οὖν γράμματα ἔλεγεν ὁ Λέων, καὶ ποιητὰς μυπθῆ- Musæ. Ipse enim nunc demum rhetorices desiderio ναι κατὰ τὴν Βασιλίδα, ῥητορικὴν δὲ, καὶ φιλοσο- teneor, cum Photium summum præsidem senem maφίαν, καὶ ἀριθμῶν ἀναλήψεις, καὶ τὰς τῶν λοιπῶν ἐπιστημῶν ἐφόδους κατὰ τὴν νῆσον Αντρον γενόμε νος· ἐκεῖσε γὰρ σπουδαίῳ τινὶ ἐντυχὼν ἀνδρὶ Μια χαὴλ τῷ Ψελλῷ, καὶ τὰς ἀρχὰς μόνον, καί τινας λόγους, καὶ ἀφορμὰς λαβὼν παρ᾽ αὐτοῦ, ἐπεὶ μὴ ὅσον ἐβούλετο εὕρισκε, περιενόστει τὰ μοναστήρια, καὶ τὰς ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένας βίβλους ἀνερευνών τε καὶ ποριζόμενος, καὶ σπουδαίως ἐμμελετῶν πρὸς τὸ τῆς τοσαύτης γνώσεως ὕψος ἀνεβιβάσθη. Id est, Litteris et poetis Leo, ut ipse ferebat, initiatus fuit Byzantii. Rhetoricam, philosophiam, arithmeticam, et reliquas scientias in Antro insula didicit, ibi versatus cum Michaele Psello, præslante viro, ab eoque principiis tantum et quibusdum præceplis, Η occasionibus discendi instructus, neque tantum, quantum desiderabat adeptus, monasteria pervagatus est, librosque in iis repositos perquirens, atque scrutans, studioseque meditans ad tantæ doctrinæ fastigium evasit. Leonem primis litteris initiatum, Musisque litasse Byzantii vides. III. Profanis tamen studiis Gentiliumque disciplinis addictissimus, rem Christianam omnino neglexerat, adeo ut multis aliis, et præsertim Constantino discipulo, visus sit, repudiata Christianorum fide, in gentilismum et futiles antiquorum Græcorum Teλstàs animum applicasse, cultumque exosculatum, deos improbe adorasse. Viri ingenium conviciis Constantinus acriter verberavit, et carmine elegiaco insectatus est, quod ita clausit: Ταῦτα δὲ Κωνσταντῖνος ὁ σῆς γάλα καλλιοπείης, Καλὸν ἀμελξάμενος, φησὶν ἐπισταμένως, *Ος ῥα τῆς κραδίης μυστήρια λεπτολογήσας, ὀψὲ μόγις κακίην κευθομένην ἐδάην. Id est [3] Hæc vero Constantinus, qui tuæ luc Calliopes pulchrum ebibit, expertus dicit: Qui tui cordis arcana intime expendens, tandem aliquando iniquitatem occultam percepi. Discipuli calumniam Psellus ægre tulit, et carmine iambico, eoque prolixo, quo se Christi asseclam, et gentium hostem palam fatetur, injuriam propulsavit. Carmen elegantissimum, sicut et alia ejusdem inedita apud me sunt; et tibi non invidissem, sed brevitatis studio in alia magis necessaria ducor. Ut tamen melius res Christianas pertractaret, Photio patriarchæ post Ignatii restitutionem, ad mysteria nostræ fidei addiscenda, totum se tradidit, a quo divina doctrina instructus, prioribus studiis valedixit, quod ipse elegiaco illo carmine refert: Έρξε μοι, ὦ τριτάλαινα Πολύμνια. Βῤῥετε, Μοῦ. Αὐταρ ἐγὼν ἀπὸ νῦν ῥητορικῆς ἔραμαι, Φώτιον ἀρχιερῆα γεροντοδιδάσκαλον εὐρών, Ος με γάλακτ᾽ ἔθρεψεν θείων ναμάτων. [σαι, Id est Vale mihi,o ter miseranda Polymnia. Valete, (c) In Allatii Symmictis, p. 83. gistrum adinvenerim, qui me lacte enutrivit divinarum scaturiginum. Vocat Photium yɛpovrodidáσxaAov, vel quod senex, vel quod senem erudiret; ambo quippe erant ætate provectiore. Idque commodius Leoni successit, inter aulæ primates non postremo. Nam Photius dignitate spollatus in regia Basilii Macedonis vitam agens, Leonem ac Constantinum, cæterosque Basilii filios ad humanitatem, eloquentiam et alias disciplinas informabat. Hinc etiam aditus Leoni ad diviniora studia capessenda datus est. Id habeo ex Constantino Porphyrogenneta (c) de vita et rebus gestis Basilii Macedonis: Οὐ μὲν οὐδὲ πρὸ τούτου διέλιπε φιλοφρονού μενος αὐτὸν, Φώτιον, καὶ τιμῶν διὰ τὴν ἐν αὐτῷ παντοδαπὴν σοφίαν τε καὶ ἀρετήν. ᾿Αλλὰ κἂν εἰ τῆς καθέδρας μετέστησεν, οὐδὲν τοῦ δικαίου θέλων ἄγειν ἐπίπροσθεν, ὅμως τῶν εἰς παραμυθίαν οὐδὲν ἐνέλιπε παρεχόμενος. Ὅθεν κἂν τοῖς βασιλείοις διατριβὴν αὐτῷ δοὺς τῶν οἰκείων παίδων ἀπέδειξε παι δευτὴν καὶ διδάσκαλον. Id: est Neque vero antea humanitatis in eum, Photium, studia prætermiserat: quinimo propter omnimodam in eo sapientiam ac virtutem honoribus auxit. Et licet a patriarchali sede dimovisset, justitiæ primas concedens, attamen omnia in eum, quibus soluri posset, officia contulit. Unde et in regiam evocatum propriorum filiorum informatorem ac magistrum constituit. [4] IV. Leo itaque, sive tradendæ philosophiæ munere, sive præstantia, qua et ipse in philosophicis alios superabat, philosophi sibi cognomen vindicavit. Id cum ecclesiasticæ parens historiæ in Annalibus annotasset, anno Domini 859 Michaelem Psellum floruisse, non incongrue affirma vit. Eo namque tempore Michael Psellus non illaudatus vir in philosophandi scientia probabatur, a Michaele altero Psello sub Constantino et Michaele Ducis, diversus, quos parum caute plerique confundentes, misere historiæ ordinem ao tempora perturbarunt, adeo ut non neme in paucissimis verbis quam plurima mendacia et nugas legentibus obtrudat. Ne nimius sim,en Gregorii Gyraldi verba De poet. histor., Dialogo 5: Fuit quidem non incelebris Leo ille, qui Basilii filius, Philosophus cognominatus est, qui circiter annum 887 a Verbo Dei corporato, Byzantii et Orientis annis 25 imperium tenuit, cujus filius Constantinus Ducas fuit, qui et de Christiana religione probe sensit, et optimis artibus et disciplinis operam naviter impendit. Hujus Constantini liber ille celebratus est, quem moriens Romano filio reliquit, in quo summam tolius imperii, sociorum fædera, hostium vires, quæ e quantæ essent, aliaque omnia ad imperium spectantia complexus est: quem librum hodie Venetorum respublica in sua peculiari bibliotheca diligentissime NOTÆ.

custodire facit. Hujus quoque Constantini tempore, tino Duca forte verum fuerit. Verum quanam vir cum in omni liberalium artium scientia, sed et peregrinarum floruit M. Psellus, cujus innumerales pene libri curiosorum et studiosorum manibus teruntur. Ad hunc certe Constantinum Pselli de viclus ratione, hoc est, de diætu et de auro conficiendo, hoc est, Chrysopæia libri exstant, quos quidam non sane indoctus Constantino magno datos perperam etiam scripto credidit: ut Commentaria millam, quæ in Zoroastris Chaldaica symbola leguntur, et Canones astronomicos, etc.; et paucis interjectis: Fuit et hujus Constantini Ducæ filius, et M. Pselli discipulus, Michael Ducas imperator Constantinopolitanus, qui a fame et penuria, quæ in exordio ejus principatus Constantinopolitanam urbem invaserat, Parapinaceus cognominatus fuit. Hic quidem Michael cætera ignarus ac socors nisi quod bonis artibus sub Pselio profecit, atque imprimis in factitandis versibus, qua in re Græca illum imperatorem commendat historia. ratione Constantinus Leonis filius schismatis propugnator de Christiana religione probe sentire potuit, judicent alii. Conatus illius in vindicando ab injuriis Photio, vel soln Upionis tomo, a Leunclavio in Jure Græco-Romano lib. II edito, satis superque liquet. Hujus Constantini liber ille celebratus est, quem moriens Romano filio reliquit. Eum ex codice bibliothecæ Palatinæ, qui Baptist Ignatii olim fuisse perhibebatur, descriptum, Græce et Latine edidit Joannes Meursius, cum aliis ejusdem Constantini opusculis, Lugduni Batavorum apud Elzevirum 1627, in-8°. Verum is non Duce, sed Porphyrogennetæ fuit. Hujus quoque Constantini tempore floruit Michael Psellus. Si de Psello, cujus innumerabiles, ut ipse ait, libri circumferuntur, sermo est, fallit. Ille etenim non eo tempore vixit. Si de præceptore Leonis Philosophi, licet non fallat, ille tamen innumerabilium librorum editione non celebratur. De quo, an aliquid (d) scripserit, adhuc dubitamus. Ad hunc certe Constantium Pselli de victus ratione, hoc est, de diæta. Hoc [6] quoque falsum est. Nam Psellus qui De victus ratione conscripsit, Constantino Ducæ (e), vel si placet, Constantino Monomacho librum nuncupavit. Et de auro conficiendo. Nihil minus. Libellum etenim illum ad patriarcham Michaelem Cerularium, cujus hortatu illum conscripserat, misit. Quos quidam non sane indoctus. Optime hic aliorum ineptias abdicat, et nonnulla Pselli commentaria, non tamen Leonis Philosophi magistri, recenset. Subdit, Fuit et hujus Constantini Ducæ filius, et Michaelis Pselli discipulus Michael Ducas imperator Constantinopolitanus, qui a fame et penuria Parapinaceus (f) cognominatus fuit. Nuga, Constantini, Leonis filii, nullus fuit filius Michael, sed Romanus, cui librum, ut Gyraldus supra dixerat, moriens, De administrando imperio reliquit. Et Michael iste sub Psello præceptore Constantinum Ducam patrem cognoscit Annon bene tractat historiam Gyraldus? Annon bene de Psello atque his imperatoribus meritus, quos fœdissime commiscendo confundit, et loco suo ejectos ad alia tempora conjicit? V. Miror hominem sanæ mentis tam inconsiderate locutum. Leo Philosophus, Leo illi est imperator, Basilii filius. Error. Certum est Leonem imperatorem humanioribus, philosophicis sacris. que studiis addictissimum plurima, quæ etiam exstant, laudabiliter in disciplinarum omni genere conscripsisse: ideoque copov, sapientem [5] scilicet cognominatum, at nunquam illi philosophi nomen attributum ab eruditioribus est. Ex Leone itaque non Philosopho, altero Sapiente unum facit Leonem, eumque filium Basilii. Imperitius lapsus est auctor Theatri vitæ humanæ, vol. XXI, lib. 11, pag. 3759. Litteris Leo Philosophus imperator initiatus fuit Byzantii, rethoricam, philosophiam, arithmeticam et reliquas scientias in Antro insula didicit, ibi versatus cum Michaele Psello. Cedrenus. Ingens sane imperatoris et ardens studium, licet auctoritas et fucultates nullæ, qui relicta domo neglectisque summi fastigii opibus, in insulam Antrum pro capessendis disciplinis ad magistrum Psellum pererraverit. Nonne multo facillius, præmio, quod poterat, maximo proposito, Psellus vocatus accessisset? Falsum etiam est id asserere Cedrenum, qui Philosophum Leonem a Leone Sapiente et imperatore diversum novit. Et Cedrini verba de Leone Philosopho sunt, quæ supra adduximus. VI.Pergit Gyraldus: Cujus, Leonis scilicet, filius fert, satis male antiquitatem accipit: Michael Constantinus Ducas fuit. Quis id dixit? Constantinus Ducas longe ab his temporibus vixit. Neque Constantinus Leonis filius Ducæ sibi cognomen unquam ascivit, sed Porphyrogennetæ, quo maxime gaudet et gestit. Ducæ cognomen post centum sexaginta ad minus annos in imperio cepit. Qui el de Christiana religione probe sensit. De ConstanVII. Possevinus item, dum scripta recentioris Pselli ad veterem illum Leonis præceptorem transPsellus, qui Leonis, cognomento Philosophi, fertur fuisse præceptor, pleraque scripsit, tum ad theologiam, tum ad philosophiam atque ad alias disciplinas, sive mechanicas, sive medicas spectantia; si tamen omnia, quæ ascribuntur, legitima sunt illius opera. Nec plus sapit Franciscus Bosquetus, præfat. ad lectorem in Michaelis Pselli de legibus NOTÆ. Præter carmina, ut illa de quibus supra § 3. (e) Aliter tamen ipse Allatius infra § 11. (f) Quod miváriov sive quarta pars modii eo tempore ementibus subtraheretur. Vide Cangium in Πινάκιον.

Syntagma: Michaelem Psellum, qui præter propter non uni ascribentur parenti, et quæ junioris Paelli annum Christi 850 Leonis Philosophi imperatoris, etc. VIII. Et sane parum caute Andreas Schotius Præfat. ad Psellum in Cantica canticorum, et Gerhardus Vossius de Historicis Græcis lib. 1, cap. 26, Cæsari Baronio et Bellarmino imponunt, sibi et aliis persuasisse conati, floruisse Psellum Christi anno 859, quo Constantinopoli imperator Leo Philosophus fuit, quem et Psellus litteris informavit. Licet enim de Psello verum sit, nec in eo Baronius fallitur; fuit enim vere eo tempore Psellus quidam, litteratura insignis; nunquam tamen Baronius eum Psellum Leonem imperatorem litteris imbuisse affirmavit,sed Leonem Philosophum longe ab imperatore Leone diversum. Baronius, dicunt, a Psello, non Leonis æquali, sed multo recentiore, Simeonem Metaphrastum oratione panegyrica celebratum narrat. Ita est. Scd non dixerat unicum tantum Psellum exstitisse. Et nos ad [7] quemnam Psellum oratio referri debeat, certo affirmare non possumus. Conjectura tamen, eaque levissima ducimur, hunc recentiorem esse illius auctorem; quod et plura scripserit in omni disciplina et scriptorum gloria celeberrimus fuerit. An vero senior ille aliquid scripto tradiderit, certo non constat. IX. Ego vero nullus dubito, si verum fateri velimus, Psellum illum sub Basilio Macedone, multa philosophica scripto consignasse, eaque nunc affinitate nominis indistincta sub recentioris Pselli nomine circumferri. Scripta namque omnia, quæ Psellum patrem indigitant,cum et tractandi ratione, et inveniendi acumine, nec eadem dicendi forma, nec figurarum coloribus gestiant, sed alia incomptam illam,et Græcam philosophiam, non barbaram scilicet, sed virilem, et quæ suo splendore nitescat, præ se ferant; alia cum Musis ludant, et (iratiis, et verborum flosculis, et compto periodorum instructu hilariter subsiliant; diversos sibi parentes pro genii diversitate reposcunt. Et licet magni viri aliquando rerumn excelsarum parturitione defatigati videantur destitui, et in alias atque alias se dicendi formas convertere, semper tamen in illis vis quædam naturæ, a semetipsa nunquam degenerans, inclarescit, qua nasuta ingenia et acres operum judices verum auctorem expiscantur. Quamvis deturpata facie et pedibus distortis Ganymedes claudicet, non ita in alium virum migrare poterit, ut Ganymedes esse non cognoscatur; adhuc lineamenta illa,et pessime exceptas pulchritudinis scintillas, et latentes in membris radios, si fungus omnino non es, prompte dignoscas.Sæpeque in confracto, exeso ac partibus mutilato marmore cœlum Praxitelis deprehendi. Cum itaque in hisce operibus longe diversa sint omnia, non erunt, ad antiquiorum esse referenda plane judico. Præcipua illa erunt, quæ Aristotelis libros plerosque per modum paraphrasis, non ineleganter exponunt. Semperque de Dialogo illo, in quo operationes dæmonum asseruntur, deque ejus auctore subdubitavi. Stylus florido solidior, res extra Peripateticorum scholas, cum Platonis et Zoroastra sententiis affinis, et magica illa nugamenta alterum a Psello recentiore Psellum indicant. Hic in Dialogo Marcus in Chersone insula commorans peregrino magia arcana exponit; Leo Philosophus philosophica ac reliquas scientias in Antro insula a Michaele Psello edocetur. Video Leonis historiam sub alienis nominibus quasi personatum [8] in theatrum educi. Illud etiam, quod se dicit Timotheus a paterno avo audisse de Euchaitarum pessimis moribus, annon magis senioris Pselli ætati, tunc cum Massalianorum hæresis, ut de hæresibus narrat, Joannes Damascenus, crudelissime in Ecclesiam Dei grassabatur, quæ tempore junioris prope exstincta languebat, videtur convenire? Adde Dialogo tractatum (g) de Dæmonibus, nondum editum Græce, quod sciam, ex Græcorum sententia, uterinum dixeris ac germanum fetum, et Leonem Philosophum ao Joannem ejus consanguineum magiæ insimulatos et accusatos tradunt historici, quaın verisimile est non ab alio quam a Michaele illo Psello didicisse. X. Libellus etiam Pselli De lapidibus a Maussaco editus, vel huic seniori Psello, si me conjectura non fallit, tribuendus est, vel certe nulli. Audi quid ipse dicat, dum in fine auctores, qui de lapidum virtutibus causas reddidere, enumerat, post omnes subdit: Τῶν δὲ οὐ πολὺ πρὸ ἡμῶν ὁ ἐκ τῆς ᾿Αφροδισίας ᾿Αλέξανδρος, ἄνθρωπος περὶ πάντ των ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων τῆς φύσεως popótatos. Id est: Ex his autem, qui paulo ante nos vixerunt Alexander Aphrodisiensis, ad omnia etiam naturæ occultiora enucleanda, ut plura paucis complectar promptissimus. Anne (paulo ante tempora Pselli, qui sub Constantino et Michaele Ducis florebat, Alexander Aphrodiensis, qui sub Antonino et Severo scribebat,vixisse dicendus est? Si octingentorum et quinquaginta annorum spatium modicum temporis intervallum Paello est, quod erit longum? Ergo vel hic libellus Psello huic seniori vindicandus est, vel si sexcenti etiam et plures anni diuturniora tempora sunt, ideoque nec seniori tribuendus, alius nobis opusculi auctor quærendus est sedulo, ne Psellum, dum hæc scriberet, dormitasse nugacissime fateri cogamur. XI. Liber etiam Medicus et Therapeuticus Pselli, quem Constantino Porphyrogennetæ, nisi nos ludit inscriptio, nuncupavit, forte Psello seniori NOTÆ. (g) De hoc infra § 39. Laudat et Allatius diss. de Engastrimytho c. 2 et 16.

tribuendus est, si vitam eo usque protraxit; certe firmant, huic Nicetæ Davidi tribuunt. Habent enim recentiori tempora negant. XII. Verisimile itaque est, Psellum hunc plura in Philosophicis Rhetoricis composuisse. At non scripsit, inquies, quidquid de aliis sit, in Simeonem Metaphrastem panegyricum, ut Baronius somniat, [9] cum illum Psellus recentior scripserit. Quare Baronius falsus est, et in Psello, quem in aliud tempus amandat, et in Metaphraste, quen ob imaginarium Psellum annis ferre ducentis, antequam esset, suam Ecclesiæ operam contuluisse in enarrandis sanctorum vitis contendit. Nec feliciori eventu Bellarminus de Scriptoribus Ecclesiasticis, sæculo ix, anno 850; Jacobus Gaulterus in tabula Chronologica, sæculo 1x, pag. 598; Jacobus Gretserus De imaginibus mânu non factis c. 10, et alii, Baronium secuti sunt. XIII. Hic historiæ ecclesiastica hostes, et Simeonis Metaphraste acerrimi defensoris oppugnatores, tantorum virorum lapsu triumphare sibi videntur. Sed nulla id evidenti ratione conantur, ni me mea fallit opinio. Pselli tempora Baronius non distinxit; at quonam ipsi modo distinguunt? Ipsi Panegyrim illam in Metaphrastem Juniori Psello, sed quonam argumento adjudicant? Prorsus nullo. Auctorem illius orationis Psellum alterum esse, non Leonis Philosophi magistrum nunquam evincent. Scripsit ille plurima, ut versimile est; quare non et hanc orationem scribere potuit? Et scripsisse argumunto hoc ad probandum firmissimo, ni me codices manuscripti fallunt, ni ipsi, qui contrarium astruunt, lapides sunt, demonstrabo. Concedant et concedere debent orationis parentem cognomento Psellum fuisse, vixisseque non diu post Metaphrasta tempora. En illius verba (h): "EdeĘE γὰρ κάν τῷ τέλει ὁποῖος αὐτῷ ὁ διεσπουδασμένος βίος ἐτύγχανεν ὤν. Οὐ γὰρ ὥσπερ τετιμῆσθαι αὐτὸν οἱ συνεωρακότες φασίν, οὐδὲ διῃρῆσθαι, ἀλλ᾽ ἐδόκει ὥσπερ τινὸς δέσμης ἐλευθερούμενος, καὶ εὐμαρῶς πρὸς τοὺς ἄγοντας ἀγγέλους ἀνατεινόμενος vespa. Id est: Nam vel in fine ostendit, qualem vitum egerat. Non enim eum veluti abscissum, aut divisum fuisse dicunt ii,qui viderunt: sed videbatur veluti a quodam vinculo liberari, et hilari nutu se extendere ad ducentes angelos. Neque negare poterunt, Nicetam qui, et David dicebatur, Paphalgonem divo Ignatio Constantinopolitano, æqualem, D) iisdem cum senioris Michaelis Pselli temporibus, scriptis editis celeberrimum, vixisse. Ipse hoc de se, in principio Vitæ Ignatii a se conscriptæ. tradit. Nicetam hunc eumdem cum Niceta Serrone faciunt plerique codices Vaticani. Expositionem siquidem in Carmina Gregorii Nazianzeni, ejusdem, qui et in alia Gregorii commentatus est Nicetæ, Serronis scilicet, quod et plurimi codices manuscripti consatis evidenter, Νικήτα φιλοσόφου τοῦ Παφλαγο νίας [10] Ερμηνεία εἰς τὰ ἔπη τοῦ Θεολόγου. Εἰ, Νικήτα τοῦ καὶ Δαυίδ᾽, 'Εξήγησις εἰς τὰ αὐτά. Nicela Philosophi Paphlagoniæ Expositio in Carmina Theologi, et Nicelæ, qui et David, expositio in eadem. Neque ab his diversi sunt codices mss. Augustani; confirmatque editio Veneta sub anno 1563. Ut hinc videas una tot manuscriptorum codicum conspiratione, non unius exscriptoris oscitantia illarum expositionum immutatum' sed continuata serie pluribus comprobatum, auctorem Nicetam fuisse, qui et David et Paphalgo Philosophus dicebatur. Serron itaque Nicetas et David auctoritate horum codicum unus est et idem auctor. Ea præ, sequere, mi Gaffarelle. Nicetas, præter expositiones in Gregorii orationes, et alia ingenii sui in omni genere doctrinarum, erudita sane et docta monumenta, in divi Lucæ Evangelium, quatuor libris distinctam, satis uberem et luculentam Catenam ex pluribus Patribus et scriptoribus ecclesiasticis venuste admodum concinnavit; inter eos non infimi sunt Simeon Metaphrates et Psellus. Fateri possumus ergo, Psellum hunc, qui sub Constantino Duca floruit, esse? Apage. Meræ nugæ. Ante Nicetæ tempora obiisse eum certo constat. Eum de novo post Nicetam revixisse probent ipsi, si poterunt. XIV. Argumentum hoc sane efficax, mihi in præsentia, ut verum fateor, non satisfacit. Nec fide manuscriptorum codicum, quos supra recensui, Nicetam Davidem eumdem esse cum Niceta Serrone, Catenæ in Lucam compilatore probatum satis puto longum enim temporis intervallum inter utrumque intercessisse existimo. Nam Nicetas Serron, diaconus primum Magnæ Ecclesiæ, et magister, seu doctor. Catenæ in Lucam, Matthæum et alios auctor, et Heracleensis postea archiepiscopus, iisdem cum Thephylacto archiepiscopo Bulgariæ temporibus floruit, ad quem nonam Theophylacti epistolam inter impressas a Meursio, legi. Sed de his alius erit inquirendi locus. XV. Quod si novatorum doctrinis insistere vellem, Metaphrastes in ultima Christianæ Ecclesiæ antiquitate ipsis etiam apostolorum discipulis σbyXpovoc fuit, tantum abest ut recentissimus sit. Nodus quem nescio, an unquam expedient adversarii. Gesnerus, et ejus Epitomator suspicantur, Bippolytum Thebanum, Chronici Ecclesiastici scriptorem, cujus fragmentum Canisius in Antiquit. tom. III, nobis Græce et Latine exhibuit, illum esse, cujus Hieronymus meminit in libro De viris illustribus, Portuensem duntaxat, nec incongrue; cum et Nicephorus Callistus Histor. Eccles. lib. 11, c. 3, Glycas, (i) et [11] Theodorus Metochita in AnNOTE (h) Apud Allatium de Simeonibus p. 335. Quem vide etiam p. 48 seq. (i) Glycæ etiam sunt quos sub Metochitæ nomine annales Meursius edidit. Hippolytus vero Chronici auctor floruit sæculo XI.

