De Euripide et Georgio Piside judicium ̔Ο αὐτὸς ἐρωτήσαντι "Τίς ἐστίχιζε κρεῖττον, ὁ Εὐριπίδης ἢ ὁ Πισίδης;" ῎Α̣μφω μὲν εὔχρησ̣τοι τ̣ο̣ῦ γε μέτρου καὶ τῆς ποιήσεως ἕνεκα, καὶ ὁ Φλιάσιος Εὐριπίδης ὁ τραγικὸς καὶ ὁ τ̣ῶν Πισιδῶν Γ̣εω´̣ργιος, ὃς τὸ ἰαμβικὸν μέτρον παρὰ τοὺς πολλοὺς τοὺς αὐτῷ <ἑπομένους> η᾿̣κ̣ρίβωσε· ἐπεὶ δ' ἐποίησε τὸν α̣ὐτὸν λόγον οὕτως εἰπεῖν ὁμοιότατον, δυσχερὴς ἡ διάκρισις̣ πω῀̣ς̣ α᾿̣λλήλ̣οιν διαφέρετον καὶ τίς ἅτερος θατέρου καλλίων. περὶ δὲ τὰς ἀμφοτέρα̣ς̣ τέχνας εἴ τις καὶ τὴν ἐπιστήμην ἔχει τὴν μετρικὴν καὶ τὴν περὶ τοὺς ῥυθμοὺς ἀξιόλογ̣ον, τὴν περὶ τὰ μέτρα καὶ τοὺς πόδας ὑψηλόνουν καὶ θεωρητικόν, οὐ πάνυ χαλεπὸν εὑρεῖν τινα ε᾿̣ν̣ α᾿̣μ̣φοτέροις διαφο̣ρα`̣ν̣ καὶ δοῦναι τῷ ἑτέρῳ τὰ νικητήρια κατὰ τοῦ ἑτέρου. Τοῦτο δὲ παντὸς ἕνεκα προκείσ̣θ̣ω τοῦ λόγου ὁ´̣τι τὰ μέτρα καὶ οἱ ῥυθμοὶ ἑτερότητας μυρίας παρὰ τοὺς χρόνους ἐδ̣έξαντο· οὐ γ̣ὰρ τὸ ἡρωϊκὸν μέτρον τὴν ἀρχαίαν νῦν σῴζει μεγαλοπρέπειαν, ο̣ὐ´̣τ̣ε̣ ἐν το̣ι῀̣ς̣ α᾿̣κ̣ριβεστάτοις μέτροις ἵσταται, ἀλλὰ τῷ δακτυλικῷ καὶ σπονδειακῷ καὶ ἰθυφαλλικὰ μέτρα καὶ τῶν ἰάμβων συζυγίαι ἀναμεμίχαται, οὔτε τὸ ἰαμβικὸν μέτρον τὰς αὐτὰς ἀναπαύσεις καὶ τοὺς αὐτοὺς ῥυθμοὺς καὶ τὴν αὐτὴν συνθήκην τοῖς προτέροις ἔχον προφαίνεται, ἀλλὰ θεατρ̣ικω´̣τερον νυ῀̣ν̣ ἐστι καὶ ὥσπερ ἐπὶ ὀρχήστρας ἀπηναισχύντηκε, καὶ πάσης μὲν ὑπεράλλεται β̣άσεως, παντὸς δὲ ῥυθμοῦ ὑπερίπταται, καὶ μόνον νῦν ζηλωτὸν τὸ ἀΐττον τοῦ μέτ̣ρο̣υ̣ καὶ ἰαμβόκροτον. ἡ μέντοι τραγικὴ ποίησις διαφόροις τε ῥυθμοῖς κοσμουμένη καὶ μέτρα ποικίλα λ̣αμβάν̣ο̣υ̣σ̣α οὐ <διὰ> παντὸς ἐξορχεῖται τὰς ὑποθέσεις οὐδ' ὑπεράλλεται, ἀλλ' ἔστι μὲν οὗ καὶ τοὺς εὐκρότους ἤχους ζηλοῖ κα̣ι`̣ τὴν ποδικὴν εὐρυθμίαν προκρίνει καὶ τοῦ λόγου τὰς ἐμμέτρους συζυγίας ἀσπάζεται, ὅπῃ δὲ δόξει τῷ ποιητῇ, μεταβάλλε̣τ̣α̣ι̣ τοῦ τόνου καὶ τὸν ῥυθμὸν ἐξαλλάττει, καὶ ποτὲ ἔστιν οὑ῀̣ ἁρπάζετα̣ι ὁ ῥυθμός, ποτὲ δὲ βαίνε̣ι̣ ε᾿̣πὶ τρισυλλάβου ἢ τετρασυλλάβου τῆς