Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 887–888page 1 of 7
PG 122:887ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΙΜΟΥ ΠΕΡΙ ΛΙΘΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ. Αἰτιολογήσασθαι μέν σοι τὰς ἐν τοῖς λίθοις δυνά μεις οὐκ ἂν τολμήσαιμι, οὐδὲ μιμήσομαι, κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τῶν Δογματικῶν τὴν προπέτειαν δυνάμενος ἀφ' ἑκάστου πολλὰ εὑρεσιλογεῖν. Εκά στης δὲ τῶν διεγνωσμένων ἡμῖν λίθων, καὶ ἃς μάλι στα ἀγαπῶμεν οἱ ἄνθρωποι τὰς ἐνούσας δυνάμεις ἀνακαλύψω σοι, ἵνα ἐν καιροῖς αὐτοῖς χρῷο, καὶ τινα ὠφέλειαν καρπίζοιο παρ' αὐτῶν, καὶ ἵνα τὰς ἀγνώστους ἡμῖν λίθους βάσω τὸν ὀνοκάρδιον, καὶ τὴν ὁλκάδα, καὶ τὸν σπογγίτην τόν τε λειμωνιά την καὶ τὸν λιγγούριον τόν τε τριγλίτην, καὶ τὸν τριόφθαλμον καὶ τὸν σοκόνδιον καὶ σκριγγίτην καὶ τὸν σχιστὸν καὶ ὅσοι τοιοῦτοι, ὧν τὰ ὀνόματα μόνον ἴσμεν, οὐ μέντοι γε αὐ τοῖς ἐντυγχάνομεν· ἀπὸ τῶν γνωριμοτέρων ἡμῖν ἀπάρξομαι. Αὐτίκα ὁ ἀδάμας χροιἂν μὲν οὗτος ἔχει ὑελίζουσαν καὶ στιλπνὴν, κραταιός τέ ἐστιν καὶ δύσθραυστος - ἡμιτριταίους πυρετούς σβέννυσιν ἐξαρ τώμενος. ΝΟΤΕ. Δογματικῶν. Σπογγίτην. Λειμωνιάτην. Λίγκουρον. λιγγούριον γελ λυγκούριον. λυγιουργόν, τὸ ἔλεκτρον. λυγκούριον. Τριόφθαλμον. (β) Σοκόνδιον. καὶ τὸν Σακή διον. ΧΧΧΥΙΙ, Ὁ αἱματίτης ονομάζεται δὲ οὗτος ὅτι Σκριγγίτην. καὶ τὸν Συριγγίτην. Σχιστόν. ΧΧΧVΙ, Αδάμας. Ημιτριταίους. Αιματίτης. χρυσετήσιος λίθος χρυσετήσιος λίθος, αἱματίτης. Οὗτος. οὕτως, τως. ο.
ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ
ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΙΜΟΥ
ΠΕΡΙ ΛΙΘΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ.
SAPIENTISSIMI ET EXCELLENTISSIMI
PSELLI
DE LAPIDUM VIRTUTIBUS LIBELLUS.
(Interprete Philippo Jacobo Maussaco.)
Virtutum quæ lapidibus insunt causas tibi redditurum me vix ausim mihi polliceri: nec hac in
parte imitabor insolentiam et temeritatem Dogmaticorum, licet possim multa et facunde et copiose de quolibet dicere. Lapidum autem qui
nobis cogniti sunt, et quas maxime in illis amamus virtutes aperiam tibi, ut in tempore ipsis
utaris, et aliquid utilitatis ex eis accipias, utque
lapides nobis incognitos deseras, onocardium scilicet, olcadem, spongitem, leimoniatem, lincurium,
triglitem, triophthalmum, socondium, scringitem,
schistum, et quotquot hujusmodi sunt, quorum
nomina sola tenemus, in eos vero nunquam incidimus. Incipiam igitur ab his qui nobis magis noti
sunt.
Adamas statim occurrit, qui vitreum et splendidum habet colorem, solidusque et fractu difficilis.
Febres semitertianas suspensus aut alligatus restinguit.
Ematites in vocatur, quod aqua irriguus sanΑἰτιολογήσασθαι μέν σοι τὰς ἐν τοῖς λίθοις δυνάμεις οὐκ ἂν τολμήσαιμι, οὐδὲ μιμήσομαι, κατὰ
τοῦτο τὸ μέρος τῶν Δογματικῶν τὴν προπέτειαν
δυνάμενος ἀφ' ἑκάστου πολλὰ εὑρεσιλογεῖν. Εκά -
στης δὲ τῶν διεγνωσμένων ἡμῖν λίθων, καὶ ἃς μάλιστα ἀγαπῶμεν οἱ ἄνθρωποι τὰς ἐνούσας δυνάμεις
ἀνακαλύψω σοι, ἵνα ἐν καιροῖς αὐτοῖς χρῷο, καὶ
τινα ὠφέλειαν καρπίζοιο παρ' αὐτῶν, καὶ ἵνα τὰς
ἀγνώστους ἡμῖν λίθους βάσω τὸν ὀνοκάρδιον, καὶ
τὴν ὁλκάδα, καὶ τὸν σπογγίτην τόν τε λειμωνιάτην καὶ τὸν λιγγούριον τόν τε τριγλίτην,
καὶ τὸν τριόφθαλμον καὶ τὸν σοκόνδιον καὶ
σκριγγίτην καὶ τὸν σχιστὸν καὶ ὅσοι τοιοῦ
τοι, ὧν τὰ ὀνόματα μόνον ἴσμεν, οὐ μέντοι γε αὐ
τοῖς ἐντυγχάνομεν· ἀπὸ τῶν γνωριμοτέρων ἡμῖν
ἀπάρξομαι.
Αὐτίκα ὁ ἀδάμας χροιἂν μὲν οὗτος ἔχει ὑελί
ζουσαν καὶ στιλπνὴν, κραταιός τέ ἐστιν καὶ δύσθραυ
στος - ἡμιτριταίους πυρετούς σβέννυσιν ἐξαρτώμενος.
ΝΟΤΕ.
Δογματικῶν. Dogmaticos bio traducit, qui
eorum quæ quæruntur veras causas se invenisse
profitebantur. Sextus philosophus lib. 1. Pyrrh.
Hypolypos., cap. 1, accerrimus eorum hostis consulendus. Dogmatici fuere Aristoteles, Epicurus,
Stoici et alii quidam. MAUSSACus.
Σπογγίτην. Dioscorides lib. v, cap. 163. Plinius lib. xxxvii, cap. x: Spongites spongiæ nomen
repræsental.
Λειμωνιάτην. Plinius loc. cit.: Limoniates
eadem videtur quæ smaragdus.
Λίγκουρον. Legendum potius λιγγούριον γελ
λυγκούριον. Male est apud Hesychium λυγιουργόν,
τὸ ἔλεκτρον. Indubie reponi debet λυγκούριον.
Lyncurium adeo notum est, ut mirari subeat, quomodo Psellus ipsum inter ignotos lapides recensere voluerit. MAUSSACUS. Plinius lib. XXXVII,
cap. 2 et 3; Solinus Polyh. cap. 8, Marbodeus
cap. 51.
Τριόφθαλμον. Plinius lib. cit. cap. 11. Triophthalmus cum onyche nascitur, tres hominum oculos simul exprimens.
(β) Σοκόνδιον. Videtur legendum καὶ τὸν Σακήδιον. Est species jaspidis de qua Plinius lib. ΧΧΧΥΙΙ,
Ὁ αἱματίτης ονομάζεται δὲ οὗτος ὅτι
cap. 9: Alterum earum genus descendit ad hyacinthos. Hunc colorem Indi sacon vocant, talem geinmam
sacodion.
Σκριγγίτην. Corrigo καὶ τὸν Συριγγίτην. Plinius
lib. cit. cap. 10: Syrinhites stipulæ inter nodio similis, perpetua fistula cavatur.
Σχιστόν. Dioscorides lib. v, 145; Plinius lib.
ΧΧΧVΙ, cap.
Αδάμας. Plinius H. N. lib. xxxvi, cap 4;
Solinus Polyhist. cap. 65; Theophylactus Simoc.
Quæst. Physic. quæst. 1; Marbodeus De gemmis
cap. 1.
Ημιτριταίους. Alias vires ipsi ascribunt Plinius loc. cit. et ex eo Marbodeus.
Αιματίτης. Dioscorides lib. v, cap. 144. Plinius lib. XXXVI, cap. 20, et lib. xxxvii, cap. 40;
Galenus lib. viii. Simpl. Medic., p. m. 121; Solinus
cap. 42. Marbodeus cap. 36, χρυσετήσιος λίθος die
citur chemicis. Glossæ chemicæ p. 144; χρυσετήσιος
λίθος, αἱματίτης.
Οὗτος. Forte melius οὕτως, sed parum refert utro modo legas. MausSACUS.
τως.
Legend. ο.