nalibus, ea, quæ sunt Hippolyti Thebani, tribuant Hippolyto, Portuensi episcopo, substituantque pro Thebano Portuensem. Verum Portuensis sub Alexandro imperatore, anno scilicet Christi 229, martyrium passus est. Estergo Metaphrastes antiquior, cum Metaphrasta Simeonis in Chronico mentio fiat, et suspicione ipsorum una cum discipulis apostolorum floruit. Plures jam hic Metaphrastas parturient, omnium tamen recentissimum Vitas sanctorum scripsisse dicent. Nugæ et somnia. XVI. Metaphrastes Simeon unicus esto, Thebanus a Portuensi, uti est Hippolytus diversus existimetur; et nos perquam obscura illius tempora et vitæ institutum aliunde quam a tempore Pselli, et, si fieri potest, ab eodem etiam Metaphraste inquiramus. Auctor Vitæ sanctæ Theoctista Lesbiæ, Lippomano et Surio, (j) aliisque sine ulla hæsitatione, quamvis nescio quid ad incertum auctorem transmittat, Metaphrastes hio est. Comprobaturque certissimo ipsius Pselli testimonio. Psellus namque, dum in Metaphrastem canone, commentationes Metaphraste insinuat, scribit illum consilio atque monitu Parii anachoretæ munus aggressum scribendi, primum omnium colloquium illud composuisse, et Theoctista virginis vitam graphice admodum celebrasse, Ode 6. Td пpuτóv coυ oÚyγραμμα ἐκ Ηρονοίας θεϊκῆς, καὶ ὁμιλίας γέγονε τοῦ ἱεροῦ πρεσβύτου καὶ μοναστοῦ, Συμεὼν θεσπέσιε, ὃν ἐν Πάρῳ τῇ νήσῳ τεθεώρηκας. Εί, ᾿Αξίως ἐξύμνη σας τῆς Λεσβίας τὰ λαμπρὰ καὶ θεῖα ἀγωνίσματα Θεοκτίστης τῆς ὄντως ἀγγελικὸν, μικροῦ καὶ ἀσώματον tedesάong navsóywę to rodízenµa. Id est: Prima tua commentatio ex divina Providentia et colloquio facta est sucri senis et anachoretæ, Simeon admirabilis, quem in Paro insula conspexisti. Et, Pro dignitate laudati Lesbiæ illustria et divina cerlamina, vere Theoctistæ, a Deo fubricatæ, quæ angelicam et lantum non incorporeum absolvit sapienter vitæ rationem. In hac autem scriptione, et colloquium senis in Paro, et adhortamenta, et vita Theoctistes pro humani ingenii tenuitate exponuntur. ratione ergo alienus esset, quicunque scriptum hoc Metaphraste esse genuinum denegaret. At in hoc vitæ institutum ejusdem, et ætatis tempora plane et sine ullis ambagibus proponuntur. Frustra itaque ex alio, nec ab ipso Simeone, de Simeone, testimonium quærimius. Discamus vero a Simeone, eum non a ducenda uxore abhorruisse, med ex illa liberos etiam procreasse, civilibusque muneribus functum, tunc demum cum Ilimerio, ducendarum copiarum peritissimo,legatum [12] ad Arabas, qui Cretam invaserant, missum fuisse: et, cum non liceret per ventos ulterius, Parum adnavigasse, et cum sene illo anachoreta cognomine, a quo et res gestas Theoctites ea conditione, ut omnia scriptis mandaret, perceperat, colAd 10 Novembr. (h) Ad 29 Augusti. locutum familiarissime, suæque legationis finem fortunatum, ob eamque munera ab imperatore rcportanda, præsagiente divino illo sene, audisse: post absolutam navigationem, scribendo ea, quæ viderat et audierat, præcepta senis adimplesse. Illa ergo tempestate vivebat, cum Arabes Ægel insulas, et oras Græciæ maritimas non infelici eventu, misera tamen Græciæ calamitate ac clade afflixerunt. Sed tunc potissimum, cum in Arabas classe ac ferro Himerius, ipse verbo ac muneribus expugnandos mittitur, tunc cum nondum ad scriptionem animum adjecisset. Sed ista evenere temporibus Leonis Sapientis, Basilii Macedonis filii, si Cedreno, Curopalatæ, Zonaræ aliisque historicis Græcis fides habenda est. Ergo tunc Simeon iste Metaphrastes, Vitarum scriptor,floruit, muneribus ac dignitatibus auctus. Et si quid conjectura augurari licet, Simeon ille a secretis sub hoc Leone,qui aurum a Rhodophyllo relictum Leoni Tripolitæ infami apostate obtulerat, ut eum ab excidio Thessalonicensi averteret, ideoque ab imperatore patricii et secretarii primarii dignitatibus condecoratas, nullus alius est,quam Simeoniste noster Metaphrastes, qui Logothetæ nomine a Psello, ut dicemus inferius, et ab aliis insignitur. XVII. Metaphrastes ergo Simeon scriptionem exorsus est sub Leone, et sub Constantino Porphyrogenneta, Leonie Glio, et nepote Romano, ætate etiam ipse provectiore assiduis laboribus absolvebat; ut ex illius oratione de exportatione manus dextræ Joannis Baptistæ apud Lippomanum et Surium (k) colligi poterit. Ait enim ea ætate sub Constantino et Romano imperatoribus a Jobo diacono manum Antiochia Byzantium delatam fuisse. Id autem sub dictis imperatoribus evenisse confirmant Cedrenus et Zonaras in Constantino Porphyrogenneta. XVIII. Errat ergo Gerardus Vossius, et alii, qui putant Simeonem Metaphrastem sub Constantino Duca, vel saltem circa ea tempora floruisse: errasseque Baronium et Bellarminum, cum Simeon, ut Vossius ipse putat, ducentis annis posterior vixerit, quam illi existimarunt. XIX. Quantum præterea immaniter hallucinatus sit Hospinianus, dum Metaphrastas et Psellos pro arbitratu, ut ita dicam discerpsit, [13] abunde satis ostendit Jacobus Gretserus De imaginibus manu non factis, c. 19. Conferam et ex meo nonnulla, præter jam dicta, ad messem tam uberem,ut veritas clarius elucescat. Fuit Metaphrastes non trivialis Constantinopoli ludimagister, sed genere clarus illustri familia natus, divitiis abundans, in aula imperatoria celebris, a secretis et consiliis intimis, et post mortem etiam miraculis illustris. Psellus in eumdem: Καὶ τόγε θαυμασιώτερον, ὅτι καὶ γένους εὖ ἔχων, καὶ τὰ τῆς εὐκλείας οἴκοθεν NOTE Confer Allatium de Nilis p. 29 edit. nostræ.

adjectas observarunt Baronius, et Bellarminus, et alii, cum viri illi post Simeonis tempora vixerint. At eas a Psello, recentiore nempe, annexas in lucem vulgatas opinatur Andreas Schottus, præfatione ad lectorem, in Cantica canticorum. Unde id habuerit Schottus non liquet, etsi verum sit Psellum, sive Simeonis æmulatione, sive religione in sanctos, perplures sanctorum Vitas non ineleganti stylo accuratissime descripsisse,utinam,puerilibus argumentis neglectis,in quibus nonnunquam fotus esse videtur, in istis seriis pertractandis plures. quam fecit, horas insumpsisset! Illius in sanctos conatus in Catalogo operum infra recensebimus. III-VII. Michael Psellus, Michaelis Ducæ imp. præceptor, clarus circa an. 1050. Alii. XXI. Tertius fuit Michael Psellus, Michaelis Ducæ præceptor,qui maxime omnium de republica litteraria meritus, honorificam sui apud posteros memoriam consecravit, ita ut reliquos alios ejus cognomines acumine ingenii, eruditionis copia, profunditate scientiarum, argumentorum varietate, multitudine scriptorum et splendore gloriæ obruerit; quare, aliorum exstincta, et, ut ita dicam, obliterata memoria, ipse solus nomen illud meruisse videtur. Sic poetam et oratorem cum dicimus, Homerus nobis atque Demosthenes, de Græcis loquor, statim sese offerunt, mentisque oculis repræsentant. κεκτημένος, βαθεῖ τε πλούτῳ κομῶν, καὶ οἷς ἄν τις Simeone conscriptis aliquas a junioribus esse πρὸς παίδευσιν ἀποκνήσειεν. Εἰ quod est admirabilius, et propter quod illum quispiam magis fuerit admiratus, cum esset genere clarus, et ex illustri familia natus, et abundarct divitiis, et iis quæ segniorem effecerint quempiam ad disciplinas,etc. Hinc idem Paellus ejusdem Officium composuit,quod ab ecclesiatticis in ejus solemnitate, sicuti fleri amat in aliis Sanctis, decantaretur, in eo Oda 3 scribit, Ἐνδιαπρέψας ἐν ἀρχαῖς ταῖς τῆς κάτω συγκλήτου ὡς ἀνὴρ βουληφόρος τὸ πολίτευμα τὸ σὸν ἐκτήσω ἐν οὐρανοῖς, καὶ τὴν ἄνω σύγκλητον εκόσμησας. Cum terreni senatus dignitatibus condecoratus fuis - ses, veluti vir consiliarius, vitæ ducendæ rationem in cœlis acquieras, et supernum senatum decorasti. Sæpeque Logothetam nominat. Ode prima: Méλo¢ μοι εὔρυθμον δίδου, Λόγε Θεοῦ, εὐφημεῖν ὁρμήσαντι τὸν θεράποντα τὸν σὸν Συμεῶνα τὸν Μεταφραστὴν τὸν κυρίως λογοθέτην ἀξιάγαστον. Melos mihi concinnum Verbum Dei, cum celebrare inceperim servum tuum Simeona Metaphrastem, proprie Logothetam admirabilem, Εt alibi: Εὐφημήσωμεν πάντες ἐπε αξίοις ψαῖς τόν μέγαν Θεοῦ θεράποντα Συμεώνα τὸν ἅγιον λογοθέτην. Celebremus omnes condignis cantibus magnum Dei servum Simeona sanctum Logothetam. Fuit ergo Logothetæ officio conspicuus, quod quidnam fuerit, pluribus alii exponere conati sunt: eos, qui plura desiderat, videre poterit. Satis mihi erit pro hac re stabilienda elegantissimi item, ac prudentissimi, licet sequioris sæculi scriptoris, Joannis Cinnami testimonium; in quo vertendo, illustrandoque diu me exerceo, (m) speroque laborem hunc meum, propter pulcherrimam historiam,ad hunc diem cum vetustate luctantem, meis vigiliis, et amicorum opera, et scopulo in tranquillum illatam, historicæ veritatis studiosis non ingratum futurum. Is itaque Histor. Romanæ lib. 1v de rebus gestis Manuelis Comneni, de Richardo Antri domino verba faciens, scribit: Ὡς δὲ τῶν πυλῶν ἀλογιστήσαντες Γιβενατζιόν τε αὐτὸ ὁμολογία ἔσχεν, καὶ περὶ τῶν λοιπῶν προσιόντες ἐσκέπτοντο. Κόμησί τε ἄλλοις, καὶ δὴ καὶ τῷ Γυλιέλμου Καντζηλαίῳ συγγεγονώς, ὃν λογοθέτην εἴποι ἄν τις ἐλληνίζων ἀνὴρ, ἐπὶ Τράνιν σὺν αὐτοῖς ἦλθεν, ὡς αὐτοβοεὶ τὴν πόλιν ἀναρπασόμενος. [14] Cum vero portæ urbis parum caute custodirentur, Juvenalium ipsum in ejusdem fidem se dedidit Hinc pro occupandis cæteris cum comitibus aliis, nec non Guilielmi Cancellario, quem Logothetam Græca quis lingua expresserit, consilium inibat, et Tranim usque tum illis processit, quasi primo impetu Urbem direpturus fuisset. Alium hujus vocis significatum, antequam majestas illa imperii statis veterum officiorum formis abrogatis, exteris Barbarorum moribus, nova omnia approbando,cessisset, lege apud Procopium in Historia Arcana. XXII. Fuit patria Constantinopolitanus, e consulum ac patriciorum prosapia, quamvis non tam felici fortuna. Ipse id ait de se in Epitaphio matris: Tip tolv tip map? To μèv ävwv yévoç iç únáτους ἀνῆκτο καὶ πατρικίους· τὰ δὲ κατ' ἐκεῖνον πράγματα οὐχ οὕτω δεξιῶς εἶχεν. Patris igitur mei genus antiquum ad consules et patricios referebatur, res vero ipsius non nimis prospere se habebant. Post duas femellas tertio ipse partu, multis matris suspiriis, et ad Deum precibus effusis, in lucem editur. Mirum est, quod in ejus ortu narratur, nullas eum lacrymas profudisse, neque usquam postea in maximis etiam necessitatibus plorasse, sed [15] semper ætale illa tenella lætos ac puniceos oculos habuisse tantum parentis, nullisque aliis quam maternis, ad quæ vel usu vel sententia ferebatur, uberibus inhiasse. Quinquennis præceptori traditur, adeoque robuste studiorum pondus excepit, ut ludicra omnia, præter litterarum studium, quo summopere delectabatur, sordescerent. En illius affectum ejusdemmet verbis expressum: 'Evτεῦθεν οὖν ἡ μήτηρ πρὸς τὰ κρείττω χειραγωγουμένη εἰς πέμπτον ἔτος τελέσαντα διδασκάλῳ ἐφίστησι. Καὶ ἦν μοι τὸ μάθημα οὐ μόνον τὸ εὐχερές, ἀλλὰ καὶ ἡδὺ ἀντ᾿ ἄλλης τινὸς παιδιάς. Πνιώμην γοῦν, εἰ μέ μοι διὰ πάσης ημέρας διδοίη τὰ παιδικά. Καὶ ἦν μοι παιδιὰ μὲν ἡ σπουδὴ δὲ παιδιά, οὐχ ὡς ταῦτα παίζοντι, ἐκεῖνα δὲ σπουδάζοντι, etc. NOTÆ. XX. Vitis, ut hoc etiam hic obiter notem, a (m) Cinnamus Allatii nunquam prodiit. Exstant editiones Corn. Tollii et Cangii. PATROL. GR. CXXII.

ex disciplinis collegi. Namque natura cujuscunque studii avida, nunquam scientiis potuit saturari. Nullamque vellem esse, quod mei notitiam fugeret; nec molestum mihi foret, etiam si sub terranea, noscerem. Neque ut plurimi, in hoc tantum incumbo, illud vero negligo, sed et pravorum etiam, et abominandorum mihi notitiam comparo, ut inde hubeam, quod ea usurpantibus opponam. Plura de hoc, Orat. de matre, in qua singula quæque ad fastidium usque enumerat. Ea lector, ne ipse fastidio sim, videat. XXIII. Interea satis ætatis ac prudentiæ habens in aula imperatoribus innotuit, qui in maximis negotiis proficuam illius operam experti sunt.Nam Michael Stratioticus inter selectos ex patribus conscriptis viros, quos Comneno Isaacio ad rebelles in concordiam redigendos misit, Psellum quoque nostrum legavit, non contemnendo elogio celebratum & Zonara tomo ΙΙΙ: Στέλλονται τοίνυν πρὸς τὸν Κομνηνὸν πρεσβεύσοντες ἄνδρες τῶν ἐκκρίτων τῆς συγκλήτου βουλῆς· οἱ δ᾽ ἦσαν ὁ πρόεδρος Κων - σταντῖνος ὁ Λειχούδης, ὁ πρόεδρος Λέων ὁ ᾿Αλω πὸς, καὶ Μιχαὴλ ὁ σοφώτατος Ψελλός τῶν φιλοσόφων ὧν ὕπατος. Legantur igilur ad Comnenum selecti viri ex patribus conscriptis, Constantinus Lichudes præses, Leo Alopus præses et Michael Psellus, sapientissimus princeps tunc philosophorum. Et Cedrenus in Synopsi: Ἐκεῖ δὲ αὐτῷ γενομένῳ φθάνουσι καὶ πρεσβευταί βασιλέως ὁ πρόεδρος Κων. Id est: Hinc igitur mater ad meliora manuducens animum Deus sospitet, sed amore discendi pleraque quinto ætatis anno magistro commendat. Et erat mihi discipliua non tantum facilis, sed dulcis præ quolibet alio ludo. Ægre itaque ferebam, si mihi per totum diem delicias non suggereret. Eratque mihi ludus studium, studium ludus, non quod hoc ludibrio haberem, illi vero incumberem. Etate grandiore, dum inter parentes non convenit, cuinam studiorum generi esset addicendus, Joannes Chry sostomus et apostoli, matri in somniis visi, decernunt. Hinc disciplinarum quam voluptatum cupidior, aqualibus in studio superatis, non longo intervallo ad suprema quæque doctrinarum culmina gradum fecit, onibusque innotuit. Hæc ipse prolixe nimis, oratione In matrem, prosequitur, et ex eo Anna Comnena Alexiados lib. v, brevissime concinnavit, dum de Italo verba faceret: Kai Mıχαὴλ ἐκείνω τῷ Ψελλῷ ἐν ὑστέρῳ προσωμίλησεν, ὃς καὶ πάνυ τοι παρὰ διδασκάλοις σοφοῖς ἐφοίτησε. Διὰ φύσεως δὲ δεξιότητα, καὶ νοὸς εὐθύτητα, τυχών μέντοι καὶ Θεοῦ ἀρωγού. Πρὸς τούτοις διὰ τὴν θερμοτάτην ἱκεσίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ ἐπαγρυπνούσης συχνῶς τῷ ἐν τῷ ναῷ τοῦ Κυρίου τῆς Θεοτόκου σεπτῷ εἰκονίσματι, καὶ θερμοῖς τοῖς δάκρυσιν ὑπὲρ τοῦ παιδὸς ἐκκαλουμένης, εἰς ἄκρον σοφίας ἁπάσης ἐληλακώς, καὶ τὰ Ἑλλήνων καὶ Χαλδαίων ἀκριβω σάμενος, γέγονε τοῖς τότε χρόνοις περιβόητος ἐν σοφίᾳ. Id est: Tandemque in Michaelis Pselli consuetudinem venit, qui præceptores, sapientes oppido, nactus, naturæ dexteritate et intellectus acumine, Deo quoque illi coadjuvante, adhuc et matris intensissimis precibus, sapius in templo Domini ante Deipara venerandam imaginem invigilantis, spissisque pro filio lacrymis exorantis, ad universæ sapientiæ culmen pervenit, et Græcorum ac Chaldæorum decretis accuratissime conquisitis, ea tempestate celebre sapientiæ nomen consecutus est. Subdit deinde inter Italum et Psellum dissidia exorta. Medicinæ quoque operam dedit, ut ipse de se Oratione in Matrem, sæpius laudata, affirmat, dum de patre moribundo loquitur. ὡς δὲ καὶ τοῖς [16] δακτύλοις τὰς τῆς ἀρτηρίας κινήσεις ἐτεκμηράμην. Ἐσπουδάζετο γάρ μοι μακρόθεν ἡ περὶ τούτου τέχνη. Ut vero et digilis arteriæ motus observavi: jam enim diu aliquid in eam artem studii, el operæ contuleram. Studium in capessendia disciplinis, et omnibus addiscendis ardens ac legationis accusatur ab eodem inferius: Λέγεται δὲ pertinax, ipse libello De admirabilibus lectionibus in fine explicat. Ἐγὼ δὲ οὐ περὶ ἐργασίας ἕνεκα, νὴ τὴν ἱεράν σου ψυχήν, ἀλλὰ φιλομαθείας τὰ πλείω τῶν μαθημάτων συνελεξάμην. Εγένετο γάρ μοι ή φύσις ἀκόρεστος πρὸς ὁτιοῦν σπούδασμα, καὶ οὐδὲν ἂν με βουλοίμην διαλαθεῖν. ᾿Αλλ᾿ ἀγαπῴην ἂν, εἰ καὶ τὰ νέρθεν εἰδείην τῆς γῆς. Καὶ οὐχ ὥσπερ οἱ πολλοὶ περὶ τοῦτο μὲν ἐσπούδακα, ἐκεῖνο δὲ ἀπω σάμην, ἀλλὰ καὶ τῶν φαύλων, ἢ ἄλλως ἀποτροπαίων ἐπιγνῶναι τὰς μεθόδους ἐσπούδακα, ἵν᾿ ἔχω ἐντεῦθεν ἀντιλέγειν τοῖς χρωμένοις αὐτοῖς. Id est: Ego vero, non curiositatis ergo, ita sacrum tuum σταντῖνος ὁ Λειχούδης, Θεόδωρος ὁ ᾿Αλωπός, Κωνσταντῖνος ὁ Ψελλὸς, ὁ τῶν φιλοσόφων ὕπατος. Οὗτοι γὰρ οἱ τρεῖς ἄνδρες ἐπὶ σοφίᾳ, καὶ λόγου δυνάμει τῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ἀνθρώπων διαφέρειν δοκοῦντες, καὶ ἀσυγκρίτως ὁ Ψελλὸς ἐξελέγησαν εἰς τὸ πρεσβεῦσαι, καὶ προσεδόκησεν ὁ βασιλεὺς μεγάλα καταπράξασθαι διὰ τῆς ἐκείνων [17] εὐστομίας, καὶ χάριτος. Ibi ei occurrerunt legati imperatoris præses Constantinus Lichudes, præses Theodorus Alopus, Constantinus Psellus, philosophorum princeps. Etenim hi tres viri supientia, et facundia, omnium qui tunc vivebant, primi habiti,et quidem extra comparationis sortem Psellus, ad eam legationem fuerant delecti; quod imperator eorum eloquentia et gratia se maxima conseculurum sperabat. Ubi exscriptoris incuria, pro Michacle, Constantinus irrepsit. Et in eo falsæ ὅτι καὶ οἱ πρεσβευταί παραπρεσβεύσαντες άλλο τε ἄλλως λάθρα τῷ Κεκαυμένῳ προσιόντες παρεκάλουν ἔχεσθαι τῆς ἐνστάσεως, καὶ μηδόλως ἐνδοῦναι. Τοῦτο δὲ αὐτοὺς ποιῆσαι, καὶ οἱ καλῶς εἰδότες ἐπληροφό ρουν ἄνδρες οὐχ οἷοίτε ψεύδεσθαι, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Κομνηνόν πληροφοροῦντες ἐνωμότως, ὡς ἅπαν τὸ ἀστικὸν πλῆθος περικακῶς εἰς αὐτὸν ἔχει. Καὶ ὡς εἰ μόνον ἐγγίσει τῇ πόλει, τὸν γέροντα ἐξωθήσαντες, μετ᾿ ἐπινικίων, καὶ ὕμνων αὐτὸν προσδέξονται. Ac proditum est memoriæ, ipsos etiam legatos pra varicatos fuisse, et modo hunc, modo illum diversis temporibus Cecaumeno suasisse, ut oppugnaret acriter oblatas

conditiones, neque quidquam concederet. Et quidem complexus, loco in illo uberrimo ac feracissimo, hoc eos egisse pro certo perhibent ii, quibus ista oplime sunt nota, et a mendacii suspicione sunt immunes, aiuntque eos, interposito jurejurando, affirmasse Comneno, ardenter eum ab urbana multitudine diligi; ac, si tantum accessisset ad urbem, fore ut ipsam ea, sene exturbato, cum gratulatoriis victoriæ, et imperii carminibus excipiat. • XXIV. Isaacius Comnenus, cum Michaelem Gerularium, patriarcham Constantinopolitanum abdicare niteretur, aliorum, et Peseli præcipue opera, qui, in eum Oratione conscripta, multorum ac variorum facinorum reum fecit, usus est Zonaras ibidem: Εἶτα καὶ καθαιρέσει ὑποβαλεῖν αὐτὸν διὰ φροντίδος ἐτίθετο, καὶ τισι τῶν ἀρχιερέων συνερα γοῖς πρὸς τοῦτο ἐκέχρητο, καὶ τῷ Ψελλῷ αἰτιαμά των πολλῶν, καὶ ἀλλοκότων συναγωγεί, ἃ ἐν τῷ κατ᾽ ἐκείνου λόγω συνήθροισε τε, καὶ συνεγράψατο, δηλοῖ τε διά τινων τῷ ἀνδρὶ ἀπείπασθαι τὴν ποιμαντικὴν, ἵν᾽ ἐκὼν δοκεῖ παραιτεῖσθαι, ὡς εἰ μὴ τοῦτο, καὶ ἄκων αὐτὴν ἀφαιρεθήσεται, εἰς μέσον κατ' αὐτοῦ προτιθεμένων αἰτιαμάτων. Deinde de abrogando illi patriarchatu cogitans, opere quorumdam episcoporum utitur, et Pselli, variarum et absurdarum criminationum coacervatoris, quas in Oratione contra illum scripla congressit, et per quosdam viro significat ut simulet se ultro pontificatu cedere quem alioquin invitus cum publica infamia sit amissuruş. [18] XXV. Diogeni imperatori infensus, primus ipse inter senatores,et Joannes Cesar,et filii, Eudociam imperatricem in monasterium trudunt; Michaelem Ducam imperatorem denuntiant; Diogenem jam revertentem imperio abdicant, auctore et adjutore consiliorum eodem Psello.Zonaras, in Romano Diogene: Ο γοῦν Καίσαρ Ἰωάννης καὶ οἱ ἐκείνου υἱοὶ ἀεὶ, ὡς εἴρηται, ἐγκοτοῦντες τῷ Διογένει ἁρπά ζουσι τὸν καιρὸν, καὶ προσλαβόμενοι τῶν τῆς συγκλήτου ἐνίους, ὅσοι ὡμοφρόνουν αὑτοῖς,ὧν ἐξῆρχεν ὁ ὑπέρτιμος Ψελλός, ύσνους καὶ αὐτὸς τῷ Διογένει τυγχάνων, τὴν Βασίλισσαν Εὐδοκίαν εἰς τὴν παρ' αὐτῆς δομηθεῖσαν μονὴν κατὰ ὧν τὸν ἐν τῇ Προπον - τίδι πορθμὸν περιορίζουσιν, τὸν δὲ Μιχαὴλ ἀνακηρύττουσιν αὐτοκράτορα, eto, Joannes igitur Casar, ejusque filii, Diogeni semper, ut dictum est, infesti, arrepta occasione, quibusdam etiam ex sonatu sui facinoris, quorum Psellus vir honoratissimus princeps erat, et ipse Diogenis inimicus, adhibitis, imperatrice Budocia in monasterio, quod ipsa circa fretum Propontidis struxerat, relegata, Michaelem imperatorem appellat. XXVI. puero itaque liberaliter educatus, animo circa artes doctrinas que gestiente, fructus, quos ab eis expetebat, decerpsit, non breves atque incertos, sed uberes et tempestivos. Eloquentiam enim, horridam tunc et incultam, excoluit, nec ad perniciem et pestem convertit, sed ad salutem. Tandem philosophandi rationem omnem (n) Non adeo reprehendendum Zonars judicium, si studiorum deliciis ita fuit edoctus indulgere frugiferam sibi, et aliis diligentiam expertus, extraxit malorum radices; de natura et rebus occultis optime planeque disseruit, quod verum et quod falsum est in oratione, aperuit, summisque imperatoribus fuit et vivendi præceptor, et dicendi. Ad labores impiger, diu noctuque aut aliquid conscribendo, aut legendo, tempus insumebat: neo vires consenuerant, neo defecerat animus. Et cum munus optimum fructuosissimumque quod possit afferri principibus, illud esse exsitimaret,si doceantur atque erudiantur, summa ope nitebatur,ut Michaelem Ducam instrueret bonisque moribus informaret. Quo quis potest in vita humana, vel desiderare melius, vel optare præstantius? Coercenda est principum libido, refrenandusque furor, neque alia via id consequi possumus quam doctrina et eruditione. Hominis decus est ingenium, ingenii lumen eloquentia, eloquentiæ candor philosophia, philosophim rectrix ac magistra pietas, quæ nisi præceptorum monitis fulciatur, in ignorantiæ tenebras prolapsa, ruinam facit. XXVII. Non potuit tamen effugere calumniam Zonars lib. 111. Annal.: Καὶ ἦν τῶν ἀνθρώπων σύντριμμα, καὶ ταλαιπωρία, [19] καὶ ὁ τούτων ἐπιστρε φόμενος οὐδαμοῦ. Ὁ γὰρ βασιλεὺς παιδαριώδεσιν ἐσχόλαζε πράξεσι τοῦ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων καὶ ὑπερτίμου Μιχαὴλ τοῦ Ψελλοῦ, λόγοις τῷ δοκεῖν αὐτὸν ἐμβιβάζοντος, καὶ διδάσκοντος, νῦν μὲν τὴν γραμματικὴν τέχνην, καὶ μέτρα, καὶ διαλέκτους, νῦν δ᾽ ἵνα κατὰ ῥήτορας διαλέγοιτο, νῦν δ᾽ ἱστορίαις αὐτὸν προσεθίζοντος. Αλλοτε δὲ φιλοσόφων θεωρημάτων ἀκροᾶσθαι παρασκευάζοντος. Ὁ δὲ πρὸς οὐδὲν ἐπεφύκει. Τούτοις οὖν ὁ Ῥωμαίων αὐτοκράτωρ προστετηκώς, ὑφ᾽ ἕτερον καὶ τοῦτον ἕνα τὸν τῶν και νῶν κυβέρνησιν ἐποιήσατο, καὶ νόμος ἦν τὸ τῷ Λογοθέτῃ δοκοῦν. Homines alterebantur, et ærumnis premebantur: et nemo erat, cui illa curæ essent.Nam imperator puerilibus rebus occupatus, a principe philosophorum, et honoratissimo Michaele Psello ad litterarum studia deduci videbatur; ac modo in arte grammatica versibus, in linguarum diferentiis erudiebatur, modo declamationibus rethoricis, modo historiis assuefiebat, modo ad audienda philosophica præcepta parabatur, quamvis ad hæc omnia ineptus. Hujusmodi igitur studiis Romanorum imperator affixus, rerum administrationem alteri, eique uni commisit, ut legis auctoritatem haberet, quod Logo - thelæ visum esset. Et inferius: Μήτινος δὲ προνοουμένου τῶν κοινῇ συμφερόντων, ὁ γὰρ βασιλεὺς περὶ λόγους ή σχόλητο, καὶ ιάμβους συντιθέναι πρὸς τοῦ Ψελλοῦ ἐδιδάσκετο, σιτοδεία τοὺς ἐν πόλει ἐπίεζεν. Nenime autem bonum publicum curante, nam imperator studiis vacans, iambos scribere a Psello doceratur, urbanos annonæ penuria premere capit. Ita nil tam sanctum (n) est, quod calumnia tentare non audeat, et quod laude dignum est, ex improviso, princeps, ut illis intentus imperii curam allis relinqueret.

