apostolicas, veritatem unam æqualibus muneribus eruamus ac assequamur, citra indecorum omne fraternum odium ac inanem gloriam. Grave enim fuerit, ut multorum deorum cultas impietate convulsa, ac hostibus nobis subjectis, sedatisque bellis civilibus, ipsi fideles, non nos ensibus, sed dogmatis motuum feriamus; doctrinamque evangelicam, quæ simplex ac nullo artis fuco consistit, nec in verbis, sed in operibus vim habet, doctrina disceptatione et verborum varietate conemur evertere. Deo itaquo et Patri, unigenitoque Patris Filio, ac vivifico Spirilusi eorum, quæ nunc exquirimus, revelationem committentes, quæstionis examini insistamus. Præstabinus enim, ut nos quoque prompto et alacri animo adsimus, ac vestri certaminis ac laboris siuus participes, donec tandem revelata veritas declaretur. Credimus enim fore, ut nobis non desit Spiritus sancti adventus dives, per quem confirmanda sit nostra fides, nihil hæretic opinionis criminis habens, siuistræque de Deo intel ligentiæ expers. > Hinc praeclarus ille Petrum coetus, viridei Spiri tus præsentia roboratus, concordibus animis al inquirendam ac declarandam orthodoxe fidei veritatem, procedunt, multisque e Veteri et Novo Teslamento testimoniis, asserenda Filii cum Patre cousubstantialitate, ceu penetrabili jaculo Arium ferientes, extra rectam fidem ac sanciam Ecclesiam eum esse decernunt, unaque cum elucubratis dictisque ab ipse, anathemati subjiciunt. Ita vero, caventes ne ad divinum illud vere symbolum ullus unquam hæreticae pravitati pateret aditus, illius expositionem ea arte contexunt, ut dictis singulis singularum hærescon aboleant sensum contrarium, quod utique ex actorum synodi expositione que servatur in palatio palam omnibus fuerit. Fr. Combefisii note. 9) Vivifico Spiritu. Imperite Surius, sive quis quis adjecit notas marg. τὸ corum: ad priora re furt, velut dicatur Patris et Filii, et Spiritus, cum palam sit, eorum qua, ete., τῶν νῦν ἡμῖν ἑταζομέsoov eorum revelationem quae nunc nobis in iquastione versantur, ubi etiami male edita, vobis: se quippe imperator arcuusel Patribus, ac una cum eis collaturumi se spondet operam inquirenda veritati, socius ipse laborum futurus, quod solum dictum sit pro praesentia exhibita, cousilio, ac favore, non velut ipse partes sibi judicis inter PaLies usurpaverit. Ceu penetrabili jaculo. Pulchra metaphora, ut ea testimonia teli acutissimi vice fuerint ( riendo Ario ac prosternendo. Quas servatur in palatio. Ut significetur liber aliquis in palatio servatus ad quem remittat. Erant siquidem i libri velut publico usui, quod indicat auctor Prefationis ad Iudicem librorum palatii, ac quales habet egregios plurimos Christia-

Ἐπεὶ δὲ λειπόμενον αὐτοῖς τὸ τῆς κυρίας τῶν ἡμερῶν ἐφαίνετο ζήτημα, πολλοῖς μέχρις ἐκείνων τελουμένης αόριστα, ὡς ἐντεῦθεν τοὺς μὲν ἐν προ θύρεις εἶναι τῆς ἁγίας τῶν νηστειῶν τῆς τεσσαρα κοστῆς ἡμέρας· τοὺς δὲ τὰ μέσα τῶν ἀγώνων τῆς εγκρατείας ἀνύειν· ἑτέρους δὲ αὐτὰ ποὺ τὰ τῆς σωτηριώδους ἀναστάσεως ἐπιτελεῖ, σύμβολα· καὶ τοὺς μὲν ἐν κατηφείς καὶ δακρύων ἐκχύσει, καὶ βρωμάτων ἀποχῇ κατεσκληκέναι, τοὺς δὲ ταῖς Δε σποτικαῖς ἐναβρύνεσθαι νίκαις, δι' ὧν καταλέλυται ᾅδης, καὶ κατήργηται θάνατος, "Αδάμ ἀνέστη, καὶ ὁ Σατανᾶς ἐδεσμεύθη· καὶ περὶ τούτου τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι