II. Cum igitur memoria justi sit recolenda cum laudibus f, ne meæ quæso imputetis precipitantie laudibus efferentis eum, cujus necdum vitam enarravi. Et vero congruum fuerat eam præmittere: sed quoniam sapientibus sanctisque viris nonnullis adnitentibus distincte expositam habemus hujus beati ab ipsis usque natalibus conversionem, propensionemque ad Dei cultum ipsam quoque Β΄. Ἐπεὶ τοίνυν ἡ μνήμη τοῦ δικαίου μετ 'έγκω μίων, μή μου μέμνησθε τῆς προπετείας, ως προ τοῦ βίου ἐγκωμιάζοντα. Τότε γὰρ ἁρμόδιον πέφυκε,· ἀλλ' ἐπειδή τισι σοφοῖς καὶ μακαρίοις ἀνδράσι που νήσασι, καὶ τὴν τοῦ Μακαρίου ἐξ αὐτῆς γεννήσεως ἀναστροφήν τε καὶ διαγωγήν, καὶ τὴν πρὸς θεῖον ζῆλον κίνησιν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν τῷ μονήρει βίῳ ἄσκησιν, καὶ τὴν καθαρὰν πολιτείαν, καὶ τὴν ejus in monastica vita exercitationem conversatio- ἄκραν ταπείνωσιν, καὶ τὴν τῆς ὀρθοδοξίας τράνωσιν, nemque purissimam, necnon deficientiam imper- καὶ τὴν πρὸς τὰ δεινὰ καρτερίαν, ἀριδήλως διηγηfection um, et rectæ fidei ostentationem atque in σαμένοις, ἐπὶ χρυσῷ καὶ μαργαρίταις καὶ τιμίοις molestiis perferendis constantiam, quibus vita ejus λίθοις· προσθεῖναι τούτοις οὐχ ἡγησάμην, ἀλλὰ magis quam auro, margaritis, lapidibus pretiosis σποράδην ἐκ τῶν αὐτῶν διηγημάτων συλλέξας, ornatur, equidem ut iis adderem aliquid, minime ώσπερ τις λιθολόγος, εἰς μίαν κατασκευὴν ἀθροῖσαι adduci potui: sed quæ dispersa fuerant, ex illis προεθυμήθην. Ο γὰρ ἀδυνάτοις ἐπιχειρῶν, τοὐναν ipsis narrationibus in unam, ut lapidarii solent, τίον ασχημονὴν ἀνθέλκει τον τρόπον. Συντόμῳ γούν compagem colligenda putavi: sciens quod qui τῇ διηγήσει χρησάμενος, αμυδράν τινα τῶν αὐτοῦ impossibilia facienda suscipit, omnem agendi ratio- κατορθωμάτων υπόληψιν καταυλήσω. nem indecore pervertat. Compendiosa igitur narratione usus rudem duntaxat quamdam recte factorum ejus complexionem concinnavi. CAPUT I. Natales, conjugium, vita in saculo. τῆς Χριστιανικῆς σφραγίδος ἐπώνυμος, εὐγενῶν φονέων καὶ τῶν ἐν ἀξιώμασι περιβλέπτων γέγονε τέκνον, ἐν ἡμέραις Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου, τῇ ὑποκρυφίῳ δόξῃ ὀρθοδόξως πολιτευσαμένων. Έδει γάρ, έδει ἐξ αὐτῶνς τὸν τῆς Θεοφανείας ἐπώς νυμον γεννητικῶς ἀποστέλψαι φωστῆρα· οὐ γὰρ ἂν ἡμῖν ὁ καθαρὸς οὗτος μαργαρίτης προστέθειτο, εἰ III. Beatus iste, Patres Fratresque charissimi, Γ΄. Ὁ μακάριος οὗτος, Αδελφοὶ καὶ Πατέρες, ο ab Christianæ religionis signaculo nomen adeptus, nobilium et dignitatibus conspicuorum parentum, filius fuit, quique Constantini Copronymi tempore vitam ex rectæ fidei regulis, occulte tamen, instituebant. Et vero ex tali suæ nativitatis principio debebat refulgere hæc stella, quæ a Deo in carne manifestati mysterii congruum habitura nomen erat: neque enim purissima hac margarita hodie ἐν ἡμέραις σκότους διαφανῶς οἱ τούτου γεννήτορες proponeretur nobis, si in illa perversarum opinionum caligine genitores ejus propalam pietatem fuissent aversati. Cum autem iis unigenitus esset, a puero divinas edoctus Litteras atque ad totius Scripturæ initiatus cognitionem, ne profana quidem sapientia deficiebatur: sed quidquid in ea esset pulcherrimum colligens, id intra mentis suæ thesaurum abdidit: quod vero fabulosum erat, longe illud valere jubens, prout conveniebat, despexil. Eo admodum juvene adhucet necdum pubertatis annos ingresso, parentes ejus hinc ad Dominum emigrarunt, et solus ipse inter copiosas remansit divitias; superna forsitan id ita disponente Providentia, ne eorum amor obex ei fleret recta ad Deum Via perrecturo. 1V. Postquam vero sacrilegus Constantinus turpem turpiter ellavit animum, imperium Leo suscepit, materno cognomine Chazares appellatus quo regnante patricius quidam ipsi cogno- • Prov. x, 7. 1) Inter alios S Methodius patriarcha. «Anno 775 contra Bulgaros egressus, correptus est anthracum morbo, in crura sibi divinitus immisso et febri subinde vehementissima, et ardore medicis ob incendii vim ignoto afflictus, subditorum humeris grabbato delatus Arcadiopolim, inde Selymbriam profectus 14 Septembris, nave conscensa ad castellum Strongylum devectus, infelicem τὴν εὐσέβειαν ἀπέστρεψαν. Μονογενής τοιγαροῦν αὐτ τοῖς ὑπάρχων ὁ μακάριος, ἐκπαιδεύεται νηπιόθεν τὰ ἱερὰ Γράμματα, Γραφήν τε πᾶσαν εἰς ἄκρον μυηθείς, οὐδὲ τῆς ἔξω σοφίας ἡμοίρησε. Ταύτης γοῦν τὸ κάλλιστον ἐπιλεξάμενος ἐν νῷ τεθησαύρικεν, ὅσον δὲ τὸ μυθῶδες μακρὰν χαίρειν εἰπὼν παρελογίσατο πρεπόντως. Νέου δε κομιδὴ τοῦ Μακαρίου ὑπάρχοντος, καὶ οὔπω τῆς ἡδικῆς ἡλικίας ἐπιλελημμένου, οἱ αὐτοῦ γονείς πρὸς Κύριον ἐξεδήμησαν, καὶ μένει λοιμόν μόνος ἐν ὑπερβάλλοντι πλούτῳ ὁ ἅγιος τάχα τῆς Προνοίας οὕτως οἰκονομησάσης, ἵνα μὴ ὁ τῶν γονέων πόθος, πρόσκομμα τῆς πρὸς Θεὸν αὐτοῦ τρίβου γεννήσηται. Δ΄. Κωνσταντίνου δὲ τοῦ δυσσεβοῦς αἰσχρῶς τε λευτήσαντος, διαδέχεται τὴν βασιλείαν Λέων. ὁ ἐκ μητρικής επωνυμίας Χαζάρης ἐπικληθείς. Ἐν δε τοῖς χρόνοις τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἦν τις πατρίκιος in navigio mortem obiit, vociferans ac dicens. Etiam vivens igni nunquam exstinguendo addictus sum.» Hæc Theophanes. Non proprio, sed gentis nomine Leonis matrem Chazaram vocatam existimo: fuit enim, ut Theophanes ait, «Chagani Chazariæ principis filia,»Christiano dein nomine dicta Irene.

VITA S. THEOPHANIS. ὁμώνυμος αὐτῷ, πάνυ βάρβαρος καὶ θηριώδης τὸν minis fuit, barbarus omnino atque efferis moribus, τρόπον, καὶ τοῦ τῆς αἱρέσεως σμήνους σύμφρων τε καὶ ἀντιλήπτωρ ὃς διὰ τὴν τοιαύτην δυσσέβειαν ομοτράπεζος τῷ βασιλεῖ καθεκάστην ὑπῆρχε καὶ φίλος περιδέξιος. Καὶ δὴ μαθὼν τὰ περὶ τῆς οὐσίας τοῦ μακαρίου, κελεύσει βασιλική συνεργώ χρησάμενος, ζευγνύει τῷ Θεοφάνει τὴν αὐτοῦ θυγατέρα· όπερ βίᾳ καὶ μόλις τάχα γε διὰ τὸν τοῦ κρατοῦντος, φόβον είξαντος τοῦ Θεοφάνους, ἐξήρτυτο τὰ ἐπιτήδεια τῷ γαμικῷ θαλάμῳ. Τῶν οὖν αἱσίων τελεσθέν των, ἑσπέρας καταλαβούσης, μόνους ἐν οἰκίσκῳ τερπνῷ τόν τε εὐσεβῆ νεανίαν καὶ τὴν εὐκλεᾶ κόρην εἰσάγουσιν, ὡς ἂν αὐτοῖς ἐπιτηδείως ἔχοι πρὸς ἡδο νῆς τρόπον. Σιγῆς δε γενομένης, καὶ πάντων ἀφυ πνωσάντων, νυκτός τε βαθείας διαχυθείσης, στρα ρεὶς ὁ μακάριος, φησὶ τῷ κορασίῳ τάδε· hæreticique agminis infidelitate socius, auctoritate defensor: quæ eum impietas ita imperatori conciliavit, ut et convivam quotidianum ad mensam, et amicum in omnibus conjunctissimum haberet. Hic, ubi quanta esset beati juvenis opulentia didicit, filiam suam Teophani junxit, imperatoria jussionis terrore usus ad eas nuptias conciliandas, quibus pro utriusque dignitate instructus est thalamus genialis, Theophane ægre quidem atque reluctanter, ex metu tamen potentioris, ea ut fierent permittente. Ergo nuptiarum solemniis rite auspicatoque celebratis, cum vesper incubuisset, pientissimum juvenem atque illustrissimam virginem solos inducunt in couclave, ad delicias voluptatemque eo quo decebat, apparatu instructum. Ubi dum omnes sopor altus et nox profunda late diffusa tenet, per illa consiliis suis opportuna silentia ad puellam conversus adolescens, eam est in hunc modum allocutus: Ε΄. Ο μὲν παρών βίος, ὦ γύναι, βραχύς, ὡς πᾶσιν εὔδηλον, καὶ ἀδηλίᾳ τοῦ μέλλοντος πλέον κερα κρατημένος, καὶ κρίσις ἀδέκαστος τοὺς ἐν τῷδε τῷ βίῳ διαδέξεται εὐθηνοῦντας. Τοιγαροῦν καὶ ὁ γά μος οὐκ ἀπόβλητος παρὰ Θεῷ· ἀλλ᾽ αἱ φροντίδες τοῦ βίου, ἀλλειοῦσαι τὸν ἔνθεον λογισμόν, οὐκ ἐῶσι και θαρῶς ἀντοφθαλμεῖν πρὸς τὰ μέλλοντα. Ισμεν δε καὶ τὸν ἐν Εὐαγγελίοις Λάζαρον, διὰ στενοχωρίας τῆς ἐνθένδε τοῦ ᾽Αβραὰμ τους κόλπους κληρωσάμενον, καὶ τὸν ἐν γεέννη φλογιζόμενον πλούσιον, μηδὲ τῆς πρὸς αὐτὸν τοῦ Λαζάρου ἀφίξεως ἀξιούμε νον, καὶ σταγόνος ὕδατος ἐστερημένον, καὶ τὸ, «Απέλαβες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου,» ἐγκαλούμενον. Καὶ ὁ Μακαρισμὸς ὑπόσχεσιν ἀγαθῶν οὐ τοῖς ἐν πλούτῳ κομῶσιν ὑπισχνείται, ἀλλὰ τοῖς κλαύ σασι νῦν ὅτι ἐκεῖ γελάσουσιν, τοῖς πτωχοῖς τῷ πνεύ ματι, τοῖς δεδιωγμένοις διὰ δικαιοσύνην, τοῖς ὀνειδιζομένοις διὰ Χριστὸν καὶ ἀπαξ ἁπλῶς, στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, πλα τεῖα δὲ καὶ εὐρύχωρος ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν. Οὐκ ἔστιν οὖν ἄνευ θλίψεως ὑπεξελθεῖν ἡμᾶς μὲν γὰρ ἐν τῷδε τῷ βίῳ χαρμονικῶς διέξομεν, θλί ψις ἐν τῷ μελλοντι διαδέξεται ἡμᾶς. ᾿Αλλ' εἰ βού λει, γύναι, μικρὸν τῇ φύσει κοινωνήσαντες διὰ τὴν τοῦ σοῦ πατρὸς αὐθάδειαν, ἀπάρωμεν ἑαυτοὺς τῆς βορβορώδους ταύτης καὶ συρφετῆς διαγωγῆς, καὶ την μονήρη βίου κατασπασώμεθα, όπως αἰωνίου εὐμοιρήσωμεν ἀπολαύσεως. si V. Praesens quidem vita, conjux charissima, brevis est, ut notum omnibus, et magna plerumque futuri incertitudine tenetur; judicium autem severum manet eos qui in hac vita bonis et voluptatibus affluunt. Ideo, quamvis conjugii usus minime rejiciatur a Deo, ipsæ tamen, quæ eum comitantur sæculi curæ, plenam divino spiritu mentem evacuant alienantque, nec sinunt puris oculis intueri futura. Novimus Lazarum in Evangeliis per eas, quas hic toleravit miserias, in Abrahæ sinum fuisse delatum; et in gehenna ardentem divitem ne hoc quidem obtinere potuisse, ut ad se dimitteretur, Lazarus: cui, cum etiam aqum gutta nega retur, illud funestum insonuit: «Recepisti bona in vita tua **.» Neque vero ex evangelicis beatitudinibus ulla continet bonorum promissionem divitibus factam; sed flentibus nunc, quia istic ridebunt, aut pauperibus spiritu, aut persecutionem sustinentibus propter justitiam, vel contumelia propter Christum affectis. Atque ut uno semel verbo absolvam:» Angusta porta et arcta est via, quæ ducit ad vitam: lata vero et spatiosa quæ ducit ad perditionem, adeo ut impossibile omnino sit nobis tribulationem evadere. Si namque in hac vita jucunde vixerimus, in futura nos tribulatio excipiet. Quapropter, si placet, charissima, corporibus ad modicum tempus conjuncti propter patris tui insolentem ferociam, subducemus nos ipsos salebrosæ huic atque inquinate conversioni, vitamque monasticam amplectemur, ut æterna requie perfruamur. 5. Τί οὖν εὐσεβες γύναιον; οὐκ ἀνένευσε πρὸς ταῦτα; οὐκ εἶπε τὰ μὴ καθήκοντα· Τί τὸ κάλλος τῆς ἐμῆς νεότητος ἡμαύρωσας; τί μου τὴν τύχην ἀπέ κλεισας; τί τὴν ἐμὴν χαρὰν εἰς θρήνον μετήλλαξας; Εἰ οὕτως ἡρετίσω τὰ κατὰ σαυτόν, οὐκ εἶ μόνος ἐν ευγενέσι νεώτερος ἔδει γοῦν σε, πρὸ τοῦ γάμου απαγορεύσαι, καὶ μὴ μαρναί μου τὸ ἐπανθού, κάλλος. Οὐδὲν τοιοῦτον· ἀλλὰ τί; Ωσπερ τις ἀγαθὴ γῆ τὸν σπόρον δεξαμένη πολύχουν βλαστάνει τὸν ' Luc. xvi, 23. ' Matth. vii, 14. VI. Quid ad hæc pia mulier? num renuit? num aliquid præter decorem locuta: Cur speciem juventutis meæ obscuras, dixit; meque sperata felicitate excludens, gaudium meum in lamenta convertis? Si tu hac. quæ dicta est, ratione saluti tui consulere decreveras, non tu solus inter nobiles adolescens es: oportebat ergo, antequam conjugium iniretur, renuntiare sponsioni, nec meam recens efflorescentem pulchritudinem, velut marcidam

αινέσει του μάκαρος στομωθεῖσα, ἀσμένως κατέ νευσε καί φησιν· Οὐκ ἀμύητος είμι, γλυκύτατε ἄνερ, τῶν θείων παραγγελμάτων· καὶ γὰρ ἐν Εὐαγ γελίοις ὁ Σωτὴρ ἡμῶν ἀρεδήλως βοᾷ· «Εἴ τις οὐ και ό ταλείψει πατέρα, καὶ μητέρα καὶ γυναῖκα, καὶ τέκνα, καὶ ἀδελφούς, καὶ ἀδελφᾶς, καὶ οἰκίας, καὶ ἀγροὺς, καὶ ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθήσει μοι, οὐκ ἔστι μου ἄξιος.» Οὐκοῦν, οἱ βούλει, καθαρούς καὶ ἀσπίλους ἑαυτοὺς παραστήσωμεν τῷ οὐρανίῳ νυμφίῳ Χριστῷ, ἀμώμητον καὶ ἀκηλίδωτον τον ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπον διατηρήσαντες. Τί γὰρ ὄφελος, εἰ πρὸς μικρόν, ὡς ἔφης, συνέλθωμεν; Τίς δὲ καὶ ὁ εγγυητής ότι οὐ τεκνώσομεν ἐν τῷ μικρῷ τούτῳ, καὶ ἵνα μὴ γένηται ἡμῖν εἰς πρόσκομμα τὸ τεχθέν; Καὶ εἰ μὲν ἄρσεν εἴη, μερική τις ἐκκοπή εἰ δὲ θήλυ, διπλοῦν τὸ κακόν· χρεία γὰρ ἀναμεῖναι καὶ χρόνους γάμου καὶ λοιπῆς προνοίας. Καὶ τὸ τῆς ζωῆς τέλος, ὡς ἔφης, ἐπ᾽ ἀδήλῳ, καὶ αἱ τοῦ βίου παγίδες ἀναρίθμητοι. Λανθανόντως οὖν ἐν ἁγνεία βιωσάντων ἡμῶν, εὖ οἶδα καὶ τὴν ἡμῶν ἔφεσιν τὸν Θεὸν οἰκου νομῆσαι. reddere. Nihil horum illa: sed, quemadmodum καρπόν, οὕτω καὶ τὸ σεμνὸν γύναιον τῇ καλή παρbona terra suscipiens semen, multum fructum profert, ita venerabilis femina, egregia sponsi, adhortatione roborata, alacriter annuit, atque respondens: Haud equidem divinarum, inquit, ignara sum promissionum, suavissime sponse; etenim manifeste in Evangeliis clamat Salvator noster: «Qui non relinquit patrem et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores et domos et agros, et tollit crucem suam et sequitur me, non est me dignus 4. Jam igitur puros, si placet, atque incoinquinatos nos sistamus cœlesti Sponso, etiam externum hominem nostrum Immaculatum conservantes. Quid nobis proveniet emolumenti, si opus est ut nos, quamvis ad breve tempus mutuo, sicut inquis, fruamur amplexu? Quis enim futurum spondebit, quod in illo exiguo tempore sobolem facturi non simus, quæ nata nobis impedimento sit? et quidem si mascula fuerit, pars illi facultatum et affectus resecanda erit: si autem muliebris, eu geminum malum; oportebit namque et idoneam matrimonio exspectare ætatem, et reliquam ei sollicitudinem impendere. Atqui vitæ finis, ut ipsemet numerabiles laquei.Quod si castitatem clam colentes vixerimus, certa sum, desiderium nostrumad opta tum finem perducendum a Deo. G paulo ante dicebas, incertus est, et vitæ hujus in- Ζ΄. Εκπλαγεὶς δὲ ὁ μακάριος ἐπὶ τῇ τῆς κόρης δεξιωτάτη γνώμη, χαριέντως πρὸς αὐτὴν εἶπε· Κύ ριος ἡμῖν δηλώσει τὸ συμφέρον. Δι' ὅλης δὲ τῆς νυ κτός προσευξάμενοι, καὶ τὸν Θεὸν ἐπὶ τῷ συμφέροντα προνοητήν καὶ κηδεμόνα ἐπικαλεσάμενοι, περὶ αὐτ γὰς τῆς ἡμέρας συνέβη αφυπνωσαι ἀμφοτέρους, καὶ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὄναρ θεωρῆσαι ὁρῶσι γάρ τινα ὡραίως ἐξαστράπτοντα, πρὸς αὐτοὺς πραείᾳ τῇ φωνῇ λέγοντα Κύριος ὁ Θεὸς τὴν ὑμῶν προαίρεσιν ἀποδεξάμενος, ἀπέστειλέ με σφραγίσαι ὑμᾶς τοῦ ἀκεραίους καὶ ἀμωμήτους αὐτῷ παραστῆναι. Και κατασφραγίσας αὐτοὺς δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος, ἄφαν· τος ἐγένετο. Αφυπνισάντων δὲ αὐτῶν, καὶ τὰ τῆς ὀπτασίας απαραλλάκτως ἀλλήλοις διηγησαμένων, καὶ τὸν Θεὸν δοξασάντων τὸν εὑρισκόμενον ῥᾳδίως τοῖς ζητοῦσιν αὐτὸν, τὸ λοιπὸν διήγον, σχήματι μὲν ὡς σύζυγοι, πράγματι δὲ ὡς ἀδελφοί. Ω τοῦ θαύ ματος! Εγνω Κύριος τοὺς αὐτοῦ· εἰ μόνον ἐξεζήτη σαν τὸν Θεόν, εὐθὺς ἐπίκουρος αὐτοῖς καὶ βοηθός VII. Obstupuit ad tam generosam puellæ mentem beatissimus juvenis, gratioseque respondens: Quod utile fuerit, inquit, manifestabit nobis Deus. Ergo totam egere in precibus noctem, Deum invocantes ut sibi eam in rem consulere atque prospicere di. gnaretur. Circa auroram vero contigit, ut obdormiscerent ambo et unum idemque eo tempore somnium viderent. Viderunt autem quemdam eximio fulgentem decore, qui placida ad eos voce utens: Dominus, inquit propositum animi vestri susci piens, misit me,ut signarem vos ad hoc ut intactos vos integrosque sibi offerretis. Et continuo per totum corpus eos consignans ex oculis evanuit intuentium: qui cum evigilassent, et quæ viderant sibi invicem absque ulla diversitate narrassent; data Deo gloria, qui tam facile invenitur quærentibus se, de cætero specie quidem ut conjuges, reapse ut germani inter sese vixere. O rem miram! Novit Dominus qui sunt ejus 5, et quoniam solum Deum exquisierunt, continuo auxiliator atque adjutor pro desi- πρὸς τὴν ἔφεσιν εὑρέθη. Τί τοῦτο τοῦ κατὰ τοὺς derio ipsis inventus est. Quid hoc inferius eo miraculo, quod circa tres pueros in fornnace gestum admiramur? Istic angelus urentem flammam ignis in ventum roris flantem commutans illæsos servavit illos: hic similiter angelus concitum igneum que voluptatis ardorem in rorem continentiætrans formans, sponsos custodivit innoxios, atque ignem cum feno docuit citra damnum conjungere. VIII. Nunc quoniam coconversationem sancti a nativitate ad matrimonium usque abunde deelaravimus, agite, Christo dilecti, et ex certaminibus ejus specimen demum aliquod auditui vestro ad * Luc, xiv, 26. 5 Num xvi, 5. • Dan. 111, 50. τρεῖς παῖδας θαύματος ἀτιμότερον; Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἄγγελος τὴν συμφλέγουσαν αὔραν τοῦ πυρὸς εἰς πνεῦμα δρόσου διασυρίζον μεταβαλών, ἀβλαβεῖς τοὺς παῖδας διέσωσε κἀνταῦθα πάλιν ἄγγελος τὴν οξύῤῥοπον καὶ φλογώδη τῆς ἡδονῆς ἀκμὴν εἰς σω φροσύνης δρόσον μεταρρυθμίσας, ἀσινεῖς τοὺς νέους διετήρησε, καὶ πυρὶ χόρτον ἀβλαβῶς συνδυάζειν ἐπιτήδευσεν. Η΄. Ἐπεὶ τοίνυν τὴν ἐκ γεννήσεως τοῦ μακαρίου μέχρι συζυγίας ἀναστροφὴν ἀποχρώντως ἐδηλώσα μεν, φέρε δὴ λοιπὸν καὶ τῶν αὐτοῦ ἀγωνισμάτων μερικήν τινα κατηχήσωμεν ἔμφασιν ταῖς ὑμετέραις

VITA S. THEOPHANIS. divino nutu ad eum modum constitutis, cum magnos brevi thesauros pauperibus latenter dividissent, aut potius ipsis sibi per eorum manus condidissent, latere diutius puellæ patrem non potuere, severum utique, immitem, inhumanum, atque ab omni commiserationis alienum affectu. Cognoscens ergo infelix eam, quam novi nupti optimam instituerant, mercandi viam, et quod cognoverat non pietati imputans, sed infelicitati maximæ, in palatium ad imperatorem progressus, ita fatur: O me calamilosum, imperator, propter generi mei inertiam! opes enim suas pessimis dilapidans modis, ne filiæ quidem mæ substantia abstinuit, et ejus maximam jam partem disperdidit: sed neque ἀκοαῖς, φιλόχριστοι. Τούτων ούτω θείᾳ νεύσει οι- communem admoveamus instructionem. His igitur κονομηθέντων, κατὰ μικρὸν τοῖς πενομένοις τὸν πλοῦτον σκορπίζοντες ἐν ὑποκεκρυμμένη υπολήψει, μάλλον δε δι' αὐτῶν ἑαυτοῖς θησαυρίζοντες, λαθείν εἰς τέλος τὸν τῆς κόρης οὐκ ἴσχυσαν πατέρα, δεινόν τε ὄντα, καὶ ἀπηνῆ, καὶ ἀπάνθρωπον, καὶ λίαν ἀνελεήμονα. Γνοὺς γὰρ τὴν καλλίστην τῶν νέων ἐμπορίαν ὁ ταλαίπωρος, καὶ ἀποτυχίαν μᾶλλον τὸ γνωσθεν ἡ εὐσέβειαν ἡγησάμενος, εἰσελθὼν ἐν τοῖς βασιλείοις προσανατίθεται τῷ βασιλεῖ τοιαῦτα φήσας - Δυστυχώ, βασιλεῦ, ἐπὶ τῷ ἀπράγμονι γαμβρῷ μου· σκορπίσας γὰρ κακιγκάκως τὸν ἴδιον πλούτον, οὐδὲ τῶν τῆς ἐμῆς θυγατρός εφείσατο πραγμάτων· ἤδη γὰρ καὶ αὐτῶν τὸ πλεῖστον μέρος ἠφάνισε, καὶ οὐδὲ τέκνου ἡ ἐλεεινή μου θυγάτηρ ἀξιοῦται γονῆς· οἶμαι δε διὰ τὸ κατὰ πάντα ταλαίπωρον καὶ ἀπράγ- liberorum ex eo procreatione infelix alia mea diμονα εἶναι, ὃν κακῶς ἐγνώρισεν. Αλλ' εἰ κελεύει, gna invenitur; ideoque per omnia miserum eum φησί, τὸ κράτος σου, μικρὸν ἀνανεῦσαι ἐκ τῆς τοι atque ignavum censeo, quem omine plane infausto αύτης ῥαθυμίας τὸ ἐμὸν γῆρας, τοῦτον ἐκδημοσίοις cognovit. Sed si majestas tua annuat, ut senectus ἀπασχολεῖσθαι πράγματι πόρρω που κελεύσοις στα mea ab ejusmodi paululum respiret et relevetur λῆναι, μήπω εἰς τέλος τοῖς λίαν ἐστερημένοις κατα- inertia, procul eum jubebis amandari, publicis aliριθμήση μου τὸ θυγάτριον. Πόθεν γὰρ διδαχθεὶς τὴν cubi negotiis vacaturum, ne demum penitus spoἀπονενοημένην ταύτην ἐμπορίαν οὐκ ἐπίσταμαι liatis filiola mea annumeretur. Equidem unde ώσπερ τις ανδριάς χαλκοῦς ἀκίνητος μένει πρὸς ἵρεσιν τῶν τερπνῶν, καὶ τὸ δή χαλεπώτερον, οἷα συμβαίνει πολλάκις τοῖς ἐξεστηκόσι τὸν νοῦν, πρὸς ὁ τι ἂν αιτηθῇ τὸ ὑπάρχον αὐτῷ ῥᾷστα παρασχών ἀποστερεῖται ὁσημέραι τῆς οἰκείας εὐπορίας, μά λιστα τοῖς ψευδῶς πενίαν προσποιουμένοις. "Ηδη δε καὶ τῶν κεράμων αὐτοῦ οὐκ ἀνθέξεται, εἰ μὴ θᾶττον πενία περιστεχθείς, ἱκανὸς γένηται πρὸς τὴν τῶν οἰκείων πραγμάτων ἐπικράτειαν. Θ΄ Καὶ δὴ θᾶττον κληθέντος τοῦ μακαρίου πρὸς του βασιλέως, στέλλεται παρ' αὐτοῦ ἐπὶ τὰ μέρη Κυζίκου προς δημοσίων τινῶν πραγμάτων διοίκησιν· ἦν γὰρ καὶ βασιλικοῦ ἀξιώματος, οὐ τῶν ἐν τέλει, ἀλλ᾽ ὑπηρέτης τῶν βασιλικῶν κεκοσμημένων ἵππων, εἰς δὴ στράτωρας καλεῖν ἡ τάξις εἴθισται. Τούτου δε του προστάγματος τῷ μακαρίῳ δοθέντος, καὶ χαρᾶς αὐτῷ οὐ τῆς τυχούσης περιχυθείσης, ὡς ἐ:έρας ἀφορμῆς αὐτῷ τῆς ἐκ τοῦ κόσμου ἀναχωρήσεως θεόθεν οἰκονομηθείσης, τὰ πρὸς τὴν ὁδὸν συντόμως ευτρέπιστο επιτήδεια· καὶ πρόφασιν μαλακίας προστ ποιησάμενος, τοὺς μὲν αὐτῷ ὑπηρετήσοντας δια του δρόμου πεπομφὼς, αὐτὸς ἐν ταχυδρόμῳ πλοίῳ ἐπιβὰς, καταλαμβάνει τὸ τοῦ μεγάλου ποταμού στο Eorum scilicet, quos συρτούς βασιλικούς ίππους «equos regios ad manum ducendos» appellat Codinus Curopalata c. 5,n. 11,in quorum unum cum imperatorem stratores levassent, sequebatur vacuorum equorum magnificus comitatus: cujus instituendi originem Codinus ad imperatorem Theophilum refert, qui cum aliquando equum, cui insidebat, cessisset mulieri, eum ut vi raptum vindicanti, eoque coactus esset primo obvium conscendere, constituerit ut in omnem eventum deinceps sequerentur equi sessoribus vacui. «Stratorum munus erat equum freno teuere et conscendenti imperatori opem ferre:» ita in edoctus sit insanam illam vivendi normam, intelligere nequeo, qui instar æneæ statuæ immobilis permanet ad desideria voluptatum; quodque etiam molestius accidit, velut usuvenit sæpe, quidquid ab obvio quovis fuerit postulatus facillime præbens, ut mente capti facere sæpe solent, suis quotidie privatur opibus, in eos maxime liberalis, qui pauperiem simulant. Profecto ne figlinorum quidem ei copia suppetet, nisi quantocius ab ea qua cingitur inopia factus prudentior, idoneus fiat rebus suis retinendis. IX. Ergo accersitus continuo ad imperatorem beatus, ablegatur ab eo in partes Cyzicenas, publicorum quorumdam negotiorum gratia: erat enim regiæ dignitatis in aula, non tamen eorum, qui principem locum apud eum obtinebant, sed minister equorum regiorum elegantiorum inter eos, quos stratores consuevit ordo nominare. Quod cum ille mandatum accepisset, lætitiaque ex eo essel non vulgari perfusus, tanquam cui nova divinitus offerretur occasio mundi penitus deserendi: quidquid ad iter necessarium erat quam brevissime apparavit, simulatoque infirmitatis prætextu famulos omnes suos per cursum præmisit, ipse vero celocem conscendens, ad Magni fluminis perCedrenum Goar, nominatis quos sequitur auctoribus, explicans quid muneris haberet protostrator, quem stratorem et comitem et domesticum vocari nonnunquam, et senatorii ordinis haberi, et decrescente imperio, aciem sæpe duxisse ostendit. Officiorum ac ministeriorum curialum nomenclatur aac distributio. (β) Fluvius hic Olympenos dividit a Sigrianis: Ptolemæo et Plutarcho (inquit in Thesauro Ortelius) Rhyndacus nominatur. olim Lycus dictus, Plinio teste, at recentiori nomine, ut est apud Apollonii Scholiasten, Μέγιστος, Maximus.

venit ostium: ac denique ei quæ istic est regioni μιον appropinquans, tranquillo cursu iter conficiebat suum, quando lustrans prærupta ejus, qui in Si. grina est, montis littora, divina quadam providentia profundi cujusdam præcipitii lucum invenit, silvestrem plane ac cavernosum; ad quem e navigio descendens, atque exscensione facta, solus tædio itineris compulsus abiit, cæteris in navi imperans sese ut ibidem quieti exspectarent. X. Recognoscens vero diligenter locum, atque ad exercitationes spiritus peridoneum utilemque in ve nisse gavisus, in partem sese oraturus recepit, Deum deprecans, ut, quod expediens esset id sibi revelaret. Diuturna autem multarum horarum genuflexione deficiens cum paululum resedisset, velut in exstasi factus est prius oculisque vigilantibus vidit, eum, qui in thalamo sibi apparuerat, splendidissimum virum; qui manus extentæ digito locum designans: Tuus quidem, inquit, socer, ejusdemque cum eo mentis imperator intra exiguum tempus ex hac vita discedent: tunc autem bonis tuis, nemine se opponente, in pauperes libere distributis, huc adveniens acceptam Deo vitam institues. Hac igitur apparitione edoctus beatus quæ ad suam conducebant utilitatem,atque ad Cyzicenas partes paulo post appulsus, injuncto sibi negotio quam citissime confecto, rectum Constantinopolim cursum tenuit: et quæsitorum a se congruam reddens imperatori rationem, altiori etiam gradu est ab eo honoratus, atque inter spatharios allectus ibidem deinde vixit, eum sponsa præstolans exitum visionis, quem et subsecutum vidit. καὶ πλησίον λοιπὸν τῆς ἐκεῖθεν γενομενος γῆς, γαληνοδρομίᾳ τὴν πορείαν ἐποιεῖτο, καταμανθάνων τὰ κρημνώδια τοῦ τῆς Σιγριανής όρους παράλια. Κατὰ οὖν θείαν τινά πρόνοιαν καταλαμβάνει τινὰ βαθύκρημνου λόχμην, ἀλσώδη τε καὶ ἀντρώδη· καὶ ἀποβὰς ἐν αὐτῷ ἀπὸ τοῦ πλοίου, μόνος τῇ δυσχέρεια βεβιασμένος ἀνῆλθε, τοῖς ἄλλοις ἐπιτρέψας ἐν τῷ πλοίῳ ἡσυχῆ μένειν. Ι. Διαμαθὼν δὲ τὸν τόπον ἀκριβῶς, καὶ ἡσθείς ἐπιτήδειον εἶναι προς ψυχικὴν ὠφέλειαν, εὐξάμενος δὲ κατ' ἰδίαν, καὶ τὸν Θεὸν τὸ συμφέρον ἱκετεύσας ἀποκαλύψαι, κεκμηκὼς δὲ ἐκ τῆς ἐπὶ πλείστας ὥρας γενομένης ὑπ' αὐτοῦ γονυκλισίας, και μικρὸν καθε σθεὶς, ὡς ἐν ἐκστάσει γέγονε, καὶ ὁρᾷ γρηγορού σιν ὀφθαλμοῖς τὸν προφανέντα αὐτῷ ἐν τῇ παστάδι φωτοειδῆ ἄνδρα, τὴν χεῖρα ἐκτεταμένην ἔχοντα, καὶ τῷ δακτύλῳ τὸν τόπον ὑποδεικνύντα καὶ πρὸς αὐτὸν λέγοντα· Ὁ μὲν σὸς κηδεστής, ἀλλὰ καὶ ὁ σύμφρων αὐτοῦ βασιλεύς, ἐν ὀλίγαις ἡμέραις τῶν τῇδε τελευτήσαντες ἀναχωροῦσιν· καὶ λοιπὸν παῤῥησίᾳ τοῖς πενομένοις, τῶν ὑπαρχόντων σοι τὴν διανομὴν ποιησάμενος, ἐνταῦθα παραγεινάμενος Θεῷ εὐαρεστήσεις. Τοῦ οὖν μακαρίου διὰ τῆς ἐμφανείας τὰ αὐτῷ συντείνοντα πρὸς ὠφέλειαν συνιέντος, καὶ τὰ μέρη Κυζίκου καταλαβόντος, ὡς τάχιστα δὲ τὸ αὐτῷ και λευσθέν περατώσαντος, εὐθεῖα τις συνήργησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει παλινδρομία. Καὶ δὴ πρεπόντως ἀπολογησάμενος, τῷ βασιλεῖ περὶ τῶν αὐτῷ ἐρωτων μένων, ὑψηλοτέρῳ δὲ βαθμῷ ἤτοι τῶν σπαθαρίων τῷ καταλόγῳ ὑπὸ τοῦ βασιλέως τιμηθεὶς, διῆγε τὸν λοιπόν (χρόνον) προσμένων τὰ τῆς ὀπτασίας εἰς πέο ρας ἐληλακέναι, ὅ καὶ γέγονε CAPUT II. Theophanis monachatus et pro imaginum cultu certamina. ΙΑ΄. Μετ᾿ οὐ πολὺ γὰρ ἡμερῶν διάστημα, τελει τοῦ βίου χρησαμένων ἀμφοτέρων, ἤδη λοιπὸν ἀδεῶς τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῖς τοῖς πενομένοις διανενεμηκό τες, ἐλευθερίᾳ δὲ τοὺς οἰκέτας ἀποπεμψάμενοι, ένα δύονται λοιπὸν ῥακώδη άμφια, καὶ συνταξάμενοι ἀλλήλοις, νουθεσίαις τε τοῦ μακαρίου καταστηρί ξαντος τὴν εὐσεβῆ γυναῖκα, τηρεῖν τὰς θείας ἐντολὰς καὶ ἀγάπην πνευματικὴν ἐν τοῖς πλησίον κεκτῆσθαι, XI. Neque enim multum effluxit temporis, quin finem uterque vivendi faciens, plenam ipsis relinqueret libertatem, suis pro arbitrio rebus utendi; quas continuo inter pauperes diviserunt, famulis etiam domesticis libertate donatis: ipsi vero pannoso induti habitu sibi invicem valedixere; beato viro mulierem piam confirmante monitis salutaribus, ui divina observaret mandata, spiritualem erga proximum exerceret charitatem, orationi sin- προσευχήν τε εἰλικρινῆ καὶ ἀρέμβαστον, καὶ βίον cera atque imperturbatæ vacaret pro viribus, vitam irreprehensibilem, summamque teneret humilitatem, eique in recessu dicente: «Salvans salva animam tuam.» Ita illi convictu sunt ab invicem separati: qualem autem vitam duxerit pientissima illa mulier norunt omnes, quotquot Ita dicti a spathis, id est latioribus gladiis, quos gestabaut, imperatori ad custodiam corporis circumpositi nobiles: quorum præfecti protospatharii nominantur et plures fuisse colligit Goar ex Eustratio in Jure Græcorum quator simul no. minante ex quo tamen non puto recte deduci omnes spatharíos protospatharii titulo honestiori consuevisse appellari: quidni enim sphatarii maἀκαταίσχυντον, καὶ ἄκραν ταπείνωσιν, ἀπέλυσεν αὐτὴν ἐν εἰρήνῃ εἰπών· «Σώζουσα σώζε τὴν ἑαυτῆς ψυχήν.» Αλλοτριοῦνται τοίνυν τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀναστροφῆς. Ὁποῖον δὲ βίον ἐξήσκησεν ἡ εὐσεβὴς αύτη γυνὴ, ἴσασι πάντες οἱ τὴν Βιθυνῶν οἰκοῦντες χώραν, όπως εκουσίως ἐπράθη, καὶ δουλικὴν μετήλθε jori numero fuerint; quibus in centurias distributis sui sub uno capite centuriones essent, etiam ipsi vel spatharii vel protospatharii nominati? quidni plures non ad ministerium, sed ad dignitatem fuerint protospatharii dicti: cum his sæpe provincias commissas legamus? ut Sergium illum Siciliæ ducem sub Leone Isaurico apud Theophanem.