fraudulenterque irrepens nescio quis criminose co: et Zonoras locis supra adductis, et in Isaacio dilacerat. Et hominum turba cæca veluti oraculo plaudit, misera sane, duraque prudentissimorum hominum conditione. Sub aliis item imperatoribus Græcorum imperio jam senescente, doctri nisque omnibus in barbariem commutatis, cum, proh dolor! inertia pro sapientia erat vitam ipse fama clarissimus transegit, jucundus amicis, egentibus utilis, omnibus denique charus. XXVIII. Illius tamem fidei causam, defensionemque non susceperim, si, quæ de eo Josephus Methonensis episcopus apologia contraMarcum Ephesium tradit, vera sunt. Illum enim annumerat schismaticis Photio, Cabasile, Palamæ, Camatero, Phurnio, Moschambari, Bulgariæ, Nicolao Methonensi, et Panareto, qui dicto et scripto Lainam Ecclesiam insectati sunt. Καὶ σὺ μὲν συνήφθης, ὡς φής, τοῖς ἁγίοις σου Πατράσιν, καὶ διδασκάλοις Φωτίῳ τῷ πρώτῳ σχισματικῷ, μᾶλλον δὲ αὐτουργῷ, [20] καὶ δημιουργῷ τοῦ σχίσματος, καὶ τῆς διαιρέσεως, Καβασίλᾳ, Παλα μα, Καματηρῷ, Φουρνῇ, Ψελλῷ, Μοσχάμπαρι, Βουλγαρία, Νικολάῳ Μεθώνης, Παναρέτῳ, καὶ τοῖς λοιποῖς τοῖς μετὰ τὸ σχίσμα, καὶ τὴν πολλὴν ἔριν κατὰ τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας εἰποῦσι. Εἰ ιu quidem, ut ais, sanctis tuis Patribus ac doctoribus te adjunxisti, Photio schismaticorum principi, imo vero auctori, et opifici schismatis, et dissidii: Cabasilæ, Camatero, Phurnio, Psello, Moschambari, Bulgariæ, Nicolao Methonensi, Panareto, et cæteris qui post schisma, et multam contentionem in Romanam invecti sunt Ecclesiam. Sane Photii, Cabasilæ, Palalu mæ, Nicolai Methonensis, aliorumque in Ecclesiam Latinam commentationes nugacissimas non sine tædio ac stomacho legi. Pselli similem disputationem ad hunc diem non offendi, et fortasse nec ille conscripsit. Verumtamen eat in Expositione fidei ad Michaelem Ducam, dum de processione Spiritus sancti verba facit, eum affirmare ex solo Patre procedere, quo vel solo nomine illius in recentiorum Græcorum placitis propugnantis pertinacia, et ad pervicaciora quæque audendum, si occasio se tulisset, animus innotescit. XXIX. Tandem jam senex exauctorato Michaele Duca, ipse quoque a Botaniata Nicephoro dignitatibus spoliatus, monachum induens, solum vertere coactus est; nec multo post, sive senio, sive etiam mœrore vitam posuit: idque conjicio ex verbis Annæ Comnenæ Hist. lib. v. Sed iis præcipue: “Ev0x καὶ τοῦ Ψελλού μεταχωρήσαντος Βυζαντόθεν μετὰ τὴν ἀπόκρασιν, (lego ἀπόκαρσιν,) αὐτὸς φιλοσοφίας ἁπάσης πρόεστι διδάσκαλος. Ubi et Psello post comam detonsam Byzantio secedente, ipse Italus universæ philosophiæ magister creatus est. XXX. Quidquid tamen sit, maximis eum laudibus exornarunt, præter Annam Comnenam,Joannes Scylitza, et Cedrenus in proœmio Historiæ, únέPTIpoç Wellós, honoratissimus Psellus, et in StratiotiMalim rerum divinarum apprime peritus. Comneno, Πολὺς τὴν γλῶτταν ὁ σοφώτατος Ψελλóc. Vim dictionis cum non intellexisset interpres, molu, thy plwrtav, verbosum reddidit. Apage sapientissimum istum, si verbosus est, Græci cum admirandum aliquem, nec cum vulgaribus comparandum innuunt, dictione illa moλòç utuntur. Hinc aptissime diceres, et ad Atticæ eloquentiæ normam, Holic Tà Beia Fonyópios, eximie sanctus Gregorius Πολὺς τὴν θείαν Γραφὴν Michael Ghislerius, Disciplina rerum divinarum eruditissimus,et ingenio,prudentiaque in sacris Litteris exponendis accutissimus. Πολὺς τὴν φιλοσοφίαν Fortunius Licetus. Illis, qui ad philosophiam spectant, quam maxime potens: pauci ut sint qui tantis [21] philosophiæ dotibus prædili sint. Πολὺς τὰ μαθηματικὰ Petrus Gassendus, in rebus mathematicis tractandis ingeniosus, eorumque difficultatibus enodandis consultissimus. Πολὺς τὰ ἰατρικά Gabriel Naudæus, rebus medicis nimium pollens, multum versatus, supra plerosque alios exercitatus, nimio jam imbutus usu liberaliter institulus. Πολὺς τὴν παιδείαν Nicolaus Villanus. Praclara eruditione atque doctrina ornatus: eruditione et florentibus studiis nunquam non satis instructus, magnus. Hole Tony, Renatus Moreau, in perfectissima disciplina probatissimus, et incredibili quadam ingenii magnitudine ad quascunque disciplinas insructissimus. Πολύς τὴν ἱστορίαν Jacobus Philippus Thomasinus, ad scribendas historias maxime illustris: in illustranda antiquitale sedulo studio apprime clarus, singularis. Holòç tòv voυy Joannes Bourdelotius. Pleno pectore sapiens: sapientia munitam mentem egregie gerens; considerate omnia perficiens. Πολὺς τὴν ποίησιν Joannes Rhodius, in poeticis studiis mirifice versatus; admirabili quodam ad poesim studio concitatus, præstantissime cum omnibus Musis rationem habuit. Πολὺς τὴν ἀρετὴν, καὶ τὴν opóvnov. Dominicus Molinus, virtute ipsa excellentissimus An non Ciceronianum illud infert? Talis est vir, ut nulla res tanta sit, ac tam difficilis, quam ille non et consilio regere, et integritate tueri, et virtute conficere possit: et similia. Sic Psellus diclus est, molùç tǹv ydwrtav, quasi diceres magnus, mullus, admirandus eloquio, eloquentia singulari. Σoputatos etiam passim audit, sapientissimus, et a Glyca in Annalibus, et a Metochita in Historia. Et illius sententiis, qui eum secuti sunt, scriptores sua Commentaria non minus quam aliorum Patrum testimoniis illustrarunt. Inter alios præcipui sunt Niceta Serron, Catena absolutissima in Evangelium Lucæ; Macarius Chrysocephalus in Magno Alphabeto, ubi ex diversorum Patrum dictis Evangelia perfectissime interpretatur; et Joannes Diaconus Magna Ecclesiæ Tract. Τίς ὁ σκορὸς τῷ Θεῷ τῆς πρώτης τοῦ ἀνθρώπου πλάσεως, καὶ τῆς δευτέρας ἀναπλάσεως διὰ τοῦ Θεοῦ. NOTÆ. XXXI. Illud interim animadvertere debemus,

Gesnerum in Bibliotheca ridicule satis argutari, Τῇ γαμετῇ τοῦ Μιχαὴλ ζεύγνυται νόμῳ γάμου, eumdem esse Michaelem Ephesium, et Michaelem Psellum. Mihi quidem aliquando conjectura occurrit eumdem existimandi Michaelem Ephesium, et Michaelem Psellum. Nam præter commune prænomen, utrumque constat recentiorem fuisse, Christianum, Peripateticum, Aristotelis paraphrastem. Multi alii ejusdem prænominis recentiores, Christiani, et Peripatetici, Aristotelis paraphraste, nova hacce argumentandi ratione Pselli erunt, inepte. Verum est utrumque recentiorem esse, Christianum, an æque Peripatetici, dubium; [22] certum omnino paraphrastes non esse: ni scholia, et expositiones textus brevissimas, una cum Paraphrasi confundere velimus. Conferantur utriusque in Aristotelem commentationes, quamvis sententia in multis conveniant, in modo, ac methodo exponendi Aristotelem longe diversi sunt. Psellus continua textus paraphrasi sententiam aperit, Ephesius non nisi difficilioribus operam dat, clara, apertaque, uti cuique obvia, negligit. XXXII. At quisnam. sit iste Ephesius Michael, qui in enodando Aristotele tantopere etiam elucubrationibus editis, insudavit, quæsiere multi. Sed frustra operam contriverunt. Ubi nullum rei vestigium apparet, si venatori res non succedit,laudem ille pro conatu, non, quod non invenerit, reprehensionem promeretur. Verum dum ego etiam omnia pervcstigo, si quid subodoratus sum, in medium afferam, donec meliora ab aliis producantur. Sensuum, ac enarrationum similitudo hos duos auctores unum ab alio adjutum fuisse satis indicat, vel utrumque ab alio, et ex uno fonte utriusque monumenta corrivari. Cumque a quo Psellus sua hauserit non habeam, utique Ephesium ex Pselli, sive ore, sive monumentis, quamuis verosimilius ex ore, sua habuisse, esseque Michaelem Ducam Parapinaceum dictum, Pselli discipulum, si conjectura aliquid valeo, existimo. Hic enim, dum summam imperii teneret, a Psello edoctus, illo amisso, in Ephesum delatus, illius Ecclesiæ antistes consecratur. Zonaras in Botaniata. 'O µév toi προβασιλευκὼς Μιχαήλ, ὡς εἴρηται, τὴν τρίχα και ρεῖς, καὶ ψήφῳ συνοδικῇ Μητροπολίτης Ἐφέσου κεχειροτόνητο, καὶ ἅπαξ φοιτήσας ἐκεῖ ἐπανῆλθε, καὶ ἐν τῇ τοῦ Μανουήλ μονῇ ἐποιεῖτο τὴν δίαιταν. Michael vero, pridem imperator, tonsa coma, ut dictum est, concilii sufragiis Ephesi Metropolita creatur. Et cum semel eo venisset, reversus, in Manuelis monasterio vitam egit. Constantinus Manasseg: Καὶ ταῦτα γέρων τρυφερά, πέμπελλος νεαζούση. Αὐτὸν δὲ βαρυνόμενον, καὶ δυσανασχετούντα Τῆς Ἐφεσίων πόλεως ποιμένα καθιστάνει. Antecessoris Michaelis conjugem sibi matrimonio copulat, senex mulierem teneram et dedicalam,capularis, et funeri destinatus vegetam, atque juvenem Quemque sortem suam ægre, molesteque ferentem, ac deplorantem, Ephesinæ urbis pastorem imperator constituit. Et Ephræm in Chronico: [23] Ο Μιχαὴλ δὲ γίνεται μελαμφόρος, Εἶτ' ἀρχιθύτης, καὶ πρόεδρος Εφέσου. Michael vero nigris vestimentis indutus sacrificiorum princeps, præsulque Ephesi fit. In eo otio, si gregem Cbristi pascere otium est, multa in varias disciplinas, nec dubito, conscripsit, quæ nomine Michaelis Ephesii, quietis potius amans, memor turbarum, non imperatoris, exemplo etiam aliorum imperatorum, voluit, ut hominibus innotescerent. Non placct? dictum indictum esto. Ἐπανίτω πρός με τὸν τεκόντα τὸ ἀποκύημα. Redeat ad me auctorem fœtus hic meus. XXXIII. Hic ergo Psellus, ut doctrina præstantissimus, ita omnium noλuypapútatoc fuit. Ausim dicere neminem. ea, vel subsequente ætate, Græce vel invenisse acrius, vel ordinasse aptius, vel locutum eloquentius,vel profundius res pertractasse. Nulla fuit scientia, quam ipse vel notis non illustraverit, vel compendio non tentaverit, vel optima methodo non expedierit. Eorum, quæ scripsit quæque ad notitiam meam pervenere, quædam edita sunt, quædam adhuc inedita de editis primum sermonem instituam. Edita sunt: XXXIV. Pselli De victus ratione, deque facultalibus, et succi qualitate, elementorum, libri duo ad Constantinum (p) imperatorem, Latine, Georgio Valla interprete, una cum Rhazæ de pestilentia libro, et Joannis Manardi Ferrariensis in Artem Galeni expositione. Basilea, apud Andream Cratandrum, anno 1529, in 8. XXXV. Ejusdem iambos in vitia et virtutes.Item, Anagogas in Tantalum, Allegoriam de Sphinge, Anagogam in Circem, quæ volebat Ulyssem transformare, Arsenius Monembasiæ episcopus Romæ (q) primus vulgarat. Deinde pluribus locis restituta, atque interpolata,a Conrado Gesnero, Basileæ edidit Joannes Oporinus (r) anno 1544,in 8, una cum Heraclidis Pontici Allegoriis in Homeri fabulas de [24] diis de quibus vide infra in Joanne Psello § 49, 56, 80. Obiter et hic animadvertendum est, carmina illa, quæ Federicus Morellus Lutetiæ anno 1608, in 8, NOTÆ. (p) Ducam vel Monomachum, ut Allatius notavit supra § 6, non Porphyrogennetam, ut Gyraldus P. 282. de Poetis. Prodierunt etiam hi libelli de víctu humano una cum aliis variorum scriptis ab eodem G. Valla versis Venet. 1498, fol., ut editiones Colon. 1526. 8, et Basil. 1457 in 8 omittam In libellis istis imperatoris jussu collectis nullum scriptorem laudat Psellus præter p. 8, Galenum. De eodem argumento sed plane diversus liber Simeonis Sethi exstat ad Michaelem Ducam imp. cui valde simile scriptum aliud Psello tributum de quo Allatius infra § 51. Græce In 8, ad calcem Apophthegmatum, Leoni X inscriptorum. (r) Græce tantum, non Græce et Latine, ut a clarissimo Caveo in Hist. litteraria scriptorum eccles. proditum, licet Heracliti Allegoriis Latina illarum Gesneri versio subjuncta.

una cum Theodori Prodromi dissertatione de Sa- anno 1557, edendum curavit, postrema ejus parte, pientia Græce edidit esse excerpta, nonnullis tantum verbis immutatis, ex his Pselli lambis. Ea sub 'Ανωνύμου nomine Ιάμβους ηθοποιϊκούς Μου rellus vulgaverat. Nihil minus. Phronesi tantum excepta, reliqua sunt de philosophia, rhetorica, et grammatica, quæ, quantum spectent ad mores, judicent alii. XXXVI. Ejusdem Puraphrasin in Aristotelis librum Dept purvɛlas, De interpretrtione, edidit Græce Aldus, Venetiis, cum Ammonio, et Magentino 1503, in fol.; eamdem latinitate donatam (s), cum ejusdem Pselli compendio in quinque voces Porphyrii, et Aristotelis prædicamenta Basileæ excudit Robertus Winter 1542, 8. Quæ ultima prius anno 1540 Græce Parisiis edita fuerunt, una cum ejusdem Introductione in sex Philosophiæ modos, et anno 1541, 12. Ibidem per Jacobum Foscarenum Michaelis filium latinitate donata. In alio codice manuscripto Paraphrasis titulus ita habetur, Пaράφρασις τοῦ Περὶ ἐρμηνείας, ἀπὸ φωνῆς τοῦ κυρίου Βεστάρχου καὶ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων τοῦ Ψελλοῦ. Paraphrasis in librum De interpretatione, ex ore domini Bestarchæ et principis philosophorum Pselli. Hinc virum Vestarchatus etiam dignitate, unde postea Vestarches nobilissimæ familiæ nomen irrepsit, insignitum fuisse colligimus. quæ est de astrologia, omissa, tum quod antiquis illis egeret Græcorum tabulis,quarum rationes suis temporibus non satis congruebant, tum quod esset mendosa præter alias, et ex ea se haud dum, ut ipse præfatur, ex sententia explicare potuerit, cujus loco Procli sphæram substituit. Editum hoc idem Opus ex Vineti interpretatione Turnoni apud Claudium Michaelem, anno 1592. Post Vinetum Xylander suam interpretationem aggressus est. molas, De auri conficiendi ratione, ad Michaelem Cerularium patriarcham Constantinopolitanum, Dominico Pizimentio Vibonensi interprete, una cum Democrito Abderita, Synesio. Pelagio et Stephano Alexandrino, de magna et sacra arte, editus est Patavii apud Simonem Galignanum 4572, in 8. Dicti auctores cum plerisque aliis de eadem arte, inter quos præcipui erunt Zosimus, Olympiodorus Christianus et carmine Hellodorus, Hierotheus, Theophrastus, Archelaus, et alii non contemnendi lingua Latina, Græce et Latine unum nostrum variorum antiquorum volumen, cum nostris de eadem re tractatulis, ni meis studiis semper Musæ adversæ fuerint, chymicæ artis deditis non injucundum, conflabunt. Animadvertendum etiam, a Pizimentio male epistolam Pselli ad Xiphilinum directam, (v) qui Joannes dicebatur, non Michael, nisi velimus dicere Psellum eumdem tractatum mutato solo nomine amicis pluribus divenditasse, quod aliis etiam solemne fuit. Et ne alios recensendo, tempus conteram, satis mihi erit unum [26] tantum in medium afferre,quod ob dignitatem auctoris, mirum nonnullis videbitur. Quis enim credet Isocratem, oratorum illud ac rhetorum numen, quasi rerum argumentis destitutum, inopiaque artis adeo rudem, unam eamdemque orationem, ejus nomine solum immutato, ad quem direxerat, paucisque aliis, pluribus, raro exemplo, inscripsisse, quod licet sileant libri rhetorum in hunc diem editi, forte tanti magistri reverentia, non tacuit tamen auctor illi súуxpovos epistola ad Philippum regem. Locum eo libentius hic ascribo quia pulcherrimus est, et rarus, (x) et a nullo, quod sciam, observatus. Ομοίως δὲ καὶ Ἰσοκράτης NOTÆ. Ejusdem tractans Περί χρυσοXXXVII. Ejusdem liber, de quatuor mathematicis scientiis, arithmetica, musica, geometria, Græce et Latine editus cum aliis auctoribus, Wittemberga 1560, nec non Basileæ per Joannem Oporinum 1556, 8, Guilielmo Xylandro Augustano interprete, cum nonnullis ejusdem Xylandri annotationibus in eumdem. Quibus accessit Xylandri de philosophia, et ejus partibus carmen, et nonnulla alia carmina diversi argumenti. Opus hoc primus Romæ Græce imprimendum curavit Arsenius Monembasiæ episcopus, in qua editione scripserat, incertum esse, Pselli ne an Euthymii cujusdam [25] opus esset, plerisque tamen Pselli videri. Καὶ ταῦτα τῷ ταύτης πατρί, εἴτε Ψελλός ἦν, ὡς τοῖς πλείοσι δοκεῖ, εἶτ Εὐθύμιος, χαριζόμενος. Impressus quoque est (u) Parisiis Græce anno 1545, 12, per Jacobum Bogardum. Non multo post Elias Vinetus, quod nullus ante eum, anno 1553, primus Latinum fecit, Parisiisque (s) Latina versio paraphraseos Pselli in lib. Περὶ ἐρμηνείας, studio quorumdam amicorum Nic. Martimbosii prodiit Paris. 1339, 4. Editiones quoque Venetam 1541. fol. et Basileensem a. 1542. memorat Labbeus. Exstat et Pselli introductio in sex philosophiæ modos et compendium quinque vocum Porphyrii et de decem categoriis, Venet, 1532, cum versione Jacobi Foscareni. (t) Hunc librum (in quo multa e Theone delibata) Psellus testatur se scripsisse anno Græcorum 6516, h. e. Christi 1008. (u) Venetiis quoque anno 1532, 8, quæ editio Græca occurrit Romæ in bibl. Barberina. Latina vero Xylandri interpretatio recusa Lugd. Bat. 4647, in 8. Libellum Pselli de Musica, ex hoc Tetrabiblo Lampertus Alardus cum latina sua interpretatione subjecit libro suo de veterum Musica, Schleusingæ 136, 12. (v) Etiam in Græco codice regio Paris. cujus apographum beneficio illustris viri Pauli Vindingii possideo, nomen Xiphilini exstat: Tou μaxapitou καὶ πανσόφου Ψελλοῦ ἐπιστολὴ πρὸς τὸν ἀγιώτατον πατριάρχην Ξιφιλίνον περὶ χρυσοποιίας. At in codice Vindobonensi ad Michaelem (Cerularium) dirigitur, του λογωτάτου καὶ πανσόφου υπερτίμου κυροῦ Μιχαὴλ τοῦ Ψελλοῦ περὶ χρυσοποιίας πρὸς τὸν πατριάρχην κυύριον Μιχαήλ. In epistolis Socraticorum ab Allatio editis p. 66.

num (y) conversus est a Petro Morello (z) Turonensi, editusque Latine cum Præfatione Francisci Feuardentii Parisiis apud Gulielmum Chaudiere 1577, 8, et anno 1615. Lutetim Parisiorum notis a se illustratum primus Græce (ex duobus manuscriptis suo et Morelli) edidit Gilbertus Gaulminus, cum interpretatione Latina ejusdem Morelli. Plura item ex eodcm Dialogo excerpta, Latina facta Joanni Medici, una cum aliis ex Jamblicho, Proclo, Porphyrio, Marsilius Ficinus nuncupaverat. Gesnerus scriptum reliquit, Psellum duos de Dæmonibus libros scripsisse, quos Diegus Hurtadus Venetiis possidebat, excusique erant Latine in officina Aldi. De Hurtado nihil dico. De officina ἐπειδὴ νέος μὲν ὧν εἰς τὸν δῆμον μετὰ Τιμοθέου operatione dzmonum liber 6 Græco in Latiκαθ᾽ ὑμῶν ἐπιστολὲς αἰσχρὰς ἔγραφεν, νυνὶ δὲ πρεσβύτης ὤν, ὥσπερ ἐκών, ἢ φθονῶν τὰ πλεῖστα τῶν ὑμῖν ὑπαρχόντων ἀγαθῶν παραλέλοιπεν. Απέσταλκε δέ σοι λόγον, ὃν τὸ μὲν πρῶτον ἔγραψεν ᾿Αγησιλάω, μικρὰ διασκευάσας ὕστερον ἐπώλει τῷ Σικελίας τυράννῳ Διονυσίῳ. Τὸ δὲ τρίτον τὰ μὲν ἀφελών, τὰ δὲ προσθεὶς ἐμνήστευσεν ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Θετταλῷ, τὸ δέ τελευταῖον νῦν πρὸς σὲ γλίσχρως αὐτ TÓV άnŋXÓTIGE. Id est: Similiter et Isocrates juvenis adhuc, una cum Timotheo, contra vos epistolas probris plenas ad populum scriptitabat; nunc senex, sive volens, sive invidentia percitus, res vestras quam plurimas, easque bonas silentio præteriit. Misitque ad te orationem, quam primum Agesilao inscripserat, et paucis immutalis Dionysio Siciliæ tyranno venalem exhibuit, tertium, multis additis multisque detractis, Alexandro Thessalo despondit, nunc tandem ad te illiberaliter, ut ita dicam ejaculavit. Elegantissimam hanc, et reliquas Socratis et aliorum Socraticorum epistolas Latinas jam antea a me factas, antiquitatis vestigatoribus quam primum communicabo. Sed ad rem. Lilius Gyraldus Dialogismo 8 narrat,libellum hunc,quem vocat aureolum, inter pervetustos codices Græcos repertum, manuque sua exscriptum Pico Mirandulæ se tradidisse, exornasseque hoc epigrammate: Aldi falsum est ibi hos duos libros de dæmonibus esse impressos, cum in illa editione nihil aliud contineatur, quam excerpta illa Ficiniana, sæpius (a) multis in locis edita, eodem ordine, ac distinctione. Gaulminus conjectat ex verbis ipsius Pselli in fine dialogi de dæmonibus, libros duos scripsisse. quod latuisse interpretes Morellum, et Ficinum, ideo maxime quod in excerptis e Psello quæ cum excerptis pariter [28] ex Jamblicho, Proclo, et Porphyrio edita sunt, aliqua ultimo capite afferat, quæ desumpta ex secundo illo, si quis est, libro videri possunt. Optima conjectura, et veritati consentiens; quæ enim in eo capite continentur, cum, ut manifestum legenti esse potest, in hoc Dialogo non habeantur, ex alio libro desumpta esse necesse est. Sunt autem, ne diutius te detineam, lector, ex tractatu ejusdem Pselli in hanc eamdem rem sub hoc titulo, Tiva nepi δαιμόνων δοξάζουσιν Ἕλληνες· Quaenam sint de dæmonibus opiniones Græcorum:cujus principium tale est, Ὁ μὲν ἡμέτερος λόγος προαιρέσεις καὶ τοῖς ἀγγέλοις διδούς. Qui an unus sit cum secundo Hurtadiano non ausim affirmare: et præsertim in hoc scriptore, cui non defuere vires eloquentiæ, nec argumentorum copia,quibus eamdem rem non Hinc frequens illius mentio, et dictorum examen semel, sed pluries pertractaret; ut videre est in apud Joannem Franciscum Picum in libris de aliis ab eo conscriptis. Porro hos duos de DæmoAuro, sed præcipue cap. 2 lib. 11, Democriticæ nibus libros alii tribuunt Michaeli Ephesio, ut sectæ et Abderiticæ inter Aristotelis interpretes scribit Possevinus in Apparatu.Eorum in Latinum Michael Psellus non solum meminit, sed a se reve- versio incerti legitur in Cod. 3122, manuscripto' lata scribit ejus arcana. Hic enim post Rhetorica, Vaticano et de Dæmonibus excerpta ex Psello Historica, Poetica, Mathematica, scripsit et Chymica, per Joannem Jacobum Bartholotum Parmensem nec non et Medica, quæ Constantino imperatori physicum, codice 5376. Vide quæ nos etiam dicavit. Si velut Æsonides Nepheleia vellera quæris, Non per Cyaneas illa petenda petras. Si quæ lantaleis latuerunt ædibus Atrei, Non ea Tantalea fraude paranda tibi. Hesperidum si mala cupis servata Dracone, Non opus Herculeo, Pice labore tibi. Si quidquid nigris auri defertur ab Indis, Non est cum trucibus pugna futura feris. [27] Si quidquid Lydis vel Iberis volvitur undis, Non tibi per gentes longa terenda via est. Omnes ecce tibi ignotos quacunque parandos, Thesauros, parvo codice Psellus habet. XXXIX. Ejusdem Περί ἐνεργείας δαιμόνων de supra (b) diximus. NOTÆ (y) In Bibl. Gallica Crucimanii p. 405. Gallica etiam versio hujus libri a Morello edita memoratur, Paris., apud Guil. Chaudiere, 1575, additis capitibus 33, et 36, libri quarti Niceta de Colossis Asia. Librum Pselli accepit Morellus e Bibliotheca Jacobi S. Andreani, canonici S. Mariæ Paris. (z) Morelli versio latina exstat etiam in Bibl. Patrum edit. Lugd. T. xviii. p. 569. Hinc Græce et Latine cum Gaulmini notis hunc librum minus emendate recudi curavit B. Dan. Hasenmullerus, Kilon. 1688, 12. Vide et si placet Cardanum c. 93. XL. Ejusdem In Oracula Chaldaica expositio (c) De rerum varietate, T. III, opp. p. 319 sq. Jo. Clericum Bibl. Universal. T. XV, p. 118, sq. et Vignolium Marvillum 8. 11, miscell. litterar. p. 308. Dialogi titulus Τιμόθεος ἢ περὶ ἐνεργείας Szóvwv. Vide Fulvium Ursinum in Lyricor. fragmentis p. 179. et Lambec. lib. VII, p. 138. (a) Confer lib. 1. Bibl. Græcæ, c. 7, § 4. (b) Supra § 9. (c) Inscribitur etiam in codice quem habeo ms., Τοῦ σοφωτάτου Ψελλοῦ ἐξήγησις εἰς τὰ λόγια Ζωροάστρου.