καταρτισθέντες οι θεοφόροι Πατέρες, και νὴν ἄγειν ἅπαντας τὴν ἁγίαν τῆς ἀναστάσεως ἡμέ ραν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, σὺν τῷ κρατίστῳ GREGORII PRESBYTERI Quoniam autem videbatur superesse quæstio de dicrum domina, celeberrimo, inquam, Paschalis die, cum a multis in illud usque tempus celebraretur, nullo certo praestituto tempore: adeoque, alii quidem essent in vestibulis sancta jejuniorum Qua Iragesima, alii medios abstinentiae agones absolverent; alii denique, ipsa jam salutaris resurrectionis celebrarent symbola: ac alii quidem in tristitia et lacrymarum profusione, ac abstinentia a Η cibis contabescerent, alii vero Dominicis triumplis exsultarent, quibus fractus est infernus, et deleta mors; quibus Adam surrexit, Satanque alligalus est: de hoc quoque vivifici Spiritus instinctu instructi deiferi Patres, una cum optimo principe Constantino, ut gens universa Christianorum uno codenique die sacrum Resurrectionis diem Christi Κωνσταντίνῳ, τὸ τῶν Χριστιανῶν ἐθέσπισαν φύλον· Dei nostri celebrarent, sanxerunt; quo, orationis et abstinentiæ, lætitiæque ac choreæ communem domum, sibi ipsi universalem ubique Ecclesiam servarent. Aliarum item quaestionum ecclesiasticarum ac divinorum canonum editionem facientes, recte fidei tomum confecerunt. Ceterum ubi lioc Bestum esset, censuit optimus imperator, ut unius cujusque Patrum subscriptione sacer ejusmodi tomus confirmaretur. Post itaque illum expositum ac lectum publice, cum jam fere omnes subscripsissent, mirabile quidam accidit, dignum quod memorie commendetur, ad fidelium quidem gloriam, indidelium autem pudorem. Quippe contigit sanctos duos episcopos, Chrysantl:uin et Musonium, cum neclum suas decisioni synodicae adjecissent G subscriptiones, Dei providenda vivis excedere. Patres itaque deiferi, cum ad communem requieLionis corum locum accussissent, tanquam convim ventes ac audientes quæ dicerentur, ita allantur: . Ο Patres et fratres, bonum certamen nobiscum certastis, cursum consummastis, Gdem servastis ". Si ergo quod factum est, Deo gratum esse julicastis (nunc enim purius ceruitis), quid vcial ut ne vos quoque vestris nobiscum subscriptionibus decisionem maniatis?, Mac simul dixerunt, ac decisionem obsignatam sanctorum loculo imposuerunt, totam ean noctem insomni oratione ducunt. Die autem ἐφ᾽ ᾧ, τῆς τε προσευχῆς καὶ ἐγκρατείας, τῆς τε φαιδρότητος, καὶ χορεία; τὴν κοινὸν οἶκον τὴν ἀπαν ταχῆ καθολικὴν Ἐκκλησίαν ἑαυτῇ περισώσαιεν. Ετέρων τε ἐκκλησιαστικών ζητημάτων καὶ θείων κανόνων έκδοσιν ποιησάμενοι, τὸν τῆς ὀρθοδοξίας συνεστήσαντο τόμον. Τούτου τοίνυν γεγονότος, συν εἶδεν ὁ κράτιστος βασιλεὺς, ταῖς ἑκάστου τῶν Πατέ ρων υπογραφεῖς, τὸν ἅγιον κρατύνεσθαι τόμον. Μετά γοῦν τὴν ἔκθεσιν καὶ δημοσίαν ἀνάγνωσιν τοῦ τόμου, ἤδη πάντων σχεδὸν ὑπογραψάντων, θαυ ματοποιεῖταί τι μνήμης άξιον, εἰς καύχημα μὲν τῶν πιστευσάντων, πρὸς ἐντροπὴν δὲ τῶν ἀπιστούντων. Δύο γὰρ τῶν ὁσίων ἐπισκόπων, Χρυσάνθου και Μουσω νίου, μήπω τῷ τόμῳ τὰς οἰκείας υπογραφὰς ἄνθε μένων, συνέβη προνοίᾳ Θεοῦ, τῶν ἀνθρωπίνων μετα στῆναι. Οἱ οὖν θεοφόροι Πατέρες, ἐλθόντες ἐπὶ τὸ κοιτ νὲν τῆς κοιμήσεως αὐτῶν χωρίον, ὥσπερ συνοῦσιν αὐτοῖς, καὶ τοῖς λεγομένοις ὑπακούουσιν, εν Πατέ ρες, εἶπον, καὶ ἀδελφοί, τὸν καλὸν ἀγῶνα σὺν ἡμῖν