VITA S. THEOPHANIS. τάξιν. γνωρισθεῖσα δε παρά τινων ἀπέδρα. Τὰ δὲ Bithynia regionem incolunt: quomodo scilicet ἐν Πριγκίπῳ καὶ Καλωνύμῳ αὐτῆς ἀγωνίσματα, τίς ἂν καὶ δυνηθείη γραφή παραδοῦναι, ἥτις καὶ χάρι. τός τε καὶ δυνάμεων θείων ἠξιώθη; μέρος δὲ τῶν αὐτές κατορθωμάτων ἐν τῇ παρὰ Μεθοδίου τοῦ αγωτά του πατριάρχου συντεθείση περὶ αὐτῆς τε καὶ του μακαρίου συγγραφή προς ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανοντων ἱστόρηται. ΙΒ΄. Ὁ δὲ ἀληθως μακαρίτης Θεοφάνης ἐμβάς ον πλοίῳ, καταλαμβάνει τοῖς Σιγριανῆς παραλίοις, καὶ δὴ ἐξελθὼν ἀπὸ τοῦ πλοίου, βάδην καταλαμβάνει τον λοχμώδη χρημνὸν ἐκεῖνον· ἐν ᾧ ἐπὶ πλείστοις τὸ σῶμα καταδαμάσας χρόνοις, καὶ τὸ μοναχικὸν περιβαλλόμενος ἔνδυμα καὶ σχῆμα παρὰ Χριστοφορου τοῦ διαφανοῦς ἀστέρος, ἤδη λοιπὸν καταφανής έγεγονει οὐ γὰρ ἡδύνατο πόλις κρυβῆναι ἐπάνω όρους κειμένη. Ἡμέραν δὲ ἐξ ἡμέρας συρρεόντων ἐπ' αὐτῷ τῶν τῆς ἀγγελικῆς ἐφισμένων πολιτείας, ἀπετέλεσε τὴν ἔρημον ἐκείνην μοναστήριον, ὅπερ ἕως τοῦ αἰῶνος ἐπανθοῦν ταῖς θείαις ἀρεταῖς καὶ δείκνυται καὶ δειχθήσεται. Ἐν αὐτῷ τοίνυν τοὺς πνευματικούς διανύσας άθλους, μύστης τῆς Τριάδος γνήσιος ἀνεφάνη, καὶ ὀπτασιῶν μεγίστων θεωρητής γέγονεν. Ην δε αὐτῷ τὸ διαρκοῦν εἰς κοίτην ψιάθιον εὐτελες, καὶ τριχίνιον ἐπικάλυμμα, καὶ πρὸς κεφα λὴν αὐτοῦ λίθος. Οὐκ ἐκαυχήσατο νητος (α) απαλός τητος εἰς περιβολὴν αὐτοῦ, οὐ κναφεὺς ἐπὶ ἐσθῆτι αὐτοῦ μεμόχθηκεν, οὐχ ἵππος ἡ ἡμίονος πρὸς ὑπο πρεσίαν αὐτῷ κεχρημάτικεν, οὐ μαγείρων μαγγανεῖαι τὰ ἐπιτήδεια αὐτῷ χορηγοῦσαι, οὐκ εὐώδης οἶνος ἐλίπανεν αὐτοῦ φάρυγγα· ἀλλ᾽ ἦν αὐτῷ βρῶ τις καὶ πόσις ἄρτος τραχύτατος καὶ ὕδωρ βραχύ. ΙΓ΄. Τοῦ δε βασιλέως τέλει τοῦ βίου χρησαμένου, Εἰρήνης δε σύν υἱῷ Κωνσταντίνῳ εὐσεβῶς τὴν βασ σιλείαν ἡνιοχούσης, προβάλλεται εἰς ἀρχιερέα Κων σταντινουπόλεως, παρά τε τῆς βασιλίσσης καὶ πάσης τῆς συγκλήτου καὶ τῶν λογάδων τῆς ὀρθοδόξου δογμάτων ακριβείας, μετά θάνατον Παύλου τοῦ ἀπὸ πατριαρχών μοναχού, Ταβάριος ὁ ἁγιώτατος φωστήρ τῆς ὀρθοδοξίας, σύνοδός τε οἰκουμενικὴ συνηθροίζετο, 7 Matth. v. 74. 8) Asiæ minoris regio est provinciis Phrygiæ Ponti et Galatiæ cincta, quam Sangarius multiplci flexu interluit, donec per Pontum tandem inEuxinum revolvatur. Gregorium habent alia Acta. Hic Cyprius genere, gradu lector, doctrina et virtute præstans, ultimo Leonis Chazares anno, Christi 780, «quamvis ob hæresim, quæ tunc obtinebat, multum reluctaretur, patriarcha fuit per vim institutus.» Vim autem in eo potissimum passus cognoscitur, quod «inter Ordinationis solemnia imagines se nunquam adoraturum sub- (α) Ignota nobis vox, nisi quatenus est postremus multus. Si ex sensu et eo quod sequitur facere conjecturam liceret, suspicaremur ῥήγος vel ῥηγιός scribendum, ut sit tinctus pannus vel tinctor: nisi forte sicut a ρέω, ῥήτωρ, ῥητός, sic a νέω, voluntarie divendita ad servilem se gradum dințisit agnita vero ab aliquibus inde aufugit. Quis porro complecti scripto posset omnia ejus sive in Principe, sive in Calonymo certamina, ubi patrandorum quoque miraculorum in ea eluxit gratia? maxime cum præclare ab ea factorum pars ad legentium utilitatem vulgata noscatur a sanctissimo patriarcha Methodio in ea scriptione, quam de ipsa beatoque ipsius viro composuit. XII. Quid autem beate memoria Theophanes? conscensa navi Sigrianæ expetiit littora, atque exscensione ibidem facta celeriter properavit ad præcipitium illud silvosum, in quo corpus suum multis domans annis, monasticoque indutus habitu, a Christophoro splendidissimo illius avi et regionis astro, et ipse quoque celebris exinde effectus est: neque enim abscondi poterat civitas supra montem posita 7. Cum vero de die in diem confluerent ad eum, qui angelicam vivendi formam sub ejus institutione amplexabantur, solitudinem illam convertit in monasterium, quod usque nunc et deinceps divinis efflorescens virtutibus monstratur monstrabiturque. In hoc spiritualiter de certans, germanus sanctissimæ Trinitatis mystes, maximarumque visionum contemplator effectus est. Sufficiebant autem ei vilis in lectum storea, cilicium in operimentum et lapis pro pulvinari. Nulla fuit in amictu ejus ostentatio, nulla mollities, nec fuit in eo fullonibus laborandum; non equum, non mulum unquam ad suum possedit usum: coquorum artificia in congrui sibi victus apparatu nescivit, nec odorato vino palatum irrigavit suum; sed cibus ac potus ei durissimus panis et aqua permodica fuit. XIII. Interea contigit ut imperatore vita functo, atque Irene cum filio Constantino regni gubernacula pie moderantibus, post mortem Pauli ejus qui monachus fuerat ex patriarcha effectus, ab imperatrice, senatu toto, eorumque qui rectam in opinionibus doctrinam tenebant delecto cœtu, patriarcha Constantinopoleos crearetur Tarasius, veræ fidei sanctissimum lumen, synodusque œcuscripserit;» permansit autem in ea dissimulatione, sanctis alioqui et religiosissimis moribus exemplum Ecclesiæ optimum præferens, ad annum usque 874: quo conscientiæ stimulos mutum pastorem redarguentes diutius non sustinens, atque ex dolore in morbum incidens, throno nuntium remisit ac in Flori monasterium se conferens imperatrice propositi ejus inscia, monasticum habitum induit: ac paulo post serio monitis, qui ad ipsum fuerant submissi ab imperatrice, de synodo convocanda et corrigendo errore in pace obdormivit, magno omnium luctu.» νίτωρ, νετός, textor, textus formaverint aliqui: ut sensus sitin ejus delicato vestitu non gloriatum esse finctorem textorein ve, uti nec in eodem laborandum tulloni fuit.

menica convocaretur, a qua confirmata sunt es επικυροῦσα μὲν τὰς πρὸ αὐτῆς ἐξ ἁγίας συνόδους, quæ ipsam præcesserant, sanctæ sex synodi; anathemati subjecti Constantinus et Nicetas hæresiarchæ et fraudulenti patriarchæ; Germanus (13] sanctissimus patriarcha inscriptus diptychis; stultusque Iconomachorum error submotus e medio, et tanquam aranei tela est dissolutus. Convenerant autem ex omni undique regione Patres atque magistri, et apostolicarum sedium vicarii, ac monachorum primores; Plato inquam, illustrissimum illud sidus ex iis, qui sunt Sacudeonis, Nicetas atque Nicephorus cunctis memorandi Patres ex monasterio Medicii, præfatusque Christophorus ex Parvo agro. Tunc spiritualis hujus congregationis evocatione beatus quoque Theophanes ad synodum venit, velut lucidissimum sidus; vi quidem coactus ille,venit tamen: quamvis quietem sectaretur semper summeque diligeret, strepitum multitudinis exosus. XIV. Et illi quidem omnes adveniebant cum magno equorum, mulorum, pedissequorum ac vereFuerat hic Silæi episcopus atque ab impio Copronymo, post pseudosynodum pro abrogando imaginum cultu in Hieria celebratam ann. 753, 8 Augusti, in ambonem templi Blachernensis deductus,ipso imperatore faustam precationem præeunte his verbis: «Constantino œcumenico patriarchæ multi anni.» Anno deinde 764 ab eodem inductus, ut publice imaginum cultum abjuraret, multaque suo gradu indigna committeret, paulo post in ejus, a quo promotus fuerat, odium incidit, ac throno dejectus in Principis insulam est relegatus: annique sequentis Octobrí mense revectus in urbem, damnatus a successore atque ad ludibrium circumductus, tandem capite plexus est: quam tragœdiam vide apud Theophanem accurate descriptam. Hic a Slavis oriundus 16 Novembris anni præfati 764, eunuchus cum esset, præter fas canonum imperatoris suffragio coronatus, impietatem suam imaginibus eradendis probavit, mortuus 6 Febr. an. 780. Festum ejus agitur (2 Maii: de cujus præclara confessione in tuendo adversus Leonem Isauricum imaginum cultu acturi sumus ad eum diem. Cæterum de hac illius in diptycha relatione nulla fit in Actis concilii, prout hoc tempore exstant, mentio: sunt autem diptycha Græcis, qua Latini Tabulas ecclesiasticas nominant. Hæc duplicis fuisse generis observat Joan. Meursius in Glossario, alia vivorum (quales apud nos baptismales libri) in quæ nomina baptizatorum atque suscipientium seu patrinorum referebantur, ut Pachymeri in Paraphrasi Dionysii: alia mortuoparet ex rum, non quorumcunque, sed patriarcharum duntaxat; nec eorum quidem omnium, sed quos fidei integritas ac singularis virtus dignos probaverat publico illo inter sanctos cultu, quem Latini canonizationem vocant: hinc gravis illa et diuturna de Joanne Chrysostomo in Diptycha referendo difficultas, de qua in Prolog. ad Vitam S. Attici 8 Jan. 86 et 7, unde hæc ex Theodoreto hic repeto: Episcopi Occidentis non prius cum episcopis Ægyptii et Orientis et Bospori et Thraciæ communicare voluerunt, quam nomen illius sanctissimi viri in tabulas, quibus nomina episcoporum mortuorum continebantur, retulissent.»Donec tandem inquit Socrates Atticus episcopus præcepit, ut de (b) Elegans unius litteræ immutatio, qua impii illi non Patriarchæ, sed Patriarchæ dicuntur, ut ἀναθεματίζουσα δὲ Νικήταν καὶ Κωνσταντῖνον τοὺς αιρεσιάρχας καὶ δολιόφρονας φατριάρχας Γερμανόν τε τὸν ἁγιώτατον πατριάρχην τοῖς διπτύχοις ἐγγράφουσα, καὶ τὴν τῶν εἰκονομάχων σοβούσα μα ταίαν πλάνην καὶ ὡς ἱστὸν ἀράχνης διαλύουσα. Συνήγοντο γοῦν οἱ πανταχού γῆς Πατέρες καὶ διδάσκαλοι, καὶ οἱ ἀποστολικῶν θρόνων τοποτηρηταὶ, καὶ οἱ τῶν μοναστῶν λογάδες· φημὶ δὴ, Πλάτων ὁ ἀειλαμπέστατος φωστήρ ἀπὸ τῶν τοῦ Σακουδίονος, Νικήτας και Νικηφόρος οἱ ἀείμνηστοι Πατέρες ἐκ τῆς μονῆς τοῦ Μηδικίου, καὶ ὁ προλεχθεὶς Χριστοφόρος ἐκ τοῦ Μικροῦ ἀγροῦ. Τότε δή, τότε, ὥσπερ διαφανὴς ἀστὴρ, προσκλήσει τῆς πνευματικῆς ταύ της πανηγύρεως, παραγίνεται καὶ ὁ μακάριος Θεοφάνης πρὸς τὴν σύνοδον, βίᾳ μὲν, ὅμως δ' ἀπίησι καὶ γὰρ εὖ ἀεὶ ἐπιποθῶν καὶ διώκων τὴν ἡσυχίαν, καὶ πρὸς τὰς ὀχλήσεις ἀπεχθῶς ἔχων. ΙΔ΄. Πάντες μὲν οὖν ἔγοντο, ἵπποις, ἡμιόνοις, ἀνδραπόδοις, καὶ βερέθοις ὑπηρετούμενοι· ὁ δὲ ΠαJoanne, sicut de aliis episcopis solet, in precibus mentio fieret.» Fuitea synodus episcoporum CCCL: hegumenorum aliorumque e clero aut monachatu illustrium personarum ratio inita non est: solum ad finem actionis 4, postquam episcopi circiter ccLx subscripsissent, subscripsisse quoque reperiuntur monasteriorum præsides supra cxxx, quos longe majori numero fuisse necesse est. Græci memoriam hujus 4 Aprilis recolunt: Surius encomium a S. Theodoro Studita conscriptum retulit ad 5 Decembris. Actioni iv subscripsisse reperitur in hæc verba: «Plato præses et archimandrita Saccudeorum similiter,» ut habet textus Græcus, pro quo in Latinis editionibus conciliorum, etiam Regia Parisiensi, legitur sacri etc. Fueritne Sacudio, ut hic scribitur, sive Sacudeo, ut in concilii versione Latina (nam in Græco Σaxxovde est, Saccudeorum), monasterii cui S. Plato præerat fundator, aut alia ex causa hoc nomen tractum sit, non habeo definire. Quinque omnino Nicetas reperio prædictæ actioni in ordine hegumenorum subscripsisse, quorum primus τοῦ ἁγίου ᾿Αλεξάνδρου, S. Alexandri; 11 τῶν Γουδιλά, Gudilaitarum; u τῶν ἁγΗλία, S. Eliæ; ιν τῶν Οκτάων, Octaorum; ν τῆς άyias coróXOU THE μονῆς του κάστρου τῆς Tiov, S. Dei Genitricis monasterii Castrí Tii: ex quibus ne unus quidem reperitur in editionibusLatinis; omnes tamen existimo ab hoc diversos; dem monasterii quod S. Medicii vocant editiones quippe qui conjungitur cum Nicephoro velut ejusLatinæ, ubi Nicephori hujus subscriptionem habent; in Græco autem textu legitur τοῦ ἁγίου Σεργίου TOU Medixivos, S. Sergii Midicionis: de quo quid ulterius dicam non magis suppetit, quam de Saccudeone. Addi ista videntur ad distinctionem aliorum monasteriorum ab eodem sancto nominatorum: sic enim Joannes presbyter τοῦ ἁγίου Σεργίου τῶν Teppio S. Sergii Germinorum eidem actioni subscribit, sed cognomentorum ejusmodi ratio hactenus invenienda restat. Unicum inter omnes hegumenos Christophorum reperi, eumque rŵy xavðýdav can belarum, ut Latina vertunt, quem non est verosimile cum hoc esse eumdem. qui populo essent ruinæ occasio, siquidem párpis ruinam significat.

VITA S. THEOPHANIS. τήρ, οἷα πατὴρ, σὺν τῶ τριχίνῳ ἀμφίῳ καὶ τῇ dorum multitudine Pater autem sanctus, ut ποιμαντική βακτηρίᾳ. Καθεσθείσης δε τῆς τιμίας συνόδου, καίτοιγε ἐν εὐτελεῖ προσχήματι τοῦ μα καρίου θεωρουμένου, εὐσεβείᾳ δὲ ὑπὲρ πάντας ἀποστίλβοντος, οὐ παρελογίσαντο, άλλ' ἐπέτρεψαν πρὸς τὴν τοῦ δόγματος δημηγορίαν· ήδεισαν γὰρ ἀκριβῶς τὸν ἄξιον τοῦ Πνεύματος ἐργάτην. Ὁ δὲ δι ολίγων τὰ πολλὰ ῥητορεύσας, καὶ διὰ φυσικῶν καὶ γραφικῶν καὶ δογματικῶν ἀποδείξεων τοὺς ἀλαξόνας καὶ δυσφήμους Εικονομάχους ἐλέγξας το καὶ ἐπιστομίσας, ἀπέδωκε τὸν κόσμον τῇ Ἐκκλησίᾳ. "Ω τοῦ θαύμα τος! τί τούτου μεγαλοπρεπέστερον; Όμως τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ένθα βούλεται πνεῖ, καὶ ὅσα βού λεται. Τούτων οὕτω τελεσθέντων, καὶ τῶν Πατέρων ἐν τοῖς ἑκάστου τόποις παλινοστησάννων, καταλαμβάνει πάλιν ὁ μακάριος τὸ παρ' αὐτοῦ νεωργηθέν οὐρανομίμητον μοναστήριον. Ωσπερ γὰρ ἐν οὐρανῷ ήλιος σὺν ἄστροις δαδουχεί, τὴν σύμπασαν κατα γλαΐζων τῷ φωτὶ τῆς ἐλλάμψσπεως· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἐξ αὐτῆς ὁ μακάριος, σὺν τοῖς κατ᾽ ἐκλογὴν τοῦ Πνεύματος αὐτῷ μονασταῖς καὶ συνασκηταῖς, τὴν οἰκουμένην καταυγάζων, ταῖς μαρμαρυγαῖς τῆς ἱσαγγέλου πολιτείας ἐφαίδρυνεν. ΙΕ΄. Διέλαμπε τοίνυν ἡ τῆς ὀρθοδοξίας ἀκτίς ἐν τοῖς πέρασι. Χρόνων δὲ ἱκανῶν διιππασάντων, ἀναφύεται κατά συγχώρησιν Θεοῦ ὁ ὁμώνυμος τοῦ προτέρου Λέων, όστις παρευθὺς τῆς ἀναγορεύσεως αύ τοῦ τὰς τιμίας καθελὼν εἰκόνας, ἠμαύρωσε τὸ τῆς Εκκλησίας κάλλος, ελυμήνατο ὡς τις μονιὸς ἄγριος τὴν τῶν ὀρθοδόξων ὁμήγυριν, καὶ ἦν οἰκεῖον αὐτοῖς τὸ λέγειν· «Ο Θεός, ήλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου,» καὶ τὰ ἐξῆς· τοὺς γὰρ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως προμάχους τε καὶ ὑπερμάχους Πατέρας πολλαῖς αἰκίαις καὶ θλίψεσι καθυποβαλών, κακιγκά τως ἀπώλεσεν· ἐν οἷς καὶ Θεόδωρον τὸν ὁσιώτατον ἡγούμενον τῶν Στουδίου, ἐλέγξαντα τὴν τούτου μα ταιογνωμίαν, χρονικῶς αἰκισάμενος ἐξορίᾳ παρέπεμψε. Δολία δε γνώμη χρησάμενος, γράμμασι σωπευτικοῖς πρὸς τὸν μακάριον Θεοφάνην, ήτει συμφωνήσοντα τῇ τούτου κακονοίᾳ πρὸς αὐτὸν ἥκειν. Ο δε μακάριος ἀντιγράφοις ἠμείψατο τοῖσδε· 15. Επίγνωθι, βασιλεῦ, τόν σοι τὴν βασιλείαν χαρισάμενον, δι' οὗ βασιλεῖς βασιλεύουσι καὶ τύ ραννοι κρατούσι γῆς, ὡς Θεὸς ὢν ἀπερίγραπτος, περίγραπτος τῷ καθ᾿ ἡμᾶς προσλήψει γενόμενος, ὅμοιος ἡμῖν κατὰ πάντα πλὴν ἁμαρτίας κεχρημάτι- " κεν· ὅπως δε νεκροὺς ἀνέστησε, καὶ τυφλοὺς ὡμμάτωσέ, καὶ λεπροὺς ἐκαθάρισε, καὶ τὰ ἄλλα καθεξής τῶν θαυμάτων αὐτοῦ· όπως το Ιουδαϊκή παρα φροσύνη πάθος ὑπέμεινεν έκών, καὶ τριήμερος ανα στὰς, εἰς οὐρανοὺς ἀνελήλυθε, τῆς πρὸς τὸν Πατέρα * Psal. LXXVIII, 1. Hos esse equos cursui velociori destinatos et assuetos, qualibus publici cursores utuntur, hinc veredarii nominati, qui tamen a vehendis rhedis nomen acceperint, teste Festo, obiter insinuatum est in 16 Januarii ad num. 13 Actornm priorum vere Pater, cilicino pallio suo ac baculo pastorali. Cæterum cum veneranda synodus consedisset, non despexere Patres humili quamvis habitu conspectum Patrem, cum præ omnibus pietate coruscasset; sed ad edicendam publice sententiam invitarunt. Noverant enim, et optime noverant, quam dignus Spiritus sancti operarius esset. Ille vero paucis multa complexus, rationibus ex natura, Scriptura ac disciplina petitis redarguit et obmutescere fecit arrogantes exsecrabilesque Iconomachos, Ecclesiaque pristinum restituit decus. Ο miraculum! quid eo dici magnificentius potest? nempe spirat ubi, et quantum vult Spiritus sanctus. Quibus ita gestis, Patribus que ad sua revertentibus, rursus se beatus recepit in monasterium recens a se fundatum, ipsique simillimum colo. Ut enim in colo sol cum astris lucet, orbem illuminans universum illustrationis suæ splendore: eodem modo in terra beatus, cum suis in spiritu delectis monachis, et in sancto agone sodalibus, toti resplendens orbi, eum angelicæ suæ conversationis fulgoribus illustrabat. XV. Diffundebantur igitur quaquaversum orthodoxiæ radii: post annorum vero aliquantorum decursum divina permissione surrexit priori cognominis Leo, qui statim ut declaratus est imperator, sacras imagines subverti præcipiens, Ecclesiæ pulchritudinem exstinxit, et tanquam ferus aper afflixit cœtum orthodoxorum, quibus vere tunc dicere licebat: «Deus, venerunt gentes in hareditatem tuam *8,» et ea quæ sequuntur. Orthodoxæ enim fidei defensores propugnatoresque Patres mala morte sustulit, multis eos verberibus pressurisque subjiciens, in quibus et Theodorum sanctissimum Studii archimandritam, quod stultum ejus edictum damnaret, post diuturnam vexationem in exsilium expulit: fraudulento vero animo ad B. Theophanem blandas destinavit litteras, quibus eum rogabat, ut pessimæ suæ subscribens sententiæ, ad se accedere ne gravaretur. Ad quas ille in hanc formam rescripsit: XVI. Noveris, imperator, eum qui tibi imperium largitus est, per quem reges regnant, et tyranni dominantur in terris; noveris, inquam, quomodo Deus incircumscriptus cum sit, tamen circumscribi dignatus sit, nostram assumendo naturam, similis nobis factus per omnia, nisi quod peccatum non habuerit. Secundum quam naturam suscitavit mortuos, illuminavit cæcos, mundavit leprosos, cæteraque exordine operatus est miracula sua: secundum quam eamdem sponte mortem subiit, Judæorum S. Marcelli Papæ. Festi sententiam multis docte confirmat in suo Etymologico Vossius, certis auctoribus antiquis demonstrans, antiquis cursoribus cursum publicum vehicularem fuisse.

βίβλου ἡμᾶς ἐκδιδασκούσης, ταύτην περιπτυσσόμεθα, δι' αὐτης τῷ Χριστῷ τὴν τιμὴν ἀπονέμοντες, καὶ εἰ ταύτην περιπτυσσόμενοι οὐκ ἐγκαλούμεθα, ποία ἔγκλησις ἡμῖν τῆς αὐτῆς ἐξηγήσεως τὴν εἰκονικὴν ἀνατύπωσιν μὴ τιμᾶν καὶ ἀσπάζεσθαι, δι' ἧς οἱ ἐκ βαρβάρων κατηχούμενοι ῥᾳδίως παιδεύονται τὴν ἀλήθειαν; Πόσοι τῶν μὴ εἰδότων γράμματα ὡς ὀφθαλμοῖς τὰ θαύματα βλέποντες, τὸν δι' ἡμᾶς παθόντα δοξάζουσιν, ὧν τὴν σωτηρίαν ἐφθόνησας; Ποία τῶν συνόδων τοῦτο τὸ δύσφημον ἀνεφώνησεν ἀσέβημα; Οὐκ αὐτὸς ὁ Χριστὸς τὴν οἰκείαν ἀχειροποιήτως εικόνα ᾿Αγκάρῳ πέπομψεν; Οὐ τῆς Θεο τόχου μορφῆς τὴν ἐκτύπωσιν ὁ ἀπόστολος ἡμῖν Λουκᾶς ἱστορήσας παραδέδωκε; Τί δαὶ φήσοις ἐν ταῖς πατροπαραδότοις διδασκαλίαις; Καὶ γὰρ, φησί Βασίλειος ὁ τῶν ἀῤῥήτων μύστης, ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει. Φησὶ δὲ καὶ τὸ Χρυ σούν στόμα Ιωάννης Εγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφὴν ἠγάπησα. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἡ λύρα του Πνεύματος Κύριλλος οὕτω φησίν Πολλάκις εἶδου ἐπὶ γραφῆς εἰκόνα τοῦ πάθους, καὶ οὐκ ἀδακρυτὶ τὴν θέαν παρήλθον, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰ οὖν αἱ προλα βοῦσαι ἐξ ἅγιαι σύνοδοι προσκυνεῖσθαι τὰς ἁγίας εἰκόνας σχετικῶς (c) οὐκ ἀπεκήρυξαν, σὺ σοφώτερος τούτων γίνῃ; Ιδιόν σοι, βασιλεῦ, τὸ πρὸς ὑπεναν τίους πολεμεῖν· τὸ δὲ τῆς Ἐκκλησίας δόγμα τοῖς Πατράσι μελλήσει. illatam vesania, tertiaque resurgens die in colos συνεδρίας μηδέποτε χωρισθείς. Τῆς εὐαγγελικής gloriose ascendit, a paternæ dexteræ nunquam sejungendus consessu. Hanc naturam quia Evangeliorum nos codex docet, ipsum reverenter amplectimur, credimusque Christo nos exhibere honorem. Quod si illum amplexi non accusamur: quomodo jure merito accusabimur, si voluerimus suscipere et venerari ejusdem sententiæ historiam imaginibus adumbratam, per quas ii quoque, qui ad nos ex barbaris fide Christi imbuendi accedunt, totam rei gestæ veritatem facillime edocentur? Quam multi litterarum rudes dum divina miracula ipsis, ut sic dicam, conspiciunt oculis, eum qui pro nobis passus est glorificant Christum, quorum tu saluti invidisti? Quod unquam concilium pronuntiavit infandum id esse sacrilegium? Numquid non ipse Christus proprii vultus imaginem nullo formatam manuum adminiculo Ancaro transmisit? nunquid non Deiparæ Virginis expressam coloribus similitudinem apostolus Lucas nobis tradidit (20)? Quid vero et traditæ a Patribus doctrinæ oppones? Etenim Basilius ille ineffabilium scrutator mysteriorum, Imagini, inquit, delatus honor ad prototypon transit. Similiter aureo suo ore Joannes: Ego fusam quoque e cera imaginem dilexi. Necnon Cyrillus Spiritus sancti cithara: Sæpius vidi, ait, expressam imaginem passionis, nec absque lacrymis visam transivi, et reliqua. Si ergo priora sex concilia sacras imagines relative ad sua prototypa adorari minime improbarint, tu illis sapientiorem te reputas? Tuum est, imperator, bellare adversus hostes: doctrina Ecclesiæ Patribus cura erit. XVII. Hæc missis ab imperatore litteris cum reposuisset beatus, tantam viri constantiam non Augarum vel Abgarum Edessenæ civitatis principem passim scriptum reperias, apud Latinos etiam Abagarum et Agabarum. Hujus imaginis festum Græci celebrant 16 Augusti et historiam in Menæis referunt, quo die Edessa in Constantinopolim est translata: unde acceptam Genuenses nunc in suburbano S. Bartholomæi de Armenis templo, PP. Bernabitarum curæ, amotis Basilianis monachis, ante annos non multos commisso, religiose venerantur. Miraculum ejus ab igne servatæ sub Cosroe ex Ecclesiastica Historia Evagrii in Niceno concilio ur, actione 5 prælectam invenimus, et alibi passim illius mentionem. Vide Gretserum nostrum in insigni tractatu, quem de imaginibus non manufactis edidit, qui pro majori parte de hac una totus est, et nunc regia magificentia Parisiis recusus reperitur post Georgium Codinum curopalatem, De officiis Ecclesia et aula C. P. ejusdem Gretseri commentariis et Notis Goaris illustratum. Hanc ab Εudocia Augusta imperatrici Pulcherim Hierosolymis missam, eique templum τῶν ὁδηγῶν, idest, Viæ ducum, ab hac Constantinopoli ædificatam refert Nicephorus; de ea accipienda videntur illa S. Germani patriarchæ verba in Vita S. Stephani Junioris relata:» Ab evangelista Luca imaginem Virginis Dei Genitricis pictam novimus, quæ ab Hierosolymis missa est.» Vide eumdem Gretserum prænominati tractatus, cap. 18, de hac c) Ita S. Gregorius Papa II Ep. 1 ad Leonem Isauricum opponit inter se λατρευτικῶς εἰ σχετι χῶς: ut explicetur differentia ejus cultus, quem ΙΖ΄. Τούτων ἀντιγράφως τῷ βασιλεῖ παρὰ τοῦ μακαρίου σταλέντων, μὴ ἐνεγκών ο τύραννος τὴν agentem, et Cuspiniani nugas sequenti capite refellentem. Utrumque hunc Basilii et Chrysostomi locum eliam Gregorius Papa allegat in Epistola ad S. Germanum patriarcham CP., lecta in concilio Nicano 11, actione 4, qua etiam actione hoc Chrysostomi effatum profectur a Theodosio præside S. Andreæ ad Nesium, ut desumptum ex oratione, cui argumentum, Quod veteris et novi Testamenti unus sit legislator.» Imo Gregorius Nyssenus: hujus enim esse locum illum, de Abrahamo patriarcha sermonem facientis, Adrianus Papa profitetur in sua ad Constantinum et Irenem Augustos Epistola, actione 11 prædicti concilii recitata. Sed hic memoriæ lapsus ignoscendus est elogii hujus auctori præ aliis, quibus ultimum pulcherrimumque confessionis hujus actum videtur confudisse: nam primæ Vitæ auctori ætate suppari potius standum est, nec omnino credendum aut prius vexatos monachos, eversumque monasterium esse quam suam Theophanes Constantiam Byzantii probasset; sed potius ei affligendo hæc deinde acta: aut tertio a Theodori ejectione die ipsum quoque expulsum in Samothraciam fuisse Theophanem. Mirum est in Vita S. Thedori Studitæ ultimæ hujus ad imperatorem adductionis nullam omnino mentionem fieri, in qua illud duntaxat, post narratos ejus in confirmandis fratribus verbo imaginibus deferunt Christiani, ab eo quo idola adorabant gentiles, ipsismet divinum aliquid inesse erronec opinati.