col. 889–890page 2 of 7
PG 122:889βρεχόμενος ὕδατι αἱματώδη χροιὰν ἀφίησι· ὀφθαλμίας ἔᾶται μεθ᾽ ὕδατος ἐγχριόμενος. Αμέθυσος ῥακινθώδης μέν ἐστι τὴν χροιάν, ἰᾶται δὲ καὶ κεφαλαλγίας, καὶ τοὺς πίνοντας οἶνον φυλάττει νήφοντας, ὅθεν αὐτῷ καὶ τοῦ νομα. Ὁ ἄνθραξ ἐν Ἰνδοῖς μὲν ἔχει τὴν γένεσιν ἔστι δὲ ἄνθραξιν ἐμφερὴς, καὶ ὁ μέντοι ἐστὶ τηλε φεγγής ὁ δὲ βραχύτητι μελάντερος. Εὐ ρίσκεται δὲ ἐν ὄρεσιν ἀντιλάμπων ταῖς ἀκτῖσι ἡλια καῖς, καὶ ποικιλλόμενος μέν· τοῦτον οι λιθογνώμονες ἴασιν, οὐ μήν γε καὶ τὰς δυνάμεις αὐτοῦ μεμαθήκασιν, εἰ μὴ μόνον τὸν ἀνθρακίτην τὸν παρὰ Θεσπρωτοῖς γενόμενον, ἔλαττον τὸ πυραυγές ἔχοντα. Κεφαλαλγίας ἰασθαί φασι παρὰ τῷ κάμε νοντι θυμιώμενον. Ὁ αἰσχάτης ἔστι δὲ ποικίλος τὴν χροιάν καὶ διηγλαϊσμένος· καὶ ὁ μὲν παρωχρος ὁ δὲ φοινικόχρους ἢ σαρκοειδής Οφθαλμών ρεύ ματα καὶ κεφαλαλγίας ἰᾶται, ἐπέχει δὲ καὶ ῥοῦν γυναικῶν καὶ τῷ ἀγρῷ ὕδρωπι ἀντίθετός ἐστι, καὶ τοσοῦτον αὐτῷ τὸ παρόν τῆς ξηραντικῆς δυνάμεως, ὡς καὶ ὕδωρ ἀναπίνειν δύνασθαι καὶ κενὸν ἄγγος ποιεῖν. Ὁ δὲ βήρυλλος Τρεῖς δὲ τούτου τοῦ λίθου μορφαὶ, καὶ ὁ μὲν αὐτῶν ἐλαιοβαρώς ἐστι τὴν 'Αμέθυσος. Υακινθώδης. ὑακινθῶδες ἐμέθυσον αμέθυσος ἀμέθυσον ἡ ἀμέθυσος, Οἶνον. οἴνου. Ανθραξ. χχχνιι, Τηλεφεγγής. καὶ ὁ μέντοι ἐστὶ τηλεφεγγής: θυληφεγγής, Τὴν δ' οὖν λίθον ἔνδον ποι κατέθετο· εἶτα νύκτωρ διο υπνισθεῖσα, ὁρᾷ αὐγήν τινα καὶ αἴγλην ἀφιεῖσαν καὶ κατελάμπετο ὁ οἶκος ὡς εἰκομισθείσης δᾳδός τοσοῦτον ἄρα ἐκ τοῦ βώλου τὸ σέλας ἀνίει τε καὶ ἐτίκτετο. (1 ) Βραχύτητι. Βραχύ τι, Ποικιλλόμενος. ποικιλείμων. ποικιλιάμενος Τοῦτον. Κεφαλαλγίας. τοῦτον. Αισχάτης. Σπερχόμενοι ποτὶ βωμὸν, αολλέες ἐκπρομολόντες Χηραμόθεν ὁρόωνται ἐφερπύζοντες αὐτμήν δρόωνται ἀρύονται. Πάρωχρος. Σαρδοειδής. σαρκοειδὴς, ὄνυξ. Σαρκοειδής Υγρῷ ὕδρ. Περιόν. παριόν. περιόν περιτο τόν. περισσόν. Βήρυλλος. Ελαιοβαρύς. ἐλαιοβαφής.
LIBELLUS DE LAPIDUM VIRTUTIBUS.
βρεχόμενος ὕδατι αἱματώδη χροιὰν ἀφίησι· ὀφθαλμίας guineum colorem induat: sanat hic morbos ocuἔᾶται μεθ᾽ ὕδατος ἐγχριόμενος.
Αμέθυσος ῥακινθώδης μέν ἐστι τὴν
χροιάν, ἰᾶται δὲ καὶ κεφαλαλγίας, καὶ τοὺς πίνοντας οἶνον φυλάττει νήφοντας, ὅθεν αὐτῷ καὶ τοῦνομα.
Ὁ ἄνθραξ ἐν Ἰνδοῖς μὲν ἔχει τὴν γένεσιν·
ἔστι δὲ ἄνθραξιν ἐμφερὴς, καὶ ὁ μέντοι ἐστὶ τηλεφεγγής ὁ δὲ βραχύτητι μελάντερος. Εὐ
ρίσκεται δὲ ἐν ὄρεσιν ἀντιλάμπων ταῖς ἀκτῖσι ἡλια
καῖς, καὶ ποικιλλόμενος μέν· τοῦτον οι
λιθογνώμονες ἴασιν, οὐ μήν γε καὶ τὰς δυνάμεις
αὐτοῦ μεμαθήκασιν, εἰ μὴ μόνον τὸν ἀνθρακίτην τὸν
παρὰ Θεσπρωτοῖς γενόμενον, ἔλαττον τὸ πυραυγές
ἔχοντα. Κεφαλαλγίας ἰασθαί φασι παρὰ τῷ κάμε
νοντι θυμιώμενον.
Ὁ αἰσχάτης ἔστι δὲ ποικίλος τὴν χροιάν
καὶ διηγλαϊσμένος· καὶ ὁ μὲν παρωχρος ὁ δὲ
φοινικόχρους ἢ σαρκοειδής Οφθαλμών ρεύ
ματα καὶ κεφαλαλγίας ἰᾶται, ἐπέχει δὲ καὶ ῥοῦν
γυναικῶν καὶ τῷ ἀγρῷ ὕδρωπι ἀντίθετός ἐστι,
καὶ τοσοῦτον αὐτῷ τὸ παρόν τῆς ξηραντικῆς
δυνάμεως, ὡς καὶ ὕδωρ ἀναπίνειν δύνασθαι καὶ κενὸν
ἄγγος ποιεῖν.
Ὁ δὲ βήρυλλος Τρεῖς δὲ τούτου τοῦ λίθου
μορφαὶ, καὶ ὁ μὲν αὐτῶν ἐλαιοβαρώς ἐστι τὴν
lorum, aqua illitus.
Amethystus hyacinthini coloris est, sedat dolores capitis, et vinipotores aut bibaculos abstemios
reddit et sobrios, unde illi nomen.
Carbunculus in India generatur: est autem
carbonibus similis, splendet unus procul, alter
vero ob exiguitatem nigrior est. Porro invenitur
in montibus adversus solis radios respondens et
variegatus. Hunc quidem gemmarii optime norunt, sed ejus virtutes nequaquam, si anthracitem excipias, qui apud Thesprotos nascitur, et
igneum splendorem habet remissiorem. Huno mor
bis capitis mederi referunt,si ægroto offeratur suffitus.
Eschates diversicolor est et splendidus: unus
autem pallidus est, alter rubicundus aut carneus:
oculorum fluxionibus el capitis doloribus medetur, et sistit mulierum menstrua, adversaturque
omnino humide hydropisi,tantumque virtutis sicoificæ ei inest, ut et aquam ebibere possit, et vas
vacuum relinquere.
Beryllus. Tres hujus sunt lapilli formæ alius
colorem habet olei obscurum,alius marinum, alius
NOTÆ
'Αμέθυσος. Plinius lib. ΣχXVII, cap. 9, Marbodeus cap. 4:
India mittit eum, gemmarum maxima nutrix.
Hic facilis sculpi, contrarius ebrietati
Υακινθώδης. Theophrastus ὑακινθῶδες diceret, quia ἐμέθυσον vult esse neutrius generis,
sed ut puto αμέθυσος et ἀμέθυσον dici potest, hoc
in neutro illud in masculino, quare nihil hic
mutandum. MAUSSACUS. - Dicitur quoque ἡ ἀμέθυσος, in feminimo genere,sic Heliodorus Ethiop. c.
lib. v, cap. 13, ubi eleganter hanc gemmam describit.
Οἶνον. Membrana male habebat οἴνου.
MAUSSACUS.
Ανθραξ. Plinius lib. χχχνιι, cap. 7; Marbodeus cap. 10.
Τηλεφεγγής. Inquinatissima hæc erant in
manu exarato. Nos conjectura restituimus καὶ ὁ
μέντοι ἐστὶ τηλεφεγγής: nam quid sit θυληφεγγής,
ut scriptum erat in codice, nemo scit. MAUSSACUS.
Bene Maussacus hæc restituit. Aelianus Hist.
Animal. lib. viii, cap. 22, de hac gemma: Τὴν
δ' οὖν λίθον ἔνδον ποι κατέθετο· εἶτα νύκτωρ διο
υπνισθεῖσα, ὁρᾷ αὐγήν τινα καὶ αἴγλην ἀφιεῖσαν
καὶ κατελάμπετο ὁ οἶκος ὡς εἰκομισθείσης δᾳδός
τοσοῦτον ἄρα ἐκ τοῦ βώλου τὸ σέλας ἀνίει τε καὶ
ἐτίκτετο.
(1 ) Βραχύτητι. Legendum Βραχύ τι,
Ποικιλλόμενος. Forla ποικιλείμων. Mem
brana habet ποικιλιάμενος omnino male. MAUSSALocus haud dubie corruptus, cujus sanatio
a codice ms. est exspectanda.
CUS.
Τοῦτον. De ejus viribus sic disserit Habdarrahamanus tract. 111, de gemmis cap. 1: Inter
præcipuas ac præstantissimas carbunculi virtutes
istæ recensentur: Si quis carbunculo sese obsignat,
vel appensum gestal, tutus securusque erit a contagio et peste. Cor mirum in modum lætificat, ejusque
abigit merores. Venenis præsentaneum est remedium, quod inter notissimas ejus virtutes recensendum est.
Κεφαλαλγίας. Videtur ante hanc vocem excidisse τοῦτον.
Αισχάτης. Idem qui achates dicitur. Consulantur de eo Plinius lib. xxxvi, cap. 10: Solinus
cap. 11. Marbodeus cap. 2. Orpheus p. 230, qui
corruptus p. 236, vs. 66. quem locum hac occasione emaculemus.
Σπερχόμενοι ποτὶ βωμὸν, αολλέες ἐκπρομολόντες
Χηραμόθεν ὁρόωνται ἐφερπύζοντες αὐτμήν
Vertit interpres:
Festinantes ad aram, confertim erumpentes
Ex suis latibulis, adreptantes aspectant.
Pro δρόωνται legendum ἀρύονται.
Πάρωχρος. Ιllum videtur innuere qui leucachates, vel eum qui cerachates dicitur, de quo
Marbodeus loc. cit.:
Cerea cui facies, quia creber, vilis habetur.
Frustra nititur Marbodeus, etymologiam hujus vocis ex Latino sermone petere, cum sic dicatur hic
lapis quod cornu colore referat.
Σαρδοειδής. Putamus restituendum σαρκοειδής, ut paulo post legitur in ὄνυξ. MAUSSACUS.
Σαρκοειδής correxit Maussacus, sed præstabtt ser
vare lectionem codicis ms., cum Plinius loc. cit.
et alii surdachatem memorent.
Υγρῷ ὕδρ. Viderint medicorum filii, quid
sit humida hydropisis. MAUSSACUS. Anasarcam
opponi sicca tympanitidi recte ad oram exemplaris,
quo utor, notavit vir doctus.