ηγωνίσασθε· τὸν δρόμον τετελεύκατε· τὴν πίστιν τετηρήκατε. Εἰ τοίνυν κεκρίκατε φίλον Θεῷ τὸ γενόμενον· νῦν γὰρ καθαρώτερον εποπτεύετε μή τι κώλυμα γέγονε, τοῦ μὴ καὶ ὑμᾶς τῷ νόμῳ συν υποσημείνασθαι;» Ταῦτα ὁμοῦ τε ἔφασαν, καὶ τὸν τόμον ἐσφραγισμένον τῇ σορῷ τῶν ὁσίων παραθέ μενοι, πᾶσαν ἐκείνην ἐν ἀγρύπνῳ προσευχή διατα λοῦσι τὴν νύχτα· καὶ τῇ ἑξῆς μέχρι τῆς σορού γενόμενοι, καὶ τῶν σφραγίδων ἐπικειμένων σώων ἀνελίξαντο τὸν ἅγιον τόμον, καὶ εὗρον τῶν ὁσίων επισκόπων ἐνταγείσας αὐτῷ τὰς ὑπογραφάς· ὡς ἀδικάστως ὁμολογεῖσθαι παρ' ἑκάστῳ, καὶ τῶν Εξωθεν, παρουσίᾳ καὶ συνεργία τῆς ὁμοουσία. Τριάδος, τὸν ἅγιον ἐκεῖνον τῶν ὁσίων Πατέρων συγκ εστάναι χορόν. sequenti cum venissent ad loculum, salvaque exstarent quæ imposita erant, signacula, ubi sacrum revolvissent tomum sanctorum episcoporum injectas ei subscriptiones invenerunt: adeo ut, citra omnem quisque dubitationem, qui etiam erant a Christiana alicui religione, confessum haberent, sacrum illum sanctorum Patrum chorum, sanctae consubstantialis Trinitatis præsentia ac auxilio constare, ac benigue foveri. 11 T.m. iv, 7. Fr. Combefisii notte. nissimi regis Bibliotheca, longeque plures Christiano orbe celebratissima Roma Vaticana. Servari adhuc magna religione cos palatii libros a Turcafum regibus, ac quales invenerunt capia Constanleli relatione accepi a charissimo fratre, ræcarum cum aludiosissimo tum dofierit ex ore sacerdotis prafatorum librorum seriniis, iisdemque movendis e veteribus in nova serinia, operarii specie, fabri indulgentia adfuisset. Faxit Deus, ut soluta tandem tyrannide in Chrislianorum redeant usus. Interpretes Lipom.: Επ expositione eorum, quæ in concilio gesta sunt in palatio, velut citet acta synodi in palatio; quod et ambiguum esset, aee Graeca habent.

Enimvero (quod omisimus in superioribus) cum sic et hostis Arii blasphemiam sancta synodus triumpho ageret, appetiit gentilis philosophus, qui nim mirum, contentionis studio, non veritatis, perversans sententiam Arii defenderet, quando et Menophantes, Patrophilusque, Theonas, et alii, quorum antea meminimus, philosophi rationibus erecti, foetidam vulnus abominationis Arii detegunt, seque ciden philosopho petulanter audaces alversus veritatem artiungunt. Verum qui piscatores piscatus est, ac Salvator est persecutoris, hic quoque novum aliquid molitur sais prodigiis dignum. Quippe moulos difficiles propositionum philosophi, sermonis silen tio miraculose dissolvit, unumque aliquem e sanelis non mundana sapientia, sed angelica vita ornatum, gentilitiae impietatis ac hæretica blasphemia patrono adversarium præfcit. Hic minas Dominicas imitatus, quibus Dominus adversus demones ac mare cernitur usus, ut mox quodam velut carmine philosophum alloquens, ait: clace, compescere, verbosum hominem verbo mutum effecit: adeo ut, DE CONCILIO NIC.ENO I. Ἀλλ' ὅπερ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν παρελείπομεν, τῆς Αρείου τοῦ θεομάχου βλασφημίας παρὰ τῇ ἁγίᾳ συνόδωι θριαμβευομένης ἐπέβαλε τῆς Ἑλληνικῆς θρησκείας, φιλόσοφος· ἀντιποιούμενος δῆθεν φιλονείκως καὶ οὐ φιλαλήθως, τῆς ᾿Αρείου καχονοίας· ὅτε καὶ Μηνόφαντος, Πατρόφιλής τε καὶ Θεωνᾶς, καὶ ἕτεροι περὶ ὧν ἀνωτέρω εἴρηται, τοῖς συλλογισμοῖς τοῦ φιλοσόφου αναπτερωθέντες, ἀνεκάλυψαν τὸ δυσώδες τραῦμα τῆς ᾿Αρείου