VITA S. THEOPHANIS. τοσαύτην τοῦ ἀνδρὸς ἔνστασιν, ἀποστείλας τινὰ τῶν perferens tyrannus, quemdam in dignitate conἐν τέλει, τὴν μὲν μονὴν ἕως ἐδάφους πυρίκαυστον πεποίηκε, τοὺς δὲ μοναχούς αικισάμενος διεσκόρ πιπε, τὸν δὲ μακάριον δέσμιον συλλαβόμενος ἦγεν εἰς τὸ Βυζάντιον. Καὶ κελεύσαντος τοῦ τυράννου καθ τις χθῆναι αὐτὸν ἐν σκοτεινῇ φυλακῇ, ἐπὶ πλείστας ἡμέρας διέτριβεν ἐν ὑπονοίᾳ τοιάδε, ὡς ἂν τὸ ετσιον αὐτοῦ χαυνωθέν, εὐάλωτον ἔσται πρὸς συγ εκτάθεσιν. Τῇ οὖν προτεραίᾳ ἀγαγὼν ὁ βασιλεὺς τὸν ερημένον Θεόδωρον τῶν Στουδίου ὅσιον ἡγούμενον, καὶ ἐπὶ πλείστας ώρας δείμασί τε καὶ κολάσεων ὑποθέσεσι καταπτήξειν οἰόμενος, τοὐναντίον δε ελεγχθεὶς παρὰ τοῦ ὁσίου, ὡς μηδὲ τῆς αὐτοῦ καρ δίας ἐπισκοπῆς Θεοῦ αἰσθόμενος, αἰσχυνθεὶς ὁ τύ ραννος τὴν κατ' αὐτοῦ τῆς ἐξορίας ψῆφον ἀπεφής νατο. stitutum ablegavit, per quem monasterium ad ipsum usque pavimentum exussit, monachos verberibus multatos dispersit, 1 beatumque virum comprehensum ac vinctum Byzantium adduxit, atque de mandato tyranni in obscurum compingens carcerem, multis afflixit diebus. Qua id fiducia? Nempe quod speraret emollitam animi sancti fortitudinem facilem fore ad consensum impietati præstandum. Pridie igitur quam ipsum accerseret imperator, adduci jussit prædictum Theodorum Studii hegumenum, quem diu multumque propositis terroribus tormentisque tentatum, iis percellendum existimans, cum ipse ab eodem e contra libere increparetur, velut qui intuentem corda Deum non cognosceret, exsilioc onfusus addixit, prolata adversus sanctum sententia. XVIII. Postera vero die beatum quoque Theophanem coram se sisti jusserat: compellatus autem imperator a symmistis suggerentibus, quod indecens omnino esset majestatem imperatoriam ab aliquo vilium istorum hominum redargui ac vilipendi, maxime ab hoc jam accersiri jusso, qui præ cæteris omnibus in ejus conspectum adductis, insolens sit, et propter pervicacem proterviam suam austeritatemque insigni aliqua contumelia afecturus potestatem ipsius: impetum suum repressit, mittens quemdam e primoribus cum imperio, ut trecentis taurearum plagis pectore ac dorso laceratum, denuo recludi juberet in carcerem. Postridie vero cum idem denuo tormentum esset illatum sancto, nec quidquam eum remisisse appareret de firma in Deum fiducia, desperans infelix propter tantam sancti viri alacritatem, sententia contra ipsum lata, misit eum exsulem in insulam Samothracem, quæ in ejus, quod ad Maroniam est, maris partibus sita est, squalida admodum et gravis omnibus accedere volentibus: in qua fame, siti, et angustiis pressus beatus per annos aliquot, ex hac vita demigrans ad meliorem transiit, corpore et anima absque noxa servatis. Cujus sanctis precibus, auditores dilecti, corroboremur, Christo benignissimo Deo nostro, unaque Patri principii experti, atque vivifico Spiritui gloriam et gratiarum actionem referentes, nunc et semper, atque per omnia et interminata sæcula sæculorum. Amen. ΙΗ. Τῷ δὲ ἐπαύριον προσέταξεν ὁ βασιλεὺς ἀχθη και αὐτῷ καὶ τὸν μακάριον Θεοφάνην. Κληθεὶς δὲ παρὰ τῶν συμμυστῶν τοιῶσδε φησάντων, ὡς οὐ δε τὸ σόν κράτος ὑπό τινος τῶν ἀμνημονεύτων ἀντιλέ γεσθαι καὶ ἐλέγχεσθαι, καὶ μάλιστα αυθαδεστέρου τυγχάνοντος παρὰ πάντας τοὺς πρώην τοῦ νῦν ἀχθησομένου, μήπως ὑβρισθῇ τὸ τὸν ἀήττητον κρά τος ταῖς ἀντιῤῥητικαῖς αὐτοῦ αὐθαδείαις, καὶ αὐ στεράτησι· τοῦθ᾽ ἕνεκεν πρὸς τὴν ὁρμὴν ἐπισχών, ἀποστέλλει ένα τῶν ἐν τέλει πρὸς τὸν ἅγιον, προσ τάξας βουνεύροις τριακοσίοις τά τε στέρνα καὶ τὸν νώτον καταξάναντα ἐᾶσαι πάλιν ἐν τῇ εἱρκτη. Τ δὲ ἐπαύριον ἡ αὐτῇ πάλιν κόλασις τῷ μακαρίῳ γεγονυία, τὸ εὔτονον αὐτοῦ τῆς πρὸς Θεὸν οὐκ ἐχαύνωσεν ἐλπίδος. ᾿Απειπὼν δὲ ἤδη πρὸς τὴν τοιαύτὴν ὁρμὴν ὁ πανώλης, ψήφισμα κατὰ τοῦ μακαρίου ἐκπέμπει, ἐξορίᾳ αὐτὸν ἐν Σαμοθράκη τῇ νήσῳ ἀπο στείλαι, ἥτις ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ τῆς Μαρωνείας πελάγους ἱδρυται, δεινὴ καὶ αὐχμώδης πᾶσι τοῖς πελά ζειν βουλομένοις δεικνυμένη. Ἐν αὐτῇ δὲ λιμῷ καὶ δίψει καὶ καθείρξει πιεσθεὶς ὁ μακάριος, καὶ ἐπί τινας διαδιῶν χρόνους, τῶν τῇδε μετακεχωρηκώς πρὸς ἀμείνονα καὶ θειοτέραν εύκλειαν μεταβέβηκε, τὸ πήλινον σῶμα σὺν τῇ ψυχῇ ἀλώβητον διαφυλάξας. Οὗ ταῖς μακαρίαις εὐχαῖς στηριχθείημεν, ὦ φιλακροάμονες, Χριστῷ τῷ φιλανθρώπῳ Θεῷ ἡμῶν, ἅμα τῷ προανάρχῳ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύ ματι, δόξαν καὶ εὐχαριστίαν ἀναπέμποντες, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς σύμπαντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. et scripto conatus, breviter subjungitur, offensum iis tyrannum ac «nescium quo so verteret, cum hominis libertatem ac fiduciam ferre amplius non posset, Byzantium expelli carcerique tradi jussisse.» Vitam dabimus ad 11 Nov. diem quo more tuus est anno 826. Ea est Thraciæ civitas, etiam hoc tempore vetus nomen retinens, a qua propterea taqnuam celebriori merito mare illud nominetur: distat alioqui a Samothrace insula 20 ferme milliaribus amplius quam ipsa insula a proxima continenti, juxta Ptolemæi calculos. Sunt qui existimet Ismarum esse Homeri: sed Plinius diversam facit. Hipparchiam nominatam aliquando docet Ortelius in Thesauro.

ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΞΟΥ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΛΟΓΓΙΝΟΥ ΤΟΥ ΕΚΑΤΟΝΤΑΡΧΟΥ MARTYRIUM SANCTI ET GLORIOSI MARTYRIS LONGINI CENTURIONIS. (Latine apud Surium ad diem 16 Martii, Græcus textus, nunquam antea editus, prodit ex cod. Reg. Paris. 774, sæc. xv° EDIT. PATR.) 4. Τοῦ Θεοῦ Λόγου διὰ τὴν ἐκ τῆς παρακοῆς ἐπενεχθεῖσαν ἡμῖν τῶν ἀγαθῶν ἔκπτωσιν γενέσθαι καθ᾿ ἡμᾶς εὐδοκήσαντος καὶ σταυρὸν ἐκούσιον καὶ θάνατον διὰ τὸν πρὸς ἡμᾶς οἶκτον κατακριθέντος καὶ τοῦ μὲν τῶν μαθητῶν χορού δειλίᾳ τῆς πρὸς Χριστὸν φιλίας εκλαθομένων, τῶν δε κατ' αὐτοῦ φονώντων Ἰουδαίων ὑπόδικον αὐτὸν ἤδη τῷ θανάτῳ ποιησαμένων, εἷς ἦν καὶ Λογγῖνος τῆς τῶν Ἰουδαίων συναγωγῆς, καί τινος εκατόνταρχος στρατιωτικού καθίστατο τάγματος Ἐπεὶ δὲ πέρας ἡ πονηρὰ ψῆφ φος ἐδέχετο, καὶ Χριστὸς αὐτὸς ἐπὶ ξύλου προσήλωτο τὴν ἐκ τοῦ ξύλου γεῦσιν ἰώμενος, ὁ θαυμάσιος οὗτος Λογγίνος ἐτύγχανε μὲν τὴν τοῦ σταυροῦ φυλακὴν ἅμα τοῖς ὑπ' αὐτῷ στρατιώταις πεπιστευμένος· τοῖς δὲ περὶ τὸν σταυρὸν σημείοις καὶ τέρασι πρὸς I. Cum Deo Verbo propter eam,quæ ex inobedientia nobis fuit importata, a bonis prolapsionem, visum esset fieri sicut nos, et voluntaria cruce et morte propter nos fuisset condemnatus propter suam in nos misericordiam, et chorus quidem discipulorum, limore amicitiæ Christi esset oblitus, qui autem in eum cædem spirabant Judæi, eum jam morte damnassent: unus erat etiam Longinus e synagoga Judæorum, et constitutus fuerat centurio cujusdam numeri militum. Cum autem exsecutioni esset mandata scelerata sententia, et ipse Christus in ligno esset affixus, medicans sumptum ex ligno gustum, admirandus hic Longinus habebat crucis custodiam sibi commissam cum suis militibus. Signis autem et [ rodigiis, quæ circa crucem facta sunt, ad veritatem deductus, omni excusso metu, libere Christum τὴν ἀλήθειαν χειραγωγηθεὶς καὶ πάντα φόβον ἀφ' ipsum et Deum confessus est in medio synagogæ Judæorum, «Vere, dicens, Filius Dei est hic 1.» II. Postquam sepulturæ mandatum fuit vivificum Christi corpus, ut nos a peccati sepulcris evocaret, et ad antiquam revocaret beatitudinem, Longino rursus jussit Pilatus, vitæ sepulcrum tueri custodia militari. Et ille quidem fecit id, quod erat imperatum, etsi non esset ejusdem de Christo cum Pilato sententiæ, ut jam didicimus. Cum autem peractum esset magnum mysterium resurrectionis, et milites miracula, quæ erant majora, quam ut ea caperet humana cogitatio, principibus sacerdotum et presbyteris Judaici cœtus annuntiassent, hoc illi ignominiam et dedecus sibi afferre existimantes, et miraculum volentes exstinguere, pecuniis persuaserunt militibus, ut calumniarentur Christi resurrectionem. Illi igitur ad Pilatum accedentes, falsam dixerunt esse resurrectionem. Verum non sic Longinus sed mendacii quidem fuit præclarus confutator, verax autem testis veritatis, ut qui non sus- * Math. XXVII, 54. ἑαυτοῦ ποιησάμενος, ἐλευθέρᾳ γλώττη Χριστόν α τὸν καὶ Θεὸν ἐν μέσῳ τῆς τῶν Ἰουδαίων συναγωγῆς ὡμολόγησεν· «Αληθώς, λέγων, Υἱὸς Θεοῦ ἐστι οὗτος.» Β΄. Ως δὲ καὶ τάφῳ τὸ ζωοποιὸν ἐδόθη σῶμα Χρι στοῦ, ἵν᾽ ἡμᾶς τῶν τῆς ἁμαρτίας τάφων ἀνακαλέσηται καὶ πρὸς τὴν ἀρχαίαν ἐπαναγάγη μακαριότητα, Λογγίνῳ καὶ πάλιν ὑπὸ Πιλάτου προσετέτακτο τὸν τῆς ζωῆς τάφον κουστωδία στρατιωτῶν ἠσφαλίσθαι· καὶ ὁ μὲν ἐποίει τὸ κελευσθέν, καν οὐχὶ καὶ τῆς αὐτῆς Πιλάτῳ περὶ Χριστόν γνώμης ἦν, ὡς ἐκ τοῦ τέλους ἐμάθομεν. Ἐπεὶ δὲ τὸ μέγα τῆς ἀναστάσεως ἐπραγματεύθη μυστήριον, καὶ οἱ στρατιῶται τὰ ὑπὲρ ἔννοιαν θαύματα τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ πρεσβυτέροις τῆς Ἰουδαϊκῆς συμμορίας απήγγελλον, οἱ μὲν τῶν Ἰουδαίων προεστῶτες, αἰσχύνην τὸ πρᾶγμα τιθέμεν νοι καὶ τὸ θαῦμα σβέσαι βουλόμενοι, πείθουσι χρήμάτων τοὺς στρατιώτας τὴν τοῦ Κυρίου συκοφαντί σαι ἀνάστασιν καὶ αὐτοὶ τῷ Πιλάτῳ προσελθόντες, ὡς περὶ ψευδοῦς εἰσηγοῦντο τῆς ἀναστάσεως, ἀλλ' οὐχὶ καὶ Λογγίνος οὕτως ἀλλὰ τοῦ μὲν ψεύδους ἔλεγχος ἀκριβῆς, ἀληθὴς δὲ τῆς ἀληθείας μάρτυς

VITA S. LONGINI. surreptum sed lingua et mente libera eum verum esse Deum prædicarit, et e mortuis esse excitatum affirmaverit. Quo factum est, ut et ipse Pilatus, et Judæorum synagogæ principes, invidiam qua prius movebantur in Christum, et quem in eum animo concipiebant furorem, eum nunc in Longinum transferrent, ei adeo irascentes, ut quidquid pateretur Longinus, existimarent eum non satis daturum esse pœnarum. Hinc ea res venit ad aures Longini, et eorum ira fuit ei significata. Quapropter magis volens abjici cum Christo, quam habitare in tabernaculis Judæorum, cum veste et cingulo dignitatis, ipsam quoque simul quamprimum exuit militiam. Et acceptis duobus militibus, qui habebant eumdem zelum pro Christo et veritate, declinat cum populo congressionem, et cum Deo solo et secum versatur. καθίστατο, συκοφαντήσαι Χριστόν ὡς κλαπέντα μὴ libuerit calumniari Christum, tanquam furto ἀνασχόμενος· ἐλευθερίῳ δὲ μᾶλλον καὶ γλώττῃ καὶ γνώμη αὐτὸν ἀνακηρύξας ἀληθινὸν καὶ ἐκ νεκρῶν εγηγέρθαι βεβαιωσάμενος· ὅθεν αὐτός τε Πιλάτος καὶ οἱ τῆς συναγωγῆς Ἰουδαίων ἐξάρχοντες τὸν φθόνον, όν πρότερον εἶχον κατὰ Χριστοῦ καὶ ἦν ώδιον κατ' αὐτοῦ μανίαν, ταύτην εἰς Λογγίνον νῦν μεταφέρουσιν, οὕτως ἀγρίως αὐτῷ χαλεπαίνοντες, ὡς μηδ' ἂν ἡ τι καὶ πάθοι Λογγῖνος ἀξίαν αὐτὸν εἰσα πράξασθαι τιμωρίαν ποιούμενοι. Εντεῦθεν εἰς ἀκοὰς έχει Λογγίνῳ τὸ πρᾶγμα, καὶ δῆλα τὰ τῆς ὀργῆς ἐγίνοντο, καὶ διὰ τοῦτο παραῤῥιπτεῖσθαι μᾶλλον Χριστῷ ἡ τοῖς τῶν Ἰουδαίων οἰκεῖν σκηνώμασι προς θυμούμενος, τῇ τοῦ ἀξιώματος χλαμύδι καὶ ζώνῃ καὶ τὴν στρατείαν αὐτὴν, εὐθὺς ὡς εἶχε συναποδύεται, καὶ δύο τινὰς τὸν ὅμοιον αὐτῷ ζῆλον ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἔχοντας παραλαβών στρατιώτας, τὰς κατὰ πλῆθος ἐκκλίνει διατριβάς, καὶ Θεοῦ μόνου καὶ ἑαυτοῦ γίνεται. Γ΄. Οὐ πολὺ δὲ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀποσ λιπών, εἰς τὴν Καππαδοκῶν ἀφικνεῖται, κῆρυξ ὁμου καὶ ἀπόστολος τῶν τοῦ Χριστοῦ παραδόξων καὶ θαυ μαστῶν ἔργων συνάμα τοῖς δυσὶ στρατιώταις γινό μενος. Ὡς οὖν τούτων οὐδὲν τοὺς Ἰουδαίους ἐλάνθανεν, άτε τῆς φήμης εἰς πάντας τον Λογγίνον παραπεμπούσης καὶ οἷά τινος υποπτέρου πᾶσαν σχεδόν διατρεχούσης τὴν οἰκουμένην, εἰς ταὐτὸ συν ελθόντες, πείθουσι Πιλάτον κατειπεῖν Λογγίνου καὶ σημάνει τῷ Καίσαρι, ότι τε ἀλλότρια φρονῶν εἴη τῆς Ῥωμαίων βασιλείας, καὶ ὅτι τῶν ὅπλων ἀμελή. σας, Χριστόν τινα κηρύσσει βασιλέα τοῖς ἔθνεσι, c καντεύθεν πάντας ὑποποιούμενος πρὸς τὴν εἰς ἐκεῖ τὴν πίστιν εφέλκεται· τεκμήριον, φασί, τῶν λεγομένων, ὅτι καὶ τὴν Καππαδοκῶν πᾶσαν τῆς τοιαύτης διδασκαλίας πεπλήρωκε. Τούτοις τοῖς γράμμασι καὶ χρήματα συναπέμπουσι, κλέψαι τὰς ἀκοὰς βουλόμένοι Καίσαρος, ὥστε καὶ τὸν Λογγίνου θάνατον υκόλως ἀνάσασθαι. Ο δὴ καὶ κατὰ τὸ δοκοῦν τοῖς, Ιουδαίοις ἐχώρησε, καὶ ἀπὸ Ῥώμης εὐθὺς τῆς Ἰου δαίας προς Πιλάτον στέλλονται γράμματα Λογγίνου θάνατον καταψηφιζόμενα. Δεξάμενος οὖν ὁ Πιλάτος τα γράμματα, ὡς εἶχεν, εὐθέως έγχειρίζει ταῦτα τοῖς Ἰουδαίοις καὶ πρὸς τὸν τοῦ μακαρίου φόνον πρόθυμος προθύμους ἐκπέμπει· οἱ δὲ τὴν μεταξὺ πᾶσαν γῆν ἱπτέρῳ τάχει διαδραμόντες τη Καππαδοκῶν ἐφίστανται καὶ Λογγῖνον ἐν τινι τῶν πατρῴων ἀγρῶν τὸν ἀπράγμονα βίον ἀσκεῖν πυθόμενοι, εὐθὺς ἐν τῷ ἀγρῷ γίνονται, μὴ εἰδότες ἐκεῖνον εἶναι, περὶ οὐ τους μακροὺς ὑπέστησαν πόνους καὶ τὴν πορείαν διήνυον, ὅθεν καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον ἠρώτων, τις άρα Λογγίνος εἴη καὶ ποῖος ὁ Λογγίνον ἔχων ἀγρός· τοῖς μὲν γὰρ ἦν ἡ σπουδή, Λογγίνῳ ἀφανῶς ἐπιθέσθαι, δεξιόσι, μὴ τὴν σωτηρίαν φυγῆ πραγματεύσηται. Ηγνόουν δε ότι μᾶλλον αὐτῷ ἡ σπουδὴ ληφθῆναι ἡ ἐκείνοις λαβεῖν· ἐζήλου γὰρ ἐκείνου τὸν ἐκούσιον θάνατος, ἐν ἰδὼν ἐν σταυρῷ Θεὸν ὡμολόγησιν, καὶ ώσπερ Χριστὸς δι' ἡμᾶς, οὕτω διὰ Χριστὸν Λογγίνος τὴν σφαγὴν ἐδίψα. III. Nec multum intercessit temporis, et relictis Hierosolymis, venit in Cappadociam, præco simul et apostolus Christi admirabilium operum, et quæ sunt præter opinionem cum illis duobus militibus effectus. Cum autem eorum nihil lateret Judæos, utpote quod fama ad omnes Longinumtransmitteret, et perinde ac alata perniciter omnem percurreret regionem, ii simul convenientes persuadent Pilato, ut de Longino male dicat, et significet Cæsari, quod aliena sentiret ab imperio Romanorum, et quod neglectis armis, Christum prædicet quemdam regem gentibus, et sic omnes in suam redigens potestatem, attrahat ad illius fidem. Eorum autem, aiebant, quæ dicuntur, signum est, quod universam Cappadociam ea implevit doctrina. Cum his litteris simul etiam emittunt pecunias, in aures Cæsaris volentes irrepere, ut Longini mortem facile emerent. Quod quidem processit etiam, ut videbatur, Judæis. Et Roma statim in Judæam ad Pilatum mittuntur litteræ, quæ Longinum morte damnabant. Pilatus ergo acceptis litteris, eas statim tradit Judæis, et ad beati viri cædem alacris alacres emittit. Illi autem cum totam quæ intercedebat, regionem maxima pervasissent celeritate, veniunt in Cappadocum regionem: et cum audiissent Longinum in quodam agro paterno agere vitam ab omni negotio remotam, statim veniunt in agrum, et cum Longino sermones conferunt, nescientes eum esse, propter quem tam magnos labores suscepissent, et iter confecissent. Unde etiam illum ipsumrogabant, quisnam esset Longinus, et in quonam prædio habitaret. Longinum enim studebant clam aggredi, timentes ne salutem sibi fuga quæreret. Ignorabant autem eum magis studere ut caperetur, quam illi, ut caperent. Imitabatur enim mortem illius voluntariam, quem cum vidisset in cruce, Deum fuit confessus et quomodo Christus propter nos, ita Longinus propter Christum cædem sitiebat,

Δ΄. Τοῦ Πνεύματος οὖν τῷ ἁγίῳ πάντα κατ' ἐκεῖνο τῆς ὥρας γνωρίσαντος, ηρέμα πρὸς αὐτοὺς ἐπιστρα φείς· ᾿Ακολουθεῖτέ μοι, λέγει πραείᾳ φωνῇ, καὶ τὸν ζητούμενον αὐτὸς ὑποδείξω. Τότε οὖν, ὥσπερ ἐνευφραινόμενος ὁ μακάριος ἑαυτῷ καὶ τοῦ μέλλοντος προαπολαύων τῆς ἡδονῆς καὶ πρὸ τοῦ μαρτυρίου τὸν τοῦ μαρτυρίου θάνατον ἀσπαζόμενος, τοιαῦτα πρὸς ἑαυτὸν διελέγετο· Ὡς ὡραῖοι οι πόδες τῶν εὐαγ γελιζομένων τὰ ἀγαθά! Νῦν τοὺς οὐρανοὺς ἀνεῳγμένους ὄψομαι· νῦν ἱστορήσω τὴν δόξαν τοῦ Πατρός· νῦν ἐπ᾽ ἴσης τῷ πρώτῳ τῶν μαρτύρων Στε φάνῳ· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου, καὶ αὐτὸς ἐρῶ, οὗ λαμπροτάτη φωνῇ τὸν θάνατον καλοῦντος ἐφ' ἑαυτὸν ἀκήκοα· νῦν Ἱερουσαλὴμ τῆς ἀνωτάτω, τῆς πατρίδος μὲν τῶν ἀγγέλων, τοῦ δὲ IV. Cum ergo Spiritus sanctus illa hora ei omnia significasset, sensim ad ipsos conversus, miti et leni voce dicit: «Sequimini, et ipse eum, quem quæritis, ostendam '.. Tunc ergo veluti apud se lætans ille beatus et futuri gaudium præcipiens, et ante martyrium mortem martyrii amplectens, hæc secum dicebat: Quam speciosi pedes evangelizantium bona! Nunc videbo ccelos apertos. Nunc aspiciam gloriam Patris. Nunc, sicut primus martyr Stephanus, ipse quoque dicam: «Domine Jesu Christo, accipe spiritum meum *,» quem clarissima voce audivi mortem ad se vocantem. Nunc supernam Jerusalem, angelorum quidem patriam, totius autem chori sanctorum metropolim, cum victoriæ plausibus, et canticis, et gloriosis tropæis, ascendam. Nunc exuo e luto confectam tunicam, et la- τῶν ἁγίων χοροῦ παντός μητροπόλεως, μετά κρότων mentabilia depono carnis vincula. Nunc liberor ab interitu et corruptione, et lætus induo incorruptionem. Egredior e vita caduca et momentanea, et ex tempestate, cujus sunt magni fluctus et gravia naufragia, et venio ad verum et solum portum, in quo vita est ab omni tristitia remota et æterna. Lætare, anima, quæ vadis ad tuum effectorem. Ostende lætam, tempore id postulante, faciem. Eos, qui tibi tot bona conciliant, o Longine, benigne excipe. Eos qui nos ad cœnam vocant regalem, lauto et magnifico accipiamus convivio. V. Hæc cum apud se locutus esset Longinus¸ eos, qui ad ipsum venerant, statim ducit in domum suam, et cum hospitio præclare accepisset, incipit deinde rogare post cœnam cur venissent, et quænam esset tanta Longini inquisitio. Illi autem, cum sacramentum, tanquam aliquod pignus ab eo accepissent, non esse publicaturum, quæ ei dicerent, neque secretum esse aperturum, dicunt quæ Pilato scripta fuerant a Cæsare, et quod venissent, ut Longini cum duobus militibus capita amputarent. Cum autem scivisset, quinam essent cum ipso morituri, illi scilicet qui Judaicæ mercedi Christum præposuerant, significavit eis, qui non diu ante ab eo discesserant, ut primorum bonorum essent sibi socii. Cumque semel atque iterum eos, qui missi fuerant a Pilato, hospitio magnifice accepisset, postridie eos ducens in agrum, exspectabat eos, quos accersiverat. Cum autem accepisset eos jam appropinquare, statim annuntiat iis qui missi fuerant a Pilato: Ego sum, qui a vobis quæror, Longinus. Illi autem primum quidem non credebant. Quomodo enim existimassent eum esse, qui erat passurus, cum eum viderent tam latum ad periculum? Postquam autem recte sciverunt illum esse et nulla eis fuit relicta dubitatio, ægre ferebant, et a conscientia multas plagas accipiebant, quid non quidem dicentes, quid non autem facientes, cum esset adhuc recens recordatio ut qui pro bonis 3 Isa. L1, 1. • Rom. x, 15. * Act. vii, 58. ἐπινικίων καὶ περιφανῶν τῶν τροπαίων ήδιστα ἐπιβήσομαι· νῦν ἀποδύομαι τὸν πήλινον χιτῶνα, καὶ τοὺς πολυστενάκτους τῆς σαρκὸς δεσμούς ἀποτίθε μαι· ἀπαλλάττομαι τῆς φθορᾶς, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν χαίρων ἐνδύομαι· ἔξειμι τοῦ προσκαίρου βίου καὶ τοῦ χειμώνος, οὗ μεγάλα τὰ κύματα καὶ χαλεπὰ τὰ ναυάγια, καὶ πρὸς τὸν ἀληθῆ καὶ μόνον ἀφικνούμαι λιμένα, ἐν ᾧ ζωὴ ἄλυπος καὶ αἰώνιος, Εὐφραίνου πρὸς τὸν σὸν ἀπερχομένη, ψυχή, Ποιητήν· δεῖξον φαιδρόν, καιροῦ καλοῦντος, τὸ πρόσωπον· τοὺς προ ξένους σοι τῶν τοσούτων ἀγαθῶν. Λογγίνε, φιλοφρόνως ὑπόδεξαι· τοὺς ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἡμᾶς καλοῦντας τὸ βασιλικόν πολυτελῶς ἐστιάσωμαι. Ε΄. Ταῦτα πρὸς ἑαυτὸν ὁ Λογγίνος διαλεχθείς, τοὺς ἐπ' αὐτὸν ἐλθόντας εἰς τὸν ἴδιον εὐθὺς οἶκον – ἄγει καὶ ξενίσας λαμπρῶς, εἶτα καὶ ἐρωτῶν μετὰ τὸ δεῖπνον ἄρχεται. ἐφ᾽ ᾧ τε ἥκοιεν, καὶ τίς ἡ τοσαύτη Λογγίνου ζήτησις. Οἱ δὲ, μὴ ἄν δημοσιεύσαι τοὺς λόγους μηδὲ τὸν κρυπτόμενον ἐκκαλύψαι, όρκον καθάπερ τι ἐνέχυρον, ἀπ᾿ αὐτοῦ λαβόντες, τὰ γρα φέντα Πιλάτῳ παρὰ Καίσαρος λέγουσι, καὶ ὅτι λογω γίνου συνάμα και δύο στρατιωτῶν τὰς κεφαλὰς ἐκτεμεῖν ἀπηντήκασιν. Ὡς δὲ καὶ οὗτοι τίνες εἶεν οἱ ἅμα αὐτῷ ἀποθανεῖν μέλλοντες ἐμάνθανον, οἱ τῆς Ἰουδαϊκής, φημί, μισθαρνίας προτιμήσαντες τὸν Χριστόν, τάχιστα παρ' αὐτὸν ἡκειν τοὺς ἄνδρας μια κρῷ πρὸ τούτου διαστάντας ἐδήλου· ὥστε τῶν πρώτ των ἀγαθῶν αὐτῷ κοινωνῆσαι· οὕτω τε μίαν καὶ δευτέραν ἡμέραν τοὺς ὑπὸ Πιλάτου σταλέντας φιλοτίμως ξενίσας, παραλαβών αὐτοὺς εἰς τὴν αὔριον ἐν ἀγρῷ, ἀνέμενεν οὖς μετεστείλατο, ἐγγίσαι δὲ ἤδη τούτους μαθών, εὐθύς· Ἐγὼ ὑμῖν ὁ ζητούμενος εἰμι Λογγίνος, ἀπαγγέλλει τοῖς τοῦ Πιλάτου. Οἱ δὲ πρός τερον μεν διηπίστουν πῶς γὰρ ὑπέλαβον αὐτὸν εἶναι τὸν μέλλοντα παθεῖν, οὕτως αὐτὸν ὁρῶντες περιχαρῆ πρὸς τὸν κίνδυνον; Ὡς δὲ αὐτὸν ἀκριβῶς ἐμάνθανον εἶναι καὶ οὐδὲν ἀμφίβολον αὐτοῖς ὑπολείφθη, βαρέως έφερον καὶ πολλὰς ἐδέχοντο τὰς ἀπὸ τοῦ συνειδότος πληγάς· τί μὲν οὐ λέγοντες, τί δὲ οὐ πράττοντες, θερμῆς οὔσης ἔτι τῆς ἀναμνήσεως διὰ τὴν ἀπὸ τῶν ἔνδον κατάκρισιν· ἅτε πολλῶν ἀγαθῶν