Περιόν. Melius παριόν. MAUSBACUS. - Monni
in notis ad Demetrium Pepag., p. 40, περιόν esse
legendum, meque antea temere nimis fidem adhibentem Maussaco suspicatum esse legend. περιτο
τόν. Vidi postea virum summum Th. Reinesium
lib. 11 Var. lect. cap. 18, pag. 301, quoque emendasse περισσόν. Sed pace tanti viri dixerim, placet
adhuc lectio codicis ms.
Βήρυλλος. Plinius lib. xxxvi, cap. v. Solinus Polyh. cap. 64; Marbodeus cap. 9.
Ελαιοβαρύς. Forte leg. ἐλαιοβαφής.
col. 891–892page 3 of 7
PG 122:891χροιάν· ὁ δὲ θαλάττῃ προσεοικώς· ὁ δὲ λαμπρὸς τὰς αὐγὰς καὶ ὁμοφυὴς, καὶ λάμπῶν πόῤῥωθεν· οὗτος οὖν ὁ λίθος ἐντάσεις ἴᾶται, καὶ σπασμούς, καὶ ὀφθαλμῶν ὁδύνας, καὶ ἔκτερον Ὁ γαλακτίτης ἀποῤῥήτῳ βρύει γάλακτι, ἵνα θεν γὰρ αὐτῷ καὶ τοὔνομα· κατασπᾷ δὲ γάλα ταῖς γυναιξί· λήθην δὲ ἐργάζεται τῶν κακῶν καὶ μνήμην τῶν κακῶν ἀντίθετος γάρ ἐστι καὶ θηρίων πληγαῖς περίαπτος γεγονώς. Τὸ ἤλεκτρον· ἔστι δὲ τὸ μὲν Ινδικόν, τὸ δὲ Λι βυτικόν οἰκειοῦνται δὲ παρὰ τὸν Ἥρι δανὸν ποταμόν· ἔνιοι δὲ καὶ δάκρυον αὐτό φασι δένδρου τινός· κούφον γὰρ ἐστι καὶ θυμιᾶται ὡς ὁ λιβανωτὸς καὶ ἡ μαστιχή· ἰᾶται δὲ δυσουρίαν περιαπτόμενος, καὶ πυρετὸν ἀπαλλάττει, καὶ στομάχου ῥεῦμα ἵστησι, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς δὲ ἐγχρώμενος ὀξυδορκίαν χαρίζεται. Ἡ ἰάσπις φύσει κρυσταλλοειδής, ὀλίγου ἐπι τεινομένη τὴν χροιάν, καὶ ἀρίστη μὲν ἡ πορφύρουσα δευτέρα ή φθεγματικωτέρα παράλευκος· ἔστι δέ τις καὶ ἀεροειδής ἀνα στέλλει δὲ ῥεύματα κεφαλῆς, καὶ τοὺς ἐφιάλτας ΝΟΤ.Ε. Ίκτερον. Χρυσιασμός Πλειστάκις δὲ συμ βαίνει ἐν τούτῳ τῷ πυρετῷ περὶ οὗ λέγομεν, φρενῖτις καὶ βῆχος ξηρὸς καὶ λειποθυμία ἢ χρυσιασμός ὃ ἐστι ίκτερος. Γαλακτίτης. Δαὶ δέ σε καὶ βασιλήες αμύμονον αἰδέσσονται. Ναὶ δέ σε κ. τ. λ. Τῶν κακῶν. τῶν και λῶν. Ηδ᾽ ἄρα μιν λήθαιον ἐφήμισαν, οὔνεκεν ἀἰεὶ Μεμνῆσθαι κακότητος δίζυρῆς ἀπερύκει θνητούς ἀθανάτους τε· νόον δ' ἐριούνιον εἶναι Θέλγει, ἐποτρύνων ἀγανὰ φρεσὶ βουλεύεσθαι. Γάρ. δέ. θηρίων. Τὰ θηρία Λιβυτικόν. Αιγυστικόν. Οἰκειοῦνται. εὑρίσκονται. Ηριδανόν. Δένδρου. Ολίγου. ὀλίγον. Ολίγον Ἔγαγε δ' οὖν αὐτοῖς τὰ ἀγώγιμα ὅσα τέ μοι πρωτα ὑπῆρχε καὶ ὅσα παρ᾽ ὑμῖν ἐνθένδε ἐπορισάμην ἐν εἴκοσιν ολίγοις ἐνιαυτοῖς. ὀλίγοις όλοις" ὀλίγον, Πορφύρουσα. πορφυρίζουσα. Δευτέρα. δευτέρα δὲ ἦ. Φθεγματικωτέρα. φλεγματικωτέρα. λίθος ψασπις ὁ μὲν τίς ἐστι σμαραγδίζων· ὁ δὲ κρυσταλο Οι λώδης, ἐοικώς φλέγματι. 4, 375,: Αὐτὴ δ᾽ ἑωυτῆς ἡ διάνοια οὐ γίνεται· αὐτὴ δι᾿ ἑαυτῆς ἡ διακονία οὐ γίν νεται. καὶ ἔστιν αΐ σθητὸν τὸ στόμα τοῦ πόρου τούτου, κἂν μὴ πάνυ τι μέγα τὸ ζῶον ᾖ. καὶ ἔστιν αἰσθητικὸν τὸ στ. τ. π. το κ. μ. π. τ. μέγα το ξύον ᾖ. 22: ὥς τε καὶ τούτου κακωθέντος, καὶ τῆς φωνήσεως ὑποκειμένης, εἰκότως οὐκ ἀντιλαμβάνονται τῶν φωνῶν. καὶ τῆς φωνήσεως ὑποκειμένης καὶ τῆς σφηνώσεως ὑποκειμένης. Καὶ Κρόνον αἰνολέτην, ὡς τ᾿ ἐς Δία τερπικέραυνον Ηλυθεν ἀθανάτων μακάρων βασιλήϊος ἀρχή. και Κρόνον εὐνολέτην κ. τ. λ. μάτην δὲ χρῇς ἀπερ ίσχεις. μάτην δ᾽ ὑλάουσ᾽ ἀπερύκεις. απερύκεις ἀγορεύεις, ἀπερύγεις. ἐρύγειν, φωνεῖν. 10, ἀναπνεῖ τε εἰς αὐτόν. ἀναπαύει, ἀναπνεῖ τε ἴσα αὐτῷ, Αεροειδής. Καὶ γλαφυρὸν κομίσας ἀερόχροον αἶκεν ιάσπιν. ἐαρόχροον. Εφιάλτας. 35: Ὁ δ᾽ ἐφιάλτης οὕτω καλούμενος, πάθος ὢν κατὰ τοὺς ὕπνους συμβαῖνον, οὐ πάνυ μὴν καθ᾿ αὐτὸ κακὸν, μεγάλα δέ τινα προστ μαίνει κακά. Επιληψιών γὰρ καὶ μελαγχολιῶν εἴδη ἔτι τε ἀποπληξίαι, καὶ ὅ τι σύνεγγυς αὐτοῦ, θαμίζοντος τοῦ ἐφιάλτου προσημαίνεται. Λέγεται δὲ ἀπὸ τοῦ δοκεῖν ἐφάλλεσθαί τινα τοῖς πάσχουσιν ὥς τινος γὰρ αὐτοῖς ἐπικειμένου καὶ οἷον πνί
denique splendidus est, et ejusdem nature, et
procul resplendens. Lapis igitur hio intentiones
curat, convulsiones, oculorum dolores, aurigi -
nem.
Galactites occulto scatet lacte, unde et ipsi nomen inditum est, mulieribus vero luc attrahit, et
oblivionem inducit malorum, quorum memoriam
etiam revocat; contrarius enim est omnino belluarum vulneribus, si circumnectatur.
Electrum. Unum quidem Indicum est, alterum
Libyticum reperiuntur autem juxta fluvium Eridanum. Quidam vero ipsum aiunt lacrymam esse
cujusdam arboris. Leve est, idque adolent, ut thus
et resinam lentisci: urinæ difficultatem circumnexum sedat, et febrem sanat, et stomachi fluxiones
cohibet, et inunctum aut illitum oculis visus
acuitatem præbet.
Jaspis lapis natura crystallum pene refert,paulo
vehementius colorem intendens. Optimus purpureus est, melior ille qui magis est vocalis, parumper albus. Est et aereus quidam qui capitis fluxiones tollit, et expellit malum illud, quo cum labo892
χροιάν· ὁ δὲ θαλάττῃ προσεοικώς· ὁ δὲ λαμπρὸς τὰς
αὐγὰς καὶ ὁμοφυὴς, καὶ λάμπῶν πόῤῥωθεν· οὗτος οὖν
ὁ λίθος ἐντάσεις ἴᾶται, καὶ σπασμούς, καὶ ὀφθαλμῶν
ὁδύνας, καὶ ἔκτερον
Ὁ γαλακτίτης ἀποῤῥήτῳ βρύει γάλακτι, ἵνα
θεν γὰρ αὐτῷ καὶ τοὔνομα· κατασπᾷ δὲ γάλα ταῖς
γυναιξί· λήθην δὲ ἐργάζεται τῶν κακῶν καὶ μνήμην
τῶν κακῶν ἀντίθετος γάρ ἐστι καὶ θηρίων
πληγαῖς περίαπτος γεγονώς.
Τὸ ἤλεκτρον· ἔστι δὲ τὸ μὲν Ινδικόν, τὸ δὲ Λιβυτικόν οἰκειοῦνται δὲ παρὰ τὸν Ἥριδανὸν ποταμόν· ἔνιοι δὲ καὶ δάκρυον αὐτό
φασι δένδρου τινός· κούφον γὰρ ἐστι καὶ θυμιᾶται
ὡς ὁ λιβανωτὸς καὶ ἡ μαστιχή· ἰᾶται δὲ δυσουρίαν
περιαπτόμενος, καὶ πυρετὸν ἀπαλλάττει, καὶ στομάχου
ῥεῦμα ἵστησι, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς δὲ ἐγχρώμενος
ὀξυδορκίαν χαρίζεται.