κατα in Michaele Psello, et Possevinus in Apparatu. In alios eliam Aristotelis libros scripsisse manifestum est ex iisdem, qui Vienna scribunt fuisse ejusdem Epitomen philosophiæ Aristotelicæ de generatione, et corruptione, et de meteoris. Item Expositionem in metaphysica Aristotelis. Latentque ejusdem, scribit Andreas Schottus Præfat. in Cant. cantic,, Pselli plurima in ejusdem Aristotelis Physicam, primamque philosophiam, in Cæsaris Augusti Viennæ bibliotheca. cujus potissimam partem Nicephorus Gregoras, tadi, Cæsari ad Venetos Oratoris, refert Gesnerus euis in Synesii libellum de Insomniis Commentariis, verbotenus tacito Pselli nomine, transcripsit. Nec non ejusdem, Brevis dogmatum Chaldaicorum declaratio, (d) Græce et Latine primum edita est a Francisco Patricio in Nova Philosophia de Universis (e) in Zorastre, imperfecte tamen, et confuse, cum utrumque commentarium eadem sententia concludat, sic enim claudit: Toútwy St τῶν δογμάτων τὰ πλείω, καὶ Ἀριστοτέλης, καὶ Πλάτων ἐδέξαντο, οἱ δὲ περὶ Πλωτίνον, καὶ Πορφύ ριον, καὶ Ιάμβλιχον, καὶ Πρόκλον πᾶσι ἠκολούθησαν, καὶ ὡς θείας φωνὰς ἀσυλλογίστως ταῦτα ἐδέξαντο. Horum autem dogmatum plurima et Aristoteles et Plato susceperunt. Plotinus vero, et Porphyrius, et Jamblichus, et Proclus omnia sunt seculi, et tanquam divinas voces ea susceperunt. Patricius in Psellum ita animadvertit: Similia his Psellus postea tradidit, utinam sicuti prolixius, ila et diligentius, sed qualiacunque sint, non inutilia cognitu fuerint. Neque hic silentio [29] prætereundum est, primam Expositionem in Chaldaica Oracula ab aliis Procio Lydio (f) ascribi, sic enim adnotatur ab illius exscriptore in codice 572 Vaticano, Αλλαχοῦ εὗρον, Πρόκλου Λυδίου ΥποτύTwote. Alibi inveni, Procli Lydii Hypotyposis. Nec dubito Proclam, rebus hisce addictissimum, libellum de hac eadem re conscripsisse. Sed sive Procli sive Pselli opella ejusmodi sit, nulli bono fuerit id nosse. Eamdem esse existimo in bibliotheca reginæ Galliæ, quæ prius fuerat Joannis Lascaris, postea Petri Strozzæ; primo autem cardinalis Rudolphi, ut scribit Draudius in Bibliotheca classica. Nec alia videtur quæ in Bibliotheca Antonii Augustini habebatur cod. 219, Pselli explicatio dogmatum apud Assyrios. Absolutius postea cum Sibyllinis Oraculis, aliisque Parisiis prodiit studio Joannis Obsopæi 1599. in 8. Eorumdem opusculorum, diversa ab edita, in Latinum versio habetur manuscripta cod. 3122. Vaticano, Incerti. XLI. Ejusdem Commentarios (h) in octo libros Aristotelis de Physica auscultatione, ex interpretatione Joannis Baptistæ Camotii, cardinali Herculi Gonzagæ consecratos, edidit Venetiis Federicus Turrisanus Latine 1554, in folio. Eos manuscriptos Græce extitisse in bibliotheca Didaci HurXLII. Ejusdem liber Περὶ δυνάμεων τῆς ψυ χῇς, de Facultatibus animæ, cujus illud est principium: Οτι τῶν ψυχικῶν δυνάμεων αἱ μέν εἰσιν ἄλογοι, sub anonymi nomine, et titulo Δόξαι Tepi fic. De anima celebres opiniones, quasi a libro longiore et perfecto Εκλογαί, καὶ Χρηστοµabia [30] editus est Græce et Latine, a Joanne Tarino Andegavo versus, cum Origenis Philocalia; Zacharia Scholastici, episcopi Mitylenensis de mundi Opificio; et Anastasii Sinaitæ, de hominis ad imaginem Dei et similitudinem creatione, Lutet. Paris., ap. Sebastianum Cramoisy 1624, 4. Illum vetusti codices MSS. Psello vindicant, nec a Pselli orationis structura longe abest. Et, ni fallor, fidem ipse est, quem Psello tribuunt, de animo secundum variam philosophorum opinionem, in Augustana bibliotheca, in armario II. Index Augustanus et in bibliotheca imperatoris Viennæ, Spachius. Neo alius forsan est, qui in bibliotheca regis Gallorum, Pselli de anima, legitur. XLIII. Ejusdem Annotationes in aliquot Gregorii Nazianzeni loca, cum Eliæ Cretensis episcopi, et aliorum,studio et opera Jacobi Billii Latinæ factæ sæptus editæ sunt, oum Gregorii Nazianzeni operibus. XLIV. Ejusdem oratio Panegyrica in Simeonem Metaphrastem edita (i) Latine a Surio die 27 Novembris. Exstat Græce manuscripta in cod. Vaticano 568, quæ incipit, Tòv µéyav ¿v ẞiq xai 262op Euμev, naivεiv poελóμеvot, cum aliis ejusdem Pselli in eumdem quæ non multo infra adnotabimus. XLV. Ejusdem carmina (j) in Cantica canticorum interpretatus est Franciscus Zinus VeronenNOTÆ (α) Εκθεσις κεφαλαιώδης καὶ σύντομος τῶν παρὰ Simoneum scriptis, p. 221-23. Ἐγκώμιον εἰς τὸν Χαλδαίοις δογμάτων. (c) Ferrariæ 1591. Venet. 1593, fol. (f) Lycium non Lydium fuisse Proclum testatur in ejus Vita Marinus, qui commentarios Procli in Adyia memorat c. 26. Quemadmodum et Simeon Magister de alimentorum facultatibus p. 141. Edit. Martini Bogdani, tum Proclus ipse p. 359. In Politiam Platonis. (g) Etiam 1589 et 1601, Paris. in 8. Et ad calcem editionis oraculorum Sibyllinorum luculentæ cum notis Servatii Gallæi, Amsterd. 1689, 4. (h) Videtur hos scripsisse in gratiam Michaelis Ducæ, quem discipulorum optimum appellat. (i) Græce et Latine vulgavit Allatius libro de Μεταφράστην κύριον Συμεώνα, et p. 236-244. Of ficium in commemorationem ejusdem Simeonis a Psello compositum. 'Ακολουθία συντεθεῖσα ὑπὸ τοῦ Weλou.Hunc juniorem Psellum auctorem esse Panegyrici in Simeonem Metaphrasten, probat Bollandus præf. ad tom. I. Sanctor. Januarii, p. 17. Nec diffitetur Allatius ipse hoc loco et diatriba de Simeonibus, p. 68. 'Epurvala illa in Canticum canticorum versibus scripta est politicis. Latina versio Schotti et Zini occurrit etiam in Bibl. Patrum, Paris. 1654, tom. x et edit. Lugd. tom. xvIII. Græce et Latine exstat in auctario Duceano, Paris. 1624. Tomo II, una cum altero commentario in idem canticum é

Thomasius significavit. Libelli item meminit Casaubonus in Ælii Spartiani Antonium Caracallam notis. Et Justus Rioquius (m) in epist. Centuria nova. epist. 29. In Saregica bibliotheca inter alia opuscula manuscripta illum se vidisse refert. sis excusa sunt cum Theodoreti, Maximi, Nili mihi, utriusque amicissimus, Jacobus Philippus. explicationibus Rom. 1563, fol., separatim Venetiis, apud Hieronymum Polum. 1573, in 4; et sæpius cum Theodoreti operibus. Tandem Antuerpiæ cum Catena Patrum, et Thaumaturgo in Ecclesiastem, a Peltano apud Gasparem Bellerum 1615, in 8. In hac editione primum caput Latine convertit Andreas Schottus, a secundo Zini utitur interpretatione. Opusculum inscribitur Nicephoro Botaniatæ, Constantinopolitano imperatori, quem stenopov, id est coronam gestantem, imperatorem scilicet, appellat, ut et alios imperatores [31] aliis opusculis compellare consuevit, quidquid alii somnient. Ea primus e tenebris eruta Græce publicavit Joannes Meursius, cum Polychronii, Eusebii, et aliorum in eadem Cantica expositionibus, Lugd. Bat. 1617, 4. Martinus Deltius Isagoge in Cant. cantic. cap. 5, refert Psellum deficere in illa expositione, cujus est, ut ipse ait, nimis concisus abbreviator: et oscitanter nimis decipitur, dum ait Psellum citari a Theodoreto, ab antiquissimo recentissimum, et qui nonnisi post octingentos fere annos scripserat. Commentarius item in Cantisa ex tribus Patribus, ab eodem Psello, si index Bavaricus cod. 99, fraudi non est, sæpius cum Theodoreto Latine editus, collectus est. En verba indicis: item, Commentarius ex tribus Patribus Gregorio Nysseno, Nilo et Maximo, collectore Psello. XLVII. Ejusdem ad Michaelem (k) imperatorem capita quædam theologica, de Trinitate, et persona Christi, Græce et Latine, cum notis Joannis Wegelini. Augustæ Vindel. apud Georgium Viller, et Sebastianum Mylium 1608, in 8. XLVII. Ejusdem libellum, de Lapidum virtutibus, Philippus Jacobus Maussacus primus vulgavit, Latine vertit, et emendavit; editus est Tolosa Græce et Latine anno 1615, 8. Verum libellum hunc ante Maussacum Latine et Italice redditum ab Adriano Spigelio philosopho et medico, et Gymnasii Patavini anatomico, apud Liberalem Cremam, philosophum ac medicum Tarvisinum præstantissimum conservari ad hunc diem, epistola sua ο XLVIII. Ejusdem Synopsis legum versibus iambicis, et politicis edita est Græce, Latina interpretatione, et notis illustrata, opera et studio Francisci Bosqueti Narbonensis, ex bibliotheca archiepiscopi Tolosani, Parisiis apud Joannem Cainusat. 1622, 8. in nonnullis [32] codicibus inscripta (n) imperatori Michaeli Duce. Alius codex Vaticanus, ut notat idem Bosquetus, habet, Alexium, T σοφωτάτου Ψελλοῦ εἰς τοὺς νόμους πρὸς τὸν Βασιλέα Kúpy Arov. Et vetus Sirmondi, Nicephorum, Αρχὴ σὺν Θεῷ τῶν πολιτικῶν στίχων τοῦ νόμου ἐκτεθέντων παρὰ τοῦ Κυρίου Μιχαὴλ τοῦ Ψελλοῦ, πρὸς τὸν Πορφυρογέννητον Κύριον Νικηφόρον. Μὴ βουλόμενον προσέχειν τοῖς νόμου μαθήμασι διὰ τὸ XEXYVÒG TOÚTOV Téλayoç. Titulus, vel Porphyrogennetæ cognomine, Nicephoro Botaniatæ adnexo, suspectus est. Non dubito tamen libellum, rerum summam gerentibus adeo necessarium, pro opportunitate diversis imperatoribus inscripsisse, ut præcipuas Juris regulas, ex ipsis Juris totius fontibus compendio pertractatas, et carmine quasi lenocinio emollitas, absque longioris lectionis tædio, si liberet; percurrerent; ut de ejusdem Chrysopœia supra diximus. Ex his nonnulla sub scholiorum nomine vulgata olim fuere a Leunclavio Juris Græco-Romani tomo 11. In Synopsi legum Michaelis Attaliota, tit. præsertim 16, 25, 28, 32, 37, 40, 42, 48, 83. Qui, cum non animadvertisset numerum carminum, tanquam solutam orationem excudit indistincte. XLIX. Ejusdem ad eumdem Michaelem Ducam carmina politica, De dogmate, Græce idem Bosquetus cum Synopsi legum edi curavit, a Jacobo Sirmondo accepta, unde legitur, de septem sacris Synodis æcumenicis Tractatus, (p) editus Latine tom. III Conciliorum, parte prima, p. 400, NOTÆ. Gregorio Nysseno, S. Nilo et Maximo, per eumdem, ut volunt, Psellum collecto. (k) In Catalogo Bibl. Barberinæ tom. 11, pag. 253 perperam, ad M. Comnenum. Hæc capita Theologica integriora lector ad calcem hujus libelli Allatiani reperiet. Plutarcho de fluminibus, Pselli libellum subjecit Maussacus, testatus illum se edere ex apographo Jacobi Sirmondi, epist. dedicatoria ad Gaulminum. (m) Justus Rycquius epistola ad M. Velserum data Romæ 1610. Mihi Bibliothecam nuper Saregicam excutienti opuscula quædam Græca calamo exarata in manus venerunt. Maximi Planudæ et clarorum aliquot virorum epistolæ centum. Psellus de gemmarum virtutibus, Incerti cujusdam (Empedocli vulgo tribuuntur) versus iambici de fixarum stellarum sphæra, a Demetrio Triclinio emendati. Parecbola quædam eorum quæ in excusis Athenæi codicibus desiderantur. Incerti in librum Aristotelis de coloribus commentarius. Caniclei liber contra Plotinum, ejus forte cujus scriptum de immortalitate animæ, àvix.dotov Cardanis lib. de rerum varietate laudat. Sallustii philosophii_in Heracliti problemata Homerica summarium. Excerpta ex Gemisti Plethonis Monodia, de immortalitate animæ Ejusdem defensio Aristotelis contra scholarium. Michaelis Apostolæ pro Plethone liber, super substantia Aristotelica, contra Gazam, Demetrii Triclinii de metris pouticis libelli. Dispicc, quæso, an aliquid sit cedro et pumice dihnum. Hæc ille. (n) Ita etiam in Codice Vindobonensi, cujus meminere Lambecius et Nesselius part. 11, p. 28, et in alio codice e quo ante Bosqueti editionem versus nonnullos produxit Allatius ad Eustathii Hexaemeron p. 280. (o) In ms. Cæsareo, ad Constantinum Monomachum. Vide Lambech. vi, p. 163. (p) Totus absolvitur versibus politicis 71.

Coloniæ Agrippinæ 1606, industria Severini Binii; bus significavit. De eadem, scribit, ferme re et faet Græce sub Joannis Pselli nomine, cum Theodori Prodromi et Nicephori Callisti versibus, Basilea apud Joannem Bebelium 1536, [33] in 8. Quem Joanni (g) etiam tribuit Joannes Tilius Engolismensis, in apostolorum et sanctorum conciliorum Decretis, impressis Parisiis per Conradum_Neobarium 1540. In hunc ipsum Tractatum scripsit Franciscus Feuardentius; et Bellarminus tradit, Psellum in eodem hallucinatum, in tempore, quo celebrata est prima Constantinopolitana synodus, quæ fuit secunda ex quatuor primis; in Ephesina, quæ fuit tertia, tom. I, Controvers. 4, de Conciliis cap. 5. L. Ejusdem de Nomocanone carmina Græce edidit cum superioribus Bosquetus, quæ cum laxiora sint, alterius esse multum dubitavi: nec fefellit me animus, nam in alio manuscripto codice Constantino Psello tribuuntur. Κωνσταντίνου προέδρου, καὶ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων του Ψελλοῦ εἰς τὴν Νομοκανόνος ὑπόθεσιν. In bibliotheca etiam Antonii Augustini cod. 151 et 175, eidem Constantino Psello tribuuntur. Sed cujusnam opus sit non videtur tanti, ut in ejus auctore inquirendo diutius immoremur. LI. Sub ejusdem nomine circumfertur Syntagma ἐκλελεγμένον ἀπὸ τῶν Ἰατρικῶν βιβλίων, περὶ δυνάμεως τροφῶν, καὶ ὠφελείας, καὶ βλάβης, de Cibariorum facultate, utilitate, et noxa, ex Medicis libris collectum, ad Constantinum Monoma. chum per litterarum ordinem, cujus illud est principium, Dolkw xał hoyiwy, w péyiots. Illud Simeoni Setho (r) magistro Antiocheno tributum, et a Gyraldo Latine redditum Cræce et Latine Isingrinius Basilea excudit in 8, 1538. Cum vero non tantum sententiæ, sed verba etiam ipsa in utroque reperiantur, existimo, Collectaneis Pselli nonnulla Simeonem a se, inter legendum animadversa, addidisse, vel quempiam tertium ab utroque confecisse, quod ex indice manuscripto (s) colligi poterit: Σύνταγμα περὶ τροφῶν δυνάμεων τοῦ Ψελλοῦ, καὶ Συμεὼν τοῦ Μαγίστρου. Syntagma de alimentorum viribus Pselli, et Simeonis Magistri. Neque enim adduci possum, ut credam, Psellum [34] sua a Setho, eruditiorem eloquentioremque a minus crudito et eloquente mutuatum. Aliorum siquidem laboribus meliores, non deteriores evadere conamur. Et Psellus Sethianis illis, veluti aliena pluma amictus, candidissima sua deturpasset. Viderat id quoque Gyraldus, epistolaque nuncupatoria omnicultate ad Constantinum, hujus, ut puto, Michaelis Ducæ parentem, Michael Psellus Libellum ante scripserat, cujus est exemplum apud Melelium, Græcum totius medicinæ scriptorem, non eodem modo argumento, sed iisdem interdum pene verbis. Hunc ego Symeonem, multis licet in locis depravatum el mancum, cum Latine quoque modo vertissem; adjutus imprimis ipsius Pselli libello, tum ejusdem altero a Georgio Valla in Latinum pessime conversum, tibi in omni medicæ facultatis, etc. Recte omnia, si illud excipias, Constantinum Monomachum parentem Michaelis Ducæ fuisse, quippe qui diversus omnino sit a Constantino Duca Michaelis parente. LII. Eidem Psello librum Hep? modάypas, De podagra, a nonnullis codicibus tribui video, cujus illud est initium: Ἐπεὶ ὥρισε πρός με ὁ κράτιστος, xa aytos, capitibus quadraginta sex concinnatum; qui, cum ad Palæologos, quorum jussu fuerat conscriptus, directus sit, nisi Psellum alium fingere, cui tribui possit, velimus, certe Pselli non est. Auctor tempore Michaelis Palæologi vivebat, cui a valetudinis cura erat, ut ipse fatetur: 'Enei toíνυν ἐκέλευσέ με ὁ θειότατος βασιλεύς, εἰμὶ δ' αὐτὸς ἀπὸ τῶν ἰατρῶν αὐτοῦ, καὶ τὴν αὐτοῦ φύσιν, καὶ τὴν κράσιν, καὶ ἰδιότητα κατὰ τὸ δυνατὸν εἰδὼς, διὰ τὸ μὴ πρὸς ὀλίγον καιρὸν συνεῖναι αὐτῷ, τὰ πρὸς ἐμὴν ἀνήκοντα δύναμιν κατὰ τοῦτο τῷ ὁρισμῷ τούτου πειθόμενος ἤδη γράφω. Quandoquidem igitur hoc mihi imperavit sanctissimus rex, e cujus medicis sum unus, ideoque naturam ejus, temperamentumque novi, præsertim cum diu cum eo versalus fuerim, pro ea, quæ mihi est scientia, de hoc morbo, ut ejus obediam mandato, tracture incipio. Et, si res in eo pertractatas, nodum et formam dicendi consideras, aliaque a dicendi tractandique ratione Pselliana longe absunt. Vidi postea editum Latine sub nomine Incerti ab Henrico Stephano inter auctores medicos, tom. II, ex versione Marci Musuri ad Scaram Trivultium, cujus de eo hcc est judicium Quod sicut auctor, quisquis hæc ediderit, infans et elinguis erat, ut qui nesciret, si quid vel arte didicisset, vel usu compertum habuisset, exprimere, etc. Et ante aliquot anuos, Græce editum Parisiis in 8, 1558. Apud Guilielmum Morelium, Demetrio Pepagomeno vindicatum; et [35] seorsim Latine ex interpretatione doctissimi cujusdam viri, quem ipse non nominat. Cum vero in multis Psello tribuatur, licet illius non sit, inter alia Pselli monumenta edita locum habeat. NOTÆ. In ms. Cæsareo Michaelis Pselli esse perhibetur: Τοῦ Ψελλοῦ κυρίου Μιχαὴλ περὶ τῶν ἁγίων καὶ οἰκουμενικ ῶν ἑπτὰ συνόδων πρὸς τὸν βασιλέα τὸν Μονομάχου. Simeoni huio vindicat, et ex duobus mss. Jac. Mentelii integriorem hujus libri editionem cum versione et notis dedit Martinus Bogdanus, Paris. 1658, 8. Vide et Allatium de Simeonibus, p. 181. Pselli librum una cum Simeonis libro ad mss. codices recensito edere voluit Georgius Hieron. Welschius. Vide ejus epistolam IX. (s) Sic etiam codex Cæsareus de quo Lambecius VI, p. 161. Idem memorat Pselli Tepi Statys ad imp. Constantinum Monomachum. Incipit: Kai τοῦτο τῆς σῆς ἔργον προνοίας καὶ μεγαλοφυοῦς ἐπινοίας καὶ φιλανθρωπότητος ἐπίταγμα, Κωνσταν τῖνε θειότατε καὶ μέγιστε αὐτοκράτορ, κ. τ. λ. (t) Paris, A. 1567, fol.

LIII. Et hæc Pselli opera (u) edita sunt quæ mihi videre contigit. An alia item sint nondum novi. Illud scias, lector, alias item esse nonnullorum ex hisce operibus editiones, quas libens volensque omisi. Satis sit præcipuarum commeminisse. Utinam et alia, quæ jam latent, eamdem cum istis fortunam experirentur! Sed quando pessimorum hominum nequitia id fieri nequit, en aliquorum adhuc ineditorum catalogum hic attexam, quorum mihi memoria suppetit, et quo dicuntur esse in loco aperiam, ut, si detur aliquando facultas, tibi possis tantos thesauros comparare. Laudaboque auctores, ut unde id habeam, tibi compertum sit, et si quæ fraus deprehendetur, habeas tu etiam, in quas crimen referas. De quibus exactum tibi judicium, certamque narrationem non promitto, cum ea præ manibus non fuerint. Illud certum est, ex his nonnulla esse bis, terve repetita, quædam etiam typis excusa. Quia tamen ex sola tituli notitia, eaque varia, de toto tractatu non possumus sententiam ferre, et unum ab alio distinguere, quemadmodum in aliis invenimus, ita tibi damus, quæ certo edita sunt omnino prætereuntes, sit ergo: LIV. Pselli liber Contra Eunomium, Romæ in Vaticana servatur: Gesnerus in Bibliotheca, Gilbertus Gaulminus notis in eumdem Περὶ ἐνεργείας Azɩuóvwv, et Franciscus Feuardentius præfatione ia Petri Morelli interpretationem ejusdem libelli De dæmonibus. Scholia ejusdem in dictum quoddam Basilii, Romæ; Gesnerus ibidem. Epitome librorum Moysis in 4 Ms. in bibliotheca imperatoris Viennæ: Gesnerus. LV. Quæstiones theologicæ cum responsionibus, ad Michaelem Ducam, quibus et ad physiologiam pertinentia continentur, fol., in bibliotheca Augustana, in armario VI. Index Augustanus ms. infra etiam idem index hæc habet: Pselli ad Michaelem Commenum varia capita theologica: Hepi vonOOTάtov, de anima, de virtutibus, et physica de sensibus; de similitudine. et dissimilitudine liberorum cum parentibus; de embryone; de somniis; de circulis cœlestibus; de meteoris; de lunæ eclipsi: de solis calore; de stellis; de Dioscuris; de pluvia, grandine, nive, pruina, rore; de typhone, et ecnephia ventis, de fulmine; de partibus mundi; de terræ motibus; de tempestatibus; de salsedine maris; de imbribus; de fluminibus; de stellarum luce; quid necessitas, contingens, tempus, materia, forma, elementum? Quid encyclopedia? de litterarum inventoribus; de Amazonibus; de nominibus mensurarum; de eirculorum initiis; quæ habeant cœlum, mare, sol; de ortu solis triplici, deque igne cœlitus ad philosophi preces delapso; de Potidea, Arcadia; ac Aristotele, Cleanthe, Anaxagora; de Eubæa, Sicilia. Gesnerus item, ejusdem de fide ad Nichaelem Ducam, juncta ejusdem Epitome philosophiæ Aristotelicæ, id est physicæ, de generatione et corruptione, de meteoris, cum supplemento Gregorii Nicæni ad Petrum fratrem in 4, ms. bibliothoca imp. Viennæ. Idem habet Israel Spachius in Nomenclatore scriptorum philosophicorum et philologicorum. Item Romæ in bibliotheca Sancto-Silvestrina in monte Quirinali est ejusdem hic liber ms. Græce, quem ego vidi; titulus erat: Ψελλοῦ πρὸς τὸν βασιλέα κύριον Μι xanλ tóv Aoŭxav (x). Psclli ad imperatorem dominum Michaelem Ducam; capita erant. a'. 'Opodoyla τῆς πίστεως. β'. Περὶ ὀνομάτων τινῶν λεγομένων ἐν τῷ τῶν Χριστιανῶν δόγματι. γ΄. Περὶ ἐνυποστά των. δ. Περὶ Ὁμοουσίου. ε'. Περὶ Ὁμοϋποστάτου ϛ΄. Περὶ οὐσιώδους ἑνώσεως, καὶ διαφορᾶς. ζ'. Περί ὑποστατικῆς ἑνώσεως, καὶ διαφορᾶς. η'. Περί σχε τικῆς ἑνώσεως. θ'. Περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, ι' Περὶ [37] τρόπου τῆς ἀντιδόσεως. ια'. Περὶ θείας ενώσεως ιβ΄. Περὶ φύσεως. 1 Professio fidei. 2. De quibusdam nominibus in Christianorum dogmate usurpatis. 3. De (y) enypostasibus. 4. De Homousio. 5. De Homohypostato. 6. De essentiali unione, et differentia. 7. De hypostatica unione, et differentia. Dioptra, id est Perspectiva, continens quatuor sermones in quibus animus et corpus disputant, in bibliotheca Augustana: Gesnerus [36] et index Augustanus: Plut. 6, num. 12. Hæc an eadem sit cum Philippi solitarii Dioptra, jam edita Latine, non possum divinare, et forte Indicis auctor, Pselli præfantis (v) nomine deceptus, totum Dioptræ opus, a vero scriptore Philippo avulsum, Psello imprudenter nimis supposuit. Philippi tamen esse apparet, cum eam, ex bibliotheca Augustana depromptam, cum Cabasila, Philotheo, Joanne Carpathio, et Glyca Latinam vulgaverit Jacobus Pontanus Ingolstadii, ex typographis Adami Sertorii, 8. De relativa unione. 9. De sancta Triade. 10. De 1604, in 4. modo (z) retributionis. 11. De divina unione, 12. De NOTÆ. (a) Adde his ab Allatio recensitis 1. Zúvoyiv siç τὴν ᾿Αριστοτέλους Λογικήν quam Græce et Latine edidit Elias Ehingerus Augustæ Vindel. 1597, 8, observans Petri Hispani summulam, magna parte ex hoc Pselli opusculo petitam esse. 2.) MoviSlav ia templum Sophiæ Cpol. terræ motu quassalam, quam edidit Allatius notis ad Georgium Acropolitam, p. 281 seq. 3.) Breve carmen iambicum in depositionem Jo. Chrysostomi, vulgatum Græce ab Allatio in excerptis Græcor. sophistarum ac rhetorum, p. 400. Rom. 1648, 8. Idem ex Oratione inedita ad Constantinum Monomachum producit nonnulla, p. 102, De recentiorum Græcorum templis. (v) Etiam hoc ipsum ex temporum ratione in dubium vocat, neque persuadere sibi potest Allatius, Mich. Psellum in Philippi qui A. C. 4405 scripsit Dioptram præfatum fuisse. Vide infra, cap. antepenuit. (x) Hoc scriptum habes infra ad calcem præsen tis diatribe. (y) Lege enypostatis. Vertendum erat: de modo communicationis idiomatum.