βάσεως τῆς μετρικῆς, καὶ ὁ ῥητορικὸς λόγος ἐν μὲν τῷ κάλλει, φ̣η̣μὶ δὴ τῇ ἰδέᾳ, ῥυθμίζ̣ει πως τὸν ···π··· μουσικωτέρους ῥυθμούς, ἐν δέ γε ταῖς λοιπαῖς ἰδέαις μάλιστα ἐντραχύνε̣ι̣, φημὶ δὴ τραχέα γε τὰ μ̣έτρα τίθησι̣, καὶ τραχύνει τὴν α᾿̣κ̣ο̣η´̣ν̣. ῾Ο̣ γοῦν Εὐρι̣πίδης τὴν ποίησι̣ν̣ ὡς οὐδεὶς ἀ´̣λλος α᾿̣κριβωσάμενος, εἰ μή τις αὐτ̣οῦ προκρίνοι τ̣ὸν Σοφ̣οκλ̣έα, διὰ τὴν ποικιλίαν θαυμάσιος καὶ πάντα μιμεῖσθαι δυνατός· καὶ ποτὲ μὲν εὑρήσεις τ̣ο`̣ν̣ ποιητὴν δ̣ι̣θυραμβίζοντα καὶ νέα ζηλοῦντα τε καὶ προκρίνοντα, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἄλλων χαρίτων καὶ σεμνο̣τήτων ἐξάρχοντα καὶ τοῖς χοριάμβοις κοσμ̣ούμενον καὶ παντοδαπὸν τῇ ποιήσει γινόμενον, καὶ ἠθικώτατον με`̣ν̣ ὄντα οἷς δεῖ ἦθος ἐνσεμνύνεσθαι καὶ αὖθις παθητικώτατον ἔνθα πάθη τῶν πεπονθότων ὑποκυμαίνει, ἐπεὶ καὶ τὸ τελεώτατον κεφάλαιον τῆς τραγικῆς ποιήσεως τὸ πάθος ε᾿̣στί, καὶ τοῖν δ̣υ̣οῖν εἰδοῖν τοῦ τε τραγικῶς καὶ τοῦ κωμικῶς λέγειν τοῦτό ἐστι τὸ διάφορον, ὁ´̣τι ἐκ̣ε̣ι῀̣ μ̣ὲν ὑπο´̣κ̣ειται τὸ πάθος, ἐνταῦθα δὲ γέλωτες τὰ πλείω καὶ χάριτες. ἐπεὶ δὲ καὶ πλείω̣ τ̣ὰ μέρη τῆς τρα̣γῳδίας, οὐ μόνον κατὰ τὴν σκηνήν, ἀλλὰ καὶ κατ' αὐτὴν τὴν ὅλην πραγματείαν τε καὶ συνθήκην, καὶ ἄλλο μέν ἐστι τὸ ἐπὶ σκηνῆς, <ἄλλο δὲ τὸ> χορικόν, ἕτερον δὲ τὸ ἑτεροσκήνιον, καὶ ἄλλα μὲν τὰ ἐπεισόδια, ἄλλα δὲ τὰ προεισόδια· καὶ τὰ μὲν ἄγγελοι φθέγγονται, τὰ δὲ Φρύγες βάρβαρον σύστημα, ἢ γυναῖκες αἰχμάλωτοι, ἢ χορὸς ἕτερος, οὐ πᾶσι δὲ πάντων <ταὐ>τὰ τῶν μέτρων κατάλληλα, ἀλλὰ δεῖ τὸν ποιητὴν καὶ γυναικεῖόν τι μέλος ἀνακαλέσασθαι καὶ βάρβαρον̣ ἦθος μιμήσασθαι, καὶ γλῶτταν Ἑλληνίδα ἐξακριβώσασθαι καὶ τἆλλα ὑποκ̣ρ̣ι´̣ν̣α̣σ̣θ̣αι τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις προσήκοντα, διὰ ταῦτα καὶ τὰ ἔπη τ̣ο̣υ´̣τ̣ο̣ι̣ς̣ ε᾿̣φ' ἑκάστων διάφορα καὶ ἑτεροῖα τὰ μέτρα καὶ οἱ ῥυθμοὶ πρὸς ἀλλήλους ἀκατάλ̣λ̣η̣λο̣ι. Σοφ̣οκλεῖ μὲν οὖν κ̣αι`̣ δὴ