VITA S. LONGINI. πονηρὰν ἀμοιβὴν ποιεῖν μέλλοντες; Ὦ δείπνου δυσ- essent malas reddituri gratias? Ο infelicem, diceτυχούς! λέγοντες, ὦ χαλεπής ξενίας! τί σοι, ο φίλο Λογγίνα, τοῦτο ἐδέξατο εγχείρημα, ἵνα τοὺς ἐπὶ σὸν φήνον ελθόντας ὁ σὸς οἶκος ἐδέχετο; ὦ ἀθλίας καταγωγῆς! ὦ πικρᾶς ἐστιάσεως | θάνατος ή ξενία σοι γίνεται καὶ σεαυτὸν ἐπιθύσεις τῇ τραπέζη, ληστὰς παραδόξως τοὺς ὑπὸ σοῦ ξενισθέντας εὑρών. Τί ἂν ποιῶν οὕτως ἐλύπεις τοὺς ἐπιθῆναί σοι τὴν σφαγής μέλλοντας; Απιθι τοιγαρούν, μισθὸν τῆς ξενίας λαβὼν τοῦ θανάτου τὴν ἄφεσιν οὐ στέργομεν ἐπιθεῖναί τοι τὸ ξίφος, χεῖρα μιαιφόνον ἐπενεγκεῖν τῇ τῇ δεξιᾷ δεδοίκαμεν· αἰδούμενα τοὺς κοινοὺς ἄλας· του θριῶμεν τὴν τράπεζαν, τὸν τῆς ξενίας ἔφορον αἰσχυνόμεθα· ναρκᾷ πρὸς τὸν φόνον ἡ χείρ· ὁ νοῦς ὀκνεῖ τοῦ εὐεργέτου τον θάνατον ῥᾴων ὁ παρὰ Πιο λάτῳ κίνδυνος ἡμῖν τῶν ἐκ τοῦ τοῦ συνειδότος πληγῶν· πάντα παθεῖν ἐσμεν ἕτοιμοι ἡ Λογγίνῳ τοιαύτας ἀπτιδοῦναι τὸς χάριτας. 5. Ούτω τοίνυν οἱ στρατιῶται πρὸς τὸν τοῦ Χριστον μάρτυρα καὶ λίαν περιπαθῶς ἔλεγον. ᾿Αλλ' οὐχὶ καὶ Λογγίνου ἡδύναντο πείθειν, ἀλλὰ πρὸς αὐτοὺς γενναίως ο γενναῖος ἀληθῶς ἀποκρίνεται. Τί μοι φθανεῖτε μεγάλων, ἀγαθῶν, ὧν καὶ ἄκοντες ἡμῖν ἀντιδοῦναι μέλλετε; τί μου τὸν θάνατον οὕτω πολυπαθῶς ἀνακλαίεσθε: ἵνα τί κατηφιᾶτε τῷ πάθει: οὐ θάνατος ἐμοὶ τὸ παρὸν, ἀλλὰ ζωῆς ἀπαρχή· ἐμοὶ τῷ ὄντι θάνατος μᾶλλον ἡ ἐνταῦθα διαγωγή, ότι μὴ τῷ ἐμῷ Δεσποτη παρίσταμαι, καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἀπολαύω μακαριότητος· τὸ τέλος τῶν κακῶν οὐχὶ καὶ τέλος τῆς ζωῆς προξενήσει μοι, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀληθινὴν διαβιβάσει ἀϊδιότητα καὶ μετασχεῖν τῆς ἐκεῖθεν παρασκευάσει λαμπρότητος· ἔχετε τὴν παραμυθίαν, ὦ φίλοι, παρ' ἑαυτοῖς ἔχετε· ἐγγὺς τὰ τῆς παρηγορίας ὑμῖν, ἐν διὰ τὸ τέλος θρηνεῖτε, τοῦτον μετὰ τὸ τέλος ήδιστα μακαρίσετε· ἀρκοῦν δὲ τοῦτο πάντως προς ευθυμίαν μεταβαλεῖν τὸ τὸν φίλον εἰδέναι πολτων αγαθών μέλλοντα κοινωνεῖν, ὥσπερ φθονούντων μέλλον ἢ καὶ μισούντων τὸ σπεύδειν ἀποστερεῖν αὐτὸν τῆς λαμπρότητος. Μὴ οὖν οδύρεσθε τὸν ἐκλείποντα, ἀλλ' εὐχαριστεῖτε τῷ δεχομένῳ· οὐκ ἂν ζημιώσετε με τὴν δόξαν ἐκείνην, ἣν εἶδον ἐγὼ στοιχία σαλεύουσαν· οὐκ ἂν ἀρνηθείην ὃν ἀπαξ Θεοῦ Υἱὸν ὡμολόγησα· δέδοικα μή κατήγορον εὕρω τὴν κτήσιν, άπιστος περὶ τοῦτον φανείς οὗ τῷ πάθει καὶ ὁ οὐρανὸς ἐπιστύνησε, καὶ τὰς ἀκτῖνας συν έστειλε, ἥλιος, καὶ τὸ τῆς ἡμέρας ἐκαινοτομεῖτο φέγγος, καὶ εἰς νύκτα περιπαθῶς είλκετο. Ζ΄. Ετι του Λογγίνου ταῦτα διεξιόντος καὶ τοὺς παρὰ Πιλάτου πεμφθέντας ποιεῖν τὸ κελευσθέν πείλοντος, οι συγκατακριθέντες αὐτῷ τὸν θάνατον στρατιῶται καταλαμβάνουσιν Ὁ δι, γαννυμένῳ τῷ προσωπῳ καὶ φαιδρῷ τοὺς ἄνδρας ἰδὼν δεξιάν τι αὐτοῖς ἐμβάλλει, καὶ περβάλλει τον τράχηλον, καὶ ὀφθαλμοὺς, ἡδέως φιλεῖ, καί· Χαίρετε, ὦ συστρα τοῦται Χριστοῦ καὶ κληρονόμοι τῆς βασιλείας, φησί, χαίρετε· ἤδη γὰρ ἡ ἐν οὐρανοῖς πύλη ἀνέῳκται, καὶ Εγγελοι τὰς ἡμετέρας μέλλουσι παραλαμβάνειν ψυχὰς καὶ τῷ μονογενεῖ προσάγεῖ Υἱῷ· ἰδοὺ καὶ τὰς λαμπάδας ὁρῶ, καὶ τὰ βραβεῖα μοι ὑποφαίνεται, bant, ccenam o grave hospitium! Curnam, ο chare Longine, hoc tibi coeptum venit in mentem, ut eos, qui venerant ad tui cædem, domus tua acciperet? O miserum habitaculum, o acerbum convivium! Mors tibi evadit hospitium, et teipsum mensæ appones, eos præter opinionem inveniens latrones, qui hospitio a te fuerunt accepti. Quid faciens sic molestia affecisti eos, qui te sunt occisuri? Abi ergo, accepta mercede hospitii, nempe mortis remissione. Non sustinemus ensem tibi inferre: cædem molientem manum tuo capiti afferre formidamus, communem salem reveremur: nos pudore afficit mensa: ad cædem torpet manus: abhorret animus morte afficere benefaciorem. Facilius est periculum, quod nobis est a Pilato paratum, quam vulnera conscientiæ. Parata sumus omnia pati potius, quam Longino tales referre gratias. VI. Sic quidem milites dicebant Christi martyri valde miserabiliter. Cæterum non poterant Longino persuadere: sed eis fortiter respondet vir vere generosus: Cur magna mihi bona invidetis, quibus vos inviti me estis remuneraturi? Cur meam mortem defletis tam miserabiliter? Cur tristes estis propter meam perpessionem? Non est hoc mihi mors, sed vitæ primitiæ. Mihi revera potius est mors, quæ hic est conversatio, quoniam non assisto meo Domino, nec fruor ea, quæ est illic, beatitudine. Finis finem malorum, non etiam finem vitæ mihi conciliabit: sed ad veram transmittet beatitudinem, et efficiet, ut sim particeps illius æterni splendoris. Habetis, o amici, habetis apud vos solatium, prope est vobis consolatio. Quem enim propter finem lugetis, eum vos post finem beatum reputabitis. Sufficit autem hoc ad afferendam animi tranquillitatem, scire amicum fore multorum bonorum participem: quomodo est invidorum, vel odio potius habentium hominum, studere eum privare splendore. Nolite deflere eum qui deficit: sed gratias agite ei qui accipit. Non mihi illius gloriæ detrimentum afferatis, quam ego vidi elementa moventem. Non negaverim eum, quem Dei semel Filium sum confessus. Timeo ne creatam naturam inveniam accusatricem, si in eum appaream infidelis, propter cujus passionem cœlum quoque ipsum est affectum tristitia, et sol contraxit radios, et lux diei miserabiliter deducta fuit ad noctem. VII. Hæc adhuc dicente Longino, et eis, qui missi fuerunt a Pilato persuadente ut facerent quod eis fuerat imperatum, veniunt milites, qui cum eo morte damnati fuerant. Ille autem, læto et alacri vultu eos intuens, et dexteram eis injicit, et collum amplectitur, et oculos suaviter deosculatur, et, Salvete, inquit, o Christi commilitones, et hæredes regni, salvete. Jam enim aperta est porta, quæ est in ccelis, et angeli sunt nostras accepturi animas, et oblaturi Filio unigenito. Ecce, et lampades video, et apparent mihi bravia, cum quibus sistendi sumus ad, Judicis tribunal. Sed enim si quid vobis est impe-

ratum, dicebat eis qui missi fuerant. id implete. μεθ' ὧν τῷ τοῦ ἀγωνοθέτου παραστησόμεθα βήματι· Deinde etiam conversus ad domus curatorem jubet vestem mundam ad se deferri, ut qui jam esset vocatus ad nuptias et thalamum, et eo festinaret. Porro autem cum induisset vestem, et manu ostendisset tumulum, in quo volebat poni corpus, in genua cum iis duobus, qui erant cum ipso, inclinatus (o beatum finem!), peregit certamen: et ampu tatis eorum capitibus, illi ascribuntur in choros martyrum et apostolorum, illorum quidem fortitu dinem, horum vero zelum pro Christo ostendentes. VIII. Quid vero post hæc est consecutum? Martyricum illius Longini caput cum statim accepissent ii, qui eum interfecerant, ad fdem plene faciendam quod Longinus esset mortuus, id portant ad Pilatum, ut qui scirent se nullo alio dono, quam eo magis illi gratificaturos. Ipse autem statim convocavit Judeos, magna secum voluptate afficiendos, ut qui Longini valde mortem sitirent, et eam emissent pecuniis. Quod quidem cum factum fuisset, ut eis placebat, jubet rursus indigna Pilatus: et ante portam civitatis per ignominiam fuit projectum pretiosum ejus caput. Sed is, cui visum fuerat pati pro nobis, ejus, qui propter ipsum fuerat passus, ne nunc quidem est oblitus: sed veluti perpetuo apparentem quamdam facem iis, qui aderant, cernendam præbebat ante civitatem, et in sterquilinio jacentem, tanquam in domo regia conservatam, tuto protegebat, non solum non permittens, ut aliquid pateretur a fimo, sed etiam liberans alios, ne aliquid propter id paterentur. Quædam enim mulier vidua, quæ morte maritum amiserat, cum filio autem unico conflictabatur, et præter viduitatem sustinuerat etiam oculorum orbitatem, malo fide superato, cum filio vadit Jerusalem, sanctorum, quæ ibi erant, locorum contactu et adoratione, quos amiserat corporis duces, sperans se recuperaturam. Cum autem a filio deducta terram caperet et palverem, et imponeret oculis, adjicitur viduitati et oculorum orbitati (qualia sunt Dei judicia) alia quoque gravis calamitas. Morbus enim quidam invadens puerum, qui pro amissis oculis fuerat ei alius oculus, repente (pro dolor 1) abripit a sinu matris. IX. Statim ergo duplices ad eum accedunt tenebræ, et vitæ lux simul exstinguitur cum luce oculorum: eratque omnino infelix illa immobilis, tanquam aliquo fulmine, perculsa calamitate. Cum autem paulo post a malo ad se rediisset, deflebat miserabiliter, et miserandas voces emittebat ad Dominum: O Domine, dicens, cur sic gravata est manus tua super me, et supra dolorem vulnerum meorum addidistis? Et nunc lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum. Num vires lapidum vires meæ? Ipsa quoque dicam, quod Job": «Posuisti me parabolam, Domine, et motum * Psal. LXVI, 27. • Psal. xxxνη, 11. 1 Job. τι, 22. ἀλλὰ γὰρ εἴ τι καὶ προσετάχθητε, πρὸς τοὺς πεμφθέντας ἔλεγεν, ἐκπληρούτε. Εἶτα καὶ πρὸς τὸν τῆς οἰκίας ἐπιστραφεὶς ἐπίτροπον, στολὴν αὐτῷ καθαρὰν κομισθήναι κελεύει, ὡς ἐπὶ γάμον ἤδη καὶ νυμφώνα κληθέντι καὶ πρὸς αὐτὸν σπεύδοντι. Καὶ δὴ κομι σθεῖσαν ἐνδὺς καὶ τῇ χειρὶ δείξας τὸν λόφον, ἔνθα τεθῆναι τὸ σῶμα ἡβούλετο, εἰς γόνυ μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ κλιθείς (ὦ μακαρίου τέλους 1) τὸν ἀγῶνα διήνυσε· καὶ τὰς κεφαλὰς ἀποτμηθέντες, χοροῖς μαρτύρων καὶ ἀποστόλων ἐγγράφονται, τῶν μὲν τὴν ἀνδρείαν, τῶν δὲ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ζῆλον ἐπιδει ξάμενοι. Η'. Τὸ δὲ μετὰ ταῦτα, τί; Τὴν μαρτυρικὴν ἐκεί την Λογγίνου κεφαλὴν εἰς πίστωσιν ἀκριβῆ λαβόντες αὐτίκα οἱ ἀνελόντες ότι Λογγίνος τέθνηκε, κομί ζουσι τῷ Πιλάτῳ, εἰδότες ὅτι μηδενὶ ἀλλῷ δωρήματι τοσοῦτον, ὡς ἐκείνῳ, τῷ αὐτῷ χαριοῦνται· καὶ ὅς συνεκάλει παραχρῆμα καὶ Ἰουδαίοις τὰ μεγάλα αὐτῷ συνησθησομένοις, ἅτε καὶ αὐτοῖς λίαν τὸν Λογγίνου θάνατον διψῶσι καὶ χρημάτων ὤνιον τοῦτον ποιησαμένοις· οὗ δὴ καὶ ὡς αὐτοῖς φίλον γενομένου προστάττει καὶ αὖθις Πιλάτος, καὶ πρὸ τῆς πύλης ατίμως ἡ τιμία κεφαλὴ τῆς πόλεως ἔῤῥιπτο· ἀλλ' ὁ ὑπὲρ ἡμῶν παθεῖν εὐδοκήσας τοῦ δι' αὐτὸν παθόντος οὐδὲ νῦν ἐπελάθετο, ἀλλ᾽ οἷον ἀειφανῆ τινα πυρσόν τοῖς παροῦσι παρείχον ὁρῶν πρὸ τῆς πόλεως καὶ τῇ κοπρίᾳ κειμένην, ὡς ἐν βασιλικῷ οἴκῳ φυλαττομένην ἀφανῶς ἔσκεπεν, οὐ μόνον οὐδὲν ἀπὸ τῆς κοπρίας ἐάσας παθεῖν, ἀλλὰ καὶ τοῦ πάσχειν ἑτέρους διὰ ταύτης ἐλευθερώσας. Χήρα γάρ τις γυνή καὶ θανάτῳ μὲν τὸν ἄνδρα ζημιωθεῖσα, υἱῳ δέ τινι μονογενεῖ καὶ μόνῳ σαλεύουσα καὶ πρὸς τῇ χηρείᾳ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν πήρωσιν ὑποστάσα, πίστει τὸ πάθος νικήσασα μετά τοῦ τέκνου πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἄπεισι, τῇ τῶν ἁγίων ἐν αὐτῇ τόπων ἐπαφῇ τε καὶ προσκυνήσει, οὓς ἀποβέβληκε τοῦ σώματος φωταγω γούς, ἀπολαβεῖν ἐλπίσασα. Ὡς οὖν ὑπὸ τοῦ παιδὸς χειραγωγουμένη τοῦ χοὸς ἐλάμβανε καὶ τῆς κόνεως, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐπετίθει, προστίθεται τῇ χηρεία καὶ τῇ πηρώσει τῶν ὀφθαλμῶν, οἷα τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, καὶ ἄλλη χαλεπή συμφορά· νόσος γάρ τις καταλαβοῦσα τὸν παῖδα, τὸν ἀντὶ τῆς ζημίας τῶν ὀφθαλμῶν ὀφθαλμὸν ἄλλον αὐτῇ γενομενον, ἀθρόον, οἴμοι, τῶν ἀγκαλῶν τῆς μητρὸς ἁρπάζει. Θ΄. Εὐθὺς οὖν διπλοῦν αὐτῇ τὸ σκότος ἐπιφοιτᾷ, καὶ τὸ τοῦ βίου φῶς τῷ τῶν ὀμμάτων συναποσβένο νυται, καὶ ἦν ὅλως ἀκίνητος ἡ ἀθλία, ὥσπερ σκηπτῷ τινι βληθεῖσα τη συμφορά. Μετά βραχὺ δὲ νήψασα μικρὸν τοῦ κακοῦ, ἐλεεινὸν ἀποσύρεται καὶ οἰκτρὰς ἠφίει πρὸς τὸν Δεσπότην φωνάς· Ω Κύριε, λέγουσα, ἱνατί οὕτως ἐβαρύνθη ἐπ' ἐμὲ ἡ χείρ σου, καὶ ἐπὶ τὸ ἄλγος των τραυμάτων μου προσέθηκας, καὶ νῦν τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου καὶ αὐτὸ οὐκ ἔστι μετ᾿ ἐμοῦ; Μὴ ἰσχὺς λίθων ἡ ἰσχύς μου; Τὸ τοῦ Ἰὼβ καὶ αὐτὴ ἐρῶ. Εθηκάς με παραβολήν, Δέσποτα, καὶ κίνησιν κεφαλῆς ἐν πᾶσι, καὶ ἰσχύνθησαν ἐπ' ἐμὲ οἱ ὑπομέν

VITA S LONGINI. νοντές σε, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων μὴ μόνη capitis in omnibus: et pudore affecti sunt super οὕτως ἥμαρτον ἐγὼ καὶ μόνη οὕτω κολάζομαι, ότι καὶ φωτός ἐμὲ καὶ τοῦ μονογενούς ἄρτι τοῦ ἴσα καὶ φωτὸς ἐμοὶ φαίνοντος ἀπεστέρησας; Ποία μοι λοιπὸν σωτηρίας ἐλπίς; ποία μοι παραμυθίας ὁδός; Οίμοι, φίλτατε, πότε μοι παρηγορήσεις τὸ πάθος; πότε κουφίσεις τῶν ὀμμάτων τὴν συμφοράν, ἐπὶ σωτημίου με χειραγωγῶν; Ἔλαθες, ὦ παῖ, καὶ μείζονι άλλα συμπτώματι τῷ σῷ ζημιώσας. Οίχῃ μοι φυτόν ἥδιστον πρὸ ὥρας, μόνην ἐμὲ τὴν ἀθλίαν ἀπολιπών. Αλλ' οὕτω μὲν ἡ μήτηρ καὶ τί γὰρ ἡ μήτηρ, καὶ μήτερ μονογενούς; Καὶ οὕτως ἐλεεινῶς ἔχουσαν ὑποστηρίζει ούτως. ⋅ Ι΄. Μεταξύ δε πρὸς ὕπνον κατενεχθείση ὁ θεῖος Λογγίνος αὐτῇ ἐφίσταται καὶ πάντα λέγει τὰ κατ' me, qui sustinent te, Domine virtutum.» Num sola sic peccavi ego? et sola sic punior, quod me luce et unigenito filio, qui erat instar lucis, privasti? Quænam mihi est deinceps spes salutis? Quænam mihi via consolationis? Hei mihi, charissime, quando mihi malum consolaberis? Quando oculorum levabis calamitatem, me deducens ad salutem? Nescivisti, o fili, quod majori omni alio, tuo casu mihi damnum afferres maximum? Abis, planta mihi jncundissima, me misera sola relicta? Sed sic quidem mater, et mater unigeniti, qui sic fulciebat eam, quæ se habebat tam miserabiliter. X. Interim autem dum fuisset in somnum resoluta, divinus ei apparet Longinus, et omnia dicit, αὐτὸν, τὴν ἐπὶ σταυροῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ὁμολογίαν, quæ ad ipsum pertinebant, quæ in cruce Salvatoris τὸν παρὰ Καίσαρος αὐτῷ καὶ Πιλάτου καταψηφι σθέντα θάνατον, τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς καὶ τἆλλα, ὅτα διὰ Χριστὸν ὁ μάρτυς φιλοτίμως ὑπέστη, καὶ ὅτι Σοὶ τὴν ἐμὴν πρὸς θεραπείαν ἔδει τῶν σῶν ὀφθαλμῶν φυλάττεσθαι κεφαλὴν, πολλῇ τῇ κοπρία καλυπτομένην ῖν ἁψαμένη σοι τὸ φῶς εὐθέως ἀκολουθήσῃ καὶ τὸν παῖδα δέ σοι μετά δόξης παραστήσαιμι τὸ ἐπ' αὐτῷ πάθος ψυχαγωγήσαντα. Τούτοῖς ἡ γυνὴ τοῖς λόγοις παρακληθεῖσά τε τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα ἱκανῶς νευρωθεῖσα, πρὸς τὸ ἔργον ἐπείγετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὸν τόπον, ἔνθα τὴν κεφαλὴν ἐμάνικων ἀποκεῖσθαι, χειραγωγουμένη ήδη κατεί ληλα, προθύμως διώρυττε ταῖς χερσὶ καὶ ὥσπερ τινὰ θησαυρὸν ἀνευροῦσα τὴν κεφαλὴν ἅμα τῷ ταύ της εὑρέσει καὶ τὸ ἴδιον ἐξευρίσκει φῶς, καὶ βλέπει τὸν ἥλιον ἢ καὶ αὐτὴν φάναι τὴν κεφαλὴν ὡς νοητόν ἀστέρα ὑπὸ γῆν δύνασαν καθορᾷ. Εἶτα καὶ περιπτυξαμένη θερμῶς καθηραμένη τε τῆς κόπρου και μύο ροις εντίμως ἀλείψασα, επάνεισι πάλιν πρὸς τὸν ξενίσαντα, τον πολύτιμον ἐκεῖνον κομίζουσα μαργαρίτην. ΙΑ΄. Τῆς δ' ἐπιούσης νυκτός, αὖθις ὁ θεῖος ἐφίστα ται Λογγίνος φαιδρὸν ὑπομειδιώντα καὶ νυμφικοῖς ὥσπερ τοῖς περιβλήμασι διαλάμποντα τὸν υἱὸν αὐτ τῆς ἐπαγόμενος, ἡδέως τι αὐτὸν καὶ πατρικώς ὑπαγκαλιζομενος καί φησι πρὸς αὐτήν· ἶδε ὅν ἐπέντ θεις, ὦ είναι, ὃν ἐπένθεις υἱὸν· ἴδε, ὅπως ἔχει νῦν εὐκλείας, καὶ παρακλήθητι· Θεὸς γὰρ αὐτὸν εἰς τὴν οἰκείαν ἐστράτευσε βασιλείαν κἀγὼ τοῦτον παρ' ἐμοὶ ἔχω λαβὼν παρὰ τοῦ Σωτῆρος καὶ δεξιᾷς οὔποτε τῆς ἐμῆς ἀποστήσεται. Λαβοῦσα τοίνυν τὴν ἐμὴν κεφαλὴν καὶ τὸ σοῦ σῶμα παιδός, τῇ αὐτῇ λάρνακι θάψον καὶ μηκέτι θρήνει σου τὸν μονογενῆ, μηδε τυπτέτω σε ἡ καρδία σου, μεγάλη γὰρ αὐτῷ δόξα καὶ εὐφροσύνη πολυύμνητοί το χορείαι, καὶ πάνδη μοι πανηγύρεις παρὰ τοῦ προσλαβόντος Θεού δεδώρηνται. Τούτων ἡ τοῦ παιδὸς ἀκούσασα μήτηρ εύο θέως ἀνίσταται, καὶ λαβοῦσα τὴν τοῦ μάρτυρος κεφαλὴν τῇ πατρίδι του μάρτυρος ἀποδίδωσι (Σαν διάλη τῇ κώμῃ τὸ ὄνομα)· καὶ τὸν τοῦ παιδὸς νεκρὸν ἡ ἀσμένως παραθεῖσα τῇ τοῦ μάρτυρος κεφαλῇ, ἐν τόπῳ τε ἐπισήμῳ σεμνώς περιστείλασα, τοιαῦτα * Rom. v11, 28. PATROL. GR. CXV. nostri facta fuit, confessionem, mortem qua a Cæsare et Pilato fuit condemnatus, capitis amputationem, et alia, quæ martyr propter Christum sustinuit magnifice. Quin etiam dicit ei: Oportet te observare meum caput multo fimo tectum, ad tuorum oculorum curationem. Nam si illud attigeris, lux statim te sequetur. Poro autem ego quoque tibi adducam puerum eum gloria, qui quem propter eum accipis, dolorem consoletur. His verbis mulier animo recreata, et corpore satis corroborata, preperabat ad opus. Cum autem deducta jam pervenisset ad locum, in quo sciebat caput esse repositum, prompto et alacri animo fodiebat manibus. Et cum veluti quemdam thesaurum caput invenisset, simul cum ejus inventione, suam quoque lucem invenit; et aspicit solem, aut etiam ipsum caput cernit tamquam lucidam stellam apparuisse. Deinde id ardenter complexa, cum a stercore expurgasset, et unguentis unxisset honorifice, revertitur ad eum, qui illam hospitio exceperat, pretiosam illam afferens margaritam. XI. Sequenti autem nocte divinus rursus accedit Longinus, leto vultu subridentem, et quasi sponsalibus vestimentis nitentem filium suum inducens, suaviterque et paterne eum amplectens, et dicit ei: Ecce quem lugebas, filium, o mulier, quem lugebas: ecce quantus sit nunc ejus honor et gloria, et teipsam consolare. Deus enim ipsum retulit in numerum militiae sui regni, egoque nunc eum habeo acceptum a Salvatore, nec a mea unquam recedet dextera. Accipe ergo meum caput et corpus tui filii, et sepeli in eadem arca, et ne amplius lugeas filium tuum unigenitum, neque te verberet cor tuum. Nam magna gloria et lætitia, et magnis laudibus celebrandæ choreæ, et festa celeberrima ei data sunta Deo, qui eum accepit. Hæc cum audiisset mater filii, statim surgit, et acceptum martyris caput, reddit Patriæ martyris (Pago autem nomen est Sandiale); et cum corpus filii capiti martyris libenter apposuisset, et in loco insigni honeste composuisset, hæc apud se dicebat: Nnnc scio, quod iis, qui Deun diligunt, omnia a∙l bonum conferunt *. Quærebam

oculos carnis, ego autem accepi etiam oculos spiri- πρὸς ἑαυτὴν ἐπεφώνει Νῦν οἶδα, λέγουσα, τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Θεὸν πάντα πρὸς τὸ ἀγαθὸν συλλαμβά tus. Me afficiebat tristitia jactura filii, sed ecce eum habeo hæredem, Deo cum gloria regia assistentem, et nunc noctu et interdiu mihi matri blande arridet, conglorificatus bonoribus prophetarum et martyrum, et cum eis exsultans, et cum Longino crucem ferens, et regni cœlorum præclarum ferens tropæum inter angelos: adeo ut Lon. gini factus discipulus, ipse quoque sacram emittat vocem, hymnicamque et mysticam, et epinicii instar habentem: Vere Dei Filius erat iste, et est, et erit. Regnum ejus, regnum omnium seculorum, et ejus dominatio permanebit in æternum *. Et gloria et potentia in sæcula sæculorum 10. Amen. νεται ὀφθαλμοὺς ἐζήτουν σαρκός, ἐγὼ δὲ καὶ τοὺς τοῦ πνεύματος ἔλαβον Ελύπει με ζημία τέκνου, ἀλλ᾽ ἔχω τὸν κληρονόμον, ἰδού, μετὰ βασιλικῆς τῆς δόξης τῷ Θεῷ παριστάμενον καὶ νῦν ἡμερόν μοι, τῇ μητρί, προσγελά νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν, προφη τῶν τιμαῖς καὶ μαρτύρων συνδοξαζόμενος· μετά Λογγίνου τε σταυροφορῶν καὶ τὸ λαμπρὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιφερόμενος τρόπαιον μεταξύ τῶν ἀγγέλων, ὡς Λογγίνου φθέγγεται μαθητής, ἀφίησι καὶ αὐτὸς φωνὴν ἱερὰν ὑμνολόγον, μυστικήν, ἐπινίκιον ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς ἦν οὗτος, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται· ἡ βασιλεία αὐτοῦ βασιλεία αἰώνιος, καὶ ἡ δεσποτεία αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα παραμένει· αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. Psal. CzLiv, 13. 10 Dan. vu, 27. ABPAMIOY S. Ρ. Ν. ABRAMII CONFESSORIS ET MARIE NEPTIS EJUS Quam Symeon Metaphrastes ex S. Ephræm videtur fusius descripsisse. (Latine apud Surium ad diem 16 Martii, Græce ex codd. Reg. 774, sæc. xiv, 1484, sæc. xii. Edit. Patr. I. Virorum virtutis studiosorum vita, et eorum quæ ab eis gesta fuerunt, narratio, omnibus quidem qui pie vivere studuerunt, tanquam utilis et jucunda, summo studio est expetenda: maxime autem iis, qui virtutem exercent, et qui beatam illam Dei mandatorum semitam ingredi decreverunt. Fiunt enim eis veluti quidam duces itineris, ut quod ipsi prius confecerint, et reipsa experientia ostendere possint iis qui sequuntur: ubiquidem oporteat aliquid remittere de ingressus vehementia, ubi autem rursus gradum accelerare et intendere. Sicque certam virtutis viam et facilem illis faciunt, qui eam aggrediuntur. Quoniam autem ex iis maxime insignis Abramius, non solum cum esset adhuc superstes, sed nunc quoque oratione velutiquadam expressus imagine, id plene præstare potest: res ejus nunc Α΄. ᾿Ανδρῶν φιλαρέτων βίος καὶ ἡ τῆς αὐτῶν που λιτείας διήγησις καὶ πᾶσι μὲν τοῖς εὐσεβῶς τὴν προηρημένοις ποθειναί τε καὶ περισπούδαστοι, μάτ λιστα δὲ τοῖς ἀρετῆς μεταποιουμένοις καὶ ὅσοι τὴν μακαρίαν ἐκείνην τρίβον τῶν τοῦ Θεοῦ ἐντολῶν ὁδευ σαι προείλοντο γίγνονται γὰρ αὐτοῖς οἰονεί τινες οδηγοὶ τῆς τοιαυτης πορείας, οἷα προδιανύσαντες ταύτην καὶ αὐτῇ πείρᾳ καὶ πράγμασι τοῖς ἑπομέ νοις ὑποδεικνύειν ἔχοντες, ὅπου μὲν γενομένους μικρόν τι διαναπαύσαι χρὴ τῆς ὁδοιπορείας τὸ σύνο τονον, ὁποὺ δὲ πάλιν ἐπισπεῦσαι, καὶ κατατεῖναι, καὶ συντονωτέραν ποιήσασθαι, καὶ οὕτως ἀπλανῆ τὴν ὁδὸν τοῖς μετιοῦσι καὶ ῥᾳδίαν ἐργάζονται. Επεὶ οὖν ἐπισημότατος τούτων ᾿Αβράμιος, οὐ μόνον ἔτι περιών, ἀλλὰ καὶ νῦν ὥσπερ ἐν εἰκόνι τῷ λόγῳ δια τυπούμενος, διηγητέον ὡς οἷόν τε τὰ τοῦ ἀνδρὸς καὶ

ἡμῖν καὶ κατ᾽ ἴχνος αὐτῷ τῆς ἀρετῆς πορευτέον καὶ a nobis narrandæ sunt pro viribus, ut sequamur, μιμητέον εἰς δύναμιν. et quoad ejus fieri poterit, imitemur vestigia ejus virtutis. ll. Hic ergo secundus Abraham, et cum primo conferendus, ex nobili quidem radice germinavit ramus nobilis. Nam fuerunt quidem ei parentes clari genere, vita autem illustres, et qui divitiis et gloria mundana sibi summopere placebant. Cum autem viderent puerum ab ineunte ætate omnem virtutem exercentem, tenebantur quidem vehementi igne in eum amoris et desiderii. Sunt enim talia eorum, qui genuerunt, viscera, et natura est eis insitum, ut virtus filiorum majorem in eis excitet flammam naturalis charitatis et affectionis. Quamobrem cum esset eorum in eum amor et insatiabilis, et longe Β΄. Οὗτος τοίνυν ο δεύτερος ᾿Αβραὰμ καὶ τῷ πρώτῳ παράμιλλος, ἐξ εὐγενοῦς μὲν τῆς ρίζης εὐγενής ἐβλάστησε κλάδος πατέρες γὰρ αὐτῷ λαμπροί μὲν τὸ γένος, λαμπροὶ δὲ τὸν βίον καὶ πλούτῳ καὶ δόξη τῇ κατὰ κόσμον ἐπιεικώς σεμνυνόμενοι. Ορῶντες δε τὸν παῖδα πᾶσαν ἐκ τῆς πρώτης ηλικίας ἀρετὴν μετιόντα, σφοδρῷ πάν, πυρὶ τοῦ πρὸς αὐτὸν κατεί χοντο πόθου· τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν γεγεννηκότων σπλάγχνα καὶ πέφυκεν οὕτως ἀρετὴ παίδων, μείζονα τῆς φυσικῆς στοργῆς τε καὶ διαθέσεως αὐτοῖς τὴν πυρὰν ὑπανάπτειν, διὸ δὴ καὶ λίαν ἀκορέστως αὐτοῦ καὶ περικαῶς ἔχοντες, ἐπόθουν καλοῦ τοιούτου βλαστοῦ καὶ καρποὺς ἰδεῖν, ὅπως, καὶ ὡς εἰκόνας ardentissimus, desiderabant videre fructus pulchri τοῦ υἱοῦ τὰ ἔγγονα βλέποντες, τὸ πολὺ τοῦ πρὸς αὐτ τον φίλτρου διαναπνέωσι, καὶ ἅμα τοιαύτην βουλόμε και τῇ διαδοχῇ τοῦ γένους ὑποθεῖναι κρηπίδα τοιούτου θεμέλιον, ἀμέλει καὶ ἀγαγέσθαι νύμφην ἐσπού δαξον τῷ υἱῷ καὶ γάμου δῆσαι δεσμοῖς καὶ τῶν κοσμικῶν ἀξιωμάτων ἐπὶ τὰ μείζω προσαγαγείν αὐτὸν καὶ περιφανέστερα. ᾿Αβραμίῳ δὲ ἄρα ταῦτα φροντὶς οὐδεμία, τἀναντία δὲ καθάπαξ τῆς τῶν γονέων προήρητο γνώμης καὶ τὴν μεν Εχ κλησίαν. οἷά τινα νύμφην, ἑαυτῷ ἐμνηστεύετο, προσεδρεύων αὐτῇ κατὰ τοὺς θερμοὺς τῶν νυμφίων νύκτα καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, καὶ ψυχὴν ἅμα καὶ ἀκοὴν τοῖς ἐν αὐτῷ πρὸς τὸν Θεὸν ὕμνοις καὶ ταῖς μελωδίαις θελω γόμενος· μίαν δε τιμὴν ἀληθῆ τὴν κατὰ Θεὸν ἐνό μιζε προκοπήν· ἀρχὰς δέ, καὶ δυναστείας, καὶ τιμῶν ύψη, καὶ μεγέθη ἀξιωμάτων, καὶ εἴ τι ἄλλο κοσμι κὸν καὶ περίγειον, παίγνιον ἡγεῖτο πάντα καὶ σκηδέν καὶ ὑπόκρισιν, ὀνείρατος οὐδὲν ἄμεινον καὶ σκιᾶς διακείμενα. Γ'. Ἐπεὶ δὲ οἱ τεκόντες ἐνέκειντο καὶ μετὰ πολ τῆς αὐτὸν τῆς σφοδρότητος ὁμιλῆσαι γάμοις ἠνάγκα. του, ἡ δὲ μήτηρ ἀναβαλλόμενον ὁρῶσα καὶ δάκρυα πολλάκις ἐφίει τῶν ὀφθαλμῶν, τὰ τῆς ἔσω φλογὸς ἀψευδή σύμβολα, καὶ ὡς οὐδὲν ἄλλο ψυχὴν υἱοῦ και τα κλάσαι δυνάμενα, οὐκ ἔχων ο καλός ᾿Αβράμιος ὅτι καὶ πάθοι, μητρός τε λιταῖς καὶ πατρὸς εἶκει κελεύσμασι, καὶ τὸν τοῦ γάμου ζυγὸν καταδέχεται, μίαν τῶν ἐντολῶν καὶ τοῦτο εἰδὼς τὸ καὶ πατρὶ καὶ μητρὶ πείθεσθαι· ἐπεὶ καὶ πρὸς ἐκεῖνον ᾔδει τὴν τιμὴν διαβαίνειν, παρ' οὗ καὶ ἡ ἐντολὴ, καὶ ὡς ἔστι κοινός ἁπάντων, καὶ πρῶτος πατήρ, καὶ δημιουργὸς, καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ ζῆν αιτιώτατος. ᾿Αλλὰ μοι διαναστήτω ἀκοὴ πᾶσα πρὸς τὴν ἀκρόασιν· ήδη γάρ Επίσχειν ἐπὶ τὴν ᾿Αβραμίου ψυχὴν αἱ τῆς χάριτος ἱατίνες ἐπάρχονται· ἐτελεῖτο μέν ἔκτην ἡμέραν ἡ ευωχία, καὶ τὰ γαμήλια ἐκροτεῖτο, καὶ ὑμέναιοι ξδοντο· κατὰ δὲ τὴν ἑβδόμην, ἐν ᾧ καὶ λελύσθαι ἤδη αὐτοῖς ἔμελλε τὰ τῶν γάμων, θαυματουργεῖται τι πράγμα, μηδε ὀφθαλμοῖς πιστευόμενον. Εκάθητο μὲν γὰρ μετὰ τῆς νύμφης μάλα λαμπρὸς ὁ ᾿Αβρά βιος, ὡς νυμφίος ἀληθῶς ἐπὶ τοῦ παστοῦ αὐτοῦ· θορύβου δὲ καὶ κρότου τὸν οἶκον, ὡς εἰκὸς, κατεχόν των, καὶ περὶ τὴν τράπεζαν πάντων καὶ τοὺς δαιτυ hujus germinis ut cernentes tanquam imagines filii nepotes, sui in eum amoris sedarent vehementiam, et simul successioni generis hoc jacerent fundamentum. Itaque studebant, ut et filius duceret uxorem, et alligaretur vinculis matrimonii et ad præcipuas et maxime illustres mundi proveheretur dignitates. Abramio autem nihil horum erat curæ: nam ea delegerat, quæ parentum animo plane adversabantur: et Ecclesiam quidem, lanquam sponsam quamdam, sibi desponderat, ei, ut solent sponsi ardentes, noctu et interdiu assidens, et animum simul et aures demulcens iis, qui in ipsa fiunt ad Deum, hymnis et melodiis; unum vero verum honorem. ad Deum existimabat profectum. Magistratus autem et potestates et honorum altitudinem, et dignitatum magnitudinem, et si quid aliud mundanum et terrenum, existimabat omnia ludibrium et scenicam actionem, quæ nihilo melius sunt affecta quam somnium et umbra. III. Cum autem parentes instarent et vehementissime urgerent, ut uxorem duceret, quinetiam mater videns eum differentem, sæpe lacrymas emitteret ex oculis, quæ sunt certa signa flammæ internæ, et quæ, si quid aliud, filii valde possunt animum infringere; nesciret vero egregius Abramius quid faceret, cedit matris precibus et jussis patris, et jugum accipit matrimonii, ut qui sciret hoc esse unum ex Domini præceptis, patri et matri parere. Nam ad illum quoque transire honorem pulchre sciebat, a quo profectum est præceptum, et qui est communis omnium et primus pater, et opifex, et præcipua causa, ut simus et vivamus. Sed mihi arrigantur omnes aures ad audiendum: jam enim in animo Abramii incipiunt oriri radii gratia. Sex quidem præterierant dies, ex quo peragebatur convivium et celebrabantur nuptiæ, et canebatur hymenmus; septimo autem, in quo erat eis solvendum matrimonium, fit res quædam admirabilis, et quæ vix credi possit. Nam sedebat quidem ad mensam cum sponsa splendidus admodum Abramius, tanquam sponsus revera in thalamo suo, tumultu autem et plausu tota domus perstrepebat, mensæque et convivis erant omnes intenti; occultus au-