Gesnerus. Commentarius in Aristotelis verba, Ars artium et scientia scientiarum, et, Quomodo omnia a philosophia dependeant, in Italia, Gesnerus. In Psychogoniam Platonis, in Italia, Gesnerus: in bibliotheca Augustana fol. in armario v, index Augustanus ms. in bibliotheca imper. Vienna in-4, Israel Spachius. Expositione variæ in varios Platonis locos, in bibliotheca Bavarica cod. 165. Index Bavaricus. Συνοπτικὸν σύνταγμα τῆς φιλοσοφίας, in bibliotheca Joannis Sambuci, Gesnerus. Varia philosophica, Romæ in Vaticana. Gesnerus. Physica, astronomica, musica, arithmetica, geometrica, junctis opinionibus de anima, in-4, biblioth. imperat. Vienna. Gesnerus. natura. Quæ omnia an unum opus sint, vel diver- Expositio in Metaphysica Aristotelis, in Italia, sa, judicabunt, qui legent. Ego existimo unum esse, attamen in uno codice abundantius contineri; ex omnibus tamen unum posse confici perfectum et omnibus partibus absolutum. Quæ provincia non esset omnino eruditis viris contemnenda. Consule etiam, quæ nos de hoc eodem opere inferius dicemus: obiter tamen hic animadvertam titulum secundi Augustani non carere nota falsitatis, qui nobis pro Michaele Duca, Michaelem Commenum obtrudit, cujus auctoritate deceptus Woegelinus in sua editione retinuit, et in notis, Constantini Ducæ filium Michaelem inter Comnenos, mira àvietoprolą refert cum omnino esset immutandus, reclamantibus cæteris codicibus, qui omnes uno ore Michae. lem Ducam proponunt, cui capita illa nuncupavit. Marquardus Freherus in Chronologia imperii utriusque: Ad Michaelein Ducam scripsit Michael Psellus ea ætate in jure et philosophia scientissimus el noAuypapúratos, Synopsim legum versibus politicis; exstat ms. in bibliothcca Palatina et Constantinopolitana. Ejusdem Pselli ad hunc Ducam responsiones ad diversas quæstiones theologicas et doctrina omnifaria, 194 capitibus comprehensæ in bibliotheca Palatina. Codices hi, sicut et reliqui Græci et Latini manuscripti decantatissimæ illius bibliothecæ, meis laboribus (a), vigiliis integri, incolumesque in Vaticana asservantur. Quod certe omni admiratione dignum est, Deique summi muner ascribendum, in tam vasto itinere, sævissimo tempore, tempestate hiberna, ac pluvia, rerum omnium penuria, per oppida ac ditiones hostium, tantum librorum numerum sartum tectum Romam importatum, ita ut ne schedula quidem perierit. Sed ad Psellum. LVI. Opuscula quædam In Passionem et sepulturum Christi; Libellus dictus Antichristus; De Paradiso; In Natalem Christi, in-4. biblioth. imperatoris Vienna, Gesnerus, Possevinus. [38] Εἰς τὴν σταύρωσιν τοῦ Κυρίου. In crucifixionem Domini, in bibliotheca cardinalis Columnæ, Gretserus notis in orationem Macarii Chrysocephali de exaltatione sanctæ Crucis tom. II, de Cruce. Non constat, an de hac intelligat amplificator Gesnerianæ bibliothecæ, Georgii Nicomediæ archiepiscopi De Cruce, quam falso quidam Psello ascripsere Græce ms. in 4, Biblioth. imper. Viennæ. Compendiosa expositio in Aristotelis libros De naturali auscultatione, exstat in bibliotheca Didaci Hurtadi. Gesnerus. In bibliotheca Bavarica cod. 145. Index Bavaricus, et in bibliotheca imperat. Vienna, Israel Spachius. Synopsis Logicæ Aristotelis, in-4, in bibliotheca Augustana, in armario num. 5. Index Augustanus. Interpretationes dubiorum naturalium, bibliothecæ imperat. Vienoa, in-4, Gesnerus, et Israel Spachius: Solutio unius atque alterius quæstionis astrologicæ, biblioth. Augustana, in-4, in armario, index Augustanus ms. LVII. Inter libros quos bibliotheca Lugduno Batava Josephus Scaliger legavit, in indice Græcorum manuscriptorum in-fol. legitur cum Heronis geometrica, Pselli quædam astrologica. An eadem, vel diversa cum superioribus, non possumus divinare. An etiam illa sunt, quæ sub illo libello de quatuor scientiis mathematicis continentur? Sed suspendo judicium. Expositio mathematices in Timæo Platonis, de animæ generatione, sive essentia, in fol. bibliotheca Augustana, Index August. ms. An eadem cum Psychogonia? [39] Opus Græcum ex libris medicinalibus, ordine alphabeti, Romæ in Vaticana. Gesnerus, Paschalis Gallus, et Joannes Georgius Schenckius in bibliotheca Medica. Ecloga utilis ex libro Parallelorum. Ibidem. Gesnerus et Spachius. Encomia diversa. Ibidem, Gesnerus. Monodia, Romæ, in Vaticana Gesnerus. Explicatio in librum Dioscoridis, in bibliotheca Manuelis Eugenici, et Joannis Suzii. Antonius Verderius in Supplemento, et Schenckius in bibliotheca Medica. Enigmata, in biblioth. Bavarica, cod. 38. LVIII. Meursius Historiarum opus Psellum seripsisse autumat, illudque laudari a Zonaru t. III. In Isaacio Comneno, et in Romano Diogene, item a Theodoro Metochita Histor. sacræ l. 11. Cedreno, Joanne Curopalata in Historiæ suæ initio, Michaele Glyca in Annalibus semel atque iterum. Erat etiam in catalogo exhibito a grammatico, apud Antoninum Verderium in supplemento. NOTÆ. (a) De Palatinis codicibus quos pontifici Gregorio XV donavit imperator Ferdinandus II, in Vaticanam bibl. A. 1623 translatis, gloriatur Allatius passim, uti ad Eustathium Antiochenum in prief. et in notis p. 151, atque in animadversionibus ad Antiquitates Etruscas, p. 58.

Gaulminus de Pselli scriptis hæc habet: Alia unusquisque debet: quod si nescirem, in sola illius in regia pariter et Vaticana exstare certum ut est; με ψυχογονίαν Platonis, ἐπιτομὴν τῆς ἰατριxc, Comment. in Aristotelis Categorias, Metaphys. lib. nepi Epuŋvslac, Porphyrii quinque voces, cɔntra Eunomium librum unum, de legibus duos, povpšízy, żywµiz diversa. Epistolas item elegantes laudat in adagio äxaπvæ þúɛiv Casaubonus in Athenæum. LIX. Plura etiam enumerat Antonius Verderius in Supplemento bibliothecæ Gesnerianæ, ex bibliothecis Constantinopolitanis. Nam inter alia apud Joanem Suzium erant, Michaelis Pselli Explicatio in psallerium Davidis. In Gregorium Nazianzenum. In catalago a grammatico exhibito, Medicinale Michaelis Pselli. Liber philosophicus. In philosophica Aristotelis. Astronomicum. Explicatio in mysticam philosophiam. In quinque voces Porphyrii. In topographica Strabonis, et Ptolemæi. In arithmetica. In Galeni explicationem in quatuor libros resolutionis Hippocratis. Menandri Comediæ XXIII, o Thesauros! explicatæ a Michaele Psello. In bibliotheca Regis Chritianissimi. In Elenchos sophistarum. Scholia in definitiones. De motu temporis. De circulo solis el lunæ. De inventione diei Paschatis. De angelus et demonibus. De novis morborum appellationibus. De nolis spirituum. De divisione animalium. In Salutationem ungelicam. In Physica Aristotelis: præter alia multa,quorum supra meminimus.Infra quoque nonnulla alia recensebimus. Et in bibliotheca Ansonii Augustini, Pselli Apopthegmata, cod. 227. Explicatio mathematica speculationis Ci in Platonis [40] Timæum. Absoluta enarratio de Lem. mate. Explicatio de Platonica aurigatione animorum, et de militia devrum, in Phædrum. Explicatio nodi difficilis, quo pacto ex quinque secuplum est, et quod circa quinque figuras alia figura non statuatur contenta snb æquilateribus et rectangulis inter se æqualibus, cod. 191. LX. Hæc sunt, lector, Pselli monumenta, quæ hactenus, ut mihi videtur, in istis bibliothecis reposita latent, quæ non solum videre, sed etiam queas ut ita dicam usurpare: usurpabis enim, dum conferendi, interpretandi, edendique copia data, ipse tantum scriptorem studium et tempus insumes. Scriptioni meæ fidem hic imponere peropportunum videbatur; babes enim, ni fallor, exactam Pselli scriptorum enumerationem; tamen, ne rempublicam litterariam fraudare videar, de qua bene mereri semper sollicitus sum,en tertium hic ascribam catalogum librorum Pselli, quos, dum semper aliquid novi avidus capto, mihi legisse contigit. Mirum enim est, ut animus ad res novas semper gestiat, nullis laboribus, nullis succumbens vigiliis. Scio aliam hominibus beatitatem paratam, ad quam totis conatibus contendere optimorum sriptorum lectionem coliocandam esse existimarem: et in illis conservandis occupatum summam ducerem felicitatem. In quibus omnem nostram diligentiam indulgentiamque consumi jucundissimum ao dignissimum est Mihi sane lumen solis, dies, vitaque ipsa erunt ingrata et amara, si, quæ legam, non habeam: si monumenta clarissimorum vivorum defecerint; præ illorum namque dignitate, et suavitate, divitiæ, voluptates, et quidquid apud homines in pretio est, sordes sunt et nugæ. Hac itaque sitis, sive furor (liceat propensi ad litteras animi cupiditatem, quæ nesciat modum, ita appellare) dum mihi assidue novos auctores investigandi studium ingerit, semper novum quid ingenio objicit: quod postquam didici, angor et doleo, me illo, tanto tempore frustratum fuisse. Hinc magis ac magis impellor concitatioribus stimulis. Dabo igitur tibi, lector, sine futo et fallaciis numerum librorum manuscriptorum Pselli, qui jam latent in bibliothecis, nec lucem viderunt, et eorum simul principia, ut rerum harum tibi notitiam habeas dilucidiorem. Ad Rhodum ipsam et saltum. LXI. Visi igitur, aut lecti Pselli a me libri sunt: Στίχοι πολιτικοί, περί γραμματικῆς πρὸς κύριν Κωνσταντῖνον τὸν Μονομάχον. De grammatica ad Constantinum Monomachum, carmina politica. P. Μελέτω σοι γραμματικῆς, καὶ τῆς ὀρθογραφίας. [41] Πρὸς τὸν αὐτὸν, περὶ ᾿Αντιστοίχων. Ad eum dem, de Antistachis. P. ayyapos yàp & ayyedos, ἄγγελος, áyñdai tò oɛµvúvat. Hæc duo a plerisque in unum veluti corpus digeri, et sub grammatices nomine laudari, novi; codex tamen Vallicellanus in duo dividit, secundo primum, aliis etiam aliorum interjectis, primo secundum tribuens locum; et argumentum utriusque diversam etiam poscit tractationem. Nec in unum grammaticæ regulæ, et dictionum expositiones, nisi confundas omnia, coalescunt. Meminit Casaubonus in Athenæum lib. 11, c. 26. Psellus in versibus politicis, quibus obscuriores voces exposuit. Auctorem horum esse Psellum Michaelem nullus dubito. Meursius tamen Joannem, cui de virtutibus ac vitiis iambos tribuit, horum auctorem insinuat; cum existimet Joannem esse quem in ropes laudat Suidas, Λέγει δὲ καὶ ὁ Ψελλός, ἡγητοοία πέφυκε τῶν σύκων án. Eumdem Psellum sæpius a Suida laudatum inveni, in Δέτρον. Δέτρον, τοῦ ἐντέρου τὸ λεπτὸν λέγει ὁ Ἱπποκράτης. Φησὶ καὶ ὁ Ψελλός, τοῦ δὲ ἐντέρου τὴ λεπτὸν κατονομάζει δέρτρον. Et Γηώρας, Γηώρας ὁ ἀλλότριος, τοῦ Ψελλοῦ, Γηώρας ὁ ἀλλότριος, καὶ γέρδης ὁ ὑφάντης. Quæ cum in his de grammatica, et antistœchis legantur, non alium horum, quam Joannem auctorem Meursius nobis intrudit. NOTE. (b) Meursius ad Psellum in Canticum canticor., p. 177.

Τί ἐστὶ Βαβουτζικάριος. Quid sit Babulxicarius. ostendendi ingenii causa, et eloquentia divitias, Ρ. Ὁ μέντοι Βαβουτζικάριος ἐξ. Περὶ τῆς Γιλλοῦς, de Gillo P. Ή δὲ Γιλλὼ τοῦτο δὴ τὸ ἀρχαῖον. Καί. Πόθεν τὸ τοῦ Κερατᾶ ὄνομα. Unde nomen Cornuli originem habuerit. P. Τέτριπται ἐν συνηθείᾳ τοῦ βίου τὸ τοῦ Κερατᾶ ὄνομα, Τί σημαίνει τὸ Καίσαρος ὄνομα. Quid sibi velit Casaris nomen. Ρ. Τὸ τοῦ Καίσαρος ὄνομα. Εἰς τὸ, εἴ τι ἔφθασεν. In illud, si quid advenit. Ρ. Εφθασέ τις εἰπὼν, ὅτι ἔφθασεν. Εξήγησις εἰς τὸ, Αίγξε βιός, νευρὴ δὲ μεγάλ' ἵαχεν. In illud, Stridit arcus, nervus autem valde sonuit. Homeri Iliad. δ', ν. 125. Ρ. Εστι μὲν οὐδ᾽ ὅπερ εἰρήκειν εὐθὺς ἐρωτηθείς. Εἰς τὴν ἐν Νικομηδείᾳ λεγομένην ἀκοήν. In intetlectionem sic dictam, quæ Nicomediæ est. Γ'. Θαυμά · ζουσιν οἱ πολλοὶ ἐν Νικομηδείᾳ ἡχεῖον. Τίς ἡ διάκρισις τῶν συγγραμμάτων, ὧν τῷ μὲν ἡ Χαρίκλεια, τῷ δὲ ἡ Λευκίππη ὑπόθεσις καθεστήκατον. Quænam sit scriptionum differentia, quarum alleri Chariclea, alleri Lencippe argumento sunt. Ρ. Πολλοὺς οἶδα καὶ τῶν ἄγαν· LXII. Περί παραδόξων ἀκουσμάτων. De mirabilibus auditionibus. [42] Ρ. Μηδὲ καινῶν ἀναγνωσμάτων εἴης. Libellum Schediasmate (c) illustravimus. Εγκώμιον εἰς τοὺς κάῤῥεις. Laus cimicum P. Οι δὲ πολλοὶ τοὺς Κόῤῥεις κακίζουσιν. Εγκώμιον εἰς τὴν φθεῖρα. Laus pediculi. Ρ. 'Αλλ' ὁ φθεὶρ ἴσως τῇ ψύλλῃ. Ἐγκώμιον εἰς τὴν ψύλλαν Laus pulicis. P. Τον Κωνωπά φασιν ὡς Ἐλέφαντα, καὶ ἵνα καθ' γε ὁδόν. Hujus meminit Joannes Tzetzes chiliad. II, Histor. 185. Ο Μιχαὴλ μὲν ὁ Ψελλός ψύλλας ἐγκωμιάζει. Ημῶν πρὸ χρόνων ἑκατὸν ἀκμάζων ἐν τῷ βίῳ. Michael quidem Psellus pulices loudat, Annis ante nos centum florens in vita. Πρὸς τὸν μαθητὴν αὐτοῦ Σέργιον, εἰπόντα μήποτε δηχθῆναι ὑπὸ ψύλλης. In discipulum Sergiunt, pui dixerat, nunquam se morsum a pulice. P. Kai ŵç ἀληθῶς ἄπορον, εἰ πάντων. Πρὸς τὸν αὐτοῦ Παπᾶν. Ad suum Papam. P. Καὶ ποταπός Παπᾶς ὁ Παπᾶς. Εγκώμιον εἰς τὸν οἶνον. Laus vini. Ρ. οὐκ οἶδα πότερον ὡς ἀνθοσμίαν. Πρός τινα Κάπηλον μεγάλαυχον, καὶ φιλοσοφοῦντα διάκενα. In Cauponem quemdam superbum, et frustra philosophantem. Ρ. ᾿Αλλὰ ποίας ταῦτα φιλοσοφίας, λογιώτατε ἀδελφέ. Εἰς τινα Κάπηλον, γενόμενον νομικόν. In Cauponem leges pertractantem. P. Εἶτα εἰ σέ τις δικάζειν ἐπιτετραμμένον. LXIII. Levissima ista sunt, et minus seria; at et vim, quæ res auget laudando, vituperandoque rursus affligit: et quod spectabilius est, parva pro magnis approbat, itemque magna attenuat, et ad minima deducit. Licuit semper, et antiquis, et subsecutis deinceps temporibus eloquentissimo cuique, et nunc licet. Argumenta similia, infames materias, vel inopinabiles nuncupabant. Flagitiosa siquidem si commendarent, ἄοξα καὶ ἄτοπα· si præter hominum opinionem, παράδοξα aggredi dicebantur. Ranarum pugnam Homerus; unus e sapientibus Græciæ Pittacus molam laudavit: Dio Prussæus exornavit psittacum, Polycrates mures, teredinem Clitarchus, muscam Lucianus, Themison plantaginem, Marcio raphanum, Erasistratus lysimachiam, Phythagoras bulbos, Diocles rapam, Phanias urticam, Cato brassicam, mortem Alcidamas, Aristophanes paupertatem, febrem quartanam Phavorinus, Synesius cavitium, [43] alii salem, quod ridet Plato in Convisio, alii vomitum, ollas, insecta, et quæ sunt hujus generis, quæ Plutarchus et Isocrates, et nostra tempestate alii magnifica ac diserta oratione laudibus prosecuti sunt; hic quidam ovum, ille asinum, alius ebrietatem, alius stultitiam, alius mendacium, et quid non? quæ in unum volumen sub theatri Joco-Serii nomine congessit Gaspar Dornanus, (d) et publicavit non sine Appendice. Et quod magis mirere, Wittembergæ Bruno quidam Nolanus impie præconium diaboli recitasse dicitur; et quidam alius, quem nominare prætermitto, lictoris publici: verum pro tanto in Acherontis ministros beneficio, reliqui Italiæ lictores, ne ingrati esse viderentur, datis ad laudatorem litteris, gratiam referre conati sunt, officia sua polliciti, cum tempus adfuerit, bene, et benigne sese illi prætituros. Non mirum itaque si Psellus etiam noster, sui experiendi gratia, in contemptissimis istis stylum exercuit. Memini me fuse admodum in Rhetoricis dubitasse, difficiliusne sit ideoque præstantius, et admirabilius res viles, minimas, vel etiam malas dicendo exornare, an quæ his contraria, ut virtutem, sapientiam, et viros his ipsis celebres et illustres. Nunc, ut lectorem, lectione operum Pselli defessum, sublevemus, pauca ex multis illis adducemus pro utraque parte ex ingenio afferenda. Isocrates similes conatus verbis etiam acerbissimis, pluribus in locis insectatur; Plato deridet in Convivio; Synesius in Epistolis improbat; eoque præcipue, si quæ totis viribus consectamur, improba decacitate vituperentur; ut de Carneade vituperante justitiam traditur. Adde: sicut longe præstabilius esset de rebus utilibus mediocres opiniones habere, quam supervacanearum exquiΝΟΤΑ. (c) Neque libellus Pselli, neque allatii schediasma hoc vidit lucem. (d) Hanoviæ 1619, fol. Dornaviano operi licebit addere dissertationum ludicrarum et amœniorum scriptores varios Lug. Bat. 1644, 12, et admiranda rerum admirabilium encomia. Noviomagi Batavor.

LXIV. Sed de parvis pauca hæc etiam satis. Cætera Pselli persequamur. Εἴς τὸν αὐτοῦ ἔγγονον ἔτι νήπιον ὄντα. In suum nepotem adhuc infantem. Ρ. Οὐκ ὄψομαί σε ἴσως, φίλτατόν μοι βρεφύλλιον. [45] Εγκώμιον εἰς τινὰ Νικόλαον μοναχόν, γε νόμενον καθηγούμενον τῆς ἐν Ὀλύμπῳ μονῆς. Laus cujusdam monachi Nicolai, qui in Olympi monasterio prases fuerat. P. Υψηλότεροι μὲν τῆς ἀπὸ τῶν. Ἐγκώμιον εἰς τόν μοναχὸν Ἰωάννην τὸν Κρουστουλᾶν τὸν ἀναγνόντα ἐν τῇ ᾿Αγία Σολῷ. Joannis Crustulæ monachi laus, qui in S. Urna legerat. Ρ. Τί τοῦτο, εὐθὺς γὰρ εἰς δεδυκότα με τον ναόν. sitam cognitionem; et paululum eminere in ma- apicularum opera stupemus, quam immensa corpora gnis, quam in parvis, præsertim iiis, quæ vitam balænarum. nihil juvant, excellere; ita et in dicendo philosophandum est. Et quis nescit gravitatem scurrilitati, res serias ludis et jocis esse laboriosiores? idque ex eo intelligitur, ut dicebat Isocrates in Delenæ laudatione, quod neminem unquain illorum verba defecerint, cum hi universi longe tenuius dixerint, quam argumenti magnitudo postulat, adeo de rebus luculentis difficile est aliquid afferre in medium, quod nemo ante usurparit; de rebus autem contemptis et humillibus,quidquid in buccam venerit, omne [44] proprium fuerit, Videtur tamen magis egregium primum: primi enim eloquentiæ magistri, qui sibi laudem comparare, et omnes in sui admirationem trahere studuerunt, similia argumenta usurparunt, Homerus, Gorgias, Protagoras, aliique non pauci, et post hos multo plures. Atque has materias veteres adorti sunt, non sophiste solum, sed philosophi quoque, ut probat A. Gellius lib. xvII, c. 12, et Philostratus in Vitis sophistarum. Nec dicendum est, tot eruditos homines in hac re fuisse deceptos: eorum apud omnes æstimatio singularis id negat. Et, dum materiæ difficultate magis exercentur ingenia, magis etiam lucent: etenim ubi deficit materia propter improbitatem, aut tenuitatem, ibi eloquentiæ lumina et vires magis infenem vehementiora spicula in audientium animos contorquent, suique copia in maxima inopia ingerunt admirationem. Magis enim facundis opes in rebus laude carentibus ostentantur. Hinc omnibus sibique isti scriptores persuadent, ὡς εἴ περὶ πονηρῶν πραγμάτων ἔχουσι τι λέγειν, περὶ τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν ῥᾳδίως εὐπορήσουσι. Se, cum de rebus adeo improbatis verba suppetant, ad res præclaras exponendas luculenta oratione facile abundaturos. Nec male Sidonius Apollinaris: Nam moris est eloquentibus viris ingeniorum facultalem negotiorum probare difficultatibus; et illic stylum peritum, quasi quemdam fecundi pectoris vomerem figere, ubi materiæ sterilis argumentum, velut arida cespitis macri gleba jejunal. Nec minutæ bestiolæ minus necessariæ existimantur. Nam eæ quoque in suo genere pulchræ sunt, et aliquid decoris universitati rerum, tanquam in communem rempublicam, pro sua portione, conferunt; ut præter alios adimadvertit Aristoteles 1 De partibus animal; cap. 5. Divinus quippe Artifex ita magnus est in magnis rebus, ut minor non sit in parvis. Recteque a Plinio lib. 11 Natur. Histor. cap. 2. scriptum est: In magnis corporibus, aut certe majoribus, facilem officinam seqnaci materia esse: in purvis, atque sua exilitate nullis, multam rationem, immensam vim, inextricabilem perfectionem; et rerum naturam nunquam magis, quam in minimis totam esse. Eoque spectat illud D. Augustini lib. xXII de Civit. Dei, cap. 24: Ba plus habent admirationis, quæ molis minimum. Plus enim formicularum et Επαινος τοῦ Ιταλοῦ, Laus Itali Ρ. Ὡς εὖ τῷ Ἰταλῷ. Εἰ δὲ βούλοιτο. Πρὸς τοὺς μαθητάς, περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως. Ad discipulos, de codem argumento. Ρ. Οὐδεὶς παρ' ἡμῖν οὔτ' αἰχμητής, οὔτ᾽ ἀκοντιστής. Πρὸς τοὺς βασκαίνοντας αὐτῷ, Contra sui obtrectatores P. Ὑμεῖς μὲν οὕτως, λέγω δὲ τους. Πρὸς τοὺς αὐτούς. In eosdem. Ρ. Οὔθ᾽ ὑμῖν βα σκανίας περιλελείψεται ἀφορμή. Κατά τινος λοιδορήσαντος αὐτὸν ἀφανῶς. Contra quemdam, qui illi clanculum maledixerat. P. Ηρὸς τὴν λοιδορίαν ὁ λόγος. Πρὸς τοὺς μαθητὲς ἀπολειφθέντας τῆς ἑρμηνείας. τοῦ Περὶ ἑρμηνείας. Ad discipulos, qui interpretationi libri Aristotelis de Interpretatione non interfuerunt. p. Πρὸς τοὺς ἀπολειφθέντας ὁ λόγος. Οτε ἐβράδυναν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τῇ τῆς σχολῆς ξυνελεύσει. Cum discipuli tarde ad conventum scho lasticum processissent. Ρ. Οὐδὲν καινὸν ποιεῖτε οἵτε δοκοῦντες ὑμῖν φιλόσοφοι. LXV. Μονῳδία ἐπὶ Ῥωμανῷ Ραιφερενδαρίῳ, ἐπ Romanum Referendarium, Monodia. P. Πολλούς ἐγὼ τῶν φίλων τεθνηκότας. Μονῳδία εἰς τὸν πρόεδρον κύριν Μιχαὴλ τὸν Ῥαδηνόν, in aniislitem dominum Michaelem Radenum, Monodia, Ρ. Τοῖς μὲν ἄλλοις τῷ. Μονῳδία εἰς τὴν τοῦ ἀκτουαρίου Ἰωάννου ἀδελφήν, in actuarii Joannis sororem, Monodia. P. ποίας ὁ Δαίμων ἀφορμὰς λόγων. Μονῳδία εἰς Ἰωάννην τὸν Πατρίκιον ὁμιλητὴν aútoŭ ővta, in Joannem Patricium discipulum, Monodia. P. Κωφὸν ἡμῖν τὸ ἀκροατήριον. Ιωάννη Βούρτζη Βεστάρχη, τελευτήσαντος τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ad Joannem Burtxem Bestarcham, ob obitum illius fratris. Ρ. Οὐκ οἶδα τίνα σοι. Ἐπιτάφιος εἰς τινα φίλον αὐτοῦ, καὶ συμμαθη τήν, in quemdam amicum et condiscipulum, Oratio funebris. Ρ. Ἐγὼ μὲν ᾤμην ἀνακωχήν. Ἐπιτάφιος εἰς τὴν θυγατέρα Στυλιανὴν πρὸ ὥρας τοῦ γάμου τελευτήσασαν, in filiam Slylianam, quæ ante nuptiarum tempus mortem obiit. Ρ. Θυγατέρα τῷ λόγῳ τιμῶν. [46] Ἐπιτάφιος εἰς τὴν ἑαυτοῦ μητέρα, in matrem, Oratio funebris. Ρ. Τὸ ἐγκώμιον, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς.

τοῦ παλαιοῦ πτώματος. Ἐπιτάφιος εἰς Εἰρήνην Καισάρισσαν. In Irenem Aurentii. Ρ. Ἀρχὴ μὲν ἡμῖν τῆς πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἐκ Casarissam, Oratio funebris. P. Εγκωμιάζειν κατὰ ταὐτὸ, καὶ θρηνεῖν ἐπιτάφια. LXVI. Ἐγκώμιον εἰς τὴν Δέσποιναν. Lans (e) imperatoris. P. "Εδει ποτὲ τὸν εὐδαίμονα ταύτην. Εἰς τὸν βασιλέα τὸν Διογένην ὡς ἐκ προσώπου τινὸς τοῦ πολίτου. in Diogenem imperatorem; loquitur unus e civibus.P. Νῦν πρῶτον ὁπλίτην βασιλέα τεθέαμαι. Πρὸς βασιλέα τὸν Δούκαν, in Ducam imperatorem. Ρ. Δέσποτά μου ἅγιε, ἀνεθεώρησα. Δημηγορία εἰς τὸν βασιλέα τὸν Δούκαν. In Ducam imperatorem, Concio. Ρ. Ε. καὶ πρὸ τοῦ μεγάλου τούτου τροπαίου. Ὡς ἀπὸ προσώπου τοῦ βασιλέως. Tanquam ex imperatoris persona. Ρ. Παντοδαπόν τι χρῆμα, καὶ που λυέραστον βασιλεύς. Προσφωνηματικὸς πρὸς τὸν κύριον Μιχαήλ τὸν Δουκᾶν. In dominum Michaelem Ducam Prosphonematicus. P. Λέλυταί μοι τῆς ἀφωνίας. Σελέντιον δημηγορικόν παρά βασιλέως Μιχαὴλ τοῦ Δούκα. Silentium pro concione dictum ab imperatore Michaele Duca. P. Εἰ καὶ πολλοῖς τῶν βασιλέων ἔθος ἐστὶν ἐξ ὑψηλοτέρου. Σελέντιον ἐκφωνηθὲν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Βασιλίσσης κυρίας Θεοδώρας. Silentium didum sub imperio domina Theodoræ. Ρ. Η. Τῶν ἀρετῶν Βασιλὶς μετὰ τῆς τῶν ὡρῶν Βασιλίδος. Χρυσόβουλον, Αurea Bulla. P. Οὐ θαυμαστὸν εἴ τις τὸν μέγαν θεώμενος ἥλιον ἀπείρῳ φωτί. Λόγος ὑποθήκην φιλίας εἰσηγούμενος τοῖς ἀνε ψιοῖς τοῦ πατριάρχου κυροῦ Μιχαήλ. Oratio, praecepta amicitiæ tradens nepotibus patriarchæ domini Michaelis. P. Πολλάκις ἐθαύμασα ὅτι με τῶν ἄλ λων. Πρὸς τὸν οἰκεῖον Γραμματικόν. In proprium Grammaticum. P, Ὑπὲρ σοῦ πρὸς τοὺς κατὰ σοῦ τὸν λόγον πεποίημαι. LXVII. Λόγος εἰς τὴν ἀνακομιδὴν τοῦ τιμίου λειψάνου ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Ἐκδοθείς αυτοσχέδιος. Oratio in translationem venerandarum reliquiarum sancti protomartyris Stephani; dicta ex improviso, P. Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Πατὴρ πάντων τῶν ἐλπιζομένων. Λόγος ἐπὶ τῷ ἐν Βλαχέρναις γεγονότι θαύματι. In miraculum in Blachernis patratum, Oratio P. O³ πολιτικὸν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος τό. [47] Εἰς τὰ θαύματα τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ. In miracula mililiæ principis Michaelis. P. Σκοπός μὲν καὶ τέλος ἐναγομένοις ἡμῖν πρός. Εἰς τὴν μεγάλην Κυριακήν, ἑορτὴν τῆς ἁγίας ᾿Αγάθης, καὶ εἰς τὰς μαθητρίας αὐτῆς. In magnam Dominicam, diem festum S. Agathæ; in discipulas illius. Ρ. Οὐ τὰ σπουδαῖα μόνον αἱρεῖται. Βίος τοῦ ὁσίου Πατρὸς Αὐξεντίου Vila S. Patris (e) Augustæ. Πρὸς τὸν Πρωτοσύγκελλον, περὶ τοῦ ἁγίου Γρηγο ρίου τοῦ θαυματουργού. Ad Proiosyncellum, de S. Gregorio Thaumaturgo. Ρ. Μὴ θαυμάσης ὁ ἐμὸς μουσηγέτης, εἰ τορόν τι καὶ λαμπρόν φθέγξομαι. In Protosyncellum hæc etiam carmina Pselli leguntur: Σύγγελος ὡς συνοίκος, ἀλλὰ τοῦ Λόγου. Καὶ πρῶτος ὡς Πρόεδρος. ἀλλὰ τοῦ Πόλου, Πᾶς οὖν τις αὐτὸν Πρωτοσύγγελον λέγε, Ὡς Οὐρανοῦ Πρόεδρον, ὡς Θεοῦ φίλον. LXVIII. Λόγος ἐγκωμιαστικὸς εἰς Συμεῶνα τὸν Μεταφράστην 1η Simeonem Metaphrastem, (γ) ταtio panegyrica. Ρ. Τὸν μέγαν ἐν βίῳ, καὶ λόγῳ Συμεὼν ἐπαινεῖν προελόμενος. In quem et Officium, die ipsi sacro in ecclesia decantandum, concinnavit. Troparia in Laudibus et Vesperis conscripsit, Ρ. Γέρας νὸ λαμπρόν, τὸ περίβλεπτον ὕψος, et Canonem pro Matutinis boris confecit, cujus ea fuit acrostichis, Μέλπω σε τὸν γράψαντα τὰς Μετα φράσεις. Ρ. Μέλος μοι εὔρυθμον δίδου. Simeonis vero memoria celebratur IV Kal. Decembris, eodem ipso die, quo Stephanus vitam martyrio finiit, ut canitur Ode 9. Εἰρηνικῶς, τρισμακάριε, ἐξεδήμη σας κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν, καθ᾽ ἦν ὁ κλεινὸς Στέφανος τελειοῦται᾽ ὁ ὁσιομάρτυς. Quiete, ter beate, tranmigrasti eo ipso die, quo inclytus Stephanus martyrio Deo consecratur. Loquitur tamen non de Stephano protomartyre, sed de juniore alio, qui sub Constantino Copronymo pro sanctarum imaginum cultu cum aliis vario suppliciorum genere vitam effudit. Αἰνίγματα πρὸς Μιχαὴλ τὸν Δουκᾶν Ad Michaelem Ducam Enigmata, versibus politicis et iambicis composita, apud me sunt num. XLI, nescio an omnia, P. Εστι τι ζώον λογικόν, δέσποτα στερηφόρε. [48] Επιστολαί, Epistola, circiter 33, quarum prima incipit: Ὁ πτωχὸς οὗτος ἠγαπημένε, μοι, ἀνεψιέ. Eas sequuntur nonnulli iambi, cum aliis styli exercitandi gratia conscriptis. Pselli Epistolas in bibliotheca Bavarica asservari Cod. 165 discimus ex ejus indice, et apud Joannem Suzium, et Manuelem Eugenicum, ex Antonio Verderio in Supplem. Erant et apud Antonium Augustinum Cod. 191, quarum quinque priores ad Caesarem, ad Emilianum patriarcham Antiochiæ tres; ad Leonem primum sacellarium unica; et ad Xiphilinum unica. Eas pereruditas appellavit Casaubonus Animadvers. in Athenæum lib, 1. cap. 8, et tempore etiam ipsius Pselli, Magnus Drungarius magni æatimabat, si Psello ipsi credimus, epistola ad eumdem: Πάλαι ποτὲ ἀπέτεκον ἐγὼ ἄγαλμα σοφίας ἐπήρατον, ὡραίας Επιστολὰς, αἷς δὴ σὺ περιτυγχά ΝΟΤΑΕ. Hæc oratio una cum Officio in Simeonem Græce et Latine edita ab Allatio ad calcem dissertationis de Simeonibus, Paris 1864, 4. |

Εἰς τὸ περὶ Ἑρμηνείας ἔκδοσις ἐπίτομος. Libri de Interpretatione, compendiosa evpositio. P. Τὰ εἴδη τοῦ λόγου πέντε τὸν ἀριθμόν. νων πολλάκις, εἶτα δὴ καὶ θαυμάζων ἴσως τῆς χά- quam dilucida doctrinæ libri, de interpretatione. P. ριτος, οἴει τοιαύτας, με καὶ αὖθις ἀποτελεῖν δύνα Διαλαμβάνει περὶ Προτάσεων. σθαι. Διὰ τοῦτο σὺ μὲν ἐρᾶς τῶν ἐμῶν ὠδίνων. Εγώ δέ σοι ἐκφῆναι τὸν τόκον οὐ βούλομαι. Id est: Multo abhinc tempore sapientiæ specimen amabile, pulchras epistolas genui, quas ipse cum sæpius accepisses, forte earum gratias admiratus, similes me, et rursum edere posse existimas. Propterea tu quidem fetus meos exoptas; ego vero tibi partum excludere renuo. LXIX. Λόγος σχεδιασθείς πρὸς Πόθον Βεστάρχην ἀξιώσαντα τοῦτον γράψαι περὶ τοῦ θεολογικοῦ χαρακτῆρος. Οratio ex tempore art Pothum Vestarcham, qui Psellum rogarat, ut de theologico characlere scriberet. Ρ. Μὴ θαυμάσης, Πάθε μοι φίλτατε εἴ τῶν. Dum de hac materia ad Polbum orationes indicantur in Bibliotheca Antonii Augustini cod. 191. An hæc una in duas divisa sit; vel vere binas scripserit, mihi non liquet. Paraphrasis in Homeri lliada, soluto (g h) sermone Ρ. Τὴν εἰπὲ μηνίν, ὦ θεά, τοῦ υἱοῦ τοῦ Πηλέως. Ita tamen, ut singull versus seorsim redditi sint. Eam babuisse etiam Joannem Oporinum Basileensem, tradit Gesnerus Εξήγησις εἰς τὰς εἰ φωνὰς τοῦ Πορφυρίου. Εχρο silio in quinque voces Porphyrii P. Διατί ἀπροσδιορίστως. Εξήγησις εἰς τὰς Κατηγορίας τοῦ ᾿Αριστοτέλους. Expositio in Prædicamenta Aristotelis. Ρ. Τῶν πρα γμάτων, τὰ μὲν κοινωνεῖ. Διδασκαλία σύντομος καὶ σαφεστάτη περὶ τῶν δέκα Κατηγοριῶν, καὶ τῶν προτέσεων, καὶ τῶν Συλλογισμῶν, περὶ ὧν τις προδιδαχθεὶς εἰς πᾶσαν μὲν καὶ ἄλλην ἐπιστήμην καὶ τέχνην, ἐξαιρέτως δὲ εἰς τὴν ῥητορίαν [49] εὐκλεῶς ἐμπορεύσεται. Doctrina compendiosa, et quam maxime dilucida, de decem Prædicamentis, Propositionibus et Syllogismis, quorum notitia, prius habita, in quamlibet scientiam et artem, sed rhetorum potissimum, facili negotio cuique aditus palebit. P. Ἐπειδή τισιν οὐκ οἶδ' ὅθεν εἰπεῖν τὴν τῆς διαλεκτικῆς. Εἰς τὴν Πορφυρίου Εισαγωγήν, καί τινα τῶν Αριστοτέλους Κατηγοριών. Τη Introductionem Popphyrii, et Prædicamenta Aristotelis. Ρ. Πολλοὶ μὲν πολλαχῶς τῶν ἀρχαίων. Εξήγησις εἰς τὸ περὶ Ερμηνείας ᾿Αριστοτέτους In Aristotelis librum, de Interpretatione, expo silio. Ρ· Ὁ σκοπὸς τοῦ περὶ Ἑρμηνείας ἐστὶ διαλαβεῖν περὶ Προτάσεων, diversa ab edita, quemadmodum et sequentes. Εξήγησις εἰς τὸ περὶ Ερμηνείας Αριστοτέλους. Τη Aristotelis librum de Interpretatione, expositio. P. θέσθαι νῦν ἀντὶ τοῦ ὁρίσασθαι. Σύνοψις καὶ μετάφρασις σαφεστάνη τῆς διδασκαλίας τοῦ περὶ Ἑρμηνείας· Synopsis et Metaphrasis Ψελλοῦ καὶ ἄλλων Σχόλια, καὶ ᾿Αποσημειώσεις εἰς τὸ πρῶτον τῶν προτέρων ᾿Αναλυτικῶν τοῦ ᾿Αριο σToτthous. Pselli et aliorum Scholia et Annotationes in primum priorum Analyticorum Aristotelis. P. Καὶ τὸ δέκατον πρόβλημα. Εξήγησις εἰς τὸ πρῶτον καὶ δεύτερον τῶν προτέρων Αναλυτικῶν τοῦ ᾿Αριστοτέλους. Expositio, in primum et secundum priorum Analyticorum Aristotelis. P. Ἐν τῷ πρώτῳ εἰπεῖν. Εξήγησις εἰς τὸ πρῶτον τῶν ὑστέρων Αναλυτικων. Expositio in primum posteriorum Analyticorum. P. Σκοπός ἐστιν ἐνταῦθα τῷ ᾿Αριστοτέλει. Προλεγόμενα εἰς τοὺς σοφιστικούς Ελέγχους τοῦ Αριστοτέλους. In sophisticos Elenchos Aristotelis Prologomena. "Οτι μὲν ὁ περὶ ᾿Αποδείξεως λόγος. In alio vero exemplari ista Michaeli Ephesio tribuuntur. LXX. Τίνα περί δαιμόνων δοξάζουσιν Ἕλληνες. Quæ de Dæmonibus Græci opinentur. P. 'O µèv ἡμέτερος λόγος προαιρέσεις καὶ τοῖς ἀγγέλοις διδούς. Et hunc puto esse alterum librum de Dæmonibus, ex quo Marsilius excerpsit ea, quæ leguntur ultimo capite apud ipsum, eoque magis ducor in hanc sententiam, quod in meo codice statim post hunc Tractatum sequitur Dialogus de dæmonibus, in quo interloquuntur Timotheus et Thrax, de quo superius in libris editis Pselli egimus. Εἰς τὴν Ψυχογονίαν τοῦ Πλάτωνος. De animi gem neratione apud Platonem. Ρ. Τὸ μὲν λεγόμενον ἐστιν, ὅτι οὐ μάτην. [50] Locus ex Physicis, de anima et mente P. Νοῦς ἐστιν ἕξις ψυχῆς. Περὶ ψυχῆς. Variæ quæstiones de anima. P. Νοερὰ μὲν οὖν ἡ ψυχή, νοερός. Περὶ τῶν πέντε δυνάμεων τῆς ψυχῆς. De quinque facultatibus animæ. Ρ. Νοῦς μέν ἐστιν ὁ θεόθεν κατὰ φύσιν κινούμενος. Περὶ τῆς χώρας τῆς γῆς. De situ terræ, figura, et magnitudine. Ρ. Ἡ γῆ τὴν μέσην τοῦ παντὸς ἔλαχε χώραν. Non me latet tamen, in alio manuscripto opusculum hoc Nicephoro Blemmide tribui. Πότε ἐκλείπει ὁ ἥλιος, και πότε ἡ σελήνη, καὶ πῶς τὴν ἐκλειψιν ἀμφοτέρων συμβαίνει γίνε σθαι. Quando defcit sol, et quando luna, et quomodo utriusqae defectus contingat. P. Εἰ μὲν τοὺς τρόπους ἐρωτᾷς τῶν ἐκλείψεων. Περὶ θυτικής. De sacrificandi ratione. P. Περὶ τῆς θυτικῆς ἐπιστήμης ἠξίωσας. (g-h) Versibus politicis. PATROL. GR. CXXII. NOTE (i) Vide supra, § 39, p. 28.

Περὶ χρυσοποιίας πρὸς τὸν πατριάρχην κύριν mentis celebrem, artisque exercitio eruditum inΜιχαήλ. De auri confciendi ratione; ad D. Michae in lem patriarcham. Ρ. Ὁρᾷς, ὁ ἐμὸς δεσπότης, ὃ με ποιεῖς, ἡ τῆς ἐμῆς ψυχῆς τυραννίς. Vide supra editis, § 38. Περί Σφυγμών. De Pulsibus. P. "Ηκω δή σοι καὶ τὸ περὶ Σφυγμῶν. nuit), tractatum illum conscripsit, jam Psellum ultra centum et quadraginta annos vixisse, ad hunc diem inauditum, dicendum est. Quare vel hic Psellus alius est a Michaelis Ducæ præceptore, vel Psellus omnino non est. LXXII. Διδασκαλία παντοδαπή (), καὶ πάντως Αποσημείωσις Πυρεττώντων, Nota de Febrientibus. ἀναγκαιοτάτη ἐν ἑκατὸν ἐνενήκοντα πρὸς τοῖς τέσΡ. Εἰ κατεκλίθη ὁ νοσῶν ἐν ἀρχῇ. σαρσι κεφαλαίοις θεωρουμένη, χωρὶς τῶν σχεδιασθέντων ετέρων διαφόρων λόγων καὶ στίχων πρὸς διαφόρους ὑποθέσεις, ἐκτεθεῖσα πρὸς τὸν εὐσεβέ στατον καὶ ἀοίδιμον βασιλέα κύριν Μιχαὴλ τὸν Δοῦκαν αὐτοκράτορα γεγονότα. Doctrina omnifaria, et omnino necessaria centum nonaginta quatuor capitibus comprehensa, præter alios varios discursus, et carmina ex tempore dictata ad argumenta varia: ad piissimum et celebrem imperatorem dominum Michaelem Ducam. P. Πιστεύω εἰς ἕνα Πατέρα τῶν πάντων ἀρχήν. Capita, quæ in ea continentur, sunt sequentia: α'. Περὶ ὀνομάτων τινῶν λεγομένων ἐν τῷ τῶν Χριστιανῶν δόγματι. β'. Περὶ οὐσίας καὶ φύσεως· γ'. Περὶ ἐνυποστάτων. δ'. Περὶ ὁμοουσίου. ε΄. Περὶ ὁμοϋποστάτου. ς'. Περὶ ἐνυποστά σεων. ζ΄. Περὶ οὐσιώδους ἑνώσεως καὶ διαφορᾶς. η', θ'. Περὶ ὑποστατικῆς ἐνώσεως καὶ διαφορᾶς. ι', ια'. Περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, ιβ'. Περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντιδόσεως. ιγ'. Περὶ τῆς θείας ἐνώσεως. ιδ'. Περὶ φύσεως ἀπαθοῦς. ιε΄. Τίς ὁ Θεός. ις'. Εἰ ἄπειρον τά Θεῖον καὶ πῶς ἄπειρον. ιζ'. Πῶς οἶδεν ὁ Θεὸς τὰ μεταβαλλόμενα πράγματα. τη Ἀπὸ ποίου πρώτου στοιχείου ἤρξατο τὸν κόσμον ποιεῖν ὁ Θεός. ιθ'. Πόθεν ἔννοιαν ἔσχον Θεοῦ [52] ἄνθρωποι. κ'. Πότεροι πλείους οἱ ἄγγελοι, ἢ οἱ ἄνθρωποι. κα', κβ', κγ', κδ', κέ, κς', κζ, κη', κθ'. Περὶ νοῦ. α', λα', λβ', λγ', λδ', λε, λς, λι, λή, λθ', μ', μα', μβ', μγ', μδ', με, μς', μζ΄. Περὶ ψυχῆς. μη'. Εἰ μεταβάλλοι ψυχὴ εἰς ἄγγελον. λθ'. Εἰ ἄναρχος ἡ ψυχή. ν. ᾿Ακριβέστερον περὶ ψυχικῶν δυνάμεων. να'. Πῶς ὁ Πλάτων γεννητὴν ὁμοῦ τὴν ψυχὴν καὶ ἀθάνατον ἀποφαίνεται. νβ'. Τίς ἡ Πλα τωνική ψυχογονία, υγ'. Διατί ἡ ψυχὴ μέση τῶν με ριστῶν καὶ ἀμερίστων λέγεται. νδ. Ποίαν ψυχὴν ὁ Πλάτων ἐν Τιμαίῳ γεννᾷ. νε. Τίς ἡ τῆς ψυχῆς δύναμις. νς'. Ποῖαι αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις, καὶ τίνες. νζ'. Τί ἐστι φύσις· νη'. Τίς ἡ διαίρεσις τῶν κοινῶν ἐνεργειῶν τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σωμα. νθ'. Πότε ἡ ψυχὴ τῷ κυουμένῳ ἐνοῦται σώματι. ξ΄. Πῶς ἐνοῦ. LXXI. Ιατρικὸν πρὸς Κωνσταντῖνον τὸν Πορφυ ρογέννητον. Medicinale ad Constantinum Porphyrogennetam. P. Τὰς προσταχθείσας ἐπιτομὰς παρὰ τῆς σῆς θειότητος, Tractatus prommii mihi copiam fecit, vir τετράγωνος Melchior Inchofer, Messana delati; ipsum,quia adhuc ineditum est, ut modum etiam tractionis habeas, hic apponam: Τὰς προσταχθείσας ἐπιτομὰς παρὰ τῆς σῆς θειότητος, ἐκ Θεοῦ αὐτοκράτωρ, περὶ τῆς τῶν ἰατρικῶν θεωρη μάτων συναγωγῆς ἔσπευσα κατὰ τὸ δυνατὸν διὰ συντομίας ὁμοῦ καὶ σαφηνείας πᾶσαν τὴν ἰατρικὴν ἐπελθεῖν, μηδὲν κατὰ δύναμιν τῶν ἀναγκαίων ὑπερορᾷν, ἕκαστον ἐκθέμενος τῶν παθημάτων, πρῶτον μὲν τὰς αἰτίας ὑπαγορεύων σαφῶς, δεύτερον τὰς σημειώσεις δι' ὧν ῥᾳδίως γνωσθήσονται, εἶθ᾿ ἑξῆς τὴν θεραπείαν, δι᾿ ἣν πάντα κατὰ τέχνην θεραπεύσομεν, πρότερον ἀπὸ κεφαλῆς ἀρξάμενοι, διὰ τὸ ἐκεῖσε ἱδρύεσθαι τὸ ἱερὸν τῆς λογικῆς ψυχῆς. Jussu tuo mihi, divinissime imperator, compendia de Meditationum medicarum collectione demandula, pro virium mearum modulo, compendiose atque perspicue, omnem medicinæ facultatem percurrens, nullumque - ex necessariis negligens, sed universos morbos exponens, absolvere nisus sum. Primum enim causas aperte enuntio; secundo,per quas non difficulter dignoscentur, notas; tandem media, per quæ [51] omnia artificiose curabimus. Prius a capite, quod in eo sacra pars animæ rationalis inhæreat, exordiamur. Ex ungue leonem, et ex hoc disce cætera. Liber tamen contemnendus non est, sed sape sua brevitate expeditus,et remediis a probatissimis scriptorebus delectis transcriptisque et populari loquendi forma proficuus. Pselli tamen utcunque non est. Neque enim in dicendo acrimoniam, nec in re expedienda solertiam Psellianam præ se fert. Neo patitur id imperator, cui tractatus inscribitur. Sive enim Constantinum Porphyrogennetam primum, sive secundum, qui cum Basilio imperio ται τῷ σώματι ἡ ψυχή. ξα΄. Περὶ τῆς ἀλόγου ψυχῆς. præfuit, intelligas, Psellus auctor esse non potuit, quem sub imperio Alexii Commeni vivum adhuc deprehendimus, nisi tunc primum, et natum, et libros componentem dicere velimus; et tunc etiam vitam ejus ultra centesimum annum productam fateri cogemur. Quod si triginta annos natus et amplius ad minus, ut verisimile est (auctorem enim, allatum exordium ætate provectum, experiξβ'. Τίς ἡ βούλησις, καὶ τίς ὁ πρακτικός λογισμός. ξγ'. Περὶ προαιρέσεως καὶ προσοχῆς. ξδ'. Πότερον ἡ ψυχὴ λύεται ἀπὸ τοῦ σώματος, ἢ τὸ σῶμα ἀπὸ τῆς ψυχῆς. ξη'. Πῶς συνέχεται ἡ ψυχὴ ἐν τῷ σώματι. Es', ES', En', §¤' o', ox', oß', oy', 08 08', 05', 05' on', οθ', π', πα'. Περὶ ἀρετῶν. πβ'. Τίνι διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖα. πγ'. Περὶ τῶν ἀρχῶν, τί εἰσι, πδ'. Περὶ ἰδεῶν πε'. Περὶ δαιμόνων, καὶ ἡρώων. πς'. Περὶ ὕλης. NOTE (j) Hujus prima aliquot capita Græce et Latine vulgavit Woegelinas, ut dictum est supra § 46, et integram communicabo cum lectore infra ad hujus Diatribæ calcem.