Αἰσχύλῳ βαθύτερα τὰ νοήματα καὶ ἡ τοῦ λόγου κατασκευὴ σεμνοτέρα, καὶ οὐ πα̣ντ̣α̣χ̣οῦ χάριτες οὐδὲ ῥυθμοὶ εὔκροτοι, ἀλλὰ σεμνότερα τὰ πλείω καὶ οὕτως εἰπεῖν εὐσχημονέστατα. Αἰσχύλος γοῦν εἰς μὲν τὸν Προμηθέα ἀναρτώμενον βραχύ τι τοῦ οἰκείου παρεκβαίνει ἤθους καὶ χαίρω̣ν̣ λίαν καθαροῖς ἰάμβοις καὶ λεξειδίοις τισι τὴν ἀκοὴν σαίνουσι γλαφυρώτερον τῆς ὑποθέσεως ἐφήψατο· ἐν δέ γε ταῖς λοιπαῖς αὐτοῦ δραματικαῖς ὑποθέσεσι, μάλιστα ἔνθα τὰ Δαρεικὰ μιμεῖται πρόσωπα, δεινός ἐστι τὰ πολλὰ καὶ δυσέκφραστος, καὶ οὐκ ἄν τις αὐτοῦ γνοίη μὴ τετελεσμένος οὕτως εἰπεῖν τὰ θεοφάνεια. Εὐριπίδης δὲ ὀγδοήκοντα ἢ καὶ πλείω συνθεὶς δρα´̣ματ̣α̣, ἁπανταχοῦ ἀγαλματίας καὶ χαρίεις ἐστίν, οὐκ ἐν ταῖς χάρισι μόνον τοῦ λόγου, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς πάθεσι· καὶ πολλάκις γε τοὺς Ἀθηναίους ἐπικαίρως δραματουργήσας εἰς πλεῖστα κατήνεγκε δάκρυα· ᾤοντο γὰρ τὰ λεγόμενα ὁρᾶν ὡς γινόμενα. ἔνθα δὲ τὸν Ὀρέστην εἰσάγει μαινόμενον, τὰ <κατὰ> Τάνταλον ὁπόσα εἰκὸς προοιμιασάμενος, εἶτα καταβὰς εἰς τὴν ἀδελφὴν Ἠλέκτραν καὶ τὰς ἐκ γειτόνων συναγο̣μ̣ένας, ὥστε τὸν Ὀρέστην θεάσασθαί τε καὶ ἐπισκέψασθαι, †οὐδὲ† "ἡσύχῳ ποδὶ" (ορ. 136) φθέγγεται, ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν ἕστηκεν οὗ ἵστατο, αἱ δὲ <πρὸς> τὴν Ἠλέκτραν ἀποκρινόμεναι φθεγγομένην τ̣ο`̣ σιγᾶτε μὴ κτυπεῖτε, μὴ ἔσ<τ>ω κτύπος καὶ τἆλλα χορόν τινα πρὸς ἀλλήλας ἀνείλιττον, καὶ πρὸς τὸ μέλος τὰ μέτρα ἐφθέγγοντο, καὶ οὐδὲν αὐταῖς μέλον, εἰ καὶ τὴν λέξιν ὀξυτονεῖν δέοι, ἄλλως ἐπῇδον. οὕτως αὐτῷ πανταχοῦ διὰ σπουδῆς ἡ ῥυθμικὴ φράσις καὶ τὸ τῆς λέξεως εὔγλωττον καὶ τὸ τ̣ου῀̣ ῥυθμοῦ ἐμμελές. ἀτεχνῶς γοῦν τὴν μουσικὴν ξύμπασαν καὶ αὐτὰς δὴ τὰς ῥυθμικὰς̣ ἀγωγὰς εἰσάγε̣ι̣ τοι῀̣ς οἰκείοις ποιήμασι καὶ οὔτε διαστημάτων αὐτῷ οἱ λόγοι ἄμοιρο̣ι̣ οὐ´̣τε μὴν γλωττ̣ημάτων μεταβολῆς. καὶ μάλιστα πεφρόντ̣ισται ὁ ἀνη`̣ρ̣ ἐν ἄλλοις̣· τὰ μὲν γ̣ὰρ̣ μέτ̣ρα καὶ τὴν λέξιν μετατίθησι κ̣α̣ι`̣ ποικίλλει τὴν φράσιν κατ̣ὰ δύναμιν ὁ σοφός. οὔτε ἁνὴρ τὰς ὑπο̣θ̣ε´̣σ̣ε̣ι̣ς̣ ὑπερορᾷ οὔτε τὰ τῶν προσώπων ἤθη, καίτοι ἐν τούτοις αἱ Σοφοκλέους τραγῳδίαι μ̣άλιστα τῶν ἄλλων ἐπραγματεύθησάν τε καὶ ἐπονη´̣θησαν. Εὐριπίδῃ δὲ τούτων μὲν ἧττ̣ο̣ν̣ ἐμέλησεν, ἐπραγματεύσατο δὲ πλέον ἐκείνου περί τε τ̣ὴν μελοποιΐαν, φημὶ δὴ τὴν ἐν λο´̣γοι̣ς, καὶ τὴν χρῆσιν ταύτης καὶ τὰς τρεῖς ταύτας τῶν καλλίστων ἐπ̣ι̣στημῶν, μουσικήν τε κ̣α̣ι`̣ ρ῾̣υθμικὴν κ̣α̣ι`̣ μετρικήν, ὡ´̣σ̣περ αὐλοὺς καὶ κ̣ιθάρας καὶ λύρας ταῖς οἰκείαις συναγαγὼν ὑποθέσεσι. βαρβαρίζειν δὲ δέον τὴν γλῶτταν μεμίμηται ὡς δοκεῖν τὸν αὐτὸν ἄκρως τε ἑλληνίζειν καὶ ἀκριβῶς σολοικίζειν· τὸ γὰρ παρὰ τὴν Ἀτθίδα γλῶτταν ἐν ταῖς βαρβαρικαῖς λέξεσι σολοικοφανές. ἔστι δ' ὅπῃ δ̣ι̣α̣μαρτάνει τοῦ πρέποντος καὶ τῆς δυνάμεως μᾶλλον τῆς λογικῆς γίνεται ἢ τοῦ ἀκριβοῦς τῆς ποιήσεως· ἀμέλει τοι τὴν Ἑκάβην τῷ Ὀδυσσεῖ ἀντεισενεγκὼν ἀνδρὶ γενναίῳ καὶ ῥητορικῷ κατ' ἐκείνου αἴρει καὶ τὰ πρεσβεῖα χαρίζεται· καὶ μελετᾷ μὲν κἀκεῖνον οὐκ ἀτερπῶς, ἐλάττονα δὲ τῆς αἰχμαλώτου ποιεῖ. ἔστι δὲ καὶ τῷ ἀνδρὶ τὸ ἁμάρτημα ἑτέροις κατόρθωμα. ἀλλ' ἥ γε τοῦ λόγου ἀκρίβεια καὶ τῆς ἐπιστήμης δύναμις ἐκ πάντων τὸ ἄριστον ἀπαιτεῖ. Τοιοῦτος μὲν ὁ Εὐριπίδης. ὁ δ' ἐκ Πισιδίας σοφός, οἶμαι τῆς ἐλάττονος Ἀντιοχείας, ποιητὴς μὲν οὐκ ἔστιν ἐπῶν, ἓν δὲ ζηλώσας γένος μέτρου τὸ ἰαμβικόν, φημὶ δὴ τὸ ἀρχ̣αῖον τε καὶ μονομερές, καὶ περὶ τοῦτο τὰ πλεῖστα πραγματευσάμενος, ποικίλλει μὲν οὐδαμῶς τ······είμενα τούτῳ πρόσωπα, μηδὲ κατασκευὴ δραματικὴ μηδὲ ποικίλη ······α̣ν̣. ῥυθμοειδῶς δὲ πάνυ καὶ εὐγλώττως τοὺς ἰάμβους συντίθησιν, οὐ πολλοῖς μέρεσι λεπτῶς κατατέμνων τὸν ἴαμβον, ἀλλ' ἔστιν οὗ τρισὶ μόνοις ἀρκούμενος. ἐν πᾶσι δὲ ἀβίαστος αὐτῷ ἡ φράσις ὥσπερ οὐκ ἐνθυμουμένῳ οὔτε τὰ νοήματα οὔτε τὰ ῥήματα ἀλλ' ἀναγινώσκοντι ταὐτὰ <τὰ> προκείμενα· Ἑλληνικά τε αὐτῷ τὰ ὀνόματα ξύμπαντα καὶ μετὰ τοῦ μεγαλοπρεποῦς εὔηχα. εἰ δὲ τροπῆς ἅψ̣οιτο εἴτε τῆς ἐν παιδιαῖς καὶ ἐν χάρισιν εἴτε τῆς ἐν σεμνότητι, οὕτω δὴ προβιβάζει τῷ λόγῳ τὰ εὑρημένα καὶ οὕτως οἰκείως τίθησιν, ὡς μὴ δοκεῖν τι παραφθείρειν τὴν