Ἡ ἰάσπις φύσει κρυσταλλοειδής, ὀλίγου ἐπιτεινομένη τὴν χροιάν, καὶ ἀρίστη μὲν ἡ πορφύ
ρουσα δευτέρα ή φθεγματικωτέρα
παράλευκος· ἔστι δέ τις καὶ ἀεροειδής ἀναστέλλει δὲ ῥεύματα κεφαλῆς, καὶ τοὺς ἐφιάλτας
Ίκτερον. Gal. Aurelianus lib. III. Morb.
chronic., cap. v: Passio vocabulum sumpsit secundum Græcos ab animalis nomine, quod sit coloris
fellei. Nemde a galbula. Χρυσιασμός etiam dicitur.
Synesius ms. libr. De febribus: Πλειστάκις δὲ συμβαίνει ἐν τούτῳ τῷ πυρετῷ περὶ οὗ λέγομεν, φρενίτις καὶ βῆχος ξηρὸς καὶ λειποθυμία ἢ χρυσιασμός
ὃ ἐστι ίκτερος.
Γαλακτίτης. Dioscorides lib. v, cap. 450;
Plinius H. N. lib. xxxvII' cap. 10; Solinus cap.
12; Orpheus p.200; Marbodeus cap. 31. Corruptus
leviter Orpheus pag. 202:
Δαὶ δέ σε καὶ βασιλήες αμύμονον αἰδέσσονται.
Legend· Ναὶ δέ σε κ. τ. λ.
Τῶν κακῶν. Haud dubie legendum τῶν και
λῶν. Orpheus De lapidibus, pag. 200, vs. 7:
Ηδ᾽ ἄρα μιν λήθαιον ἐφήμισαν, οὔνεκεν ἀἰεὶ
Μεμνῆσθαι κακότητος δίζυρῆς ἀπερύκει
θνητούς ἀθανάτους τε· νόον δ' ἐριούνιον εἶναι
Θέλγει, ἐποτρύνων ἀγανὰ φρεσὶ βουλεύεσθαι.
Γάρ. Malim δέ.
θηρίων. Τὰ θηρία sunt animalia venenata,
vide quæ notat cl. L. Βos. ad Act. Apost.cap.xxvi,
p. 62.
Λιβυτικόν. Ad oram sui exemplaris, quod
nunc in bibliotheca Lugd. Βatav. servatur, correrexit Vossius Αιγυστικόν.
Οἰκειοῦνται. Forte leg. εὑρίσκονται.
Ηριδανόν. Non video quomodo electrum
Indicum et Libyticum juxta fluvium Eridanum reperiri possint. MAUSSACUS.
Δένδρου. Consule Philostratum. Icon. lib. 11,
in Phaetonte (lib. 1, cap. 11, p. 780.) ID.
Ολίγου. Malim ὀλίγον. Ολίγον forte legendum apud Themistium Orat. 4, p. ed. H. Steph.
Ἔγαγε δ' οὖν αὐτοῖς τὰ ἀγώγιμα ὅσα τέ μοι πρωτα
ὑπῆρχε καὶ ὅσα παρ᾽ ὑμῖν ἐνθένδε ἐπορισάμην ἐν
εἴκοσιν ολίγοις ἐνιαυτοῖς. Pro ὀλίγοις Petavius corrigit όλοις" malim ὀλίγον, per viginti ferme annos.
Πορφύρουσα. Malim πορφυρίζουσα.
Δευτέρα. Leg. δευτέρα δὲ ἦ.
Φθεγματικωτέρα. Vertit Maussacus, qui magis est vocalis. Sed corrupta hæc vox legend. φλεγματικωτέρα. Dioscorides lib. v. cap. 168: λίθος
ψασπις ὁ μὲν τίς ἐστι σμαραγδίζων· ὁ δὲ κρυσταλο
Οι
λώδης, ἐοικώς φλέγματι. Sic solent librarii voces
similes confundere. Hippocrates lib. De insomniis.
sect. 4, p. 375, ed. Foesii: Αὐτὴ δ᾽ ἑωυτῆς ἡ διάνοια
οὐ γίνεται· leg. αὐτὴ δι᾿ ἑαυτῆς ἡ διακονία οὐ γίν
νεται. Oribasius Anatom. p. 120: καὶ ἔστιν αΐσθητὸν τὸ στόμα τοῦ πόρου τούτου, κἂν μὴ πάνυ τι
μέγα τὸ ζῶον ᾖ. Quæ verba haud dubie prave so
habent. Lego καὶ ἔστιν αἰσθητικὸν τὸ στ. τ. π. το
κ. μ. π. τ. μέγα το ξύον ᾖ. Cassius in Quæst. medic., quæst. 22: ὥς τε καὶ τούτου κακωθέντος, καὶ
τῆς φωνήσεως ὑποκειμένης, εἰκότως οὐκ ἀντιλαμ
βάνονται τῶν φωνῶν. Verba καὶ τῆς φωνήσεως
ὑποκειμένης omisit in versione Conr. Gesnerus,
haud dubie quod illa corrupta judicaret; corrige
itaque καὶ τῆς σφηνώσεως ὑποκειμένης. Orpheus
Argonaut. vs. 424:
Καὶ Κρόνον αἰνολέτην, ὡς τ᾿ ἐς Δία τερπικέραυνον
Ηλυθεν ἀθανάτων μακάρων βασιλήϊος ἀρχή.
Suspisor legendum και Κρόνον εὐνολέτην κ. τ. λ.
Tryphiodorus De excid. llii, vs. 413:
μάτην δὲ χρῇς ἀπερ ίσχεις.
Varie tentarunt hunc locum viri docti, sed erud.
Merrick ex codice ms. cl. Reimari aliam affert lectionem:
μάτην δ᾽ ὑλάουσ᾽ ἀπερύκεις.
Pro απερύκεις corrigit ἀγορεύεις, malim legere
ἀπερύγεις. Hesychiue ἐρύγειν, φωνεῖν. Aristides
Orat. in Minervam, p. 10, ἀναπνεῖ τε εἰς αὐτόν.
Corrigit vir doctus ἀναπαύει, quam emendationem
rejicit tueturque vulgatam lectionem cel. Jac. Elsnerus in schediasmate critico pag. 40.Suspicor legendum ἀναπνεῖ τε ἴσα αὐτῷ, levi, ni fallor, mutatione.
Αεροειδής. Οrpheus De lapid., p. 206:
Καὶ γλαφυρὸν κομίσας ἀερόχροον αἶκεν ιάσπιν.
Sic legendum, non ut vulgo editum ἐαρόχροον.
Εφιάλτας. Actuarius lib. 1. De dignot.
morb, cap. 35: Ὁ δ᾽ ἐφιάλτης οὕτω καλούμε
νος, πάθος ὢν κατὰ τοὺς ὕπνους συμβαῖνον, οὐ
πάνυ μὴν καθ᾿ αὐτὸ κακὸν, μεγάλα δέ τινα προστ
μαίνει κακά. Επιληψιών γὰρ καὶ μελαγχολιῶν
εἴδη ἔτι τε ἀποπληξίαι, καὶ ὅ τι σύνεγγυς αὐτοῦ,
θαμίζοντος τοῦ ἐφιάλτου προσημαίνεται. Λέγεται
δὲ ἀπὸ τοῦ δοκεῖν ἐφάλλεσθαί τινα τοῖς πάσχουσιν·
ὥς τινος γὰρ αὐτοῖς ἐπικειμένου καὶ οἷον πνί
!
col. 893–894page 4 of 7
PG 122:893ἀπωθεῖται, καὶ λοιμικοῖς ἀντιτάττεται πάθεσι καὶ ἐπιληπτικοῖς Ἔστι δέ τις ἴασπις σμαραγδίζουσα ἡ δὲ ἐμφερής χιόνι, καὶ ἄλλη ἐμφερὴς ἄρνου ἐγκεφάλῳ, ἧς οὔπω οὐδεὶς ἐγνώκει τὴν δύναμιν. Ὁ Ἰδαῖος δάκτυλος ἐν Ιδῃ τῆς Κρήτης γίνε ται, καὶ ἔστι τὸ σχῆμα δακτύλῳ ἀνδρὸς ἐμφερής τῷ ἀντίχειρι· τὴν χροιάν σιδηρόχρους· οὗτος ὁ λίθος δια καιότατος πάντων τῶν λίθων ἐστί· τὰς μὲν γὰρ ἐκ τῶν δικαίων μίξεων γενομένας σπορὰς τελειοῖ, φθείρει δὲ τὰς ἀθεμίστους καὶ παρανόμους. Ο κρύσταλλος ἔοικε μὲν ὕδατι καθαρῷ, ἐγκαεὶς δὲ ὑπὸ ἡλίου χροιάν ἀμεθύσου μεναλαμβάνει, ἐπὶ δὲ τὸ βαθύτερον τραπεὶς ἰάσπιδι γίνεται ὅμοιος· οὗτος τρόμους ἀπερύκει καὶ ἐκλύσεις νεύρων ἀνατριβόν μενος. Ὁ λυχνίτης ἔστι δὲ νυκτάλωπος ἀρτηθείς ἀπὸ τοῦ τραχήλου, ρεύματά τε ἐπέχει ὀφθαλμῶν ἐν λινῷ ῥάκει περιτιθεὶς τῷ μετώπῳ. Ο μαγνίτης λίθος ἐστὶ μέγας καὶ βαρὺς καὶ ΝΟΤΕ. γοντος αἰσθάνονται οἱ τῷ τοιούτῳ κάτοχοι πάθει, μηδ᾽ ὁτιοῦν μέλος αὐτῶν κινῆσαι δυνάμενοι· φεύ γειν δέ φασιν αὐτοὺς τῶν δακτύλων σωρευθέντων. ἐφιάλτην ἐπιβολὴν, ἐπιβολήν, ἐπωφελή, ακί Επωφελὴς ὁ καλούμενος ἐφιάλτης. 42, 132: Εὰν ὁ ἐφιάλτης τι καὶ διδῷ καὶ συνουσιάζῃ, μεγάλας ὠφελείας προαγορεύει μάλιστα δὲ ὅταν μὴ βαρῇ. Επιληπτικοῖς. ἐπιλειπτι κεῖς, 36, 45: ὠνόμασται δὲ τὸ πάθος ἐπι ληψία διὰ τὸ ἐπιλαμβάνεσθαι καὶ κρατεῖσθαι αὐτῶν τὰς αἰσθήσεις. ἐπιλανθάνεσθαι ἐπιλαμβάνεσθαι, ἐπιλαμβάνειν. η ει 243: Οὗτος τοίνυν ὁ θαυμαστὸς ἀνὴρ εἰς δύο ήδη τεμὼν τὴν νόσον. ἤδη είδη. Σμαραγδίζουσα. Ν. χχχνιι, Ἰδαῖος. Κρύσταλλος. Η. Ο Εγκαείς. Εἰ γὰρ ἄτερ κρατεροῖο θέλεις πυρὸς ἐς φλόγας [ὅρσαι, Κέκλομαι αὐαλέων μιν ὑπὲρ δαΐδων καταθεῖναι Αὐτὰρ ὅγ᾽ ἡελίοιο καταντίον αὐγάζοντος Αὐτίχ᾽ ὑπὲρ δαΐδων ὀλίγην ἀκτῖνα τανύσσει. Ηδ' ότε καρφαλέης τε θίγῃ καὶ πίονος ὕλης, Καπνὸν, ἔπειτα δὲ πῦρ ὀλίγον, μετὰ δὲ φλόγα (πολλήν Ὄρσει· τὴν δ᾽ ἄρα φασὶ παλαιγονίης ἱερὸν πῦρ. Ιδ᾽ ὅτε Η δ' ὅτε. Εγκαεὶς δὲ ὑπὸ ἡλίου ἀνάπτεται· ἐνίοτε μὲν χροιάν, κ. τ. λ. Τρόμους. Λυχνίτην. Κρύσταλλος, Κά πρειρος. ἔστι δὲ νυκτάλωπος, νυκτάλωψ Έστι δὲ πορφυρόχροος· ἰᾶναι νυκτάλωπας, κ. τ. λ. Νυκτάλωπος. νυκτάλωψ, οἱ Νυκτάλωπας, τοὺς τῇ νυκτὶ μὴ βλέποντας. Μαγνίτης.