πζ. Περὶ αἰτιῶν. πη. Περὶ σχημάτων. πθ΄. Περὶ τῶν τῆς γῆς μερῶν. ρξδ'. Περὶ σεισμῶν. ρξε. Περὶ χρωμάτων. 4. Περὶ μίξεως καὶ κράσεως. Κα΄. Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς. Ιβ'. Περὶ σωμάτων. Αγ. Περὶ ἐλαχίστων. 48. Περὶ διαφορᾶς γνώσεων. με. Πῶς οὐκ ἀεὶ μετέχομεν τοῦ Θεοῦ, ἀεὶ ἐνεργοῦντος αὐτοῦ. 45΄. Διατί ὅλως ἐστὶ τὸ κακόν. ιζ. Τε λεώτερον περὶ τοῦ κακοῦ. η'. Εἰ ἐστι τι ἐν ἀγω γέλοις κακόν. 4θ'. Εἰ ἐν τόπῳ τὸ ἀσώματον. ρ'. Εἰ κακὸν ἡ ὕλη. ρα'. Περὶ τῆς πρὸς τὸ θεῖον τῶν ὄντων ἐπιστροφῆς. ρβ΄. Περὶ χρόνου. ργ'. Περὶ κινήσεως. ρδ΄. Περὶ ἀνάγκης. ρε. Περὶ εἰμαρμένης, ρς. Περί τύχης, καὶ αὐτομάτου. ρζ. Περὶ αἰῶνος, καὶ χρόνου. ρη'. Περὶ τῶν ε' αἰσθήσεων. ρθ'. Εἰ ἀληθὲς τὸ καταβασκαίνεσθαί τινας ὑπὸ τῶν ὁρώντων. ρι'. Πῶς ἐκλεί ψεις γίνονται. ρια'. Πῶς ἄῤῥενα καὶ θήλεα γίνεται. ριβ. Διατί γυνὴ πολλάκις συνουσιάζουσα οὐ συλλαμβάνει, ριγ'. Διατί δίδυμα καὶ τρίδυμα γίνεται. ριδ'. Πόθεν γίνονται τῶν γονέων αἱ ὁμοιώσεις, καὶ αἱ πρὸς τούτους ἀνομοιότητες. ριέ. Εἰ καὶ τὸ ἔμβρυον ζώον, καὶ πῶς τρέφεται τοῦτο. ρις'. Πῶς οἱ ὄνειροι γίνονται, ριζ. Περὶ ὑγείας, καὶ νόσου, καὶ γήρως, ριή. Διατί οἱ νηστεύοντες διψῶσι μᾶλλον, ἢ πεινῶσι. ριθ΄. Διατί πεινῶντες, ἐὰν πίνωσι, διψῶντες δὲ, ἐὰν φάγωσιν, ἐπιτείνονται. ρκ΄. Εἰ ἔστι τι ἐκτὸς τοῦ οὐρανοῦ. ρκα'. Περὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου οὐσίας. ρκβ'. Εἰς πόσους κύκλους διαιρεῖται ὁ οὐρανός. ρκγ'. Περὶ τοῦ φαινομένου ἐν τῷ οὐρανῷ γαλακτοειδοῦς κύκλου, καὶ λεγομένου Γαλαξίου. ρκδ΄. Περὶ τῶν φαινομένων ἐν τῷ οὐρανῷ διαφόρων πυρίνων φασμάτων. ρκέ. Περὶ τῶν φαινομένων ἐν τῷ οὐρανῷ χρωμάτων αἱματωδῶν, καὶ χασμάτων. ρκς'. Περὶ τῆς οὐσίας ἡλίου, καὶ εἰ πολλοί εἰσιν ἥλιοι. ρκζ'. Περὶ μεγέθους ἡλίου, καὶ σελήνης, καὶ γῆς. ρκη'. Περὶ ἐκλείψεως ἡλίου. ρκθ'. Περὶ ἐκλείψεως σελήνης. ρλ'. Ε. θερμὸς ὁ ἥλιος. ολα΄. Τίς ἡ οὐσία τῶν ἀστέρων. ρλβ'. Περὶ τῆς τῶν ἀστέρων φορᾶς καὶ κινήσεως. ρλγ. Ποταπὰ τῶν ἀστέρων τὰ σχήματα. ρλδ'. Περὶ τάξεως ἀστέρων. λε. Πόθεν φωτίζονται οἱ ἀστέρες. ρλς'. Περὶ ἐπισημασίας ἀστέρων, καὶ πῶς γίνεται χειμών, καὶ θέ ρος. ρλζ'. Πόσος ἑκάστῳ τῶν πλανητῶν [53] ὁ χρόνος τῆς περιόδου. ρλη. Περὶ τῶν ἀστέρων τῶν καλουμένων Διοσκούρων. ρλθ'. Περὶ κομήτου. ρμ'. Περί ὑετοῦ, καὶ χαλάζης, καὶ χιόνος, πάχνης καὶ δρόσου. ρμα'. Περί δρόσου αὖθις καὶ πάχνης. ρμβ΄. Περὶ ίριδος. ρμγ'. Περὶ τῆς ἅλω. ρμδ'. Περὶ ῥάβδων. ρμε'. Περί παραλλήλων. ρμς. Περὶ ἀνέμων. τοῦ μεγάλου χειμῶνος. ρξς'. Διατί ἁλμυρὸν τὸ τῆς θαλάσσης ὕδωρ ἐστί. ρές. Τίς ἡ αἰτία τοῦ ἐν τῇ θαλάσσῃ γλυκὺ ὕδωρ εὑρίσκεσθαι. ρξη. Διατί τὸ θα λάττιον ὕδωρ οὐ τρέφει τὰ δένδρα. ρξθ'. Διατί τῆς θαλάσσης ἐλαίῳ καταῤῥαινομένης, γίνεται καταφάνεια καὶ γαλήνη. ρο. Τίς ἡ αἰτία δι᾿ ἣν ὅταν εἰς τὴν θάλασσαν ἐμπέσῃ κεραυνός, ἅγες ἐξωθοῦσιν. ροα΄. Περὶ τῆς ἐν Εὐβοίᾳ πολιῤῥοίας. ροβ'. Διατί ὑπὸ τῶν ὑετίων ὑδάτων μᾶλλον, ἢ τῶν ἐπιῤῥύτων τὰ δένδρα, καὶ τὰ σπέρματα πέφυκε τρέφεσθαι. ρογ. Διατί τῶν ὀμβρίων ὑδάτων εὐωδέστερα τοῖς σπέρμασι τὰ μετὰ βροντῶν καὶ ἀστραπῶν ὕδατα. ροδ'. Περί τινων λιμνῶν. ροεʹ. Περὶ ποταμῶν. ρος'. Περὶ Νείλου ἀναβάσεως, ροζ'. Διατί μόνος ποταμῶν ὁ Νεῖλος αὔρας οὐκ ἀναδίδωσιν. ροη. Περὶ τῶν μεγίστων βασιλειῶν. ροθ'. Περὶ χυμῶν. ρπ'. Διατί παραβάλλουσιν ἅλας οἱ νομεῖς τοῖς θρέμμασιν. ρπα'. Διατί τὴν χροιὰν ὁ που λύπους ἐξαλλάττει, αἷς ἂν πέτραις προσομιλήσῃ. ρπβ'. Διατί τῆς ἄρκτου ἡ παλάμη τῆς χειρὸς φαγεῖν γλυκυτάτη. ρπγ'. Διατί Δωριεῖς εὔχονται κακὴν χόρ του συγκομιδήν, ρπδ΄. Διατί ἡ ἄρκτος οὐκ ἐσθίει τὰ δίκτυα, ὅταν ἁλίσκηται. ρπε'. Διατί ἡ τευθίς φαινο μένη σημεῖον χειμῶνός ἐστι ρπς'. Διατί τὸν μὲν σῖτον ἐν πηλώδει φυτεύομεν γῇ, τὴν δὲ κριθὴν ἐν καταξήρῳ. ρπζ'. Διατί ἡ ἄμπελος οίνῳ φαινομένη μάλιστα τῷ ἐξ αὐτῆς ἀναξηραίνεται. ρπή. Διατί τὰ ῥόδα μᾶλλον ἀνθεῖ δυσωδῶν τινων παραφυτευομένων αὐτοῖς. ρπθ΄. Διὰ τίνα αἰτίαν τὸ τῶν ἀγρίων συῶν δάκρυον ἡδὺ, τὸ δὲ τῶν ἐλάφων ἁλμυρόν. ρή. Διὰ τίνα αἰτίαν αἱ χάληκες, καὶ αἱ μολυβδίδες ἐμβαλλόμεναι ψυχρότερον τὸ ὕδωρ ποιοῦσιν. ρία'. Διὰ τίνα αἰτίαν ἀχύροις καὶ ἱματίοις ἡ χιών διαφυλάττεται. ρήβ'. Τί ἐστιν ὁ βούλιμος. ρήγ΄. Τίς αἰτία δι᾽ ἣν εὔθρυπτα γίνεται τὰ ἐν τῇ συκῇ κρεμαννύμενα κρέατα. Id est. 1. De nonnullis nominibus, quæ in Christianorum dogmate usurpantur. 2. De essentia, et natura. 3. De enhypostatis. 4. De consubstantiali. 5. De homoypostato. 6. De enypostasibus. 7. De essentiali unione et differentia. 8, 9. De relativa unione et differentia. 10, 11. De sancta Triade. 12. De modo retributionis. (k) 43. De divina unione. 14. De natura, quæ pati nequit. 15. Quis sit Deus. 16. Si infinitum est Numen, et qua ratione infinitum. 17. Quomodo [54] Deus cognoscat res quæ mulantur. 18. quo primo elemento Deus exorsus est mundum ρμζ. Περὶ τυφῶνος. ρμη. Περὶ ἐκνεφίου. ρμθ'. Περὶ conficere. 19. Unde sententiam de Deo homines acκεραυνών. ρν. Περὶ πρηστῆρος. ρνα. Πῶς συν έστη ὁ κόσμος. ρνβ΄. Εἰ ἐν τὸ πᾶν. ρνγ΄. Περὶ κε νοῦ. ρνδ. Περὶ τόπου. ρνε. Περί χώρας. ρνς'. ἔμψυχος ὁ κόσμος. ρνζ'. Εἰ γενητὸς ὁ κόσμος καὶ ἄφθαρτος. ρνη. Εἰ τρέφεται ὁ κόσμος. ρνθ΄. Περὶ τάξεως κόσμου. ρξ΄. Τίς ἡ αἰτία τοῦ τὸν κόσμον ὅλον ἐγκλιθῆναι. ρξα'. Πόθεν ἄν τις γνοίη Ελληνικαῖς ἀποδείξεσι τὴν κόσμου συντέλειαν. ρξβ'. Τίνα δεξιὰ τοῦ κόσμου, τίνα ἀριστερά. ρξγ'. Περί μεταβολῆς (k) Vide supra § 55, p. 37. ceperint. 20. Quinam numerosiores, angeline an homines' 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29. De mente, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47. De anima. 48. Si mutatur anima in angelum. 49. Si sine principio anima est 50. Accuratius de facultatibus animæ. 51. Quomodo Plato genitum simul et immortalem animum decernat. 52. Quæ sil Platonica ànimorum generatio. 53. Quare anima media partibilium et imparΝΟΤΕ.

tibilium dicitur. 54. Quemnam animum Plato ge- loco. 455. De terra. 156. An mundus animatus. fortuna et casu. 157. An mundus fuctus sit, et incorruptibilis. 158. An mundus nutriatur. 159. De ordine mundi. 160. Qua causa mundus universus inclinatus sit. 161. Undenam gentilium demonstrationibus mundi finis habeatur. 162. Quæ dextra mundi, et quæ sinistra. 163. De transmutatione terræ partium. 164. De terræ molibus. 165. De magna hyeme. 166. Quare aqua marina est salsa. 167. Qua causa in mari aqua dulcis inveniatur. 168. Quare agua marina arbores non nutriat. 169. Quare in mare oleo effuso, mare dilucidum fiat et quietum. 170. Qua causa, cum in mare fulmen ceciderit, sal emergat. 171. De fluxu et refluxu Euboico. 172. Quare aquis pluvialibus magis quam currentibus arbores et semina nutriantur. 173. Quare ex aquis pluvialibus, quæ cum tonitru et fulgore decidunt, magis semina irrorant. 174. De nonnullis lacubus. 175. De fluminibus. 476. De Nili incremento. 177. Quare inter flumina Nilus solus ventos non efflat. 178. De maximis regnis. 179. De humoribus. 180 Quare pastores recens natis animantibus sal inspergant. 184. Quare polypus colorem saxorum, quibus sese applicaverit, indual. 182. Quare palma ursæ ad comedendum suavissima est. 183. Quare Dorienses precuntur malum herbarum proventum. 184. Quare ursa capta, rele non comedit. 185. Quare lotigo visa tempestatem præsagil. 186. Quare triticum in lutosa, hordeum in arida terra seminamus. 187. Quare vilis vino, el præcipue si suo, aspergatur, exsiccatur. 188. Quare rosæ magis efflorescunt, si male olentia una cum ipsis inseminentur. 189. Quare porcorum agrestium lacrymæ dulces, cervorum salsæ sunt. 190. Quare lapilli plumbique laminæ injectæ frigidiorem aquam efficiunt. 191. Quare paleis et indumentis nix conservatur. 192. Quid sit bulimos. 193. Quare carnes in ficu appensæ teneriores fiant. Ex hisce, CLXII capita in linguam versa Latinam a nescio quo ostendit mihi acerrimi ingenti vir Jo. Jacobus Buccardus. nerat in Timæo.55. Quæ sit animæ facultas. 56. Quales sint animi facultates, et quæ. 57. Quæ sit divisio communium operationum animi ad corpus. 59. Quando animus generando unitur corpori. 60. Quomodo corpori animus uniatur. 61. De anima rationis experte. 62. Quæ sit voluntas, et quæ operativa cogitatio. 63. De electione et attentione. 64. Utrum animus a corpore, an corpus ab animo dissolvatur. 65. Quomodo contineatur animus in corpore. 79, 80, 81. De virtutibus, 82. In quo differat principium ab elementis. 83. De principiis, quid sint, 84. De ideis. 85. De dæmonibus et heroibus. 86. De materia. 87. De causis. 88. De figuris. 89. De coloribus. 90. De mistione et temperamento. 91. De generatione et corruptione. 92. De corporibus. 93. De minimis. 94. De differentiis cognitionum. 95. Quomodo non semper Deum participamus, cum ille semper operetur. 96. Quare omninɔ malum sit. 97. Absolutius de malo. 98. Si est in angelis aliquod malum. 99. Si in loco incorporeum sit. 100. Si malum materia. 101. De rerum ad Deum conversione. 102. De tempore. 103. De motu. 104. De necessitale. 105. De fato. 103. De 107. De sæculo et tempore. 108. De quinque sensibus. 109. An verum sit nonnullos fascinari a videntibus. 110. Quomodo eclipses fiant. 111. Quomodo mares el feminæ generentur. 112. Quare mulier sæpius virum experta non concipit. 113. Quare gemini et tergemini nascuntur. 114. Unde parentum similitudines et dissimilitudines fiant. 115. An embryum animal sit, et qua ratione nutriatur. 116. Quomodo somnia fiunt. 117. De sanitate, et morbo, et senectute. 118. Quare qui jejunant, siliunt potius quam esuriunt. 119. Quare qui esuriunt, si bibant, at qui sitiunt, si comedant, distenduntur. 120. An sit aliquid extra cælum. 121. De hominis essentia. 122. In quot circulos cœlum dividatur. 123. De apparente in cælo lacti simili circulo, Galaxia dicto. 124. De apparentibus in cælo diversis igneis spectris. 125. De apparentibus in cœlo coloribus sanguineis, et voraginibus. 126. De essentia solis, et [55] an plures soles. 127. De magnitudine solis, et lunæ, et terræ. 128 De eclipsi solari. 129. De eclipsi lunari. 130. An sol calidus sit. 131. Quæ sit essentia stellarum. 132. De stellarum latione et molu. 133. Quales sint stellarum configurationes. 134. De ordine stellarum. 135. Unde lumen habeant stellæ. 136. De significatione stellarum, et quomodo fiat hiems et æstas. 137. Quantum sit cujuscunque planetæ circuitus tempus. 138. De stellis Dioscuris nuncupatis. 139. De comete. 140. De imbre, et grandine, nive, pruina et rore. 141. De rore rursum, et pruina. 142. De iride. 143. De area. 144. De baculis. 145. De parallelis. 146. De ventis. 147. De typhone. 148. De ecnephia. 149. De fulminibus. 150. De prestere. 151. Quomodo mundus coaluit, 152. An unum universum. 153. De vacuo. 154. De [56] LXXIII. Επιλύσεις σύντομοι φυσικῶν ζητημά των πρὸς Μιχαὴλ τὸν Δοῦκαν ἐν βιβλίοις δυσί. Solutiones compendiosæ naturalium quæstionum ad Michaelem Ducam libris duobus. P. Ὁ μὲν Πλούταρχος, μέγιστε καὶ θειότατε βασιλεῦ. Capita lib. I. Περί τοῦ σφαιροειδὴ εἶναι τὴν γῆν. Περὶ τοῦ κεῖσθαι αὐτὴν ἐν μέσῳ τοῦ παντός. Περὶ μεγέθους τῆς γῆς. D'OpCotos xxaypapy. Capita secundi. Hep twV μεταξὺ τῆς γῆς καὶ τοῦ οὐρανοῦ στοιχείων, καὶ τῶν περὶ ταῦτα παθῶν. Περὶ ἀέρος, καὶ πυρὸς, καὶ νεφῶν, καὶ ὑετῶν, καὶ ἀστραπῶν, καὶ βροντῶν. Пep? Gov. Hep? xv dotspwv. Hepi àvéμων. Περὶ ἴριδος. Περὶ ἅλω. Περὶ σχήματος οὐρα νοῦ. Περὶ κόσμου, εἰ ἔμψυχος ὁ κόσμος, καὶ προνοία διοικούμενος. Περὶ τάξεως κόσμου. Περὶ τῆς τοῦ κόσμου ἐγκλίσεως. Περὶ τοῦ, εἰ ἔστι κενὸν ἐκτὸς τοῦ κόσμου. Εἰ ἄφθαρτος, ὁ κόσμος. Τίνα δεξιὰ κόσμου, καὶ τίνα τὰ ἀριστερά. Τίς ἡ τοῦ οὐρανοῦ οὐσία. Περὶ τῶν ἐν οὐρανῷ νοουμένων κύκλων. Περὶ οὐσίας ἀστέρων. Περὶ σχήματος ἀστέρων. Περὶ τῆς τῶν ἀστές

Quare angeli alati, coronati, figura humana, et sphæram in manibus gestantes, depingantur,et quare corum commemoratio fit feria secunda hebdomadæ, feria vero tertia Præcursoris, et sic deinceps per septem dies. P. Περὶ μὲν τοῦ ἀνθρωπομόρφους εἶναι τούς. Εἰς τὸ θεολογικὸν ῥητὸν, διατί μονὰς ἀπ' ἀρχῆς εἰς δυάδα κινηθεῖσα μέχρι τριάδος ἔστη. In theologicum dictum, quare unitas a principio in binarium mota in ternario consedit. Ρ· Οὐκ ἀποκρύψομαι πρὸς ὑμᾶς, ὦ φίλτατοι. In idem dictum legi et Georgii Acropolite interpretationem. ρων φορᾶς. Πόθεν φωτίζονται οἱ ἀστέρες. Πῶς τῇ δὲ τοῦ Προδρόμου, καὶ καθεξῆς, ἕως τῶν ἑπτά. γίνονται οι τέσσαρες καιροί. Περὶ μεγέθους ηλίου καὶ σελήνης. Περὶ τῆς τοῦ ἡλίου ἐκλείψεως. Περὶ οὐσίας, καὶ φωτισμῶν σελήνης, καὶ σχήματος. Περὶ ἐκλείψεως σελήνης. Ἔτι περὶ ἐκλείψεως σελήνης· Εἰς πόσους κύκλους διαιρεῖται ὁ οὐρανός. Περὶ τῆς τῶν ἀστέρων φορᾶς καὶ κινήσεως. Πόθεν ἂν τις γνοίη Ἑλληνικαῖς ἀποδείξεσι τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν. Terram esse sphæericam, in medio universi sitam. De terræ magnitudine. Horizontis descriptio. De elementis inter terram et cælum, et eorum affectibus. De aere, et igne, et pluviis, et fulminibus, et tonitruis. De terræ motibus. De cometis. De ventis. De iride, De arcu. De figura cæli. De mundo. An mundus animetur, et providentia gubernetur. De ordine mundi. De inclinatione mundi. An extra mundum vacuum sil. An mundus incorruptibilis. Quæ dextra mundi, quæ et sinistra. Quæ coli essentia. De circulis, quos in cœlo imaginamur. De stellarum essentia. De stellarum figura. De stellarum latione. Unde stellæ lumen habeant. Quomodo fant quatuor tempestates. De magnitudine solis et lunæ. De defectu solis. De essentia et illuminationibus lunæ et figura. De defectu lunæ. Adhuc de defectu lunæ. In quot circulos cœlum dividatur. De stellarum latione et motu. Quomodo quis ex gentium demonstrationibus mundi finem cognoscet. Ejusdem argumenti est, et alius ejusdem tractatue. Απορίαι φυσικαί καὶ λογικαί. Dubia naturalia et logica, qui incipit: Πολλοὶ μὲν πολλαχῶς τῶν ἀρχαίων, et alii sub diversis titulis et principiis, qui eadem ut plurimum continent. Neque ab his diversa videntur, quæ sub variis titulis in bibliotheca regis Gallorum leguntur. Solutiones quæstionum ad Michaclem Ducam. Epitome quæstionum physicarum. Quæstionum capita cxci. Quæstiones theologicæ et physicæ. De Deo ad Michaelem [57] Ducam. Ψελλοῦ Φιλοσοφικά, ex quibus omnibus, ut etiam ante diximus, unum absolutum confici poterit opus. LXXIV. 'Αντιγραφή προσερωτήσαντός τινος μοναχοῦ περὶ ὁρισμοῦ τοῦ θανάτου. Responsio ad monachum quemdam de terminatione mortis. Ρ. Οὐχ ὡς ἠπόρητο τὸ προβληθὲν παρὰ σοῦ ζήτημα. Eadem forte sunt, quæ ejusdem: De termino vitæ, leguntur in bibliotheca regis Gallorum. Λύσις τῆς κοινῆς ἀπορίας απάντων τῶν ἔξω τοῦ ἡμετέρου δόγματος τῶν Χριστιανῶν, ἦν οὕτω προσα φέρουσι λέγοντες. Τίς ἦν ἀναγκαία χρεία ή κατεπεί γουσα τὴν πανταιτίαν οὐρανόθεν κατελθεῖν, καὶ τῷ ἀνθρωπείῳ γένει συγκαταβῆναι, καὶ τεχθῆναι, καὶ πάντα τὰ ἀνθρώπινα πάθη ὑποστῆναι, καὶ σταυρω θῆναι, καὶ ταφῆναι, καὶ ἀναστῆναι; Τί γὰρ οὐκ ἡδύνατο νεύματι μόνῳ σῶσαι τὸν ἅπαντα κόσμον, καὶ μὴ κενοῦσθαί τῆς ἰδίας δόξης, μηδὲ τὸ ἐλάχιστον; Τοῦτο γὰρ ἦν καὶ τοῦ ὕψους τῆς θεότητος ἄξιον, καὶ ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις λυσιτελέστερον. Enodalio communis dubii omnium extra Christianorum fidem viventium, quod sic proponunt: Quæ erat necessitas omnium causam compellens, ut de cœlo descenderet, propter humanum genus se demitteret, nasceretur, mortalium passiones subiret, crucifigeretur, sepeliretur, rcsurgeret? Annon nulu solo poterat universum salvare, absque eo quod propria dignitate vel minimum exueretur? Hoc quippe erat, et apice divinitatis dignum, nobisque mortalibus [58] magis ex pediens. P. Ταύτην τὴν ἀπορίαν οὐκ ᾿Αγαρηνοί μόν νον, ἀλλὰ καὶ Ἕλληνες. Διατί τῆς κοσμοκτησίας κατὰ τὸν Μάρτιον μῆνα τὴν ἀρχὴν εἰληφώς, ὁ χρόνος ἀπ' ἀρχῆς τοῦ Σε πτεμβρίου μηνὸς ἀπάρχεσθαι λέγεται. Quarum ra tione orbis condilus, cum mense Martio principium habuerit, ab initio mensis Septembris tempus exordiri dicatur. P. Διὰ τὸ καλεῖσθαι χρόνος ὁ χρόν νος. Περὶ τοῦ ἀποπομπαίου κριού. De hirco emissario Α. Ερώτησας πηνίκα τοῦ ἔτους ὁ ἀρχιερεύς. Περὶ τοῦ, διατί οἱ ἄγγελοι πτερωτοὶ, καὶ ἐστεμ μένοι, καὶ ἀνθρωπόμορφοι, καὶ σφαίραν ἐν ταῖς χερσὶ φέροντες. Καὶ δι᾿ ἣν αἰτίαν μνήμην αὐτῶν ποιούμεθα τῇ δευτέρᾳ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρα, τῇ τρίLXXV. Εἰς τὸ, Ἡ καλὴ τὸν ὡραῖον, In illud, Pulchra formosum. Ρ. Κατ' ἔλλειψιν τοῦ, ᾿Απέτεμε. Εἰς τὸ λεγόμενον ἐν τῇ ἑορτῇ τῆς ᾿Αναλήψεως τοῦ Χριστοῦ, Σήμερον τὰ ἅγια Κούνδουρα, καὶ αὔριον ἡ Ανάληψις. In illud, quod in solemni Ascensionis Christi die dicitur, hodie Sancta Cundura, et cras Ascensio. Ρ. Οὐκ ἀπὸ τῶν ὑψηκοτέρων μόνον. Τί τὸ, Κατ' εἰκόνα. καὶ τί τὸ Καθ' ὁμοίωσιν. Quid sit secundum imaginem, et quid secundum similitudinem. Ρ. 'Απάντων τῶν γινομένων μόνος. Ὁ Πατὴρ. οὐσίας ἢ ἑνεργείας ὄνομα, Pater essentiæne, an actionis nomen sit? P. Πρὸς ἕτερον αὖθις πρόβλημα. Ἑρμηνεία εἰς τὸ Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐλέησον ἡμᾶς. Αμήν. Expositio in illud. Domine Jesu Christe, Deus noster, miserere nostri. Amen. Ρ. Παντὸς δογματικοῦ. Περὶ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. De fine sæculi. P. Εὗρον ἐν τῇ Ἑρμηνεία τῆς ᾿Αποκαλύψεως. In loca difficiliora Basilii, expositio. In loca difficiliora Nazianzeni expositio. Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμών, In inscriptiones Psalmorum. P. Τῶν ἐν τοῖς Ψαλμοῖς. Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν, καὶ τὸ Διά-