tem amator nostra salutis, et qui intelligentia per- μόνας ασχολουμένων, ὁ κρυπτὸς τῆς σωτηρίας ἡμῶν cipitur animarum nostrarum pronubus et sponsus Christus, illarum scilicet, quæ sunt dignæ thalamis suis, dulci quodam radio coelestis et ineffabilis splendoris sensim immisso in thalamum, suavi et allicienti luce oculos illustravit Abramii, veluti ad se accersens, et ipsum per lucem attrahens. Illius enim animæ aperte amabat pulchritudinem, et volebat eum collocare in longe melioribus thalamis. IV. Hujus autem lucis dulcedine summe captus Abramius, ut quæ ei per oculos ad animum affluxerat, et ineffabili jucunditate et splendore cor habens repletum, neque cibum, neque potum volebat sumere: sed stabant immoti ejus oculi, ad lucis illius speciem intuentes, et apud se optabat, ut cito solveretur convivium. Quo quidem ut desiderabat, soluto, et singulis convivis domum reversis, tacite domo egreditur, a nullo alio, nisi a solo Deo, qui eum vocabat, visus. Et cum circa duo stadia abesset a civitate, pervenit ad quamdam cellam, quæ pulchre erat posita ad quietem et silentium. Eam autem, quam jucunde est ingressus Aliquid enim ei ostenderat, quæ apparuerat visio, quod spectabat ad ejus habitationem. Deinde, ut assolet in rebus hujusmodi, cum domi frequentissime nominaretur sponsus, et essent omnes occupati ad illi inserviendum, ipse autem minime adesset, statim recordati sunt parentes prioris filii sententiæ, et illius in Deum propositi, et magnæ adversus nuptias constantia; neque eam rem poterant aliud vocare, nisi apertum secessum. Et ideo scrutabantur, non theatra, non fora, non regiam, non domos amicorum, sed solitudines, et montes, et monachorum habitacula, et sicubi esset aliquis locus aptus ad secessum et silentium. Cum multi ergo ubique quærerent Abramium, decimo septimo die postquam secesserat, invenitur in dicta cella, nullum habens, qui simul habitaret, sed ipse solus inclusus. Atque illos quidem, qui ipsum invenerant, invadit stupor commistus lætitia et tristitia, ut qui lætarentur quidem, quod invenissent adolescentem, stuperent autem tam repentinam ejus mutationem, et statim ab initio susceptam vitam illam solitariam, et remotam ab omni consuetudine et societate, dolerent vero propter Abramii jacturam, quod talis scilicet adolescens sic ante tempus se a mundo removisset, et rebus quæ ad mundum pertinent. V. Ille autem cum eos sic vidisset affectos, placide et benigne eos alloquens: Neque tristitia, inquit, affici oportet, nec admirari: sed Deo potius agere gratias, et ejus ineffabili benignitati et clementiæ, qui me sapienti quadam et arcana providentia a mundi subduxit nequitia. Orate ergo, inquit, amici mei et fratres, deinceps orate, ut bonum ejusjugum portem usque ad finem, et non onus ejus leve abjiἐραστὴς ὁ νοητὸς τῶν ψυχῶν νυμφαγωγός τε καὶ νυμφίος Χριστὸς ὅσαι δηλονότι καὶ τῶν ἐκείνου νυμφώνων άξιαι, ἀκτῖνά τινα γλυκεῖαν τῆς ἀνωτάτω περί αὐτὸν ἐκείνης καὶ ἀποῤῥήτου λαμπρότητος ηρέμα πως επαφεὶς τῇ παστάδι φῶς οἷον έπαγα γόντι καὶ ἥδιστον τάς ᾿Αβραμίου περιηύγαζεν όψεις, μετακαλῶν οἱονεὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ διὰ τοῦ φωτός αὐτὸν ἐφελκόμενος· ἦρα γὰρ τοῦ κάλλους περιφανῶς τῆς ἐκείνου ψυχῆς καὶ κρείττοσιν εἰσοικίσασθαι τούτον παρὰ πολὺ καὶ παστάσι καὶ θαλάμοις ἐβούλετο. Δ΄. Αλοὺς δὲ κατάκρας τῇ τοῦ φωτὸς ἐκείνου γλυκύτητι καὶ ᾿Αβράμιος, καθάπερ αὐτῷ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν εἰς τὴν ψυχὴν καταρρεύσαντος καὶ τῆς ἀφάτου φαιδρότητος ἐκείνης αὐτοῦ καὶ τῆς αἴγλης τὴν καρδίαν ὑποπλησθεὶς, οὐκέτι οὔτε σίτα οὔτε ποτὸν αἱρεῖσθαι ήθελεν, ἀλλ' ἐπάγησαν αὐτῷ ακλεο νεῖς οἱ ὀφθαλμοὶ πρὸς τὴν φαντασίαν ἐκείνου τοῦ φωτός ἐνορῶντες· ἴστη γὰρ τὸν τύπον αὐτῷ πρὸ τῶν ὀμμάτων ὁ λογισμὸς καὶ ταχὺ λυθῆναι καθ᾿ ἑαυτὸν εὔχετο τὴν ἱστίασιν· ἧς καί, ὡς ἐπόθει, λυθείσης καὶ οἴκαδε τῶν δαιτυμόνων ἐκάστου ἀφικομένων, ὑπέξεισι ἡσύχῳ ποδὶ τοῦ οἴκου, μηδέ τῳ ἄλλῳ ὅτι μὲ μόνῳ τῷ καλοῦντι Θεῷ βλεπόμενος· καὶ σταδίους ἀποσχών ὡσεὶ δύο τῆς πόλεως, καταλαμβάνεται τὸ κελλίον ἡσυχίας ἐν καλῷ τόπῳ κείμενον καὶ τοῦτο πῶς ἂν εἴποις ἡδέως εἰσῆλθε· παρέδειξε γάρ τι καὶ ἡ φανεῖσα ὄψις αὐτῷ πρὸς τὴν τούτου κατοίκησιν. Εἶτα, ὥσπερ ἐν τούτοις φιλεῖ, ἐπειδὴ πολὺ ἀνὰ τὸν οἶκον τὸ του νυμφίου ἦν ὄνομα καὶ περὶ τὴν ἐκείνου θεραπείαν πάντες ησχόληντο, παρῆν δὲ αὐτὸς οὐδα μῶς, εὐθέως οἱ γονεῖς τῆς προτέρας τοῦ παιδὸς ἀνεμιμνήσκοντο γνώμης καὶ τοῦ κατὰ Θεὸν ἐκείνου σκοποῦ καὶ τῆς πολλῆς περὶ τὸν γάμον ἐνστάσεως· καὶ οὐδὲν ἔτερον εἶχον, ὅτι μὴ σαφῆ τὸ πρᾶγμα καλεῖν ἀναχωρήσων· ταύτῃ τοι καὶ ἀνηρευνῶντο οὐ θέατρα και αγοραὶ καὶ βασίλεια καὶ φίλων οἰκίαι καὶ νέων διατριβαί, ἀλλ' ἐρημίαι, καὶ ὄρη, καὶ μου ναχών καταγώγια, καὶ εἴ πού τι χωρίον ἦν ἀνακε χωρηκὸς καὶ φιλήσυχον. "Αλλων τοίνυν ἀλλαχοῦ κατὰ ζήτησιν ᾿Αβραμίου περιιόντων, εβδομη καὶ δεκάτη μετὰ τὴν ἀναχώρησιν ἡμέρᾳ ἐν τῷ εἰρημένῳ κελλίω εὑρίσκεται, μηδένα σύνοικον ἔχων, ἀλλὰ μόνος αὐτὸς κατακεκλεισμένος. Τοὺς μὲν οὖν εὑρόντας αὐτὸν ἔχε πληξις ἡδονῇ λαμβάνει καὶ λύπη σύμμικτος· ἡσθέν τας μὲν τῇ τοῦ παιδὸς ἀνευρέσει, ἐκπλαγέντας δε τὴν οὕτως ἀθρόαν μεταβολὴν καὶ τὸ ἐρημικὸν ἐκ προοιμίων εὐθὺς ἐκεῖνο τοῦ βίου καὶ ἀκοινώνητον· ἀνιασθέντας δὲ τῇ τοῦ ᾿Αβραμίου ζημίᾳ, ὅτι τοιοῦτος νεανίσκος οὕτω πρὸ ὥρας βίου καὶ τῶν τοῦ βίου πραγμάτων ἀπέστησεν ἑαυτόν. Ε΄. Ὁ δὲ οὕτως αὐτοὺς ἔχοντας ἰδὼν καὶ προσηνῶς ἄγαν καὶ ηπίως προσαγορεύσας, Οὔτε λυπεῖσθαι χρή, φησίν, οὔτε θαυμάζειν, Θεῷ δὲ μᾶλλον εὐχαρι στεῖν καὶ τῇ ἀφάτῳ τούτου χρηστότητι καὶ φιλαν θρωπίᾳ, ὅστις με σοφῇ τινι καὶ ἀποῤῥήτῳ οἰκονομία τῆς βιωτικῆς ὑπεξήγαγε μοχθηρίας. Εὔχεσθε του γαροῦν ἐμοὶ, φίλοι καὶ ἀδελφοί, λοιπόν εύχεσθε, ὥστε τὸν χρηστὸν αὐτοῦ ζυγὸν ἕως τέλους βαστάσαι

et voluntatem. Deinde etiam vehementer rogavit, ne illuc assidue venientes, suum desideratum obtur barent silentium et impedirent profectum ejus ad meliora. Illi quidem cum hæc audiissent et vidissent, sunt reversi. Ille vero obstructo aditu domunculæ, et relicta parva quadam fenestra, per quam panis solum et aqua ei præberetur, soli de cætero orationi vacabat et jejunio. Cum in his autem esset Abramius, et hanc philosophicam exerceret vivendi rationem, de eo spargebatur fama in omnes partes,et magna hominum multitudo confluebat ad illum spectandum, desiderans ad illo aliquam consequi benedictionem. Decimo autem anno postquam secessisset, decedunt quidem ejus parentes: ad eum με καὶ μὴ τὸ φορτίον αὐτοῦ τὸ ἐλαφρὸν ἀποῤῥίψαι, ciam: sed semper sequar legem, et illius præcepta αλλ' ἀεὶ τῷ νόμῳ καὶ ταῖς ἐντολαῖς ἐκείνου καὶ τοῖς θελήμασιν ἔπεσθαι. Εἶτα καὶ ἠξίου μάλα θερμῶς τοῦ μὴ συνεχῶς ἐκεῖσε ἀφικνουμένους τὴν ποθουμένην ἡσυχίαν ἐπιταράττειν καὶ ὥσπερ ἐμποδὼν αὐτῷ τῆς ἐπὶ τὰ κρείττω γίνεσθαι προκοπῆς. Ταῦτα ἐκεῖνοι μὲν ἀκούσαντες καὶ ἰδόντες, ἀνέστρεφον· ὁ δὲ τὴν τοῦ οἰκίσκου εἴσοδον ἀποφράξας καί τινα θυρίδα βραχεῖαν καταλιπών, δι' ἧς ἂν ἄρτος αὐτῷ μόνον καὶ ὕδωρ παρέχοιτο, εὐχῇ τοῦ λοιποῦ καὶ νηστεία προσέκειτο. Ἐν τούτοις δὲ ὄντος ᾿Αβραμίου, καὶ ἀγωγὴν τοιαύτην φιλόσοφον μετιόντος, πολὺς παν ταχοῦ λόγος ἐφοίτα περὶ αὐτοῦ καὶ πολύ τι πλῆθος ἀνθρώπων ἐπὶ τὴν ἐκείνου θέων συνέῤῥει, τυχεῖν τινος παρ' ἐκείνου τῆς εὐλογίας ποθούντες. Δεκάτῳ δὲ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν ἔτει τελευτῶσι μὲν οἱ τού- autem deferuntur illorum divitiæ, et omnium pater του γονεῖς· ὁδεύει δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἐκείνων πλοῦτος καὶ κληρονόμος ἁπάσης τῆς πατρικῆς οὐσίας καθ. ίσταται ὁ ᾿Αβράμιος· Ὁ δὲ πάλαι ταῖς τοιαύταις φροντίσι χαίρειν εἰπών, τινὶ τῶν αὐτοῦ φίλων τὴν τοῦ τοιούτου κλήρου πιστεύει πρόνοιαν, ἀναλωθῆναι τὸ πλεῖον αὐτοῦ μέρος εἰς ἐνδεεῖς ἐπισκήψας· οὗ δὴ κατὰ τὰς ἐκείνου ἐντολὰς γενομένου καὶ τοῦ πλούτου καλῶς αὐτῷ κενωθέντος καὶ τῶν πενήνων πολλαῖς επαρκέσαντος, φροντίδος ἀπολέλυτο πάσης, ὁ ᾿Αβρα μιος· ἐπεὶ καὶ τοῦτο φροντὶς ἐκείνῳ μᾶλλον διηνε κῆς, ὅπως ἄν μηδενὶ τὴν ψυχὴν τῶν βιωτικῶν τε καὶ γείνων απολειφθείη, ἀλλὰ πᾶσαν αὐτὴν ἔχοι πρὸς τὸν οὐρανὸν τεταμένην καὶ κουφὴν ἀεὶ πρὸς τὰ πνευματικὰ κα μετέωρου. 5. Ποθήσας τοίνυν ὡς τιμιώτατον κτῆμα τὴν ἀκτησίαν, οὐδὲν ἕτερον ἔχειν ἠνέσχετο, πλὴν μόνον τῶν ἀναγκαίως ἐχόντων τῷ σώματι, τὰ δὲ ἦν πάλ λιον καὶ ῥάκος τι τρίχινον, ἃ περιέκειτο, ψιάθιόν τε προς κατάκλησιν βραχείαν τοῦ σώματος καὶ ποτής ριον, ᾧ τοῦ μεμετρημένου εκείνου μετελάμβανεν ὕδατος ἀλλ᾽ ὅσῳ τῶν περι τὸ σῶμα ἐπιτηδείων ἐπόρει, τοσούτῳ τοῖς τῆς ψυχῆς καλοῖς ἔθαλλε καὶ ἀκόμα ἐκλάμπουσαν ἀεὶ τοῦ περὶ αὐτὸν κύκλου τῶν ἀρετῶν, τὴν ταπείνωσιν ἔχων καὶ τὴν ἀγάπην, ας δὴ καὶ μητέρας ἀγαθοῦ παντὸς ορίζονται εἶναι. Εντεῦθεν ὁμότιμον μὲν τὴν ἀγάπην κοινῇ πρὸς ἅπαν τας ἐπεδείκνυτο, τὴν δὲ τοῦ πλησιον ἀεὶ σωτηρίαν τῆς ἑαυτοῦ προστίθει. Τὰ δὲ τῶν αὐτοῦ χειλέων εκπορευόμενα, ποίας οὐχ ἱκανὰ ψυχάς καταθέλξαι καὶ ὑφελκύσαι καὶ πρὸς ἀρετὴν ἐπισπάσασθαι; Ἐπένειμα γὰρ καὶ λίαν παιδευτικῶς, ἐπετίμα δὲ πατρικῶς τε καὶ φιλοστόργως· ἡ τε πραότης αὐτῷ Σποταχοῦ καὶ ἡ χάρις ἐπήνθει, τὴν ἔνδον τῆς ψυχῆς κατάστασιν ἀκριβῶς διαφαίνουσαι. Θαυμάσειε δ' ἂν τις εἰκότως καὶ τὸ πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοῦ ἀνδρὸς καρτερικόν τε καὶ σύντονον πεντηκοστὸν γὰρ ἔτος ἐν ἀσκήσει διατελέσας, οὐδέποτε μαλακόν εἰς τοὺς πόνους οὐδὲ ράθυμον ἔβλεψεν οὐδὲ καθυφῆκε τι του παραδεδομένου τὴν ἀρχὴν αὐτῷ τῆς ἐγκρατείας κανόνος· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἄρτι πνευματικῶν ἱδρώτων ἀπτόμενος, οὕτως ἦν καθ᾿ ἑκάστην πρὸς ἀγῶνας ἐπι· διδοὺς καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ὑπερβάλλων τη καρτερία οὐκ ἦν δὲ πρὸς Θεοῦ, πάντως τοιοῦτον ὄντα καὶ οὕτως οἷα πόλιν περιφανῆ καὶ λαμπράν καθάπερ narum facultatum fit hæres Abramius. Ille vero cum jam olim tales curas jussisset valere, cuidam ex suis amicis committit, ut curam gerat hæreditatis, mandans, utpars ejus maxima consumatur in egenos. Quod quidem cum factum fuisset, ut jusserat, et pulchre profusæ fuissent ejus divitiæ, et opem tulisset multis pauperibus, solutus omni cura fuit Abramius.Nam in hoc ille perpetuo incumbebat, ut ejus animus occuparetur in nulla re mundana et terrena, sed eum totum haberet ad coelum extensum semperque levem et sublimem ad spiritalia. VI. Cum ergo tanquam possessionem pretiosissinam desiderasset nil possidere, nihil aliud habere sustinuit, praeterea sola, quæ sunt corpori necessa ria. Ea autem erant, pallium et cilicium, quibus erat indutus, et storea ad brevem corporis accubitum, et poculum, quo modicam sumebataquam. Sed quo magis egebat iis, quæ pertinebant ad usum corporis eo magis abundabat, bonis animæ, in orbe virtutum quieum circumdabat, semper resplendentem humilitatem habens, et charitatem, quas cujuslibet boni matres esse definiuntur. Hinc æqualem, quidem communiter in omnes ostendebat charitatem. Proximi autem salutem semper suæ præponebat. Quæ vero ex ejus labris procedebant, quam non poterant animam demulcere, et attrahere ad virtutem? Nam valde quidem docte adhortabatur: reprehendebat autem paterne etamanter: mansuetudoque et gratia undique in eo florebat, internam animi constitutionem perfecte aperiens. Merito autem admirabitur quispiam ejus in certaminibus fortitudinem, et constantiam. Nam cum ante mortem continuos quinquaginta annos transegerit in exercitatione, nunquam molliter aut segniter aggressus est labores, neque quidquam remisit de ei ab initio tradita regula abstinentia: sed perinde ac si spiritales labores recens attingeret, ita ad certamina accedębat quotidie, seipsum in dies superans. Non erat autem Die omnino permittere, ut talis lux sub medio lateret; neque fieri poterat, ut qui erat hujusmodi, et perinde ac clara quædam et illustris civitas, velut

in quodam monte rerum maximarum et pulcherrime ἐπί τινος ὄρους τῶν μεγίστων κατορθωμάτων κείμε gestarum, positus erat, absconderetur. Nec ergo fuit absconsus.Sed quomodo nuper ipse Dominus discipulis, ita etiam nunc illorum imitatori desuper apostolicum committit ministerium, et ejus honorat virtutem chrismate sacerdotii, et sudoribus monastica exercitationis athletica etiam certamina adjungit et laboribus abstinentiæ præter opinionem et admirabiliter adnectit coronas martyrii. Quonam modo autem, deinceps exponam. νον ὑπὸ μοδίῳ καὶ κλίνῃ καλύπτεσθαι. Ούκουν οὐδε κεκάλυπται· ἀλλ' ὥσπερ πρώην τοῖς μαθηταῖς, οὕτως καὶ νῦν τῷ ἐκείνων μιμητῇ Χριστὸς ἄνωθεν ἀποστολικὴν ἐγχειρίζει διακονίαν τήν τε τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν ἱερωσύνης τιμᾷ χρίσματι καὶ κόποις ἀσκη τικοῖς αθλητικούς εἰκότως πόνους ἐπισυνάπτει καὶ στεφάνοις ἐγκρατείας στεφάνους παραδόξως ἐπιτι θησι μαρτυρίας όπως δὲ ἄρα καὶ τίνα τὸν τρόπον τὰ τοῦ λόγου δηλώσει μοι. Ζ΄. Ἐν τῇ Λαμψάκῳ, τῇ πρὸς Ἑλλήσποντον κώμη τις ἦν μεγάλη καὶ πολυάνθρωπος καλουμένη Ταινία ἐπεὶ δὲ οἱ τὴν τοιαύτην κώμην οἰκοῦντες τῇ χαλεπή τῶν Ἑλλήνων ἦσαν ἀπάτη κατειλημμένοι, πολὺ μὲν ἑκάστοτε πλῆθος αὐτοῖς ἱερέων καὶ διακόνων ὑπὸ τοῦ τῆς ἐπισκοπῆς προεστῶτος ἐπέμπετο· πολλοὶ δὲ VII. Lampsaci, quod est oppidum ad Hellespontum, erat quidam magnus vicus, et frequens populo, qui vocatur Tænia. Quoniam autem qui in eo vico habitabant, tenebantura gravi errore gentilium, magna quidem multitudo sacerdotum et diaconorum ab episcopo ad eos mittebatur: plurimi quoque ex iis qui vitam susceperant monasticam, ab β τῶν τὸν μονήρη βίον ανηρημένων διδάσκαλοι παρ' eo constituti erant vici magistri. Sed nemo eos poterat convertere ab errore: imo piis potius illi inferebnat tormenta et supplicia, neque erat ullum pœnæ genus, quod non terribiliter eis intentaretur. Cum ergo dubitaret episcopus quidnam oporteret facere, ut qui errabant, errorem agnoscerent, et rem aliquando cum suis communicaret, venit eis interim in mentem Abramius admirabilis. Tum non exspectans ipse aliorum de eo testimonia eis statim ostendit, quid de illo esset sibi persuasum, dicens: Credite mihi, filii, dicturo teste veritate, quod in tota fide nunquam mihi contigit videre talem virum et qui in tante virtute viveret et pietate. Cum ii autem, quæ ab ipso dicta fuerant, una voce confirmassent, ipse rursus: Venit, inquit, mihi in mentem quædam cogitatio: ea est autem, ut arbitrordivinioris cujusdam providentiæ, eum initiare chrismate sacerdotii, et ei tradere vicum, qui est ad Hellespontum. Forte poterit, opem superna ei ferente gratia, multos deducere ad agnitionem veritatis. Hæc dixit, et e cathedra statim surgens episcopus, vadit ad Abramium cum universo clero. Et jam solitis dictis precibus postquam eum in Christo salutasset, et osculum dedisset, de vico ei exponit omnia. Præterea autem eum quoque valde rogavit, ut illorum susciperet præfecturam. Ille vero cum primum quidem episcopum advenisse ægre tulisset, ut qui putaret se esse indignum, ad quem tantus vir accederet: deinde etiam quæ dixerat, graviter accepisset, propter magnam illam cordis contritionem et moderationem, et quod se nullo reputaret esse dignum, ea respondit, quæ et tali vitæ conveniebant, et tantæ humilitati: Quis ego sum, domine mi, dicens, ut sacerdotii tantam subeam magnitudinem, et gravis populus mihi committatur docendus? Sine per Christum, sine me acerbe mea deflere peccata. αὐτοῦ τῇ κώμῃ καθίσταντο τούτων δὲ ὅμως οὐδεὶς μεταβαλεῖν αὐτοὺς τῆς ἀπάτης ἠδύνατο· ἀλλὰ καὶ βάσανοι μᾶλλον κατὰ τῶν εὐσεβῶν καὶ τιμωρίαι παρ' ἐκείνων ἠπείληντο καὶ κολάσεως εἶδος οὐδὲν ὅλως ἦν, ὁ μὴ τούτοις φοβερῶς ἐπεσείετο. Απορου μένου τοίνυν τοῦ τῆς ἐπισκοπῆς προεστῶτος, τί ἄν δέοι ποιεῖν πρὸς τὴν τῶν πεπλανημένων επίγνωσιν, καὶ δήποτε τὸ πρᾶγμα τοῖς περὶ αὐτὸν κοινουμένου, μνήμη τις παρεμπίπτει μεταξὺ τοῦ θαυμαστού ᾿Αβραμίου· καὶ τὰς παρὰ τῶν ἄλλων αὐτὸς μαρτιο ρίας οὐκ ἀναμείνας, πρῶτος εὐθὺς τὰς οἰκείας περὶ αὐτοῦ πίστεις παρέσχετο Πιστεύσατέ μοι, τέκνα, εἰπὼν, ὑπὸ μάρτυρι μέλλοντι λέγειν τῇ ἀληθείᾳ, ὡς οὐδέποτέ μοι διὰ πάσης ἐγένετο τῆς ζωῆς τοιοῦτον ἄνδρα ἰδεῖν καὶ οὕτως ἐν ἀρετῇ τοσαύτη ζῶντα καὶ εὐλαβείᾳ. Τῶν δὲ τὰ παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένα φωνή μία ἐπισφραγισάντων, πάλιν αὐτός· Εννοιά μέ τις ήλθε, φησί· θειοτέρας δὲ οἶμαι καὶ προνοίας αύτη καὶ οἰκονομίας, τῷ τῆς ἱερωσύνης αὐτὸν χρίσματι το λειῶσαι καὶ τὴν κώμην αὐτῷ τὴν πρὸς Ἑλλήσποντον ἐγχειρίσαι· ἴσως δυνήσεται, συναιρομένης αὐτῷ καὶ τῆς ἄνωθεν χάριτος, εἰς ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας τοὺς πολλοὺς ὁδηγῆσαι. Ταῦτα ἔφη, καὶ ὡς εἶχεν εὐθὺς ὁ ἐπίσκοπος τῆς καθέδρας ἐξαναστάς, ἅμα τῷ κλήρῳ παντὶ πρὸς τὸν μακάριον ἄπεισι· καὶ τῆς συνήθους εὐχῆς ἤδη γεγενημένης μετὰ τὸν ἐν Χριστῷ ἀσπα· σμόν, τὰ περὶ τῆς κώμης ἅπαντα πρὸς αὐτὸν διεξῄει· πρὸς δὲ καὶ ἠξίου μάλα θερμῶς τοῦ τὴν ἐκείνων ἀναδέξασθαι προστασίαν· ὁ δὲ πρῶτα μὲν τὴν ἐπισκόπου δυσχεράνας ἐπιδημίαν, καθάπερ οὐχ ἱκανὸν ἑαυτὸν ἀνδρὸς τηλικούτου παρουσίας οιόμενος, ἔπειτα δε καὶ βαρέως τοὺς παρ' αὐτοῦ δεξάμενος λόγους διὰ τὴν πολλὴν ἐκείνην συντριβὴν τῆς καρδίας, καὶ με τριότητα, καὶ τὸ τοῦ μηδενὸς ἄξιον ἑαυτὸν ἡγεῖσθαι, τὰ καὶ βίῳ τοιούτῳ καὶ ταπεινώσει τοσαύτη προσήκοντα, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Τίς εἰμὶ ἐγώ, Κύ ριέ μου, Κύριε, λέγων, ὥστε τηλικούτον ἱερωσύνης μέγεθος ὑπελθεῖν καὶ λαοῦ βαρέως διδασκαλίαν ἐγχειρισθῆναι; Εασον διὰ Χριστὸν, ἔασον πικρῶς ἀποκλαύσασθαι τὰς ἐμαυτοῦ πλημμελείας. VIII. Cui rursus episcopus respondens: Recte soio, inquit, o chare fili Abrami, quod gratia, quæ tibi data est a Spiritu, potens es et verbis et factis. Η΄. Πρὸς ἦν ὁ ἐπίσκοπος αὖθις τὸν λόγον ἀναλα βών· Οἶδα σαφῶς, οἶδα, τέκνον ποθεινόν, ᾿Αβράμιες, εἶπεν, ὡς τῷ δεδομένη σοι παρὰ τοῦ Πνεύματος χά

ριτι δυνατὸς εἶ καὶ λόγοις καὶ πράγμασι· μὴ οὖν Ne ergo dubitaveris ad munus accedere, quod erit ἀποκνήσης ἔργῳ καθεῖναι σαυτόν, τοσαύτης μεν ψυχῶν ὠφελείας αἰτίῳ, μεγάλας δε καί σοι παρὰ Θεοῦ προξενοῦντι τὰς ἀντιδόσεις. Ὁ δὲ τοῖς προτέ ροις, ἐπιμένων καὶ ἔτι· Ἔασον, αὖθις παρακαλώ, κα σον, ἔλεγε, τὰ οἰκεῖα θρηνῆσαι κακά. Καὶ ὅς ὑπολαβών δριμυτέροις αὐτὸν ἀμείβετο λόγοις· Ἰδοὺ δὴ κόσμον, λέγων, καὶ τὰ τοῦ κόσμου καταλιπών, καὶ τί μὲν οὐκ ἀσκήσας ἐπαινετὸν, ποίας δὲ τῶν τοῦ Θεοῦ ἐντολῶν μὴ φύλαξ ἀναφανεὶς ἀκριβέστατος, τὸ κεφάλαιον οὐκ οἶδ' ὅπως ἔλάθες παραλιπὼν τὴν ὑπακοήν. Τούτων ακούσας ὁ μακάριος, τοὺς ὀφθαλμοὺς δακρύων ὑποπλησθεὶς καὶ δὴ τι στενάξας βαθὺ καὶ ὑποθερμου Καὶ τίς εἰμι ἐγώ, κύριέ μου, κύριε, φησί, ἵνα καὶ αὖθις ἀναλάβω τὰ εἰρημένα, ὅτι τοιούτοις ἔσχες quidem causa tantæ animarum utilitatis, magnas autem apud Deum tibi conciliabit remunerationes. Ille vero perseverans in prioribus: Sine rogo, rursus dicebat, sine me mala propria deflere. Ille vero respondens, acrioribus eum verbis excepit, Ecce, dicens, cum et mundum, et quæ mundi sunt omnia reliqueris, et quid non laudabile quidem exercueris, quodnam autem Dei præceptum non accurate servaveris, id quod est præcipuum, nescio quomodo imprudens prætermisisti, nempe obedientiam. Hæc cum ille audiisset B. Abramius, oculos suffusus lacrymis, et ex imo graviter suspirans: Quis ego sum, domine, domine mi, inquit (ut rursus repetam ea, quæ dicta sunt), ut de me talem susceπερὶ ἐμοῦ λογισμούς καὶ οὕτως ὅλαις χερσὶν ἀνελ peris cogitationem, et me, qui sum vilis et abjectus κύσαι με φιλονεικεῖς πρὸς τηλικούτον ὕψος ἀρχῆς, sic tota manu contendas attrahere ad tantam virtutis altitudinem? Episcopus autem: Quoniam, inquit, qui sibi quidem soli vivit, et solum curat, ut res suæ recte se habeant, sibi soli parat utilitatem. Alios autem corrigere et animarum sibi creditarum curam gerere, quantum habet emolumentum, et quantum charitatis in Deum indicium, et quod id sit majus quovis alio cultu Creatoris et Domini, adducam tibi illius ipsius testimonium: «Si enim diligis me, Petre, inquit, pasce oves meus 11,» Quamobrem Deo tantæ sunt curæ greges, ut maximum signum in ipsum dilectionis, eorum curam esse statuat. Talibus consiliis, monitis et sermonibus persuasus Abramius episcopum ad urbem est secutus. Cumque, ille in ipso, quæ par erat, peregisset, et sic eum perfectum creasset sacerdotem, et deinde cum toto clero et populo eum deduxisset, propositam illinc viam iniit, multas interim fundens lacrymas, et supernum invocans auxilium. τὸν εὐτελῆ καὶ ἀπεῤῥιμένον; Καὶ ὁ ἐπίσκοπος· Δι ότι, φησίν, ὁ μὲν ἑαυτῷ μόνῳ ζῶν καὶ μόνα καλώς ὅπως ἔχοι τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν μεριμνῶν, ἑαυτῷ μόνῳ περιποιεῖ τὴν ὠφέλειαν; Τὸ δὲ καὶ τὰ τῶν άλλων ἐπανορθοῦν καὶ ψυχῶν ἐπιμέλειαν πεπιστεῦσθαι, ὅσον ἔχει τὸ κέρδος καὶ ὁποῖον ἀγάπης δεῖγμα τῆς πρὸς Θεόν, καὶ ὅπως ἁπάσης ἐστὶ μείζον τῆς πρὸς αὐτὸν θεραπείας, αὐτὸν ἐκεῖνον σοι τούτου παρέξομαι μάρ τυρα· «Εἰ γὰρ φιλεῖς με, Πέτρε, φησί, ποίμαινε τὰ πρόβατά μου.» Ωστε τοσοῦτον μέλει Θεῷ τῆς τῶν ποιμνίων ἐπιμελείας, ὡς καὶ μέγιστον τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης σημεῖον τὴν περὶ ταῦτα τιθέναι κηδε μονίαν. Τοιαύταις συμβουλαῖς τε καὶ ὑποθήκαις, τοιούτοις υποφωνήμασι, πεισθεὶς ὁ ᾿Αβράμιος, ήκο- α λούθει πρὸς τὴν πόλιν τῷ ἐπισκόπῳ, κακείνου τελέσκοτος ἐπ' αὐτῷ τὰ εἰκότα καὶ οὕτω τέλειον αὐτὸν ἀναδείξαντος ἱερέα, εἶτα καὶ σὺν ἅμα τῷ κλήρῳ παντὶ καὶ τῷ λαῷ τοῦτον προπέμψαντος, τὴν προς κειμένην ἐκεῖθεν ὁδὸν ἤρχετο, πολλὰ μεταξὺ δάκρυα χέον καὶ τὴν ἄνωθεν ροπήν τε καὶ συμμαχίαν ἐπικαλούμενος. Θ΄. Γενόμενος δὲ κατὰ τὴν κώμην καὶ ταύτην ὑπὸ βαθεῖ σκότῳ τῆς ἀσεβείας κειμένην καταλαβων, καὶ φησι ὁ θεῖος Παῦλος, «Τὴν τοῦ Μονογενούς δόξαν ἐν ομοιώματι γλυπτοῦ ἀλλαξαμένην,» τοιαῦτα τῷ Θεῷ ἐν συντριβή καρδίας προσηύχετο· Δέσποτα φιλάνθρωπε, Χριστὲ ὁ Θεός, ὁ μόνος ἀγαθός, ὁ μόν τος ἀνεξίκακος ὁ μόνος ἐλεήμων, ὁ τὸν ἄνθρωπον ἀφάτῳ εὐσπλαγχνίᾳ δημιουργήσας, ὁ συνιεὶς εἰς πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ καὶ καρδίας καὶ νεφροὺς ἐτά. ζων καὶ γινώσκων τοὺς διαλογισμούς αὐτοῦ, μὴ παρίδης τὸ σὸν πλάσμα, τὸ τῆς σῆς χειρός δημιούργημα κακῶς ὑπὸ τοῦ νοητοῦ θηρὸς ἀπολλύμενον· ἀλλ᾽ IX. Cum autem venisset in vicum, et cum invenisset jacentem in profundis tenebris impietatis, et ut dicit divinus Paulus, et Gloriam Unigeniti mutatam in similitudinem sculptilis,» sic Deum precabatur in contritione cordis: Benigne et clemens Domine Christe Deus, qui es solus bonus, qui es solus patiens, qui es solus misericors, qui creasti hominem benignitate ineffabili, qui intelligis omnia opera ejus, et corda et renes examinas, et intelligis ejus cogitationes ne despicias tuum figmentum, opus tuarum manuum, quod male necatur a bellua, quæ percipitur intelligentia: sed libera cos a tyἐξελοῦ αὐτοὺς τῆς τοῦ ἐχθροῦ τυραννίδος καὶ δὸς rannide inimici, et da eis veritatis tuæ agnitionem. αὐτοῖς τὴν τῆς σῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· σὺ γὰρ οἶδας, ὅτι οὐ δόξης ἕνεκεν ἀνθρωπίνης, ἀλλὰ σωτη μίας ψυχῶν, τὴν φροντίδα ταύτην καὶ τὴν διακονίαν ἐπεδεξάμην. Ταῦτα τοιγαρούν προσευξάμενος και τινα τῶν ὑπολειφθέντων αὐτοῦ χρημάτων παρὰ τοῦ φίλου, ᾧ τὴν τούτων ἀνέθετο πρόνοιαν κομισάμενος, οἶκον δι' αὐτῶν εὐκτήριον ἀνεγείρει ἐπιτερπέστατον 11 Joan xxı, 17. 19 Rom. 1, 23. Tu enim scis, quod non propter humanam gloriam, sed propter animarum salutem suscepi hanc curam et hoc ministerium. Cum sic ergo esset precatus. et aliquas accepisset pecunias, quæ remanserant apud amicum, cui curam commiserat facultatum, ex ipsis ædem exstruit oratoriam longe elegantissimam. Postquam autem finitum fuit ædificium, in-