LIBELLUS De lapidum vIRTUTIBUS.
ἀπωθεῖται, καὶ λοιμικοῖς ἀντιτάττεται πάθεσι καὶ rut quis, se grandi mole opprimi noctu et ab alio
ἐπιληπτικοῖς Ἔστι δέ τις ἴασπις σμαραγδίζουσα ἡ δὲ ἐμφερής χιόνι, καὶ ἄλλη ἐμφε
ρῆς ἄρνου ἐγκεφάλῳ, ἧς οὔπω οὐδεὶς ἐγνώκει τὴν
δύναμιν.
Ὁ Ἰδαῖος δάκτυλος ἐν Ιδῃ τῆς Κρήτης γίνεται, καὶ ἔστι τὸ σχῆμα δακτύλῳ ἀνδρὸς ἐμφερής τῷ
ἀντίχειρι· τὴν χροιάν σιδηρόχρους· οὗτος ὁ λίθος δια
καιότατος πάντων τῶν λίθων ἐστί· τὰς μὲν γὰρ ἐκ τῶν
δικαίων μίξεων γενομένας σπορὰς τελειοῖ, φθείρει δὲ
τὰς ἀθεμίστους καὶ παρανόμους.
Ο κρύσταλλος ἔοικε μὲν ὕδατι καθαρῷ, ἐγκαεὶς
δὲ ὑπὸ ἡλίου χροιάν ἀμεθύσου μεναλαμβάνει, ἐπὶ
δὲ τὸ βαθύτερον τραπεὶς ἰάσπιδι γίνεται ὅμοιος· οὗτος
τρόμους ἀπερύκει καὶ ἐκλύσεις νεύρων ἀνατριβόν
μενος.
Ὁ λυχνίτης ἔστι δὲ νυκτάλωπος ἀρτηθείς
ἀπὸ τοῦ τραχήλου, ρεύματά τε ἐπέχει ὀφθαλμῶν ἐν
λινῷ ῥάκει περιτιθεὶς τῷ μετώπῳ.
Ο μαγνίτης λίθος ἐστὶ μέγας καὶ βαρὺς καὶ
invadi putat: et pestiferis morbis ac epilepticis
omnino adversatur. Est et jaspis quidam in smaragdi modum resplendens, alius vero nivi similis,
alius denique hirci cerebrum referens, cujus nemo
hactenus vires novit.
Idæus dactylus in Ida Cretæ gignitur, estque
ejusdem forma cum pollice hominis,ferreo colore.
Hio autem lapis justissimus omnium lapidum est,
fetus enim ex justis nuptiis procreatos perficit,
corrumpit vero eos qui contra et leges et jus generantur.
Crystallus similis est aquæ puræ, accensus vero
a sole amethysti colorem induit, et in obscuriorem
mutatus, jaspidi fit similis. Is timores prohibet et
dissolutiones nervorum collisus.
Lychnites luscitiosus est, et collo suspensus oculorum fluxiones sistit, si apponatur fronti linea
locinia involutus.
ΝΟΤΕ.
γοντος αἰσθάνονται οἱ τῷ τοιούτῳ κάτοχοι πάθει,
μηδ᾽ ὁτιοῦν μέλος αὐτῶν κινῆσαι δυνάμενοι· φεύ
γειν δέ φασιν αὐτοὺς τῶν δακτύλων σωρευθέντων.
Incubonem Latini vocant. Cælius Aurelianus lib. 1
Morb. chronic., cap. II, p. 289: Quidam veteres
ἐφιάλτην vocaverunt, alli ἐπιβολὴν, quod utilis patientibus perhibeatur. Loco huic male sano varie
medicinam facere conati sunt viri docti, at omnium optime eum emendat celeb. Trillerus in epistola ad me data, quam elegantem ac eruditam
emendationem cum lectore communicabo. En ipsius
verba: Nihil plane in Cælio emendandum, præler
vocem ἐπιβολήν, quæ potius scribenda ἐπωφελή, ακί
Lat. epophelen, h. e. utilem. Dabo Calii defensorem
et commentatorem Hesychium: Επωφελὴς ὁ καλούμενος ἐφιάλτης. Sed et dabo nunc recondilx hujus
et insolitæ opinionis originem ex Artemidoro lib. 11,
Oneiroerit. cap. 42, p. 132: Εὰν ὁ ἐφιάλτης τι καὶ
διδῷ καὶ συνουσιάζῃ, μεγάλας ὠφελείας προαγορεύει -
μάλιστα δὲ ὅταν μὴ βαρῇ. Hæc vir doctus, qua
emendatione nihil verius et elegantius fingi atque
excogitari potest.
aut
Επιληπτικοῖς. Editio Maussaci ἐπιλειπτι
κεῖς, quod a librariis profectum videtur, sed male
omnino se habet, ut satis docet vocis originatio.
Nonus cap. 36, p. 45: ὠνόμασται δὲ τὸ πάθος ἐπιληψία διὰ τὸ ἐπιλαμβάνεσθαι καὶ κρατεῖσθαι αὐτῶν
τὰς αἰσθήσεις. Quæ verba hausit ex Alexandri
Trall. lib. 1. cap. 15, p. 62, apud quem male bodie
ἐπιλανθάνεσθαι legitur, quod recte ad oram sui
exemplaris in ἐπιλαμβάνεσθαι, mutaverat Renatus
Moreau. H. Stephanus in Diction. medic. p. 322,
edidit ἐπιλαμβάνειν. Frequenter η et ει inter se
permutantur. Rhazes de pestilentia in procem. p.
243: Οὗτος τοίνυν ὁ θαυμαστὸς ἀνὴρ εἰς δύο ήδη
τεμὼν τὴν νόσον. Pro ἤδη legend. είδη. Ceterum
jaspidem etiam adversus epilepsiam commendant
Alexander Trallianus lib. 1, cap. 15, p. 83, et Nonus cap. 36, p. 47.
Σμαραγδίζουσα. Plinius H. Ν. lib. χχχνιι,
cap. 9 Totus vero Oriens pro amuletis traditur
gestare cam quæ ex iis smaragdo similis est.
Ἰδαῖος. Totidem ferme verbis hæc legas
apud Plinium lib. xxxvir, cap. 10: ldæ: dactyli in
Creta, ferreo colore pollicem humanum exprimunt.
Κρύσταλλος. Plinius N. Η. lib. xxxvii, cap. 2,
Solinus cap. 24, Orpheus De lapid. pag. 198, Marbodeus cap. 23.
Ο
Magnes lapis est magnus, et gravis et enormis:
Εγκαείς. Chrystallos varii reperiri coloris
notum est, sed an a solis radiis colores mutentur,
nescio. Vereor valde ne lacuna his subsit: tradunt
enim auctores hanc gemmam a sole irradiatam,
ignem concipere, et hanc ejus virtutem apud Psellum excidisse puto. Orpheus loc. cit. vs. 7:
Εἰ γὰρ ἄτερ κρατεροῖο θέλεις πυρὸς ἐς φλόγας
[ὅρσαι,
Κέκλομαι αὐαλέων μιν ὑπὲρ δαΐδων καταθεῖναι
Αὐτὰρ ὅγ᾽ ἡελίοιο καταντίον αὐγάζοντος
Αὐτίχ᾽ ὑπὲρ δαΐδων ὀλίγην ἀκτῖνα τανύσσει.
Ηδ' ότε καρφαλέης τε θίγῃ καὶ πίονος ὕλης,
Καπνὸν, ἔπειτα δὲ πῦρ ὀλίγον, μετὰ δὲ φλόγα
(πολλήν
Ὄρσει· τὴν δ᾽ ἄρα φασὶ παλαιγονίης ἱερὸν πῦρ.
In quinto versu pro Ιδ᾽ ὅτε legendum Η δ' ὅτε.
Marbodeus loc. cit.:
Sed certum cunctis, neque stat violabile tanquam
Quod lapis hic soli subjectus concipit ignem,
Admotosque sibi solet hic accendere fungos.
Forte itaque apud Psellum legendum: Εγκαεὶς δὲ
ὑπὸ ἡλίου ἀνάπτεται· ἐνίοτε μὲν χροιάν, κ. τ. λ.
Τρόμους. Vertit Marissacus timores, nisi
forte typographorum error: corrige tremores.
Λυχνίτην. Ordo alphabeticus postulat, ut
statim post Κρύσταλλος, vel ante reponatur Κά
πρειρος. Descivit tamen hic lapis in posteriorem
locum. Nos secuti sumus cod. manu exaratum.
Cæterum de lychnite in notis ad bydaspen Plutarchi
disputavimus. MASSACUS. Plinius lib. xXXVII,
cap. 7. Quæ sequuntur verba ἔστι δὲ νυκτάλωπος,
omnino sunt corrupta. Maussacus legit νυκτάλωψ
et vertit luscitiosus est. Sed bene quod locum mutilum esse suspicetur. Excidit hic procul dubio descriptio coloris et habitus externi hujus gemmæ.