ψαλμα, In inscriptiones Psalmorum, et Diapsalma, pariter iambicos feliciter transtulit, uno tantum carmine politico. Ρ. Οὐκ ἔστι τὸ Ψαλτήριον, δέσποτά μου, βιβλίον. LXXVI. Στίχοι διάφοροι, carmina varia, vario metro, sed iambica acutissime et felicissime. Nonnulla hic ex pluribus veluti in gustum describam. Εἰς τὸν βασιλέα κῦριν Ῥωμανὸν τὸν γέροντα στίχοι, ἐν ταῖς ἀρχαῖς τῶν λέξεων δηλοῦντες τὸ ὄνομα, In imperatorem dominum Romanum seniorem carmina, quæ in principiis dictionum nomen manifestant. Ῥοδοκρινοπρόσωπος, Ὡραῖος, Μέδων ᾿Ακτίσι Νίκης Οὐρανοῖ Σκηπτουχίαν. Εἰς τὸν βασιλέα κῦριν Βασίλειον όμοιοι, In imperatorem dominum Basilium similia. [59] Βέβαιον Αστρον, Σεμνόν Ιλασμα λίαν. Ελαμψεν Ισχεῖν Οἴακας Σκηπτουχίας. Εἰς τὸ φλάμουλον τοῦ Μονομάχου ἔχον ἱστορισμένους τὸν ἅγιον Γεώργιον, τὸν βασιλέα ἔφιππον φέροντα λόγχην, καὶ τοὺς Βαρβάρους διώκοντα. In Monomachi flammulum, in quo erant depicti sanctus Georgius, et imperator equo insidens, lanceam gestans, et Barbaros fugans. Μάρτυς, Βασιλεῦ, Ιππε, Λόγχη, Βάρβαροι, Σύμπνει, δίωκε, σπεῦδε, πλῆττε, πίπτετε. Illud etiam in Ulyssis certamina: Φυγὼν Οδυσσεύς, τόν μαχησμόν Ιλίου, Πλήθος, δόλους τε Λωτοφάγων Κικόνων, Κύκλωπος δεινὸν ὄμμα τοῦ Βροτοκτόνου, Τὴν Λαιστρυγόνων ωμότητα, καὶ Κίρκης Τρόπους ἀδήλους, καὶ μεμηχανευμένους, “Αδην τὸν φρικτόν, καὶ τῶν Σειρήνων φθόγγον Πέτρας τε πλαγκτάς, καὶ Χαρύ δεως στόμα, Σκύλλης τὸ δεινὸν, καὶ βίαιον, ὡς ἔφην, Υἱοῦ χερσὶ τέθνηκεν ἐν τῇ πατρίδι. Πρὸς ἀναίσθητον Λοίδαρον. In maledicum insensatum. Καὶ βάτραχοι φωνοῦσιν, ἀλλ' ἐκ τελμάτων. Καὶ κυνες λακτοῦσιν, ἀλλὰ μακρόθεν, Καὶ κάνθαροι παίζουσιν, ἀλλ᾽ ἐν κοπρίαις, Οὐκοῦν, τί καινὸν, εἰ λαλοῦσιο οἱ λίθοι. Μικρὸν παραλλάττοντες ἀδρῶν βατράχων, Hos vir omnium calculo doctissimns, ac disertissimus Gaspar de Simeonibus • Græco in Latinos versu auctiores; et sane meliores omnino fecit; dum Psellus ipse, in sententia sese implicans, comparationem æquat parum quidem apte, ut docto et ingenuo cuique, qui Græcos cum Latinis conferat, patere potest. li autem sunt: Turpis coaxat rana, sed cœno cubans; Latrat molestus voce, sed procul, canis; Scarabæus ater ludit, at fimo latens: Putenti et absens ore dum jacis jocos, His unus impar haud eras tribus, fores, Majore monstro. stolide ni loquax lapis. [60] Περὶ σεληνιασμού. De seleniasmo.P. Σεληνιασ μὸς φυσικόν τι τυγχάνει· Πρὸς τὸν μοναχὸν Σαββαΐτην Σκωπτικοί. In monachum Sabbaitam Scoptici. P. Πρὸς τὸν Σατάν σε τὴν ἔχιδναν τοῦ βίου. Παράφρασις διὰ στίχων ἰαμβικον εἰς τὸν Και νόνα τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Κοσμᾶ, τοῦ Μαϊουμᾶ ἐπισκόπου, ὃν ἐκεῖνος συντέθεικε ψάλλεσθαι τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη πέμπτη. Paraphrasis carmine iambico in canonem S. P. nostri Cosmæ, Majumæ episcopi, quem ille composuit, ut sancta et magna feria quinta caneretur. Ρ. Πόντος μέλας πρὶν τέτο μηται, τετμημένη. LXXVII. Multa sunt, ut vides, hujus auctoris hæo, quæ vides, scripta. Non tamen explent sitim, sed adhuc anxius sortem meam accuso, quod non habuerim omnia. Relatum namque mihi est ab homine [61] fide digno, et chirographo significatum,in bibliotheca quadam hic Rome multa hujus auctoris manuscripta neglecta jacere. ForCsan aliquando, id enim totis viribus conabor, dabitur potestas visendi, legendi ac demum conferendi cum aliis. Quod si fiet, polliceor tibi fidem meam, mi Gaffarelle, me de omnibus te sincere commonefacturum. Interim his fruere. LXXVIII. Michael etiam Psellus præfatur in Philippi solitarii Dioptram, quæ jam edita est Latina, ex interpretatione Jacobi Pontani, Ingolstodii in-4. Quod tamen vel ex scriptorum incuria, vel alicujus, qui verba Pselli in tractatum illum NOTÆ Post diatribam de Psellis a se editam Allatius De Symeonibus p. 69 testatur se nactum codicem satis antiquum, licet madore infirmatum, Pselli orationum quarumdam, quarum initia ibi apponit. Primæ principium tribus orixos mutilum est, διδάσι γὰρ ὑποψίαν ὧν οὐχὶ τὸ ἑκάστου. Secundæ: Εδει ποτέ, θειότατε βασιλεῦ, τὴν πάντα κρίνουσαν φιλοσοφίαν. Tertia: "Ω βασιλεῦ ἥλιε, καὶ τὶς ἂν 'με καταιτιάσαιτο ταύτην σοι προσφυῶς τὴν κλῆσιν. Quartz: "Ω βασιλεῦ προσθήκης ἄτερ καὶ συναφῆς, καὶ μόνε τῶν ὄντων ἀπαράμιλλε. Quinta: Μὴ θαυμάσης, ὦ βασιλεῦ, εἰ πλείστων λογίων ἀκροασάμενος. Sextæ: Μέγιστε βασιλεῦ, τὸν ὁρατὸν τοῦτον κόσμον, τὸ μέγα τοῦ Θεοῦ δημιούργημα. Septimæ: Ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως τοῦ Μονομάχου πρός τινα σοφὸν κατηχούμενον, incipit: ᾿Ανέγνων τὸ γράμμα σου, λογιώτατε καὶ σοφώτατε, καὶ τῷ ἀμυθήτῳ κάλλει. Ex illis orationibus patero notat Allatius Paellum sub Constantino Monomacho dicendi gloria et varia disciplinarum scientia clarum floruisse, atque ut ipsius de se Pselli verbis utar, τὴν μὲν φιλοσοφίαν σβεθεῖσαν αὐτὸν ἀνῆψαι exstinctam antea philosophiam restituisse ac novum ejus veluti lumen accendisse, privata industria,non ab alio edoctum. Ὅσον ἐγὼ μὲν πρὸς τὴν τέχνην τῶν λόγων καὶ τὴν φιλοσοφίαν ἐπένευσα, καὶ ματ θημάτων ἠψάμην, οὐ παρ' ἄλλου λαβών· ἔσβεστο γὰρ αὐτοῖς δ' πυρσός. Αλλ' ἐγὼ αὖθις τοῦτον ἀνάψας καὶ τοῖς ποθοῦσι διαπυρσεύσας. Hæc Allatius ibidem ex Oratione funebri edita Pselli in Joannem Xiphilinum patriarcham. Plura Pselli monumenta manu exarata superesse in codice Mazariniano testatur Combefisius quem vide pag. 293 Manipuli originum rerumque Constantinopolitanarum. Non pauca etiam servat thesaurus librarius Cæsareus Vindobonensis, atque in his librum παραδόξων ἀκουσμάτων ad Michaelem Cerularium, patriarcham Constantinopolitanum,e quo prolixum locum affert Lambecius VII. pag. 222-224, tum libellum de divinatione ex ossibus humerariis mactatarum ovium vel agnorum, et de auspicio, Περὶ ὠμοπλατοσκοπίας καὶ οἰωνοσκοπίας· Incipit: Ὁ Σωκράτης ἐκεῖνος ὁ Σωφρονίσκου, τοῖς Πλατωνικοῖς ἐντυχών διαλόγοις. Οὗτος μέν, φησίν, ὁ νεανίας, περὶ Πλάτωνος ἄγει ἔνθα καὶ βούλεται, κ. τ. λ.

redire maturat, Lascare patris avunculo, et Michaele Psello cum exiguis copiis, utpole trecentis, in Occidentis præsidium relictis Perilapo, et vicino tractui Theodoro Calampaci, quem Talam Aulæ cognominabant, Constantino Chabaræ Albani præfecturam demandavit; mihi autem supremum in omnes imperium tradidit. accommodare voluit, contigit. Mihi certe non Theodorus rex, iis cognitis, in Orientem protinus videtur Michael Psellus, qui sub Monomacho et Ducis flornit, eo usque vitam protraxisse, ut post Philippi obitum, de quo non tantum tunc recens exstincto loquitur, in ejusdem Dioptram, licet etiam μακροβιώτατον fecerimus, præfari potuerit. Philippus enim anno 1105 scribebat, ut ipse fatetur. Ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἄχρι δὴ καὶ τῆς δεῦρο Πεπλήρωται τὰ χίλια, πρὸς δὲ καὶ ἑκατόν γε, Καὶ πέντε ἐπὶ τούτοις γε, ἕως καὶ τοῦ νῦν, ἔτη, *Αν δ' ἀριθμῇς ἐκ τῆς ταφῆς τῆς τούτου, καὶ τοῦ [πάθους Πεφύκασι γε χίλια ἑβδομήκοντα δύο Ecce enim a Christo usque in præsentem diem completi sunt mille et centum, et insuper ad hæc tempora anni quinque. Si vero computas a sepultura et passione illius, sunt mille septuaginta duo. Anno videlicet 16 Alexii, ut idem ait inferius, Ομοῦ τε ἔτη γίνονται ἀπὸ Χριστοῦ τὸ πάθος Χιλία ἑβδομήκοντα, καὶ δύο δὲ πρὸς τούτοις, Τοῦ Ανακτος ἑκκαίδεκα ᾿Αλεξίου ἀρτίως. Sed, ut verum fatear, mendum in hoc loco inesse suspicabar.Cum enim reliquorum omnium, quibus exercitum demandaverat imperator, nomina et cognomina apponantur, Lascaris solum nomen, non ex more suo; tacuisse videbam. Deinde, cum alia, nec minoris considerationis, unius tantum curæ demandasset, nulla videbatur ratio duos in minimo negotio præfecisse, et ridiculum sane est, tam exiguas copias, trecentos scilicet, viris duobus commendasse. Imo alia ejusdem auctoris, de eodem argumento editio, Lascaris nomen nobis inserit, nec Psellum comminiscitur; et cum sæpius in rei gestæ narratione horum omnium notitia et cognomina, ad fastidium usque, repetat, Psellum istum nunquam nominat. Duas siquidem ejusdem historiæ ἐκδόσεις, editiones, conscripsit, alteram, quam Theodorus Dousa Græce et Latine publicavit, brevem, concisam, non narrantem, sed tantum digito rem monstrantem, [63] ideoque perobscuram et decurtatam, quam si alterius compendium dixeris, non errabis a scopo: alteram diffusam, non præcipua solum, sed minima quæque, oratorio quandoque more, exponentem, et quasi commentario, obscura et ardua illustrantem. Hanc, quæ Psellum non habet, cui elucidandæ nonnullas horas impendi, diutius apud me, maximo reipublicæ litterariæ damno, immorari non patiar, sed, cum primum per vires licebit, usui publico excudetur. Libentissime hic plura auctoris ascriberem, ut quid inter utramque editionem intersit, facta collatione agnosceres, sed nimis longa oratione prosequitur, et iter suum ad Prilapum, spatio trium mensium peractum; et Prilapi expugnationem; tandem iufelieem hujus expeditionis finem; de quibus in editis nec verbum quidem est. Pauca tamen pro jam ascripto loco, (m) veluti in gustum dabo. Ὁ μὲν Simul anni fiunt a Christi passione mille septuaginta duo, imperatoris Alexii sexdecim completi. Nec potuit illo eodem anno Philippus ingentis studii ac laboris opus absolvisse. At absolverit, statimne ad manus omnium potuit pervenire adornarique præfatione etiam Pselli? Quod si momento eodem factum id esse affirmabimus, Psellus certe plus annis centum natus scribebat, et verisimilius est alium ab hoc Psello fuisse. De notis sive scholiis, quæ ex Psello in Dioptra inseruntur, non [62] morer; vel enim a præfante Psello, ex antiquiori Psello, ut affinis gloriam propagaret; vel a scribente, vel legente adnexa snnt; ni eumdemmet, cujus illa præfatiuncula est, eorumdem scholiorum auctorem agnoscere velimus. Illud etiam mihi nec satis planum, nec certum est, annum 1105, cum Dioptra scribebatur annum Alexii sextum decimum fuisse, cum, si recte annorum series computetur, fuerit annus illius imperii 25; rerum enim potitur anno 1081. Idque pro tractatuli hujusce brevitate innuisse sat fuit. LXXIX. Meursius, notis in carmina Pselli in Cantica canticorum notat post hunc Psellum, alium etiam fuisse Michaelum Psellum, virum militarem, sub Theodoro Lascari, cujus meminerit Georgius Logothetes in illis verbis: οὖν βασιλεὺς Θεόδωρος, ἐπεὶ τῶν γεγενημένων ἐν Ὁ δὲ βασιλεὺς Θεόδωρος, ἐπεὶ περὶ τῶν γεγενημένων ἐπύθετο, ἔσπευσε πρὸς τὴν Ἔω παλινοστῆς σαι. Καὶ ἀφεὶς ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ τοῖς κατὰ Δυσμὴν μέρεσιν εἰς φύλαξιν τὸν πατρόπαππον θεῖον αὐτοῦ Λάσκαριν καὶ Μιχαήλ τὸν Ψελλόν μετὰ μικροῦ στρατεύματος, ὅσον εἰς τριακοσίους ήριθμημένους, τοῦ τε Πριλάπου, καὶ τὰ πέριξ, ἀφῆκε Θεόδωρον Καλαμπάκην, ὃν καὶ Τατῶν τῆς αὐλῆς κατωνόμαζον· τὸν δὲ Κωνσταντῖνον τὸν Χαβαρᾶν εἰς ἡγεμονίαν τοῦ ᾿Αλβάνου, ἐμὲ δὲ πάντων προΐστασθαι· τῇ τῶν Μουσουλμάνων ἐπύθετο χώρᾳ, οὐ περὶ τού των μᾶλλον ἔχων φροντίδα, ἢ περὶ τῶν αὐτοῦ, (κίνη δυνον γὰρ οὐ μικρὸν ἐπισυμβαίνειν τοῖς Ῥωμαϊκοῖς ὑπετόπασε χώροις), ἔσπευσε πρὸς τὴν Ἕω παλινοστῆσαι. Καὶ δὴ πᾶσαν τὴν Ῥωμαϊκὴν στρατιὰν μεθ᾿ ἑαυτοῦ προσλαβών, τῆς πρὸς τὴν Ἕω φερούσης ἐφήπτετο, καταλελοίπει δὲ ἔν τε τῇ Θεσσαλονίκῃ καὶ τοῖς κατὰ Δυσμὴν μέρεσιν, ὡς πρὸς φύλα ξιν δῆθεν τῆς χώρας τὸν πρὸς πάππου θεῖον αὐτοῦ τὸν Λάσκαριν Μιχαήλ, μικρόν τι καὶ εὐσύνοπτον ΝΟΤΑΕ. (m) Georg. Acropolita p. 76 seq. Allatii. Paris. 1615, fol.

LEONIS ALLATII DIATR. DE PSELLIS. Πρὸς τοῖσδε Γεώργιον Ακροπολίτην, "Αρχοντα πάντων, καὶ πρόεδρον δεικνύει, Πρόσθεν τιμήσας τῇ πραίτωρος ἀξία. ἐκ Παφλαγόνων στράτευμα ἐπιδοὺς αὐτῷ, κἀκ τοῦ Ιλλυριῶν δὲ Χαβάρον επιστατην. Σκυθικοῦ, ὅσον εἰς τριακοσίους ἠριθμημένον· τοῦ δὲ Πριλάπου, καὶ τῶν περὶ αὐτὸν στρατευμάτων, τὸν ἂν εἶχε Σκουτέριον Ξυλέαν ὠνομασμένον, φερω νύμως τὴν κλῆσιν, νὴ τῆν θέμιν, ἔχοντα· εἰς δὲ τὸν Βέλεσον, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν τὸν Καλαμπάκην Θεόδωρον, ὃν καὶ Τατῶν τῆς αὐλῆς κατωνόμαζον· τὸν δὲ Χαβάρωνα Κωνσταντῖνον εἰς ἡγεμονίαν τοῦ ᾿Αλβάνου κατέστησεν. Ἐμὲ δὲ πραίτωρα χειροτονήσας πάντων αὐτῶν ἀφῆκεν προΐστασθαι. Τοῦτο δὲ, ὡς οἶμαι, πεποίηκεν, ἵνα τῇ ἐξ αὐτοῦ μακροτέρᾳ ἀποδημίᾳ εἰς λήθην ὧν ἐπεπόνθειν γενοίμην. Οὐδὲ γὰρ εἶδέ μέ ποτε μετὰ τὰς πληγὰς ἐλευθεριάσαντα, καὶ λόγοις χαροπωτέροις, ὡς εἰώθειν, πρὸς αὐτὸν χρήσασθαι. Ἵνα γοῦν τῇ χρονίᾳ ταύτῃ διατριβῇ τῆς ψυχῆς ἡ σκυθρωπότης διαλυθείη μοι, πέπραχε τοῦτο. Τάχα δὲ καὶ ὡς δυσχεραίνων ἦν, τὴν ξυναυλίαν μου βαρυνόμενος· προσέκρουον γὰρ αὐτῷ πολλάκις, ἐφ οἷς ᾔδειν οὐ κατὰ τὸν δίκαιον λόγον διαπράττεσθαι θέλοντα. Ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς πρὸς τὴν Εω ἀπῄει· ἐγὼ δὲ κατελείμμην τοῖς ἐν Δυσμῇ, etc. Imperator aque Theodorus de rebus a Musulmanis in eorum ditione gestis certior factus, magis suis quam illis animum advertens, ingens inde Romanis regionibus imminere periculum suspicatus in Orientem quam celerrime pedem retulit, cum universis Romanorum [64] copiis iter ad ea loca ingressus. Thessalonicæ vero, et in aliis Occidentis partibus in custodiam duntaxat avunculum Michaelem Lascarim,consignata illa exigua, nec ampla Paphlagonum manu, et ex Scythis non ultra trecentis, reliquit. Prilapi, et vicinorum exercituum Scuterium, Xyleam dictum,digno, ædepol, cognomine; Belessi, tractusque circa ipsum, · Calampacem Theodorum, quem Tatam Aulæ nuncupabant; Constantinum Chabaronem Albano præfecit; me prætorem creatum omnibus hisce præesse jussit non alio, ni fallor, scopo, quam ut longiori ab eo discessu præteritorum malorum obliviscerer. namque post plagas acceptas, nunquam me liberius dicere, quæ sentirem, nunquam verbis hilarioribus more meo uti conspexerat. Ut ergo longa ista mora mærorem e pectore demerem, id egerat; fortasse etiam mei contubernii quod fasdidiebat, tædio. Sæpe enim in iis, quæ ille contra jus fusque intentabat, ipse adversabar. Imperator itaque in Orientem processit; ego in occiduis partibus remansi. Suspicionem auxit Ephræmius in Chronico, qui, cum non sententiam tantum, sed verba etiam Acropolitæ car. mine exprimat, licet alios accuratissime enumeret, de Michaele hoo Psello verbum nullum facit: Πλὴν διαθεὶς εὖ τὰ κατὰ τὴν Ἑσπέραν "Αναξ. Μετὰ στρατιᾶς ἐκτρέχει πρὸς τὴν Εω, Λιπὼν στρατηγοὺς κατὰ Θεσσαλονίκην Μιχαὴλ Λασκάριον ἄνδρα γεννάδα, Ἐν δ᾽ αὖ Βελεσσῷ τοῖς περικύκλῳ τόποις ! Nihilominus rebus occiduis bene compositis imperator cum exercitu in Orientem convolat, ducibus relictis Thessalonica Michaele Lascari viro strenuo, Prilapi Scuterio Xylea, cognomine suo equidem non dissimili; Belessi, et locis vicinis custode Theodoro Calampace: Illyricorum vero Chabarone praefecto. Insuper Acropolitem Georgium omnium præsidem; ac primatem constituit, prius [65] prætoris dignitate insignitum. Tandem, præter omnem suspicionem, aperte evicit locum illum depravatum esse, et mancum, codex perantiquus Vaticanus, in quo editio Dousiana continetur; qui Psellum hunc nec de nomine quidem novit. Locum hic exscribam, ut antes editum a Dousa (n) mutilum, et hiulcum, ope emendatissimi codicis integres, ac impleas. Ὁ δὲ βασιλεὺς θεός δωρος, ἐπεὶ περὶ τῶν γεγενημένων επύθετο, ἔσπευσε πρὸς τὴν Ἔω παλινοστῆσαι, καὶ ἀφεὶς ἐν τῇ Θεσσαλονίκῃ καὶ τοῖς κατὰ Δυσμὴν μέρεσιν εἰς φυλακὴν τόν πρὸς πάππου θεῖον αὐτοῦ τὸν Λάσκαριν Μι χαήλ μετὰ μικροῦ στρατεύματος ὅσον εἰς τριακοστους ἠριθμημένον· τοῦ δὲ Ηριλάπου, καὶ τῶν περὶ αὐτὸν στρατευμάτων, τὸν ἂν εἶχε Σκουτάριον Ξυλέαν ὠνομασμένον· εἰς δὲ τὸν Βελεσσὸν, καὶ τὰ περὶ αὐτ τὸν, Καλαμπάκης Θεόδωρον ὃν καὶ Τατῶν τῆς αὐλῆς κατωνόμαζον· τὸν δὲ Χαβάρωνα Κωνσταντῖνον εἰς ηγεμονίαν τοῦ ᾿Αλβάνου, ἐμὲ δὲ πάντων προΐστασθαι, είο. Hæc autem non ideo a me dicta sunt, ut Psellum istum eo tempore fuisse negem; potuit enim esse, et forte fuit; sed ut ostendam ex hisce Georgii verbis certo id affirmari non posse. LXXX. Fuere et alii Pselli: inter eos pracipuus Joannes Psellus. Meursius hujus putat esse iambos, quos cum Heraclide Pontico vulgavit olim Gesnerus; errasseque eum, cum Michaeli tribuit. Sed Michaeli tribuit etiam Andreas Schottus, Præfatione in Cant. cantic. Certe iambicis de virtutibus et vitiis gnomas composuit, quæ cum Heraclidi Pontici allegoriis Homericis hodie leguntur. Non æque bene. Ejusdem etiam edita sunt carmina, Εἰς τοὺς τρεῖς ἱεράρχας, Βασίλειον, Γρηγόριον, καὶ Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον. Item Εἰς τὰς ἁγίας ἑπτὰ συνόδους, cum Theodori Prodromi carminibus, et Xanthopuli. Basileæ apud Bebelium 1536, in-8. Verum opusculum, de septem synodis, esse Michaelis Pselli antea indicavimus. Item Constantinus Psellus, cujus Lexicum in evangelistas, sive brevem expositionem difficilium in iis locorum, ait exstare ms. Græce in Bibl. imperat. Viennæ in 4. Gesnerus, et Possevinus. Legi etiam ipsius. Εκθεσιν πίστεως, Expositionem Fidei, que incipit, Πιστεύω εἰς Πατέρα, καὶ Γὸν, καὶ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, quæ etiam in bibliotheca Antonii Augustini cod. 166, manuscripta habebatur. ΝΟΤΕ. Ἐν δὲ Πριλάπῳ Σκουτέριον Ξυλέαν, Επωνυμίαν ἀτρεκή κεκτημένον. Φύλακα Θεόδωρον τὸν Κωλαμπάκην. (n) P. 48 edit. Theodori Douse, Lugd. Bat. 1614, 8.

OPERUM PARS PRIMA COMPLECTENS OPERA THEOLOGICA. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΦΡΑΣΙΝ ΤΟΥ ΑΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΑΣΜΑΤΩΝ ΣΥΛΛΕΓΟΥΣΑ ΑΠΟ ΤΕ ΤΟΝ ΕΙΣ ΤΟΥΤΟ ΕΡΜΗΝΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΓΙΟΥ ΝΥΣΣΗΣ, ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΕΙΛΟΥ, ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ. EXPOSITIO CANTICI CANTICORUM PER PARAPHRASIM COLLECTA EX SANCTI GREGORII NYSSÆ PONTIFICIS, ET SANCTI NILI ET SANCTI MAXIMI COMMENTARIIS Ἐπειδὴ καὶ τὰς Παροιμίας, καὶ τὴν Ἐκκλησιαστην Σολομῶν ᾖσεν· ἐν μὲν ταῖς Παροιμίαις, ἀποτρεπόμενος μὲν ἀπὸ τοῦ κακοῦ· προτρεπόμενος δὲ πρὸς τὸν ἀγαθὸν, καὶ παιδαγωγῶν ἠθικῶς· ἐν δὲ τῷ Ἐκκλησιαστῇ ἀποδεικνύων τῶν παρόντων τὸ μάταιον, καὶ τούτων πείθων ὑπερφρονεῖν, καὶ ἐκπαιδεύων φυσικῶς, ἐξ ὧν ἡ πρὸς Θεὸν ἀγάπη ὑφίσταται· οἷα κινούντων πρὸς τὸ ὄντως ἀγαθὸν ἀπὸ τοῦ νομιζομένου τὸν πόθον ἡμῶν, καὶ τὰ λοιπά. Qoniam et Proverbia et Ecclesiasten cecinit Salomon, in Proverbiis quidem deterrens a vitiis et ad virtutes cohortans atque moraliter instituens: in Ecclesiaste autem declarans, rerum præsentium vanitatem, easque despiciendas suadens ac naturaliter docens ex quibus charitas in Deum proficiscatur, quæ nimirum ab eo quod bonum videtur, ad id quod vere bonum est, animos nostros incitet atque inflammet, et reliqua.