βδελυρίας, καὶ τῷ φιλοσόφῳ προστίθενται κατὰ τῆς ἀληθείας θρασυνέμεναι. Αλλ' ὁ τῶν ἁλιέων ἁλιεῖς, καὶ τοῦ διώκτου Σωτήρ, καινοποιεῖ τι κἐνταῦθα τῶν ἰδίων τεραστίων ἄξιον. Τοῦ γὰρ φιλοσόφου τῶν προτάσεων τὸ δύσερι τῇ τοῦ λόγου σιωπῇ καταλυθήναι θαυ ματουργεί· καί τινα τῶν ἁγίων, οὐ τῇ τοῦ κόσμου σοφίᾳ, ἀλλὰ τῇ ἀγγελικῇ πολιτεία κεκοσμημένον, χειροτονεί, τῷ τῆς Ἑλληνικῆς ἀθεΐας καὶ αἱρετικής βλασφημίας συνηγόρῳ, ἀντίπαλον. Οὗτος, τὴν Δεσπιτικὴν ἀπειλὴν μιμησάμενος, ᾗ κατὰ τῶν δαι μόνων καὶ τῆς θαλάσσης ο Κύριος φαίνεται χρησάμενος, ὁμοῦ τε προσάζει τῷ φιλοσόφῳ προσειπών, • Σιώπα, περίμωσο, ο καὶ τῷ λόγῳ τὸν πολύλογον ἀπέδειξεν ἄλογον· ὡς παραυτίκα τὴν ἀφωνίαν αὐτὸν ὑπελθόντα, τρόμῳ καὶ δέει προσελθεῖν τῷ χορῷ τῶν ἁγίων, αἰτεῖν τε τοῦ δεσμοῦ τὴν λύσιν, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος δωρεάν. Οὕτως ὁ τῶν σημείων Κύριος πανοικὶ τὸν φιλόσοφον ἐπὶ τὴν σωτηρίαν ἐκάλεσε· καὶ τὸν χθὲς τῆς ὀρθοδοξίας κατήγορον, συνήγορον τῆς ἀληθείας ἀνέδειξε. Τούτῳ καὶ τοὺς περὶ ληνόξαντα ἐκπλαγέντας τῷ θαύματι, λόγος ἐχοντὶ δόξαι συναινεῖν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ἐπὶ τῷ ἀναθεματισμῷ τοῦ δυσσεβοῦς Αρείου, καὶ τῶν ἐκείνου δογμάτων· μετὰ δὲ ταῦτα, κατὰ τοὺς λυττῶντας τῶν κυνῶν, ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον ἀνακάμψαι. Τῆς οὖν ἁγίας συνόδου των τριακοσίων δέκα και ὀκτὼ ἁγίων Πατέρων, πέρας ἐφ᾽ ᾧ συνήθροιστο δεξαμένης, καὶ τοῦ χρόνου πρὸς τὴν ἐπάνοδον αυτ τοὺς ἐπείγοντος, ὁ εὐσεβῆς Κωνσταντίνο; ὁμοτραπέζους ἀμοιβαδὸν αὐτοὺς ποιησάμενος, καὶ λόγεις παραιγετικοῖς χρησάμενος, τότε τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν ἐνδιὲς θεραπεύσας, νοσοκομείων τε καὶ πτωχοτροφείων σιτηρέσεις ἑκασταχοῦ δωρησάμενος, τοῖς ἐξιτηρίοις τὸ κοινὸν αὐτῶν λόγοις ἐδεξιώσατο • Οράτε εἰπὼν, τὴν ἐμὴν περὶ τὸ θεῖον ταῖς ὑμετ τέραις κατηχήσεσι λατρείαν, καὶ ὅπως ἐκθύμως” τὴν μὲν τῶν εἰδώλων κατάλυσιν εἰργασμαι, τὴν δὲ τῶν Χριστιανῶν πίστιν πανταχοῦ καταγγέλλεσθαι διεσπούδασα, ὡς μηδεμίαν ἑτερόδοξον θρησκείας ἰδέαν ἡμῖν ἀπολείπεσθαι, ἢ μόνους Χριστιανοὺς τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα προσκυνεῖν τε καὶ ἀσπάζεσθαι. Ταύτην ὑμῖν σήμερον εἰλικρινή παρα δίδωμι. Τῆς δὲ ὑμετέρας εὐχῆς εἴη καὶ μελέτης, πρὸς τὴν καθ' ἡμέραν τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος ἀναγωγὴν [Ισ. ἀναγαγεῖν] καὶ ἐπαύξησιν.» Ταῦτα καὶ τὰ τούτοις εοικότα προσειπών, καὶ τοὺς μὲν αὐτῶν ὀφθαλμοκόπους ἰδὼν, τινὰς δὲ χειρῶν ἀπο ναρκώσεις υπομείναντας, ἄλλους σπασμῷ τῶν νεύ * Mare. 17, 39. cum ei statim vox defecisset, cum tremore ac metu ad sanctorum chorum accesserit, perieritque, cum vinculo absolvi, tum sacro baptismale donari. Sic signorum Dominus philosophum cum tota familia vocavit ad salutem; et eum, cui heri accusator erat orthodoxe sententia, defensorem veritatis fecit. Hoc iniraculo aiunt Menophantem cum suis obstupefactum, visum esse sua sponte sancte symodo consentire, feriendo anathemate impio Ario, ac ejus dogmatis; postea autem, hand secus ac canes rabidos, ad suum vomitum rediisse. ac Cum itaque saneta synodus trecentorum deceni et octo Patrum, finem cujus gratia congregata erat accepisset, jamque tempus ad reditum urgeret, ibi eos pius Constantinus vicissim mensa excepisset, verbisque adhortatoriis ad cos usus esset, ac providisset