Plinius loc. cit. unam speciem purpura radiare
tradit, alteram cocco. Sic itaque bauc lacunam
supplerem: Έστι δὲ πορφυρόχροος· ἰᾶναι νυκτάλωπας, κ. τ. λ.
Νυκτάλωπος. Si ita legas, vertendum est,
spectat ad luscitiosum. Sed si legas νυκτάλωψ, οἱ
est indubie corrigendum, interpretari debes luscitiosus est, deest hic forsan aliquid. MASSACUS.
Glossa Jatricæ mss.: Νυκτάλωπας, τοὺς τῇ νυκτὶ
μὴ βλέποντας.
Μαγνίτης. Dioscorides lib. v, cap. 148.
Plinius H. N. lib. xxxvi. cap. 14, Galenus lib. vm,
col. 895–896page 5 of 7
PG 122:895ἡ ἀνόμαλος, καὶ ὁ μὲν τις ἐπισπᾶται τὸν σίδηρον, ὁ δὲ ἀναπτύει· ἀναλυόμενος δὲ γάλακτι ὀξυδορκίαν ποιεῖ, καὶ μελαγχολίαν ἰᾶται Ὁ ὄνυξ εὐμεγέθης ἐστὶ, ὥστε τοὺς Ἰνδοὺς πόδας κλίνης ἐντεῦθεν τορεύειν· διαρθεὶς δὲ πρὸς γῆν παντοίαν ἀναφέρει χροιάν, ἢ γὰρ ἀνθρακώδη, ἢ μέσ λαιναν, ἢ σαρκοειδῆ· ἀναλυθεὶς δὲ ἐπέχει φαντασίας νυκτερινὰς, ὁδοῦσί τε ρευματιζομένοις πατριβό μενος ὠφελεῖ. Ὁ κάπειρος ἵστησι ρεύματα ὀφθαλμῶν μετ ώπῳ περιαφθείς· ἑλκώσεις ἰᾶται ποθεὶς μετὰ γάλακτος ξηραντικός δέ ἔστιν καὶ στυπτικὸς καὶ πυρετοῖς ὀξέσιν ἀντίθετος. Σαρδόνυξ Η λίθος αὐτὴ μέσην ἔχει γραμ μὴν λευκήν· ἔστι δὲ μονόχρωος ὀφθαλμῶν ἵστησι ρεύματα, καὶ διεζωσμένη τοὺς τῶν ἐμβρύων ἐπέχει ὀλίσθους· ἡ δὲ ποικίλη ὠφελεῖ μελαγχολικοῖς ἐξαρτωμένη. Ηράκλεια λίθος Η μαγνῆτις, ἣν καὶ Ἡράκλειαν λίθον φασί, τοῦ σιδήρου διέστηκε, καὶ ὅμως διὰ μέσου τοῦ ἀέρος ὁρῶμεν τὴν ἐνέργειαν προβαλλομένην τὴν λίθον. Ἐπεὶ δ᾽ ἂν οὐκ ἐξικνοῦνται, ἔστινὅτε οἱ ταύτης πρὸς τὸν ἄρρενα κλάδοι, σοφόν τι παι λαμώνται ταύτῃ οἱ φυτουργοὶ πρὸς τὸν ἔρωτα. ἔστιν ὅτε ἐξιχνοῦντες ἔστιν οἱ. ἐξικνοῦνται οἱ ταύτης – κλάδοι, ἔστιν ὅτε σοφόν, κ. τ. λ. Οξυδορκίαν. ὀξυδορκίαν Ιᾶται. Ρ. 656: καὶ ἡ μαγνήτις δὲ λίθος φορουμένη τῶν ἀρθριτικῶν θεραπεύει τὰς ἀδύνας. Ονυξ. ἐντεῦθεν εὐτεῦθεν. Πρὸς γῆν. πρὸς αὐγήν. 102: Ερωτος δὲ φανέντος, γέγονε, ρίψασπις εὐ θύς, ὁ τέως θρασύς, καὶ τὴν δεξιὰν ἀκοντι, προσανατείς νας, ὡμολόγει τὴν ήττα. Σκοντι άκονιτ!, ; καὶ τῇ δεξιᾷ ἀκόντιον προανα τείνας. Έστι δὲ λίαν μελάγχρους, ὃν κόσμου χάριν οἱ ἐγχώριοι φοροῦσιν ἐν τοῖς Σωτηρίοις. ἐν τοῖς ὠταρίοις. Σωτά. ροις. ᾿Αναλυθείς. ἀναρτηθείς, Κάπρειρος. Σάπφειρος, Ελκώσεις. Πίνεται δὲ καὶ πρὸς τὰς ἐντὸς ἑλκώσεις. Γάλακτος. Γινέμεναι νύμφαις ἐνὶ νηϊάδεσσι κέλευε. αἱἐν ἐταίρους, πινέμεναι, γινέμεναι. Δέ. γὰρ, δὲ ελκώσεις Πυρετοῖς. Σαρδόνυξ. ΧΧΧVΙΙ, Αὐτή. Αὕτη, Μονόχρωος. Ἔστι δὲ ἡ μὲν ποικίλη, ἡ δὲ μονόχρωος· καὶ ἡ μὲν ὀφθαλμῶν, κ. τ. λ. Διεζωσμένη. Τὰς τῶν ἐμβ. τοὺς ὀλισθούς, Μελαγχολικούς. μελαγχολικοῖς.
unus est qui ferrum attrahit, alter qui rejicit, ἡ ἀνόμαλος, καὶ ὁ μὲν τις ἐπισπᾶται τὸν σίδηρον, ὁ δὲ
lacte vero dissolutus visus acuitatem præbet, et
melancholiam sanat.
Onyx maximus est, adeo ut Indi lectorum pedes
ex eo tornent. Sublatus in terram omnem recipit
colorem, aut carbunculi rutilum, aut nigrum aut
carneum. Dissolutus vero phantasmata nocturna
abigit et dentibus fluxione laborantibus attritus
prodest.
Caprirus fronti appositus oculorum fluxiones
sistit, ulceribus medetur si cum lacte bibatur, exsiccat autem et stypticus est sive astrictorius, et
febribus acutis contrarius.
Sardonyx. Mediam habet hic lapis lineam albam,
unicolor autem est, et oculorum sedat duxiones, et
in modum zone cinctus infantium in utero casus
sohibet,qui vero variegatus est melancholicis prodest, si appendatur.
ἀναπτύει· ἀναλυόμενος δὲ γάλακτι ὀξυδορκίαν
ποιεῖ, καὶ μελαγχολίαν ἰᾶται
Ὁ ὄνυξ εὐμεγέθης ἐστὶ, ὥστε τοὺς Ἰνδοὺς πόδας
κλίνης ἐντεῦθεν τορεύειν· διαρθεὶς δὲ πρὸς γῆν
παντοίαν ἀναφέρει χροιάν, ἢ γὰρ ἀνθρακώδη, ἢ μέσ
λαιναν, ἢ σαρκοειδῆ· ἀναλυθεὶς δὲ ἐπέχει φαντα
σίας νυκτερινὰς, ὁδοῦσί τε ρευματιζομένοις πατριβό
μενος ὠφελεῖ.
Ὁ κάπειρος ἵστησι ρεύματα ὀφθαλμῶν μετ
ώπῳ περιαφθείς· ἑλκώσεις ἰᾶται ποθεὶς μετὰ
γάλακτος ξηραντικός δέ ἔστιν καὶ στυπτικὸς
καὶ πυρετοῖς ὀξέσιν ἀντίθετος.
Σαρδόνυξ Η λίθος αὐτὴ μέσην ἔχει γραμμὴν λευκήν· ἔστι δὲ μονόχρωος ὀφθαλμῶν ἵστησι
ρεύματα, καὶ διεζωσμένη τοὺς τῶν ἐμβρύων
ἐπέχει ὀλίσθους· ἡ δὲ ποικίλη ὠφελεῖ μελαγχολικοῖς
ἐξαρτωμένη.
NOTÆ.
De simp. med. p. m, 123, Orpheus De lapid. p.
208, Marbodeus cap. 43. Unde dictus hic lapis docet Lucretius lib. vi, vs. 907:
Quem magneta vocant patrio de nomine Graii,
Magnetum quia sit patriis in finibus ortus.
Attamen a Magnete inventore eum sic vocatum
vult Plinius loc. cit. Etiam Ηράκλεια λίθος dicitur.
Teophylactus Simoc. Quæst. iv, p. 7: Η μα
γνῆτις, ἣν καὶ Ἡράκλειαν λίθον φασί, τοῦ σιδήρου
διέστηκε, καὶ ὅμως διὰ μέσου τοῦ ἀέρος ὁρῶμεν τὴν
ἐνέργειαν προβαλλομένην τὴν λίθον. Quæ sequuntur
apud Theophylactum corrupta sunt, quæ hic simul
emendabimus: Ἐπεὶ δ᾽ ἂν οὐκ ἐξικνοῦνται, ἔστιν
ὅτε οἱ ταύτης πρὸς τὸν ἄρρενα κλάδοι, σοφόν τι παι
λαμώνται ταύτῃ οἱ φυτουργοὶ πρὸς τὸν ἔρωτα. Verba
ἔστιν ὅτε male ibi esse collocata vidit jam Kimedoncius qui proinde corrigit ἐξιχνοῦντες ἔστιν οἱ. Sed
nihil mutaudum, verba leviter transposita, restitue
ἐξικνοῦνται οἱ ταύτης – κλάδοι, ἔστιν ὅτε σοφόν,
κ. τ. λ.
Οξυδορκίαν. Quis non videt legendum οξυ
δορκίαν? MUSSACUS.
Ιᾶται. Arthriticis præterea hunc lapidem
prodesse testatur Alexander Trallianus lib. x1,
Ρ. 656: καὶ ἡ μαγνήτις δὲ λίθος φορουμένη τῶν ἀρ
θριτικῶν θεραπεύει τὰς ἀδύνας.
Ονυξ. Plinius lib. xxxvΙΙ, cap. 6, Marbodeus cap. 9. Pro ἐντεῦθεν in Maussaci editione typographorum incuria legitur εὐτεῦθεν.