δομίας, τὰς ἀναιμάκτους θυσίας ἐν αὐτῷ προσήγε Θεῷ καὶ τὰς ὁμοίας καὶ πάλιν προσευχὰς ἐποιεῖτο· Συνάγαγε, Κύριε, τὰ πεπλανημένα σου πρόβατα, λέγων, εἰς τὴν νεόκτιστόν σου ταύτην μάνδραν, ἀνοιγὼν αὐτοῖς εἴσοδον σωτηρίας διὰ τῆς σῆς ἐπισ γνώσεως, εἰς δόξαν τοῦ σοῦ ὀνόματος· σὺ γὰρ εἶ Θεός μόνος ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν, ὁ μὴ βουλόμενος τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῇν αὐτόν. Ταύτας οὖν αὐτῷ τὰς δεήσεις προσενεγ κών, εἶτα καὶ τὴν καρδίαν ὁ σοφὸς ἐπιῤῥώσας, ζήλου τε καὶ ὁρμῆς ἔμπλεως γεγονὼς καὶ τὰ τῶν δαιμόνων cruentum in eo sacrificium Deo oferebat, et similes τε καὶ χαριέστατον. Ἐπεὶ δὲ τέλος εἶχε τὰ τῆς οἰκοprioribus rursus fundebat preces: Collige, Domine, dicens, oves tuas errantes in hanc mandram recenter ædificatam, aperiens eis viam salutis per tui agnitionem, ad gloriam tui gloriosi nominis. Tu es enim Deus solus misericordiæ et miserationum, qui non vis mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat“. Cum has ei preces obtulisset, et cor deinde vir sapiens confirmasset, et fuisset repletus zelo et desiderio, obiens statuas dæmonum, eas omnes diruit, et humi evertit, quæ erant vere terra dignæ, soloque cinere et pulvere. ἀγάλματα περιελθὼν καθαιρεῖ πάντα καὶ εἰς ἔδαφος ἀνατρέπει, τὰ γῆς ἀληθῶς ἄξια καὶ σποδοῦ μόνης καὶ κόνεως. X. Cum autem post hæc accessissent quidam ex infidelibus, ut illis sacrificarent statuis, et eas precarentur, vidissentque gravi casu corruisse, non ignorarunt hostem: manifestum enim et virtus et studium arguebantutrinque Abramium: statimque correptis lignis et lapidibus, repente in sanctum irruerunt: nec prius cessarunt eum petere et crudelissime percutere, quam eum vidissent plane defecisse, et extremam jam agere animam. Recesserunt enim,existimantes eum mox esse moriturum. Ille autem cum circa mediam noctem recreatus esset ab illis intolerandis doloribus,vix tandem surgens, in templum estingressus: et cum se pronum humi dejecisset, flens graviter, et fronte solum verberans, acerrimo et maximo studio fundebat preces pro illorum salute, ut depellerent impietatis nubem, quæ eos detinebat, et pure aspicerent ad radios veritatis. Mane autem cum illi ad templum accessissent, non gratia orationis (quomodo enim, cum eorum animi fluctuarent adhuc salo impietatis?) sed ad videndam ædificiorum structuram (erat enim templum bene figuratum, et ea, qua par erat, symmetria constructum, et quod animum et oculos satis poterat lætificare), cum, inquam, venissent in templum, et offendissent sanctum in eo precantem, priorem rursus sævitiam et rabiem in eum ostenderunt: et cum eum rursus variis modis et vehementer cecidissent, vinculis et funibus omni ex parte comprehensum, trahunt per medium vicum, et in eum omni ex parte lapides nive cadente densiores conjecerunt, ignorantes stulti, pro qua gratia, pro quali pro ipsis precatione, qualem reddiderint ei remunerationem. Ille ergo tunc quidem ab eis relictus et semimortuus, jam a plagis dissolutus et sanguinem in terram fundens. Cum autem media nocte ad se rediisset, dicebat: Domine, quousque oblivisceris mei in finem? Quousque avertis faciem tuam a me? Quousque opera manuum tuarum despicis, quæ pereunt? Hæc Deo dicebat, et verba miscebat lacrymis. Deinde autem vix tandem e solo surgit, perinde ac si non esset confectus tot plagis et vulneribus, et in dictum templum rursus ingreditur. Ι΄. Μετὰ δὲ ταῦτα παραγενόμενοί τινες τῶν ἀπίστων τοῦ καὶ θύσαι τοῖς τοιούτοις ἀγάλμασι καὶ προσεύξασθαι, καὶ πτῶμα κείμενον χαλεπὸν ἰδόντες, οὐκ ἠγνόησαν τὸν πολέμιον· δῆλον γὰρ ἤ τε ἀρετὴ καὶ ὁ ζῆλος ἐποίουν πανταχοῦ τὸν ᾿Αβράμιον· καὶ ξύλα καὶ λίθους εὐθὺς ἁρπάσαντες ἔθεον άθροι κατὰ τοῦ ἁγίου καὶ οὐκ ἀνῆκαν βάλλοντες αὐτὸν καὶ ὠμότατα παίοντες, ἕως παντελῶς ἀπαγορεύσαντα εἶδον καὶ πρὸς αὐταῖς ἤδη ταῖς ἐσχάταις ἀναπνοαῖς γενόμενον· οἱ μὲν γὰρ οὐκ εἰς μακρὰν αὐτὸν ἀποθανεῖσθαι νομίσαντες ἀπηλλάγησαν. Ὁ δὲ περὶ μέσ σας νύκτας τῶν ἀφορήτων ὀδυνῶν ἐκείνων ἀνενεγ κών, μόλις ὡς εἶχαν ὑπαναστὰς εἰσῆλθεν εἰς τὸν ναὸν καὶ πρηνῆ καταβαλὼν ἑαυτὸν καὶ πικρὸν κάτω θεν ἀνοιμώζων καὶ τῷ μετώπῳ τύπτον τὸ ἔδαφος, τῇ θερμότητι ταύτῃ καὶ τῇ σπουδῇ τῶν εὐχῶν ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἐκέχρητο σωτηρίας, ὥστε τὸ κατέχον αὐτοὺς τῆς ἀσεβείας ἀποσείσασθαι νέφος καὶ καθα ρῶς πρὸς τὰς αὐτὰς διαβλέψαι τῆς ἀληθείας· έωθεν δὲ κἀκεῖνοι τῷ ναῷ ἐπιστάντες, οὐ προσευχῆς χάριν (πῶς γὰρ ἔτι τῷ σάλῳ τῆς ἀπιστίας τὰς ψυχὰς κυμαινόμενοι;). ἀλλὰ κατὰ θέαν τῆς τῶν οἰκοδομημά των κατασκευής (ἦν γὰρ ὁ ναὸς σχήματος εὖ ἔχων καὶ συμμετρίας, καὶ ψυχὴν ἅμα καὶ ὀφθαλμοὺς ἱκα νῶς εὐφραίνειν δυνάμενος)· ἐν τῷ ναῷ τοίνυν γενόμενοι, καὶ τὸν ἅγιον εὐχόμενον ἐν αὐτῷ καταλαβόντες, τὴν προτέραν αὖθις ὠμότητα καὶ λύσσαν εἰς αὐτὸν ἐπεδείξαντο, καὶ πολυτρόπως τὸν ἄνδρα πάλιν καὶ σφοδρῶς αἰκισάμενοι, δεσμοῖς τε πάντοθεν καὶ σχοινίοις ἀπολαβόντες, διὰ μέσης εἷλκον τῆς κώμης καὶ λίθους ἐπ' αὐτὸν πανταχόθεν νιφετῷ παραπλη σίους ἠφίεσαν ἀγνοοῦντες ἡλίκης οι μάταιοι χάριτος, οἷας ὑπὲρ αὐτῶν εὐχῆς, οἷας ἀμοιβὰς ἀπεδίδοσαν. ᾿Εκεῖνος τοίνυν τότε μὲν ἡμιθανὴς ὑπ' αὐτῶν κατελείφθη, ἐκλελυμένος ὑπὸ τῶν πληγῶν ἤδη καὶ καταρ ῥέων ἐπὶ τὴν γῆν. Ἐπεὶ δὲ ἦν ἐκ μέσων νυκτῶν ἀνανήψας καὶ ὥσπερ ἐν ἑαυτῷ γενόμενος· Έως πότε, Κύριε, ἔλεγεν, ἐπιλήσῃ μου εἰς τέλος, ἕως πότε ἀποστρέφεις τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ; ἕως τίνος τὰ ἔργα τῶν σῶν χειρῶν περιορᾶς ἀπολλυμένα; Ταῦτα ἔλεγε πρὸς τὸν Θεὸν καὶ δάκρυσιν ἐκίρνα τὰ ῥήματα. Ἔπειτα μέντοι καὶ ὑπανίσταται τοῦ ἐδάφους σχολῇ καὶ σὺν χρόνῳ, καθάπερ ἂν εἴ τις ὑπὸ τραύμασι καὶ πληγαῖς τοσαύταις κατειργασμένος καὶ εἰς τὸν εἰρημένον αὖθις ναὸν εἰσέρχεται. 13 Ezech. xvii, 23.

ΙΔ΄. Εἰς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν καὶ οἱ χριστομάχοι θῆρες ἐκεῖνοι πάλιν ἐν αὐτῷ γενόμενοι, καὶ τοῦτον εὐχῆς εὑρόντες ἐκεῖ καὶ ὕμνων εὐχόμενον, οὐκ ἔτι πράως ἐνεγκεῖν ἠδυνήθησαν, ἀλλὰ πληγάς τε αὐτῷ τὰς προτέρας ή πολλῷ καὶ μείζονας ἐπιθέντες, δεν σμοῖς τε τοῖς ὁμοίοις ὑποβαλόντες, πόῤῥω που τῆς χώμης φέροντες ἔῤῥιψαν. Τούτοις οὖν τρίτον ἐξῆς ἐν καρτέρει χρόνον ᾿Αβράμιος, οὐκ ὀκλάσας, οὐ καθ υφείς, οὐ καθευξάμενος οὐδενὸς, ἀλλὰ τῷ μίσει προσω τιθεὶς τὴν ἀγάπην, τῷ θυμῷ τὴν πραότητα, ταῖς λοιδορίαις τὰς εὐλογίας, νουθετών, συμβουλεύων, παρακαλῶν τοὺς πρεσβύτας, τοὺς νέους, πᾶσαν ἁπλῶς ἡλικίαν, ὡς πατέρας, ὡς τέκνα, ὡς ἀδελφούς, οὐδὲν ὅλως ἀγεννες οὐδὲ μικρόψυχον ἐνδεικνύμενος, ἀλλ᾽ ἔργῳ τὸ τοῦ θείου Δαυίδ ἐκπληρῶν, καὶ ἀναγ τῶν μεταξύ και θλίψεων τὰς ἐντολὰς Κυρίου μελέτην ποιούμενος· διὰ ταῦτα δὴ καὶ ἐξήνθησεν ἐπ' αὐτὸν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ καὶ συνεληλυθότες ἀθρόον οἱ πρώην ἀσεβεῖς ἐκεῖνοι καὶ ἄπιστοι· Θεοῦ δὲ τοῦτο πάντως τοῦ παιδεύοντος ἄνθρωπον γνῶσιν καὶ τῆς ἐκείνου περὶ τὸν ᾿Αβράμιον χάριτος· συναχθέντες οὖν πάντες οἱ τὴν κώμην ἐκείνην οἰκοῦντες, καὶ οἷα εἰκὸς ἐν συναγωγή πλήθους ὁμιλίας τε πολλῆς καὶ λόγων πάντοθεν κινουμένων τὰ τοῦ ἀνδρὸς εἰς μέσον παρήγετο, καὶ θαῦμα τὰς ἁπάντων ἐπλήρου ψυχὰς, καὶ δεινῶς ὑπὸ τῆς ἐκπλήξεως ἀπορούμενοι· ὁρᾶτε, πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον, οἷα κατὰ τοῦ ᾿Αβραμίου ἡμῖν εργασται! ὁ δὲ πρὸς ἡμᾶς ὅπως χρηστῶς ἔχει καὶ φιλανθρώπως, και μεθ᾽ ὅσης εὐψυχίας καὶ γενναιό τητος τὴν τοσαύτην ὑπήνεγκεν ἐπιφορὰν τῶν δει τῶν; Πάντως εἰ μή τις ἦν Θεὸς ἀἴδιος ἀληθῶς καὶ ἀθάνατος ἀξίας τῶν πόνων καὶ ἀμοιβὰς ἀποδιδόναι δυνάμενος, οὐκ ἄν τηλικαύτην δι' αὐτὸν ὑπομονὴν ἐπεδείξατο. Καὶ τὰ θεῶν δὲ ἡμετέρων ἀγάλματα είδετε ὡς ἀπονητὶ πάντα καὶ ῥᾳδίως κατέστρεψε καὶ οὐδεὶς ἠδυνήθη τῶν τοιούτων θεῶν οὐδὲ κἂν αὐτὸς ἑαυτῷ ἐπαμῦναι τὴν ὕβριν; ΙΒ'. Ταῦτα ἐκεῖνοι μὲν πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον. Θεός δε τέλος τοῖς ῥήμασιν ἐπέθηκε δεξιὸν, καὶ τὰς ψυχὰς εὐθὺς διαθερμανθέντες" Δεῦτε πάντες, τῷ χρηστῷ ἀνδρὶ τούτῳ προσπέσωμεν, εἶπον, συνθέμε νοι τῷ ὑπ' αὐτοῦ κηρυσσομένῳ Θεῷ. Καὶ ἅμα τῷ λόγω συντρέχουσιν αὐτίκα πρὸς τὸν ναὸν, καθάπερ ὑπὸ μιὰ τῇ γλώττη καὶ τῇ ψυχῇ κράζοντες. Δόξα σοι, τῷ πέμψαντι τὸν δοῦλον αὐτοῦ ᾿Αβράμιον Θεῷ τοῦ οὐρανοῦ· ἐξελεῖν ἡμᾶς τὴν τῶν εἰδώλων ἀχλύος. Ὅπερ ὁ μακάριος ἐκεῖνος παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἰδὼν, καί τινος ἀφάτου τὴν καρδίαν πληρωθεὶς εὐφροσύνης, ἁρπάζει παραχρῆμα τὸν καιρὸν καί· Ω πατέρες ἐν Κυρίῳ, καὶ τέκνα, καὶ ἀδελφοί, φησὶ, δεῦτε, κοινῇ ἀποδῶμεν δόξαν Θεῷ τῷ θαυμαστῶς οὕτω καὶ ἀποῤῥήτως τὰ τῆς ψυχῆς ὑμῶν φωτίσαντι ὅμ ματα, καὶ λάβετε την σφαγίδα του Πνεύματος· προσέλθετε πρὸς αὐτόν, καὶ φωτίσθητε, καὶ τὰ πρόσωπα ὑμῶν οὐ μὴ καταισχυνθῇ. Τούτοις τοῖς λόγοις καὶ τὴν τῆς πίστεως συνείρει διδασκαλίαν, καὶ ὅπως χρὴ πιστεύειν διεξελθών, τῆς διὰ τοῦ βα XI. Die autem sequenti belluæ illæ Christi inimicæ, cum illic rursus venissent, et eum orantem invenissent, ne tunc quidem potuerunt id ferre moderate sed cum ei plagas priores, aut etiam multo majores imposuissent, et eum similibus vinculis alligassent et traxissent, procul a vico projecerunt. In his ergo se tres annos deinceps fortiter gessit Abramius, non fractus, non cedens, nec ulli male imprecans: sed odio charitatem adjungens, iræ mansuetudinem, maledictis benedictiones, admonens, consulens, adhortans, senes, adolescentes, omnem, ut semel dicam, ætatem, ut patres, ut filios, ut fratres, nihilque omnino ostendens, quod sit pusilli et abjecti animi: sed reipsa implens, quæ sunt divini Davidis, et inter necessitates et afflicliones meditans præcepta Domini 14. Propter hæc in ipsum floruit ejus sanctificatio. Nam cum repente convenissent illi, qui nuper erant impii et infideles (est autem hoc Dei omnino, qui docet hominem scientiam, et illius gratiæ in Abramium), omnesque qui illum vicum habitabant, congregati essent, et, ut est consentaneum in cœtu multitudinis, sermones omni ex parte haberentur, res Abramii in medium adducebatur, et omnium animi implebantur admiratione. Itaque cum præ stupore in magnam adducti essent dubitationem: Videtis, dicebant inter se invicem, qualia a nobis facta sunt adversus Abramium: ille autem quam benigne et clementer in nos se gerit, quamque fortiter ac generose tulit mala, quæ sunt ei illata? Omnino nisi esset vere Deus aliquis eternus et immortalis, qui potest pro laborum meritis reddere remunerationes, non ostendisset tantam pro ipso tolerantiam. Porro autem deorum nostrorum imagines videtis quam fa. cile et citra ullum laborem evertit, neque ullus ex iis diis potuit a se propulsare injuriam? XII. Hæc illi quidem inter se dicebant. Deus autem verbis finem imposuit convenientem. li enim protinus incitali animis, dixerunt: Adeste omnes, ad hujus boni viri genua procidamus, consentientes Deo, qui ab ipso prædicatur. Quæ simul atque dixissent, concurrunt protinus ad templum, tanquam una lingua et anima clamantes: Gloria tibi Deo cœli, qui misisti servum tuum Abramium, ut nos a simulacrorum liberaret caligine. Quod quidem cum ille beatus vidisset præter omnem spem, ineffabili in corde repletus lætitia, repente tempus quoque arripit, et: O patres in Domino, et filii, et fratres, inquit, adeste, et Deo simul reddamus gloriam, qui tam admirabiliter et arcane illuminavit vestros animæ oculos; et accipite signaculum spiritus. Accedite ad ipsum, et illuminamini: et vestri vultus pudore nequaquam afficientur 13. His verbis conjungit etiam doctrinam veritatis. Et cum, quomodo credere oporteat, verbis esset persecutus, eos in filiorum adoptionem asciscit per baptismum, cum 16 Psal. ctvm, 77, et alibi passim, 18 Psal. xxxm, 6.

essent numero circa mille. Et deinceps erat multus πτίσματος αὐτοὺς υἱοθεσίας καταξιοί περί που χιλίους in eis quotidie admonendis et docendis. Illi autem tanquam bona terra, et pinguis, et aquis irrigua, reddiderunt fructus multiplicatos divinorum seminum. Atque annus quidem in his consumptus ab Abramio. XIII. Deinde timens, ne, dum in vici curis versaretur et tumultibus, sibi aliqua re indulgeret ex iis quæ ad victum pertinent: cumque jam videret gregem perfectum et absolutum in divinis mandatis, statuit ad priorem reverti solitudinem. Cum noctu itaque surrexisset, dicebat: Domine, qui es solus bonus, qui solus es immemor acceptæ injuriæ, qui hanc recens collectam multitudinem solvisti a vinculis adversarii, et per eam, quam in te habent, fidem tuo colligasti vinculo: conserva hunc parvum tuum gregem invictum ab insidiis dæmonum, eos tanquam armis muni tua protectione, et eum accinge forti tua potentia: te autem propitium ego quoque miser inveniam, quando judicium pones in spem, et misericordiam tuam in trutinis. Ad peccati rationem nihil mihi imputetur a tua benignitate hic meus recessus. Tu enim es occultorum cognitor, et cordium examinator, et tu e longinquo cognovisti cogitationes meas, quod propter te et tui amorem suscepi hanc peregrinationem: et ecce me subduco ab iis omnibus, quæ ad victum pertinent, ne si ad aliquid horum, tanquam ad scopulum impegero, in medio mari curarum mundanarum subeam naufragium. Atque sic quidem finem acceperunt ejus preces et cum Dominico signo vicum muniisset, et eum Deo commendasset, se clanculum proripit ad secessum. XIV. Mane ergo cum de more venissent vicani ad templum Dominicum, ut benedictionem Pastoris assequerentur, cumque eum ibi non invenissent, illos invasit confusio, mœrorque et animi ægritudo. Eum igitur diligenter quærunt, non parvam terræ partem obeuntes. Sed reversi vacuis manibus, cum calidis lacrymis accedunt ad episcopum, et apud eum deflent, se esse privatos suo pastore. Ille autem sauciatus paribus telis ægritudinis, eum quoque quærit similiter. Postquam vero et ipse cognovit se ea facere, quæ erant inutilia (tuto enim propter quietis ac silentii cupiditatem latebat Abramius), tunc, sui cleri accepta parte aliqua, cum venisset ad vicum, primum quidem illorum animos satis consolatur, qui egre ferebant pastoris absentiam. Deinde cum eos elegisset, qui erant virtute insigniores: et alios quidem presbyteros, alios autem diaconos constituisset, et alios cooptasset in alios sacros gradus: et iis veluti quamdam tradidisset regulam, et formam glorificationis, quæ fit in Ecclesia, et eis precatus esset vitam pacatam et a molestia liberam, recedit. Quæ quidem nec divinum quidem latuerunt Abramium. Sed ipse quoque, cum in eo, in quo latebat, loco hæc per Spiritum cognovisset, ab illius vici curis animum liberavit. Nam etsi trahebatur τὸν ἀριθμὸν ὑπάρχοντας· καὶ τὸ ἀπ' ἐκείνου πολὺς ἦν παραινῶν καθ᾿ ἑκάστην, καὶ διδάσκων αὐτοὺς, καὶ διαλεγόμενος. Οἱ δὲ, ὥσπερ ἀγαθή τις γῆ, καὶ πίων, καὶ εύυδρος, πολλαπλασίους τῶν θείων σπερμάτων τοὺς καρποὺς ἀπεδίδοσαν. Ενιαυτὸν μὲν οὖν ἐν τούτοις τῷ ᾿Αβραμίῳ ἡνύετο. ΙΓ΄. Ἔπειτα δείσας μὴ ἐν μέσῃ κωμη καὶ φροντίσι καὶ θορύβοις στρεφόμενος προσηλωθῇ τινι τῶν βιωτικών, άλλως δὲ καὶ τὴν ποίμνην ἤδη ταῖς θείαις ἐντολαῖς κατηρτισμένην ἔδων, εἰς τὴν προτέραν ἔγνω καὶ πάλιν ἐπανελθεῖν ἐρημίαν. Νυκτός του γαροῦν ἀναστάς· Κύριε ὁ μόνος ἀγαθός, ὁ μόνος ἀμνησίκακος, ἔλεγεν, ὁ τὴν νιόλεκτον ταύτην πλη θὺν τῶν τοῦ ἀντικειμένου λύσας δεσμῶν, καὶ διὰ τῆς εἰς σε πίστεως πόθῷ συνδείσας τῷ σῷ αὐτὸς ἐπεδουλαῖς δαιμόνων ἀνάλωτον, τὸ μικρόν σου τουτί συντή ρησον ποίμνιον· τείχισον αὐτοὺς ὡς ὅπλῳ τῇ σκεπη σου, καὶ τῇ κραταιᾷ σου δυναστείᾳ περίξωσον· εὐ μενή δέ σε καὶ ὁ ταλαίπωρος ἐγὼ εὕροιμι, ὅτε θήσεις κρίσιν εἰς ἐλπίδα καὶ τὴν ἐλεημοσύνην σου εἰς σταθμούς· μηδὲν ἁμαρτήματος λόγῳ τῷ τῆς ὑποχω ρήσεως ταύτης παρὰ τῇ σῇ χρηστότητι λογισθείη μοι· σὺ γὰρ εἴ γνώστης κρυφίων καὶ καρδιῶν ἐξετα στῆς, καὶ σὺ συνήκας τοὺς διαλογισμούς μου ἀπὸ μακρόθεν, ὅτι διὰ σὲ καὶ τὸ σὸν φίλτρον τὴν ἀποδημίαν ταύτην ειλόμην· καὶ τῶν βιωτικῶς ἰδοὺ πάν των ἐμαυτὸν ὑπεξάγω, μή πού τινι τούτων οἷα σκοπέλῳ προσράξας, ἐν πελάγει μέσῳ τῶν κοσμικῶν φροντίδων ὑποστῶ τὸν ναυάγιον. Εἶχε μὲν οὖν αὐτῷ τέλος τὰ τῆς εὐχῆς, καὶ τρὶς τῷ Δεσποτικῷ σημείῳ τὴν κώμην διασφραγίσας καὶ ταύτην Θεῷ παραθεὶς, ἐξόδῳ τινὶ λαθραία κλέπτει τὴν ὑποχώρησιν. ὁ ΙΔ΄. Εωθεν οὖν τοὺς τῆς κώμης τὸ κυριακὸν, ὡς ἔθος, καταλαβόντας, ὥστε τῆς παρὰ τοῦ ποιμένος εὐλογίας ἀξιωθῆναι, καὶ τοῦτον ἐν αὐτῷ μὴ εὑρόντας, σύγχυσις εἶχε, καὶ λύπη, καὶ ἀθυμία· ἔρευναν τοίνυν τοῦ ἀνδρὸς ἀκριβῆ ποιησάμενοι, μέρος τε γῆς οὐκ ὀλίγον κατὰ ζήτησιν ἐκείνου περιελθόντες καὶ κεναῖς χερσὶν ὑποστρέψαντες, προσέρχονται μετά θερμῶν δακρύων τῷ τῆς ἐπισκοπῆς προεστῶτι καὶ τὴν τοῦ ἰδίου ποιμένος στέρησιν πρὸς αὐτὸν ἀποδύρονται. Ὁ δὲ τοῖς ἴσοις τῆς ἀθυμίας καὶ αὐτός τρωθεὶς βέλεσιν, ἴσην αὐτοῦ ποιεῖται καὶ ζήτησιν. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὗτος ἀνήνυτα ἔγνω πονῶν (εκρύπτετο γὰρ ἀσφαλῶς ἐπιθυμίᾳ τοῦ τῆς ἡσυχίας καλού ᾿Αβράμιος), μέρος τοῦ ὑπ' αὐτὸν κλήρου τηνικαῦτα παραλαβὼν καὶ εἰς τὴν κώμην γενόμενος, πρῶτα μὲν ἱκανῶς παραμυθεῖται τὰς ἐκείνων ψυχὰς ὁδυνήρως ἄγαν ἐχούσας τῇ τοῦ ποιμένος ἀποδημία, ἔπειτα τοὺς δι' ἀρετὴν ἐπιφανεστέρους ἀπολεξάμετ νος, τοὺς μὲν πρεσβυτέρους, τοὺς δὲ διακόνους καὶ ἄλλους ἄλλοις τῶν ἱερῶν ἐγκαταλέξας βαθμῶν, καὶ τούτοις οιονεί τινα παραδούς κανόνα καὶ τύπον τῆς κατὰ τὴν ᾿Εκκλησίαν δοξολογίας καὶ ζωὴν αὐτοῖς εἰρηνικήν τε καὶ ἄλυπον ἐπευξάμενος, ἀπαλλάττε ται. Απερ οὖν οὐδὲ τὸν θεῖον ᾿Αβράμιον ἐλελήθει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐν ᾧ κέκρυπτο τόπῳ τὰ τοιαῦτα

vinctus vinculis insolubilibus. Cum ergo, quod ad hæc attinebat, quieto esset animo, et Deo, ut par erat, egisset gratias, rursus revertitur ad vetus illud habitaculum. Et cum ei contiguam ædificasset domunculam, et obstruxisset aditum, priori se tradit solitudini. Quænam autem sunt deinde consecuta, et quosnam ei tendit laqueos qui rebus ejusmodi invidet inimicus, non est prætermittendum. Erat quidem nox media, cum consuetas preces funderet Abramius: præses autem tenebrarum, suscepta personaluminis, eteam ipsam lucem esse simulans, ad eum emittit vocem, tanquam ex magna multitudine dicentem: Beatus es, senex Abrami, vere es beatus; et nemo in rebus divinis fuit tam perfectus, sicut tu. Ille autem cum rem minime ignoraret, sed eum illum esse cognosceret, qui decepit primum hominem, ei suggerendo, quod futurus esset Deo similis, et sciret hanc licem esse veluti quamdam escam vanæ gloriæ: Compescere, dixit: te increpat Christus Deus, o maligne. me cito recede: absit enim, ut me aliquid aliud esse putem Disi terram et cinerem. Hæc dixit, et in fumum statim fuit dissoluta phantasia luminis, et manifestus fuit actus simulatus et scena abjecit personam. Sic ergo pudore affectus, eum contraria ratione aggreditur: sicut illic per adulationem, ita hic per timorem eum conans supplantare. μαθὼν καὶ τῶν περὶ τῆς κώμης εκείνης φροντίδων amore solitudinis, curis tamen gregis rursus erat τὴν ψυχὴν ἀπολύσας (εἰ γὰρ τῷ τῆς ἐρημίας ελλη κατο ἔρωτι, ἀλλὰ καὶ ταῖς περὶ τοῦ ποιμνίου φρον τίσι πάλιν δεσμοῖς τισιν ἀλύτοις ἐδέδετο), τὴν ψυχἐν τοίνυν ἐπὶ τούτοις διαναπαύσας, Θεῷ τε τὰ εἰκότα εὐχαριστήσας, εἰς τὸ παλαιὸν ἐκεῖνο καὶ πάλιν ἐπάνεισιν οἰκητήριον ἐχόμενά τε αὐτοῦ οἰκί σκον ἕτερον ἐποικοδομήσας καὶ τὴν εἴσοδον ἀποφρά ξας, τῷ προτέρα δίδωσι καὶ αὖθις ἑαυτὸν ἐρημίᾳ. Τίνα δὲ τὰ ἐντεῦθεν καὶ ὁποίας αὐτῷ τίθησι παγίδας ὁ τοῖς τοιούτοις ἀεὶ βασκαίνων ἐχθρός, μὴ παραλιπεῖν ἄξιον. Μέσαι μὲν δὴ νύχτες ἦσαν τὰς συνήθεις εὐχὰς ποιουμένῳ τῷ ᾿Αβραμίῳ καὶ ὁ τοῦ σκότους προστάτης προσωπεῖον φωτὸς ὑποδὺς καὶ αὐτὸ τοῦτο φῶς εἶναι ὑποκρινάμενος, φωνὴν πρὸς αὐτὸν ὡς ἀπὸ πλήθους δῆθεν ἠφίει πολλού Μακάριος εἶ, γέρον Αβράμε, λέγουσαν, ὄντως μακάριος εἶ, καὶ οὐδεὶς οὕτω τὰ θεῖα τέλειος εγένετο κατὰ σέ. Ὁ δὲ τὸ πρᾶ γμα μὴ ἀγνοήσας, ἀλλὰ τοῦτον ἐκεῖνον εἶναι ὑπονοήσας, τὸν καὶ πρώην ισοθείας ὑποβολῇ τὸν ἄνθρω που απατήσαντα καὶ τὸ φῶς τοῦτο πάλιν οἰονεί τι δέλεαρ είναι κενοδοξίας ὑπολαβών· Πεφίμωση, ελε γεν· ἐπιτιμά σοι Χριστὸς ὁ Θεός, πονηρέ· ἀφίστασε θάττον ἀπ' ἐμοῦ, ὑποχώρει μοι! οὐδὲν γὰρ ἂν ἔτε ρον ἐμαυτὸν ἔγωγε οιηθείην, ότι μὴ γῆν καὶ σποδόν. Ταῦτα εἶπε, καὶ εἰς καπνὸν εὐθὺς ἡ φαντασία τοῦ φωτός διελύθη, καὶ τὸ δράμα ἠλέχθη, καὶ ἡ σκηνή τὸ προσωπεῖον ἀπέρριψεν. Οὕτω τοιγαροῦν αἰσχυν θες, διὰ τῶν ἐναντίων προσβάλλει, ὥσπερ ἐκεῖ διὰ πειρώμενος. ΙΕ΄. Οὐ πολὺ γὰρ τὸ ἐν μέσῳ καὶ ὁρᾶται νύκτωρ Ο αὐτῷ πάλιν ἀξίνην κατέχων τῇ δεξιᾷ καὶ μέσην μεν «οικὼς τὴν τῆς στέγης δοκὸν διατέμνειν, συσσείων δε δεινῶς καὶ κλονῶν τὸν οἰκίσκον, πλήθη τε κατὰ τοῦ ᾿Αβραμίου μετὰ σπουδῆς οἱονεὶ συγκαλῶν καὶ ὅλως θορυβῶν τὸν ἄνδρα καὶ ἐκταράττων. Ὁ δι κάνταῦθα πάλιν ὁ αὐτὸς ἦν, οὐκ ἀγνοῶν τὸν πολέ μιν· ἀμέλει καὶ πρὸς τὴν ὄψιν οὐδὲν διαταραχθείς· • Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με,» ηρέμα καθ' ἑαυτὸν ὑπερώνει, «καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτ τούς.» Τοιαύταις κατ' ἐχθροῦ ἐπῳδαῖς ὁ ᾿Αβράμιος, τοιούτοις όπλοις ἐκέχρητο. Τί οὖν ἐκεῖνος; Ἐπιστρατεύει καὶ αὖθις αὐτῷ μετὰ ταῦτα, σφοδρῷ πάνυ πυρὶ καταπιμπρᾷν δοκῶν τὸ ψιάθιον· καὶ ὃς οὐδὲν πρὸς τὴν φλόγα παθὼν ἐκείνην, αταράχω ψυχῆς ἐπέβαινον αὐτῆς καταστήματι· «Ἐπὶ ἀσπίδα, λέγων, καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ καὶ καταπατήσεις λέοντα καὶ δράκοντα. • Εἶτα καταλαμβάνει λοιπὸν ἡ τῆς τροφῆς προθεσμία καὶ ὁ μὲν ὕδωρ μόνον ἑαυτῷ παρατίθεται· μεταβαλὼν δὲ εἰς νεανίσκον ὁ πονηρός, τῇ χειρὶ ψαύει τοῦ ποτηρίου, ἀνατρέψαι τοῦτο πειρώμενος. ᾿Αβράμιος δὲ ὁ θεῖος μὴδὲν ὑποδειλιάσας μετὰ καταστάσεως ὑγιοῦς τὸ ὕδωρ προσίετο· καὶ ὁρᾶ μοι τοῦ πονηροῦ τὴν ἀναίδειαν καὶ ὅπως πολλάτις ἀποκρουσθεὶς οὐδὲ οὕτως ἀφίστατο· ἀλλ᾽ εἰς ἕνα τῶν ὑπηρετουμένων τῷ ἁγίῳ καὶ στολῆ καὶ μορφῇ ἑαυτὸν διαμείψας, λυχνίαν τε παρετίθει· ἔπειτα καὶ * Psal. cxvu, 10. 17 Psal. xc, 13. κολακείας, οὕτως ἐνταῦθα διὰ δέους υποσκελίσαι XV. Non multum enim intercessit temporis, etrursus ab eo noctu cernitur manu tenens securim: et videbatur quidem mediam tecti trabem dissecare, graviter autem concutere et movere domunculam, et multitudinem in Abramium quasi magno quodam studio convocare, et ad summam eum graviter perturbare. Ille autem hic quoque rursus idem erat, hostem minime ignorans. Visione itaque nihil territus: «Omnes gentes me circumdederunt,» sensim apud se dicebat, «et in nomine Domini ultus sum eos 16.» Talibus adversus inimicum carminibus Abramius, talibus armis est usus. Quid ille ergo? In eum rursus bellum gerit postea, ut qui vehementi igne videretur comburere stoream. Ille autem nihil affectus ea visione, interrito vultu eum invasit, dicens: «Super aspidem et basilicum ingredieris, et conculcabis leonem et draconem 17.» Deinde venit tempus comedendi: et ille quidem solam sibi aquam apponit: maligous autem mutatus in adolescentem, manu tangit poculum, illud conans evertere. Divinus autem. Abramius nihil perterritus, constanti vultu aquam accepit. Vide autem mihi maligni impudentiam. Sæpe repulsus, ne sic quidem recedebat, sed rursus in unum ex iis, qui sancto ministrabant, veste et forma seipsum mutans, cum sanctus tuno comederet, lucernam ei apponebat. Deinde etiam videbatur talia canere: «Beati immaculati in via,