ecclesiarum inopia, alendisque agroris ae pauperibus ubique commeatum «lonasset, verbis ejuscemodi abeuntem eorum catum prosecutus est: • Videtis, inquit, vobis instruentibus, meant in Deum religionem, quamque ex animo evertenda idola curaverim, ac dederim operam ut Chri stianorum fides ubique annuntiaretur, adeo ut nulla nobis aliene religionis species reliqua sit, nisi ut Boll nos Christiani sanctumn ac consubstantialemn Trinitatem adoremus ac amplectamur. Hanc vobis hodie puram ac sinceram trado. Vestrarum autem fuerit precum et diligentiæ curare, ut Deo adjuvante, majoribus in dies incrementis promovent. Porro dum hæc atque iis consentanea dixisset, vidensque, allis quidem effossos oculos, aliis autem gravi cruciatu obtorpuisse manus, aliis vero nervorum distentione incurvum corpus, aliis demum excisas agone partes genitales, sciensque, cum strenue pro

GREGORI PRESBYTERI Christo in persecutionibus egissent, periculo con Eessionis illatarum sibi poenarum reliquias quas lam, orulis conspicua hre conservare dedecora, adorans reverebatur triumphatorum cicatrices, amplexalia - tur membrorum torpores, affectis membris quandoque sui corporis membra, quandoque vero imperatoriam purpuram applicans, iis se sanctificari eredlelut. Quin etiam effossis oculis suorum pupilhas oculorum adhibebat, eo contractu animo illemimari exspectans. Sie porro amplexatus sanctos, novam Romam reversus est, reclae fidei pradicalione exsultans. ρων συγκεκαμμένους, ἑτέρους τῶν γεννητικών μορίων ἀποτομαῖς ἐναθλήσαντας, καὶ μαθὼν ὡς ἐν τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ διωγμοῖς ἐγκαρτερήσαντες, τῷ κινδύνῳ τῆς ὁμολογίας λείψανα τῶν ἐπαχθέντων αὐτοῖς αἰκισμῶν τὰ ὁρώμενα σώζουσι, προσεκύνει τῶν ἀθλοφόρων τὰς ἀπειλάς· ἡσπάζετο τῶν μελῶν τὰς ἀποναρκώσεις· τοῖς πετονθύσι μέλεσι, ποτέ μὲν τὰ μέλη τοῦ οἰκείου σώματος, ποτὲ δὲ τὴν βασ σιλικὴν προσῆπτεν αλουργίδα, πιστεύων τούτοις αὐτὸν ἁγιάζεσθαι. Ος καὶ τοῖς ἐκκομμένοις ὀφθαλ μοῖς τὰς κόρας τῶν ἰδίων ὄψεων παρετίθετο, ἐπέχων ἐκεῖθεν τὸν τῆς διανοίας αὐτοῦ φωτίζεσθαι ὀφθαλ μέν· οὕτω τοὺς ἁγίους ἀσπασάμενος, ἐπὶ τὴν νέαν ἐπανέζευξε Ῥώμην, τῷ ὀρθῷ τῆς πίστεως επαγγε λόμενος (γρ. ἐπαγγελλόμενος] κηρύγματα. εὐχαριστίαις καὶ ταῖς εὐλογίαις ἀμειψάμενοι, δι' ὧν εἰρήνης αἰτεῖται πλατυσμὸς, καὶ βασιλείας κρατ ταίωσις, τῶν ἐπισκόπων ἡ σύστασις, καὶ πολεμίων ὑπόπτωσις, ἀπάραντες καὶ αὐτοὶ τῆς Νικαίας, τὸ τῆς ξενίας φιλότιμον ταῖς προσευχαῖς ὑπήρεισάν τε καὶ ἐκραταίωσαν. Καὶ μαρτυρεῖ τὸ παραυτίκα γεγονὸς ἐπὶ τούτῳ σημείον. Μελλόντων γὰρ αὐτῶν τῇ ὑστεραίᾳ, τῷ Σωτῆρι τῶν ὅλων, ὑπέρ τε τῆς ἐπὶ τὰ οἴκοι πορείας, σωτηρίας τε τῆς ὑποδεξαμένης πόλεως ἀναπέμπειν εὐχής, συνέβη κατὰ τὸν λεγό μενον μεσόμφαλον τῆς ἀνατολικῆς εἰσόδου, ἐλαίου πηγὰς ἀναβλύσαι περὶ τὸ τῆς ἁψίδος μεσαίτατον. περὶ ἦν καὶ ὁ τῶν ἁγίων συνειστήκει χορός - ἥτις μέχρις ἡμῶν φαινομένη, δείκνυσι τῶν τότε προσω ευχών έγκαρπα τὰ ἀποτελέσματα. Καὶ νῦν παρὰ τοσούτοις άδεται καὶ ὀνομάζεται Νίκαια, παρ' ὅσοις ή τῶν ἁγίων τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ Πατέρων τετίμηται σύνοδος. Τεκμηριώσει δὲ τὴν ἐκείνων ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνίαν τε καὶ πρόνοιαν, καὶ τὸ κατά τὴν ἡμετέραν γενεὰν ἐπ' αὐτῆς γενόμενον παράδο ξον. Τῶν γὰρ Ασσυρίων τρόπῳ χρησαμένων ἁγνώ μονι, καὶ δι' ἧς ἐσώθησαν τῶν Ῥωμαίων βασιλείας, ταύτην λυμηναμένων, καὶ πάντα, τί γὰρ ἄλλο η βαρβαρικών δαπανώντων φρυάγματι, αύτη πάσης τετήρηται Βαβυλωνικῆς ἐπηρείας ἀπείραστος· οὐ διὰ πυρὸς ἢ μαχαίρας, ἀνδρῶν, ἡ γυναικῶν, ἡ νησ πίων δεξαμένη ἅλωσιν, πολλάκις ἐφεστώτων αὐτῇ λάθρα καὶ κατὰ φανερόν. Λέγεται δὲ, καὶ τὸν ἀλαCaterum sanctissimni Patres, cum iis quibus par B. Οἱ δὲ πανάγιοι Πατέρες, ὡς ἔδει, τὸν κράτιστον erit, grati animi significationibus ac benedictionibas optimo imperatori rependissent, quibus peterent pacis augmentum, imperii confirmationem, episcoporum concordiam hostium subjectionem, solventes et ipsi Nicæa urbe, hospitalitatis munilicentiam precibus sustentarunt ac roborarunt. Testatur vero, quod statim en de causa contigit signum. Nam cum postridie Salvatorem universoTum essent precaturi, pro suo domum reditu, et pro ea, quae illos excepit, civitate, accidit ut, ca parte que μεσόμφαλος. id est, medius umbilicus dicitur, ingressus Orientalis, seaturirent fontes olei circa medium apsidis, circa quam constiterat sanctorum chorus. Quæ quidem, in hodiernum nsque diem apparens, ostendit orationum, qum tunc fusa sunt, fructuosos effectus. Nunc vero apoel eos omnes celebri nomine habe ur Nicaea, apud quos trecentorum decem et oelo Patrum honorata est synodius. Quantumn autem ii pro ea laboraverint, ae quantam ejus curam gerant, conjicere licet ex eo quod nostra aetate, in ea mirabile factum est. Nam cnm Assyrii, ingrata mente ac moribus homines, Romanum ipsum imperium, per quod eis salus parta fuerat, populati essent; nec alia quam plane Barbarica insolentia consumerent omnia, permansit ipsa ab omni Babyloniorum immunis injuria, nullis in ea vel igni ant gladio absumptis, virorum, sul mulierum, vel etiam infantium, Lametsi eam smpe clanculum ac aperte fuissent adorti. Ferunt η ζῶνα τοῦ στρατοῦ αὐτῶν ταξίαρχον ἀναισχύντῳ autem eorum exercitus superbum tribunum, impudenti conatu violare aggressum eorumdem sauctorum templum, ac in co exsecranda magia exercere piacula: verum nocturne visionis specie, ac soli " φρονήματι κατατολμήσαι τοῦ ναοῦ τῶν αὐτῶν ἁγίων· ὁρμῆσαι δὲ καὶ τῆς μαγείας ἐκεῖ τελέσαι τὰ βδελυκτά μιάσματα, καὶ ἀπειλεῖσθαι πικρῶς, διά τε νυχτερινής όψεως, καὶ τῶν μεθ᾿ ἡμέραν αὐτῷ καὶ note. Fr. Combefisii Episcoporum concordiam. Unum est ex votis Patrum, nec minoribus deputandum. Male interpres, Episcoporum catus petit, tota serie repugnante. Paulo inferius addimus ex Ms. olei. Ut non qualescunque fontes scaturierint, sed illius potissimam liquoris, qui misericordie ac benelicentia symbolum est. Nullis in ea vel igni, etc. Significat auctor, venisse quidem urbem Nicam in potestatem honuila ejus direptione, aut strage civium. aspectum, ut legendum sit Ατσυρίων, non magis Αγαρηνών, vel Σαββακηνών, ηπίδας hic narrata facile aptari possunt: quorum etiam moribus congruit illa in sanctos ac loca Saneta pietas, nerdum in modernis Turcis omnino exstincta, quibus etiam nostrorum heroum ac virorum apostolicorum sepulera sacra sunt, ac ossa, velat Smirne quod sancti Polycarpi sepulcrum existi mant. Non itaque placet illa nota marg. Nicom expugnare non possunt Assyrii; melius, non depopulantur aut diripiunt, vel ullam civium stragem faciunt, quam unam auctor videtur amoliri.