ἑτέραν ὑπόθεσιν ἀφ' ἧς ε̣ι᾿̣ς τὴν οἰκείαν ὡρμήθη. νόσημα γοῦν εἰπὼν ἐν τῷ λόγῳ εὐθὺς τὴν ἰατρικὴν πᾶσαν ἐπεισκυκ̣λ̣οῖ μήτε τῶν αἰτι̣ῶν φειδόμενος μήτε τῶν οἷς θεραπεύεται τὰ νοσήματα. κἂν σειρὰν οὐρανόθεν ἐξαρτήσῃ καί τινας δυνάμεις ταύτης ἐξάψῃ, εὐθὺς οἱ δεσμοὶ καὶ τὰ ἐξαρτήματα καὶ ὅσα τῆς ἀκρότητος καὶ ὅσα τοῦ ἀκροτελευτ<ί>ου τῆς χαλαρᾶς ἐκείνης ἁλύσεως. κἂν τὰς Ὥρας συναγάγῃ καὶ συνεπείξει ὡς ἐν χορῷ, βαβαί, τῆς τῶν χειρῶν ἀντεπιβολῆς καὶ τοῦ κύκλου καὶ τῆς ἑλίξεως καὶ τῆς περιόδου καὶ τοῦ ἐπῳδοῦ καὶ τῆς στροφῆς καὶ τῆς ἀντιστροφῆς καὶ τοῦ ἡσύχου καὶ τῆς κινήσεως. εἰ δὲ καὶ θεατρίζειν αἱροῖτο τὸν λόγον καὶ τετράπωλον τὴν συνθήκην ἐρεῖ τῶν Ὡρῶν, πόσα μὲν περὶ ἡνιόχων φθέγγεται καὶ τῆς ἀρίστης ἡνιοχήσεως, πόσα δὲ περὶ ζυγῶν καὶ τροχῶν καὶ χοινικίδων, ὁποῖαι δὲ αὐτῷ αἱ πλῆμναι καὶ αἱ τῶν τροχῶν α῾̣ψῖδες, τά τε ἵππεια φάλαρα καὶ φρυάγματα· καταβαίνει δὲ ὁ λόγος αὐτῷ καὶ μέχρι τῶν τελευταίων τῆς τέχνης, καὶ περὶ ἃ οὐδ̣ε`̣ αὐτοὶ εἴποιεν οἱ περὶ τὴν τέχνην πραγματευόμενοι. εἰ δὲ καὶ φάλαγγας <ἐπ'> ἀλλήλαις στήσειεν, εὕροις ἂν ἐκεῖσε τὴν ι῾̣ππικ̣ὴν ἅπασαν καὶ πεζικὴν σύνταξιν, τοὺς δορατοφόρους, τοὺς ἀκοντιστάς, τοὺς τοξότας, τὸν ἐνωμοτίαν, τὸν ἡμιλοχίτην, τὸν οὐραγόν, τοὺς παραστάτας, τοὺς ἐπιστάτας· ὥσπερ δὲ ἀπὸ σφενδονῆς αὐτῷ οἱ στίχοι ἁ´̣λλονται ἅμα τοι῀̣ς ποσ̣ι`̣ καὶ τῷ μέτρῳ τὸ γ̣ο̣ργὸν συμπεραίνοντες τὴν δ̣ιάνοιαν. Εἰ μὲν οὖν πρὸς τ̣ὴν τραγ̣ικὴν ποίησιν, φ̣η̣μὶ δὴ Εὐρ̣ι̣π̣ι´̣δο̣υ̣, τὰ Πισιδειακ̣α`̣ μ̣έτρα συγκρ̣ίνο̣ις καὶ το̣υ`̣ς̣ ῥυθμούς, ἥττ······ ε᾿̣κ̣ε̣ι´̣ν̣ο̣υ̣ ···ξα. ···· λέξεως καὶ τὸ ἀπὸ γῆς εἰσορῶν αἷμα καὶ το· ·····τ̣οσμητα σ̣ ······· κ̣ατα`̣ τοῦ ποιητοῦ τὰ πρεσβεῖα. οὐ γὰρ οἶδα εἴ τις κάλλιον τούτου ε᾿̣πίσταται ἰαμβίζειν, ὥσπερ οὐδὲ η῾̣ρωΐζ̣ειν, εἰ μὴ βραχεῖς καὶ εὐαριθμήτους τοὺς ἡρωϊκοὺς στίχους ἐποίησεν.