qui ambulant in lege domini 18.» Hic autem, vere άδειν τα τοιαῦτα ἐδόκει «Μακάριοι οἱ ἄμωμοι ἐν beatus, erat plane surdus, ut qui aures ad hæc ob- ὁδῷ, οἱ πορευόμενοι ἐν νόμῳ Κυρίου.» Καὶ ὁ μακά strueret, donec sumpsit illud modicum cibi. Post βιος ὄντως ἐκεῖνος κωφὸς ἦν πρὸς ταῦτα βύων τὰ hanc autem parvam corporis curationem, crucis si- ὦτα, ἕως τῆς βραχείας ἐκείνης μετείληφε τροφῆς. gno munitus: Si beatos, inquit, nosti eos, qui di- Μετὰ δὲ τὴν μικράν ταύτην τοῦ σώματος θεραπείαν ligunt Dominum, cur non cessas assidue eis exhi- τῷ τοῦ σταυροῦ σημείῳ φραξάμενος· Εἰ μακαρίους bere molestiam? Ille autem respondens, vel invitus οἶδας, φησί, τοὺς ἀγαπῶντας τὸν Κύριον, τί δήποτε suam confitetur malitiam, et dicit: Quoniam eos παρέχων οὐ παύῃ τούτοις οχλήσεις ἀεὶ καὶ πράγμα bonum exercere video, nec possum pati id videre. τα; Κἀκεῖνος ὑπολαβὼν τὴν ἑαυτοῦ κακίαν καὶ ἄκων Hæc cum dixisset, statim abiit. ὁμολογεῖ καί φησιν. Οτιπερ αὐτοὺς ὁρῶ τὸ ἀγαθὸν μετιόντας, καὶ ὁρῶν οὐκ ἀνέχομαι. Ταῦτα εἰπὼν, εὐθὺς ᾤχετο. Ις΄. Οὕτω δὲ πέμπτη μεταξὺ διῆλθεν ἡμέρα καὶ προσβάλλει πάλιν ὁ χαλεπὸς οὗτος τῷ ἁγίῳ πολέμιος μετὰ τοῦ πονηροῦ περὶ αὐτὸν στίφους καὶ τῆς συνXVI. Nondum autem quinque dies intercesserant, cum denuo eum aggreditur hic sævus hostis cum maligna,quæ erat circa ipsum, caterva, et consuetis suis machinis et importunitate. Videbantur au- ήθους ἐκείνης μηχανῆς καὶ σκαιότητος ἐδόκουν δε tem funibus domunculam omni ex parte comprehendisse, et totis manibus eain trahere, et se invicem adhortari, ut fieri solet in multitudine: Videle, dicentes, ut eum de propinquo projiciamus præcipitio. Ille autem (Ο interritum animum, O generosum spiritum) ne sic quidem pertimuit importunum inventum: sed dicebat: «Circumdederunt me, sicut apes favum: et exarserunt sicut ignis in spinis: et in nomine Domini ultus sum eos 19.» Hæc ille quidem apud se dicebat. Illi autem cum magno fugati sunt timore, tanquam egregii alicujus imperatoris, ne minas quidem solas sustineutes. Atque sic quidem sacrosanctus Abramius, qui ad spiritalis philosophiæ tantam ascenderat altitudinem. XVII. Porro autem in iis, quæ de illo narrantur, hæc quoque addere oportet, quæ, quod attinet ad admirationem, nulli cedunt ex prioribus, quod scilicet non solum lætum radium semper e vultu emitteret, etsi non esset robusto corpore, imo a magna abstinentia videretur consumptus, et liquefactus: sed etiam, quod tempore ultimæ migrationis et resolutionis is rubor, quem habuit in juventute, suam non ignoraret naturam, cum adhuc vigeret, et floridus in genis insideret: et quod est his longe pulchrius, panni, quibus erat indutus, toto illo tempore, quo se exercuit (in exercitatione autem vixit Abramius quinquaginta annos) non cesserunt prolixitati temporis, nec effluxerunt, sed perpetuo floridi ac recentes tegebant sancti corpus. Nunc autem tempus est transeundi ad admirabilem illam narrationem, quæ ejus ex Deo zeli, et apostolicorum viscerum, et bonæ affectionis est maxime insigne. Id autem principio quidem tristitia et dolore afficiet auditores: postremo autem multa voluptate, et animi tranquillitate animas implebit et persuadebit ne desperent homines, etiamsi ad summam deducti fuerint improbitatem. Ita autem habet: XVIII. Mortuus est Abramii secundum carnem frater: mortuus est autem, unica relicta filia. Ea 18 Psal. cxvi, 1. 19 Psal. cxxvu, 12. σχοινίας πάντοθεν τὸν οἰκίσκον διαλαβόντες, έλκειν τε αὐτὸν ὅλαις χερσὶ καὶ ἀλλήλοις ἐπικελεύεσθαι καθάπερ ἐν πλήθει φιλεῖ γίνεσθαι· Ορᾶτε, λέγοντες, κατὰ τοῦ παρακειμένου κρημνοῦ ρίψωμεν τὸν ᾿Αβράμιον. Ὁ δὲ (ὦ ψυχῆς ἁπτοήτου! ὦ γενναίου φρονήματος! ) οὐδὲ πρὸς οὕτω σκαιοτάτην ἐπίνοιαν ἐδεδίει καὶ καταπέπληκτο, ἀλλ' • Εκύκλωσάν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον,» ηρέμα ὑπέψαλλε, «και α ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις, καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς,» Ταῦτα ὁ μὲν καθ᾿ ἑαυ τὸν ὑπεφώνει οἱ δὲ μετὰ πολλοῦ τοῦ δέους ἠλαύνοντο, καθάπερ τινὸς στρατηγοῦ γενναίου, μηδε ψιλήν ἀπειλὴν ὑπομείναντες. Οὕτως μὲν οὖν ὁ ἱερὸς οὗτος Αβράμιος καὶ πρὸς τοσοῦτον ὕψος τῆς πνευ Ο ματικῆς ἀνέπτη φιλοσοφίας. ΙΖ΄. Κἀκεῖνα δὲ χρὴ τοῖς περὶ αὐτοῦ λοιπὸν ἐπι· σημήνασθαι διηγήμασιν, οὐδενὸς εἰς θαύματος λόγον τῶν προλαβόντων λειπόμενα, ὡς οὐ μόνον ἀκτῖνα πέμποι ἀεὶ φαιδρὰν ἀπὸ τοῦ προσώπου, καίτοι μὴ ἐῤῥωμένως ἔχων τοῦ σώματος, ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἄγαν ἐγκρατείας ταχερῶς τε καὶ ταλαιπώρως, καὶ ταλαιπώρως, ἀλλ' ὅτι κὰν τῷ καιρῷ τῆς ἐσχάτης ἐκδημίας καὶ ἀναλύσεως τὸ τοιοῦτον ἐρύθημα τὴν οἰκείαν οὐκ ἠγνόησε φύσιν, ἀλλ' ἀκμαῖον ἔτι καὶ ἀνθηρὸν ταῖς παρειαῖς ἐπεκάθητο καὶ τὸ δὴ τούτων πολλῷ χαριέστερον, ὅτι καὶ ἃ περιβέβλητο ράκη παρ' ὅλον αὐτῷ τὸν ἀσκητικὸν ἐκεῖνον ὑπηρετήσαντα βίον (ἔτος δε πεντηκοστὸν ὁ Αβραμίος ἤσκητο) οὐκ εἶξε τῷ τοῦ χρόνου μήκει καὶ διεῤῥύη, ἀλλ' ἐν ἴσῃ διὰ παντὸς ἦν ἀκμῇ καὶ νεότντι, τὸ σῶμα τῷ ἁγίῳ περικαλύπτοντα. Καιρός δε λοιπὸν ἐπὶ τὸ μέγα καὶ θαυμαστὸν ἐκεῖνο μεταβῆναι διήγημα, καὶ ὁ τοῦ κατὰ Θεὸν ζήλου, καὶ τῶν ἀποστολικῶν αὐτοῦ σπλάγχνων, καὶ τῆς φιλοστοργίας ἐπὶ τὸ ἐπισημότατον· τοῦτο δὲ καὶ μόνον λεχθέν κατηφείας μὲν ἅμα καὶ πάθους πρότερον τὰς φιλο ανθρώπους πληρώσει ψυχάς, ἡδονῆς δὲ πάλιν ἀπὸ του τέλους καὶ εὐθυμίας, καὶ πείσει μὴ ἀπογινώ σκειν ἑαυτῶν κἂν εἰς ἔσχατον κακίας κατενεχθῶσιν. Ἔχει δὲ οὕτως ΙΗ΄. Ετελεύτησεν ἀδελφὸς κατὰ σάρκα τῷ ᾿Αβρα μίῳ· ἐτελεύτησε δὲ ἐπὶ θυγατρὶ καὶ ἡ παῖς κομιδὴν

ἐπία καὶ ὀρφανὴ παντάπασι καταλέλειπτο· ἤδη γὰρ vero erat plane infans, et ambobus parentibus ἦν καὶ ἡ μήτηρ προτεθνηκυῖα. Λαβόντες τοιγαροῦν οι προσήκοντες αὐτὴν, έβδομον ἄρτι γεγονυίαν ἔτος, ἄγουσι παρὰ τὸν πρὸς πατρὸς θεῖον, τὸν θεῖον ὄντως ᾿Αβράμιον. Ὁ δὲ καὶ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ ζημίαν παρ ραμυθούμενος, καὶ τὴν παῖδα τῆς πολλῆς ἐκείνης νεότητος καὶ ὀρφανίας κατελεήσας, ὑποδέχεται χερω σὶν ὑπτίαις αὐτὴν, ἀπονέμει τε αὐτῇ τὸν ἔξω τοῦ κελλίου οἰκίσκον, καὶ ἦν τὸ λοιπὸν ἐπ᾿ αὐτὴν ὑπὸ θυρίδι προκύπτων, Γραφάς τε αὐτὴν τὰς ἱερὰς ἐκε παιδεύων, ὁδὸν τε αὐτῇ τὴν ἀρίστην ὑποδεικνύων, ἐπιῤῥωνεύων τε πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας καὶ ὑπαλείφων· καὶ ὅλως καθάπερ τις ἀετὸς ἦν, ἀνέχων τῷ πτερῷ τὸν νεόττιον, συνεπικουφίζων τε, καὶ δια βαστάζων, καὶ τέμνων σὺν αὐτῇ τὸν ἀέρα, καὶ οὕτως πρὸς τὸ τῆς ἀρετῆς ύψος διδάσκων αὐτὴν ἵπτασθαι. Ἡ δὲ καὶ σφόδρα ἔτι νέα καὶ οὕτως ἄωρος οὖσα, ὅμως ἐπεδίδου πρὸς ταῦτα και μείζονα πολλῷ τῆς ηλικίας τὴν ἀρετὴν ἐπεδείκνυτο, ἐφ᾽ οἷς ἀγάλλετο μὲν τὰ σπλάγχνα καὶ τὴν καρδίαν ᾿Αβράμιος, καθάπερ ἐπιγνησίᾳ θυγατρὶ πατὴρ, καὶ ἀπροσκόπως αὐτ τὴν ἀνύσαι τὸν δρόμον τῆς ἀσκήσεως ηύχετο. Ἔχαιρον δὲ καὶ πάντες, ὅτι ἐν ἡλικίᾳ τοιαύτη τοσαύτην εἶχε περὶ τὰ πνευματικὰ εὐδοκίμησιν καὶ οὕτως ἦν περὶ αὐτὰ σπουδαία τε καὶ φιλόπονος. ΙΘ΄. Ἐν τούτῳ ἑαυτὴν οὖσαν καὶ οὕτω θαυμαζο μένην, ἐπειδὴ καὶ προϊούσαν εἶχε τὴν ἡλικίαν καὶ εἱκοστὸν ἦδε γέγονεν ἔτος, ἀνήρ τις, μοναχὸς μὲν τὸ σχήμα, τὴν δὲ γνώμην φθόρος καὶ μίαρος, κατὰ φι λέας νόμον τῷ μακαρίῳ φοιτῶν, καὶ ὀφθαλμοῖς ἰδὼν αὐτὴν ἀκολάστοις, ἄτοπον, οὐκ οἶδα πῶς, ἔρωτα καὶ αὐτῇ ἐμποιεῖ τῆς πρὸς αὐτὸν ὁμιλίας, τέχνῃ δὲ τοῦτο πάντως καὶ σκαιωρίᾳ τοῦ πονηροῦ, ἵνα καὶ ἀρετὴν τοσαύτην παίγνιον πικρᾶς φιληδονίας ποιήσηται καὶ ψυχῆς πάλιν ἱερᾶς, τῆς ᾿Αβραμίου φημί, δι' ἀθυμίας ούτω μεγίστης και συμφορᾶς περιγένηται· ἀναγ καζομένη οὖν ὑπὸ τοῦ ἀκολάστου τούτου ἔρωτος ἡ παρθένος, ἐξάγει διὰ τῆς θυρίδος ἑαυτὴν καὶ συγγε νομένη τῷ μικρῷ ἐκείνῳ, καὶ τὴν χαλεπὴν ἐπιθυμία, πληρώσασα, ἐπλήγη τὴν ψυχὴν εὐθέως καὶ σφοδρῶς ἐπὶ τοῖς τολμηθεῖσι κατανυγεῖσα περιπαθῶς αγαν αὐτὴν ὠλοφύρετο· Οὐαί μοι, ἐγὼ ἡ δειλαία, βοώσα, οὐαί μοι, ἡ εἰς τὸν τοῦ Θεοῦ ναον ἐνυβρία σασα, ἡ μολύνασα τὴν εἰκόνα τὴν βασιλικὴν, ἡ τὸ τῆς χειρὸς αὐτοῦ πλάσμα μιάνασα· φεύ μοι τῇ τα λαιπώρῳ 1 φεῦ τῇ πασῶν ἀθλιωτάτη γυναικῶν, ὅτι πάντα τὸν ἔμπροσθεν τῆς ἀσκήσεως χρόνον βραχυ τάτης ἡδονῆς ἀπεδόμην! Φεῦ, ὅτι τὰ πρὶν οἰκοδο μεθέντα μοι πάντα εἰς κενὰ καὶ μάτην πεπόνηται! ποίοις ὀφθαλμοῖς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίσω, τυφλώτο τοντας αὐτοὺς ἀκολάστοις βλέμμασιν ἔχουσα; ποίᾳ τοῦ Θεοῦ δεηθήσομαι γλώττη; χείλη δὲ ποῖα κινήσω πρὸς ἱκεσίαν, ἐν ἡδοναῖς αὐτὰ μεμολυσμένα καὶ ῥήμασι καὶ φιλήμασι φέρουσα; μετά ποίας δὲ παῤῥητίας τῇ θυρίδι προσέλθω, θυρίδι ξεκίνη, δι' ἧς ἐπέρρει μου τὰ γλυκέα τῷ λάρυγγι λόγια; πῶς δὲ τῷ θείῳ προσομιλήσω, ἡ τὰς ἐκείνου ἐντολὰς παραβασα, κ τὰς πρὸς αὐτὸν ψευσαμένη ἐπαγγελίας, ἡ ἐναγής, καὶ φαύλη, καὶ μιαρά, καὶ σώμα ῥυπωθεῖσα καὶ τὴν orba; mater enim jam ante erat mortua. Illam ergo accipientes, qui ad ipsam attinebant, jam septimum annum agentem ducunt ad patruum,nempe ad divinum Abramium. Qui et fratris jacturam consolans, et misertus puellæ teneræ ætatis et orbitatis, supinis eam accipit manibus: et ei attribuit domunculam, quæ erat extra cellam: eamque de cætero prospiciebat ex fenestra, et eam sacras docebat litteras, optimamque viam ei indicabat, nec non confirmabat etexcitabat ad certamina spiritualia ac in summa, puellæ erat veluti quædam aquila, quæ pullum alis sustinet, allevatque, et portat, et cum eo scindit aerer, sicque eam docebat volare ad virtutis altitudinem. Illa autem, etsi esset aetate, tenera, et immatura, ad hæc tamen incrementum accipiebat, et majorem, quam licebat pro ætate, ostendebat virtutem. Propter quæ toto corde et visceribus exsultabat Abramius, non secus, atque pater propter suam filiam: et rogabat, ut sine offensione posset cursum perficere exercitationis.Lælabatur autem omnino (Gr. lætabantur omnes), quod in ea ætatetantum valeret in rebus spiritualibus, et in eis esset adeo studiosa et diligens. XIX. Cum ea autem esset ejusmodi, et in tanta haberetur admiratione, ubi processit ætate, et jam pervenit ad annum vicesimum, vir quidam habitu quidem monachus, mente autem perditus et sceleratus, lege amicitiæ accedens ad beatum, cum eam aspexisset oculis impudicis, turpem quoque ei injecit amorem cum eo congrediendi. Erat autem hoc omnino ars et astus maligni, ut tantam virtutem efficeret ludibrium obscenæ libidinis, et sacrosanctam Abramii animam superaret per maximam animi ægritudinem et calamitatem. Abimpudico ergo amore coacta virgo, seipsam educit extra domunculam, et cum scelerato illo et exsecrando congressa, acri expleta cupiditate, protinus fuit animo saucia et propter ea quæ admiserat, vehementer compuncta, seipsam deflebat, valde miserabiliter clainans; Hei mihi miseræ, hei mihi, quæ Dei templum violavi, quæ pollui illam regiam imaginem, quæ inquinavi figmentum ejus manuum. Hei mihi miseræ, hei omnium infelicissimæ feminarum, quod violavi pactum cum Deo conventum, quod omne præteritum tempus exercitationis brevissima vendidi voluptate. Hei mihi quod omnia, quæ a me antea fuerant ædificata, inania evaserunt et irrita. Quibus oculis ego colum intuebor, eum eos habeam cæcutientes impudicis aspectibus? Quanam lingua Deum precabor, vel quænam labra movebo ad supplicationem, cum ea feram inquinata libidinosis et verbis et osculis? Cum quanam autem fiducia accedam ad fenestram, fenestram, inquan, illam, per quam meo gutturi affluebant dulcia eloquia? Quomodo autem patruum alloquar, quæ transgressa sum illius mandata, quæ non servavi ei facta promissa, quæ sum improba, scelerata et exsecranda,

corporeque polluta et animo? Hei mihi, quid de ψυχήν; Οἴμοι, τίς γένωμαι; ποῖ τράπωμαι; ἱνατί me fiet? Quo me vertamı? Cur sum adhuc superstes? utinam mors ad me venisset ante libidinem. Utinam prius rapta fuissem ex corpore, ut mortis donum haberem puritatem corporis. Nunc autem quinam fontes lacrymarum mihi poterunt tantas sordes abluere? Eam sic acerbe deflentem, per eum dolorem malignus arripit ad desperationem, veluti timens, ut arbitror, ne per penitentiam fieret promptiori et alacriori animo, et longe magis et vehementius reluceret, quam prius. Desperans ergo suam salutem, aufugit in civitatem quamdam Asum nomine, quæ aberat duorum dierum itinere: et diversans in quodam diversorio, cum mutasset habitum, et vestem sumpsisset sæcularem, erat cuivis volenti prompta ministra acerbæ voluptatis. ἔτι περίειμι; ὄφελον ἐπῆλθέ μοι πρὸ τῆς ἐπιθυμίας ὁ θάνατος! ὄφελον προανηρπάσθην τοῦ πτώματος, ἵνα κἂν θανάτου δῶρον εἶχον, τὴν ἀγνείαν τοῦ σώ ματος! Νῦν δὲ ποῖαί μοι πηγαὶ δακρύων τοσοῦτον ἀποπλῦναι ρύπον δυνήσονται; Ταῦτα καὶ τοιαῦτα πικρῶς ἀποδυρομένην προαρπάζει διὰ τοῦ τοιούτου πάθους αὐτὴν ὁ πονηρὸς εἰς ἀπόγνωσιν, καθάπερ οἶμαι δεδοικώς μὴ σφοδροτέρα χρήσηται διὰ τῆς μετ τανοίας τῇ προθυμίᾳ καὶ μεῖζον λάμψη τοῦ προτέ ρου παρὰ πολὺ καὶ σφοδρότερον. ἀπογνοῦσα τοίνυν τὴν ἑαυτῆς σωτηρίαν, εἰς ᾿Ασόν τινα πόλιν ἀποδιδράσκει, δυεῖν ὁδὸν ἡμερῶν ἀπέχουσαν· καὶ πρός τινι καταλύ σασα πανδοχείῳ τὸ σχῆμά τε διαμείψασα καὶ κοσμικὴν ἐσθῆτα μεταβαλούσα, πρόχειρος ἦν τα βουλομένῳ παντί, πικρᾶς ἡδονῆς ὑπηρέτις. XX. Cum illa ergo sic se haberet, etsi esset proposita ad lascivos illiciendos oculos, Abramio quiescenti in interiore cella exsistit tale somnium: Videbatur ei draco ingentis magnitudinis, et aspectu horribilis, a sua caverna prorepsisse, et veniens ad ejus domunculam, quæ intus erat, columbam devorasse: deinde rursus suam repetiisse speluncam. Ille ergo excitatus præ timore, tristi animo erat, et conturbato et suspicans illam visionem significare persecutionem aliquam adversus Ecelesiam, de cætero erat vehementius intentus orationi, rogans ut ei aperte revelaretur visio. Non diu autem tardavit eventus: sed tertio die postea videbatur rursus videre illum draconem emersisse ex eo loco, quem subierat: et cum ad eum prorepsisset, et c ejus pedibus caput submisisset, illum quidem protinus esse disruptum: columbam autem, quam fuisse abeo devoratam præcedens ostenderat somnium, totam puram et immaculatam e medio ejus ventre evolasse. Hæc cum vidisset, et existimasset visionem significare aliquem lapsum animæ filiæ fratris sui, conturbatus, et animi ægritudine affectus prospiciens e fenestra: Maria, Maria mea, inquit, quid est, o filia, quod tibi tantam attulit socordiam, ut totos hos duos dies non moveris os ad laudes, non reddideris consuetas glorificationes, non petieris doctrinam, non eloquiorum illorum auditionem, quae fue runt melle et favo ori tuo dulciora? Κ΄. Ταύτῃ τοίνυν ἐκείνης ἐχούσης καὶ θήρατρον οὕτω λίχνοις ὀφθαλμοῖς προκειμένης, γίνεται ὄναρ εἰς τὸν ἐνδοτέρω οἰκίσκον ἡσυχάζοντι ᾿Αβραμί τοιοῦτον· ἐδόκει δράκων αὐτῷ μεγέθει μέγιστος καὶ δεινὸν ὑποβλέπων τῶν οἰκείων φωλεῶν ἀνερπύ σας καὶ παρὰ τὸν αὐτοῦ οἰκίσκον ἐλθὼν περιστερὰν ἔνδον οὖσαν καταπιεῖν· εἶτα πρὸς χηραμοὺς αὖθις τοὺς ἑαυτοῦ καταδύναι· διυπνισθεὶς οὖν ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ δείγματος, άθυμος ἦν καὶ τεταραγμένος, καὶ τὴν ὄψιν διωγμόν τινα προσημαίνειν κατὰ τῆς Ἐκ κλησίας ὑπολαβών, εὐχῇ τοῦ λοιποῦ συντονωτέρα προσέκειτο, ἐκκαλυφθῆναι σαφῶς δεόμενος αὐτῷ τὰ τῆς ὄψεως· καὶ ἡ ἔκβασις οὐκ ἐβράδυνεν· ἀλλὰ μετὰ τρίτην ἐξ ἐκείνου ἡμέραν ἐδόκει δράκοντα πάλιν ἐκεῖνον ὁρᾷν, ἐχεῖθεν ὅπου κατέδυ πρότερον ένα δύντα καὶ παρ' αὐτὸν ἐρπύσαντα τοῖς αὐτοῦ τε ποσὶ κεφαλὴν ὑποσχόντα, τὸν μὲν αὐτίκα μάλα διαῤῥα γῆναι, τὴν δὲ περιστερὰν, ἣ καταπιεῖν αὐτὸν ὁ προλαβὼν ὑπέδειξεν ὄνειρος, ἄῤῥυπον ὅλην καὶ καθαρὰν ἐκ μέσης αὐτοῦ τῆς γαστρὸς ἀναπτῆναι ταῦτα ἰδὼν καί τινα κρίνας τῆς ἀνεψιᾶς ὄλισβον ψυ χῆς ὑποφαίνειν τὴν θέαν, θορύβου τε καὶ ἀθυμίας εὐθέως υποπλησθεὶς καὶ οὕτως ὡς εἶχε τεταραγμέ νως τῆς θυρίδος προκύψας - Μαρία μου, Μαρία μου, φησί, τί σοί, ὦ τέκνον, ἐστὶ τὸ ῥᾳθυμία, ἐμ ποιῆσαν τοσαύτην, ὡς παρ' ὅλας δύο ταύτας ἡμέρας μὴ στόμα κινήσαι προς αἴνεσιν, μὴ τὰς συνήθεις ἀποδοῦναι δοξολογίας, μὴ προσελθεῖν τῷ θυρίδι, μὴ διδασκαλίαν αἰτῆσαι, μὴ λογίων ἐκείνων ἀκρόασιν, ἃ καὶ γλυκύτερα ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον τῷ στόματί σου καθί σταντο; XXI. Cum hæc dixisset fratris filiæ, et nihil ab ea audivisset (quomodo enim, cum illa in diversorio versaretur in amoribus et comessationibus?) aperte cognovit visionem de ea significare: et protinus gravissimo dolore affectus, et in visceribus supra modum cruciatus, suspirio veluti quodam fumo ex interna flamma emisso, Deum rogabat, ut ea respisceret et exsurgeret, et rediret ad priorem probæ vitæ institutionem. Nam etsi tunc ignorabat, quomodo abscessisset, et locum,in quo Maria versabatur: quod tamen latenter recessisset, et propter visionem illam, quæ apparuerat, non bonam spem de ea conceperat. Duos itaque annos Deum ΚΑ΄. Ταῦτα πρὸς τὴν ἀνεψιάν δῆθεν εἰπὼν καὶ μηδὲν παρ' αὐτῆς ἀκούσας (πῶς γάρ; ἐκείνης ἐν τῷ πανδοχείῳ περὶ ἔρωτας καὶ κώμους ἀσχαλουμέν νης), ἔγνω σαφῶς, τὴν ὄψιν περὶ αὐτῆς ὑπαινίττε σθαι καὶ ὀδυνηρότατα παραχρήμα διατεθεὶς τὰ σπλάγχνα το ὑπεραλγήσας καὶ στεναγμόν, οιονεί τινα καπνὸν τῆς ἔνδοθεν φλογός, ἀναπέμψας, ἐδεῖτο τοῦ Θεοῦ τὸ λοιπὸν, ὥστε ἀνανῆψαι πάλιν αὐτήν, καὶ διαναστῆναι, καὶ εἰς τὴν προτέραν ἐπανελθεῖν εὐδοκίμησιν· εἰ γὰρ καὶ τὸν τρόπον τέως τῆς ἀπο δημίας ήγνόει, καὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ τηνικαῦτα Μαρία διέτριβεν, ἀλλὰ τὸ λεληθὸς τῆς ὑποχωρήσεως καὶ ἡ φανεῖσα ὄψις ἐκείνη οὐκ ἀγαθὰς παρεῖχεν αὐτῷ περὶ

temporis significabat. Circa finem autem secundi anni revertitur quidam amicus, qui ad eam quærendam fuerat ab ipso missus, ubinam versaretur fratris filia, et apud quem, et quomodo, omnia aperte significans Abramio. Ille vero statim nihil cunctatus, sed multum valere jubens et senium, et exercitationem, et silentium, monasticumque habitum et incessum, ut liberaret animam a laqueis diaboli, cum vestem induisset militarem, et in sinum nummum unum immisisset (tantum enim erat ei opus) et equum conduxisset, et eum quamprimum conscendisset, ipse quoque instar primi Abrahæ, viam iniit, quæ ducebat ad diversorium. Nam ille quidem expeditione suscepta adversus quinque reges, Lot fratris filium servavit a captivitate. Hic autem, cum in certamen processisset contra adversarium et eum vi expugnasset, reduxit sui fratris filiam ad priorem virtutis exercitationem. αὐτῆς τὰς ἐλπίδας. Ἐπὶ δυσὶ μὲν οὖν ἔτεσιν ἐδεῖτο pro ea rogavit. Somnii enim duplex visio,biennium περὶ αὐτῆς τοῦ Θεοῦ· ἡ γὰρ διπλὴ τοῦ ὀνείρατος ὄψις τὸ τοῦ χρόνου διετές ὑπεσήμαινε· περὶ δὲ τὴν τοῦ δευτέρου ἔτους τελευτὴν ἐπανεισί τις τῶν φίλων, ὃς ἐτύγχανε παρ' αὐτοῦ κατὰ ζήτησιν ἐκείνης ἀπὸ εσταλμένος, όποι τε ἡ ἀνεψιά διατρίβει καὶ παρὰ τίνι καὶ ὅπως, σαφῶς πάντα μηνύων τῷ ᾿Αβραμίῳ· καὶ παραχρῆμα μὴ μελλήσας ἐκεῖνος μηδέν, μηδ' ἀναβαλλόμενος, ἀλλὰ μακρὰ χαίρειν εἰπὼν καὶ γήρᾳ, καὶ ἡσυχίᾳ, καὶ μοναχικῷ καὶ σχήματι καὶ μνήματι, όπως ψυχὴν τῶν δικτύων ἐξελκύση τοῦ διαβόλου, καὶ στρατιωτικῇ μὲν χρησάμενος τῇ στολῇ, ἐνθέμε τος δὲ τῷ κόλπῳ καὶ νόμισμα ἐν (τοσούτου γάρ ἐτύγχανεν εὐπορῶν), ἵππον τε μισθωσάμενος, καὶ τούτου τὸ τάχος ἐπιβὰς, κατὰ τὸν πρῶτον καὶ οὗτος ᾽Αβραὰμ τῆς ἐπὶ τὸ πανδοχεῖον φερούσης ήψατο. Ὁ μὲν γὰρ κατὰ τῶν πέντε βασιλέων ἐκστρατεύσας Λὼτ τόν τούτου ἀδελφιδοῦν ἀνεσώσατο τῆς αἰχμαλω σίπς, ὁ δὲ πρὸς πάλην τῷ ἀντικειμένῳ χωρήσας καὶ κατά κράτος τοῦτον ἐλών, τὴν οἰκείαν ἀδελφιδὴν ήγαγεν. ΚΒ΄. Καταλαβών τοίνυν τὸ πανδοχεῖον, οἷά τις ἔμπειρος θηρατὴς καὶ πολλάκις τοιαύτης θήρας τι τυχών, παρετήρει τῇδε κἀκεῖσε, εἴ που μικρὸν ὑποΕλέψαι δυνηθείη τὸ θήραμα· ἐπεὶ δὲ πολὺς ἐτρίβετο χρόνος αὐτῷ, καὶ οὐκ εἶχεν, ὅπως τὴν ζητουμένην θεάσηται τοσούτῳ γὰρ ἐκείνη σώφρονας ὀφθαλμοὺς ἐφυλάττετο, ὅσῳ τοὐναντίον λίχνοις καὶ ἀκολάστοις ἐπέτρεχεν· ἐπεὶ τοίνυν οὕτως εἶχε καὶ περὶ τὴν θέα, αὐτῆς ἀδυνάτως, ἐπινοεῖται τι πράγμα. ὁ καὶ μόνον ἱκανὸν παραστῆσαι τὸν πολὺν αὐτοῦ ζῆλον c ἐκεῖνον καὶ ὅπως ὑπὲρ τοῦ σῶσαι ψυχὴν οὐδενὸς τὸ παράπαν ἀπείχετο· πλάττεται μὲν γὰρ ἐραστοῦ καὶ σχῆμα καὶ τρόπον, ὁ μικροῦ τῆς τῶν ἀγγέλων πα ραπτόμενος ἀυλίας, ἔρωτά τε σαρκικὸν ἐρῶν ὑποκρί κεται· καὶ ἠρέμα τῷ πανδοχεῖ προσελθών· 'Ακούω κόρην τινὰ παρὰ σοί, φησί, κάλλει περιφανῶς δια πρέπουσαν τοῦ πανδοχείου προϊσταμένην, εταιρικῶς τους βουλομένους δέχεσθαι· ταύτης κἀγὼ τοίνυν ἐρῶν ἀφικόμην. Καὶ ὁ πανδοχεὺς πρὸς τὴν πολιάν βλέψας τοῦ ᾿Αβραμίου, ἄγνοιαν δὲ τοῦ δράματος˙ ἔχων καὶ οὐκ εἰδὼς τί βουλόμενος ἐρῶν ὑπεκρίνετο, ἐμυσάττετο μὲν αὐτὸν τῇ ψυχῇ καὶ πολλὴν ἀκολα τίαν αὐτοῦ καὶ ἀσέλγειαν κατεγίνωσκεν, ότι μηδ' ἐν χώρᾳ τοσούτῳ καὶ πολιᾷ σωφρονεῖν ἀνέχοιτο, ἀλλ᾽ οὕτως ἀπάδων πολὺ τῆς ἡλικίας ο τρόπος. Όπως δὲ μὴ τῶν ἐπὶ τῇ κόρῃ μισθῶν ἀποστερηθείς, διερεθίζειν δῆθεν ἐδόκει καὶ ὑποκνίζειν, καὶ εἰς πλείονα τὸν ἅγιον τὴν ἐπιθυμίαν ἐκκαίειν, τὴν κόρην μὴ ἁπλῶς ὡραίαν καὶ καλὴν εἶναι λέγων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων γυναικῶν τοσοῦτον ἀμείνονα, ὅσῳ καὶ τῶν λοιπῶν ἀνθέων τὸ ῥόδον φαιδρότερον· ὄνομα δε αυτη Μαρία. ΚΙ. Ταῦτα τοῦ πανδοχέως εἰπόντος, ἀκούσας τοῦ ὀνόματος ὁ ᾿Αβράμιος, ἔγνω ταύτην ἐκείνην εἶναι σαφῶς καὶ οὐκέτι ἐπιδοιάζων ἦν, ἀλλ' ὁ κόλπος εὐθὺς εἶχε τὴν χεῖρα καὶ τὸ νόμισμα τῷ ξενοδόχῳ καταβαλών, δεῖπνόν τε παραθεῖναι καὶ τὴν κόρην τὸ δεῖπνον ἐξαγαγεῖν ἐπιτρέπει· πολυτελῶς ἐπὶ πρὸς τὴν προτέραν αὐτῆς ἀρετῆς ἄσκησιν ἐπαν XXII. Cum pervenisset itaque ad diversorium, nonsecus ac venator peritus, huc et illuc observabat, sicubi posset prædam parumper aspicere. Verum tempus ad eo terebatur, et eam, quam quærebat, non poterat aspicere. Illa enim pudicos tantum vitabat oculos, quantum contra accurrebat ad lascivos et impudicos. Cum ergo siceam non posset intueri, excogitat rem quamdam, quæ vel sola potest ostendere magnum illius zelum, et quemadmodum, ut servaret animam, a nulla re omnino abstinebat. Amatoris quidem simulat et habitum, et mores, qui eo pervenerat, ut esset, sicut angeli, prope expers materiæ: et fingit se amare amore carnali. Itaque sensim accedens ad dominum diversorii: Audio, inquit, apud te esse puellam insigni pulchritudine, quæ præest diversorio, et volentes admittit amatores.Illius igitur quoque captus amore, huc accessi. Præfectus autem diversorii intuens ad canos Abramii, rem vero ignorans, et nesciens quidnam sibi volens se amare simularet, animo quidem eum abominabatur, et eum magnæ damnabatimpudicitiæ et intemperantiæ,quod nec in tanta quidem senectute et canitie sustineret esse temperans, sed ejus mores adeo discreparent ab ætate. Ne autem privaretur mercede, quam propter puellam erat habiturus, visum est illi senem provocare et incitare, aque ad majorem accendere libidinem, dicens esse quidem puellam elegantem et pulchram, et aliis feminis tantum præstantiorem, quantum est rosa lætior cæteris floribus: nomen autem ei esse Mariam. XXIII. Hæc cum dixisset dominus diversorii, audito nomine, Abramius aperte cognovit hanc esse illam, neque dubitabat amplius. Manu igitur in sinum immissa, et nummosoluto domino diversorii, jubet parari cænam, et introduci puellam. Coena itaque opipare parata, diversorii dominus ad eum