LE CONCILIO NICENO I. μόνῳ δεικνυμένων δειμάτων· ὡς μεταβαλόντα τὸν illi interdiu cecursantibus terriculamentis gravius ἀλητήριον, τὸν μὲν ναόν, μᾶλλον δὲ τὸν οικήτορα τοῦ ναοῦ Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν τιμῶν, καὶ λυχνιναίοις ἐξιλεώσασθαι ἐξ ἐκείνου δὲ ἀποκλεῖται τὴν εἴσοδον παντὶ τῷ Βαβυλωνίῳ στρατῷ, τοῦ ἁγίου τεμένους· ξένην τε ἡμερότητα καὶ βαρ βαρικῇ μὴ συναίνουσαν θρασύτητι τοῖς ἐν αὐτῇ διαιτωμένοις ἐπιδείξαι· ἡ τοῖς πολλοῖς καὶ τῶν ἀλη λοδαπών σωτηρίας ἐγένετο πρόξενος. Εἰ γάρ τις κάνω παρ' αὐτῶν, μόνον ἐν προσποιήσει Νικαίας εἶναι αὐχήσας, τὸν ὁπωσοῦν ἡρτημένον αὐτῷ παρ' αὐτῶν ἀπερρίψατο κίνδυνον. " a cæpto deterritum esse: ita sane, nt mutatis scelestus consiliis, templum quidem, seu potius templi habitatorem Christum verum Deum nostrum, honore prosequeretur, ac lucernis accensis placaret; deincepsque, sacri loci ingressu universum Babylonicum exercitumn prohiberet, πουρακισμε novamque mansuetudinem ac ferocie barbari minine respondentem, degentibus in urbe Nicea ostenderet: qua ipsa, non paucis alienigenis saluti fuit; si quis enim ab eis captus fuisset, modo taitum nuda simulatione Nicænum se jactasset, opine mox ab eis impendens periculum depulit. Hæ sunt gratiæe hospitalitatis in Patres, qua etiam futuris temporibus, eorum pro Nicæa curam possint ostendere, fi porro haud secus ac limpidi fluvii ex uno Nicææ fonte divisi, ad suum quisque gregem venerunt, beata peregrinationis fruetum reportantes, mundo salutare fidei symbolum. Cumque in veneranda senectute, ac vite e virtutis ratione institute profectu incolatys sui illustrassent curriculum beatam sortem consecuti sunt. Benignus auten et clemens Deus, servorumque suorum amator benelleus qui eos glorifical, qui ipsum glorificant. cum animas felicitate in calis reposita donasset, nec ipsa eorum castissima corpora dimisit sine praemio sed novo ac insolito miraculo, per hæc quoque suos honoravit ministros. Communem enim mortem, somni instar naturalis. eis induxit: eoque factum, nt ad lisec usque tempora, horum Patrum, quae Dei vasa fuissent corpora, in uniuscujusque parascia minime dissoluta permanserint. Horum autem fortasse sunt multi quoque alii testes, qui suis ipsi oculis per loca alia aliaque, rem ejusmodi spectaverint, ac sanctos ipsos, velut somno tenerentur, in corum loculis cum aliqua quandoque occasione ii aperirentur, amplexi sint. Quin etiam sumus nos quoque ejusmodi spectaculi nihil falsi testes. Nam Leontii Caesariensium Ecclesiae sanctissimi præsulis, viri angelis paris (cujus multi quidem, priusquam etiam veniret al synodum Nicaenam, emanarunt sulores propter fidem; per quem vero multi martyres ac victores athletæ adversarium Ταῦτα τῶν Πατέρων τῆς ξενίας τὰ χαρίσματα, καὶ τοῖς ἐσομένοις αἰῶσι