Πρὸς γῆν. Suspicor legendum πρὸς αὐγήν. Sic
truncant librarii modo initia modo fines vocum. Redit
mihiin mentem locus Aristæneti,ubi pariter vocabuli
finis neglectusillum obscurum reddit, lib. 1. Epist. 15,
pag. 102: Ερωτος δὲ φανέντος, γέγονε, ρίψασπις εὐ
θύς, ὁ τέως θρασύς, καὶ τὴν δεξιὰν ἀκοντι, προσανατείς
νας, ὡμολόγει τὴν ήττα. Corrigunt viri docti Σκοντι
aut άκονιτ!, sed vereor ne locue in graviori mendo
- cubet; forte legendum καὶ τῇ δεξιᾷ ἀκόντιον προανα
τείνας. Interdum nimis liberaliter litteram addidere librarii. Plutarchus De fluminibus pag. 59 ed.
Maussaci, de lapide clitoride: Έστι δὲ λίαν μελάγ
χρους, ὃν κόσμου χάριν οἱ ἐγχώριοι φοροῦσιν ἐν τοῖς
Σωτηρίοις. Sic edidit Maussacus, corrigo, ἐν τοῖς
ὠταρίοις. Favet codex ms. in quo legebatur Σωτά.
ροις.
᾿Αναλυθείς. Suspectum mihi hoc verbum.
Quomodo enim lemures dissolutus valet abigere?
Neque additur in quonam liquido solvendus sit.
Vereor ne quid desit, aut ne hoc verbum sit corruptum. Forte leg. ἀναρτηθείς, suspensus. Ceterum
contrarium thanc gemmam facere tradit Marbodeus loc. cit.:
collo suspensus onyx, digitove ligatus,
In somno lemures et tristia cuncta figurat,
Muliplicat lites, et commovet undique rixas.
Dicitur et pueris nimias augere salivas.
Pic leguntur hi versus in editione Jani Cornarii.
Pictorius in secundo vs. pro figurat edidit repellit.
Quartus autem sic apud eum legitur;
Dicitur in pueris multas augere salivas.
Κάπρειρος. Vel ordo docet legendum esse
Σάπφειρος, quod etiam virtutes ejus satis commonstrant. De sapphiro videndi Dioscorides lib. v, cap.
157, Plinius lib. xxxvii, cap. 9; Galenus lib. VIII.
De simplic. medic., p. m. 123; Marbodeus. cap.
53. Conf. Jo. Langii Epist. medic. lib. x, ep. 49,
p. 719.
Ελκώσεις. Dioscorides loc. cit. Πίνεται δὲ
καὶ πρὸς τὰς ἐντὸς ἑλκώσεις. Marbodeus loc. cit.
Contritus lateri superillitus ulcera sanat.
Tollit et ex oculis sordes, el fronte dolores.
Ita edidit Pictorius. Cornarii editio ad mentem
Pselli habet:
Contritus lacte et superillitus ulcera sanat.
Γάλακτος. Cum lacte, vino, aceto vel etiam
aqua hos lapides exhibebant. Emendemus hac occasione Orpheum De lapid., p. 234, vs. 43:
Γινέμεναι νύμφαις ἐνὶ νηϊάδεσσι κέλευε.
Vertit interpres:
αἱἐν ἐταίρους,
Semper amicos
Tuos inter nymphas Naiades versari jube.
At legendum πινέμεναι, non γινέμεναι.
Δέ. Mallem γὰρ, et istud δὲ post ελκώσεις
constituere.
Πυρετοῖς. Marbodeus loc. cit.:
Scilicet ardorem refrigerat interiorem.
Σαρδόνυξ. Plinius lib. ΧΧΧVΙΙ, cap. 1 et 12;
Solinus cap. 45, Marbodeus cap. 56.
Αὐτή. Leg. Αὕτη,
Μονόχρωος. At hoc verum non est, et ipse
auctor mox variegatam gemmam memorat. Parum
sanus et hic locus mihi videtur. Forte aliquid excidit et locus sic suppleri posset: Ἔστι δὲ ἡ μὲν
ποικίλη, ἡ δὲ μονόχρωος· καὶ ἡ μὲν ὀφθαλμῶν,
κ. τ. λ.
Διεζωσμένη. Vertit Maussacus, et in modum
zonæ cinctus. Male. Verto, et in cingulo gestatus.
Τὰς τῶν ἐμβ. Restitue τοὺς ὀλισθούς, id est
lubricitates. MAUSSACUS.
Μελαγχολικούς. Repone μελαγχολικοῖς. ID.
col. 897–898page 6 of 7
PG 122:897Ὁ σεληνήτης· καλεῖται δὲ οὗτος ὅτι ὀφθαλμὸν οἷόν τινα συναυξόμενον τοῦτον καὶ συμμειούμενον ταῖς τῆς σελήνης αὐξήσεσι καὶ συμμειώσεσι δείκνυται Η σμάραγδος πρασοειδής ἐστι καὶ ἠρέμα χρυσίζουσα καί τοι καὶ τοῦ γλαυκοῦ παρεμφαίνουσα χρώματος. Γεννᾷ δὲ ταύτην καὶ Αἰθιοπία καὶ Αἴγυπτος, και Περσίς καί τινα ὄρη τῆς Ἀττικῆς αὕτη καταπλαττομένη μεθ' ὕδατος ἐλεφαντικοῖς βοηθεῖ· πινομένη δὲ μεθ᾽ ὕδατος αἵματος ἐπέχει ῥοάς. Υάκινθος Τοῦτον τίκτει μὲν Ἰνδία· ἔστι δὲ θαλαττόχρωος· ἰᾶται δὲ πνευματώσεις καὶ ῥήγματα, μελαγχολίαν δὲ παύει σὺν ὄξει ποθείς. ΝΟΤΑΕ. Σεληνήτης. Σεληνίτης. τὸ καὶ νόσαι τὴν ἤλην καὶ ταυτ καινεῖν. Χρὴ ποιεῖν Οὗτος. οὕτως. δὲ οὕτως τοῦτον Οφθαλμῶν. ὀφθαλμόν, σμάραγδος τοπάζιον. Τινά. τινά ἔχων. Ἡ δὲ ᾿Ανθία - εἶπεν. Ταχέως δὲ τῶν ὅρκων ἀναγκαζόμεθα. επιλαθέσθαι, "Η μή τις ἠνάγκασε σε ἐπιλαθέσθαι τῶν ὅρκων τε καμοῦ. Αὐξήσεσι. Σημειώσεσι. συμμειώσεσι, Δείκνυται. Εἶχε δὲ πέτρον ἐκεῖνον, ὃς ἀνέρας εἰς πόθον ἕλκει, δι Οὔνομα φαιδρὸν ἔχοντα ποθοβλήτοιο σελήνης. Σμάραγδος. Ν. Καί τοι καί. καί τι καί. ΧΧΕΙΣ, ποιεῖν πιεῖν Ἐὰν δὲ δς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς νόσου ὅτι χρίζ ἡ φύσις εἰς τὸ ἀποθλιβὲν τῶν ὀξυφηνικῶν ἢ τῶν δαμασκήνων καὶ ζέζυφον. δὲ ἰδῇς α. τ. α. τ. ν. ὅτι χρήζει ἡ φ. ε. τὸ κενῶσαι τὴν ὕλην, δεῖ ταύτην κινεῖν κενοῦν. Χρὴ πιεῖν τ. α. τ. ὀξυφοινικῶν ἢ τ. δ. κ. ζιζύφων. Ελεφαντικοῖς. κλεφίασις. Ελέφας λέγεται, ὅπερ λέγουσι οἱ ἰδιῶται κελεφίασιν. Πινομένη. Υάκινθος. (80*) Ίνδων. Ινδῶν γῆ, Ἰνδία. Ινδῶν. Πνευματώσεις. Δέ. τέ. Ταῦτα ἀποτρέπουσι κεραυνούς· καὶ βολβοί πλησίον κείμενοι, ἢ φώκης δέρμα, ἢ ὑαίνης· τούτων δὲ τῶν ζώων τὰς δορὰς περιφέρουσι καὶ τὰ τῶν αὐτοκρατόρων πλοῖα.
LIBELLUS DE LAPIDUM VIRTUTIBUS.
Ὁ σεληνήτης· καλεῖται δὲ οὗτος ὅτι
ὀφθαλμὸν οἷόν τινα συναυξόμενον τοῦτον
καὶ συμμειούμενον ταῖς τῆς σελήνης αὐξήσεσι καὶ
συμμειώσεσι δείκνυται
Η σμάραγδος πρασοειδής ἐστι καὶ ἠρέμα
χρυσίζουσα καί τοι καὶ τοῦ γλαυκοῦ παρεμφαί
νουσα χρώματος. Γεννᾷ δὲ ταύτην καὶ Αἰθιοπία καὶ
Αἴγυπτος, και Περσίς καί τινα ὄρη τῆς Ἀττικῆς·
αὕτη καταπλαττομένη μεθ' ὕδατος ἐλεφαντικοῖς
βοηθεῖ· πινομένη δὲ μεθ᾽ ὕδατος αἵματος ἐπέχει
ῥοάς.
Υάκινθος Τοῦτον τίκτει μὲν Ἰνδία· ἔστι
δὲ θαλαττόχρωος· ἰᾶται δὲ πνευματώσεις καὶ
ῥήγματα, μελαγχολίαν δὲ παύει σὺν ὄξει ποθείς.
Selenetes ideo vocatur hic lapis,quia cum quemdam quasi oculum habeat, eum cum luna decrescere et augescere ostendit.
Smaragdus prasineus est et paulatim accedens
ad auri colorem, licet semper glauci aliquid proferat. Progenerant autem hunc Æthiopia et Ægyplus et Persis et quidam Atticæ montes. Cum
aqua impositus ut cataplasma leprosos adjuvat, et
si cum aqua etiam bibatur, retinet fluxum sanguinis.
Hyacinthus. Hunc India gignit, est autem marini coloris, et tusses rupturasque ac melancholiam cessare facit, si cum aceto bibatur.
ΝΟΤΑΕ.
Σεληνήτης. Leg. Σεληνίτης. Dioscorides τὸ καὶ νόσαι τὴν ἤλην καὶ ταυτ καινεῖν. Χρὴ ποιεῖν
lib. v, cap. 159; Plinius lib. xxxvii H. N., cap. 10;
Marbodeus Gallus cap. 31.
Οὗτος. Leg. οὕτως. Verba δὲ οὕτως et eequens τοῦτον omisit cl. Salmasius De homon. Hyl.