τὴν κόρην ἐπ᾿ αὐτό, θρυπτικῶς εὖ μάλα καὶ ἁβρῶς τε καὶ ἀνειμένως ἔχουσαν, ἣν ἰδὼν οὕτως ἐταιρικῶς διεσκευασμένην 'Αβράμιος, μέσην τιτρώσκεται τὴν καρδίαν καὶ σιγῇ μὲν ἐπέχειν ἐπειρᾶτο τὰ δάκρυα, μὴ φυγαδεύσωσι τὴν κόρην τὸ δράμα μηνύσαντα τὰ δὲ ὅμως στῆσαι τὴν ῥοὴν οὐκ ἠδύνατο νικώμενα τῇ τοῦ πάθους ἀνάγκῃ, ὅθεν ἐδάκρυεν ἀστακτὶ, τὸ προσωπον ἐπὶ θάτερα στρέφων καὶ τὰ δάκρυα τῶν παρειῶν ἀπωθούμενος. Ἵνα δὲ κλέψῃ πᾶσαν ἐπὶ τούτων ὑπόνοιαν, καὶ λόγους αὐτῇ προσῆγεν ἐρωτι κούς, ἐνένευε τε, καὶ ἡδὺ προσεγέλα, καὶ λίαν ἐπε αγωγὸν ἐμειδία, καὶ τἆλλα πάντα ἐποίει, ὅσαπερ ὑποκνίσαι καὶ ἀναφλέξαι πρὸς ἔρωτα δύναται. Κά κείνη πάλιν ἀντεπῆγεν ᾿Αβραμίῳ τὸ φίλημα καὶ educit puellam, quæ valde erat delicata, mollis et τοίγαροῦν τὸ δεῖπνον ὁ πανδοχεὺς εὐτρεπίσας, ἐξάγει dissoluta. Quam cum vidisset sic meretricie ornatam Abramius, corde medio sauciatur: et conabatur quidem cohibere lacrymas, ne actum prodentes puellam effugarent, earum tamen minime poterat sistere fluxionem, victusa doloris necessitate, unde etiam guttatim lacrymabatur, in alteram partem convertens faciem, et a genis repellens lacrymas. Ut autem hujus rei omnem auferret suspicionem, amatoriis apud eam verbis utebatur, annuebatque et suaviter arridebat, et alia omnia faciebat, quæ possunt provocare, et ad amorem accendere. Illa autem vicissim Abramio offerebat osculum, et arcte collum ejus amplectebatur. Interim vero cum sensim redolentem castorum et exercitationi deditorum membrorum fragrantiam sensisset, et vitæ prioris περιπλακεῖσα προσφυῶς τὸν τράχηλον κατασπάζεται esset recordata et boni castitatis, et a quantis bonis excidisset misera, valde lacrymabatur et ingemiscebat, et: Væ mihi miseræ, dicebat, væ mihi, quæ sum implicata tot funibus peccatorum. Hei mihi, quid agam? Quomodo me nunc terra non devorat? Propter quæ in magnam adductus dubitationem dominus diversorii, ut qui nihil sciret eorum quæ præcesserant: Maria, domina mea, dicebat, hoc totum biennii tempus jam tecum degens, nunquam te vidi ad tantam adductam tristitiam et animi ægritudinem. Præ dubitatione itaque deficio et contremisco, cogitans, undenam et quonam modo hæc dicere tibi venerit in mentem. Illa autem, tanquam ei causam significans: Utinam, inquit, duobus annis ante decessissem. Sic enim fuissem omnino γνωρίζουσα τὴν αἰτίαν Διότι [Τί ὅτι ο], φησί, μὴ inter beatas. ἐν τούτῳ δὲ τῆς ἀποζούσης τῶν ἁγνῶν τε καὶ ἀσκη τικῶν μελῶν εὐωδίας ἠρέμα υπαισθομένη, τῆς τε προτέρας πολιτείας ἀναμνησθεῖσα καὶ τοῦ τῆς ἁγνείας καλοῦ καὶ οἴων ἡ δυστυχής ἐξέπεσεν ἀγα θῶν, ἐδάκρυα μάλα θερμὸν, καὶ ὑπέστενε, καὶ, Οὐαί μοι, ἔλεγε, τῇ ἀθλίᾳ! οὐαί μοι, τῇ τοσούτων ἁμαρτ τημάτων σχοινία περικειμένη! οἴμοι, τί δράσω; πῶς οὐκ ἂν με νῦν ἡ γῆ καταπίοι; Ἐφ᾽ οἷς ὁ πανδοχεύς ἀπορούμενος, οἷα μηδὲ εἰδώς τι τῶν προλαβόντων Μαρία, Μαρία, κυρία, ἔλεγε, διετῆ δὴ τοῦτον ἄρτι συνδιάγων σοι χρόνον, οὐδέποτε σε πρὸς τοσαύτην κατήφειαν καὶ ἀθυμίαν εἶδον κατενεχθεῖσαν· ἐκλύο μαι οὖν ὑπὸ τῆς ἀπορίας καὶ τρέμω, πόθεν ἄρα καὶ όπως τοιαυτά λέγειν ἐπῆλθέ σοι. Ἡ δέ, ὥσπερ αὐτῷ πρὸ δύων τούτων ἐτελεύτησα χρόνων! οὕτω γὰρ ἂν ἡμην πάντως ἐν μακαρίαις. ΚΔ΄. Πρὸς ταῦτα δείσας ὁ ἱερὸς 'Αβράμιος, μὲ καὶ αὐτὸς γένοιτο δῆλος, εἶτα φυγάς οἴχοιτο ἡ ἀνεψιά ὑπὸ τῆς πολλῆς ἐκείνης δακνομένη μεταμελείας καὶ μηκέτι φέρουσα βλέπειν αὐτόν, οὗ τὰς ἐντολὰς οἶδι φανερῶς ἀθετήσασα καὶ οὕτως ἐκ μέσων αὐτὸν χειρῶν τὸ θήραμα διαφύγοι πρὶν ὅλον καταπίοι τὸ δέλεαρ, καὶ πασαν διὰ τοῦτο βουλόμενος ἀνελεῖν ὑποψίαν, εἰς αὐθαδέστερον ἐραστοῦ τρόπον μεταβαλών Ἔασον, έλεγεν, επίσχες τὰ σκυθρωπά ταυτὶ ῥή ματα, γύναι· οὐ γὰρ ἐπὶ τούτῳ συνήλθομεν, ὥστε σε τήμερον ἀναμνησθῆναι τῶν πεπραγμένων. Καὶ πρὸς τὸν πανδοχέα λοιπὸν ἐπιστρέψας· Ἑταῖρε, XXIV. Propter hæc veritus divinus Abramius, ne ipse evaderet manifestus, deinde aufugeret filia ejus fratris, ut quam magna illa morderet pcenitentia, et quæ non amplius ferret eum intueri, cujus præcepta tam aperte contempsisset, et sic aufugeret præda ex mediis ejus manibus, priusquam totam,escam devoraret; et propterea volens omnem auferre suspicionem, petulantiores mores amatoris suscipiens: Reprime, dicebat, o mulier, hæc tristia verba. Non enim ideo huc convenimus, ut recordareris eorum, quæ fecisti. Et conversus ad dominum diversorii: Amice, inquit, affer nobis cito quæ parasti, ut ambo colletemur; e longinquo enim, πότον τινὰ καὶ αὖθις ἡμῖν συγκρότησον, ἔφη, όπως ut vides, accessi propter ipsam. Lauto itaque exhibito convivio, qui totos quinquaginta annos ne sustinuerat quidem aspicere mulierem, et nec panem quidem, nec aquam,quæ sunt maxime necessaria, sumpserat ad satietatem, vinum bibit, et vescitur carnibus, et convivatur cum meretrice. Nam beatum quoque sciebat Paulum, ad quem ipse intuebatur, et cujus viscerum et zeli contendebat esse imitator, se aliquando purificasse, et caput etiam rasisse, Timotheum etiam circumcidisse, et ita ne Judaismo quidem pepercisse, ut infideles animas attraheret ad pietatem. XXV. Cum sic ergo essent convivati, se invicem τῶν ἀμφοτεροι συνησθείημεν πόρρωθεν γάρ, ὡς ὁρᾷς, πάρειμι δι' αὐτήν· τοῦ πότου τοιγαροῦν πολυτελῶς τελεσθέντος, ὁ παρ' ὅλους πεντήκοντα χρόνους μηδε γυναικός ανασχόμενος ὄψιν, μηδὲ ἄρτου ποτέ μηδε ύδατος ἀναγκαιοτάτων μετασχὼν ἄχρι κόρου, οἶνου καὶ κρεῶν κοινωνεῖ καὶ γυναικὶ πόρνη συνεστιᾶται, ἐπεὶ καὶ ἀγνισάμενον ἔδει ποτὲ καὶ τὸν μακάριον Παῦλον, ἀλλὰ καὶ ξυρῷ πρὸς τῇ κεφαλῇ χρησάμενον, πρὸς ὅν οὗτος ἑώρα καὶ οὗ μιμη τὴς τῶν σπλάγχνων καὶ τοῦ ζήλου καθίστατο, καὶ περιτεμόντα Τιμόθεον καὶ οὕτως Ἰουδαϊσμοῦ μὴ φεισάμενον, ἵνα ψυχὰς ἀπίστους ελκύσῃ πρὸς θεοσέβειαν. ΚΕ΄. Οὕτω τοιγαροῦν συνεστιαθέντες, λαβόμενοι

culam. In ea autem stabat quidam lectus, molliter stratus ad quietem: in quo cum molliter sedisset Abramius qui semper terra usus erat pro strato: Sine, inquit puella, ut tibi solvam calceos. llie autem jubet prius vectem obdi foribus. Cumque illa instaret vehementius, ut prius solveret calceos, beatus Abramius non sustinuit. Tandem ergo persuasa, cum ostium tuto clausisset, ad sanctum accessit. Postquam vero eam per manum cepit Abramius et vidit eam non posse amplius effugere, etjam prædam esse retibus irretitam, tunc amatoris personam deponens, et abjiciens omnem scenam et simulationem, qui intrinsecus latebat, aperit Abramium: et ablato pileo, quem habebat in capite, et graviter suspirans: Cor meum, inquit, Maria, nescis quisnam ego sim? Non agnoscis cognatum? Quid est anima mea, quod tibi accidit? Quis est, qui te traxit ad interitum? Ubi nunc est ille angelicus habitus virginitatis? Ubi est vita cruci affixa? Ubi est lacryma compunctionis? Quomodo tantarum virtutum altitudine descendisti ad ultimum barathrum deceptionis? Cur mihi non statim significasti atrocem illam pugnam inimici? Cur non de gravi illo lapsu e vestigio triumphasti? Omnino ego et charissimus Ephrem lacrymis et precibus pro te apud Deum intercessissemus. Cur te tantum elongasti a nobis, et cur a te oblivioni datus sum, tanquam mortuus a corde? Cur te adeo cepit desperatio, quæ est maligni hamus inevitabilis, ut nec tibi quidem peperceris deinceps, sed inverecunde feceris ea quæ sunt turpissima, et inimici plagis tuas adjeceris: cum oporteret potius exsurgere, et propter ea quæ admiseras, magnam ostendere pœnitentiam? Non nosti Dei in nos viscera, et quemadmodum nostri curam gerit magis quam mater, ut qui nos velit congregare (idque cum sæpe a nobis contemnatur, et despiciatur) non secus ac gallina pullos suos sub alis? Propterea ergo rogo te, ini viam, quæ ducit ad meliora. Rogo, inquam, per meos canos, per labores propter te susceptos, et illas intolerabiles animi ægritudines, ethunc moerorem, et confusionem, redi ad priorem vivendi rationem. Concede mihi, ut paululum respirem, et ne cum dolore meam senectutem transmittas ad inferos τῆς χειρὸς ἀλλήλων εἰς τὸν ἐνδοτάτω οἰκίσκον εἰσέρ- manu accipientes, in intimam ingrediuntur domunχονται· ἑστήκει δέ τις ἐν τούτῳ κλίνη, μαλακῶς εὖ μήλα τὸν κατακλιθέντα δυναμένη διαναπαύσαι ἐφ' ἧς καθίσαντος ἁβρῶς ᾿Αβραμίου, τοῦ στρωμνῇ ἀεὶ τῇ γῇ κεχρημένου· Ἐπίδος, ἡ κόρη φησὶ, ὑπολύσω σου τὰ ὑποδήματα. Ὁ δὲ τὴν θύραν μοχλοῖς ἀσφα λίσασθαι πρότερον ἐπιτάττει, κἀκείνης τὰ ὑποδήματα μᾶλλον ὑπολύσαι σφοδρότερον έγκειμένης, ο μακάριος οὐκ ἠνείχετο. Πεισθεῖσα τοίνυν ἐκείνη καὶ τὴν θύρεον ἀσφαλῶς ἐπικλεισαμένη, περιπλέκεται προσφυώς τῷ ἁγίῳ. Ἐπεὶ δὲ εἶδεν ἐν ἀφύκτῳ ἐχομένην ᾿Αβράμιος καὶ οὕτως ἐντὸς ἀρκύων τὸ θήραμα, τότε δὴ τὸ τοῦ ἐραστοῦ προσωπεῖον ἀποβαλὼν καὶ πᾶσαν ἐκείνην τὴν σκηνὴν καὶ τὴν ὑπόκρισιν ρίψας, τὸν ἔνδον αὐτῇ ἀνακαλύπτει ᾿Αβράμιον, καὶ τὸν ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τῆς ἀνεψιᾶς κόσμον περιελών και τι βαρύ καὶ περιπαθές ἀνοιμώξας· Σπλάγχνον μου, Μαρία, φησί, οὐκ οἶδας ὅστις ἐγώ; οὐκ ἐπιγνώσκεις τὸν συγγενή; Τί σοι ἄρα, ψυχὴ ἐμὴ, τὸ συμβάν; τις ὁ πρὸς ἀπώλειαν ὑποσύρας σε; ποῦ νῦν τὸ ἀγγελικὸν εκείνο σχῆμα τῆς παρθενίας, ποὺ ὁ ἐσταυρωμένος βίος ποῦ τὸ τῆς κατανύξεως δάκρυον; πῶς ἀπὸ τοσούτου τῶν ἀρετῶν ὕψους εἰς ἔσχατον ἀπάτης βάραθρον κατηνέχθης; διατί μή μοι τὴν ἀκήρυκτον ἐκείνην τοῦ ἐχθροῦ μάχην ἐγνώρισας; Διατί μὴ τὸ χαλεπὸν ἐκεῖνο πτώμα παρὰ πόδας εὐθὺς ἐθριάμξευσας; πάντως ἂν ἐγώ σοι καὶ ὁ φίλος Εφραίμ δάκρυσι καὶ δεήσεσι τὰ πρὸς τὸν Θεὸν διεπρεσβευ σάμεθα· ἐνάτι τοσοῦτον ἐμάκρυνας ἀφ᾿ ἡμῶν; καὶ ἱατί ἐπελήσθην ἀπὸ σοῦ, ὡς ἀπό καρδίας νεκρός; Τί τοσοῦτον ἐάλως τῇ ἀπογνώσει, ἥτις ἐστὶ τὸ τοῦ πονηρού άφυκτον άγκιστρον, ὡς μηδε φείδεσθαι λοιπὸν ἑαυτῆς, ἀλλὰ τὰ τῶν αἰσχίστων ἀνεδεν τολμᾷν καὶ ταῖς παρὰ τοῦ ἐχθροῦ πληγαῖς τὰς παρ' αὐτῆς προ στιθέναι, δέον διαναστῆναι μᾶλλον καὶ πολλὴν ἐπὶ τοῖς τολμηθεῖσι τὴν μεταμέλειαν ἐπιδείξασθαι; Οὐκ οἶδας τὰ τοῦ Θεοῦ σπλάγχνα περὶ ἡμᾶς καὶ ὅπως ἐστὶ μητρός κηδεμονικώτερος, οὕτως ἡμᾶς συνάγειν ἐθέλων (καὶ ταῦτα καταφρονούμενος πολλάκις καὶ παρορώ· μενος ὑφ᾽ ἡμῶν) καθάπερ τὰ νοσσία ὄρνις ὑπὸ τὰς πτέρυγας; Διὰ ταῦτα γοῦν ἄψαι παρακαλῶ τῆς ἐπὶ τὰ κρείττω φερούσης, καὶ πρὸς τῆς ἐμῆς πολιᾶς, καὶ πρὸς τῶν ἐπὶ σοὶ πόνων καὶ τῶν ἀφορήτων τῆς ψυχῆς ὀδυνῶν ἐκείνων καὶ τῆς πολλῆς ταύτης ἀθυμίας τε καὶ συγχύ σεως, εψαι τῆς προτέρας διαγωγής· καὶ δός μοι μικ ρὸν ἀναπνεῦσαι καὶ μὴ μετὰ λύπης εἰς ᾅδου τὸ γῆρας τὸ ἱμὸν παραπέμψης. ⋅ Ας'. Ταύτα πρὸς τὴν ἀνεψιάν λέγων ᾿Αβράμιος, παρὰ κωφόν άδειν ἐδόκει· νεύσασα γὰρ κάτω καὶ τὴν φωνὴν ὑπὸ τῆς πολλῆς ἐκείνης αἰσχύνης ἐπισχεθεῖσα, ἑστήκει ὁρῶσα εἰς γῆν καὶ πολλὰ τοῦ προσο ώπου ἀφιεῖσα χρώματα, ἐξ ὧν ἡ τε ἀγωνία καὶ ἡ ταραχή τῆς ψυχῆς ἐδηλοῦτο. ἐφ᾽ οἷς ἐκεῖνος οὕτω συγχυθεῖσαν αὐτὴν ἀνακτώμενος, μετὰ πολλῆς τῆς πραότητος καὶ τῆς ἐπιεικείας Διατί, ὦ τέκνον, ούτε ἀποκρίνη μοι; ἔρη οὐκ οἶδας, ὅτι διὰ σὲ τὴν τοσαύτην ὁδὸν ἐστειλάμην; οὐκ οἶδας, ὅτι διὰ τὴν την ταῦτα πάντα σωτηρίαν ὑπεκρινάμην, τὸ στρα τωτικὸν τῆς στολῆς, τὸν ἔρωτα, τὴν κρεωφαγίαν, ὃν PATROL. GR. CXV. XXVI. Hæc filiæ fratris dicens Abramius, videbatur surdo canere. Deorsum enim in terram inclinata facie, et præ magno illo pudore ejus voce repressa, stabat terram intuens: ex quibus signif. cabatur angor et animi perturbatio. Quamobrem ille eam sicconfusam recreans, cum magna lenitate et moderatione: Cur, inquit, o filia, tu mihi non respondes? Nescis me propter te tantum iter esse ingressum? Nescis me propter te, propter tuam salutem hæc omnia simulasse, vestem militarem, amorem, esum carnium, quem scis nihil aliud nosse, praeter cellam et silentium? Non est ullum pecca3

οὐδέν; Οὐκ ἔστι τι τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ὅπερ ἀπαγορεύειν προσήκει οὐκ ἔστι τι τῶν τῆς ψυχῆς τραυμάτων οὕτως ἀνίατον, ὁ μὴ τῷ καλῷ τῆς μετανοίας πυρὶ καιόμενον θεραπεύεται. Επ' ἐμὲ ἡ ἀνομία σου, τέκνον! ἐγὼ τὰς ὑπὲρ σοῦ εὐθύνας ὑφέξω Χριστῷ· μόνον ἐλθε μετ᾿ ἐμοῦ και πρὸς τὸ τῆς ἐρη μίας οικητήριον πάλιν ἐπανέλθωμεν. Πρὸς ταῦτα μόλις ἐκείνη ποτέ ταπεινόν τι καὶ σκυθρωπὸν καὶ οἷον ἀθυμίᾳ τεθνηκὸς ὑποφθέγγεται· Εἰ πρὸς σὲ καὶ τὰς σᾶς ὄψεις οὐδὲ ὀφθαλμοὺς ὁρᾷν δυναμένους ἔχω, τίμιε Πάτερ, άτε ἐν τροπῇ τοσαύτη κεκαλυμμένους, πῶς προσελθεῖν δυνήσομαι τῷ Θεῷ, δεινῶς ὑπὸ τοῦ πονηροῦ τὴν ψυχὴν τετρωμένη καὶ τοσούτοις ἁμαρ τιῶν ἕλκεσι βρύουσα; Ὁ δὲ καὶ αὖθις ὑπολαβών tum humanum, pro quo desperare oporteat. Nul- οἶδας ἀεὶ τοῦ κελλίου καὶ τῆς ἡσυχίας εἰδότα πλέον lum est animæ vulnus adeo immedicabile, quod non curetur, ustum pulchro igne pœnitentiæ. Super me sit tua iniquitas, o filia. Ego pro te Christo reddam rationem. Solum veni mecum, et ad solitudinis revertamur habitaculum. Ad hæc illa vix humile quippiam et triste, et veluti ægritudine animi emortuum submisse loquitur: Cum ad te et vultum tuum ne oculos quidem habeam, qui possint intueri, o venerande Pater, ut qui sint tecti propter tantum pudorem, quomodo potero ad Deum accedere, a maligno graviter animo sauciata, et scatens tam multis peccatorum ulceribus? Ille autem verba ejus excipiens: Super me, inquit, o filia, sit iniquitas tua, et onus collo meo erunt tuæ actiones; solum revertamur ad priores nostras habitationes. Η Επ' ἐμέ, φησί, τέκνον, ἡ ἀνομία σου καὶ φορτίον. Ecce enim dilectissimus quoque Ephrem pudore propter te afficitur et animi ægritudine. Concede ergo nobis, ut respiremus, et ab hoc gravi propter te liberemur mœrore. His puella valde animo contrita, cadit ipsa quoque, non secus ac meretrix illa, ad pedes præceptoris, acerbe deflens, et eos irrigans fluviis lacrymarum. ἐμῷ τραχήλῳ σαὶ γενήσονται πράξεις· μόνον ἐπὶ τὰς πρότερας ἡμῶν πορευθῶμεν διατριβάς· ἰδοὺ γὰρ καὶ τον θεῖον Εφραίμ, αἰσχύνη διὰ σὲ κατέχει καὶ ἀθυμία· δὸς οὖν ἡμῖν ἀναπνεῦσαι καὶ τῆς χαλεπής ταύτης ἐπὶ σοὶ κατηφείας ἀπαλλαγῆναι. Πρὸς ταῦτα σφοδρῶς ἡ κόρη τὴν ψυχὴν συντριβεῖσα, πίπτει κατὰ τὴν πόρνην καὶ αὕτη πρὸς τοὺς πόδας του διδασκάλου, πικρῶς ὀλοφυρομένη καὶ δακρύων ποταμοῖς αὐτοὺς ἐπι κλύζουσα. XXVII. Cum ii ergo ita se haberent, et ille qui- ΚΖ΄. Ταύτη τοιγαροῦν ἐχόντων αὐτῶν καὶ τοῦ dem apud eam uteretur admonitionibus, et in bo- μὲν τὰς παραινέσεις πρὸς αὐτὴν ποιουμένου καὶ nam terram sic seminaret: illa autem lacrymis οὕτως εἰς ἀγαθὴν γῆν σπείροντος, τῆς δὲ διὰ τῶν quodammodo irrigaret semina, ut fructus cito pro- δακρύων ὥσπερ ἀρδούσης τὰ σπέρματα, ἵνα καὶ καρ ferrent, et hinc pœnitentiam ostenderet et contri- ποὺς ταχὺ προσενέγκωσι, καὶ τὴν μετάνοιαν ἐντεῦ tionem, nox jam deducta erat ad matutinum: et θεν καὶ τὴν συντριβὴν ἐπιδεικνυμένης, ἡ νύξ ἤδη ipse quidem fratris filiam jubebat sequi ad mon- περὶ ὄρθρον ἦν καὶ ὁ μὲν ἔπεσθαι τὴν ἀνεψιάν ἐπε tem. Cum illa rogasset autem, quidnam de vesti- έτρεπε πρὸς τό ὄρος· τῆς δὲ περὶ τῶν ἐσθήτων καὶ bus, et auro, et argento, et stragulis vestibus dein- τοῦ χρυσοῦ καὶ τῶν ἀργυρωμάτων καὶ τῶν στρα ceps faceret (erat enim splendide et sumptuose or- μνῶν πυθομένης, ὅτι λοιπὸν αὐτοῖς χρήσεται· καὶ nata), ut convenienter divino præcepto omnia relin- γὰρ ἦν πολυτελῶς ἔχουσα τούτων καὶ φιλοτίμως, quat, divinus admonet Abramius, ut eum solum se- πάντα κατὰ τὴν δεσποτικὴν ἐντολὴν καταλιπεῖν ὁ quatur, et contendat ad veras illas vitæ futuræ θεῖος ᾿Αβράμιος ὑποτίθεται καὶ αὐτῷ μόνῳ ἀκολου divitias. Ea ergo accepta, egreditur clam e diver- θεῖν καὶ πρὸς τὸν ἀληθινὸν ἐκεῖνον τῆς μελλούσης sorio: et cum ipsam equo imposuisset, ille præce- ζωῆς ἐπείγεσθαι πλοῦτον. Παραλαβών οὖν αὐτὴν, debat pedes, equum manu trahens. Cum autem ὑπέξεισι λάθρα τοῦ πανδοχείου καὶ ταύτην εἰς τὸν fuissent in monte, mutant ordinem domuncularum; ἵππον ἐπιβιβάσας, πεζὸς αὐτὸς προηγεῖτο, τὸν ἵππον et eam quidem, quæ erat exterius, ipse statuit ha διὰ χειρὸς ἐφελκόμενος. Γενόμενος δὲ πρὸς τῷ ὄρει, bitare, filiæ autem fratris tribuit interiorem. In τὴν τῶν οἰκίσκων ἀμείβουσι τάξιν καὶ τὸν μὲν ἐκτὸς qua cum se coercuisset, et fores occlusisset domun- αὐτὸς εἵλετο κατοικεῖν, τῇ ἀνεψιᾷ δὲ ἀπονέμει τὸν cule, illic fuit perpetuo, precibus, jejuniis et la- ενδοτέρω οὗ δὴ καὶ καθείρξασα ἑαυτὴν καὶ τὰς crymis delens labes peccatorum animæ. Etenim ut θύρας ἐπικλεισμένη του δωματίου, διὰ παντὸς ἦν quæ nuper resipuisset a vitiis corporis, sic ea sem- ἐκεῖ δεήσεσι καὶ νηστείαις καὶ δάκρυσι τοὺς τῆς per habebat præ oculis inferne versantia animam, ἁμαρτίας σπίλους τῆς ψυχῆς ἀπαλείφουσα· καὶ γὰρ et admodum acerbe pungentia conscientiam, etsi ὡς ἄρτι τῶν τοῦ σώματος παθῶν ἀνανήψασα, οὕτως Deus sæpe ei ostenderet peccatorum remissionem, αὐτὰ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν εἶχεν ἀεὶ στρέφοντα κάτωnec hoc solum, sed etiam eam tanta impertiret fi- θεν τὴν ψυχὴν καὶ σφόδρα πικρῶς τὴν συνείδησιν ducia, ut et assidue miracula, et a morbis et vitiis πλήττοντα, καίτοι τοῦ Θεοῦ τὴν τῶν ἡμαρτημένων liberationes per eam ostenderet. Propter quæ corde ἄφεσιν αὐτῇ πολλάκις παραδεικνύντος, καὶ οὐ τοῦτο lætabatur Abramius, et Deo agebat gratias, quod δε μόνον, ἀλλὰ καὶ τοσαύτης αὐτῇ μοναδόντος τῆς spe minime esset frustratus, sed susceptorum pro- παῤῥησίας, ὡς καὶ θαύματα συνεχῶς καὶ παθῶν pter ipsam laborum fructus ferret suavissimos. καὶ νόσων ἀπαλλαγὰς δι' αὐτῆς ἐπιδείκνυσθαι· ἐφ' οἷς εὐφραίνετο τὴν καρδίαν ᾿Αβράμιος καὶ ἀπεδίδου Θεῷ τὰ εὐχαριστήρια, ὅτι μὲ διήμαρτεν ἐλπίδων, ἀλλ' οὕτως ἡδίστους τῶν ἐπ' αὐτῇ πόνων τοὺς καρποὺς ἐκομίζετο. In hac voce Vita Abramii cod. 774 desinit; reliqua desumpta sunt ex cod. 1484, 8890. ΣΙΙ.

VITA SS. AGAPES ET SOCIARUM ΚΕ΄. Ἐκεῖνος μὲν οὖν εἰς βαθὺ γῆρας ἐλάσας καταλύει τὸν βίου καὶ πρὸς τὰς σκηνάς μεταβαίνει τὰς ἀϊδίους, πολλοῦ περὶ τὴν τοῦ σώματος ἐκφοράν πλήθους συῤῥεύσαντος πανταχόθεν καὶ τῶν αὐτοῦ περιειλημάτων καὶ τῶν ῥακίων παρασπάσασθαί τι μικρὸν ἑκάστου φιλονεικοῦντος εἰς ἀγαθοῦ παντὸς θησαυρόν, εἰς κακῶν ἁπάντων φυγαδευτήριον· πέμστον δὲ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν ἔτος τελευτᾷ καὶ ἡ ἀνεψιά, ἧς τὴν ψυχὴν τῷ ποθουμένῳ Δεσπότη παμαθεμένης καὶ νεκρᾶς ἤδη καὶ πρὸς τῇ ταφή κειμέτης ἡδίστη τις ἐπήνθει ταῖς ὄψεσι χάρις και τις ἐκτὶς ἐκεῖθεν ἀπέστιλβε, σύμβολον ἀκριβες τῆς ταύ την εχούσης λαμπρότητος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. XXVIII. Atque ille quidem cum ad profundam pervenisset senectutem, e vita excedit, et ad æterna transit tabernacula, ad efferendum corpus magna undique confluente multitudine, atque ejus pannorum et ciliciorum parum quid attrahere unoquoque contendente, ad cujusvis boni thesaurum, ad mala omnia propulsanda. Quinto autem anno post illius mortem, moritur etiam fratris filia. Quæ cum animam desiderato Domino tradidisset, et jam esset mortua, in sepultura, in ejus vultu suavissima quædam florebat gratia: et illinc quidam micabat radius, apertum signum ejus animæ splendoris in Christo Jesu Domino nostro, quem decet omnis gloria, honor, et adoratio in sæcula sæculorum. Amen. MARTYRIUM SS. AGAPES, CHIONIÆ ET IRENES QUÆ APUD THESSALONICAM PASSÆ SUNT. (Latine apud Surlum ad diem 1 Aprilis - Græca in codicibus Regiis Parisiensibus non exstant. quæ virtutibus seipsas ornaverant, evangelicis legibus obedientes, propter summam in eum charitatem et coelestium bonorum spem, patrisque Abraham factum imitantes, patriam, cognationem facultatesque omnes reliquerunt, ac persecutores fugiendo, quemadmodum Christus præcepit, altum quemdam montem petierunt, ibique divinis precibus operam dabant: et corpus quidem ipsum ad montis celsitatem contulerunt, eorum vero animus in cœlo ipso versabatur. Cum autem in eo loco fuissent comprehensæ, ad eum, qui persecutionis auctor erat, magistratum ductæ sunt, ut reliqua divina præcepta exsequentes, et ad mortem usque suam in Christum charitatem servantes, immortalitatis coronam assequerentur. Una quidem etribus illis præcepti perfectionem possidens, et Deum ex toto animo diligens, et proximum sicut seipsam, sancto Apostolo dicente: 1. Quanto ex adventu et præsentia Domini et tore adversus Christianos illata esset, mulieres illæ, Salvatoris nostri Jesus Christi major gratia in humanum genus collata est, quam olim fuerat, tanto et sanctorum hominum victoria major exstitit. Pro his mim hostibus, qui corporeis oculis cernuntur, hostes illi superari jam cœpti sunt, qui oculorum sensu percipi non possunt. Nam dæmones ipsi, quorum naturæ spectabiles non sunt, vela purissimis atque honestissimis feminis, Spiritu sancto plenis, superati igni traduntur. Tales fuerunt tres illæ sandæ mulieres, quæ ex urbe Thessalonica originem docebant: quam urbem sapientissimus Paulus celebravit, cum ejus fidem et charitatem, laudans, sic tit: «In omni loco fides vestra in Deum pervagata est'.» Atque alibi: «De charitate, inquit, fraternitatis non necesse habuimus scribere vobis; ipsi enim vos a Deo didicistis, ut diligatis invicem³.» IL Cum igitur persecutio a Maximiano impera- ' Thess. 1, 8. 21 Thess. IV, 9. ' Matth. x, seqq. Quantum ad Irenen. Cur autem Irenen Latina Martyrologia 5 Aprilis, Agapen autem et Chioniam, 3 Græci vero in Menologio omnes tres 16 ejusdem Mensis die habeant, præsertim cum nulla passa illis Gebus reperiatur in Actis a notariis exceptoribus conscripta, hactenus sibi incompertum testatur Baronius in not. ad Martyrolog. Rom. 3 April. Quod autem easdem auctor mulieres vocet cum virgines fuerint, ut testantur Martyrologia Latina, nota mulieris nomen adiaphorum esse, et sexum solummodo indicare, ut pluribus disputat Tertullianus De veland. virg. Vide Baronium loco citato.