τὴν ὑπὲρ Νικαίας αὐτῶν προμήθειαν παραστῆσαι δυνάμενα. Οὗτοι καθάπερ ποταμοὶ διαυγεῖς ἐκ μιᾶς κρήνης τῆς Νικαίας διαι ρεθέντες, τὸ οἰκεῖον κατειλήφασι ποίμνιον καρπόν τῆς μακαρίας ἀποδημίας τὸ τοῦ κόσμου σωτήριον επιφερόμενοι σύμβολον. Ἐν μέρει τε λιπαρῷ, καὶ τῇ προκοπῇ τῆς κατ' ἀρετὴν πολιτείας τὸν τῆς παροικίας καταλαμπρύναντες δόλιχον, τῆς μακαρίας ἠξιώθησαν λήξεως. Ο δὲ φιλάνθρωπος θεὸς καὶ φιλόδουλος εὐεργέτης, ε ὁ δοξάζων τους δοξάζοντὰς αὐτὸν, κ τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀποκειμένων τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀξιώσας ἀπολαύσεων, οὐκ ἀφῆκεν αὐτῶν ἀγέραστα καὶ τὰ πάναγνα σώματα· ἀλλὰ παραδόξῳ θαύματι, καὶ διὰ τούτων, ὡς οἰκείους ἐτίμησε λειτουργούς. Τὸν γὰρ κοινὸν θάνατον, ὡς φυσικὸν αὐτ τοῖς ὕπνον ἐπήγαγεν· ὅθεν μεμενήκασι μέχρι τοῦδε τὰ θεολόχα τῶν Πατέρων τούτων σώματα, κατὰ τὴν ἑκάστου παροικίαν ἀδιάλυτα. Μάρτυρες δὲ τούτων, άλλοι πολλοί τυχόν, κατά τόπους αὐτόπται του λεγομένου γενόμενοι, καὶ τῶν ἁγίων [1σ. τοὺς ἁγίους] οἷον ὕπνῳ κατά τινα καιρὸν ἀνοιγομένων αὐτῶν σορῶν, αὐτοὺς ἐν αὐταῖς ἀσπατάμενοι. Καὶ ἡμεῖς δὲ, τοῦ τοιούτου θεάματος μάρτυρες ἀψευδείς. Τοῦ γὰρ ἐπαγγέλου Λεοντίου τοῦ τῆς Καισαρέων Εκκλησίας ἁγιωτάτου προέδρου, οἱ πολλοὶ μὲν καὶ πρὸ τῆς ἐν τῇ κατὰ Νίκαιαν συνόδῳ παρουσίας ἱδρῶτες τῆς πίστεως ἕνεκα καταβέβληνται· πολλοί δὲ δι' αὐτοῦ μάρτυρές τε καὶ ἀθλοφόροι, τὸν ἀντίπαλον κατεπάλαισαν· πολλοί τε τῷ τούτου βίῳ δια δισκαλίῳ χρησάμενοι, οὐρανοπολῖται γεγόνασι, Τούτων γὰρ εἷς ἐστι καὶ Γρηγόριος ὁ μέγας ἐν ἀθλο. prostraverunt, cujus item vitae magisterio non φέρεις, ἡ τῶν λειψάνων τῶν ἁγίων μαρτύρων Τι 'I Reg. 11, 50. pauci coelestes cives evaserunt: (ex iis enim ungs Fr. Combefisii notæ. Incolatus sui curriculum. Interpres Lipom. Sua paracie curriculum; sed videtur minus appositum, Lamelsi co sensu postmodum usurpatur vox παροικία, cum dicuntur mansisse incorrupta P Lrum corpora, κατὰ τὴν ἑκάστου παροικίαν· τπ εκα quique paracia. Quanquam nihil refert ut τὸ παν μοιχίας, referat vel dimcesim quæ fuerit cuique Patrum loco stadii, vel mortalem vitam, quam de currimus een stadium: ac ii quidem consummati in senectute bona δόλιχον habuerunt, longius p tractis metis, siquidem δόλιχος cursus erat plenus, et major diaulo, ac curriculum continens 12 staclis, vel juxta quosdam 24: quod congruit ut παροικία pro dicecesi propria uniuscujusque episcopi sumitur. Quæ Dei vasa fatssent. Male interpr. Qua hos Patres suscepere corpora. Quanquam enim pe test nonnihil Platonice admitti ea propositio, velut explicat sanctus Metbolius 1. De resurr., Nos.. 1 anima, nihil hec tamen ad mentem auctoris et propositum. Porro suut nostra ipsa corpora θετ δίχα. Suscipiunt Deum ratione animus, in για per cognitionem et amorem peculiarissime iuhabitat.