Jatr., cap. 119, p. 220, ubi de hoc lapide agit et
hunc Pselli locum citat.
Οφθαλμῶν. Melius ὀφθαλμόν, ut restituimus.
Post σμάραγδος ordo alphabeticus requirit ut sta
tim sequatur τοπάζιον. Sed ms. codex hunc 18pidem in ultimum locum rejecit, nos ordinem non
mutavimus. MAUSSACUS.
Τινά. Quivis facile videt post τινά excidisse
ἔχων. Recordor hic loci alicujus Xenophontis Ephe
sii, ubi similiter verbum omissum est lib. 11, p. 23:
Ἡ δὲ ᾿Ανθία - εἶπεν. Ταχέως δὲ τῶν ὅρκων ἀναγκα
ζόμεθα. Videtur deesse επιλαθέσθαι, qua locutione
iterum utitur lib. v, p. 86: "Η μή τις ἠνάγκασε σε
ἐπιλαθέσθαι τῶν ὅρκων τε καμοῦ.
Αὐξήσεσι. Testantur hoc auctores modo
laudati. Marbodeus 1. c.:
Nec Selenitem fas est omnino taceri,
Quæ velut herba virens et jaspidis æmula gemma,
Lunares motus et menstrua lempora servat,
Crescit enim luna crescente, minorque minuta
Efficitur, tanquam cœlestibus anxia damnis;
Idcirco sanctus lapis a plerisque vocatur.
Σημειώσεσι. Legendum est συμμειώσεσι,
MAUSSACUS.
Δείκνυται. Mutilum procul dubio hoc caput.
Nihil enim de viribus hujus lapidis refert, cujus
tamen plures ab auctoribus celebrantur. Marbodeus 1. c.:
Dicitur esse potens ad amorem conciliandum,
Languentes etiam phtisicos juvare putatur.
Toto gestatus crescentis tempore lunæ,
Nec minus et toto per decrementu fluentis
Effectus miros et commoda plurima præstat.
Hanc autem gemmam memorant in Perside nasci.
Nonnus Dionysiac. lib. xxxi, p. m. 527:
Εἶχε δὲ πέτρον ἐκεῖνον, ὃς ἀνέρας εἰς πόθον ἕλκει,
δι
Οὔνομα φαιδρὸν ἔχοντα ποθοβλήτοιο σελήνης.
Σμάραγδος. Vid. Plinius H. Ν. lib. xxx 11,
cap.v, et Marbodeus cap. Liv. Glossæ mss. Marciani
Capellæ, quas mihi utendas dedit vir nobilissimus
Arthurus Freeman: Smaragdus gemma est viridissima super omnes herbas et frondes, inde nomen assumens quod amara est. Omne enim viride amarum.
Datur cancro hæc gemma.
Καί τοι καί. leg. καί τι καί. Familiare librariis ut or et permutent. Hinc apud Demetrium
lepag. c. ΧΧΕΙΣ, ποιεῖν pro πιεῖν legabatur. Idem
error occurrit apud Synesium ms. De febribus. Lo.
cum prout in ms. legitur hic adponam: Ἐὰν δὲ
δς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς νόσου ὅτι χρίζ ἡ φύσις εἰς
τὸ ἀποθλιβὲν τῶν ὀξυφηνικῶν ἢ τῶν δαμασκήνων καὶ
ζέζυφον. Monstra verborum, qualia plurima in isto
codice, alit hic locus, eum sic refingerem: 'Eàv
δὲ ἰδῇς α. τ. α. τ. ν. ὅτι χρήζει ἡ φ. ε. τὸ κενῶσαι
τὴν ὕλην, δεῖ ταύτην κινεῖν aut κενοῦν. Χρὴ πιεῖν
τ. α. τ. ὀξυφοινικῶν ἢ τ. δ. κ. ζιζύφων.
Ελεφαντικοῖς. illorum qui elephantiasti laborant conditionem, graphice describit Aretæus
Cappadox, lib. 11, c. 13, quem vide. Dicitur hic
morbus Græcis recentioribus κλεφίασις. Vid. du
Gange Glossarium in Append. Nonus cap. 232:
Ελέφας λέγεται, ὅπερ λέγουσι οἱ ἰδιῶται κελεφίασιν.
Πινομένη. Hanc gemmam præterea collo
appensam, contra febrem hemitritæam valere auctor est Q. Seren. Sam. p. 31:
Coralium vero si collo nectere velles
Ne dubites illi virides miscere smaragdos:
Talia languenti conducent vincula collo,
Lethalesque abigent (miranda potentia) morbos.
Vires ejus omnes recenset Habdarrhamanus tractatu
111, De Gemmis, cap. 3: Imprimis præsentem affert
venenis et serpentum morsibus medelam, nam potus
ad pondus octo granorum hordei non solum eximit a
morte eum qui venenum hausit, verum etiam impedit
ne ejus decidant capilli aut pellis exuatur. Oculorum
abigit caliginationes, et visum acuit, si frequentius
illum patiens contemplabitur. Qui appensum gestat
smaragdum, aut se eo sæpius consignat, ab epilepsia
immunis erit: hinc præceperant medici, ut natis regum appenderetur. Appensus item, vel potus fluxui
sanguinis strenue medetur. Smaragdum si intueatur
vipera, illico oculi ejus lacrymantur. Ejus scobs epota
lepram curat.
Υάκινθος. De hac gemma consulendi Plinius
H. N. lib. xxXVII, cap. 9, et Marbodeus Gallus
cap. 15. Gloss mss. Marciani Capella: Jacintus
lapis est cæruleus mirabilis, aliquando nebulosus,
aliquando purus ut fluctus, et est lucis purpurea.
Qui lapis tribuitur scorpioni propter nebulosum coloren.
(80*) Ίνδων. Legi debet vel Ινδῶν γῆ, vel Ἰνδία.
Membrana habet simpliciter Ινδῶν. MAUBACUS.
Πνευματώσεις. Vertit Maussacus tusses. Male.
Vertend. inflationes.
Δέ. Malim τέ. Plures præterea memorantur
ab auctoribus virtutes hujus gemmæ. Sic ferunt
eum gestantem a fulgure defendere, contra cujus
ictus plura excogitavit veterum solertia. Refert
Nonus cap. 259, p. 294, imperatores in navibus
secum habuisse pelles phocarum aut byænæ, quæ
illos a fulgure tutarentur: Ταῦτα ἀποτρέπουσι
κεραυνούς· καὶ βολβοί πλησίον κείμενοι, ἢ φώκης
δέρμα, ἢ ὑαίνης· τούτων δὲ τῶν ζώων τὰς δορὰς
περιφέρουσι καὶ τὰ τῶν αὐτοκρατόρων πλοῖα.
col. 899–900page 7 of 7
PG 122:899Χρυσόλιθος ἀντίθετον σχῆμα ποιεῖ πάθεσιν ὀφθαλμῶν Χρυσήλεκτρος οὗτος φορούμενος περὶ τρά χηλον, σβέννυσι πυρετούς. Χρυσόπρασος οὗτος περὶ τοὺς καρποὺς φορούμενος παρέχει ὀξυδορκίαν, στομάχου τε ἰᾶται καρδιαλγοῦντας, καὶ λύει ἐμπνευματώσεις Χαλαζίας λευκός ἐστι οὗτος καὶ στερεός, καὶ κρυστάλλῳ μικρῷ ἐοικώς. Περιαρτώμενος δὲ ἰᾶται σκορπίων πληγάς. Τοπάζιον λίθος ἐστὶ διαφανής δέλῳ παρεμφερὴς· φύεται δὲ εἰς τὸν ᾿Αραβικὸν λεγόμενον κόλ πον ἔν τινι πελαγία νήσῳ, καὶ ἡμέρας μὲν οὐχ ὁρᾶ ται, κρύπτει γὰρ αὐτοῦ τὸ φέγγος ἥλιος· νυκτὸς δὲ διαλάμπει πόῤῥωθεν, καὶ τραχὺς μὲν εὑρίσκεται καὶ ἀνόμαλος, τεχνικοῖς δὲ ὀργάνοις λεαίνεται· οὗτος μαινομένους αποκαθίστησι τριβεὶς καὶ ποθείς· δρᾷ δὲ τὰ αὐτὰ καὶ περίαπτος. Τούτων δὲ τῶν παρὰ τοῖς λίθοις δυναμένων αἰτίας πολλοὶ ἐθάρρησαν ἀποδοῦναι, τῶν μὲν ἀρχαιοτέρων σοφῶν ᾿Αναξαγόρας καὶ Ἐμπεδοκλῆς καὶ Δημό κριτος· τῶν δὲ οὐ πολὺ πρὸ ἡμῶν ὁ ἐκ τῆς ᾿Αφρο δισίας ᾿Αλέξανδρος, ἄνθρωπος περὶ πάντων ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων τῆς φύσεως προχειρότατος. Σοὶ δὲ ἀποχρῶσα ἔστω ἡ ἑκάστου τῶν λίθων δύναμις καὶ ἐνέργεια· τοὺς δὲ λόγους αὐτῶν καὶ τὰς αἰτίας παρὰ τοῖς ἄνω θησαυροῖς ἔασον. ΝΟΤΕ. 9; 30: Τὸ δὲ ὑπὸ τῷ στήθει κοίλον, στόμα κοιλίας· οἱ δὲ προκάρδιον, οἱ δὲ καρδίαν όνο μάζουσι, καὶ τοὺς πόνους τοὺς ἐνταῦθα, καρδιωγμοὺς καὶ καρδιαλγίας. ν. Καρδιώσειν, Το δε από τα Χρυσόλιθος. ἱερὸς λίθος 130: Ἱερὸς λίθος ἐστὶν χρυσόλιθος. Οφθαλμῶν. Χρυσήλεκτρος. χρυσήλεκτρον Χρυσόπρασος. Περὶ τοῦ καρ. περὶ τοὺς καρπούς, καρπὸν Στομάχουι στόμαχον. τὸ καρδιαλγοῦντας. Εμπνευματώδεις. ἐμπνευματώσεις. χαλαζίας Χαλαζίας. ἀράβιος λίθος ἀράβιος λίθος, ο τοπάζιος. ᾿Αναξαγόρας. Δημόκριτος. Περὶ τῆς λίθου
Continue reading PG 122: Characteres Gregorii Theologi, Basilii Magni, S. Joan. Chrysostomi et →≣ entire volume